Бөгөн: 22 Октябрь 2018\nДөрөҫөрәге беҙҙең ҡулланыштағы яңы сит ил һүҙҙәре. Неологизм - грек һүҙе. Неос - яңы, логос - һүҙ, тигәнде аңлата. Ә һеҙ башҡорт теленән ниндәй сит телдәге һүҙҙәрҙе алып ташлар йә башҡа һүҙгә алыштырыр инегеҙ?\nҠыҙыҡлы ауыл исемдәре\nИзге эштәр маҡтауҙарға лайыҡмы?\nДекерет ялында ултырыусы атайҙарға нисек ҡарайһығыҙ?\nБеҙҙә ҡунаҡта - 5-се балалар поликлиникаһы шәфҡәт туташы Йәмилә Шәйбәкова.\nҮҙегеҙҙе нимәнән сикләйһегеҙ?\nҺеҙ нимә эшләргә онотаһығыҙ?\nБашҡортостан менән Германия араһында мәҙәни хеҙмәттәшлек ептәре нығына. Үткән аҙнала хеҙмәттәштәр Штутгарт ҡалаһында "Мы и есть диалог" фильмының исем туйында булып ҡайтты. Был хаҡта тулыраҡ белер өсөн ҡунаҡҡа журналист, проекттың продюсеры Дилара Зарипованы саҡырҙыҡ. Әйткәндәй, уның бөгөн тыуған көнө лә. Ҡотлайбыҙ!\n"Үлемһеҙ полк" акцияһының әһәмиәте\n23-25 апрелгә тиклем Йошкар-Олала Халыҡ фронты форумы үтте. Унда ил президенты ла ҡатнашты. Башҡортостандан бер журналист Еңеү Байрамының айырылғыһыҙ бер өлөшөнә әйләнгән «Үлемһеҙ полк» акцияһы яҙмышы менән ҡыҙыҡһынды.\t«Үлемһеҙ полк» акцияһы традицион буласаҡмы һәм быйыл унда ҡатнашаһығыҙмы? тип һораны ул.\n«Мин күңелем менән һәр саҡ ошо полктың ағзаһы. Ауыл-ҡалалар буйлап үтәсәк, үҙҙәренең һәләк булған һәм тере ҡалған ту...\nКалендарҙа ҡайһы байрам артыҡ?\nБеҙҙә ҡунаҡта - "Алтын малай" Илгиз Абдрахманов.\nБөгөн тимурсылар бармы һәм улар командаһы булырға тейешме?\nГайдарҙың “Тимур һәм уның командаһы” китабын совет осоронда уҡымаған кеше ҡалмағандыр. Ошо әҫәрҙә тотош быуын тәрбиәләнде…\n“Тимурсылар” командаһы төҙөп, өлкән йәштәге кешеләргә ярҙам итеп йөрөнөләр. Бына бит бер китаптың ғына йоғонтоһо ниндәй көслө булған!\nИҫерек килеш руль артына ултырыусыларға ниндәй яза бирер инегеҙ?\nҠаҙаҡстан депутаттарының иҫерек килеш руль артына ултырыусыларҙы йәмәғәтселек алдында ҡайыш менән ярырға тигән тәҡдименән сығып, беҙ ҙә һеҙҙең ундайҙарға ҡарата ниндәй яза бирер инегеҙ тигән темаға фекер белешеү ойошторорға булдыҡ.\nТалпандарҙан һаҡланыу саралары\nҺеҙҙең яҡтағы мәғәнәһеҙ исемдәр\nБалаларҙы социаль селтәр буйынса сикләү\nCтудия ҡунағы - "Юлдаш" радиоһының хаттар бүлеге хеҙмәткәре Гөлназ Хәлитова.\nҺеҙҙең иртәнге мәшәҡәттәр\nХалыҡ-ара Ер-әсә, ҡурсаулыҡ һәм милли парктар көнө\nҺеҙ ниндәй үҙенсәлекле, иҫтәлекле урында булғанығыҙ бар һәм ҡайҙа барырға хыялланаһығыҙ?\nРеспубликаны нимәләр ярҙамында сит илдә танытырға мөмкин?\nРәсәйҙең иң матур студенты Ләйсән Ғасимова һәм "Иртәнсәккәй тороп" командаhы.\nҺеҙ хыялланған автомобиль\n"Юлдаш"та ҡунаҡта" - Башҡортостандың халыҡ артисы Артур Туҡтағолов.\n19 апрель Башҡортостан концерт залында республикала 24-се тапҡыр иң матур ҡыҙҙы билдәләйәсәктәр. Ә һеҙ был конкурстарға нисек ҡарайһығыҙ? Уларҙы күҙәтеп бараһығыҙмы?\nҺеҙҙең яҡтың туристик маршруты\nСтудия ҡунағы - Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай янындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзаһы, спортсы Айнур Шәйбәков.\nБөгөнгө көн ир-егетен нисек күҙ алдына баҫтыраһығыҙ?


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №23, 5 - 11 июнь 2021 - Информационные страницы\n№23, 5 - 11 июнь 2021\nХәрәкәт маршрутын түгел, самокаттарҙың тиҙлеген сикләү сараһын күрергә тәҡдим итә депутаттар. Ысынлап та юл хәрәкәте ҡатнашсыларынан тиҙлекте сикләүҙе талап итеү бик күп ғүмерҙәрҙе һаҡлап ҡалыр ине.\nИлеш районы вәкиле Нәзир Рәхимов үҙ ғаиләһе шәжәрәһен күрһәтте. Унда 1700 шәхесте берләштергән 24 быуын тураһында мәғлүмәт тупланған. Ҡалтасы районы уҙаманы Риф Саматов та 13 быуынды сағылдырған.\nТәү осорҙа байлар ырыуы башҡорттары Урал аръяғы ерҙәрендә көн итә. "Беҙ - Ырымбур губернаһы Ҡаҙан даруғаһы Байлар олоҫо башҡорттары нәҫеле. Беҙ, үҙебеҙҙең Байлар олоҫонда, дүрт түбәнән тармаҡланып киткән башҡорттар..."\nСАҒЫШТЫРЫУҘАРҘА ТЫУА ХӘҠИҠӘТ ТӘ ЙӘШӘЙЕШ АҠЫЛЫ ЛА, МАТУР МӨНӘСӘБӘТТӘР ҘӘ\nБеҙҙә ир-егеттәр шашып киткән, тип йомшаҡ итеп әйтәйек. Ҡатын-ҡыҙҙы үҙ шәхси милкең итеп ҡарау, туҡмау, кәмһетеү, уға ғаилә проблемаларын йөкмәтеп ҡуйыу сит илдәрҙә закон тарафынан эҙәрлекләнә.\nҮкенескә ҡаршы, ошондай сараларҙа үҙ белдеге менән сығыш яһарға ынтылыусы ла табылмай. Был бит һәлкәүлек, ҡыйыуһыҙлыҡ билгеһе һәм авторҙарҙың ошо уҡ сифаттары әҙәбиәттә лә сағылыш таба.\nҠУНАҠ АШЫ - ҠАРА-ҠАРШЫ\nХөкүмәт эшендә эшләп, тормош һабаҡтары алған, дөйөм тәртип ҡағиҙәләренә күнгән, аҡыл туплаған ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ был йәмғиәт эшен бер ҡайҙан бойороҡ йә күрһәтмә көтмәй, үҙ теләктәре менән башҡара.\nМУЛ УҢЫШ АЛЫРҒА ТЕЛӘҺӘГЕҘ...\nЙәшелсә, емеш-еләк ағастары һәм ҡыуаҡтарын үҫтереү, уларҙан мул уңыш алыу һауа торошонан, ваҡытында һыу һибеп, утап тороуҙан тыш, фәнни ҡараш та талап итә. Баҡсасылар июндә ниндәй эштәрҙе мотлаҡ башҡарырға тейеш? Ошо һорау менән һәүәҫкәр баҡсасы Рәшиҙә Арыҫланбәковаға мөрәжәғәт иттек.\nЗАМАН АУАЗЫ ЯҢҒЫРАНЫ\nХалыҡҡа кәрәк һүҙҙе трибунаға сығып яңғырата алыр шағирҙар араһында ярыш булараҡ башланғыс алған "Йөрәк һүҙе" шиғри бәйгеһе бөгөн шиғыр һөйләүселәр араһындағы ярышҡа ҡайтып ҡалһа ла, был юлы ла халыҡҡа заман ауазын ишеттерә алды.\nЕТЕ ЕГЕТ СЫҒА АЛЫШҠА\nПроект еңеүселәрен билдәләү "Егеттәр балы"нда үтә. Шоу-программала реалити-шоуҙың төп геройҙары менән бергә уларҙы төрлө һөнәрҙәргә өйрәткән оҫталар, билдәле йырсылар, сәнғәт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, эшҡыуарҙар ҡатнаша.


Башҡортостандың йәшелсә үҫтереүселәре өсөн тарихи мәл\nЯландан, йә теплицаларҙан йыйғанды һаҡлау һәм уңышлы сауҙа итеү берлектә эшләүҙе талап итә. Берҙәм союзға ойошорға ҡарар итте улар.\nҠыш уртаһы булыуға ҡарамаҫтан, Ҡырмыҫҡалы районының бер мөйөшөндә йәйгесә эш ҡайнай. Дилә Ғафурова етәкселегендәге теплицала тәүлегенә 3-4 тонна ҡыяр йыйып алына. Бында эшләүселәрҙең һәр береһе көнөнә 25-әр йәшник ҡыяр тултырһа ла, эш шарттарына ризалар.\nЯҡшы килем алып эшләү өсөн 1 гектар ғына етмәй, кәмендә 5-6 гектар кәрәк, - ти Дилә Йәүҙәт ҡыҙы. Әммә әлегә 10 сутыйлап ҡына теплица тотоусы фермерҙар менән тәжрибә уртаҡлашыу өсөн өлгөләр етерелек.\nХөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Илдар Тимерғәлин фекеренсә, күберәк үҫтереү, һаҡлау базаларын төҙөү менән бер рәттән, аҙыҡ-түлекте йыуыу һәм төргәкләү эше лә өлгөрөп еткән мәсьәлә, сөнки магазиндарҙың талабы шундай. Ә ауыл хужалығы министры Николай Коваленко тағы ла бер мөһим мәсьәлә күтәрҙе. Теплицаларҙа эшләү өсөн Азия илдәре белгестәре лә кәрәк, ә улар йыш ҡына миграция проблемаларына юлыға. Йәшелсәселәр союзы ошо мәсьәләне хәл итеүҙә лә, үҫтерелгәнде һатыуҙа ла һис шикһеҙ ярҙам итәсәк, - тине министр. Шулай итеп, Башҡортостандың йәшелсә үҫтереүселәр берлеген төҙөү буйынса тәүге аҙым эшләнде. Кәңәшмәлә һайланған тәүге етәксе һүҙен йәшелсә һаҡлауҙағы ҡыйынлыҡтар, теплицаларҙың ҡыш миҙгелендә ныҡ кәрәклеге хаҡындағы фекерҙән башланы.\nРәсәй йәшелсәселәр союзы рәйесе Сергей Королев билдәләүенсә, үҫтерә беләбеҙ, ә һаҡлау базаларының етмәүе, йәшелсә уңышының 30-40 процентының юғалыуына килтерә. Ошондай союзға берләшеп эшләү дәүләт ярҙамын алыуҙы күпкә еңеләйтәсәк. Һүҙ субсидия алыу, кредит ставкаларын кәметеү хаҡында ғына бармай. Йәшелсә һаҡлағыстар төҙөү сығымдарының 20 проценты федераль ҡаҙнанан түләнәсәк.\nЙылына 150 млрд һумлыҡ йәшелсәне Рәсәй сит илдән ала. Ә инде санкция, импортты сикләү тигәндәре был аҡсаға үҙ еребеҙҙә лә күпләп үҫтереп булыуын асыҡ күрһәтә, ти белгестәр. Экзотик емештәрҙе иҫәпкә алмағанда, әлбиттә.


