Тырышлыҡты ҡалҡан итеп » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Тырышлыҡты ҡалҡан итеп\n08.03.2011 Тырышлыҡты ҡалҡан итеп\nЗаманында ике туған ағаһы менән бергәләп ер алып, фермер хужалығы булдырып, иген үҫтереү менән шөғөлләнә башлаған, бер үк ваҡытта икмәкхана асып ебәргән ҡарағужиндар менән Ғөбәйҙуллиндар тураһында Ейәнсура районы үҙәгендә һәр кем хәбәрҙарҙыр. Ер эше, иген үҫтереүҙең еңелдән түгеллеген ауыл халҡы үҙ елкәһендә татып белә. Белмәйем, яҙмыштарын ер менән бәйләгән был ике ағайлы-ҡустылы фермерлыҡ эшен күпме дауам иткәндер һәм ниндәй һөҙөмтәләргә өлгәшкәндер, әммә уларҙың «Импульс» исеме аҫтында ҡороп ебәргән икмәкханаһының, дөрөҫөрәге, ҡабарып уңып бешкән икмәктәренең даны Иҫәнғол һәм уға яҡын урынлашҡан ауылдар халҡының теленән һаман да төшмәй. «Импульс» икмәге 90-сы йылдар башында икмәккә ысынлап та ҡытлыҡ кисергән Иҫәнғолда сифат билдәһе булараҡ танылыу яулағайны. Район үҙәгендә урынлашҡан берҙән-бер икмәк заводының ғына продукцияһы урындағы бөтә халыҡты түгел, ә Иҫәнғол халҡының ихтыяжын да ҡәнәғәтләндерә алмай ине. Бигерәк тә сифат яғынан. «Импульс» барлыҡҡа килеп, ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә халыҡ күңелен яулап алған икмәкхананан, иртә тимәй, кис тимәй, һис кеше өҙөлмәне. Икмәк бешереүсе булып эшләп йөрөгән күршем Людмиланың, икмәкте эҫе мейестән сығарып та өлгөрмәйбеҙ, «һә!» тигәнсе таратып ала ла бөтәләр, тип көлөп һөйләгәне һаман да хәтерҙә.\nШулай шул, эштән төшкө ашҡа ҡайтып барғанда икмәкханаға һуғылып, эҫе генә икмәк алып ҡайтып китер инек. Уңған икмәкте ни, оҙаҡҡа һуҙып буламы ни: бер ултырғанда ике буханкаң юҡҡа сыға ла ҡуя. Шунлыҡтан кисен балаларҙы тағы ла икмәккә йүгертәһең. Улар ни, хуш еҫ бөркөп, быуы сығып торған эҫе икмәктең ылыҡтырғыс көсөнән арына алмайынса, өй менән икмәкхана арауығында ап-аҡ, йомшаҡ буханканың тирә-яғын кетерләтеп кимереп алып ҡайтып еткерер ине. Был ҡылыҡтары өсөн әрләү ҡайҙа ти, сөнки ҡайһы саҡ үҙең дә балаларҙан ары китә алмайһың – ҡырынан семтеп өҙә һалып, икмәк киҫәген ауыҙыңа оҙатыу яғын ҡарайһың...\nУн биш-егерме йылдан һуң «Импульс»ҡа таныш һуҡмаҡ буйлап юлланғанда ошоларҙы иҫкә алып, йылмайып ҡуйҙым. Ул саҡтағы икмәк еҫе ирекһеҙҙән танауыма килеп бәрелгәндәй булды. Мейестән яңы ғына сыҡҡан икмәкте полиэтилен ҡапсыҡҡа һалып, өйгә һис алып ҡайтып еткерермен тимә. ҡапсыҡ иреп, икмәктәреңдең ергә төшөп киткәнен һиҙмәй ҙә ҡалырһың – быныһы инде «Импульс» икмәге һөйәрмәндәренең һәр береһенең тип әйтерлек башынан үткәндәренән бер йылы хәтернамә...\nБына икмәкхана. Егерме йыл элек нисек булған, һаман да шул килеш. Тик бер айырма ғына күҙгә ташланды: ғәҙәттә, һыу буйы сират тороп, икмәк һатып ала торған элекке тәҙрә генә юҡ. Ул сағында эстәге хәл-күренеш нисек булғандыр инде, уны элекке икмәк бешереүселәр һәм Хоҙай үҙе генә белә. Әле иһә ике ҡатлы ишекте шаҡылдатып эскә үтеүемә танауға тағы ла йылы икмәк еҫе килеп бәрелде. Стена буйындағы кәштәләрҙә тоҡсайға һалынған буханкалар теҙелеп киткән. Иҙән уртаһында – өҫтө сепрәк менән ҡапланған өс-дүрт ҙур чан. Күрәһең, киләһе партия икмәк өсөн ҡамыр ҡуйғандар – эргәһендә бер ҡатын өйөрөлә. Танышып та өлгөрмәнек, ҡатын шылтыраған кеҫә телефонын алып, кем менәндер һөйләшә башланы. Һөйләшеүҙәренән теге оста икмәкхананың хужабикәһе үҙе икәнлеген аңланым да, ҡатынға, аҙаҡ миңә бирерһегеҙ, тип ымланым.\nВенера минең менән өйөндә осрашыуҙы яйлыраҡ күреп, үҙенә саҡырҙы. Тик ваҡытының бик тар булыуы, ауылдарға машинала икмәк таратырға сығырға йыйыныуы тураһында иҫкәртте.\nТимер ҡойма уратып алған ҙу-у-ур өй ҡаршы алды. ҡапҡаны асып инеүемә солан тупһаһында хужабикә үҙе лә күренде. Элекке нескә генә кәүҙәле, ғәҙәттә, сәстәрен яурындарына төшөрөп йөрөгән аҡ ҡына йөҙлө йәп-йәш Венера урынында бер аҙ ҡалыная төшкән, сәсен ҡыҫҡа итеп ҡырҡтырған, оло сырайы ингән ханымдың ҡаршы алыуы уны һуңғы күреүемдән байтаҡ ҡына ваҡыт үтеп китеүе тураһында һөйләй ине...\nХәйер, ваҡыт ҡына беҙҙе шулай үҙгәртәме ни?! Бәлки, «өлөшкә төшкән көмөш» әҙәм балаһын нығыраҡ һығалыр ҙа бөгәлер. Һынау өсөнмө, әллә һабаҡ өсөнмө, тормош юлында кешене бит әллә күпме кәртә-һикәлтә, соҡор-артылыш көтә, бәлә-ҡаза, көйөнөс һағалай. Күтәрә алмаҫтайҙан артығын бирмәҫмен, тигән ти Хаҡ Тәғәлә. Шулайҙыр. Венераға ла бит яҙмыш тигәнең уйламаған ерҙән килтереп бәрҙе. Гөрләтеп донъя көтөп, балалар үҫтереп килгәндә, әйткәндәй, балаларына атай кешенең наҙ-иғтибары иң кәрәк саҡта кинәт кенә Шамилын юғалта ул. Бер ҡасан да сәләмәтлегенә зарланмаған ире бер көндө йөрәген тотоп ауа. Медицина хәҙер көслө, тиһәк тә, әжәл алдында уның көсһөҙлөгө күпмеләрҙең бәғерен өҙә һуң! Баш ҡала табиптары ла бына тигән ир-уҙамандарҙы алып киткән ҡәһәрле инсульт сиренән һаҡлап ҡала алмай Шамилын. Күпме яңы ғына башланған һәм әле башҡарып бөтә алмаған эш-хәстәрен үҙе ҡулында иркәләнеп-наҙланып ҡына йәшәгән ҡатыны иңенә ҡалдырып, ике ҡыҙын, бер улын аяғына баҫтырып өлгөрмәйенсә китергә мәжбүр булған көслө ир затының йәнгенәһе күктәрҙә лә үҙенә тынғы таба алмай интегәлер һаман. Донъя-ере арыу ғына ҡалһа ла, замананың ауыр сағына тура килде шул уның ваҡытһыҙ үлеме – Венераһы яңғыҙы ғына нисек итеп балаларын аяҡҡа баҫтырыр ҙа, нисек итеп бизнесын дауам итер?..\nКүтәрә алмаҫтай ҡайғыһынан шаңҡып ҡалған ҡатынға дуҫтарының рухи, тел, ҡул ярҙамы теймәгән булмаһа, үҙенең бөгөнгөһөнөң нисегерәк булырын күҙ алдына ла килтерә алмай ул.\n– Уларҙың ярҙамынан тыш бөгөлөп төшкән еремдән яҙыла алыр инемме икән? Юҡтыр, ахыры. Үҙҙәренең хәстәр-мәшәҡәттәрен ситкә ҡуйып, дуҫтарым, күршеләрем Шамилһыҙ үткәрәсәк тәүге Яңы йыл төнөндә күмәкләп өйөмә килде, – ауыр хәтирәләренән Венераның күҙҙәрен йәш алды. – Унан һуң да мине үҙ ярҙамдарынан ҡалдырманы улар, һәр ерҙә терәк-таяныс булдылар. Өлкән ҡыҙымдың туйын үткәрешергә ярҙам иттеләр. Улыма кәңәштәрен йәлләмәнеләр һәм йәлләмәйҙәр. Әле бәләкәс ҡыҙым туғыҙынсы класта уҡый – уны артабан уҡытыуҙа ла ярҙам итәсәктәрен белдерҙеләр...\nАуыр юғалтыу кисергәндәр генә Венераның хәлен аңлар: һәр йәһәттән иренә таянып өйрәнгән ҡатындың иңенә көс еткеһеҙ бурыстар ята. Балаларынан тыш, Шамилының бизнесын да артабан алып китергә кәрәк бит. Быға тиклем бухгалтерия эшен генә башҡара барған кешегә тота килеп бөтә хужалыҡ-финанс эштәрен нисек атҡарып сыҡмаҡ кәрәк? ҡайҙан онон ташырға, нисек итеп кешеләрен ойошторорға, ҡайһылайтып икмәген магазиндарға, ауылдарға ташырға, нисек итеп һалым һәм башҡа түләүҙәрҙе түләргә, машиналарын, башҡа ҡорамалдарҙы йүнәтергә? Етмәһә, икмәкхананың ҡыйығын ҡайтанан ябырға кәрәк, башҡа ремонт эштәре...\n– ҡурҡып, баҙап ҡалдым. Мин бит бизнеста бер нәмә лә аңламайым! Нишләргә? Ә ыңғай ғына барған эшкә ҡул һелтәп ҡарап та булмай. Етем тыуған бала үҙ кендеген үҙе ҡырҡыр, тиҙәр бит. Таянырҙай кеше булмағас, теш ҡыҫып, эшкә тотондом. Тағы ла шул уҡ дуҫтарымдың кәңәш-ярҙамы, икмәкхана хеҙмәткәрҙәренең аңлап ҡарауы һәм ауыр саҡта терәк-таяныс күрһәтеүе, район етәкселәре яғынан ыңғай ҡараш булмаһа, белмәйем. Шамилдың эшен атҡарып сыға алмаған булыр инем. Һәр яҡтан ыңғай һүҙ, ярҙам, булышлыҡ кисергәс, Шамилым һәйбәт, абруйлы кеше булмаһа, барыбер миңә артыҡ ярҙам итеп бармаҫтар ине, тип уйлап ҡуям. Бөтә йорт-еремә, икмәкханаға, ул биләп торған ер участкаһына, магазинға документтарҙы тиҙ генә юллай ҙа, башҡарып сыға ла алмаған булыр инем, – тип тағы ла бер тапҡыр үҙенең рәхмәтен белдерә ул үҙен уратып алған кешеләргә. – Беләһегеҙме, ғүмерҙә лә, машина йөрөтөрмөн, ир урынына үҙем йөрөрмөн, тип уйламағайным. Тик тормош барыһына ла өйрәтә, күндерә икән. Мотлаҡ шоферлыҡҡа уҡыу талабы килеп баҫҡас, булдыра алмаҫмын, тип ҡурҡтым, хатта төшөнкөлөккә бирелгәйнем. Тик дуҫтарым ярҙамында был эште лә еңеп сыҡтым. Хәҙер «Москвич»-пирожковоз»да елдереп кенә үҙем ауылдарға икмәк илтеп ҡуям. Онон да, яғыулығын да, башҡаһын да юллайым, эшселәремдең эшен ярайһы ғына ойошторорға өйрәндем.\nИкмәк бешереү өлкәһендә беҙҙә конкуренция бигерәк көсәйҙе бит хәҙер. Кемдәр генә бешермәй әле икмәк-ҡалас-бәлештәрҙе! Бар, һәммәһен дә уҙҙырып ҡара! Тырышырға тура килә инде.\nВенера әрһеҙлеге, шуҡлығы менән конкуренттарына бирешмәй. Иҫәнғол, Ишемғол, Яңы Себенле, Ново-Николаевка, Үрге Муйнаҡ ауылдары халҡын көн дә йылы икмәк менән тәьмин итеп тора. Бынан тыш, район дауаханаһын, бер нисә мәктәпте, балалар баҡсаһын да икмәкле итә ул. «Магнит» магазинында ла уның икмәгенә ихтыяж ҙур.\n... Телефон шылтырауҙары әңгәмәбеҙҙе артабан дауам итеү мөмкинлеген бирмәне – йә икмәкхананан, йә гараждан шылтыратып, Венеранан артабанғы күрһәтмәләрен көтөүҙәрен белдерҙеләр. Әңгәмәбеҙ өҙөлөүенә ғәфү үтенеп, уңған хужабикә һәр береһенә үҙ күрһәтмәһен бирҙе, тиҙҙән килеп етәсәге тураһында еткерҙе. Ә ҡапҡа төбөндәге «Москвич»-пирожковоз» хужабикәһен сабыр ғына көттө...


