Новости ⇒ МУЗЫКАНЫ БЕРГӘЛӘП ТЫҢЛАЙЫҠ\nБөтә ғаилә өсөн тәғәйенләнгән проект үҙенең юбилейын билдәләй\nБеҙ юғары технологиялар һәм компьютерҙар осоронда йәшәйбеҙ. Нимә кәрәк барыһын да интернет селтәрҙәрендә күнеккәнбеҙ табырға. Кеше шул тиклем виртуаль донъяға башы-тояғы менән сумған. Балалар һәм үҫмерҙәр ҙә үҙҙәренең бөтә буш булған һәм буш булмаған ваҡыттарын компьютер алдында үткәрә. Был проблеманы хәл итеү өсөн ата-әсәләр төрлө саралар күрә. Улар балаларын төрлө түңәрәктәргә, мәҙәни сараларға йөрөтөргә тырыша. Әммә кескәйҙәрҙе йыр-моң аша донъяның матурлығын күрергә, уның менән һоҡланырға өйрәткән, сәнғәткә һөйөү уятҡан, йөклө ҡатындарҙың физик һәм психик талаптарына яуап биргән тамашалар республикала юҡ кимәлендә. Тап ошо хатаны төҙәтеү маҡсатында Башҡорт дәүләт филармонияһы биш йыл элек йөклө ҡатындар һәм өс йәшкә тиклем балалары булған ата-әсәләргә тәғәйенләнгән «Музыканы бергә тыңлайбыҙ» проектын аса. Быйыл ул үҙенең тәүге бәләкәй генә юбилейын билдәләй. Ошо ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә проект сиктәрендә тамашасыларға дүрт йөҙҙән ашыу концерт тәҡдим ителгән. Тәрбиәүи маҡсаттарҙа ойошторолған тамаша буласаҡ әсәләрҙең психологик һәм эмоциональ торошона ыңғай йоғонто яһай, уларҙа сәнғәткә һөйөү уята. Бынан тыш киләсәк быуынды мәҙәниле тәрбиәләйәсәк әсәләрҙең эстетик зауығын үҫтерә.\nБалаға ниндәйҙер әҙәп-әхлаҡ нормалары һалыр алдынан ата-әсәнең үҙенең ниндәйҙер кимәлдә тәрбиәле булыуы зарур. Ояһында ни күрһә осҡанында шул булыр ти бит халыҡ мәҡәле. «Музыканы бергә тыңлайбыҙ» проекты һәр шәмбе тамашасыларҙы филармонияның Орган залында ҡаршылай. Киләһе концерттарҙа Олег Ҡасымов етәкселегендәге Джаз ансамбле, Лидия Фоменко һәм уның уҡыусылары «Тылсымлы флейта» программаларын тәҡдим итәсәк.


Төбәктә төрлө ағыуланыуҙан йылына 575 кеше вафат булған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә төрлө ағыуланыуҙан йылына 575 кеше вафат булған\n15:45, 21 января 2016 Йәмғиәт\nТөбәктә төрлө ағыуланыуҙан йылына 575 кеше вафат булған Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 21 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\nБылтыр Башҡортостанда төрлө ағыуланыуҙан 575 кеше вафат булған, тип хәбәр итә Роспотребнадзорҙың республика идаралығы. Уларҙың 200-ө — сифатһыҙ алкоголле эсемлек, 63-ө — дарыу, 36-һы — наркотиктар ҡулланыуҙан үлгән, 95-е һөрөм газы менән ағыуланған, башҡа осраҡтар — 217 (көнкүреш химияһы препараттары, сәнәғәт газдары һәм парҙары, ағыулы хайуандар).\nРеспубликала 3686 киҫкен ағыуланыу осрағы теркәлгән, шуларҙың яртыһы тиерлек (1675) спиртлы эсемлектәрҙән зыян күргән. Улар араһында 33 бәлиғ булмағандар ҙа бар. 20 бала һәм үҫмер — наркотиктар менән ағыуланған 88 кеше иҫәбендә.\nДөйөм алғанда, ағыуланыуҙар күрһәткесе 100 мең халыҡҡа 90,5 тәшкил иткән (2014 йылда — 85,1).


Юл ҡағиҙәһен боҙма!\n10 Ғинуар , 11:24\n10 ғинуарҙан юл ҡағиҙәләрен даими боҙған водителдәрҙе ҡаты яза көтә. Бынан ары бер нисә тапҡыр ҡаршы һыҙатҡа сыҡҡан йәки тиҙлекте сәғәтенә 60 саҡрымдан арттырған водителдәр енәйәт яуаплылығына тарттырыла. Юл ҡағиҙәһен һанламағандарға өс йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү янай. Был закон Дәүләт думаһы тарафынан уҙған йылдың аҙағында ҡабул ителде.\nҠанунға ярашлы, ҡабаттан юл ҡағиҙәһен боҙоп (ҡаршы һыҙатҡа сығып йәки тиҙлекте сәғәтенә 60 саҡрымдан арттырып), водитель таныҡлығынан мәхрүм ителгән, шулай булыуға ҡарамаҫтан, йәнә руль артына ултырған водителдәр төрмәгә ултырасаҡ. Тимәк, Енәйәт кодексының 264-се статьяһы буйынса яуапҡа тарттырылырға “теләгәндәр” өсәр тапҡыр ҡаршы һыҙатҡа сығырға һәм тиҙлекте арттырырға “тейеш”. Быға тиклем бындай “тыңлауһыҙ” водителдәр административ яуаплылыҡ менән генә ҡотола ине.\nӘгәр водитель беренсе тапҡыр ошондай енәйәт яуаплылығына тарттырылһа, уны ике йылға тиклем иркенән мәхрүм итеүҙәре йәиһә 200-300 мең һум күләмдә штраф һалыуҙары ихтимал. Шулай уҡ суд 480 сәғәткә йәки ике йылғаса мәжбүри эшкә йәлеп итеүе лә мөмкин.\nВодитель ошо уҡ статья буйынса берҙе хөкөм ителгән осраҡта, уға өс йылға тиклем иркенән мәхрүм ителеү, 300-500 мең һум күләмдә штраф һалыныу, ике йылғаса холоҡ төҙәтеү эштәренә йәки өс йылға тиклем мәжбүри эштәргә йәлеп ителеү кеүек язалар янай.