Республика мосолмандары Башҡортостандың беренсе имамы Хажи Хөсәйенбәк рухына бағышлап аят уҡыны\n14-се быуатта Башҡорт ерлегендә дин йолаларын, ғибәҙәт ҡылыу тәртибен халыҡҡа еткергән, мәғрифәтсе Хөсәйенбәк Шишмә районының Ҡара-Яҡуп ауылы эргәһендә Аҡ зыяратта ерләнгән. Уның ҡәбере өҫтөндә кәшәнә төҙөлгән. Архитектур ҡомартҡы республика мосолмандары өсөн изге урын һанала. Шуға ла, йыл һайын Шишмә районында диндандар йыйыны үтә.\nШишмә районында йәшәүсе Герой әсә Роза Мөхәмәтова Хөсәйенбәк кәшәнәһенә һәм уның эргәһендәге боронғо ҡәберләктәргә ихтирам менән ҡарай. Бында күңелемә тыныслыҡ табам, тормош тураһындағы уйланыуҙарым, хәтирәләрем менән уртаҡлашам, ти Роза ханым.\nХөсәйенбәк кәшәнәһе - тарихи архитектура ҡомартҡыһы. Төркөстандағы бөйөк Ғүмәр Тәрәсбәк улы Хөсәйенбәк ҡәбере өҫтөнә ҡуйылған, был хаҡта ҡәбер таштарындағы яҙыу ҙа һөйләй. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, Хөсәйенбәк Болғарҙа хәҙрәт булған. Башҡа сығанаҡтар буйынса, ул Әхмәтҡужа Йәсәүиҙың мөрите булған, тиелә. Хөсәйенбәктең үлгән йылы - 1341 - 1342 йылдар. Кәшәнә тап ошо осорҙа төҙөлә.\nБашҡорт риүәйәттәренә ярашлы, Хөсәйенбәк кәшәнәһен Аҡһаҡ Тимер төҙөткән тигән фекер йәшәй. Тарихи ҡомартҡынан алыҫ түгел, боронғо ҡәберлектәр ҙә бар. Аҡ зыяратта беҙҙең көндәргәсә уларҙың ҡайһы берҙәре генә һаҡланып ҡалған. Кәшәнә лә йылдар үтеү менән ергә һеңә, таш көмбәҙе емерелә башлай. 20-се быуат башында ул Башҡортостан мосолмандары Үҙәк диниә назараты тарафынан ҡайтанан тергеҙелә, бер аҙ формаһы үҙгәртелә. Ошонда уҡ ҡаҙыу эштәре башлана. Кәшәнә эсендә 9 кешенең ерләнеүе асыҡлана.\nШәхесте ололау һәм хәтерҙе яңыртыу маҡсатында 2004 йылдан республикала дин әһелдәренең йыйыны үтә. Изге ғәмәл Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты тарафынан ойошторола. Хөсәйенбәк кәшәнәһе эргәһендә инде нисәмә йылдар аҙан тауыштары яңғырай.\nДиндарҙар аят уҡыған ваҡытта Шишмә ауылы паркында республика райондарынан 100-ҙән ашыу бала доға-сүрәләрҙе яттан һөйләү, Ҡөрьән Кәримде уҡыу буйынса ярышты.\nБәйгеселәр араһында Шишмә районының Иҫке Ябалаҡлы ауылынан Наҙгөл Йосопова ла бар. Киләсәктә хәрби медицина хеҙмәткәре булырға хыялланған ҡыҙҙы имам-хатиб Салауат Вәликәев әҙерләгән. Әйткәндәй, бәйгегә ул үҙенең дүрт уҡыусыһын алып килгән.\nБәйгеселәргә һынау әллә ни ауыр бирелмәне. Оҙон сүрәләрҙе матур итеп көйләп һөйләүселәр ҙә, үҙенә күрә моң һалып башҡарыусылар ҙа табылды. Әлегә уҡый-яҙа ла белмәгән 5- 6 йәшлек бәләкәстәрҙең әсә-өләсәләре, йә шәкерттәр өйрәтеүе буйынса «шартлатып» сүрә һөйләүенә хайран ҡалырлыҡ.\nФорумда ҡатнашыусы бер бала ла иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Барыһына ла иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды. Ә инде сара диндандарҙың бергәләп намаҙ уҡыуы менән тамамланды.


Зөлхизә ӘБДРӘЖӘПОВА, 2005-2013 йылдарҙа хаттар бүлеге мөдире:\n13 Ғинуар , 09:20\n- “Көнгәк''тә эшләгән йылдарымды һәр саҡ һағынып иҫкә алам. Коллектив берҙәм, татыу булды. Етәксебеҙ Сәйфулла Әмиров оҫта ойоштороусы булараҡ, районда тәүге башҡорт баҫмаһын уҡымлы һәм йөкмәткеле итеүгә күп көс һалды. Район-ҡалала барған хәл-ваҡиғаларҙы күҙәтеп, ижтимағи-сәйәси сараларҙың береһен дә ситтә ҡалдырмай, тырышлыҡ һәм теүәллек менән төбәк йылъяҙмаһын тарихта тәүге тапҡыр башҡорт телендә теркәп барҙыҡ.\nЖурналист эше - мәшәҡәтле һәм фиҙаҡәрлек талап итеүе менән бергә бик ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс һөнәр. Байтаҡ тарихи ваҡиғаларҙың уртаһында ҡайнап, төбәк йәшәйеше өсөн мөһим сараларҙың шаһиты булырға тура килде. Район ауылдарында йөрөгәндә күп алдынғы ҡарашлы, һоҡланғыс шәхестәр менән осрашыу бәхете тейҙе, улар менән аралашыуҙар күңелдәргә йылылыҡ һәм дәрт өҫтәне, беҙҙе рухи яҡтан байытты.\nГәзит уҡыусылар бик әүҙем булды, көн һайын ун-ун бишләп хат ҡабул ителде. Артабан был мәғлүмәт беҙҙең тарафтан эшкәртелеп, баҫмаға әҙерләнде. Редакция ишеген асып ингән, беҙгә теләктәшлек белдергән һәр кешене асыҡ йөҙ менән ҡаршы алырға тырыштыҡ. Бөгөн юбилейын билдәләгән “Көнгәк” гәзите редакцияһы хеҙмәткәрҙәренә оло байрам айҡанлы хәйерле һаулыҡ, яңынан-яңы ижади үрҙәр, әүҙем уҡыусылар теләйем!


Рөстәм Хәмитов Башҡортостан, Татарстан һәм Яҡутия Фәндәр академиялары етәкселәре менән осрашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Башҡортостан, Татарстан һәм Яҡутия Фәндәр академиялары етәкселәре менән осрашты\n12:09, 12 ноября 2013 Йәмғиәт\nДүшәмбе, 11 ноябрҙә, республика Президенты Рөстәм Хәмитов Фәндәр академиялары етәкселәре: Башҡортостандан — Рәмил Бәхтизин, Татарстандан — Әхмәт Мазһаров һәм Саха (Яҡутия) Республикаһынан Игорь Колодезников менән осрашты.\nОсрашыу барышында хеҙмәттәшлек йүнәлештәре һәм фәнни эшкәртмәләрҙе сәнәғәт производствоһына индереү алымдары тикшерелде.\nТөбәк академияларын һаҡлау һәм нығытыу мәсьәләһе үтә мөһим булып тора. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2013 йылдың сентябрендә Рәсәй Фәндәр академияһын реформалаштырыу тураһында резонанслы закон ҡабул ителгәйне.\n— Күсеү осоро ярайһы уҡ оҙайлы һәм ҡатмарлы буласаҡ. Беҙҙең осрашыу маҡсаты — Рәсәй Академияһы кимәлендә билдәле бер торғонлоҡ күҙәтелгән хәлдә төбәк академияларын үҫтереү буйынса тәҡдимдәр эшкәртеү. Беҙҙең барыбыҙҙың да позициябыҙ оҡшаш. Төбәк академияһы — ул төбәк территорияһында фәнни берләшмәне яҡлау инструменты, — тип билдәләне Рәмил Бәхтизин.\nТатарстандан уның коллегаһы Әхмәт Мазһаров, бөгөн, Рәсәй Фәндәр академияһын үҙгәртеп ҡороу шарттарында, республика академияларын нығытырға кәрәк, тип иҫәпләй.\n— Өс йүнәлеш өҫтөнлөклө булырға тейеш, — тип иҫәпләй ТР Фәндәр академияһы президенты. — Беренсеһе — был төбәктең тарихы, әҙәбиәте, мәҙәниәте, теле. Икенсеһе — экология проблемалары. Быны беҙ үҙебеҙ хәл итергә тейешбеҙ. Тәбиғәтте һаҡлау мәсьәләләрен бер кем дә беҙҙән яҡшыраҡ өйрәнә һәм хәл итә алмаясаҡ. Өсөнсөһө — беҙҙең ауыр, юғары көкөртлө нефтте эшкәртеү технологияһы. Бында беҙгә көстәрҙе берләштерергә кәрәк\nСаха (Яҡутия) Республикаһы Фәндәр академияһы етәксеһе Игорь Колодезников та төбәк фәндәр академияларын һаҡлау һәм үҫтереү тенденцияһын дөрөҫ тип иҫәпләй.\n— Беҙҙең төбәк фәндәр академиялары ойошторолған 1990-1991 йылдар бик ҡатмарлы осор булды. Урындағы фәндәр академиялары булыу республикаларыбыҙҙа фәнни потенциалды һаҡлау һәм үҫтереүҙә ҙур роль уйнаны, — тине ғалим. — Беҙҙә фәндәр академиялары араһында хеҙмәттәшлек тураһында договорҙар, республикалар араһында килешеүҙәр бар. Беҙҙә уртаҡлашыр нөктәләр бик күп. Мәҫәлән, гуманитар өлкәлә. Беҙ хәҙер Яҡутия энциклопедия һүҙлеген төҙөү өҫтөндә эш алып барабыҙ. Ә Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының был өлкәлә тәжрибәһе бик ҙур. Хәҙер беҙҙең коллективҡа Башҡортостандан коллегалары менән осрашырға кәрәк. Бергә эшләрлек башҡа йүнәлештәр ҙә байтаҡ.\n—Татарстан менән беҙҙе республикаға химия, нефтехимия өсөн сеймал килтереү мәсьәләһен тикшереү ҡыҙыҡһындыра. Беҙҙең фән бындай берлектәге эшмәкәрлек варианттары эшкәртеү өсөн нигеҙле аргументтар таба алыр ине, — тине Башҡортостан Президенты. —Якут коллегалары менән беҙ геологик эҙләнеү мәсьәләһен тикшерә алабыҙ.\nҺүҙен йомғаҡлап, Рәмил Бәхтизин, иртәгә үк үрҙә телгә алынған республикалар Фәндәр академиялары араһында хеҙмәттәшлек тураһында меморандумға ҡул ҡуйыу планлаштырыла, тип өҫтәне.


Уҙған төндә «Өфө» тимер юл станцияһында эзбиз тейәгән 5 вагон рельстан сыҡты\nВолга буйы федераль округының транспорттағы тәфтиш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ваҡиға составты ваҡытлыса ҡалдырыла торған урында теркәлгән. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, аварияға рельстарҙы күсереү ҡоролманың сафтан сығыуы сәбәпсе булған. Бәхеткә күрә, зыян күреүселәр юҡ, поездар хәрәкәтенә үҙгәрештәр индерелмәгән. Бөгөн тергеҙеүсе поезд хеҙмәткәрҙәре емерелгән урынды ремонтлау менән шөғөлләнде. Осраҡ буйынса тикшереү бара.


НефАЗ ғинуарҙың тәүге көндәренән эш менән тәьмин ителде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nНефАЗ ғинуарҙың тәүге көндәренән эш менән тәьмин ителде\n16:20, 11 января 2011 Иҡтисад\nОҙайлы Яңы йыл каникулдары үткәс тә «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә көсөргәнешле эш башлана. Яңы йылдың ғинуарына ҡулланыусыларҙан заказдар 550 миллион һумлыҡ — былтыр ғинуарҙағынан ике тапҡырға күберәк — тәшкил итә. Тимәк, НефАЗ хеҙмәткәрҙәренә илке-һалҡы йөрөргә тура килмәйәсәк — производство планын үтәргә кәрәк.\n«НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә эшләүселәр быға бик шат – йылды яҡшы башлау артабан да тотороҡло эш вәғәҙә итә бит. «НефАЗ» предприятиеһында билдәләүҙәренсә, 2010 йыл йомғаҡтары буйынса тауарлыҡлы продукция һатыу күләме 2009 йыл кимәленән өстән бер өлөшкә артығыраҡ. Аҡсалата сағылышта был күрһәткес 6,4 миллиард һумдан ашыу тәшкил итә.\nТеги: сәнәғәт, йыл йомғаҡтары


Таҙа булһын һулар һауа, эсәр һыу\n2 Май 2019, 16:14\nРәсәй Президенты Владимир Путин 2018 йылдың 7 майындағы “2024 йылға тиклем Рәсәй Федерацияһын үҫтереүҙең милли маҡсаттары һәм стратегик бурыстары тураһында” Указында илдә тормошҡа ашырыласаҡ 12 милли проекттың береһе тирә-яҡ мөхиттте һаҡлауға арнала.\nТирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә республикабыҙҙа ете проект тормошҡа ашырыла. Улар араһында “Таҙа һауа”, “Таҙа һыу”, “Урмандарҙы һаҡлау” һәм башҡалар бар.\n2019 йылдан башланған сүп-сар реформаһы 2024 йылға тиклем илдә бөтә законһыҙ сүплектәрҙе бөтөрөүҙе күҙ уңында тота. Был маҡсатта 4 трлн һум финанс сығымдар көтөлә.\nҒафури районында ла яңы реформа буйынса күп эштәр эшләнә. Бөтә 16 ауыл биләмәһендә лә ҡаты ҡалдыҡтар йыйыу урындары эшләнде, контейнерҙар һатып алынды. “Эко-Сити” төбәк операторы билдәле графикка ярашлы йыйылған сүп-сарҙы килеп ала. Ауыл биләмәләрендәге санкцияланмаған сүплектәр бөтөрөлөп, район үҙәгендәге полигонға ташыла.\nРеспубликала һыуҙың сифаты тейешле талаптарға яуап бирмәгән урындарҙың күп булыуы сәбәпле “Таҙа һыу” проекты тормошҡа ашырыла. Алдағы ике йылда республика тәүге тапҡыр һыуҙың сифатын яҡшыртыуға һәм эсәр һыу менән тәьмин итеү объекттарын реконструкциялауға 1,1 млрд һум ярҙам аласаҡ.\nРайондың социаль-иҡтисади үҫеш стратегияһына Красноусолда күптән хәл итеүҙе талап иткән проблема - биологик таҙартыу ҡоролмаларын яңыртыу һәм башҡа эштәр индерелгән.