Яҡташтарға ярҙамға – “Атайсал”\n10 Март , 12:23\nРеспублика Башлығы Радий Хәбиров тарафынан тыуған ҡалаларына һәм ауылдарына ярҙам итеүсе меценаттарҙы берләштереүгә йүнәлтелгән проект эшләй башланы.\n“Атайсал”дың төп маҡсаты - Башҡортостанда тыуып үҫкән кешеләрҙе тыуған яғы менән күп яҡлы бәйләнеште нығытыу өсөн берләштереү һәм ҡайҙа йәшәүенә ҡарамаҫтан, һәр кем уның сәскә атыуына үҙ өлөшөн индерә алһын өсөн шарттар тыуҙырыу.\nПроектты бойомға ашырыу өсөн рәсми сайт эшләй башланы. Теләге булған һәр кем унда теркәлеп, тыуған яғына ярҙам итеү буйынса үҙ проектын тәҡдим итә ала. Бындай инициатива тураһында шул биләмә етәкселеге белә һәм киләсәккә эш-ғәмәлдәрҙе билдәләй. Ярҙам төрҙәре һәм формалары шишмәләрҙе төҙөкләндереүҙән алып спорт майҙандары төҙөүгә тиклем булырға мөмкин. Барлыҡ тәҡдимдәр ҙә сайтта сағылыш табасаҡ, шунда уҡ уларҙы тормошҡа ашырыу барышын да күҙәтеп буласаҡ.\n“Атайсал” бер нисә этапта ғәмәлгә ашырыласаҡ. Март һәм апрель айҙарында әүҙем мәғлүмәт биреп, ҡатнашыусыларҙан ғаризалар ҡабул ителәсәк, апрель аҙағында килеп тыуған мәсьәләләр буйынса фекер алышыу өсөн “түңәрәк өҫтәл” уҙа, ә май-сентябрь айҙарында меценат яҡташтарының тәҡдимдәре ғәмәлгә ашырыласаҡ. Октябрҙә “Яҡташлыҡ көсө” форумында, уны Радий Хәбиров Республика көнө уңайынан байрам сараларына арнарға тәҡдим итте, башҡарылған эштәргә йомғаҡ яһау планлаштырыла.


Хәйбуллалар «Урал батыр» эпосын балалар баҡсаһынан уҡ өйрәнә башларға кәрәк тигән фекерҙә\nАҡъяр ҡасабаһының «Шатлыҡ» мәктәпкәсә учреждениеһында билдәле әҫәрҙе яттан һөйләү бәйгеһенә кескәй башҡарыусылар йыйылды. Конкурстың муниципаль этабында райондан барлығы 16 бала ҡатнаша.\nИң бәләкәйенә ике генә йәш булһа, өлкәненә - 7. Бәйгегә малай-ҡыҙҙар ныҡлы әҙерләнеп килә, һөйләү кимәленән тыш, улар актер оҫталығын да күрһәтә. Милли кейемдәрҙә сығыш яһаған балалар ролгә инеп, бар хис-тойғоларын да тамашасыларға еткерергә тырышты. Ҡайһы берәүҙәр эпостың өҙөктәрен рус һәм инглиз телдәрендә лә ятлаған. Сығыштар араһында мәктәпкәсә учреждение хеҙмәткәрҙәре төрлө әҫәрҙәрҙән сәхнәләштереүҙәр ҙә күрһәтте. Конкурс еңеүселәре ике йәш категорияһында билдәләнде. Балаларының бәләкәй уңыштарына бигерәк тә ата-әсәләре ҡыуанды.


Йыл башынан төбәк аграрийҙарына бюджеттан 3,6 миллиард һум бүленгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЙыл башынан төбәк аграрийҙарына бюджеттан 3,6 миллиард һум бүленгән\n14:15, 6 июля 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 6 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\nЙыл башынан Башҡортостандың агросәнәғәт комплексы предприятиеларына 3,6 миллиард һум бүленгән, был, уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, 1 миллиардҡа күберәк. Был хаҡта Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илдар Тимерғәлин Ауырғазы районында үткән эш кәңәшмәһендә белдерҙе.\n— Сумма техниканы яңыртыу, малсылыҡ биналарын, теплицалар, йәшелсәләр һаҡлау урынын төҙөү һәм реконструкциялау, күмәртә-бүлеү үҙәген төҙөү буйынса программаларҙы, фермер хужалыҡтарын үҫтереү буйынса грант программаларын ғәмәлгә ашырыу иҫәбенә ике кимәлдәге бюджеттан арта барасаҡ, — тип аңлатма бирҙе Илдар Тимерғәлин.\nШулай уҡ вице-премьер 2015 йылдың биш айында малсылыҡ тармағында алынған күрһәткестәр менән ҡәнәғәт булмауын белдерҙе. Ауыл хужалығы предприятиеларында малдар һаны — өс, һөт етештереү ике процентҡа кәмегән. 28 районда һауымдың кәмеүенә юл ҡуйылған. Өфө районында, мәҫәлән, хужалыҡтарҙың бөтә категорияларында тулайым һауым былтырғыға ҡарағанда 91 процент тәшкил итә (853 тоннаға кәмерәк).\nАуыл хужалығы предприятиеларында һәм фермер хужалыҡтарында һөт етештереү уҙған йылға ҡарағанда 12 процентҡа йәки 895 тоннаға кәмегән. Район аҡсалата 14,3 миллион һум юғалтҡан. Килеп тыуған хәлдең төп сәбәбе — 2014-2015 йылдарҙа ҡышлатыуға мал аҙығының етмәүе арҡаһында һыйырҙарҙың продуктлылығы кәмеүе. Орлоҡ миҡдарын, тоҡомло мал һатып алыу, мал аҙығын әҙерләү кампанияһын ойоштороу, яһалма аталандырыу буйынса һорауҙар байтаҡ. Хужалыҡтарҙа белгестәр етмәй, райондың ауыл хужалығы идаралығында баш зоотехник юҡ.\nМиәкә районында ауыл хужалығы предприятиеларында һәм фермер хужалыҡтарында һөт етештереү үткән йылға ҡарағанда өс процентҡа йәки 256 тоннаға кәмегән. Төп сәбәптәрҙең береһе — һыйырҙарҙың аҙайыуы (758 башҡа йәки 10 процентҡа). Районда ошо хәлде фермер хужалыҡтары араһында грант программаларын бойомға ашырыу иҫәбенә яйға һалырға уйлайҙар. Уның буйынса 300 баш самаһы мал һатып алыу планлаштырылған.\nБашҡортостандың ауыл хужалығы министры Николай Коваленко киләһе йылдан һөт йүнәлеше буйынса дәүләт ярҙамы дәүләт программаһы кеүек үк маҡсатлы күрһәткестәрҙе үтәү нигеҙендә генә күрһәтеләсәге хаҡында иҫкә төшөрҙө.\nДөйөм алғанда, республикала малдарҙың продуктлылығы артҡан, тип билдәләнде кәңәшмәлә. Мәҫәлән, отчет осоронда йыл башынан һәр һыйырҙан 1674 килограмм һөт һауып алынған, был үткән йылғы күрһәткестән 47 килограмға күберәк. Бөгөнгө көндә респҡублика буйынса уртаса һауым 14,8 килограмм тәшкил итә.


Икмәк яҙмышы ҡышын хәстәрләнә\n17 Февраль , 10:20\nИке йыл рәттән тәбиғәт ер кешеһен сыҙамлыҡҡа һынаны. Йәй буйы яуым-төшөмгә сарсаған ер дымға туймайынса ҡышҡы йоҡоға китте. Бөгөн ужымдар торошо, киләһе яҙғы сәсеү эшенә әҙерлек нисек бара? Райондың баш агрономы Аркадий Шафиҡов менән шул турала һөйләштек.\n- Районда 11200 гектар ужым майҙаны бар. Февралдә белгестәр өлгө алып, культураның торошон тикшерҙе. Күрһәткестәр буйынса 23 проценты (2500 гектар) - яҡшы, 77 проценты (8700 гектарҙа) - ҡәнәғәтләнерлек хәлдә тип табылды. Әлеге лә баяғы шул ҡоролоҡ шарттарында ла килем алыуҙы уйлап, хужалыҡтар арышҡа ҡарағанда бойҙай сәсеүгә өҫтөнлөк биргән. Яҙҙан иһә ужымға яҡшы старт кәрәк: япраҡланған осорҙа улар оҙаҡ терелә, шуға ла өҫтәмә туҡландырыуға мохтаж.\nПредприятие һәм фермер хужалыҡтары яҙғы сәсеү осорона минераль ашламалар алыуҙы дауам итә. Төрлө сәбәп арҡаһында үҙебеҙҙең ҡалала етештерелгән ашламаға хаҡтар өс тапҡырға артҡан, былтыр 15 -17 мең һумға алырға була ине, быйыл иһә тонна хаҡы 45600 һум. Республика Ауыл хужалығы министрлығы килешеүҙәргә ярашлы төҙөлгән, бөгөн ике тапҡырға арзан хаҡҡа ашлама Куйбышев, Һамар яҡтарынан тимер юл буйлап вагондар менән килтерелә. Бөгөнгә 5102 тонна ашлама тупланған, план буйынса йәмғеһе 10 мең тонна ашлама алыу ихтыяжы бар, - ти Аркадий Вәсим улы.\nБыйыл тағы яуым-төшөм аҙ булырмы икән, тигән һорау күптәрҙе борсой. Яҙын ҡапыл ҡарҙар иреп, ағып китһә, ергә һеңеп өлгөрмәүе мөмкин . Һәр ун-ун бер йыл һайын ҡоролоҡ ҡабатлана, ти тәбиғәт торошон күҙәтеүселәр. Халыҡ һынамыштары буйынса, декабрь, ғинуар айында томан булһа, йыл яуым-төшөмгә бай була, тиҙәр. Уңышҡа өмөт итәбеҙ.