Флүр Ғәлимов “Доньяны иман ҡотҡарыр” - Официальный сайт Сибайского института (филиала) БашГУ\nФлүр Ғәлимов “Доньяны иман ҡотҡарыр”\nСоздано 27.10.2017 16:29\nСибай институты студенттары Башҡортостандың халыҡ шағиры, С. Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ҡәҙим Аралбаев һәм Рәсәй, Башҡортостан яҙыусылары ойошмаһы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, яҙыусы прозаик Флүр Ғәлимов менән осрашты.\nӨфө ҡунаҡтары уҡыу йорто менән танышыуын төп корпус ихатаһында урынлашҡан шәхестәр аллеяһынан башланы. Аҙаҡ ҡунаҡтарҙың иғтибарын ете ырыуҙы кәүҙәләндергән стелла әсир итте.Ҡунаҡтар уҡыу аудиториялары, факультеттарҙы ҡарағандан һуң конференц-залға үтте. Осрашыу “Ете ырыу” халыҡ бейеүҙәре ансамбленең дәртле сығышы менән башланды. Студенттар Ҡәҙим Аралбаевтың әҙәбиәт, сәнғәт, илһөйәрлек тураһынлағы бай йөкмәткеле, мәғлүмәтле, "Аҙғын тәүбәһе", "Яңы башҡорт" романдары авторы Флүр Ғәлимовтың яңы быуын башҡорто хаҡындағы сығыштарын ҙур ҡыҙыҡһыныу менән тыңланы, ҡунаҡтарға үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарын бирҙе, шиғырҙар уҡыны.\nУрал арьяғының иң һәләтле балаларын туплаған Сибай институты өсөн талантлы, рухлы, оло йөрәкле, үҙ халҡына тоғро хеҙмәт итеүсе Ҡәҙим Аралбаев, Флүр Ғәлимовтар менән менән осрашыу үҙе бер онотолмаҫ, күркәм ваҡиға булды.\nГлавная Все новости Флүр Ғәлимов “Доньяны иман ҡотҡарыр”


Сибайҙан 29 йәшлек водитель ете кешенең ғүмере өҙөлгән юл-траспорт фажиғәһендә ғәйепле тип танылған\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡот осҡос авария былтыр мартта Архангел районында теркәлде. «Фольксваген Каравелла» автомобиленә идара иткән ир Өфөгә пассажирҙар ташыу менән шөғөлләнгән. Фажиғәле көндә ул Булгаков-Белорет юлында ҡаршы һыҙатҡа сығып «Мерседес Бенц» йөк транспорты менән бәрелешә. Һөҙөмтәлә микроавтобус трассанан ситкә оса. Аварияла барлыҡ пассажирҙар ҙа һәләк була. Суд ваҡытында водитель үҙ ғәйебен танырға теләмәгән. Шуға ҡарамаҫтан ир 6 йыл да 11 айға иркенән мәрхүм ителде һәм өс йыл дауамында транспорт сараһына идара итә алмаясаҡ. Бынан тыш, суд фажиғәгә тарыусыларҙың һәр береһе файҙаһына 1 миллион һум күләмендә компенсация түләтергә ҡушты.


Ауыл хужалығы министрлығы баҡсасыларға ярҙамды арттырырға ниәтләй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nАуыл хужалығы министрлығы баҡсасыларға ярҙамды арттырырға ниәтләй.\nВедомство башлығы Александр Ткачев баҡсасылыҡ менән әүҙем шөғөлләнеүселәргә субсидия бүлергә тәҡдим итте. Мәҫәлән, бер гектар майҙан өсөн 350 мең һум тапшырыуҙары ихтимал. Баҡсасылыҡ хәрәкәте импортҡа алмаш программаһы тормошҡа ашырылғандан алып әүҙем үҫешә башланы. Былтыр тармаҡҡа 2 миллиард ярым һум бүленде. Ошо аҡсаға 14 мең гектар баҡса һалынған. Быйыл майҙандар 6 мең гектарға арттырылды.


Тәүрәләр килде ҡунаҡҡа\n2 Февраль 2018, 16:37\nСвердловск өлкәһе Оло Тәүрә ауылы артистарының килеүе әләгәҙҙәр өсөн көтөлмәгән күңелле бүләк булды.\nСәхнәлә – ирҙәр вокаль ансамбле.\nТәүрә ауыл мәҙәниәт йорто артистары Әләгәҙ ауылына бай концерт программаһы менән килде. Тамашасылар үҙешмәкәр артистары башҡарыуында мөхәббәт һәм тыуған ер тураһында күңелле, моңло йыр-ҙар, дәртле бейеүҙәр менән ләззәтләнде. Айырыуса ирҙәр вокаль һәм ҡатын-ҡыҙҙар бейеү ансамблдәре сығыштары иҫтә ҡалды.\nӘләгәҙ клубы хеҙмәткәрҙәре әҙерләгән викторина тамашасылар өсөн тағы ла бер сюрприз булды. Ғәҙәти булмаған һорауҙарға яуап эҙләү ҡыҙыҡ һәм мауыҡтырғыс ине. Һөҙөмтәлә иң әүҙем һәм сос тамашасыларға “Ҡарағай” шифаханаһынан бүләктәр: “Ҡарағай” минераль һыуы тапшырылды.\nКонцерттың дуҫтарса йылы атмосфераһы ауыл кешеләренең күңеленә хуш килде. Тәүрәләрҙең музыкаль номерҙары уларға күңел күтәренкелеге һәм яҡшы кәйеф бүләк итте. Яҡшы компанияла дуҫтарса йылы осрашыу – һалҡын ҡышҡы кистә иң яҡшы ял.\nСвердловск өлкәһенән артистарҙың килеүенә Салауат Камалеев тырышлыҡ һалды. ул күршеләр менән мәҙәниәт уртаҡлашыу яҡшы традицияға әүерелер, тип өмөтләнә. Оҙаҡламай, үҙ сираттарында, шундай уҡ дуҫтарса сәфәр менән әләгәҙҙәр ҙә Оло Тәүрә ауылына барырға ниәтләй.