Өфө районында хайуандар өсөн кремоторий асылды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nӨфө районында хайуандар өсөн кремоторий асылды\nМиләүшә Сәитованы бер-нисә ай элек берәҙәк эттәрҙе тәрбиәләгәне, уларҙы ашатҡаны өсөн эшенән ҡыуғандар. Быға тиклем ул автомобилдәргә бензин ҡойоу станцияһында кассир булып эшләгән. Ойошма етәкселеге был аҙымын хужаһыҙ эттәрҙең кешеләрҙе ҡурҡытыуы менән аңлатҡан. Был тирәлә өйөрө менән йөрөгән эттәр юғала башлаған. Миләүшә Сәитова уларҙы крематорийға алып барып яндыралар, тигән фекерҙә.Миләүшә Сәитова байтаҡ йылдар берәҙәк хайуандарҙың ғүмере өсөн көрәшә. Май айында асылған крематорий хеҙмәткәрҙәрен ул дүрт аяҡлы дуҫтарыбыҙға миһырбанлы булмауға ғәйепләй. Кремоторийҙан йыраҡ түгел, ошондай сүплек….Урындағы халыҡ белдереүенсә, бында хатта яндырылмай ҡалған үләкһәләрҙе лә килтереп ырғыталар.Берәҙәк эттәр приюты хужалары әйтеүенсә, йыйып килтергән эттәргә кәрәкле операция, прививка эшләнгәндән һуң, улар кире ҡайтарыла. Ә кремоторий, тик хужалары булған хайуандар өсөн генә тәғәйенләнгән. Крематорий законлы эшләһә лә, ҡатын исем-фамилияһын әйтергә лә, йөҙөн күрһәтергә лә теләмәне. Крематорий берәҙәк эттәр өсөн тәғәйенләнгән приют эргәһендә генә урынлашҡан. Крематорий күп ауырыуҙарҙан ҡотолорға ярҙам итә, ти бындағы хеҙмәткәрҙәр. Сөнки үләкһәне ҡайҙалыр алып барып ырғытыу, йә күмеү төрлө йоғошло ауырыуҙарға килтереүе бар, шуға уны яндырыу – иң дөрөҫ юл, ти улар.\n19 июля Рәсәйҙә ял көндәрендә спиртлы эсемлектәрҙе һатыуҙы тыйыуҙары ихтимал\n19 июля Индустриаль парк асыла


Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәтләндереүҙәренә тарифтар артыҡ юғары түгел // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәтләндереүҙәренә тарифтар артыҡ юғары түгел\n16:45, 19 марта 2010 Иҡтисад\nСауҙа, халыҡҡа көнкүреш хеҙмәтләндереүе һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан «Башинформ» агентлығында торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ғиман Әсәҙуллин менән матбуғат конференцияһы үткәрелде. Һөйләшеү тармаҡ ҡаҙаныштары хаҡында ғына түгел, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәтләндереүҙәренә тарифтарҙың үҫеүе, идара итеүсе кампанияларҙың үҙ функцияларын тейешенсә үтәмәүҙәре, торлаҡты файҙаланғанда килеп тыуған проблемалар хаҡында ла алып барылды.\nҒиман Әсәҙуллин журналистарға, Башҡортостанда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә эштәр торошо башҡа төбәктәргә ҡарағанда яҡшыраҡ, тип хәбәр итте. Беҙҙә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәтләндереүҙәренә тарифтар бер ерҙә лә 25 проценттан ашманы. Дөйөм алғанда, республикала быйыл 1 ғинуарҙан торлаҡтың бер квадрат метрына торлаҡ-коммуналь хеҙмәтләндереүҙәрҙең уртаса хаҡы 55,5 һум тәшкил итте, йәғни былтырғы кимәлдән 13,5 процентҡа артығыраҡ.\n2009 йылда республикала торлаҡ-коммуналь хужалыҡты модернизациялауға 1,5 миллиард һумдан ашыу аҡса тотонолдо. Ә Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу фондынан бөтәһе ике йылда йорттарҙы капиталь ремонтлауға 7,3 миллиард һум йүнәлтелде. Һөҙөмтәлә былтыр 539 йорт ремонтланды. БР торлаҡ-коммуналь хужалығы ҡарамағында хәҙер 83 миллион квадрат метр торлаҡ иҫәпләнә, шуның 220 мең квадрат метры самаһы – иҫке һәм авария хәлендә. Бындай йорттарҙы һүтеү мәсьәләһе менән БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы шөғөлләнә.\nЖурналистарҙың һорауҙарына яуап биреп, Ғиман Әсәҙуллин, хәҙер торлаҡ милекселәре иҡтисади нигеҙләнгән тарифтарҙың 88 процентын түләй, тине. Фатир өсөн түләү буйынса бурыс өс проценттан ашмай.\n— Был ҙур һан түгел, шулай ҙа барыһы ла торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәтләндереүҙәре өсөн ваҡытында түләп барһа, яҡшыраҡ булыр ине, — тине министр. – Беҙ түләмәүселәргә ҡаршы көрәштә законһыҙ ысулдар ҡулланмайбыҙ. Әлегә фатирҙан сығарыу осраҡтары теркәлмәгән.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡта эшләүсе кадрҙарға килгәндә, бөгөнгә биш меңдән ашыу кеше етешмәй. Иң элек, һүҙ эш хаҡы түбән булған эшсе һөнәрҙәре хаҡында бара. Ғиман Әсәҙуллин әйтеүенсә, хеҙмәткәрҙәрҙең квалификацияһы үҫә бара, күптәр юғары белемле.


Пенсия түләү тәртибенә ҡағылышлы үҙгәрештәр\n12 Май , 09:59\n1 июндән ҡайһы бер хаҡлы ялдағылар арттырылған пенсия аҡсаһына иҫәп тота ала. Һүҙ эшләп йөрөүе арҡаһында элекке индексацияларын алмаған ололарға ҡағыла. Мәғлүм булыуынса, әле эшләп йөрөгән пенсионерҙарға аҡсалар арттырылмай. Ләкин эштән киткән ваҡытта улар тәғәйен пенсия аҡсаһының барыһын да алырға тейеш.\nТик был процедураларҙы башҡарыу өсөн Пенсия фонды хеҙмәткәрҙәренә бер ни тиклем ваҡыт талап ителә. Ғәҙәттә эшләп йөрөп кире хаҡлы ялға киткән ололарҙың аҡсаһын индексациялауға өс айҙан дүрт айға тиклем ваҡыт сарыф ителә. Тимәк июндә февралдә йәки мартта эштән киткән пенсионерҙар индексация аҡсаһын алыу хоҡуғына эйә.\nБынан өсөн пенсия фондына ғариза яҙыу талап ителмәй, сөнки ул эш биреүселәрҙең отчетына ҡарата автоматик рәүештә иҫәпләнә. Ләкин гражданин үҙенең башҡа эшләмәүе хаҡында ғариза яҙып пенсия фондына тәҡдим итә ала. Был уның хоҡуғы.


28 Ғинуар 2019, 16:48\n«Башэлектросбыт» түләү квитанцияһында яңы хеҙмәт — ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар менән эш итеү барлыҡҡа килә.\nЭлек сүп-сарҙы йыйыштырған өсөн адарасы компаниялар, ҡағиҙә булараҡ, торлаҡ бинаны ҡарап тотоу өсөн түләүгә индергәйнеләр.Хәҙер ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын сығарыу айырым коммуналь хеҙмәт булып һанала. Әгәр элегерәк сүп сығарған өсөн сумма ҡулланыусы граждандарға фатирҙың дөйөм майҙанынан сығып иҫәпләнгән булһа, хәҙер түләү фатирҙа йәшәүсе кеше һанына туранан-тура бәйле буласаҡ.\nБыл яңылыҡ «сүп реформаһы» сиктәрендә тормышҡа ашырыла: киләсәктә РФ Хөкүмәте ҡалдыҡтарҙы сорттарға айырыу һәм айырым йыйыу индерергә, тәбиғи сүплектәрҙе бөтөрөргә һәм ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын күмеү күләмен кәметергә планлаштыра.\nТөбәк операторҙар хеҙмәт күрһәтәсәк hәм йыйыштырыу өсөн иҫәп-хисаптарҙы башҡарасаҡ. Әлеге коммуналь хеҙмәт өсөн түләү күләме тарифтар буйынса Башҡортостан Республикаһы Дәүләт комитеты тарафынан билдәләнгән ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу нормативтары hәм төбәк оператор хеҙмәте күрһәтеү хаҡы нигеҙендә билдәләнә.\n«ЭСКБ» йәмғиәте Башҡортостандың өс төбәк операторы: «Эко-сити», «Экология-Т», «Дюртюлимелиоводстрой» йәмғиәттәре менән агент килешеүҙәре төҙөлдө.\nКилешеү шарттары буйынса, төбәк операторҙары «ЭСКБ» йәмғиәте БР ҡулланыусы граждандар өсөн ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу өсөн түлeәүҙәр тураһында мәғлүмәт тапшыра. Шунан һуң әлеге сумма түләү квитанцияһының «Ҡаты коммуналь ҡалдыҡтарҙы йыйыштырған өсөн» тигән яңы графала күрһәтелә. Бындай квитанцияны Башҡортостан ҡулланыусылары 2019 йылдың февралендә аласаҡ.\n«Башэлектросбыт» клиент офистарында килешеү төҙөргә, хаҡты яңынан иҫәпләү өсөн документтар тапшырырға, ташламалар hәм субсидиялар алырға була.\n«Башҡортостандың энергетика һатыу компанияһы» йәмғиәтенең Көньяҡ-көнбайыш территориаль бүлексәһе Бәләбәй хеҙмәт күрһәтеү зонаһының Бишбүләк клиент офисы начальнигы.


Дүртөйлөлә – дүрт объект\n15 Июль 2019, 09:24\n“Торлаҡ һәм ҡала мөхите” милли проекты бурыстарына ярашлы республикабыҙҙа төҙөкләндереү эштәре дауам итә.\nМәҫәлән, әле Дүртөйлө ҡалаһының Матросов исемендәге парк яңыртыла. Подрядсылар ошо арала эскәмйәләр ҡуясаҡ, балалар майҙансыҡтарына асфальт йәйеү тамамлана, бетон эштәренә, торшерҙар нигеҙен нығытыуға тотонасаҡтар. Шулай уҡ ике уйын комплексын йыйыу башлана.\nИюль аҙағына тиклем воркаут-зона, бәләкәй архитектура формалары барлыҡҡа киләсәк тип көтөлә. Августа иһә сәхнәнең көмбәҙен ҡуйыу, уйын майҙансыҡтарын резина менән көпләү планлаштырылған.\nПрограммаға ярашлы, быйыл районда дүрт объект төҙөкләндерелә. Әлеге парктан тыш, Мәскәү, Иванай, Исмаил ауылдарында социаль әһәмиәткә эйә төрлө эштәр башҡарыла. Мәскәүҙә, мәҫәлән, асфальт һалынған, сәхнә яңыртылған, әле Еңеү паркын төҙөкләндереү тамамланып килә. Иванайҙағы инеш эргәһендә ял урыны булдырылған. Исмаилда мәҙәниәт һәм ял паркын яңыртасаҡтар.


Һайлауҙарға тиклем 3 көн ваҡыт ҡалды\nӘммә алдан тауыш биреү башланған даинде, участкалар 2-се сентябрҙән үк ишектәрен асты. Йәкшәмбе көнө йәшәгән ерендә була алмаусылар гражданлыҡ позицияһын әле үк үтәп ҡуя ала.\nЛира Ястребова уҡыусыларҙы музыка ҡоралдарында уйнарға өйрәтә, әммә моң донъяһында йөҙгәндә лә ул сәйәси ваҡиғалар хаҡында онотмай. Йәкшәмбе гастролгә юлланабыҙ, шуға күрә алдан уҡ тауыш биреп ҡуйырға уйлайым, республиканың сәйәси-ижтимағи тормошонан ситтә ҡалғым килмәй, ти ул.\nЛира Ястребова, музыка уҡытыусыһы: «Мин һайлауҙарҙа һәр ваҡыт ҡатнашам, ә муниципаль һайлауҙарҙы айырыуса мөһим тип иҫәпләйем. Ғөмүмән, битараф булырға ярамай, ыңғай үҙгәрештәр халыҡтың әүҙемлегенә лә бәйле».\nЛира Ястребова һымаҡ гражданлыҡ бурысын алдан үтәп ҡуйыусылар байтаҡ. Мәҫәлән, Өфөнөң Калинин районында урынлашҡан 38-се һайлау участкаһында әйтеүҙәренсә, 2-сентәбрҙән алып 100-ҙән ашыу кеше мөрәжәғәт иткән.\nАйгөл Сәйетова, Калинин районының 38-се һайлау участкаһы рәйесе урынбаҫары: «Алдан тауыш биреүселәрҙең бюллетене конвертҡа һалынып йәбештьтрелеп ҡуйыла, конвер тышында ике кешенең ҡултамғаһы булырға тейеш. Ул сейфҡа бикләнә һәм мисәтле ҡағыҙ менән нығытыла. Алдан тауыш биреүселәрҙең бюллетене йәкшәмбе һайлауҙар башланыр алдынан ғына йәшниктәргә төшөрөлә».\nЙәкшәмбе көнө муниципаль берәмектәргә депутаттар һайлана, социологтар фекеренсә был халыҡ иң әүҙем ҡатнашҡан сәйәси компанияларҙың береһе. сөнки урындағы депутаттар халыҡҡа иң яҡын торған власть органы, шуға күрә был һайлауҙарға ҡыҙыҡһыныу көслө.\nӘ бына туймазылар менән кумертауҙар Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға ла депутаттар һайлаясаҡ. Бөгөн улар бюллетендәрҙе ҡабул итте.Республикала 6 тиҫтәгә яҡын сәйәси фирҡәнең төбәк бүлексәләре бар, уларҙың яҡынса 50-һенең үҙ кандидаттарын тәҡдим иткән . Бөтәһе 7 мең 310 мандат өсөн 15 меңдән ашыу дәғүәсе көрәш алып барасаҡ. Йәғни бер урынға ике кандидат тип әйтергә мөмкин.\nҺайлау участкалары 2-се сентябрҙән үк эшләй башлаған. Әммә был бөтә кешеләр ҙә алдан тауыш бирә ала тигәнде аңлатмай. Был хоҡуҡ менән файҙаланыу өсөн мөһим сәбәп булырға тейеш. Мәҫәлән, эш буйынса сәфәргә юлланыу, ситкә ял итергә китеү һәм башҡалар. Уларға үҙҙәренең һайлау участкаларына шәмбе төшкө бергә тиклем мөрәжәғәт итергә ммөкин. Башҡалар гражданлыҡ бурысын йәкшәмбе-берҙәм тауыш биреү көнөндә үтәй ала.