Малайҙар. Хикәйә. Рәсүл Байгилдин\n5 Ноября , 23:54\nИлназ алыҫ юлға сығыуҙарының сәбәбенә лә, атаһы һүҙҙәренең мәғәнәһенә лә аҙағынаса төшөнөп етә алмай әле. Атаһы әйләнгән һайын: “Ике айға ғына, йәме… Оҙаҡ түгел ул, Денис ағайың ял һайын килеп йөрөр. Яңы йылға алып ҡайтырбыҙ”, – тип ҡабатлай ғәйепле төҫ менән.Әсәһе лә оҙатҡанда:– Улым, оҙаҡҡа ебәрмәйбеҙ, һә тигәнсә үтә лә китә ул ике ай. Шыршы байрамына үҙем барып алырмын, – тине. Үҙе иланы нишләптер.– Ярай, һуң, – тине Илназ, ғәҙәтенсә.Ул ололарҙың өгөтөнә гел шулай ризалаша. Бигерәк йәлләгес күренәләр бындай саҡта, тиҙ генә күнмәй булдыра алмай шуға.Әсәһе илағас, үҙенең дә күңеле тулғайны.Тәүҙә самолетта остолар, шунан автобуста килделәр.– Ана, Өфө күренде, – тине атаһы, алыҫтағы ҙур шаҡмаҡтарға, һерәйгән торбаларға күрһәтеп.\n“Өфө нимә була икән?” – Эстән генә һораны малай үҙенән. Шунан иҫенә төштө – балалар баҡсаһында: “Тау башында балҡый бер ҡала, ул ҡала Өфө тип атала” – тип йырлағайнылар. “Бейектә эленеп тора икән Өфө тигәндәре”, – ҡар аҡлаған ер күк менән тоташҡан һымаҡ күренгәнгә Илназ шулай уйланы, тау башындағы ҡалаға бағып.\nБейек йорттар, киң урамдар, машинаның да, кешенең дә күплеге Илназды артыҡ әҫәрләндермәне. Телевизор ҡарап, донъяны арҡыры һәм буй гиҙеп иҫ белгән бала, күрәһең, ысынбарлыҡ менән “зәңгәр экран” араһында айырма күрмәй. Уға бит биш йәш тә тулмаған әлегә.\n– Атай, ҡасан ашайбыҙ? – тип һораны Илназ, бергилке урам буйлап атлағас.\n– Хәҙер, улым, – студент йылдарында йыш йөрөгән Ленин урамындағы ашханаға тоҫҡап алып китеп бара ине Рамаҙан Илназды.\n– Ҡарале, атай, сәпит, – ҙур витринаға ҡуйылған төрлө велосипедтарға төртөп күрһәтте малай, ҡапыл туҡтап.\n– Әйҙә, инеп ҡарайыҡ һуң, – тине атай кеше.\nАлдында бит улына баш ҡаланы күрһәтеү, уның менән таныштырыу бурысы ла тора. Тәүге килеүе бәләкәсенең башҡорттоң төп ҡалаһына. Ҙурайғас һөйләп бирер уға – ҡасан, ни сәбәп менән тәүләп Өфөгә аяҡ баҫыуы тураһында. Үҙенә күрә, улының яңы башланып ҡына торған тормош юлында иҫтәлекле ваҡиға. Кем белә, бәлки, яҙмышында эҙһеҙ ҙә ҡалмаҫ ул.\nСпорт тауарҙары магазиныныҡы ине Илназдың иғтибарын йәлеп иткән витрина.\nУрамда мең туғыҙ йөҙ ҙә туҡһан дүртенсе йыл. Йәшәгән урындары район үҙәге булһа ла, магазиндарҙа әйбергә ҡытлыҡ. Баш ҡалала иһә сауҙа кәштәләре сағыштырмаса бай. Ана, велосипедтарҙың да ниндәйе генә юҡ...\nАуылдан килгән кешегә магазин кәштәләрен ҡарап йөрөү – үҙе бер ирмәк. Тик кеҫә яғы һай булғас, унан фәтүә юҡ. Рамаҙан, улын ҡулынан ысҡындырмай, оҙон залды бер ураны ла сығыуға ыңғайланы.\n– Атай, туҡта, ҡайҙа бараһың? – Илназ атаһын ике ҡуллап тотто ла, аяғын терәп, кирегә һөйрәне. – Сәпитсе…\n– Сәпиткә аҡса юҡ, улым, – ир малайына ипле генә өндәште.\n– Сәпит ал, әтеү санатурыйыңа бармайым! – Илназдың сигенергә иҫәбе юҡ. Магазинды яңғыратып ҡысҡырҙы.\nАғаһы Илгиҙәр менән өс тәгәрмәсле велосипедтарын әллә ҡасан туҙҙырып, ботарлап ташланылар инде. Үткән йәйҙе ҡупшы сәпитендә елдергән күрше Фәнис дуҫының артынан йүгереп үткәрҙе. “Тимер ат” төштәренә инә хатта. Ә атаһы алдына үҙе килеп ятҡанды алмаҫҡа итә.\n– Ярай, ярай. Тәүҙә ашап алайыҡ та шунан берәй нәмә уйларбыҙ...\nИлназ тағы күнде ололарҙың хәйләһенә. Бала бит хәҙер бер нәмәгә, күп тә үтмәй икенсе әйбергә ҡапыл ылығып китә, тәүгеһен шунан онотоп та ҡуя.\nТамаҡ ялғап алғас, автобусҡа ултырып, Черниковкалағы балалар өсөн пульмонология шифаханаһын эҙләп киттеләр. Илназ һыуыҡ тейеп йыш ауырығас, һаулығын нығытырға путевка биргәйнеләр. “Бигерәк күп сирләй, улайға китһә, баҡсаға йөрөтөргә справка бирмәйем башҡа”, – тип участка педиатры киҫәтеп тә алғайны.\nИлназ шифаханала ике ай яңғыҙ ятып ҡайтырға тейеш. Баланы сит ҡулдарға тапшырырға мәжбүр булыуҙарын Рамаҙан менән ҡатыны Менәүәрә ауыр кисерҙе. Бигерәк йыш ауырый шул кесе улдары, үҙәктәренә үтте дауахана коридорҙарын тапауҙары. Бала ла уколдан, дарыуҙарҙан ныҡ йонсоно.\nШифаханала ихлас ҡаршы алдылар. Тейешле ҡағыҙҙарҙы йәһәт кенә тултырҙылар. Илназ артыҡ шөбһәләнмәй. Күрәһең, атаһының уны ошо таныш түгел йортта, сит апайҙар ҡарамағына, ят балалар араһына ҡалдырып китергә ултырыуы башына инеп тә сыҡмай. “Ике айға ғына… Ике айға ғына”, – тип тылҡыуҙарын үҙенә ҡағылмаған һымаҡ ҡабул итте, был хәбәр нисектер башҡа төрлө хәл ителергә тейеш кеүек ине уға. Нисек инде, атаһы әллә ҡайҙа алып килеп, әллә ниндәй кешеләргә биреп китһен! Була торған хәл түгел!\n– Ярай, улым, санаторий ошо инде… Һин бында ҡалаһың, әйткәйнем бит, ә мин ҡайтам. Шулай… – тине лә атаһы, кәүҙәһен ауыр күтәреп, урынынан торҙо. Үҙе күҙҙәрен ситкә күсерҙе. Ят апай Илназды күтәреп алды.\nМалай ныҡ аптыраны. Бер атаһына, бер ят апайға текләне. Шунан үҙен күтәргән ҡатынды ике йоҙроҡлап төйә башланы.\n– Атай, мин ҡайтайым, алып ҡайт инде, пажалыста, – тип илап ебәрҙе.\nРамаҙан йәһәтләп сығыуға ыңғайланы. Ишек аша ла Илназдың ярһыған тауышын ишетте, балаһының өҙгөләнеүенә йөрәге һыҙланы, күҙҙәренә йәш төйөлдө. Кире әйләнеп, улын ят ҡулдарҙан йолоп алғыһы килде. Ҡаршы осраған кешеләрҙән йәшләнгән күҙҙәрен йәшереп байтаҡ атланы. Илназдың руссалап “Пажалыста” тиеүе ирмәк һымағыраҡ ишетелһә лә, улының шулай үҙе лә белеп етмәгән һүҙҙәр менән ялбарыуы күңелен тағы ла нығыраҡ әсетте.\nЮлында осраған уйынсыҡтар магазинына аяҡтары үҙҙәре ыңғайланы. Рамаҙан ҡабалан аҙымдар менән кәштәләр рәте аша үтте лә, уйынсыҡ машиналар ҡуйылған урынға еткәс, күҙенә ташланған тәүге ҡапты тотоп кассаға ыңғайланы.\nХәҙер юлы кире – шифаханаға.\n– Уйынсыҡ ҡына ҡалдырырға ине, – тине аҡ халатлы хеҙмәткәрҙең аптыраулы ҡарашына яуап итеп.\n– Иҫкәрттем бит, хөрмәтле атай кеше, килеп, баланың психикаһын ҡаҡшатып йөрөмәҫкә, тип. Башҡа туғандарығыҙ килһә ярай, ә үҙегеҙ аяҡ баҫаһы булмағыҙ. Телефон аша хәлен белешеп тороғоҙ, – бая итәғәтле генә күренгән ханым үтә лә ҡырыҫ ине.\n– Уйынсыҡ ҡына… Ҡалдырып ҡына китергә… – Рамаҙан ҡаушаны. Балаһына хоҡуғын да юғалтырға тора әллә?\n– Ҡуйып тороғоҙ, үҙем бирермен.\n– Илназ улым нисек?\n– Ҡайғырмағыҙ, тынысланды. Бала тиҙ күнегә ул… Тик үҙегеҙ сабыр булығыҙ… Улығыҙ хаҡына…\nИлназ арығансы иланы. Уны әрләмәнеләр ҙә, тыйманылар ҙа.\n– Бәләкәс, ярай, бөттө-бөттө. Тыныслан, – тип ипле генә йыуатты кинолағыса һөйләшкән апай. Яңы урында бер ниндәй ҡурҡыныс та юҡ икәнен тойған малай яйлап баҫылды. Үҙенән башҡа бында байтаҡ малай һәм ҡыҙҙарҙың һин дә мин йөрөп ятыуын абайлап алды.\nИлназ кешеләрҙең өс төрлө һөйләшкәнен белә: өйҙәгесә, кинолағыса, юлыҡтағыса. Үҙе тәүгеһенсә генә һөйләшә белһә лә, башҡаларын да, юлыҡтағысаны ла аңлай. Ҡайһы бер һүҙҙәрен әйтә лә белә.\nШифаханала тик кинолағыса һөйләшәләр икән – иң тәүҙә шуға иғтибар итте ул. Малайҙарҙың ҙурыраҡтары ла, бәләкәсерәктәре лә бар. Ә ҡыҙҙар бер тигеҙ һымаҡ.\n– Һинең йоҡлай торған карауатың ошо була. Быныһы – әйберҙәреңде һалыр өсөн тумбочка. Бына исемеңде яҙып ҡуйҙым, яңылышма, йәме, – Илназға урынын күрһәтте баянан бирле эргәһенән китмәгән апай. – Бар, уйнап ал малайҙар менән.\n– Ладны, – тине Илназ.\nУға хәҙер кинолағыса һөйләшергә өйрәнергә кәрәк – ят урында, яңы кешеләр менән йәшәй башлағанда иң тәүҙә шул һөнәрҙе үҙләштерергә тейешлеген аңлап алғайны шул арала малай. Аңланы, тип әйтеү арттырыу, әлбиттә. Эске һиҙемләү, артабан тереклек итеү зарурлығы аңғартты сабыйға бынан кире үҙен нисек тотоу кәрәклеген.\nИлназда әлегә уйын ҡайғыһы юҡ. Карауат эргәһенә ҡуйылған балалар ултырғысына сүгәләне лә ололарса уйға батты.\nҺуңғы көндәрҙә булып үткән хәл–ваҡиғаларҙы, атаһының, әсәһенең һүҙҙәрен иҫенә төшөрҙө. Үҙен бында ҡалдырып китеүҙең сәбәбенә төшөнгөһө килде.\n“Йыш ауырыйһың бит, дауаланырға кәрәк”, – тип бер туҡтауһыҙ тылҡынылар өйҙә. Тик ул һүҙҙәр бер ҡолағынан инде, икенсеһенән сыҡты. Үҙенә нығыраҡ төпсөнөргә, барыһын да ныҡлап белеп алырға кәрәк булған. Ә ул мәшәүләнеп тик йөрөнө, уйынға һалышып.\nӘллә ҡасандан бирле балнисҡа барғаны юҡ. Хәҙер ҙә ауырымай. Йүткермәй ҙә хатта. Әллә уны яратмаймы икән атаһы менән әсәһе? Шуға алдатып алып килеп ҡалдырып киттеме атаһы?\nЮҡтыр. Гел һөйөп, иркәләп кенә йөрөттөләр. Илгиҙәр ағаһы ла, гел һуғышырға ҡулы ҡысытып торһа ла, урамда уны яҡлаша. Хәйер, Илназ үҙе лә бирешкәндәрҙән түгел – ҙур малай тип ҡарап тормай, йоҙроғон төйөп, йәберләүсеһенә ташланырға һәр саҡ әҙер.\nСтена буйлап ҡына атлап, башҡа балалар уйнаған яҡҡа ыңғайланы. Йүгерәләр, сабышалар, әллә быларҙың өйө ошонда микән? Ҡайһылай күңелле уйнайҙар, ҡайғырмайҙар ҙа…\nӘ уға күңелһеҙ. Тағы әсәһе менән атаһы, ағаһы иҫенә төштө, өйөнә ҡайтҡыһы килде. Эсендә – бушлыҡ. Бында йөрөгән кешеләр бөтәһе лә йәнһеҙ ҡурсаҡ кеүек. Яттар, һалҡындар, алыҫтар... Бер кем дә күрмәгәндә мөйөшкә генә боҫоп ултырып илағыһы килә Илназдың. Ниңә бында алып килделәр, нишләп атаһына нығыраҡ йәбешмәне? Кире ҡайтып китһәсе... Хәҙер атаһы менән тағы сталауай ашап алырҙар, шунан самолетта Аҡъярға осоп ҡайтып китерҙәр ине. Ә өйҙә – әсәһе, ағаһы! Их-х...\nҠайтып алһамы, башҡа бер ваҡытта ла Өфөгә килмәйәсәк, өйҙә генә ултырасаҡ! Кәрәге юҡ уға баш ҡаланың! “Өфө, Өфө”, – тип йырлаған булалар бит әле.\nКире карауаты янына барҙы ла ултырғысҡа ултырҙы. Күҙҙәрен һөрткөләп алды. Арығайны. Кисерештәрҙән дә, юлдан да. Был ваҡытта йоҡларға ла күнеккән.\nУлтырған ерендә ойоп киткән. Кемдер төрткәнгә уянып китте.\n– Һин кем? – тип һораны үҙе шикелле малай.\n– Ә... Нимә? – Йоҡо аралаш өйҙәгесә сыҡты һорауы.\n– Бә-бә… Басурман мәллә? – Малай ауыҙын ҡыйшайтып мыҫҡыллы йылмайҙы.\n– Нимә? – Илназ уға өндәшеүсене аңламаны.\n– Басурман, басурман, – тип үсекләшә башланы тегенеһе.\n– Ты сто, ах...л столи? – Илназ ултырған урынынан һикереп торҙо ла боксерҙар стойкаһына баҫты. Ул һуғышырға яҫҡынғанда малайҙар әйтә торған һүҙҙәрҙе, нисек баҫырға, йоҙроҡтарҙы төйөп тоторға кәрәклеген белә – дошманын хәҙер иҙеп ташлаясаҡ.\nБая шәп ҡыланған малай албырғап ҡалды – был тиклемен, шундай ҡәтғи тәүәккәллекте көтмәгәйне, күрәһең.\n– Мин Мунька, ә һин кем? – тип ярашырға ишара яһаны.\n– Я – Илназ, – ул йоҡо аралаш ҡайҙа ултырғанын да, ҡайғыһы булыуын да иҫенән сығарғайны.\n– Минең урыным – ошо, ә һинеке ҡайҙа? – Үҙен Мунька тип таныштырған малай бөтөнләй үҙгәрҙе.\n– Быныһы минеке... Беҙҙең урын бергә лә баһа, – Илназ яңы танышының ихласлығына шулай уҡ ихлас яуап бирҙе.\nТыуған йортонан алыҫта, ят кешеләр араһында ҡалыуы иҫенә төшһә лә ниңәлер, баяғы шикелле үҙәк өҙҙөргөс юҡһыныу кисермәне. Эргәһендә үҙе ише теремек малайҙы күреп ирене.\nМунька – Мөнир менән дуҫлығы шулай башланды.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЮЛБАРЫҪТАР ТУРАҺЫНДА - 2022 - Мәҡәләләр\nЙыл хужаһы - юлбарыҫ тураһында бик ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр тупланған. Был йәнлек бесәй һымаҡтар ғаиләһенә ҡарай һәм барыһы араһында иң ҙуры. Уларға ҡағылышлы иң ҡыҙғаныс мәғлүмәттәрҙең береһе - юлбарыҫтарға Ер йөҙөнән юғалыу ҡурҡынысы янай. Был кешеләр эшмәкәрлегенә туранан-тура бәйле, әлбиттә. Бөгөнгө көндә булдырылған юлбарыҫтарҙы яҡлаусы һәм уларға шарттар тыуҙырыусы халыҡ-ара ойошмалар браконьерҙарҙан етеҙерәк эшләй алмай.\nАта юлбарыҫтар буйға 3 метр оҙонлоҡҡа һәм 300 килограмм ауырлыҡҡа етә ала. Инә юлбарыҫтар уларҙан бәләкәйерәк була. Шулай уҡ был хайуандар 5-6 метр бейеклеккә һикерә һәм сәғәтенә 65 км тиҙлек менән саба ала. Башҡа бесәйҙәрҙән айырмалы рәүештә, юлбарыҫтар ағас башына менә алһа ла, унда ултырыуҙы хуп күрмәй. Уяу саҡтарында тик кенә ял итеп ятыуға ҡарағанда йөрөүҙе өҫтөн күрәләр.\nЮлбарыҫтарҙың сағыу ҡыҙғылт-һарыға ҡара һыҙатлы туны ауға сыҡҡанда бик ярҙам итә. Сөнки ҡуш тояҡлы йәнлектәр, приматтарҙан айырмалы рәүештә, төҫтәрҙе икенсе төрлө айыра һәм үлән араһына йәшеренгән юлбарыҫты тиҙ генә аңғарып өлгөрмәҫкә мөмкиндәр.\nАҡ юлбарыҫтарҙың күҙҙәре күк төҫтә була һәм улар альбиностарҙан нәҡ шуның менән айырыла ла: альбинос юлбарыҫтың күҙҙәре ҡыҙыл һәм ҡара һыҙаттары юҡ.\nЮлбарыҫтар ит менән генә туҡлана. Улар башлыса эре табышты - болан, ҡабан һәм хатта филдәрҙе ярата. Шулай уҡ бик яҡшы балыҡсылар: балыҡты алғы тәпәйҙәре менән тотоп, ярға ырғыталар. Кешегә лә ташланыуы ихтимал, әммә йышыраҡ ҡарт, ауырыу һәм яралылары башҡа ашар ризыҡ булмағандан йәки үҙ биләмәһен яҡлап һөжүм итә.\nҺунар иткәндә юлбарыҫтар ҡыҫтырылып йөрөгән иптәштәрен яратмай, яңғыҙ сыға. Был уларҙы арыҫландарҙан айырып тора. Һунарға кисләтеп йәки төндә сығалар. Күҙҙәре лә яҡшы күрә, ҙур тәпәйҙәре лә йомшаҡ һәм тауышһыҙ баҫып йөрөргә булышлыҡ итә. Ашарына таба алмаған ата юлбарыҫ инә юлбарыҫтарға "ҡунаҡҡа бара" ала. Ҡунаҡ ашы - ҡара-ҡаршы тип, уларҙы ла үҙенә саҡырырға мөмкин. Ләкин үҙ енесенән булған башҡаларҙы табынға яҡын да килтермәй. Юлбарыҫтың ҡолағында күҙҙәре бар икән! Дөрөҫөн әйткәндә, был - уларҙың ҡолаҡ осондағы ҡара фондан айырылып торған аҡ таптар. Ҡайһы берәүҙәр был "күҙҙәр" башҡа йыртҡыс йәнлектәрҙе иҫкәртеү өсөн тип иҫәпләй, икенселәр инә юлбарыҫты балалары бейек үлән араһынан күреп торһон, эҙ яҙлыҡтырмаһын өсөн кәрәк, ти.\nЮлбарыҫтар, башҡа бесәй һымаҡтарҙан айырмалы, һыу инергә ярата һәм 6 километрға тиклем араны бер көсәнеүһеҙ йөҙөп үтә ала. Был уларҙың эҫе климатта йәшәүенә бәйле, тип аңлатыла.\nЮлбарыҫ балалары донъяға килгәндә һуҡыр була һәм уларҙың ауырлығы 1 килограмға ла тулмай. Әммә улар бик тиҙ үҫә, 3 айлыҡ саҡта 10 килограмға етәләр. Ярты йәшкә тиклем инәләренең һөтөн имеп йәшәйҙәр, артабан йәнлектәрҙең көндәлек аҙығына күсереләләр. Бер йәш тулғанға тиклем уларҙы инә юлбарыҫ бағырға тейеш, сөнки улар үҙ-үҙен яҡлай алмай әле. Нәҡ ошо бер йәшкә тиклемге осорҙа бик күп юлбарыҫ балалары үлә икән.\nЯҙылған: 11.01.22 | Ҡаралған: 149