2022 йылға өр яңы хирургия корпусы | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 212282\n18 февраля 2021 — 15:05 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика кардиоүҙәге янында әле төҙөлөш гөрләй. 9 ҡатлы хирургия корпусының бинаһы күтәрелгән, эшселәр уны тыштан һәм эстән биҙәүгә тотонған. Эштәр көйлө бара, төҙөүселәрҙең күңелдәре лә көр, сөнки хеҙмәттәренең һөҙөмтәһе бар – бина стеналары көндән-көн матурая. Бөтә 9 ҡатта ла төҙөлөш гөрләп тора. Йыл ярым эсендә ҙур эш башҡарылған.Хирургия корпусының дөйөм майҙаны 30 мең квадрат метр. Уның эсендә реанимация, операция бүлмәләре, диагностика, дезинфекция бүлектәре, өлкәндәр өсөн поликлиника, дарыухана, көндөҙгө стационар, лаборатория һәм административ блок урынлашасаҡ.Йөрәк һәм ҡан тамырҙары системаһы сирҙәренән үлем илдә беренсе урында килә. Кардиология үҙәге етәкселегенең фекеренсә, яңы корпустың асылыуы үҙәктең ҡеүәтен күпкә арттыра, ә яңы заманса ҡоролмалар үлем осраҡтарын кәметергә ярҙам итә. Бер йыл эсендә кардиоүҙәктә 80 меңләп пациент медицина ярҙамын ала. Унда юғары технологиялы операциялар башҡарыла. Ә яңы корпус асылыу менән үҙәк илдәге иң яҡшы медицина учреждениелары рәтенә инәсәк.


Өфөлә грек-рим көрәше буйынса республика беренселеге үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n13 января 2020 — 19:41 ГТРК «Башкортостан»\n9-11 ғинуарҙа Өфөләге бишенсе мәктәп-интернаттың спорт комплексында грек-рим көрәше буйынса республика беренселеге үтте. Спортсыларҙы Республика башлығы Радий Хәбиров тәбрикләне. Ярышта 18 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр, Башҡортостандың 12 ҡала һәм районынан йыйылған 124 көрәшсе ҡатнашты. Еңеүселәр киләсәктә Рәсәй күләмендәге мәртәбәле ярыштарҙа Бащҡортостан данын яҡлаясаҡ. Республика беренселеген асыу тантанаһында Башҡортостанда спорт көрәшен үҫтереүгә һәм көрәшселәр тәрбиәләүгә тос өлөш индергән тренерҙар Башҡортостан Республикаһының Рәхмәт хаттары менән бүләкләнде.


Фәриҙә Ҡудашева: һәр азатлыҡты матур итеп ҡабул итә белергә кәрәк\nКүптән түгел телевидение буйынса композитор Таһир Кәримов\nтураһында тапшырыу күрһәттеләр. РСФСР - ҙың атҡаҙанған , Башҡортостан һәм Татарстандың халыҡ артисткаһы Фәриҙә Ҡудашева ла уның тураһындағы иҫтәлектәре менән уртаҡлашты,\nбөйөк Оҫта тураһында йөрәк түренән сыҡҡан һүҙҙәрен әйтте.\nБашҡорт һәм татар халҡы өсөн йәшлек, хыял символы, мосолман\nҡатынының идеалына әйләнгән Фәриҙә Ҡудашева ( 1920 йылдың 1 5 декабрендә донъяға килә) тураһындағы йылы тойғолар ҙа йәшәүен дауам итә, уның хаҡында легендалар барлыҡҡа килә. Кешелектең Ватан, әсә наҙы, ғүмеребеҙҙәге иң ҡиммәтле төшөнсәләре уның тауышы һәм йырҙары менән бәйле.\nАлдымда Өфө журналисткаһы Әлфиә Сабитованың "Советская ку льтура" гәзитендә 25 йыл элек баҫылып сыҡҡан мәҡәләһе. Ул Фә риҙә Ҡудашеваның Татарстанда үткән концертын хәтергә төшөрә:\n"Яр Саллы ҡалаһындағы иң ҙур концерт залы шығырым тулы. Бында бик күп халыҡ йыйылған, күпселеге - йәштәр. Улар түҙемһеҙлек менән сәхнәгә Фәриҙә Ҡудашеваның сығыуын көтә. М өхит үҙе үк йәш йөрәктәрҙең дәртенән йылынғандай. Мин быны т оям, түҙемһеҙлек менән балҡыған күҙҙәрҙе күрәм, хатта бер аҙ\nҡурҡыныс та булып китә: башлыса халыҡ йырҙарынан торған, еңелсә йырҙары булмаған репертуары менән йырсы тамашасыларҙың күңеленә хуш килерме икән һуң\nЙырсы концертын башҡорт халыҡ йыры "Ашҡаҙар" менән башлап ебәрҙе. Йәшел үҙән буйлап тын ғына Ашҡаҙар йылғаһы аға... Боронғо моңһоу көйгә төрөлгән ябай, хикмәтһеҙ һүҙҙәр тыуған яҡ биҙәге булып үрелә. Ә Ҡудашеваның бәрхәт тауышы бер тында тип әйтерлек ағыла ла ағыла...\nУның сығышы һәр кем өсөн берҙәй, шул уҡ ваҡытта һәр береһ е өсөн айырым яңғырай. Йырҙары һөйгән йәр, элекке дуҫтар, яуапһыҙ мөхәббәт, һуғыш, юғалтыуҙар, өмөт тураһында... Ҡудашеваны өҙлөкһөҙ тыңларға һәм уның йырҙың асылына үтеп ин еү оҫталығына хайран ҡалырға ғына мөмкин..."