Үҙ тамырҙарыңды бел!\n14 Ғинуар 2020, 11:10\nХәҙер Башҡортостандың һәр кешеһе үҙенең шәжәрәһен “Башархив”та ҡарай ала.\nДекабрь аҙағында Башҡортостан Республикаһы Милли музейы майҙанында “Башархив” проекты (http://basharchive.ru) – 2019 йылда ойошторолған республиканың тыуған яҡты өйрәнеүселәр йәмғиәтенең тәүге проекты менән таныштырыу үтте.\n“Башархив” - уникаль проект, ул тарихта беренсе тапҡыр Башҡортостан халҡына Өфө губернаһының биш өйәҙе (хәҙерге Башҡортостандың күпселек райондары) буйынса 1917 йылғы ауыл хужалығы иҫәбен алыуҙың сканерланған хужалыҡ карточкаларын файҙаланыу мөмкинлеге аса. 1917 йылғы халыҡ һанын алыу архивтары илебеҙҙең биш төбәгендә генә һаҡланған. Проект ярҙамында асыҡ рәүештә 5740 уникаль документты ҡарарға мөмкин.\nПроект ата-бабаларыбыҙҙың тарихын, уларҙың көндәлек тормошон белеү мөмкинлеге бирәсәк һәм ул генеалогик тикшеренеүҙәрҙе популярлаштырыуға йүнәлтелгән.\nҺәр крәҫтиән ғаиләһенә иҫәпкә алыу барышында йорт (ихата) картаһы төҙөлә, унда барлыҡ мәғлүмәттәр ҙә иҫәп алыусыларҙың һорауҙарына яуап биргән кеше һүҙҙәренән яҙылған. Был мәғлүмәттәр совет осоронда халыҡ һанын алыу мәсьәләләрен сәйәсиләштереүгә тиклем йыйылыуы менән дә әһәмиәтле.\nКарточкаларҙа хужалыҡтар һаны, ғаилә составы, мал һаны һәм төрҙәре, ер майҙаны һәм сәсеү майҙандары күләме, ер биләмәләре һәм ерҙән файҙаланыу күләме, ерҙе арендаға биреү һәм алыу, ауыл хужалығы инвентары, сәнәғәт һәм сауҙа бинаһы булыуы теркәлгән.\nТуғандарығыҙҙың документтарын таба алмаған осраҡта, Башҡортостан Республикаһы Милли архивында XIX, XVIII һәм XVII быуаттарҙағы метрика китаптары буйынса документтар һаҡлана. Шуға күрә Башҡортостанда йәшәүсе һәр кем киләсәктә үҙ ғаиләһенең тарихын төҙөй йәки өйрәнә ала.\n“Башархив” республика халҡына үҙ төбәгенең тарихын тәрәнерәк белергә һәм быуындар бәйләнешен нығытырға ярҙам итәсәк. Киләсәктә проектты артабан үҫтереп, тыуған яҡты өйрәнеү өсөн башҡа ҡыҙыҡлы тарихи документтарҙы индереү күҙ уңында тотола.


Ҡоростай торҙо “Торос”! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Ҡоростай торҙо “Торос”!\nҠоростай торҙо “Торос”! 25.04.2015 // Спорт һәм туризм / Анонстар\nКөндөң һалҡынса тороуы, ара-тирә ямғыр һибәләүе, хатта ҡар яуып китеүе көйәрмәндәр күңелен төшөрмәне. Иртә таңдан сират тороп билетлы булғандар Боҙ һарайына ашыҡһа, бындай бәхет тәтемәгәндәр, бар мәшәҡәттәрен онотоп, “зәңгәр экран” ҡаршыһына йыйылды. “Еңергә!” – һәр кемдә теләк шул ғына. Һәм ул тормошҡа ашты: “Торос” – чемпион!\nНефтекама командаһы Юғары хоккей лигаһының юғары бүләген – Братина кубогын – һуңғы дүрт йыл арауығында өсөнсө тапҡыр яуланы. Был уңыш, әлбиттә, еңел бирелмәне. Миҙгел барышы ла төрлө уй тыуҙырғайны. Команда 12-се урынға төшкәс, баш тренер алмашынды. Плей-оффты ла һигеҙенсе урындан башланыҡ. Финалдың бишенсе осрашыуындағы еңелеү ҙә шик-шөбһәне арттырҙы. Хәҙер иһә быларҙың барыһы ла артта ҡалды – “Торос” хоккейсылары үҙ боҙонда Братина кубогын күккә сөйҙө.\n...Әлеге матчта “Ижсталь” хоккейсылары уйынды әүҙемерәк башлап ебәрҙе. Беҙҙең ҡапҡасы Евгений Лобанов, бар оҫталығын һалып, ҡунаҡтар атҡан шайбаларҙың юлын быуҙы. Тора-бара “Торос” хоккейсылары ҡыҙа төштө һәм өҫтөнлөктө үҙ ҡулына алды. Уларҙың бер-бер артлы ойошторған һөжүмдәре уңыш килтерҙе. 13-сө минутта Василий Мордвинов биргән шайбаны Андрей Коробейников ҡапҡаға индерҙе. Икенсе осор башында Самсон Махбод менән Дмитрий Черных иҫәпте арттырыуға өлгәште. Бынан һуң да Нефтекама уйынсыларының уңышлы һөжүмдәре күп булды, әммә “Ижсталь” ҡапҡасыһы Сергей Костенко үҙ биләмәһен ныҡ һаҡланы. Шайбаның бер нисә тапҡыр ҡапҡа бағаналарына бәрелеп ситкә осоуы айырыуса үкенесле булды. Һуңғы минуттарҙа аҙсылыҡта уйнаһа ла, “Торос” бирешмәне, ә ҡунаҡтарҙы уңыш урап үтте. Бында, әлбиттә, плей-офф уйындары һөҙөмтәһендә иң ышаныслы ҡапҡа һаҡсыһы булып танылған Евгений Лобановтың хеҙмәте ҙур булды.\nЮғары хоккей лигаһының идарасы директоры Герман Скоропупов “Торос” капитаны Павел Доронинға Братина кубогын тапшырғансы уҡ Боҙ аренаһында башланған байрам шатлығы урамға урғылып сыҡты һәм бар ҡалаға таралды...\nКонстантин ПОЛОЗОВ, “Торос”тың баш тренеры:\n– Еңеү – барыбыҙ өсөн дә ҙур шатлыҡ. Әлбиттә, ул еңел бирелмәне. Братина кубогының беҙҙеке икәненә матч тамамланыуға ике секунд ҡалғас ҡына тулыһынса ышандым. Финалдағы бар уйындар ҙа ауыр булды, әммә ҡыйынлыҡтарҙы бер-бер артлы еңеп сыҡтыҡ. Маҡсатҡа ирештек: “Торос” – чемпион! Уйынсыларҙы ихлас ҡотлайым. Көйәрмәндәргә лә ҙур рәхмәт. Беҙҙең уңышта уларҙың да өлөшө бар.\nЕңеүебеҙҙе фажиғәле һәләк булған билдәле хоккейсы һәм тренер Сергей Михалев иҫтәлегенә бағышлайбыҙ.


Ҡарлы ҡыш михнәттәре - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nАварияға тарыған цирк юлбарыҫтары Ырымбур өлкәһенән Өфөгә килеп етте. Әле хайуандарға ҡурҡыныс янамай, сығышҡа тиклем улар тулыһынса тынысланасаҡ, ти дрессировщиктар. Тулыраҡ киләһе яҙмала. Бер амур һәм дүрт бенгаль юлбарыҫының Өфөгә килеп етеүен цирк, ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, полиция хеҙмәткәрҙәре һәм журналистар — бөтәһе лә түҙемһеҙләнеп көттө.Улар әҙерәк ҡурҡҡандар, әммә үҙҙәрен яҡшы тоя. Юл-транспорт фажиғәһе Ырымбур өлкәһендә була. Юлбарыҫтар тейәлгән фура юлдан төшөп китә. Водитель шунда уҡ фажиғә тураһында полицияға хәбәр итә. Бәхеткә күрә, йөк машинаһы әйләнмәгән. Юғиһә ситлектәр асылып, хайуандар таралып бөтөр ине, ти дрессировщик.Билдәһеҙ сәбәптәр арҡаһында водителдәр фажиғә урынын ташлап киткән. Көн дауамында фураны юлға сығарып, хайуандарҙы ҡотҡарғандар.Әле Өфө циркы аренаһында тулы ҡеүәттә тамашаға әҙерлек бара. Яңы программаның төп артистары – тап ошо юлбарыҫтар.Өфөгә килеп етеү менән юлбарыҫтарҙы иркен вольерҙарға урынлаштырҙылар. Әлегә улар тынысланып, ял итә.\n06 марта Республика юлдарында хәл ҡатмарлы булып ҡала\n06 марта Һаҡ булығыҙ, бурҙар


Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙҙар партияһы булдырылды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРәсәйҙә ҡатын-ҡыҙҙар партияһы булдырылды\n14:44, 30 марта 2012 Сәйәсәт\nРәсәйҙә ҡатын-ҡыҙҙар партияһы булдырылды. Уның ойоштороу йыйылышы көн элгәре Мәскәүҙә Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙары конференцияһы сиктәрендә үтте. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова хәбәр итте. Ул конференцияла беҙҙең республика исеменән сығыш яһаны.\n— Илдә ҡатын-ҡыҙҙарҙың сәйәси партияһын булдырыу хаҡында ҡарар ҡабул итеү партияларҙы теркәү тураһындағы ҡануниәтте ябайлаштырыуға бәйле, — тип комментарий бирҙе ул . – Бындай партия 1990-сы йылдарҙа булған. Шуға күрә хәҙер ул тергеҙелә, тиһәк тә була. Ҡатын-ҡыҙҙар мәнфәғәтен яҡлаясаҡ бындай партия бик актуаль. Конференция барышында башҡа төбәктәрҙән хеҙмәттәштәрем менән аралашып, уларҙа Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлау алдынан үткәрелгән праймеризда күп ҡатындарҙың уңышлы ҡатнашҡаны тураһында белдем. Әммә һөҙөмтәлә улар депутатлыҡҡа үтмәгән. Башҡортостандан Дәүләт Думаһына үткән депутаттар араһында өс ҡатын булыуы тураһында һөйләгәс, конференцияла ҡатнашыусылар ныҡ аптыраны. Күпселек төбәктәрҙә бер ҡатын да үтмәгән. Ҡатын-ҡыҙҙар партияһы беҙҙең хоҡуҡтарҙы яҡлай аласаҡ һәм бындай ғәҙелһеҙлеккә юл ҡуймаясаҡ, тип ышанам.\nРәшиҙә Солтанова һүҙҙәренсә, яңы партияның уставы һәм программаһы ҡабул ителәсәк. Башҡортостанда ла уның бүлексәһе булдырыласаҡ. Партияның төбәк бүлексәһе структураһы тураһында ҡарар Өфөлә 6 апрелдә ойоштороласаҡ йыйылышта ҡабул ителәсәк.\nТеги: партиялар, ҡатын-ҡыҙҙар


Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация к докладу на тему: "Использование элементов социо-игровой стилистики на уроках башкирского языка"\nБашҡорт теле дәрестәрендә социо-уйын технологияһының элементтарын ҡулланыу.\nБеҙ йәшәгән дәүер,мәғарифты модернизациялау ни тиклем генә ҡатмарлы һәм ҡыйын булмаһын, башҡорт теле уҡытыусыһы өсөн түбәндәге мәсьәләләр һаман да актуаль булып ҡала. Уҡытыуҙа яңы программалар, дәреслектәр һәм вариатив ҡулланмалар сығып тора. Улар дәрестә ҡулланыла һәм ваҡыт үтеү менән үҙгәрә бара.\nБашҡорт теле уҡытыусыһының маҡсаты- уҡыусыларҙа белем алыуға ынтылыш һәм ҡыҙыҡһыныу уятыу. Шуға күрә дәрестәрҙә яңы заманса технологиялар ҡулланыу мотлаҡ.Ул технологиялар бик күп.Башҡорт телен уҡытҡан һәр бер уҡытыусы алдында ошо технологияларҙы яҡшы итеп өйрәнеп, уҡытыу процесында ҡулланыу бурысы тора.\nБашҡорт теле уҡытыусыһының маҡсаты — уҡыусыларҙа белем алыуға ынтылыш һәм ҡыҙыҡһыныу уятыу. Был алым барлыҡ уҡыусыларҙың да танып белеү ихтыяжын көсәйтә, дәрестә уларҙың актив эшмәкәрлегенә алып килә.\nСоцио-уйын технологияһының төп үҙенсәлектәре. «Беҙ баларҙы уҡытмайбыҙ, ә төрлө килеп сыҡҡан ситуацияларҙы тәртипкә килтерәбеҙ, унда ҡатнашыусыларҙың бер-береһендә ышаныс уятыу, туплаған тәжрибәңә ышаныу, тик шул ваҡытта ғына һөҙөмтәлә ирекле рәүештә уҡытыу, белем алыу күнекмәләре барлыҡҡа килә». Ошонан сығып дәрестәрҙе уйын формаһында ойошторабыҙ, балаларҙы бер нисә микро-төркөмдәргә бүләбеҙ, был термин «социо-уйын» бәләкәй социумды аңлата.\nСоцио-уйын технологияһының мәсьәләләре. балаларҙы бер-береһе менән аралашырға өйрәтеү белем биреү процессын ҡыҙыҡлы итеү балаларҙың актив торошон үҫтереү, үҙ-аллылыҡ, ижади эшмәкәрлек һөйөү уятыу, уларҙы ҡыҙыҡһындыра белеү\nСоцио-уйын стиленең ыңғай яҡтары. мөнәсәбәттәр «бала һәм тиҫтерҙәре»; уҡытыусы тиң хоҡуҡлы партнер (үҙаҡташ); уҡытыусы менән бала араһындағы барьер емерелә; балалар үҙ-аллы һәм инициативлы; бирелгән проблема тураһында һөйләшәләр, уны асыҡлау юлын эҙләй башлайҙар; уҡыусылар бер-береһе менән аралашалар, һөйләшәләр (улар һөйләүселәр һәм тыңлаусылар ролен башҡаралар); уҡыусыларҙың аралашыуы микрогруппаларҙа, группаларҙа үткәрелә; балалар бер-береһенә ярҙам итә һәм контроль алып бара; социо-уйын стиле актив балаларҙы тиҫтерҙәренең фекерҙәрен аңларға өйрәтә, ә ышанысһыҙ, пассив балаларға үҙҙәренең комплекстарын еңергә мөмкинселектәр бирә.\nСоцио-уйын технологияһының принциптары. -уҡытыусы тиң хоҡуҡлы партнер; уҡытыусы педагог роленән төшә, балаларҙа ҡурҡыу тойғоһо юғала, хата эшләүҙәре ҡурҡытмай; иреклелек һәм үҙ-аллылы белем алыу. Иреклелек балалар өсөн бер дөйөм ҡағиҙә буйынса йүнәлтелгән булырға тейеш мезансценаның алмашыныуы, балалар урындарын алмаштыралар, дәрес ваҡытында улар төрлө ерҙә аралаша ала; яңы асыштар эшләү, уйында ҡатнашыу; ҡыйынлыҡтар аша үтеп сығыу; активлыҡ һәм хәрәкәт; уҡыусыларҙың бәләкәй группалағы тормошо (алты, ете, биш кешенән торорға мөмкин);\nНомер материала: ДВ-339394


Хәүефһеҙ төбәк - Bash.News\nХәүефһеҙ төбәк https://bash.news/news/85473_xefe_tbk\nБашҡортостан 112 системаһын сафҡа индереү буйынса Волга буйы федераль округында өсөнсө төбәк исемлегенә инде. Быға тиклем ул тест режимында ғына эшләгәйне. Республиканың шылтыратыуҙарҙы эшкәртеү үҙәге операторҙары хәҙер тәүлегенә алты меңгә яҡын мөрәжәғәт ҡабул итеп, район-ҡалаларҙа йәшәүселәргә күп яҡлы ярҙам күрһәтә.\n"Һеҙҙең менән нимә булды? Ниндәй ярҙам кәрәк?" 112 һандары буйынса мөрәжәғәт итеүселәргә операторҙар саф башҡорт телендә лә яуап бирә. Гүзәл Шәүәлиева Республика шылтыратыуҙарҙы эшкәртеү үҙәгендә эшләй башлауына үкенмәй, һөнәре буйынса иҡтисадсы булһа ла, "Күңелем менән кешеләргә ярҙам итергә ынтылам"-ти ул. Уға көнөнә ярты меңдән ашыу шылтыратыу ҡабул итергә тура килә. Берәүҙәр янғын сығыуы хаҡында хәбәр итһә, икенселәр юл фажиғәһенә тарыған. "Тиҙ ярҙам" машинаһын саҡырталар.\nГүзәл Шәүәлиева, Республика шылтыратыуҙар эшкәртеү үҙәге операторы: “Мәғлүмәттетиҙ эшкәртергә кәрәк. Шылтыратыуҙар бер ҡасан да туҡтап тормай”.\nЙыл башынан ғына 112 һандары буйынса миллион ярымдан ашыу мөрәжәғәт ҡабул ителгән. Шылтыратыуҙар башҡорт һәм рус телдәренән тыш, шулай уҡ инглиз, испан, немец, ҡытай, француз телдәрендә ҡабул ителә. Операторҙар тәржемәселәр ярҙамында ла эшләп, халыҡҡа күп яҡлы ярҙам күрһәтә.\nСтатистика мәғлүмәттәренә ярашлы, 112 һандары буйынса шылтыратыуҙарҙың күбеһе Өфө ҡалаһы һәм Иглин райондарынан, хәбәрҙәр башлыса коммуналь-хужалыҡ өлкәһендәге проблемалар хаҡында. Ут һүнгән, торба шартлаған, газ еҫе сыға һәм башҡалар. 112 системаһына мөрәжәғәт итеү - Ғәҙәттән тыш хәл килеп сыҡҡанда комплекслы ярҙам күрһәтеләсәгенә ишара. "Берҙәм тәҙрә" принцибы буйынса мәғлүмәт барлыҡ оператив хеҙмәттәргә таратыла. Әйткәндәй, 112 системаһы барлыҡҡа килеү менән дежур-диспетчер үҙәгендә 300-ән ашыу хеҙмәт урыны ла булдырыла. Шул иҫәптән хәҙер бында телефон аша психолог ярҙамы ла күрһәтелә.\nРәфис Мөхәмәтйәнов, "Хәүефһеҙ төбәк" дәүләт ҡаҙна учреждениеһы етәксеһе: “Өфөлә бындай белгестәрҙе уҡытыу буйынса мәктәп бар. 72 сәғәт уҡыйҙар”.\nАртур Әхмәтханов, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы: “Был системаны бөгөн эшләтә башлайбыҙ. Үҙәк халыҡ мөрәжәғәтенә шунда уҡ яуап бирәсәк”.\nКеҫә телефонында аҡса булмағанда, йә бәйләнеш тотмағанда ла ҡыҫҡа һандарҙы йыйып, үҙәккә мөрәжәғәт итергә мөмкин. Бәләгә тарыусыларға ваҡытында ярҙам күрһәтеләсәк. Системалы эшмәкәрлек, тәү сиратта, кеше именлеген, хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә йүнәлтелгән. Әйткәндәй, күп осраҡта ялған шылтыратыуҙар ҙа була. Бигерәк тә ял көндәре, каникулда балалар шаярып 112 һандарын йыя. Шуға күрә кескәйҙәргә ваҡытында аңлатыу эштәрен дә алып барыу мотлаҡ.\nАғас киҫеү тыйыла\n18:04, 25 июн\n16:10, 25 июн\nРадий Хәбиров республикала халҡын ялған һөт һатҡан магазиндар тураһында хәбәр итергә саҡырҙы\n13:00, 25 июн\nБашҡортостанда 100 меңдән ашыу гектарҙа күп йыллыҡ үләндәр сабылған\n27 июнь-Йәштәр көнөндә “ҡоро закон” ғәмәлдә була\n08:00, 25 июн


Абдулла Солтанов бүләгенә башҡорт халыҡ йыры конкурсы йырсының 90 йәшенә арнала // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n10:45, 19 сентября 2018 Мәҙәниәт\nАбдулла Солтанов бүләгенә башҡорт халыҡ йыры конкурсы йырсының 90 йәшенә арнала Фото: Римма Буранбаева\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n20 сентябрҙә Салауат Низаметдинов исемендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжында Абдулла Солтанов бүләгенә башҡорт йырын башҡарыусыларҙың Асыҡ конкурсы уҙа.\nАбдулла Солтанов – халыҡ йырҙарын (оҙон көй) башҡарыу менән танылған уникаль һуҡыр йырсы, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге Республика премияһы лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры. Конкурс уның 90 йәшенә арнала.\nКонкурста 16 йәшкә тиклем һәм 16 йәштән өлкәнерәк ике йәш категорияһында һәүәҫкәр һәм һөнәри башҡарыусылар ҡатнаша ала.\nКонкурста еңеүселәр дипломдар, грамоталар һәм иҫтәлекле бүләктәр менән бүләкләнә.\nАбдулла Солтанов исемендәге бүләккә башҡорт халыҡ йырын башҡарыусылар Асыҡ конкурсы халыҡ йырын башҡарыу йолаларын һаҡлау һәм үҫтереү, урындағы башҡорт йыр фольклорын тергеҙеү, яңы талантлы башҡарыусылар асыҡлау маҡсатында уҙғарыла.\nТеги: конкурстар, Абдулла Солтанов, халыҡ йыры