Константин Полозов «Толпар» хоккей клубын етәкләне\n28 Июнь 2016, 14:29\nӨФӨ, 2016 йыл, 28 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/. Константин Полозов «Толпар» йәштәр хоккей клубының өлкән тренеры вазифаһына тәғәйенләнде, тип хәбәр итә өфөләрҙең матбуғат хеҙмәте.\nӨфө хоккейы тәрбиәләнеүсеһе, «Салауат Юлаев» өсөн 15 миҙгел уйнаған Полозов 2009/10 йылдар миҙгелендә «Толпар»ҙың тренерҙар штабына ингәйне. Бынан һуң белгес Нефтекамала тәүҙә «Батыр», һуңынан «Торос» командаларын етәкләне. Тренер менән килешеү бер йылға иҫәпләнгән.\nБыға тиклем «Толпар»ҙың тренеры булған Алик Гәрәев командала тренер сифатында эшләйәсәк. Николай Цулыгин да тренер эшен дауам итәсәк.\n«Толпарҙар» ял итеп, Йәштәр хоккей лигаһында яңы миҙгелгә әҙерләнә башланы ла инде. 4 июлгә тиклем команда Өфөлә була, һуңынан Павловка һыуһаҡлағысындағы «Йондоҙло» физкультура-һауыҡтырыу комплексына юллана.\nТеги:хоккеййәштәр хоккей лигаһы


«Урал батыр» башҡорт эпосы әзербайжан теленә тәржемә ителгән\n20 Ноябрь 2014, 16:05\nӨФӨ, 2014 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Нефтекамала йәшәүсе эшҡыуар Аладдин Самедов «Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосын әзербайжан теленә тәржемә иткән. Бының хаҡта «Башҡортостан» гәзите журналисы Лариса Абдуллина хәбәр итә.\n- «Урал батыр» мине тәүге һөйләмдән уҡ хайран ҡалдырҙы. Унда, изге китаптарҙағы кеүек, хикәйәләү быуаттар төпкөлөнән башлана, алыҫ боронғонлоҡҡа барып тоташа. Башҡорт эпосының юлдары ғәжәпләндерҙе һәм мин уны ентеклеп өйрәнә башланым. Был әҫәр – башҡорт милләтенең рухи мираҫы ғына түгел, ә бөтә кешелектең намыҫы, фәлсәфәһе, төп ҡануны, шәфҡәт өлгөһө. «Урал батыр» йәшәү мәғәнәһен һәм изгелек эшләүҙең кәрәклеген асты. Ошо иҫ китмәле китап тураһында минең халҡым да белергә тейеш, — тип иҫәпләй Аладдин Самедов.\nӘлеге ваҡытта Нефтекама нәшриәттәренең береһендә китаптың сигнал экземпляры баҫылған. Аладдин Самедов шиғри тәржемә өҫтөндә эшләүен дауам итә. Ул майҙа Өфөлә, республиканың башҡа ҡалаларында һәм уның сиктәрендә уҙған «Урал батыр» флешмобында, «Башҡорт телен өйрәнәм» телевизион проектында ҡатнашты.\n2015 йылда, Әҙәбиәт йылында, тәржемә авторы «Урал батыр» эпосын әзербайжан телендә күберәк данала баҫырға ниәтләнә.


Америкала йәшәүсе Ян Крыжевскийға тыуған иленә ҡайтырға Башҡортостан етәкселеге ярҙам итәсәк\nБөгөн Республика Президенты Рөстәм Хәмитов рәссамдың күсеүе буйынса консул ярҙамы һорап Рәсәйҙең сит ил эштәре министры Сергей Лавровҡа мөрәжәғәт иткән.\nӨфөлә тыуып үҫкән Ян Крыжевский 90-сы йылдар башында океан аръяғына китә. Уның картиналары «Кристи» һәм «Сотбис» аукциондарына ҡуйыла. Һуңғы йылдарҙа рәссамдың Башҡортостандағы туғандары менән бәйләнеше өҙөлә. Уның шулай уҡ документтары ла юғала. Сит тарафтарҙа ҡыйыҡһыҙ тороп ҡалған яҡташыбыҙҙың ҡыҙы менән бәйләнешкә Америкалағы ғаиләләрҙең береһе сыға.


Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстанда I Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарының асылыуында ҡатнашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстанда I Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарының асылыуында ҡатнашты\n10:49, 11 сентября 2014 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 11 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\n9 сентябрҙә Рөстәм Хәмитов, Чолпон-Ата ҡалаһында (Ҡырғыҙстан Республикаһы) Ысыҡкүл ярында уҙғарылған, I Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарының асылыуында ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nБыйыл Уйындар тәүге тапҡыр уҙғарыла. Биш көн дауамында Төркиә, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Тажикстан, Төркмәнстан, Әзербайжан, Монголия, Ҡырғыҙстан, АҠШ, Көньяҡ Кореянан һәм Рәсәйҙең ун төбәгенән спортсылар туғыҙ төрлө милли спорт уйындарында ярышасаҡ.\nРәсәй йыйылмаһы составында Башҡортостандың ете спортсыһы сығыш яһай. Улар билбауҙа милли көрәш уйынында призлы урындарға көрәшә.\n— Миңә бөтә нәмә лә бик оҡшай, бөтә лайыҡлы, — тине Рөстәм Хәмитов, Уйындарҙы асыу тантанаһында. — Уртаҡ тамырҙарға эйә булған күсмә халыҡтар йыйылһын, осрашһын, милли спорт төрҙәрендә ярышһын өсөн Бындай Уйындарҙы үҙебеҙҙә Башҡортостанда ла үткәрһәк яҡшы булыр ине тип уйлайым. Был бик ҡыҙыҡлы, дөрөҫ, яҡшы идея.\nТеги: күсмә халыҡтарҙың бөтә донъя уйындары