\nӘ бит Фәриҙә Ҡудашева махсус музыкаль белем алмаған. Композитор Ләйлә Мортазинаға ул үҙе тураһында түбәндәгеләрҙе һөйләй:\n- Мин Шишмә районының Келәш ауылында тыуҙым. Атай - әсәй эшсән, ваҡытына күрә белемле кешеләр булды. Миңә ун йәш тулғанда, ғаиләбеҙ менән Баймаҡҡа күстек. Урал арьяғында мин\nбашҡорт телен өйрәнеү генә түгел, милли моңдарҙы ла күңелем ә һеңдерҙем, тип әйтә алам. Ауылдарҙа халыҡ йырға маһир. Әсәйем дә матур йырлай ине. Иртә вафат булһа ла, тауышы бөгөн дә ҡолаҡта яңғырағандай.\nМәктәптә ойошторолған концерттарҙа сығыш яһай башланым. М әктәпте тамамлағас, Өфөгә килеп сәнғәт техникумына уҡырға инергә ҡарар иттем, уны драматик актриса булараҡ тамамланым.\nТехникумдан һуң бер йыл Дүртөйлө колхоз - совзоз театрында, унан һуң бер нисә йыл дауамында Өфөләге Башҡорт драма театрында эшләнем.\nБер көнө мине осраҡлы рәүештә тип әйтерлек радиоға йырларға саҡырҙылар. Сығышым оҡшағандыр, күрәһең, унан һуң э шкә саҡырыу алдым. Радиола ул осорҙа яҙма таҫмалар ҡулланылмай, "тереләй" йырларға тура килә торғайны. Әммә нервыларым ныҡ булғандыр, яңы эш минең өсөн әллә ни ҡыйынлыҡ тыуҙырманы. Байрам көндәрендә таң әтәстәре менән бе ргә тороп, иртәнге сәғәт бишкә радиоконцерттарға барабыҙ. Шу лай һигеҙ йыл дауам итте. Артабан филармонияла эш башланды: концерттар, гастролдәр...\nФәриҙә Ҡудашева - Татарстандың халыҡ артисткаһы, Ғабдулла\nТуҡай исемендәге премия лауреаты: унда ла беҙҙең кеүек үк йырсыны үҙҙәренеке тип һанайҙар.\n- Ысынлап та, унда миңә һәр ваҡыт йылы мөғәмәлә һаҡланды,\n- тип һөйләй ул. - Үҙемдең Ҡазандағы опера театры сәхнәһенд әге тәүге сығышымды хәтерләйем. Алма төшөрлөк урын юҡ, билдә ле шәхестәр, күренекле артистар... Мин йырлайым һәм башымда бер уй: үҙ ғүмере эсендә артист ошондай нисә концерт үткәрә ала икән Көсөргәнеш шул тиклем көслө, миңә хатта күҙ алдында сәстәремә сал төшкәндәй тойолдо. Әммә был ҡурҡҡандан түгел, ысын ижади тулҡынланыуҙың нимә икәнлеген аңланым мин был концертта.\nФәриҙә Ҡудашева ғүмеренең 50 йылдан ашыуын сәхнәгә бағышланы. 27 йылын композитор Бәхти Ғайсин менән бергә үтте : был уларҙың Башҡорт дәүләт филармонияһында бергә эшләгән в аҡыты. Һиҙгер һәм талантлы был кеше Фәриҙә Ҡудашеваның талантының яңы сиктәрен асырға ярҙам итә.\n1995 йылда Фәриҙә Ҡудашеваға "Өфөнөң почетлы гражданы" тигән исем бирелә.\n- Мин Өфөнө бик ныҡ яратам. Хәҙер ул ҙур ҡала, элек бәләк әй ине... Трамвайҙар йөрөй башлағанын хәтерләйем. Аэровокзал бөгөнгө "Турист" ҡунаҡханаһы районында урынлашҡан ине. Черниковск айырым ҡасаба булды, нефть эшкәртеү заводтары төҙөлә башлағас, ҡала бик ныҡ үҫте. Өфөнө һәр ваҡыт "йәшел ҡала" тип атанылар. Яңы йорттар төҙөлә, айырыуса һуңғы йылдарҙа төҙөлөш әүҙемләшә. Һәм Өфөлә генә түгел, башҡа райондарҙа ла. Юлдар яҡшырҙы, асфальт түшәлә. Бына мин Сибайға машинала барҙым, юлда һигеҙ - туғыҙ сәғәт булыуға ҡарамаҫтан, тамсы ла арыманым. Ауылдарҙа газ үтә, мәктәптәр,\nмәҙәниәт һарайҙары төҙөлә. Республика танығыһыҙ булып үҙгәрҙе, әлбиттә. Мин быны ишетеп кенә белмәйем, Башҡортостанды әллә нисә тапҡыр урап сыҡҡаным, уның иң төпкөл ауылдарында ла булғаным бар.\nЭлек Өфөлә беҙҙең иң яратҡан ял итеү урыныбыҙ Пушкин урамындағы Луначарский исемендәге парк булды - унда бейергә бара торғайныҡ. Матросов исемендәге паркта ла бейеү\nмайҙансыҡтары бар ине... Төрлөсә булғыланы. Ҡыйынлыҡтар ҙа,\nшатлыҡтар ҙа етерлек булды. Идеал бар ине, беҙ - йәш төҙөүселәр, яңы тормош төҙөйбөҙ тип ышана инек. Шуға күрә һалҡында ла, аслыҡта ла шат күңелле булып ҡалдыҡ... Бөгөнгө йәштәрҙең ниндәй яҡшы шарттарҙа йәшәүен күреп ҡыуанам. Әммә уларға былай тип әйтергә теләр инем: һәр демократияны, һәр азатлыҡты матур итеп ҡабул итә белергә кәрәк. Ул анархия булып күренмәһен. Бөгөнгө йәштәр бик аҡыллы, матур, белемле,\nһәм уларҙың үҙ заманына лайыҡлы булыуҙарын, аҡыл менән, намыҫлы йәшәүҙәрен теләр инем...