Ҡамауҙа » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Бөйөк Еңеүгә 71 йыл » Ҡамауҙа\nАҫыл ирҙең даны үҙенән алда йөрөр. Халҡыбыҙҙың был аҡыллы һүҙҙәренең ни тиклем хаҡ икәненә күп тапҡыр үҙ тәжрибәмдә ышанырға һәм уларға инанырға насип булды миңә. Баймаҡ районының Ғөбәйдулла (ҡуштүбә) ауылында тыуып үҫеп, аҙаҡ республикабыҙҙың тәүге баш ҡалаһы Темәстә төпләнгән Миндеғол ағай Арыҫланов менән дә шулай булды. Үҙе менән танышҡанға тиклем байтаҡ йылдар элек үк уның генерал Миңлеғәле Шайморатов командалыҡ иткән 16-cы башҡорт гвардия кавалерия дивизияһы ветераны, заманында Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим ителеп тә, ниндәйҙер һылтаумы, сәбәпме арҡаһында уны ала алмауы хаҡында хәбәрҙар инем. Әммә беҙгә тәүләп осрашыу бары 2000 йылда ғына, икенсеһе 2008 йылда насип булды. Ике быуат сигендәге шул ике осрашыу ваҡытында ул мине үҙенең яу хәтирәләре менән кинәндергәйне. Әле шунан бер өҙөк тәҡдим итмәксемен.\nНемецтарға үс итеп, урамдарын бер итеп…\n... Дошман тылына етмеш биш саҡрым үтеп ингәйнек. Кругом ҡамауҙа ҡалдыҡ. Беҙ ударный төркөмдә инек. Бөтә ғәскәр бөткән. Беҙҙең генә батарея ҡалған. Алты ат егелгән калибры 76 миллиметрлы пушка менәнбеҙ. Китеп барабыҙ. Тегенән-бынан йыйылған ҡалдыҡ-боҫтоҡ бер нисә кешебеҙ бар. Башы ла шул, арты ла шул беҙҙең ғәскәрҙең.\nБер мәлде немец занимать иткән ауыл аша үтергә тура килде. Башҡаса юл юҡ. Ни эшләмәк кәрәк? Взвод командиры беҙҙең менән ине. Уның әйткән һүҙе шул булды:\n– Ауылдың уртаһынан үтергә! Унда – немецтар. Улар атыр. Атышып тормағыҙ! Яраланыусы булмай ҡалмаҫ – туҡтап тормағыҙ. Сабып үтәһегеҙме, нисек – уныһы һеҙҙең эш.\nБеҙ сабып сыҡтыҡ та киттек. Әллә немецтар, үҙебеҙ ҡамауға эләктек, тип ҡурҡты, әллә ни? Һирәк-мирәк кенә атып ҡалды. Ездовой булып хеҙмәт иткән бүрәт егетенең яраланыуын иҫәпкә алмағанда, минең расчетҡа бер ни ҙә булманы.\nАуылды сыҡҡас, уңға боролорға тейеш инек. Сөнки һул яҡта – тимер юл. Уның өҫтөндә бронепоезд. Шуны абайлап алдыҡ та унан ҡотолоу сараһын уйлаша һалдыҡ:\n– Үәт, әй! Беҙҙе юрамал шул аждаһа яғына ҡыҫырыҡлағандар икән!\n– Әйтәм, урамда ныҡлап атманылар…\n– Берәмләп сүпләгәнсе, быларҙы бронепоезға бирәйек, тигәндәрҙер инде.\nЕгеттәрем шулай һөйләнгән арала, Фәйзуллиндың аты ҡоланы ла, юл быуылды ла ҡуйҙы.\n– Яраланһа, Мозафар ағай, пастромкаһын өҙә сап та был урындан тиҙерәк ысҡынайыҡ! – тинем. Яҡшылап ҡараһаҡ, ни күрәбеҙ: пастромкаһына уралған. Күмәк кеше ни:\n– Раз, два! Взяли!\nАтты аяғына баҫтырып, пастромкаһын рәтләй һалдыҡ. Аттар тағы сабып сыҡты ла китте. Сапмай ни! Уларҙа ла йән бар бит. Беҙ арттарынан йүгерҙек. Дилбегәне Күгәрсен районынан Хөсәйен ағай тотҡан ине.\n– Хөсәйен ағай, әҙ генә сабыр ит, – тинем.\n– Тыр-р-р! – тине был.\nАттар туҡтаған арала береһенең ҡойроғона йәбештем. Исмәғилем минең салғыйға тотондо. Аттар саба. ҡайҙан көс-ғәйрәт ингәндер, уларҙан ҡалмай, беҙ сабабыҙ. Шул килеш боролошҡа барып та сыҡтыҡ – бронепоезд ата ла башланы. Әлегә төҙәп ата алмай. Шулай ҙа унан ялтаныу хәйерле тип:\n– Хөсәйен ағай, уңға тарт! – тип команда бирҙем.\n– Есть уңға тартырға!\nШулай сабышып, беҙ уңға борол да кит. Бронепоезд, өҙмәй ҙә ҡуймай, ата ла ата. Бер тауҙы әйләнгәйнек, уның уты беҙҙе ала алмаҫ булды: снарядтары йә беҙгә етмәй ярыла, йә аша төшөп, ерҙе аҡтара.\nБер офицерҙың һәләк булғаны\nҡайҙа йәйәү, ҡайҙа ат ҡойроғона йәбешеп китеп ултырһаҡ, бер ун биш аҙымдай ерҙә берәү китеп бара. Полушубкаһынан уның офицер икәнен таныныҡ. Офицер икәнен танып та өлгөрҙөк – шул әҙере, һыҙғырып килеп тороп, баш осонда шрапнель ярылды. Беҙгә бер ни ҙә булманы. Әлеге офицер сразы йығылды. Йүгерешеп барһаҡ, пистолетын һәрмәп ята. Уны алып, үҙенең маңлайына терәргә итә. ҡулы тыңламай. Уға ҡарауы ла имәнес ине. Артҡа ҡарай-ҡарай, үтеп киттек тапҡырынан. Әҙерәк китә биргәйнек, тып итеп ҡалды. Пистолет атҡан тауыш ине был. Боролоп ҡараһам, теге урында өс кеше тора. Исмәғил артҡа ҡалғайны. Ах та ух итеп килеп етте.\n– Теге офицерҙың эсе ярылған булған. Мандый алмаҫын үҙе лә белгәнгә: “Зинһар, мине атып китегеҙ! Немецҡа ҡалдырмағыҙ! Зинһар!” – тип ялынды. Үҙ кешеңә нисек ҡул күтәрелһен инде. Шунан кәңәш итештеләр. Мин ҡарап тора алманым. Кемелер үтәне меҫкендең үтенесен. Эй, Аллам, ул шәһит киткәндең йәнен йәннәткә юлыҡтыр! – тине Исмәғилем, үлемде күп күрһә лә, күҙенә йәш алып.\nӘҙер ҡәбер тапҡаным\nИртәнсәк бер ауылда ашарға туҡтаныҡ. Бер ерҙән геүләгән тауыш килә.\n– Иптәш лейтенант, нимә килә? Самолетмы? – тип һорайым эргәмдәге офицерҙан.\n– Юҡ, танк, – тине.\nБеҙ тиҙ генә был ауылдан һыҙҙыҡ. Ауылдан сығып, артабан үтеп китеп, тағы бер ауылға еттек. Шунда туғыҙ танк ҡаршы алды. Эргәбеҙгә килмәй, дөбөр-шатыр ата башлағайны, беҙ икегә бүленеп китергә мәжбүр булдыҡ. Немец минометтары гөпөлдөгө сыға. Координаттарҙы шул тиклем дә теүәллек менән әйтеп тороусылары булғандыр инде. Бер баштан башлап, берәм-берәм һәр өйҙө яндыра килә, яндыра килә. Нәүбәт беҙҙең аттарыбыҙ торған һарайға ла килеп етте… Шул тиклем йәл булды ул хайуандар…\nӨйҙән сыҡтым. Яҡында ғына емерек ҡоҙоҡ. Тәрәнлеге метр ҙа һикһәндән үтмәҫ. Әһә, әҙер ҡәбер бит был. Әжәл етеп, үлемдән башҡа сара ҡалмаһа, эт-ҡошҡа ем булғансы, үҙ аяғың менән килеп, ошонда төшөп үлергә була. Исмәғилгә әйтәм:\n– Мин үҙебеҙгә әҙер ҡәбер таптым. Әйҙә, шунда төшөп ултырайыҡ...\nАртабанғы хәлдәр беҙгә ул “әҙер ҡәбер”гә эйә булырға форсат бирмәне.\nАттарыбыҙҙы немец ҡырып бөткәс, беҙгә приказ булды: “Хәҙер беҙҙең нәүбәт етте. Немец барыбер ҡуймаясаҡ: миналарын беҙгә төҙәп атасаҡ. Тиҙ генә орудиеларҙың йоҙағы менән панорамаларын алырға!” Беҙ шул эшкә керештек. Шул арала тегеләр беҙҙе уратып та алды. Көпә-көндөҙ. Теге туғыҙ танк беҙгә ҡурҡыу һалды ла ары китте. Улар артынса пехота килеп инде. Көймәле машина менән килә лә килә былар.\n– Исмәғил ағай, нисә патроның ҡалды?\n– Етәү генә.\nҮҙемдең ете патронымды уға бирҙем.\n– Эх, ошо урында “Катюша” булһын ине! – тип ҡуйҙы Исмәғилем. “Катюша”ның дәһшәтле ҡорал булыуына Сталинград һуғышында тәүгә шаһит булғайныҡ. Ул саҡта, Сталинградты уң яғынан әйләнеп, төнөн тимер юлды һә тигәнсе ҡырҡып ингәйне беҙҙең атлы дивизия. Сталинград поезға бай ҡала булған икән. Беҙ бараһы яҡҡа немец ике вагонлы бронепоезд ултыртып ҡуйған. Беҙҙең артдивизион шунда бар ҙа ин. Эш һәләк тигәндә генә әллә ҡайҙан “Катюша” атып ебәрҙе – әле генә үҙ көсөнә үҙе маһайғандай ҡуҡырайып ултырған немец бронепоезы селпәрәмә килде лә ҡуйҙы. Шул “Катюша” булмағанда, беҙҙең артдивизионға ла, дивизияға ла бик ауырға тура килә ине. Шуны уйлап, әле:\n– Ул саҡта күрмәгәнен күрер ине немец-кафыр! – тип ҡуйҙым, Исмәғилемдең һүҙен ҡеүәтләп. Шулай тип әйтеүем дә булды, бына бит Хоҙайҙың рәхмәте – ап-аҡ ҡарҙы ҡып-ҡыҙыл итеп, “Катюша” ата башламаһынмы! Немецтар ҡайҙа ҡасырға ла белмәне. Уларҙа “Катюша”ға ҡаршы торорлоҡ бер нәмә лә юҡ ине шул. Немецтың бар уйы – сылбырға теҙелеп, беҙҙе окружать итеү ине.\nАтты-атты ла, бер ваҡыт “Катюша” шымып ҡалды. Боеприпасы бөттө. Ул шымғайны, йә-ә, бер заман, лауылдығы сығып, немецтар уның яғына йүгерешә башланы.\n– Ай, әттәгенәһе! Немец ала бит хәҙер беҙҙең “Катюша”ны!\n– Егеттәребеҙ ҡалайта инде хәҙер…\nШулай тиешеп, йәнде ҡулға алып торолона. Немецтарҙың килеп еткәнен көтөп кенә торҙо ла “Катюша”ла хеҙмәт итеүсе егеттәребеҙ уны шартлатты ла ҡуйҙы. Ул ҡорал хәрби сер итеп һаҡлана ине. Шуға күрә лә, әгәр дошман алырға итһә, “Катюша” дивизионы уны шартлатырға тейеш булды. Тәртибе шулай ине. Ә беҙҙең егеттәр немецҡа әсир төшөүҙән “Катюша”лары менән бергә һәләк булыуҙы артығыраҡ күрҙе. Үҙҙәре лә, дәһшәтле ҡоралдары ла һәләк булды, уларҙы ҡулға төшөрөп, кәмендә наградаға “Тимер тәре” алырға хыялланып, ябырылып килгән фашистар ҙа шунда әжәлен тапты. “Катюшасы”-минометсы шул башҡорт егеттәренең батырлығы хаҡында әлегәсә бер кем бер һүҙ ҙә яҙманы.\nАвторҙан. Миндеғол ағайҙың: “Беҙҙең егеттәр немецҡа әсир төшөүҙән “Катюша”лары менән бергә һәләк булыуҙы артығыраҡ күрҙе”, – тигәне тағы бер хәтирәгә ялғанды. Уны миңә ошо яугир менән 2008 йылдың мартында осрашҡандың иртәгеһенә Сибай ҡалаһында Ғәлимйән Шакир улы Солтагилдиндың ауыҙынан ишетергә насип булғайны. Ғәлимйән ағай 1925 йылда Әбйәлил районының Таһир ауылында тыуған (ул ауыл хәҙер Баймаҡ районы биләмәһенә инә). Темәс педучилищеһында Ғилман Яҡупов, Сәғит Ишбирҙин, Абдрахман Ғәлләмов, Әҙеһәм Әлибаев ише үҙҙәрен аҙаҡ республикабыҙҙа билдәле шәхестәр итеп танытҡан һабаҡташтары менән өсөнсө курста уҡып йөрөгән еренән уны ла фронтҡа оҙатҡандар. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланған мәлдә уларҙың часы Венгрияла була. Хәҙер тыныс тормош башланыр инде, тип кенә торғандарында, бер көндө уның подразделениеһын хәрби тревога яңынан ҡоралға тотонорға мәжбүр итә. Юҡ, Ғәлимйән ағайҙар дислокацияланған урын тыныс була. Уларҙы бик тә ашығыс рәүештә Прагаға оҙаталар. Дошмандың бындағы гарнизоны, бирелергә теләмәй, Берлинды алыуға тәғәйен көстәрҙе кәметеү маҡсатында, ҡорал һалмаҫҡа маташа. Ләкин ул көстәрҙе йәлеп итеүҙәре был гарнизондың үҙ башына була. Күптәре әжәлен шунда таба, байтағы әсирлеккә юлыға. Унда власовсылар ҙа һуғышҡан икән. “Бына бер ваҡыт үҙебеҙҙекеләр тарафынан әсиргә алынған власовсыларҙы, айырым сафҡа теҙеп, сығара башланылар, – тип хәтерләй Ғәлимйән ағай. – Бәләбәйҙән бер хеҙмәттәшем бар ине. Шуның менән әҙер генә торабыҙ. Нимәгә әҙерләнеп торабыҙ? Шуның өсөн – әгәр ҙә мәгәр власовсылар араһында берәй башҡорт килеп сыҡһа, приклад менән ошонда уҡ иҙеп һалырға. ҡарап торабыҙ. ҡарап торабыҙ. Берәй азиат күренеү менән һорай һалабыҙ:\n– Ты кто такой? Башкир?\n– Кто такой? Башкир?\nШулай һораша-һораша, вис үткәреп бөттөк. Бер генә башҡорт та килеп сыҡманы. Бына нисек һуғыштыҡ беҙ, башҡорттар!”\nТөшөнгәнһегеҙҙер, “катюшасы”-минометсылар хаҡында Миндеғол ағай һөйләгәндәрҙең дә мәғәнәһе шуға ҡайтып ҡала. Шулай бит?\nРус винтовкаһы төйҙәһенең ике немецты ялпайтҡаны\nХәҙер кискә ҡалдыҡ. Шунда команда булды: “Перейти на партизанскую тактику. По пять, по четыре человека не разрешаю. По одному, по два человека сығаһығыҙ. Ана, биш километрҙа ята основной фронт. Шул ергә сығырға тырышығыҙ, егеттәр!”\nОсмот та ат ҡалманы бит инде. Боеприпас бөттө. Пушкалар ҡалды. Ашарға юҡ. Асыҡтырҙы. Шундай саҡта Юламанов Мозафар ағай:\n– ҡустылар, минең кеҫәлә он бар, шуны ҡарға бутап ашап ҡарайыҡ – ти. Хәл юҡ, ашарға мәжбүр булдыҡ.\nЙәштән бергә үҫкәс, Исмәғил менән һаман айырылған юҡ. Мин әйтәм:\n– Беҙ теге яҡҡа сыҡмайыҡ. Иртәнсәк танкылар күренгән яҡҡа барайыҡ. Бүтән яҡты ҡамап бөттөләр бит инде. Ни булһа, шул булыр тип, шунда юл тотайыҡ беҙ...\n– Ярар, улай булғас, – тигән була Исмәғил.\nБула бит шундай саҡ. Һин тупикҡа килеп терәләһең, ни хәл итергә, тип ыуаланаһың. Шундай мәлдә Аллаһы Тәғәлә уңай шартты тоҡҡа һалып тотторғандай була. Аллаға шөкөр! Был юлы ла шулай булды. ҡараңғынан файҙаланып, танкылар үткән яҡҡа китеп барабыҙ, китеп барабыҙ. Китеп барһаҡ, өс кеше тап булды. Башҡорт егеттәре. Биш метр, ун метр киттекме-юҡмы, мин, хәжәтемә күрә, саҡ ҡына ситкә тайшанған арала, улар, тысҡылдығы сығып, прикладтары менән нимәнелер төйә башланы.\n– Уах! Уах! Уах!\n– Дөп! Дөп! Дөп!\nТиҙ генә тегеләрҙең эргәһенә барҙым.\n– Иптәш Арыҫланов, ашайбыҙмы?\n– ҡайҙа, нимә бар?\nБаҡтиһәң, санаға ат егеп, ике немец үҙҙәренең войскаһына боеприпас, ризыҡ алып килә ятҡан икән. Патрон ҡумталары, бер ни саҡлы винтовка, икмәк һалып алған булғандар. Көндөҙ килергә ҡурҡҡандарҙыр инде. Кисләтеп килергә булғандар. Теге ухылдау менән дөпөлдәүҙең сере шул. Беҙҙекеләр дуғаһыҙ егелгән аттың ике яғынан ике немецты эләктереп, уларҙы тауыш ҡуптармай ғына дөмөктөрөргә булған. Русский винтовканың төйҙәһе – ҡул менән бер. Шуның менән бер һуҡтыңмы – немецыңды ялпайта ла ҡуя. Бында ла уның шул ҡөҙрәте үҙенекен иткән. Етмәһә, иҙеп бөткәнсе туҡмағандар икәүһен дә. Шулай булмай һуң, ҡалай булһын: ас кеше – асыусан, шуның өҫтөнә – ҡамауҙа ҡал. ҡулда русский винтовка. Тик патрондар иҫәпле генә. Мул булһа ла, атмаҫтар ине. Атырҙар ине, тауыш ҡубыуы бар. Бына шуға шым ғына бөтөргәндәр икән тегеләрҙең эшен.\nБеҙҙең винтовкалар биш кенә яһаулы. Быларҙың ылауындағы мылтыҡтар унар яһаулы. Хәҙер икмәк ашап тороп, быуынды нығытып, унар яһаулы мылтыҡтар менән боеприпас алып, артабан бишәүләп киттек. Немец аты санаһы, иҙмәһе иҙелгән хужалары менән тороп ҡалды.\nТаллыҡ аша талсығып, бара биргәс, тау сығып…\nӘкиәттәге шикелле, китеп барабыҙ, китеп барабыҙ. Әкиәт батырына берәм-берәм Тау батыр, Күлуртлар батыр, Уғатар батыр, Йүгерек батыр, Ертыңлар батыр кеүек юлдаштар осрап тора. Осраған берен тегеһе: “Берәүҙән икәү яҡшы”, “Икәүҙән өсәү яҡшы”, – тип, эйәртеп ала бара, ала бара. Эйәрткән береһе кәрәк саҡта, үҙҙәренең хәленә ҡарап, төп батырға йә булыша, йә уға хыянат итә. Шуның кеүек, беҙгә лә ҡушыла барҙылар, ҡушыла барҙылар. Шулай ҡушыла торғас, ун етегә тулып киттек. Хәҙер күмәкләшеп, алмашлап ҡар йыра-йыра, шым ғына китеп ултыра инек, бер лейтенант тап булды. Башҡорт. Иңендә – карталы, компаслы планшет. Әллә ҡурҡып әйтте, әллә дөрөҫөн әйтте:\n– Кем дә кем миңә эйәрә – шул кеше тере ҡаласаҡ. Ваҡыт иҫәпле! – тине лә тауҙы төшөрөп алып китте.\nПланшетынан картаһын алып, плащ-накидка менән ҡапланып, ҡайҙа барғаныбыҙҙы, был ауылға нисә километр, быныһы – ҡалай, тегенеһе – ҡалай, асыҡлайбыҙ ҙа ары атлайбыҙ, асыҡлайбыҙ ҙа ары атлайбыҙ.