Әҙәбиәтле халыҡ үлемһеҙ » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Әҙәбиәтле халыҡ үлемһеҙ\nӘҙәбиәтле халыҡ үлемһеҙ 18.05.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nБөгөнгө башҡорт әҙәбиәтенең, ғөмүмән, милли баҫмаларҙың хәленә битараф булмаған һәр кешенең иғтибарын Дамир Шәрәфетдиновтың “Түр башындамы, әллә гүр ҡашындамы?” тигән мәҡәләһе (2018 йыл, 9 февраль) йәлеп иткәндер. Телсе ғалимдар, әҙәбиәт өлкәһендә өҙлөкһөҙ эҙләнеп, яңы нәшер ителгән әҫәрҙәргә үҙ ҡарашын белдереп ултырыусы әҙәбиәтселәрҙән айырмалы рәүештә, был мәҡәләгә ҡарата фекерҙәремде ябай китап уҡыусы, гәзит-журналдарҙа баҫылған әҙәби өлгөләрҙе, көнүҙәк мәсьәләләр яҡтыртылған мәҡәләләрҙе ҡыҙыҡһынып, күҙәтеп барыусы күҙлегенән сығып белдерергә кәрәк тип таптым.\nНиндәй генә ҡоролошта ла яҙыусы, журналист үҙе йәшәгән дәүләттең эске һәм тышҡы сәйәсәтен тормошҡа ашырырға ярҙам итеүсе төп көскә әйләндерелә. “Дүртенсе власть” вәкилдәре алдына ҡуйылған талаптар завод конвейерҙары артында торған эшселәргә йәки баҫыуҙарҙа иген үҫтергән крәҫтиәндәргә ҡарағанда ла күпкә ҡатыраҡтыр. Дәүләт уларға үҙенең сәйәсәтенең иң мөһим тип һаналған өлкәһен – йәмғиәттә йәшәгән граждандарының аңын тейешенсә формалаштырыуҙы, уға ярашлы тәрбиәләүҙе ышанып тапшыра. Советтар Союзында быны тормошҡа ашырыу тоталь системаның ҡаты ҡалыбына – “соцреализм” йүнәлешенә таянылһа, бөгөнгө демократияға ынтылыш осоронда әҙиптәребеҙ арҡа терәрлек, бик булмағанда, һөйәлерлек йүнле “реализм” таба алмайынса ыҙалана төҫлө...\n“Партия идеологтары, “соцреализм” тигән ҡаты талап ҡалыптары уйлап сығарып, тотош өлкәне шуның ҡанундарына ярашлы ҡора башлағас, илебеҙҙә әҙәбиәттең юҡҡа сыға барыуын танымай булмай...” тип яҙа Дамир Шәрәфетдинов. Айыҡ аҡыл менән артыбыҙға тағы бер әйләнеп бағайыҡ әле: совет әҙәбиәтенең, шул иҫәптән башҡорт әҙәбиәтенең, иң ныҡ үҫешкән осоро ошо “диктатура ваҡытына, теләһә ниндәй кәртәләр ижад тигән асылды бикләгән” заманға тура килмәйме ни?\nОшо осорҙа беҙҙең майҙаны менән бик ҙур булмаған Ҡырмыҫҡалы районы ғына ла әҙәбиәтебеҙ аҡһаҡалын – Ғайса Хөсәйенов, Роберт Байымов, Тимерғәле Килмөхәмәтов кеүек исемдәре бөтә республикаға билдәле булған телсе-ғалимдарҙы, тиҫтәнән ашыу күренекле яҙыусыларҙы, шағирҙарҙы биргән. Тыуған иле менән сикһеҙ ғорурланған, намыҫлы, яҡты уйлы, халҡына тоғро хеҙмәт иткән, ғаилә ҡиммәттәрен тәүге урынға ҡуйған, тормошонан, башҡарған эшенән ҡәнәғәт булып, киләсәгенең тағы ла бәхетлерәк булырына инанған төрлө яҙмыштар тураһындағы әҫәрҙәр беҙҙең ысынбарлыҡты сағылдырмай тип кем әйтер?\n“Соцреализм” ҡалыптарында ижад ителгән әҫәрҙәргә һәр китап һөйөүсе бөгөн дә ҡабат-ҡабат әйләнеп ҡайта. Юҡ, быны үткәндәрҙе һағыныу, социализм ҡоролошона ностальгия тип кенә ҡабул итеү һис дөрөҫ булмаҫ. Был әҫәрҙәрҙә – тормошто һөйөү, күңел матурлығы, мөхәббәт сафлығы, әҙәм балалары араһындағы әҙәплелек, ғәҙеллек, кешелеклелек кеүек матур сифаттар, аяғында ныҡлы баҫып торған кешеләрҙең иртәгәһе атасаҡ таңына оло ышанысы. Китап менән дуҫ булыусылар өсөн совет осоро әҙәбиәте, Ризаитдин Фәхретдинов һүҙҙәре менән әйтһәк, “күңелде сафландырмаҡ үә нәфис тәрбиә итмәк иң әҫәрле булған дарыуҙыр”.\nҺуңғы йылдарҙа әҙәбиәтебеҙҙә тарихыбыҙға ынтылыш күбәйҙе. Бик мәслихәт! Шәжәрәләрҙе өйрәнеп, ата-бабаларыбыҙҙың үткәнен барлау, ауыл, район тарихы тураһында китаптар, энциклопедиялар сығарыу, радио һәм телевидение эфирҙарын быуаттар хәҡиҡәтен яҡтыртҡан тапшырыуҙар, кинофильмдар менән биҙәү һис тә яҙыҡ эш булмаҫ. Тарихи романға тотонған яҙыусы ла ошо хәҡиҡәтте дөрөҫ яҡтыртыу өҫтөндә арымай-талмай эшләргә бурыслы.\nСенсациялар артынан ҡыуып, китап уҡыусыны шаҡ ҡатырырлыҡ хәлдәр, ғәрәп, фарсы һәм башҡа төрки телдәрҙән алынған аңлайышһыҙ, иғтибарҙы көсөргәнешле тоторға мәжбүр иткән һүҙҙәр, тарихи дөрөҫлөккә тап килмәгән өҙөктәр менән арбарға тырышып яҙылған әҫәрҙәрҙе китап уҡыусыларҙың бик һирәктәре генә ҡабул итә. Бер тапҡыр уҡылып бөтөр-бөтмәҫтән бындай әҫәрҙәрҙең ғүмере, үкенескә ҡаршы, саңлы китап кәштәләрендә мәңгелеккә өҙөлә. Илебеҙҙә тарихи дөрөҫлөккә ҡыйыш көҙгө аша ҡараусы әҙиптәрҙең рәте арта бара. Мәҫәлән, күптәребеҙ яҡшы таныш булған, әле беҙҙән ҡул һуҙымы аралығында ғына артта ҡалған совет ҡоролошоноң яман яҡтарын күпертеп-фәстереп күрһәтергә тырышыу үҫеп килеүсе быуындың аңында был осорға ҡарата кире ҡараштар тыуҙырыуҙа “ыңғай” һөҙөмтәләрен бирә башланы ла инде. Арҙаҡлы шәхесебеҙ Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың “Тарихты ниндәйҙер изге идея хаҡына боҙоу үҙ-үҙеңде алдау һәм һинең әҫәрҙәреңә ышанған уҡыусыларыңды алдау менән бер” тигән һүҙҙәре һәр тарихи әҫәргә тотоноусыны иҫкәртеп, ғәҙел ижади эҙләнеүҙәргә юл асырға булышлыҡ итһә ине.\nБеҙгә, әҙәбиәт һөйөүселәргә, теге йәки был яҙыусының китабы ниндәй аҡсаға нәшер ителеүе һис кенә лә мөһим түгел. Есеме менән танышҡандан һуң исеме тураһында фекер йөрөтөү – һәр китап уҡыусының үҙ ихтыярында.\nЯҙыусыларыбыҙҙың юбилейҙарын үткәреү тураһында ла бер кәлимә һүҙ әйтеп китеү урынлы булыр. Әйтегеҙ әле, бер һаплам еп ҡәҙәре генә ғүмеребеҙҙә күңелдәребеҙҙең боҙон иретерлек йылы һүҙҙе, маҡтау-хуплауҙы һәр ҡайһыбыҙ йыш ишетәме? Бесәй ҙә бит арҡаһынан һыпырып, иркәләп торғанды ярата. Әҙәм балаһының һәр саҡ йылы һүҙгә, наҙлы ҡарашҡа мохтаж булған күңеле тыуған көнөн, юбилейын уҙғарғанда әйтелгән һүҙҙәрҙән (уларҙың ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, ысын күңелдән ул әйтелгәнме, әллә яһалмамы) нурға күмелә. Эт күңеле – бер һөйәк, тигәндәй, йән аҙығы булған матур һүҙҙәр, теләктәр артабан йәшәүгә, ижад итеүгә ынтылышты арттырғандай була. “Дәүләт тарафынан аҡса бүленеп ойошторолған һәм рәсми юбилейҙар практикаһын бөтөрөү” кәрәклеге тураһындағы фекерҙе ниндәй күңел менән ҡабул итмәк кәрәк? Былай ҙа бит, халыҡ аҡсаһын һаҡсыл тотоноу маҡсатында, билебеҙҙе биштән быуып, милли матбуғатҡа яҙылыу, китап сығарыу, туған телебеҙҙе, тарихыбыҙҙы уҡытыу өлкәләрендә лә бармаҡтарыбыҙ аша һығылып сыҡҡан тиндәребеҙҙе генә тотонабыҙ түгелме?\nУйлап ҡараһаң, яҙыусының юбилейын йәки яңы сыҡҡан китабының исем туйын уҙғарыу өсөн колхоздың аҫау айғырын тәгәрәтеп һуйыу кәрәкмәй. Әҙиптең әҫәрҙәренән өҙөктәр уҡыу, скетчтар күрһәтеү, шиғырҙарын ятлау уҡыусы балалар ҡатнашлығында алып барылһа, бигерәк тә һәйбәт. Ошондай сараларҙа бала күңелендә нәфис әҙәбиәткә ҡарата һөйөү уяна, бәлки, киләсәктә уларҙың кемеһелер бар һәләтен эшкә ҡушып, ғүмерен ошо өлкәлә хеҙмәт итеүгә бағышлар.\nДамир Шәрәфетдиновтың “тәнҡит реализмы”, цензура тураһындағы буталсыҡ фекерҙәренә яуап бирер өсөн теүәл бер фәлсәфәүи диссертация яҙырға кәрәк булыр ине. Гәзит битенең самалы булыуын иҫәпкә алып, һүҙҙе ҡыҫҡараҡ тотайыҡ. Тәнҡит реализмы стилендә ижад иткән һәр әҙип, ниндәй генә ҡоролошта, ҡайһы ғына дәүләттә йәшәүенә ҡарамаҫтан, сәйәси цензураның ҡорбанына әйләнә. Системаға яраҡлаша белгән, ел йүнәлешенән тайпылмаған һығылмалы – бөгөлмәле, уңайлы кешеләр һәр йәмғиәттә лә үҙ урынын еңел таба. Тик яҙыусымын тигән яҙыусы күңел талабы буйынса, йөрәк өйкәгәнен ҡәләм аҫтына йәшереп булһа ла, йәмғиәттәге кәмселектәрҙе асып һалырға баҙнат итә. Совет диктатураһы заманында бындай әҙиптәр эҙәрлекләүҙәргә, репрессияларға, илдән ҡыуылыуҙарға дусар булды.\n“Киләсәк быуындар әҙәбиәтебеҙҙең бөгөнгө осорон ниндәй тип баһалар: алтын, көмөш, баҡырмы, әллә серек ағасмы? Дан артынан уҙыш осоромо ул, әллә шөһрәтле исемдәр таратыу дәүереме?” тигән һорауҙы ҡуя автор. Һәйбәт һорау, урынлы һорау. Туған телебеҙгә ҡарата бөгөнгө мөнәсәбәтебеҙ күҙлегенән сығып баҡһаҡ, упҡын ситендә бейемәйбеҙме икән, йәмәғәт? Әсә телендә һөйләшмәгән йәки ары-бире һупалаған ейән-ейәнсәрҙәребеҙ киләсәктә башҡорт телендә ижад ителгән китаптарҙы уҡырлыҡ, әҙәбиәтебеҙҙе баһаларлыҡ хәлдә булырмы? Теле булмағандың иле лә, тарихы ла, мәҙәниәте лә, әҙәбиәте лә юҡ. Был әсе хәҡиҡәтте бөгөн танымаһаҡ, иртәгә һуң булыуы бар. Ә дан-шөһрәткә килгәндә инде, уны Әнғәм Атнабаев әйткәнсә: “Беҙҙән өҫтөн Тарих бар бит әле, баһалаһын, әйҙә, тиңенсә”.\nЭйе, беҙ баҙар иҡтисады, капитализм йәмғиәте ҡанундарына ярашлы йәшәйбеҙ. Һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, мәҙәниәт һәм башҡа өлкәләрҙәге кеүек әҙәбиәт, матбуғат өлкәләре лә ҙур үҙгәрештәр кисерергә, ошо арҡала күп тетрәнеүҙәргә дусар булырға мәжбүр. Ошондай милли әҙәбиәтебеҙ, матбуғатыбыҙ өсөн һынылышлы осорҙа ла ваҡ күңелле булмайыҡ әле, ағайҙар! Юҡ-бар һүҙҙәр ташлап, бер-беребеҙҙең ҡанын ҡыҙҙырғансы, көсөбөҙҙө йәш хәбәрселәр әҙерләүгә, әҙәбиәтебеҙҙең киләсәген хәстәрләүгә бағышлайыҡ. Гелән баллы перәник менән генә һыйламайынса, ижадсыларыбыҙҙы ғәҙел тәнҡит утында ҡыҙҙырып, арт һабаҡтарына әленән-әле елле ҡамсы төшөрөп тороу ҙа уларҙың хеҙмәт емештәрен татлыраҡ итер. Ике һүҙҙе ҡушып яҙа белмәгән аҡсалы байҙар ҙа, 60-70 йәшкә еткәндә ижад ҡомары асылған әбей-һәбей, бабайҙар ҙа, мөмкинлектәренә ҡарап (үҙ аҡсаһынамы, бағыусыларҙы табамы), үҙҙәре, яҡындары өсөн булһа ла сығарһын, әйҙә, башҡорт китабын.\nБашҡорт телендә матур итеп яҙылған рекламалар ҙа теге йәки был китапты тиҙерәк ҡулға алып, уҡырға әйҙәп торһон. Иң мөһиме – күп төрлө тауыштарҙан йыйылған ҙур оркестр төҫлө, туған телебеҙҙә нәшер ителгән һутлы әҫәрҙәребеҙ күңелдәребеҙгә рухи ҡәнәғәтлек, илаһи моң, матур тәрбиә орлоҡтарын ғына һалһын.\nАвтор: Ҡәҙриә ҒӘЙФУЛЛИНА.


Депутаттар Өфө хакимиәте башлығы итеп Өлфәт Мостафинды һайланылар\n2018 йылдың 29 октябрендә Башҡортостан Республикаһының IV саҡырылыш Өфө ҡалаһы ҡала округы советы депутаттарының сираттағы ултырышы булды. Төп мәсьәлә ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләү конкурсына йомғаҡ яһау. Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы итеп Өлфәт Мансур улы Мостафин һайланды - уның кандидатураһы өсөн күпселек депутаттар тауыш бирҙе.\nҠала советы ултырышында һайлауға тиклем ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс булды. Бында ҡатнашыу өсөн документтар биргән 28 кешенең туғыҙ кандидатураһы ебәрелде. Конкурс комиссияһы Өфө хакимиәте эш өлкәһендә федераль, республика һәм муниципаль закондары буйынса белемдәрен билдәләү өсөн «БР муниципаль берәмектәр советы» ассоциацияһының эксперт комиссияһын саҡырҙы.\nДәғүәселәрҙең конкурс комиссияһы менән әңгәмәһе уҙҙы, нәтижәле өс кеше тейешле кәңәшкә тәҡдим ителде: Өфө ҡалаһының Киров районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Олег Александрович Котов, Өфө ҡалаһы ҡала округы советы депутаты Руслан Флюр улы Зәйнуллин һәм «Өфө газпром газ бүленеше»нең генераль директоры урынбаҫары Өлфәт Мансур улы Мостафин. Улар депутаттарға Өфө ҡалаһының социаль-иҡтисади үҫешен һәм хакимиәт структураһын тәҡдим иттеләр.\nӨлфәт Мостафин үҙ сығышында Өфөнөң киләсәк үҫеше йүнәлештәрен, айырым алғанда, Өфөнө халыҡ өсөн уңайлы ҡала булараҡ уның үҫешенә йүнәлтелгән стратегияны эшләү кәрәклеген, төҙөлөш, инвестиция йәлеп итеүсәнлеген, юл - транспорт өлкәһе, ҡала халҡының торлаҡ шарттарын яҡшыртыу өлкәһендәге мәсьәләләрҙе хәл итеүҙең мөһимлеген билдәләп үтте.\nӨфө хакимиәтен һайлағандан һуң контрактҡа ҡул ҡуйылды - уны ҡала округы башлығы, Өфө ҡалаһы ҡала округы советы рәйесе Валерий Трофимов һәм Өлфәт Мостафин имзаланы.\nӨфө ҡалаһы хакимиәте башлығы Өлфәт Мостафин ултырышта ҡатнашыусыларҙың барыһына ла ышаныс белдереүҙәре һәм ҡабул ителгән ҡарар өсөн рәхмәтен белдерҙе.\nҺуңынан ултырышта Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Фәрит улы Хәбиров сығыш яһаны, ул ҡабул ителгән ҡарар өсөн ҡала советы депутаттарына рәхмәт һүҙен белдерҙе:\n- Өлфәт Мансур улын күп йылдар беләм. Беҙ уның менән шаҡтай ҙур тормош осоро уҙҙыҡ. Бөгөн мин уның эшлекле, профессиональ һәм кешелеклелек сифаттарын билдәләп үтәм. Ҡалабыҙ үҫешһен, уңайлы булһын һәм хакимиәттең, ҡала советының бар эше Өфө ҡалаһында йәшәүселәр мәнфәғәттәренән сығып эш ителһен өсөн, беҙ барыбыҙ ҙа бергә эшләрбеҙ тип ышанам. Был - Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең һәм республиканың ҡала, район башлыҡтарына ҡағыла.\nХөрмәтле Өлфәт Мансур Улы! Мин һеҙҙе ҡотлайым һәм бының ниндәй ҙур яуаплылыҡ икәнен яҡшы аңлайым. Һеҙ, барыһынан да элек, ҡала советы биргән яуаплылыҡтарҙың дәрәжәһен аңлап намыҫлы кеше булараҡ барлыҡ бурыстарҙы үтәйәсәкһегеҙ.\nӘлбәттә, Өфө – ул Башҡортостан, Башҡортостан – ул Өфө. Республика халҡының дүрттән бере Өфө ҡалаһында йәшәй. Республика Хөкүмәте лә, Өфө ҡалаһы хакимиәте лә бер-бер артлы килеп тыуған шуның өсөн дә бар етди проблемаларҙы бергәләп хәл итәргә тейешбеҙ. Шул уҡ ваҡытта шуны ла әйтергә кәрәк: Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте беҙҙең халҡыбыҙҙың, өфөлөләрҙең бурыстарын хәл итеүҙә һеҙҙең иң дөрөҫ партнерығыҙ буласаҡ. Беҙ ҡала округына иҡтисади ярҙам күрһәтеү өсөн йүнәлтелгән бер нисә ҡарар ҡабул иттек инде. Киләсәктә лә шулай эшләрбеҙ тип уйлайым.\nХөрмәтле депутаттар! Бында фекерҙәр һәм сәйәси көстәрҙең бик киң спектры тәҡдим ителгән һәм һеҙ, ғөмүмән, ҡала халҡының мәнфәғәттәрен сағылдыраһығыҙ. Был беҙҙең беренсе осрашыуыбыҙ. Алдағы тормошта ла беҙ һеҙҙең менән конструктив эшләйәсәкбеҙ һәм алға барасаҡбыҙ, тип ышанам. Һеҙҙең ярҙамығыҙға ҙур иҫәп тотам.


Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы милләт-ара татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеү мәсьәләләре буйынса Советтың тәүге ултырышын үткәрҙе\nБашҡортостан, "Башинформ", 28 декабрь 2011.\n27 декабрҙә Өфөлә, Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы милләт-ара татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеү мәсьәләләре буйынса Советтың беренсе ултырышында Башҡортостан Республикаһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылын иғлан итеү тураһындағы Указды үтәү йомғаҡтары һәм Республика дәүләт милли сәйәсәте концепцияһы проекты тикшерелде. Совет составына дәүләт власы органдары, фәнни берләшмә, дини конфессиялар вәкилдәре, милли йәмәғәт ойошмалары етәкселәре инә. Ултырышты Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов алып барҙы.\n— Милләт-ара татыулыҡты нығытыу мәсьәләһе Башҡортостан Республикаһында көнүҙәк түгел, күп быуаттар дауамында Башҡортостан ерендә дуҫ һәм татыу йәшәйбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов, ултырышты асып. — Әммә йылдың бындай исеме менән беҙҙә был мөнәсәбәттәрҙең ни тиклем яҡшы, матур булыуына иғтибарҙы йүнәлтергә теләнек. Конфликттарҙың булмауы бөтә ил өсөн өлгө булып тора. Бындай тәжрибәбеҙ мөһим, уны Рәсәйҙә лә, күрше илдәрҙә лә күрәләр. Беҙгә киләләр, ҡарайҙар, өйрәнәләр. Быйыл күп саралар үткәрҙек: конференциялар, форумдар, кәңәшмәләр, төрлө байрамдар, осрашыуҙар. Уларҙың барыһы ла яҡшы кимәлдә үтте.\nРеспублика башлығы 2011 йыл – Башҡортостан Республикаһында милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы – дауамында башҡарылғандарҙа ғына эштең туҡтамауын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Республика Президенты ҡарамағындағы милләт-ара татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеү мәсьәләләре буйынса Советтың беренсе ултырышында киләсәккә милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү өсөн дөйөм алымдар әҙерләнде.\nБашҡортостан Республикаһында милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы йомғаҡтары тураһындағы доклад менән ултырышта Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов сығыш яһаны. Республикала тәүгә булдырылған Дәүләт милли сәйәсәте концепцияһы проектын Советҡа Башҡортостан Фәндәр академияһы президенты, физика-математика фәндәре докторы Рәмил Бәхтизин тәҡдим итте. Ултырышта ҡатнашыусылар Республика дәүләт милли сәйәсәте концепцияһын тикшереүҙә әүҙем ҡатнашты һәм уны аҙағынаса әҙерләргә, Концепция проектын киң мәғлүмәт сараларында баҫтырырға, тигән ҡарарға килде. Бынан һуң Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы милләт-ара татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеү мәсьәләләре буйынса Совет был документты ҡабул итәсәк. Советтың бындай ултырыштары даими рәүештә, яҡынса кварталға бер тапҡыр үткәрелеп торасаҡ.\n— Советтың булдырылыуы бик яҡшы, — тип ултырышҡа йомғаҡ яһаны Рөстәм Хәмитов. – Беҙ донъяла булған иң ҡатмарлы мәсьәләне тикшерәбеҙ. Минеңсә, милләт-ара татыулыҡ – ул ҡиммәтле һауыт, унан бер тамсы ла ситкә түгелергә тейеш түгел. Шуға күрә был мәсьәләләрҙе бөгөнгө кеүек, дуҫтарса мөхиттә, тикшерәсәкбеҙ, әммә был бәхәсте лә, киҫкен сығыштарҙы ла, тәҡдимдәр индереү кәрәклеген дә инҡар итмәй.\nРеспублика Президенты Совет ағзаларына был өлкәлә уңыштар теләне.


Былтыр торлаҡ-коммуналь хужалығында 18 меңгә яҡын етешһеҙлек теркәлгән\nЛәкин ысынбарлыҡта күп ҡатлы йорттарҙа йәшәүселәрҙең хоҡуҡтары байтаҡҡа йышыраҡ боҙола. Теркәлгән етешһеҙлектәр былтырғы менән сағыштырғанда, әҙерәк, әммә коммуналь хужалыҡта хәл киҫкен ҡала, тине торлаҡ һәм төҙөлөштө күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты рәйесе Илдар Шафиҡов.\nБыл турала ул ведомствоның үткән йылдағы эшмәкәрлеге йомғаҡтарын барлау ултырышында белдерҙе. Иң күп хоҡуҡ боҙоуҙар Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский ҡалаларында теркәлгән. Дәүләт комитеты үткәргән тикшереүҙәр һөҙөмтәһендә фатир хужаларына артыҡ түләнгән 42 миллион һум аҡса кире ҡайтарылған. Ә хоҡуҡ боҙоусы идарасы компаниялар түләгән штраф күләме 26 миллион һумдан ашҡан.\nИлдар Шафиҡов, Башҡортостандың торлаҡ һәм төҙөлөштө күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты рәйесе: «Үткән йыл халыҡтан 21 меңдән ашыу мөрәжәғәт ҡабул иттек. Халыҡты башлыса коммуналь түләүҙәрҙе иҫәпләү мәсьәләһе борсой. Шулай уҡ күп ҡатлы йорттарҙың торошона зарланып шылтыратыусылар ҙа күп. Бер мөрәжәғәтте лә иғтибарһыҙ ҡалдырманыҡ. Етешһеҙлектәр бөтөрөлөп, ғәйеплеләр үҙ язаһын алды».


Рәсәйҙә коронавирус иң юғары нөктәһенә ҡасан етәсәк?\nРәсәйҙә коронавирус таралыуының иң юғары нөктәһе бер айҙан килеп етергә мөмкин. Был турала НСН каналы эфирында медицина фәндәре докторы, Нью-Йорк фәндәр академияһы ағзаһы Анатолий Альштейн хәбәр итте.\n“Бәлки, бер аҙ һыңыраҡ. Рәсәйгә пандемия әкрен килә. Тик, дөрөҫөн генә әйткәндә, Италияла ла 3-4 аҙна элек хәлдәр ул тиклем етди түгел кеүек ине. Ә бына хәҙерге мәлдә унда ысын һәләкәт”, - тип билдәләне белгес.\nАльштейн фекеренсә, илдәге сикләү саралары коронавирус инфекцияһы таралыу тиҙлеген кәметергә ярҙам итәсәк.\n“Ул саралар ыңғай тәьҫир итер тип уйлайым. Кешеләр бер-береһенән барыбер күпмегәлер йыраҡлаша. Сир күҙлегенән ҡарағанда был инфекция таралыуын бер аҙ туҡтатырға ярҙам итәсәк”, - тип иҫәпләй Альштейн.\nШул уҡ ваҡытта белгес йышыраҡ саф һауала йөрөргә кәңәш итә.\nБөгөнгө көндә коронавирус йоҡтороусылар һаны иң күбе АҠШ-та теркәлгән - 120 мең кешенән артыҡ “таҗлы сир”ҙе үҙ иткән (һандар сәғәт һайын үҙгәреп тора). Әммә инфекция ҡорбандарыһсаны буйынса Италия лидер булып иҫәпләнә. Унда 10 меңдән ашыу кеше ғүмере коронавирус арҡаһында өҙөлгән. Һандар ҡот осҡос, әлбиттә.


Сибайҙа социаль торлаҡ һәм балалар баҡсалары төҙөлә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nСибайҙа социаль торлаҡ һәм балалар баҡсалары төҙөлә\n9:55, 31 июля 2013 Иҡтисад\nРөстәм Хәмитов Сибайға эш сәфәре барышында 55 фатирлы күп ҡатлы йорт төҙөү барышы менән танышты. Биш ҡатлы йорт Интернациональ тыҡрығы, 4/1 адресы буйынса урынлашҡан. Декабрҙә уны файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.\nТөҙөлөш эштәрен «Оптима С» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте башҡара. Финанслау күләме – 47 миллион 993 мең һум. Яңы йорттан 35 етем балаға фатир биреү күҙаллана, ике фатир — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар, туғыҙы – уҡытыусылар, бишәүһе йәш ғаиләләр өсөн тәғәйенләнгән, дүрт фатирҙы ҡуртымға биреү планлаштырыла.\nДүртенсе кварталда Сибайҙа 35 фатирлы йәнә бер социаль йорт төҙөлә башлаясаҡ.\nРеспублика Президенты шулай уҡ яңы төҙөлгән «Әкиәт» балалар баҡсаһында булды. Бина 135,7 миллион һум күләмендәге бюджет средстволарына төҙөлгән. Проект буйынса, балалар баҡсаһы 220 урынға иҫәпләнгән. Ғәмәлдә иһә бында 260 сабый ҡабул ителгән. 2014 йылда урындарҙың һанын 280-гә тиклем арттырыу планлаштырыла.\nНоябрҙә ҡалала йәнә бер балалар баҡсаһы асылырға тейеш. Яңы объект Көнсығыш биҫтәһендә былтыр төҙөлә башлаған. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында урындар етмәү сәбәпле төҙөлөш барышында проектты үҙгәртергә тура килгән. Тәүге вариант буйынса учреждение 140 урынға иҫәпләнгән булған, хәҙер иһә бында 180 бала ҡабул ителәсәк. Смета буйынса хаҡы – яҡынса 97 миллион һум.\nСибай буйлап эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов урындағы халыҡ менән аралашты. Ҡаланы төҙөкләндереүгә бәйле төрлө мәсьәләләр тикшерелде. «Сибай гимназия-интернаты» дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы директоры Роза Бикбова ла үҙ һорауы менән мөрәжәғәт итте. Уның һүҙҙәренсә, Ҡулланыусылар хоҡуғын һәм кеше именлеген яҡлау өлкәһендәге күҙәтеү буйынса федераль хеҙммәттең БР буйынса идаралығы май айында учреждениеға майҙандың нормативтарға ярашлы булмауы тураһында бойороҡ йүнәлткән. Был мәсьәләне үҙ аллы хәл итеү мөмкин түгел. Гимназия-интернатта республиканың ете районынан 280 бала уҡый. Рөстәм Хәмитов мәсьәләне хәл итеүҙә ярҙам күрһәтергә һүҙ бирҙе.\nРоза Бикбова һүҙҙәренсә, белем биреү учреждениеһында мәғариф системаһын яңыртыу программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла. Программа ярҙамында бында ике компьютер класы асылған. Быйыл тәүгә балалар тулыһынса дәреслектәр менән тәьмин ителгән – ата-әсәләргә китаптар һатып алырға тура килмәйәсәк.\nТеги: бр президентының эш сәфәрҙәре,сибай,мәғариф


Бәхетле булырға хыялланам! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Йәшлек гүзәле » Бәхетле булырға хыялланам!\nНәзифә Ғәлимйән ҡыҙы Усманова булам. Баймаҡ районының таланттар төйәге һаналған Сыңғыҙ ауылында тыуғанмын. Ғаиләлә барлығы алты бала үҫәбеҙ, мин берҙән-бер бөртөк ҡыҙмын.\nӘле 17 йәштәмен, Сибай ҡалаһындағы күп профилле һөнәри колледждың икенсе курсында уҡыйым. Буласаҡ һөнәрем – рәссам-оҫта.\nБуш ваҡытта фотография менән шөғөлләнәм. Матур ерҙәрҙе, кешеләрҙе фотоға төшөрәм.\nКиләсәктә уҡыуҙы яҡшы тамамлап, һөнәрем буйынса эшләргә теләйем. Әлбиттә, был тормошта бәхетле булырға теләгем көслө. Һис шикһеҙ, хыялдарым тормошҡа ашасаҡ!\n2016 йылда конкурста ҡатнашырға теләүсе ҡыҙҙар!\nҮҙегеҙ тураһында матур итеп яҙығыҙ. Уй-хыял, тормош маҡсатығыҙ менән таныштырып үтеү кәрәк. Ҡайҙа тыуып үҫкәнһегеҙ, белем алаһығыҙ, яратҡан шөғөл, хыялдар – быларҙың барыһы ла беҙҙе ҡыҙыҡһындыра. Тик был мәғлүмәттәрҙе бик ҙур итмәй, ыҡсым итеп бирергә кәрәк.\nФотоға килгәндә, сифатлылары ғына ҡабул ителә. Ауыҙ ослайтып, үҙеңде телефон камераһына төшөргән селфи фотолары ла бармай. Күмәкләп төшкән, унан ҡырҡып алырҙар әле, тигән кеүегерәк төшөрөлгән һүрәттәр ҙә ҡабул ителмәй. Был мәсьәләгә яуаплы ҡарау талап ителә. Иң яҡшыһы – ҡояш яҡтыһында тәбиғәттә фотоға төшөү.\nӘйткәндәй, конкурста ҡатнашырға теләһәгеҙ, “Бәйләнештә” селтәрендә хәбәр яҙыу мөмкинлеге (асыҡ “личка”) булдырығыҙ. Фотоһүрәтле альбомдарҙы асыҡ, беҙ ҡарай алырлыҡ итегеҙ. Һөйгәндәрегеҙгә, дуҫ егеттәрегеҙгә “Йәшлек” гүзәле” ярышында ҡатнашыуығыҙ тураһында алдан әйтегеҙ. Ни өсөн тигәндә, ошоға бәйле үҙ-ара аңлашылмаусанлыҡ, һүҙ көрәштереү осраҡтары, хатта әрләшеү-янауҙар ҙа булып алды. Ундай егеттәр “ҡара исемлек”кә оҙатылды, ҡыҙҙары ла шул хәлгә дусар ителде.\nСығыу ваҡыты 15-01-2016, 08:59 | Ҡаранылар: 923\nБулдыра алмаҫлыҡ бер нәмә лә юҡ!