Зифа менән Заһир » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Зифа менән Заһир\nЗифа менән Заһир 29.06.2018 // Әҙәбиәт\nЙырҙарҙа йырланғанса, икеһе лә пар килеп ҡауышты улар. Зифа исеме менән бергә тыуған кеүек зифа буйлы, һөйкөмлө, иғтибарҙы үҙенә генә тартып торорлоҡ матур. “Камил ҡатын-ҡыҙ ниндәй булырға тейеш?” тигән һорауға, “Зифа кеүек” тип кенә яуап бирерлек аҡыллы, уңған, эш һөйөүсән дә. Шуның өсөндөр ҙә эшендә лә бик ихтирам итәләр, ҡәҙерләйҙәр, уның фекеренә ҡолаҡ һалалар, вазифаһында бик тиҙ үрләтәләр.\nЗаһир — баҫалҡы, күп һөйләшмәҫ, тын ғына аҡҡан йылға һымаҡ, ипле генә үҙ эшен башҡарып йөрөй торған ир. Һирпелеп кенә ҡарап алып, ипле генә итеп йылмая ла эшкә сума. Өйөндә ағастан һырлап эшләгән кәштәләрен, кейем шкафтарын, өҫтәл-ултырғыстарҙы, хатта ишек тотҡаларын, тәҙрә рамдарын үҙ ҡулдары менән оҫта итеп семәрләп, ҡулына ни тотһа, шуны гөл кеүек итеп эшләп ҡуя. Был ғаиләне белгән, яратҡан туғандарының да, таныш-белештәренең дә теләктәре бер ине: тормоштарына, үҙ-ара мөнәсәбәттәренә күҙ тейеп кенә ҡуймаһын.\nДиҡҡәт бик иртә донъя ҡуйып, бишенсе балаһының тыуғанын да күрмәй, арабыҙҙан киткәс, балаларҙы аяҡҡа баҫтырыу бер үҙемә тороп ҡалды. Матди яҡтан ярҙам итерлек бер кешебеҙ ҙә юҡ, биш балаға кемдәндер даими ярҙам да көтөп булмай, уйланым-уйланым да ваҡытлыса ауылға китергә булдым. Өфөгә йомош менән килгән арала Зифаға шылтыратып, хәлдәрен белешеп киткеләй инем. Диҡҡәттең вафатынан һуң күп ярҙамын күрҙем уларҙың. Улар икеһе лә, кеше мохтажлығын күреп, йомарт ҡулдары менән ярҙам итергә әҙер ине.\nӨфөгә сираттағы килеүем. Урамдан китеп барһам, машинанан сигнал ишетәм. Боролоп ҡараһам — Заһир. Аптырап киттем. Уның күҙҙәре генә Заһирҙыҡы ине. Ябыҡҡан. Ҡарашына моң ҡунған.\n— Апай, һаумы! Ултыр әле машинаға, — тине ул. Заһир мине үҙ апаһындай яҡын күрә ине. — Ҡайҙа бараһың? Аҙ ғына ваҡытың бармы? Һине күргәс, шатлығымдан ҡысҡырып ебәрә яҙҙым.\n— Һаумы, Заһир. Ваҡыт ни минеке бит. Табырмын. Әле генә килеп төштөм Өфөгә. Шылтыратып хәлегеҙҙе белешермен, тип килә инем.\n— Хәл мөшкөл, апай...\n— Ни булды, Заһир? — Йөрәкте хәүеф алды.\n— Баланы әсәйҙәренә ҡалдырған да минән йәшереп ял итергә киткән бит Зифа.\n— Ә ни өсөн һинән йәшереп?\n— Икенсе кеше менән... Ҡатын кешенең бер юлы ике ир менән йәшәгәнен ишеткәнең бармы, апай? Зифа бына шулай йәшәгән. Ышанаһыңмы, апай?..\n— Һиңә ышанам. Әммә Зифаның был ҡылығына ышанғы килмәй, һеҙ бит нисә йыл дуҫлашып йөрөп өйләнештегеҙ. Өйләнешкәс тә бер-берегеҙҙән айырылманығыҙ. Ҡасан ике ир менән йәшәп өлгөрһөн ул? Әсәй кеше ул юлға баҫмаҫ.\n— Апай, элек түгел, яңыраҡ йәшәй башлаған. Йә һин китеп барҙың, һине тыңлай торғайны ул. Серҙәрен һөйләһә, бәлки, ҡурсалап алып ҡалыр инең.\n— Әле Зифаның ҡайтыр ваҡыты етмәйме?\n— Юҡ. Ҡәйнәмде лә бергә китәбеҙ тип алдаған. Өсөнсө көн балдыҙҙы күреп ҡалдым. Аптырап китте. “Ҡайттығыҙ ҙамы ни?” – ти. Ә миңә, әсәйемдәргә барабыҙ, тине. Ял йортона шылтыраттым. Ире менән бергә ял итә, тинеләр. Шунан бирле ашаған-эскән юҡ. Урам буйлап машинала тик йөрөйөм.\nЗаһирҙы өгөтләп өйҙәренә алып килдем, һәр ваҡыттағыса бөхтәлек, тулы тәртип, һөйләшеп ултырабыҙ.\n— Иҫеңдәме, Заһир, бер саҡ икәү-ара бәхәсегеҙ барған саҡта мин һеҙҙә инем. һиңә лә, унан һуң Зифаға ла иҫкәрткәйнем.\n— Һүҙҙәрең иҫтә ҡалған, ә ниҙән килеп сыҡты ул һөйләшеү — онотҡанмын. Үтә ныҡ яратышҡан кешеләрҙең бер-береһенә талабы ла ҙур була. Һин аҙ ғына үҙгәрт үҙеңде. Телгә яғымлыраҡ, һүҙгә татлыраҡ бул, иғтибарыңды һүҙ менән дә аңғарт, тинең. Ә мин нисек бармын — шулаймын инде, апай, шулай тәрбиәләгәндәр, тинем. Ә нимәнән башланды һуң ундай һөйләшеү, апай? Ул саҡта ниндәйҙер хәүеф тыуҙырырлыҡ бер ни ҙә юҡ ине бит. Беҙ бик һәйбәт йәшәй инек. Ҡайҙан ундай шик төшкәйне һиңә?\n– ...Мин һеҙгә килгәйнем, һин өйҙә юҡ инең. Зифа ҡамыр баҫа, бәлеш һалырға йөрөй.\n— Бөгөн бер хеҙмәткәребеҙ төшкө ашҡа бәлеш килтергән. Ҡамыры шул тиклем тәмле. Рецебын алып ҡайттым да Заһир ҡайтҡансы бәлеш һалайым тип йөрөйөм, — тип өтәләнеп йөрөп ята.\n— Мин ҡайтайым. Балалар көтәлер.