Геолог булып, алтын йәки баҡыр ятҡылығы табырға хыялланған\n18 Июнь 2021, 13:12\nИҡтисад фәндәре кандидаты, Башҡорт дәүләт университетының Иҡтисад, финанс һәм бизнес институты уҡытыусыһы, кроссвордтар төҙөү оҫтаһы, даими авторыбыҙ Илдар Миҙхәт улы ҒӘБИТОВтың исеме күптәрегеҙгә гәзит-журнал, радио-телевидение аша яҡшы таныш.\nУның көнүҙәк, уҡымлы мәҡәләләре, ҡыйыу сығыштары кешеләрҙе уйландырмай ҡалмай. Әйҙәгеҙ, булмаһа үҙе менән яҡындан танышып, бала саҡтағы күңел донъяһын байҡайыҡ әле.\n– Илдар ағай, ҡайһы яҡтарҙа, ниндәй ғаиләлә тыуып үҫтегеҙ?\n– Әбйәлил районының Белорет менән Бөрйәнгә яҡын урынлашҡан иң төпкөл Буранғол ауылында донъяға килгәнмен. Минең бәхеткә, һәйбәт атай-әсәй тәрбиәһендә биш бала үҫтек. Улар беҙҙе булғанына шөкөр итеп йәшәргә өйрәтте, кешенең бер рәхмәте мең бәләнән ҡотҡарыр, тип тәрбиәләне.\nАтайым әллә мине нығыраҡ яраттымы икән, кеше алдында гел, өлкән улым министр буласаҡ, ти торғайны. Нишләп улай әйткәндер, бәлки, аҡыл кимәлемде һиҙгәндер ҙә инде. Улым, Илдар тигән мәғәнәле исемде һиңә беренсе булып ҡуштым, был исемгә тап төшөрмәҫкә тырыш, тип әйтә ине. Атайым үҙе тракторсы булып эшләне. Ябай һөнәр кешеһе булһа ла, һәр ваҡыт тирә-яғындағы донъяны яҡшыртырға тырышып йәшәне. Ауылға ҙур етәкселәр килгәндә лә ҡурҡмай, төрлө һорауҙар бирә торғайны. Шуларҙы күреп үҫкәс, ул миңә һәр саҡ өлгө ине.\nОшо Буранғол ауылындағы мәктәптә уҡыным. Ҡайҙалыр интернатҡа ебәрергә мөмкинлек бар ине, тик мин ризалашманым, үҙебеҙҙән бер ҡайҙа ла китмәйем, тинем. Төпкөл ауыл булһа ла, мәктәптә уҡытыусыларыбыҙ бик көслө ине. Һаман да ҡыуанып бөтә алмайым. Остаздарыбыҙ шундай булғас, һәйбәт белем дә алдым. Уларҙың барыһына ла рәхмәтлемен. Ауылға ҡайтҡан һайын мотлаҡ рәүештә мәктәпкә инеп, хәлдәрен белеп, уҡытыусылар менән аралашып йәшәйем. Тырышһаң, төпкөл ауылда ла аң кимәлеңде күтәрергә мөмкин, тип уйлайым.\n– Ә мәктәптә уҡыған йылдарығыҙ нисегерәк хәтерҙә ҡалған?\n– Башҡалар тәнәфес булды ниһә, урамға йүгереп сығып китә ине – уйнарғамы, тәмәке тартырғамы, ә һин китапҡа текәлеп ултыра торғайның, тип хәтерләй дуҫтарым, синыфташтарым. Ә бер уҡытыусы, уҡыу менән шул тиклем мауыҡҡас, был бала, моғайын, ҙурайғас, кәләш тә алмаҫ, тип уйлаған.\nӘсәйем ауылдың китапханасыһы булып эшләне. Уның һөйләүенсә декрет ялы бик аҙ ғына бирелгән. Шуға ул мине үҙе менән эшкә алып йөрөгән. Мин ҡамасауламаһын өсөн бишек һымаҡ формала китап шкафына һалып ҡуйып, йоҡлата торған булған. Шунда, бәлки, һиңә белем һеңгәндер, ти. Гел әсәйем эргәһендә йөрөп үҫкәс, шундағы иң ҡыҙыҡ китаптар беренсе сиратта миңә эләгә ине, ауыл китапханаһындағы бөтә йыйынтыҡтарҙы уҡып сыҡтым. Хатта татар телендәгеләр менән дә таныша торғайным. Мәктәп китапханаһы ла бай булды.\n– Китап уҡырға яратҡас, яҡшы уҡығанһығыҙҙыр әле?\n– Һәйбәт уҡыһам да, аттестатымда ете «дүртле»м булды. Уҡытыусылар минең холоҡто яратмағандарҙыр, төртмә телле малай инем. Һәйбәт билдәләр алырға ынтылманым да. Иң мөһиме – белемең булһын, тип әйтә торғайны атайым.\nБеҙҙең заманда төпкөл ауылда алтын миҙал алып булмай, тигән ҡараш йәшәне. Шуғалыр ҙа ҡайһы бер билдәләрҙе кәметеп тә ҡуйғандарҙыр, тип уйлайым. Мәктәпте алтын миҙалға тамамламаһам да, ҡайһы берәүҙәр, алтын миҙалға бөттөң, ти. Шулай гел «бишле»гә генә уҡымаһам да, кеше өсөн алтын миҙаллы кеше мин.\n– Яратҡан фәндәрегеҙ ниндәй ине?\n– Математика, география, химия, физика, биология оҡшаны, урыҫ телен бик яратып өйрәндем.\n– Уҡыусы саҡта кем булырға хыяллана торғайнығыҙ?\n– Миңә, ауыл малайына, геолог булһам, етәлер, тип уйланым. Сөнки беҙҙең Әбйәлил яҡтарында элек-электән алтын йыуғандар, Урал тауҙарының тәбиғәт байлыҡтары күп булған. Кешеләр район үҙәгенә барыр өсөн Ҡырҡты тигән тау аша алама юлдарҙан йөрөй ине. Автобустар юҡ. Әгәр ҙә геолог булып, һәйбәт кенә алтын йәки баҡыр ятҡылығы тапһам, бәлки, беҙҙең яҡҡа инвестициялар килер, юлдар төҙөрҙәр, тип хыяллана торғайным.\n– Геолог булырға теләгән ерҙән нисегерәк иҡтисадсы юлынан киттегеҙ һуң?\n– Һис уйламағанда. Геологтарҙы география факультетында әҙерләйҙәрҙер, тип, мәктәпте тамамлағас, синыфташым менән шунда барырға булдыҡ. Районыбыҙҙың мәғариф бүлегендә ике туған апайым эшләй ине. Ул: «Беҙҙә педагогия университетының география факультетына егеттәргә йүнәлтмә бирәләр, унда һин конкурсһыҙ үтеп китә алаһың», – тигәйне. Мин үҙ һүҙле кеше бит инде. Йүнәлтмә биреп ебәрһә лә, нишләп миңә уҡытыусы булырға, тинем дә документтарымды Башҡорт дәүләт университетына тапшырҙым. Дүрт имтихан ине: өсәүһен – «бишле»гә, берәүһен «дүртле»гә бирҙем. Унан синыфташым менән икәүләп ауылға ҡайтып киттек. Әңгәмәләшеү ҙә була икәнен белмәгәнмен. Ҡайтып, бесән эшләп йөрөп ятһам, Өфөгә тиҙ генә килеп етегеҙ, тип телеграмма килеп төштө. Ҡалаға барып етһәм, деканатта, нишләп әңгәмәләшеү үтмәйенсә ҡайтып киттең, тиҙәр. Мин белмәнем, тип яуапланым. «Бына шундай тәҡдимебеҙ бар. Беҙҙең Башҡортостанда иҡтисадсылар етешмәй, шул уҡ имтихандар менән Дондағы Ростовҡа уҡырға инеп, республика өсөн кәрәкле белгес була алаһың. Ата-әсәң менән һөйләш тә, ҡайтып етеп, иртәгә телеграмма һуғырһың», – тинеләр.\nПоезға ултырып ҡайтып барам, иртәгә – йәкшәмбе, ауылда почта эшләмәй бит инде. Магнитҡа килеп төштөм дә, ризамын, тип үҙем телеграмма һуғып ебәрҙем. Унан ҡайтып еткәс кенә атай-әсәйгә әйттем. Тәүҙә аптырап ҡалһалар ҙа, аҙаҡ риза булдылар.\n– Инде хәҙер һеҙ – иҡтисад фәндәре кандидаты, юғары уҡыу йортонда студенттарға дәрестәр бирәһегеҙ. Ошо йүнәлештә һөнәр һайларға теләгән уҡыусыларға ниндәй кәңәш бирер инегеҙ?\n– Хәҙерге заман– үҙгәрештәр осоро. Шуға һәр балаға төплө белем алырға, мәктәп программаһын яҡшылап үҙләштерергә тырышыр кәрәк. Мәҫәлән, математиканы өйрәнеү кешенең фекерләү ҡеүәһен үҙгәртә, һин икенсе төрлө уйлай башлайһың, логикаң да үҫешә. Йәш кешенең мейеһе бөтә нәмәне тиҙ һеңдереп бара, шуға ла барлыҡ фәндәрҙе лә яҡшылап уҡығыҙ. Бер ҡасан да оятҡа ҡалмаҫһығыҙ. Мәҫәлән, миңә донъялағы төрлө кешеләр менән аралашырға тура килде, белем кимәлем уларҙан үҙемде кәм итеп тойорға ирек бирмәне.\nМинеңсә, һәр уҡыусыға үҙеңде сикләргә ярамай. Иҡтисадсы булам да кәрәкле фәндәрҙе генә өйрәнәм тиһәң, донъялар үҙгәреп кенә тора, ә, бәлки, китер ҙә икенсе һөнәр һайларға тура килер. Белемең төплө булһа, философ, математик менән дә тиң һөйләшә алаһың. Халыҡта ла юҡҡа ғына: «Көслө – берҙе, белемле меңде йығыр», – тимәгәндәр бит.\n– Күптәр һеҙҙе кроссворд төҙөү оҫтаһы булараҡ яҡшы белә. Быны яратҡан шөғөлөгөҙ тип тә һанарға була. Кроссворд эшләүгә ҡасан тотондоғоҙ?\n– Мәктәп йылдарында уҡ кроссвордтар сисергә яраттым. Ул замандарҙа башватҡыстар гәзит-журналдарҙа бик һирәк кенә сыға торғайны. Мин иң тәүҙә шуларҙы сисә инем. Һирәк-мирәк башҡортсалары ла булды. Уларҙа гел бер төрлө һүҙҙәр ҡабатланыуына иғтибар итә килдем. Мәҫәлән, «Балатон» тигән һүҙ иҫтә ҡалған. Венгриялағы күл. Ошо һүҙ йыш йөрөй торғайны. Шул хәтлем беҙҙең телебеҙ ярлымы икән, тип аптырай торғайным. Саҡ ҡына ҙурайып, кроссвордтарҙы тулыһынса сисә башлағас, ҡыҙыҡ булмай башланы. Инде икенсе этапҡа күсеп, үҙем төҙөй башланым. Кеше автоматик рәүештә шулай итә икән. Рәсәйҙәге халыҡтар араһында кроссвордтарҙы үҙ телендә төҙөй белгәндәр юҡ кимәлендә. Урыҫтарҙыҡы бар. Был беҙҙең тел байлығыбыҙ, халҡыбыҙҙың, мәҙәниәтебеҙҙең үҫеш кимәлен күрһәтә.\nМатбуғат баҫмаларында донъя күргән кроссвордтарым тиражды һаҡлап ҡалыуға, үҫтереүгә булышлыҡ итәлер, тип уйлайым. Ҡыҙыҡһынған кеше тәүҙә көләмәстәр, шунан башватҡыстарҙы асып ҡарай. Яңы һүҙҙәр, яңы мәғлүмәттәрҙән һуң артабан башҡа материалдарҙы уҡый башлай.\nТағы шуны ла әйтеп китмәй булмай, ғалимдар тикшереүенсә, кроссворд сисеү башты эшләтеүгә булышлыҡ итә, мейене үҫтерә, хәтерҙе яҡшырта, Альцгеймер кеүек ауырыуҙарҙан арындыра. Беҙҙең башҡорт телен һаҡлауҙа, үҫтереүҙә лә ул ҙур роль уйнай, тип иҫәпләйем.\n– Ә туған телде өйрәнеүгә ҡарашығыҙ нисек? Үҙегеҙҙең балаларығыҙ башҡорт телен яҡшы беләме?\n– Әлбиттә, һәр кеше үҙ туған телен белергә тейеш. Дондағы Ростовта уҡыған саҡта Башҡортостандан 10 – 15-ләп кеше булдыҡ. Күптәр башҡорт мәктәптәрендә уҡыһалар ҙа, урыҫса ғына һөйләшергә маташты. Нишләп башҡортса һөйләшмәйһегеҙ, тип улар менән көрәш алып бара торғайным. Башҡортса аралашҡан, һөйләшкән кешеләр ни тиклем күберәк булһа, беҙҙең тел дә һәйбәтерәк үҫешер ине.\nБалаларыбыҙға килгәндә, хәләл ефетем Дилара менән туған телебеҙгә һөйөү уята алдыҡ. Ҡалала йәшәһәк тә, улар башҡорт телен һәйбәт белә, яҡшы аралаша, Аллаға шөкөр.\n– Гәзит уҡыусы йәш дуҫтарыбыҙға ниндәй теләктәрегеҙ булыр?\n– Белемгә ынтылығыҙ. Уҡыусы бала өсөн белемдән дә һәйбәт нәмә юҡ. Бөтә нәмәне миңә белем һәм ата-әсә тәрбиәһе бирҙе. Мотлаҡ ғәзиз кешеләрегеҙҙе хөрмәт итегеҙ, уларҙан башҡа беҙгә яҡшылыҡ теләгән бер кем дә юҡ. Атай-әсәй донъялағы иң изге кешеләр икәнен хәтерегеҙҙән сығармағыҙ.\n– Әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт, Илдар ағай. «Йәншишмә» гәзите исеменән һеҙҙе 60 йәшлек күркәм юбилейығыҙ менән ҡотлайбыҙ, ҡоростай сәләмәтлек, хәләл ефетегеҙ менән балаларығыҙҙың изгелеген күреп, уларға терәк-таяныс булып, оҙон-оҙаҡ ҡыуанып йәшәүегеҙҙе теләйбеҙ.