Беҙгә Ҡарағолов Азамат, Бөрйән районы Байназар урта мәктәбенең 5 синыф уҡыусыһы яҙа.\nҺәр кешенең дә һыйынырлыҡ, ял итерлек, төрлө мәшәҡәттәрҙе онотоп көс алып йәшәрлек йылы усағы була. Ә йылы усаҡ- ул ғаилә. Ғаиләнең ныҡлығы бер - береңде ихтирам итеүҙән, матур мөнәсәббәттән һәм бер бөтөн булып йәшәүҙән тора.\nБеҙ ғаиләлә биш кеше - атайым, әсәйем һәм ике ағайым. Ғаиләбеҙҙә малайҙар ғына булһа ла беҙгә бар эштәрҙә уртаҡ, һис айырып тормайбыҙ. Беҙҙең ғаиләбеҙҙең девизы - "Һәр саҡ алға ынтылыу". Ағайҙарым миңә ике яҡтан ике терәк булып тора. Миңә һәр саҡ өлгө улар.\nАйгиз ағайым БДУ- ның башҡорт филилогияһы һәм журналистика факультетының журналистика бүлеген тамамлап, бөгөнгө көндә Төркиәлә магистратурала уҡый, сит телдәр үҙләштерә. Ә Айбулат ағайым Өфөлә музыка училещеһында уҡый. Мин ағайҙарымдың ауылға байрамға, ялға ҡайтыуҙарын түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Улар мине бөтә яҡшы яҡтарға, хатта бейергә, йырларға, тасуири итеп шиғыр уҡырға ла өйрәтә.\nБеҙҙең ғаиләлә үҙ туған телебеҙгә ҡарата һөйөү тәрбиәләнә. “Үҙ милләтеңә кәрәкле кеше булырға, тыуған яғың менән ғорурлана белеү тик бала саҡтан һалынырға тейеш,” - ти әсәйем.\nБеҙҙең әсәйебеҙ Рәзилә аҡыллы, эшһөйәр, сабыр холоҡло хужабикә. Бөтәбеҙҙе лә йәндәй күреп ярата, һәр яҡтан хәстәрләп кенә тора. Беҙҙең уңыштарыбыҙға һөйөнә. Үҙенең аҡыллы һәм матур кәңәштәре менән оҙата.\nӘ ғаиләбеҙ тотҡаһы – ул атайым Альберт. Ул бик оҫта ҡуллы. Уның ҡулынан килмәгән эше юҡ. Ул миңә эшләй алырлыҡ ҡына эштәрҙе ҡуша. Мин уға һәр саҡ ярҙамлашам. Атайым ауылда күп кешеләргә ағастан йорттар төҙөшә, ҡуралар һәм мунсалар бурай. Ул минең терәгем.\nҒаиләбеҙҙең үҙ йолалары ла бар. Һәр беребеҙҙең тыуған көндәрен билдәләйбеҙ, байрамдарҙа аш-һыу әҙерләп, бүләктәр бирешәбеҙ. Йәй көнө урманға сығабыҙ. Емеш-еләк йыйыуға ғаиләбеҙ менән йөрөйбөҙ. Ғаилә менән ҡура тултырып мал-тыуар тотабыҙ. Бигерәк тә атайым йылҡы малын ярата, ул яратыу миңә лә күсте тип әйтә алам. Миңә лә аттар оҡшай, уларҙы айырып тәрбиәләү, ашатыу кеүек эштәрҙә атайыма ярҙам итәм.\nБылтыр районыбыҙҙа "Ғаилә" йылына ҡарата үткәрелгән “Йөрәк һүҙе” конкурсында ғаиләбеҙ менән ҡатнашып гран- при алыуға өлгәштек. Беҙҙең бөтәбеҙгә лә төрлө темаларға әҙәби китаптар уҡыу, шиғыр ятлау оҡшай. Мин үҙемә лә шиғыр һәм бәләкәй хикәйәләр яҙыу оҡшай.\nЭйе, иң тәүҙә балалар ҡанатты тыуған нигеҙҙә - ғаиләлә нығыта бит. Шуға күрә лә һәр кемдең дә ғаилә усағы ныҡ булһын. Мин дә ғәзиздәрҙән ғәзиз кешеләремде һаҡларға, яҡларға көс һәм дәрт биреүсе усағыбыҙҙы бер ҡасан да һүрелтмәҫкә теләйем.\nҠарағолов Азамат, Бөрйән районы Байназар урта мәктәбенең 5 синыф уҡыусыһы.


Башҡортостан уҡыусыларына «кинолағы кеүек» хикәйә яҙырға тәҡдим итәләр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан уҡыусыларына «кинолағы кеүек» хикәйә яҙырға тәҡдим итәләр\n15:17, 12 февраля 2016 Мәҙәниәт\nБашҡортостан уҡыусыларына «кинолағы кеүек» хикәйә яҙырға тәҡдим итәләр Фото: «Бельские просторы» журналы редакцияһы\nӨФӨ, 2016 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Камил Хәсәнов/.\nБашҡортостанда «Минең шәп тормошом» VI республика балалар әҙәби конкурсы иғлан ителгән. Уның темаһы — «Кинолағы кеүек...». Уҡыусыларҙан киҫкен сюжетлы хикәйәләр һәм шиғырҙар көтәләр. Эштәрҙе уҡыусылар үҙҙәре, шулай уҡ уҡытыусылары һәм ата-әсәләре ебәрә ала. Конкурстың ойоштороусылары булып Башҡортостандың Мәғариф министрлығы, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, башҡа ойошмалар ҡатнашлығында «Бельские просторы» әҙәби журналы һәм республика Яҙыусылар союзының рус яҙыусылары берекмәһе сығыш яһай.\nБалалар конкурсы йыл һайын уҙғарыла, быйыл уның темаһы Рәсәй киноһы йылына бәйле. Ойоштороусылар һүҙҙәренсә, конкурсҡа ебәрелгән поэзия һәм проза кинофильмдар кеүек үк мауыҡтырғыс булырға тейеш. Номинациялар ҙа кинематограф менән ауаздаш: «Комедия», «Фантастика», «Тарих, документалистика», «Мөхәббәт һәм дуҫлыҡ хаҡында». Еңеүселәрҙе иҫтәлекле бүләктәр, Мәғариф министрлығының грамоталары һәм дипломдары көтә.\nШиғырҙар һәм проза 1 апрелгә тиклем bp2002@inbox.ru электрон адресы буйынса ҡабул ителә. Тулыраҡ мәғлүмәт «Бельские просторы» сайтында баҫылған. Ойоштороусылар апрелдә үк еңеүселәрҙе билдәләргә ниәтләй.


JMP Адвокат - транспорт һәләкәттәре ҡорбандары компенсацияны - Лилль зыянды ҡаплау, Париж, Төньяҡта - Франция онлайн юристар!\nJMP Адвокат - транспорт һәләкәттәре ҡорбандары компенсацияны - Лилль зыянды ҡаплау, Париж, Төньяҡта\nУшиб һеҙ уның бөтә иҫәпкә алмай\nҠорбандары юл-транспорт ваҡиғаһы һөҙөмтәһендә йәрәхәт ҡайһы саҡ ул, һыу бәхетһеҙ осраҡтарҙы булдырмау һәм ташламалар кешене страховка менән һеҙ зыянды ҡаплатыуға адвокат яҡлауынаБәхетһеҙ осраҡтан һуң эш итә, үҙебеҙҙе яҡлай. Компенсация, социаль түләүҙәр менән тәьмин итеү буйынса эштә бәхетһеҙ осраҡтар булып тора туп-тулы түгел. Ремонт сиктәрендә спорт һәм практикала йыш ҡына тән йәрәхәттәре менән компенсация-транспорт дусар булып, был тормошта урын булмағас, клубтарҙа йәки юҡ. Көсләү, мәжбүр тән йәрәхәте алып, зыян килтереү психологик тәне йәки, тағы ла бер йәки ITT кимәлдә (тулы ваҡытлы нетрудоспособность), ғәҙел һеҙ компенсацияға хоҡуғы бар. Бәхетһеҙ осраҡ ҡорбаны - төшөп, аварияларға, агрессияға, йәрәхәттәр килтерә башын эйә - эйә һеҙгә хоҡуҡтарын ремонт, бик йыш уҙыр, тип страховкаларға тәҡдим итә. Байкер ныҡлы ныҡлы йәки скутерҙа, мопед, велосипедтарға, төҙәлмәҫлек тән йәрәхәттәре һеҙҙең бик ауыр кисерә. Ушиб компенсация ҡаралған бөтә закон һеҙ оптималь шарттар бадэнтер. Бәхетһеҙ осраҡта, теләсә ниндәй зыян, тән йәрәхәттәре килтереү, (хатта етешһеҙлектәр) осраған ауырлыҡтар менән осрашҡан ике ҡатлы: Уның тәүге сиратта йәрәхәттәре ҡаршы торорға тейеш, уның ғаилә тормошон боҙған һәм уны тормошҡа ҡапыл ул, йыш ҡына бөтә өлк. Бынан тыш, еспча һәм тетрәнә, ҡатмарлы процедура үтәргә тейеш һәм ул медицина менән йонсотҡос ҡатмарлыҡтар йыш ҡына күберәк, страховкалаусыларға ҡарата, суд, эш уның һаулығын һәм дана. Административ ҡаршылыҡтарҙы һәм ауырлыҡтарҙы переживаться был сифатын йыш хәрәкәт булды. Психик травмалар һәм уларҙы хәл иҫәпкә алып, һеҙгә ни зыян, компенсация кимәле, һеҙ уны файҙаланырға була, һәм, ҡағиҙә булараҡ, ойошмалағы шарттарҙы (һәм матди) авариянан һуң һеҙҙең тормош. Сөнки, ни хәлдәр булды һеҙҙә, әхлаҡи һәм физик неадекватный көсһөҙлөгөн һәм, иң мөһиме, мөмкин булһа, һеҙ һәм һеҙҙең ғаилә уратып алған, хуплап, кәңәш һәм яҡлау, авариянан һуң.\nБыл хоҡуҡтары зыян адвокаттың роле. уға ярҙам итеү, мөмкинлегенән, атап әйткәндә, ысынбарлыҡта раҫларға һәм бөтә зыян башҡа тән йәрәхәттәре, бәхетһеҙ осраҡ ҡорбаны сиктәрендә кисерә.\nБыл шарттарҙа алырға мөмкин буласаҡ. ҡарар һәм медицина һығымта һуң, ул буласаҡ яһарға, һеҙҙең бөтә кимәлдәге иң яҡшы компенсация ушиб. Бар, барыһы конвенция бәйле страховка һәм дөйөм мәнфәғәттәр, уларҙы хәл итеү ҙур хәүеф тыуҙыра предвзятость, авария ҡорбандарына компенсация түләү мөнәсәбәтте ҡабул ителә. Һеҙ страховка компанияһы компенсация һеҙ тәҡдимдән баш тартыу хоҡуғына эйә.\nАбсолют уҡ уларҙы хәл итә\nБыл һеҙгә һәр ваҡыт тиерлек ҡыҙыҡһынды.\nЙәғни был мөһим моментты ла, ауыр була тип акцепт яғынан тарта страховкаһы ҡаплай.\nИң мөһиме, һеҙҙең өсөн адвокат ярҙамынан тыш, эшләгән өсөн, аныҡ һәм авария эҙемтәләрен хәл. Беҙ һеҙгә биргән табип ҡарамағындағы эксперт - ирекле страховка компанияһы - кем булған хәлдәргә күҙәтеү үткәреү урыны полном, бәхетһеҙ осраҡ ҡорбаны өсөн компенсация сфераһын киңәйтә. Ҡайһы берҙә, транспорт менән бәйле, йәки эше менән бәйле мауығыу ҡайһы берҙәре (мәҫәлән: авария спорт), черепный-мейе йәрәхәте күрһәтелһә лә, уларҙың эҙемтәләрен бөт, тип, унан һуң оҙаҡ ваҡыт осоро. Ағымдағы дәрәжәлә йәрәхәт эҙемтәләре баһалап булмай һәм һеҙҙең өсөн, һеҙ һәм беҙ бойондороҡһоҙ экспертиза үткәреү, медицина торошона күҙәтеү осоронда системаны булһа, һеҙ адвокат йүнәлтелгән. Һеҙҙең иғтибарға эҙемтәләрен бөтә торошо (ағымдағы булып, масштаблы), зыянымы күберәк булғанлығын беҙ һеҙҙең менән гарантиялы ремонтлау алмаҫлыҡ зыян тыш, страховкалау компаниялары тәҡдим тәртипле тип, бәхетһеҙ осраҡ ҡорбаны булған. Бөтә транспорт, авария, тормош, агрессия, прокатиться йәки йәрәхәттәре, тән йәрәхәттәре килтереү мөмкин etc. Был зыян булып танылған зыян килтерә, ә бөтәһе түгел, ысын әйткәндә, йәрәхәтләнгән. Законодатель ҡаралғанда, ҡағиҙә булараҡ, компенсацияны бөтә зыян, зарар, бәхетһеҙ осраҡ ҡорбаны булған.\nЗыян, уны ремонтлау тейеш, сикләнмәй, ҡатмарлашыуы һәм функциональ боҙолоуы күренә.\nШулай уҡ уларҙың психологик һәм әхлаҡи зыян индерелгән (extra-мөлкәт), иҡтисади зыян (шул иҫәптән эш хаҡын юғалтҡан.), ҡорбан зыян ҡамауға алына һәм, ғәҙәттә, тапҡыр ҡорбандар исеме аҫтында ситләтелгәйне « рикошет ҡорбандары ».\nБыл предмет бөтә тулы һәм ентекле ҡарарға тейештәр зыян, табип-эксперт һәм адвокат. Был аҙым, уларҙы хәл иткес фазаға зыянды баһалау һәм һандарҙы ҡуйырға була. ҡуҙғыусанлыҡ өлкәһендә аварияға компенсация бирелә. Авария ҡорбанының өсөн яуаплылығын страховкалау компаниялары компенсация союздаштарының яҡшы түгел. Иҡтисади күҙлектән һөҙөмтәлелеге буйынса, еңел аңларға, страховка компанияһы кәмей бара, хатта ҡайһы бер йәки ҡасып ушиб вазифаһын, бәхетһеҙ осраҡ ҡорбаны булып уларҙың хоҡуҡтары боҙолған ҡапланған.\nБөтә тән йәрәхәттәре авария ҡорбандары менән, таба, уның маҡсаты компенсация, юристарҙан квалификациялы ярҙам ала.\nололарға зыян ҡапланған. Аҡса йыйып адвокаттар булһа, финанс юғалтыуҙарға һәм медицина экспертизалары һөҙөмтәһендә бәхетһеҙ осраҡтарҙың төп ойошмаһы баһалай. Шулай уҡ страховка компаниялары менән һөйләшеүҙәр үткәреү ярҙамында ҡаплау суммаһы ҡорбан булған, йәки, закондың осраҡта, судҡа мөрәжәғәт итеп, суд экспертизаһын үткәреү өсөн талап итә. Шулай уҡ төрлө милли теләктәшлеге фонды аша тормошҡа ашырыла, һәм түләүсе, унда эшләгән осраҡта, зыян өсөн яуаплылыҡ билдәләүсе йәки платежеспособный ҡасан да булмаған.\nУл: CIVI (енәйәт ҡорбандары өсөн) һәм МТП ONIAM (бәхетһеҙ осраҡта, медицина) FGAO (гарантия фонды Страховкалау мотлаҡ Зыян) солғанышында авария ҡорбан, йәки ҡорбан вафат булһа ла яраланып был - уның көндәлек тормошта күрҙек, уның йәшәү шарттарын һәм һаулығы менән клара, башына.\nҡайһы берҙәре уның конвенцияһына ҡушылды. Был драмаһы, драма. унан өҫтәне: драма, ситләтелгән кеше һәләк булған. Йыш ҡына умалчиваться драмаһы, һәм, франция кеүек законын, тиҙҙән тулы сара. Закон барыһы ла план үҙгәрҙе. Ҡорбан ситләтелгән, ҡорбаны тип тә атала, үҙ сиратында, хәҙер уларҙы аныҡ зыян компенсацияға хоҡуғы бар: авария осраҡтарында етди, һәм үлем осраҡтары булманы. Мораль зыян өсөн компенсация ситкә сығыу хоҡуғына эйә, хатта уларға ремонт яһау, һис шикһеҙ, ғаиләлә йәшәй. Хәҙерге ваҡытта уның хәле эсенә алған, ғәҙәттә, улар яҡын эшләү һөҙөмтәһендә бәхетһеҙ осраҡтарға ғазап, функциональ етмәй даими (DFP). 'Егерме ике йыл дауамында хеҙмәт хоҡуҡтарын адвокаттың, зыян хоҡуҡи ремонт тамамлай. тәне, белгестәр өлкәһендәге юл-транспорт ваҡиғалары һәм эштә мин хеҙмәт тәжрибәһе минең өсөн һеҙ ҡуя, тыңлаусылар төрө, кешеләрҙең үҙ өлкәһендә хәл үлсәү эшкәртеү мөһим булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды, бигерәк тә драма һәм болезней.\nSaraka ya wanasheria katika Ufaransa - Conseil taifa des barreaux