\n— Әле мультфильм бара. Һинекеләр был ваҡытта кино ҡарай. Мин беләм. Былай ҙа саҡырып алып булмай. Биш бала менән иркенләп сәй ҙә эскәнең юҡтыр. Ҡамырҙы ла күп итеп баҫтым. Балаларға ла күстәнәс бирермен. Тиҙ генә өлгөрә торған ҡамыр ул.\nБәлеш бешеүгә һин ҡайттың. Ултырып матурлап бәлеш ашаныҡ.\n— Рәхмәт, һыйланың, — тинең дә тороп киттең.\n— Бәлеш тәмле булманымы ни, Заһир? — тип һораны Зифа.\n— Бәй, бик тәмле.\n— Улай булғас, ниңә тәмле тип әйтмәнең? Мин бит ҡамырын икенсе төрлөрәк баҫтым, яңы рецепт өйрәнеп ҡайттым.\n— Һинең инде белмәгән нәмәң юҡ. Ҡайһыһын ҡасан өйрәнгәнеңде ҡайҙан беләйем? Ҡамырын тәмле итәһеңме, эсенә һалған ашамлығынмы — айырмайым мин. Тәмлеме? Тәмле. Ашайым да ашайым. Беҙҙе шулай өйрәттеләр өйҙә — эш тә һайлама, аш та һайлама. Ҡулыңа тотторғандар икән — эшлә, алдыңа ҡуйғандар икән — аша, — тинең дә, кейемеңде алмаштырып, гаражыңа сығып киттең, мин Зифа менән ултырып ҡалдым.\n— Бына шулай, апай... — тине лә Зифа, күҙҙәренә йәш алды. — “Ниңә илайһың, Зифа?” тип һораһалар, бәлеш бешергәйнем, Заһир рәхмәт кенә әйтеп тороп китте. Башҡа бер ни ҙә өндәшмәне, тиһәм, бот сабып көләләр бит инде. Беләм, аңлайым уныһын. Ә миңә ауыр. Күңелемә ауыр. Аҙ ғына йылы һүҙ әйтеү ҡыйынмы ни уға? Минең ниндәй ғаиләлә үҫкәнемде белә, беҙҙең ғаиләләге мөнәсәбәтте күрә ләбаһа! – Зифа әлеге булған үпкәһен генә түгел, бығаса йыйылып килгәндәрен дә һалды был һүҙҙәренә. Илаһын, әҙерәк күңелен бушатып алһын, тип тыйманым, һин ҡайтып индең.\n— Әллә илап ултыра инде, әҙәм ышандырып. Ҡатындар урамда иҫереп тәгәрәп ятҡан ирҙәрен арҡаһынан һөйә-һөйә алып ҡайта, ә һин...\nЗифа өндәшмәне. Шунан:\n— Мин, бәлки, бәхеттән илайымдыр, һин һораманың бит әле, — тине, үҙе күстәнәс әҙерләй башланы. — Машинаңды рәтләһәң, апайҙы илтеп ҡуй. Әллә ҡасандан ашыға ине, балалары көтәлер, – тине.\n— Минең машина һәр ваҡыт сәғәт кеүек, “һә” тигәнсе илтеп ҡуябыҙ. Әйҙә, үҙең дә. Балаларҙы ла күреп сығырбыҙ.\n— Күҙ шешмәкләнеп бөттө. Икенсе ваҡыт барырбыҙ.\n— Мин бик һәйбәт ит алып ҡайтҡайным. Бүлеп һал апайға, тинең. Зифа өйҙә ҡалды, һин мине машина менән алып киттең. Шул саҡта булды ул һөйләшеү.\n— Бына шундай нескә генә күңелле инде Зифаҡайыбыҙ, апай. Ҡасан, нисек, нимә әйтергә белмәй аптырайым. Ҡайһылай әйтһәм дә оҡшамай уға.\n— Ә һин уға оҡшарға тырышма. Үҙеңә оҡшарға тырыш. Зифаға булған мөнәсәбәтеңде беләм бит, шуны һүҙ менән дә әйт.\n— Апай, беҙҙе улай өйрәтмәнеләр. Уны сөсө теллелек тип һанай инек. Бына бөгөн, мәҫәлән, ни тип маҡтайым ашты? Ашҡа баһа бирмәгеҙ. Аштың ниндәйе лә һинән оло. Олоға баһа бирмәйҙәр, ти ине өләсәйем.\n— Ә һин ашҡа баһа бирмә. Зифаның оҫталығын баһала.\n— Яһалма килеп сығыр бит. Тағы оҡшатмаҫ. Тормош өсөн ул ваҡ мәсьәлә түгелме, апай? Һин дә, Диҡҡәт ағай бешергән бәлешемде маҡтаманы, тип буҫығып илап ултыра торғайныңмы?\n— Диҡҡәт тә сөсөләнеүҙе яратманы, ә шулай ҙа оҫта ғына итеп матур һүҙҙәр әйтә торғайны. Ул һүҙҙәр әле лә күңелде иркәләй. Ундай һүҙҙәр әйтелмәгән булһа, миңә ауыр булыр ине хәҙер.\n— Ул бик аҡыллы кеше булған, тиҙәр. Иҫән сағында осрашырға насип булманы. Берәй маҡтау һүҙен әйт әле, сер булмаһа.\n— Ҡайһыныһын әйтәйем? Бына, мәҫәлән, бер ваҡыт улым дәрес әҙерләп ултыра. Башҡорт әҙәбиәтенән мәҡәлдәр яҙып килергә ҡушҡандар. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тип йыш ҡабатлайымдыр инде. Ошо мәҡәлде яҙып ҡуйған да минән былай тип һорай: “Әсәй, ә ҡыҙ кешегә нисә төрлө һөнәр кәрәк?”\n“Егет тигән һүҙ малайҙарҙы, ағайҙарҙы ғына күҙҙә тотмай, һәйбәт кешене, егет икәнһең, тип маҡтайҙар. Был тормошта арыу кеше булам тиһәң, кәмендә етмеш төрлө һөнәрең булырға тейеш, тигәнде аңлата мәҡәл”, – тим мин.\n“Әсәй, әйҙә һинең һөнәрҙәреңде һанайыҡ,” — ти башланылар балалар.\nШул саҡ Диҡҡәт: “Әсәйеңдең белгән һөнәрҙәрен түгел, белмәгәндәрен һанағыҙ. Тиҙерәк булыр”, — тине. Ул мине балалар алдында ла күтәрҙе, миңә ҡарата мөнәсәбәтен дә аңлатты, үҙенә лә ихтирам арттырҙы.\n— Бик аҡыллы кеше ине, тиҙәр шул Диҡҡәт ағайҙы, – тип ҡабатланы Заһир.