Ҡат-ҡат тунлы... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Ҡат-ҡат тунлы...\nҠат-ҡат тунлы... 25.07.2017 // Баҡса\nКәбеҫтә — иң таралған йәшелсәләрҙән. Уны, ғәҙәттә, ҡышҡылыҡҡа тоҙлап ҡуялар. Кәбеҫтә тоҙлауҙың бер хикмәте лә юҡ кеүек, шулай ҙа тәҡдим ителгән ысулдарҙы белеү бер кемгә лә, бигерәк тә йәш хужабикәләргә ҡамасауламаҫ.\n10 килограмм кәбеҫтә, яртышар килограмм татлы ҡыҙыл, һары, йәшел борос, тоҙлоҡҡа 150 грамм тоҙ, 3 литр ҡайнаған һыу алына.\nКәбеҫтәне, татлы боросто нәҙек кенә туҡмаслап турап, тоҙлоҡ ҡойорға. Укроп йәки әнис орлоғо өҫтәргә мөмкин. Тоҙлағас, өҫтөнә ауыр нәмә баҫтырып, һалҡында һаҡларға.\n3,5 килограмм кәбеҫтә, 2-3 ҡыҙыл сөгөлдөр, япрағы һәм тамыры менән 5-6 петрушка, 2 әсе борос, 10 ҡарағат япрағы, 15 – 20 бөртөк ҡара борос, тоҙлоҡҡа 3 литр самаһы һыу, 220 г тоҙ алына.\nКәбеҫтәне 4, әгәр ҙур булһа, 8 өлөшкә бүлергә. Петрушка, укроп, сөгөлдөрҙө йыуып, таҙартып турарға.\nКәстрүл төбөнә күсәндән бүленгән кәбеҫтә япраҡтары, йәшел тәмләткестәр һалырға. Шулай ҡатлап тултырып, иң өҫтә кәбеҫтә була. Тоҙлоҡ өсөн һыуға тоҙ, лавр япрағы, борос һалып ҡайнаталар ҙа, аҙ ғына һыуынғас, кәстрүлгә ҡоялар. Ауыр әйбер ҡаплап, ике-өс көн йылыла тотҡас, һалҡынға ултырталар. Бер аҙнанан кәбеҫтәне ашарға ярай.\nТоҙлау өсөн сәскәле кәбеҫтәнең көҙгө сорттары һәйбәт. Кәбеҫтәне айырым сәскәләргә бүлеп, һалҡын һыуҙа йыуып, банкаларға тығыҙлап тултыралар. Өҫтөнә ҡайнатып һыуытылған тоҙлоҡ ҡойола. 10 килограмм кәбеҫтәгә 5,5 литр һыу, 40 грамм тоҙ, 400 грамм аш һеркәһе алына. Ике аҙнанан кәбеҫтәне һалҡын урынға ҡуялар.


Иҫке Ҡарғалыға – яңы һулыш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Иман » Иҫке Ҡарғалыға – яңы һулыш\nИҫке Ҡарғалыға – яңы һулыш 10.08.2018 // Иман\nИсламда ир-аттың мәртәбәһе шул ҡәҙәр ҙур. Ул – өммәтте тотоп тороусы көс. Бөгөн динебеҙҙең ниндәй кимәлдә үҫеш кисереүе тәү сиратта ир-атҡа бәйле. Аллаға шөкөр, йәмғиәткә, өммәткә терәк-таяныс булырҙай көслө зат вәкилдәре бихисап. Араларында, мәҫәлән, Илфат хажи Шәйбәков атлы замандашыбыҙ бар. Ул күптән түгел тыуған төйәгендә мәсет төҙөттө.\nБалтас районының Иҫке Ҡарғалы ауылында ишле ғаиләлә буй еткергән Илфат Зәүи улы әле Нефтекама ҡалаһында ғүмер итә. “Бала сағым бөтөн малайҙарҙыҡы кеүек “йүгереп” үтте, уйнарға ла, атай-әсәйгә ярҙам итергә лә өлгөрә инек, – ти ул. – Бәләкәйҙән өлкәндәрҙән ниндәйҙер кимәлдә дини тәрбиә алған кеше булараҡ, күңелдә “Ә ниңә ауылда мәсет юҡ икән?” тигән аптыраулы уй ҙа бар ине. Әммә уға аныҡ яуап биреүсе булманы. Эйе, был йәһәттән һүҙ әйтергә ҡурҡҡан яҡындарыбыҙ. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, әл-хәмдү лил-ләһ, Ислам нигеҙҙәрен, әҙәп-әхлаҡ ҡанундарын белеп үҫтек. Дин күңелдә йәшәй бит. Ҡан аша күсә килгән рухи ҡиммәттең ҡеүәте шул ҡәҙәр юғары, уның тамырына “балта сабыу” мөмкин түгел”.\nКүркәм тәрбиә алып үҫкән Илфат Шәйбәков өлкәнәйә барған һайын дингә нығыраҡ яҡыная: намаҙ уҡырға өйрәнә, Нефтекамала мәҙрәсәлә белем ала. 2007 йылда иһә хаж ҡылыу бәхетенә өлгәшә.\n– Изге сәфәр күңелемде тағы ла яҡтыртты, иманға нығыраҡ яҡынайтты, – ти ул. – Исламдың бөтөн матурлығын йөрәгем менән тойҙом, үҙемдең тормоштағы бурыстарымды тәрән аңланым. Һөҙөмтәлә тәүге маҡсатым шул булды – тыуған ауылымда мәсет асыу.\nӘлбиттә ки, бындай ғәмәлде тиҙ арала тормошҡа ашырыу мөмкин түгел – эше, мәшәҡәттәре бихисап. Шулай ҙа бер ни алдында ла туҡталып ҡалмай уҙаман. Тырышлыҡ, ныҡышмалылыҡ үҙ емешен бирә: 2015 йылдың майында Иҫке Ҡарғалы мәсетенә нигеҙ һалына. Башланғысты дәррәү күтәреп алған ауылдаштар ҙа ихлас ҡушылғас, иман йорто төҙөлөшө яйлап, әммә тотҡарлыҡһыҙ алға китә. Һәр кем изге эшкә мөмкинлегенә ҡарап өлөш индерергә тырыша.\n– Ауылдаштарыма ҙур рәхмәт, – ти Илфат Зәүи улы. – Эштең һөҙөмтәһе бит ниәткә бәйле: изге маҡсатта берләшеп, әл-хәмдү лил-ләһ, оло ғәмәл атҡарҙыҡ. Ауылыбыҙҙың шундай матур ерендә урынлашҡан мәсетебеҙ, иншаллаһ, киләсәктә тағы ла нығыраҡ берләшеү мөмкинлеген асһын, Аллаһ Тәғәлә һәммәбеҙгә лә татыулыҡта, бәрәкәттә йәшәргә яҙһын.\nИман йортон асыу тантанаһында халыҡ шул ҡәҙәр күп булды. Урындағы халыҡтан тыш, ситтә йәшәгән ауылдаштар, райондаштар ашҡынып килгәйне уға. Күҙ йәштәре, тулҡынланыу, рәхмәт һүҙҙәре... Барыһы бергә бәйләнеп, тантананы ғәжәп йылы, ихлас байрамға әйләндерҙе.\n– Иҫке Ҡарғалыға яңы һулыш биргән иман йортоноң ишеге бер ҡасан да ябылмаҫ, уға илткән юл гелән таҡыр булыр – кеше өҙөлмәҫ тигән ышаныстабыҙ, – ти Балтас районының имам-мөхтәсибе Рәшит хәҙрәт Шәйхәйҙәров. – Был беҙҙең төбәктә 35-се мәсет. Әл-хәмдү лил-ләһ, иман йорто булмаған ауылдарыбыҙ бик аҙ ҡалып бара. Хатта ки халыҡтың күпселеген ҡатнаш ғаиләләр тәшкил иткәндәрендә лә мәсет бар һәм уңышлы эшләй. Был, әлбиттә, төбәгебеҙҙәге төрлө милләт вәкилдәренең татыу йәшәүенә аныҡ дәлил. Әйткәндәй, беҙҙең Балтаста киң билдәле иман йорто – Иҫке Яҡшый мәсете бар. 270 йыл дауамында туҡтауһыҙ эшләгән ғибәҙәтхана ул! Ауыр, ҡатмарлы йылдарҙа ла ябылмай, төбәгебеҙҙең төньяҡ өлөшөндәге 18 районға хеҙмәт иткән берҙән-бер мәсет. Ул, шөкөр, һаман да сафта, әле бинаһында яңыртыу эштәре бара. Дини яҡтан ошондай көслө, ҡеүәтле төбәгебеҙҙә иман нуры һис ҡасан да һүнмәҫ, иншаллаһ.