Бында роботтар “терелә” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » Бында роботтар “терелә”\nИкенсе роботтың “күҙ”ҙәре – фотосенсорҙары бар. Ул ҡағыҙға төшөрөлгән ҡара һыҙаттан ситкә тайпылмайынса хәрәкәт итә. Ә бына “КУКА” сәнәғәт манипуляторын уҡыусылар конкурста еңгән. “Альтаир”сылар уны үҙгәрткән – веб-камера өлөштәрен ҡуйып, микроскоп яһаған. Уҡыусылар принтер моделен дә эшләгән. Ул ысын техниканың ниндәй өлөштәрҙән тороуын ап-асыҡ күрһәтә.\nБыл роботтарҙы уҡыусылар үҙҙәре эшләтә. Иң башта “Лего NXT” модулле система эшкә “егелә”. Уның айырым өлөштәре – контроллер, датчиктары, сервомоторҙары бар. Йыйылма менән эшләүе еңел. Ике-өс ай эсендә аҙна һайын лабораторияға йөрөгән уҡыусылар тиҙ арала робот техникаһы серҙәренә төшөнә.\nАҙаҡтан уҡыусылар “Ардуино” платформаһы менән таныша. Электрон конструкторҙар ҙа ҡатмарлаша. Күргәҙмәлә булған уятҡыслы сәғәт, термометр тап ошо “Ардуино” ярҙамында эшләй ҙә инде.\n“Altair” лабораторияһына информатика уҡытыусылары – физика-математика фәндәре кандидаты Руслан Исаев һәм педагогика магистры Дим Шәйәхмәтов нигеҙ һалған. Тәүҙә балаларға информатика серҙәре өйрәтелгән. Артабан ҡыҙыҡһыныуҙары артҡас, өс төп йүнәлеш – олимпиада программалауы, ғәмәли сиселештәр бүлеге, робот техникаһы барлыҡҡа килгән.\nӨс йылда лабораторияла шөғөлләнеүселәр робот техникаһы буйынса Рәсәй ярыштарында ҡатнашырға, компьютер уйындары яҙырға өлгөргән. Лаборатория үҙенең “АЛИМ” исемле интернет-олимпиадаһын да булдырған.\nҠыҫҡаса әйткәндә, лабораторияға йөрөүсе егермегә яҡын уҡыусы үҙҙәре нимә теләй – шуны үҙ ҡулдары менән эшләй ала. Улар артабан да программалау, робот техникаһы, электроника өлкәһендә белем алырға, эшләргә ниәтләй.\nУҡыу йортоноң директоры, тарих фәндәре докторы, профессор Айгөл Хәбибуллина әйтеүенсә, бында Башҡортостандың бөтә район-ҡалаларынан 350-гә яҡын уҡыусы белем ала. Йыл да сығарылыш уҡыусыларының 95 проценттан ашыуы башлыса техник йүнәлештәге институт-университет студенттары булып китә.\nСығыу ваҡыты 22-01-2015, 20:00 | Ҡаранылар: 942\nЯңы заман технологияларын үҙләштереп


Балалар йорттары. - Юлдаш\nГимн РФ и РБ нов с оркестром\nтатар халыҡ көйҙәренә теҙмә Башҡорт - Ҡоләхмәтов Илнур\nӘхмәр Үтәбай һүҙҙәре. Мин табылдым - Мин табылдым - Гөлдәр Ишҡыуатова көйө - Бикбулатова Гөлсөм\nГөлнара Рәшитова һүҙҙәре. Нурҙарға төрөнөп - Ғәлинур Юламанов көйө - Хәмитова Гөлфинә, Юламанов Ғәлинур\nБалалар йорттары. https://bash.news/yuldash/2832_balalar-jorttary\nСтудия ҡунаҡтары - Өфөнөң 2-се һәм Чесноковка балалар йорттары директорҙары Луиза Миңлейәрова һәм Зинфира Ураҙбаева.\nБеҙҙең балалар йортонан бөгөн 45 бала ғаиләлә, 29-ы балалар йортонда тәрбиәләнә. Шул балаларҙың 14-е - тулы, ҡалғандары социаль йәтим. Был күрһәткес нимә хаҡында һөйләй? Һау-сәләмәт ата-әсәләре булһа ла, балалар патронат ғаиләләрҙә тәрбиәләнергә мәжбүрҙәр.\nБалаларҙы кире ҡайтарыусылар юҡ. Улар үҙ алдында ҡуйған бурыстарын үтәй, балаларҙың мәктәптәге уңыштары ла ыңғай.\nҒаиләләргә алған саҡта күберәк балаларға ярҙам итеү, уларға яҡыныраҡ булыу теләге өҫтөнлөк ала. Сөнки Хөкүмәт биргән аҡса күләме буйынса әллә ни ҙур түгел.\n15 йыл эшләү дәүерендәге практика шуны күрһәтә: ата-әсә балаларын беҙҙә ҡалдырып китеү менән шунда уҡ уларҙы онота. Ошо арауыҡта бары бер-ике генә ата-әсәнең балаһының яҙмышы, уҡыуы, һаулығы менән ҡыҙыҡһыныу осрағын әйтә алам.\nБалалар араһында бер-береһенә тупаҫ һүҙ әйтеү, ҡыйырһытыу кеүек күренештәр юҡ. Хеҙмәткәрҙәр ҙә балаға ышанып, һөйөү менән баға.\nҺуңғы 5-6 йыл эсендә балаларыбыҙ юғары уҡыу йорттарына инә, быны мин уларҙың тырышлығы, ҡаҙанышы, тип атар инем. Егеттәребеҙ Рәсәй Ҡораллы көстәр сафында хеҙмәт итә. Бер нисә бала белем алып, үҙебеҙҙең тәрбиә йортона эшкә ҡайтты.\nБеҙҙең учереждениела һаулығы буйынса мөмкинлеге сикләнгән етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балалар тәрбиәләнә. Хеҙмәткәрҙәребеҙ балаларҙы ғаиләгә, патронат ғаиләләргә урынлаштырыу буйынса ҙур эш алып бара. 13 бала патронат тәрбиәгә алынған.\nУллыҡҡа йә иһә ҡыҙлыҡҡа алынған саҡта ғаиләгә әсәлек капиталы бирелә. 10 мең тирәһе пособие ҡаралған. Беҙҙең балалар йортонан 10 бала уллыҡҡа һәм ҡыҙлыҡҡа алынған, был һөйөнөслө күренеш.\nБеҙҙең инвалид балалар башҡаларҙан бер ни менән дә айырылмай. Һәм хеҙмәткәрҙәребеҙ ҙә балаларға ихтирам менән ҡарай.\nЙылына бер тапҡыр балаларға диспансерицазия үткәрелә. Йыш ҡына хирургтар ярҙамына мөрәжәғәт итәбеҙ, оҙайлы реабилитация курстары ойошторола.\nДәүләт ниндәй генә уңайлы шарттар тыуҙырмаһын, һәр бала ғаиләлә тәрбиәләнергә тейеш.\nАта-әсә наҙын, уның күңел йылыһын бер ниндәй ҙә балалар йорто бирә алмай. Шуның өсөн һәр бала үҙ ғаиләһендә тәрбиәләнһен. Балалар йорттары, приют-интернаттар һаны кәмеүгә барһа, беҙ бары шат ҡына булыр инек.\nАвтор: Өфөнөң 2-се һәм Чесноковка балалар йорттары директорҙары Луиза Миңлейәрова һәм Зинфира Ураҙбаева менән беҙ бөгөн улар оҙаҡ йылдар эшләгән өлкә тураһында әңгәмәләштек.\nЙомғаҡ былай: балалар йорттары кәрәк, әммә уларҙың һаны һаман кәмей барып, бер көндө бөтөнләй юҡҡа сығыуы дөрөҫ. Был дәүләт ҡаҙнаһының наҡыҫланыуынан түгел, балаларҙың яҡшы, хәстәрлекле атай-әсәйле, туған-тыумасалы булыуынан булһын.


Өфөнөң Затон биҫтәһендәге "Тулҡын" скверында кескәйҙәр өсөн Ураҙа байрамы ойошторолдо. Сараның тәрбиәүи көсө баһалап бөткөһөҙ. Ҡыҙҙар һәм малайҙар уйындар аша Ислам дине хаҡында мәғлүмәттәр алды, спорт ярыштарында һаулығын да нығытты.\nИзге ай тамамланыу уңайынан баш ҡалала үткәрелгән балалар байрамына меңдән ашыу кеше йыйылды. Сәхнә түрендә Ҡөръән сүрәләрен яттан белгән ҡыҙҙар һәм малайҙар. Улар араһында Ураҙа тотоусылар ҙа булған. Барыһы ла Рамаҙан айының асылын яҡшы белә.\nБайрам төрлө конкурс-уйындар менән аралаш барҙы. Бигерәк тә көрәш бәйгеһендә ҡатнашырға теләүселәр күп ине. Малайҙар әлегә барлыҡ ҡағиҙәләрҙе лә яҡшы белмәй. Шуға бында аяҡ салырға рөхсәт ителде.\nСаҡмағош районынан Өфөгә каникулға килгән Данил Нәбиев тиҫтерҙәренә ал бирмәне. Еңеүсе тип танылды. Кем белә, бәлки, киләсәктә ул билдәле көрәшсе булыр?!\nАҡыллылар йомаҡ ҡойоу ярышына йыйылды. Русса, башҡортса яңғыраған һорауҙарға кескәйҙәр тиҙ арала яуап ҡайтарҙы. Әминә Әҙелғужина иһә байрамға дүрт балаһы, ейәнсәре менән килгәйне. Ураҙаны тотҡандан һуң, күңел асырға ла була, - ти ул. Бәхетле әсә улы Йосоптың әйлән-бәйлән уйнап, йырлауын ҡыҙыҡһынып күҙәтте.\nҠаршылыҡтар һыҙатында балалар ике командаға бүленеп ярышты. Еңеүгә ынтылыш бик көслө. Барыһы ла тиҙерәк йүгерергә, финишҡа алдараҡ барып етергә тырышты. Бынан тыш, башҡа уйындарҙа ла сәләмәтлекте нығытырға мөмкин ине. Кескәйҙәр бер минутын да бушҡа үткәрмәне.\nБайрамды кескәйҙәрҙең һүрәттәре биҙәне. Ҡыҙҙар һәм малайҙар Ураҙа байрамы хаҡында тәьҫораттарын ҡағыҙ битендә сағылдырҙы. Иң яҡшы эштәр күргәҙмәгә ҡуйылды. Балалар ҡыуанысының сиге булманы, саранан бигерәк тә ата-әсәләр ҡәнәғәт ҡалды.\nЫсынлап та, ял күңелле үтте. Күгәрсендәр менән фотоға төшөп, һабын ҡыуыҡтары шоуында ҡатнашыу ғына ла балаларҙың көнөн бер аҙға мөғжизәле итте.\nУраҙа байрамында мул табындарһыҙ ҙа булмай. Ойоштороусылар кескәйҙәргә тәмле былау ҙа әҙерләгәйне. Уйнап, көлөп, бер аҙ шаярып алғас, өҫтәл артына ла ултырырға була.


Башҡортостанда картуфҡа хаҡтар кәмене // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда картуфҡа хаҡтар кәмене\n13:57, 1 сентября 2011 Иҡтисад\nАвгуст айында Башҡортостандың ҡулланыусылар баҙарында картуфҡа хаҡтар кәмене. Хәҙер уның уртаса хаҡы – килограмына 22,35 һум. Июлдә уртаса хаҡы 32,64 һум кимәлендә ине. Был хаҡта Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса территориаль органы хәбәр итә.\nМинималь аҙыҡ-түлек тупланмаһында башҡа үҙгәрештәр юҡ. Арыш икмәге – 27,07 һум, шәкәр – килоһына 36,81 һум, һыйыр ите – 228,3 һум, һөт – литрына 25,42 һум тора.\nТеги: ҡулланыусылар баҙары, хаҡтар