\n— Аҡыллы ине. Мин хатта уны иҫән саҡта күрмәгән, уның менән осрашмаған кешене бик күп нәмәнән мәхрүм ҡалған һымаҡ тоям. Ғаиләлә лә үҙ-ара мөнәсәбәтте бик оҫта ҡорғандыр тип уйлайым, сөнки миңә бейем, бикәс, ҡайнаға менән дә, уларҙың ғаиләләре менән дә бергә йәшәргә тура килде. Өйҙөң ҡайһы мөйөшөн ҡараһаң да, кеше ултыра торғайны. Күмәк йәшәнек. Өҫтәүенә тәүге ҡатынынан ҡыҙы Айгөлдө алып ҡайта торғайным. Ошондай ҡатмарлы аралашыу беҙҙең үҙ-ара мөнәсәбәткә зыян килтермәне.\n— Нисек көйләне ул?\n— Миңә алдан уҡ иҫкәртеп, барыһының ҡылығы-холҡо тураһында әйтеп ҡуйҙы. Кемгә ниндәй мөғәмәләлә булһам, аҙағы нисек булырын иҫкәртте лә, ҡалғанын үҙең самала, был хаҡта башҡаса һүҙ булмаҫ, тине. Мин самаланым.\n— Иң элек төп маҡсатымды билдәләнем. Маҡсатым — Диҡҡәт менән бергә йәшәү, уның кәйефенә ыңғай эмоциялар арттырыу, мөмкин тиклем уның һаулығын һаҡлау. Уның ҡан баҫымы һәр ваҡыт бик юғары булды. Эше күп, өйҙә ял итерлек мөмкинлек самалы. Шуға уның сәләмәтлегенә ҡарата көндәлек иғтибар кәрәк ине. Тормоштоң башҡа бөтә ығы-зығыһын ошо маҡсаттан сығып хәл итеү. Өндәшмәҫкәме, иғтибар итмәҫкәме, ҡырт киҫеп кенә ҡуйырғамы, яйға һалыуҙың башҡа сараларын эҙләргәме...\n— Үҙегеҙҙең теләккә ҡаршы килгән нәмәләрҙе Диҡҡәт ағай хаҡына тип эшләй инегеҙме?\n— Булғыланы. Үҙ балаларыбыҙ юҡ саҡта ул ҡыҙын бик һағына ине, һәм мин уны өйҙәренә, Айгөлдәрҙең яңы ғаиләһенә, барып алып ҡайта торғайным. Ҡатындың икенсе иренең Оксана исемле ҡыҙы бар ине. Айгөл үҙе генә түгел, Оксана ла эйәреп килә торғайны. Яңы өйләнешкән саҡ. Аҡса яғы наҡыҫ. Ә балалар тегенеһен һорай, быныһын һорай. Айгөлгә һигеҙ, Оксанаға ете йәш ине ул саҡта. Алып ҡайтам, алып барам. Мин уны, әлбиттә, үтә ҡыйынһынмай башҡарҙым, әммә оло ихласлыҡ менән дә түгел, әлбиттә. Айгөлдөң әсәһе командировкаға киткән саҡтарҙа баланың йыйылыштарына ла йөрөргә тура килде. Оксана ла мине яҡын итеп алды. Хатта Айгөлдәр ул ғаиләнән киткәс тә, Оксана урамда күреп ҡалһа, йүгереп килеп ҡосаҡлап ала торғайны.\nМин үҙҙәре генә йәшәп тә килешә алмаған ир менән ҡатынға гел аптырайым. Икәүҙән-икәү һөйләшеп кенә лә мөнәсәбәттәрҙе яйға һалып була бит. Скрипка ҡылының береһен генә көйләмәйҙәр. Башта береһен, уға эйәрә ҡалғандарын көйләргә кәрәк. Тәүҙә йәшәү маҡсаты билдәләп, шул маҡсатҡа ҡарап мөнәсәбәттәрҙе көйләйһең.\n— Өйләнешкәс маҡсат бер инде. Донъя көтөү, балалар үҫтереү.\n— Ошо маҡсатыңа ярашлы үҙгәрергә кәрәк аҙыраҡ.\n— Белмәйем, әллә үҙем туң, әллә Зифаларҙың ғаиләһен аңлап етмәйем. Зифаның атаһы ла, әсәһе лә, туғандары ла ғәжәп һәйбәт кешеләр. Барған һайын һоҡланып ҡайтам. Тик шул сөсөлөктәренә өйрәнә алмайым. Берәй нәмә алып ҡайтып биреп өлгөрмәйһең – рәхмәт тә рәхмәт, ҡайҙан белеп алдың, бигерәк белдеклеһең, тип сөсөләнә башлайҙар. Йәки берәй нәмә эшләп өлгөрмәйһең — ҡулдарың алтын икән, ҡарағыҙ әле еҙнәгеҙ нисек итеп эшләп ҡуйҙы, өйрәнеп ҡалығыҙ, килегеҙ әле, тип ваҡыт үткәреп, берәй сәғәт һәр береһенә күрһәтеп сығалар. Эшләгән нәмәне емереп ташларҙай булаһың. Әйтерһең, мин маҡталыр өсөн, күргәҙмә өсөн эшләйем. Бер көн баҡсала ишек кәсәген семәрләтеп ҡуйғайным, Зифа: “Ҡара әле ниндәй шәп килеп сыҡты! Бигерәк кенә алтын да инде ҡулдарың!” – ти башлағайны, “Ҡуйсы әле шул сөсө телләнеүеңде. Матур икән – матур. Оҫта икән – оҫта, бала-саға түгелмен дә инде йүкә шына ҡағырға”, — тигәйнем, былай ҙа ҡара түңәрәк күҙҙәрен мөлдөрәтеп ҡарап алды ла үпкәләне лә ҡуйҙы.\n— Һеҙ ике төрлө тәрбиә алғанһығыҙ, әммә урталыҡ табып була ине... Икегеҙ ҙә яҡшының да яҡшыһы бит...\nЗифа ла күп балалы ғаиләлә үҫкән. Иң өлкән бала булғанлыҡтан, тәрбиәлә төп иғтибар уға йүнәлтелеп, башҡа балалар унан өлгө алырға тейеш булған. “Зифа апайығыҙҙы тыңлағыҙ. Зифа апайығыҙҙан өлгө алығыҙ. Ана ул ниндәй матур итеп өй йыйыштыра. Ана ул керҙе тап-таҙа йыуа. Уның кеүек уҡығыҙ. Ҡарағыҙ әле Зифа апайығыҙҙың нағышлауын. Тип-тигеҙ. Машина менән нағышлаған кеүек” – һәр эшенә баһа алып, маҡталып үҫә Зифа. Институтта ла отличноға ғына уҡый, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша. Бөтәһенә лә өлгө итеп ҡуйыла. Проектлау институтының бүлек начальнигы итеп тәғәйенләнгәс тә иң алдынғыларҙан иҫәпләнә.\nЗифаны бүлеккә начальник итеп ҡуйғас, икенсе бүлеккә лә яңы начальник алалар, һүҙгә әүәҫ кенә, һәр саҡ йылмайып һөйләшә торған ир аҙ һүҙле, һәр саҡ бөхтә кейенеп, текә баҫып йөрөгән, бүлектә эшләгән хеҙмәткәрҙәренә лә бик талапсан был ҡатындың матурлығына һоҡланып, бер нисә тапҡыр комплимент эшләргә ынтыла, әммә Зифаның ҡырыҫлығынан үтә алмай. Бер саҡ ике бүлектең бергә эшләгән проекттарын маҡтап ҡабул иткәс, бәләкәй генә тантана ойоштормаҡсы булалар, һәр кем өйҙә ниҙер бешереп килтерергә тейеш була. Зифа яңы рецепт буйынса бәлеш бешерә.\n— О-о-о! Аллалар ғына ашай торған бәлеш бит был. Кемегеҙ шул хәтлем оҫта? — ти бүлек начальнигы Хәмит.\n— Беҙҙең начальник! — ти Зифаның бүлегендәге ҡыҙҙар.\n— Начальниктан бик уңғанһығыҙ, ҡыҙҙар. Мин уны институт эшенә генә маһир икән тиһәм, ғәжәйеп хужабикә икән!\nЗифа был һүҙҙәрҙе ишетмәмешкә һалыша, әммә сикәләренең аҙ ғына ҡыҙарып китеүе һәм керпектәрен һирпеп кенә Хәмит Вәлит улына ҡарап алыуы һынсыл ҡарашлы ирҙең күңеленә ниндәйҙер өмөт һалып ҡуя. Хәмит Вәлит улы – ҡайҙандыр икенсе ҡаланан ни өсөндөр ғаиләһеҙ килгән буйҙаҡ ир. Татлы тел таш иретә тип, уңайы килгән һайын Зифаның һәр аҙымына, һәр эшенә тиерлек баһа бирә, маҡтау һүҙҙәре әйтә, һоҡлана. Был, әлбиттә, Зифаның һыуға сарсаған тупраҡ кеүек йөрәгенә һеңеп кенә тора. Һыуһыҙлыҡтан шиңә башлаған гөл кеүек күңеле, ниһайәт, дым татый, сәскәгә тумала башлай. Эшкә ашҡынып килә, күңеле күтәрелеп ҡайта. Уныһы ла, сәйҙе һин яһаһаң тәмле була, һин киҫеп һалған икмәк тә икенсе төрлө тәм бирә, тигән һүҙҙәрен әйтеп кенә тора. Ошондай һүҙҙәрҙе Заһирынан ишетергә теләй ине Зифа. Исмаһам, бер тапҡыр. “О-о-о! Ҡалай тәмле еҫтәр аңҡый өйҙә. Минең кәләш тағы ниҙер оҫталай, ахыры! Ҡайҙа, тәмләп ҡарайыҡ әле. Өйҙә тәмле аштар бешереп көтөп торған кешең булғас, әлбиттә, ашҡынып ҡайтаһың!” – тип әйтһәсе...\nБер йылға яҡын күңелендә тумалған мөхәббәт сәскәһенә асылып китергә ирек бирмәй, балаһы менән йыуанырға, иренә нығыраҡ һыйынырға, атай-әсәй намыҫына тап төшөрмәҫкә, ҡайныһы менән ҡәйнәһенән оялырға кәрәк, тип үҙен тыйып килгән Зифа, үҙе лә һиҙмәҫтән, ҡапыл ғына хәл итеп, балаһын ауылға ҡалдырып тора ла ял йортона китә. Хәмит Вәлит улы менән бергә.\nҠулдан килгән тиклем йыуатырға тырыштым Заһирҙы. Яратҡан балаң хаҡына түҙергә кәрәк, тип өгөтләнем. Әле ҡайғы баҫыр өсөн балаңды барып ал да үҙ ауылыңа ҡайтып кил. Баланы балдыҙың алып килһен. Өлкәндәр ул-был белмәй торһон, тинем. Заһир бөтәһенә лә риза булды. Аҙаҡ бала менән үҙ ауылдарына ҡайтҡан, ял иткән. Зифа ҡайтҡас, уны килеп алған.\nБер нисә көн ауылда булып, Өфөгә ҡайтып барған саҡта, ҡаршыларына машина килеп сыға ла боролмай уларға табан елә. Зифа артабан ни булғанын аңлап та өлгөрмәй, ҡаты бәрелеү, шаңҡыу... Кешеләрҙең: “Водитель үлгән”, – тигән һүҙҙәре генә мейеһен ярып инә. Аҙаҡ был хәлде тикшереүсе милиционерҙар Заһирҙың иҫ китмәле етеҙлек һәм сослоҡ менән үлем ҡурҡынысы аҫтына үҙен ҡалдырып, ғаиләһен ҡотҡарыу сараһын күреүен аптырап һөйләйҙәр.\nМин был хәлде ишетеп килеп еткән саҡта, Заһирҙы күптән ерләгәйнеләр инде. Авария ваҡытында Зифа ла яраланғайны. Мин килгәндә бәләкәй улы ла, үҙе лә дауаханала ята ине. Улар янына индермәнеләр. Бер аҙҙан Зифанан хат алдым.\n“Донъя йәме юғалды минең өсөн, апай. Ҡайҙа булды ул ҡояш нуры, аш тәме? Һин өйрәткәнсә ағын һыуҙарға ла ҡарап торам, янған усаҡҡа ла текләйем — онотола алмайым. Йәшәү ҡото менән бәйләп торған еп шартлап өҙөлдө, һиҙмәнемме, көтмәнемме өҙөлөү сигенә килеп еткәнен, абайламай ҡалдыммы? Ә бит бәхетле инек. Заһирҙың ипле генә итеп йылмайыуҙарын бер нәмәгә лә алмаштырырлыҡ түгел ине. Баҫалҡы ғына итеп һөйләшеүе, баҡсала эшләгән саҡта, моңо тап килмәһә лә, көйләп йөрөгән булыуҙары... Үҙе бер йәшәү ине бит, апай. Һине хөрмәт итте ул. Һин аралашҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙан Мәрйәм апайҙы ғына яҡын күрәм, ти торғайны. Институтта уҡығанда, күрешкән саҡтарҙа, бер-беребеҙ менән осрашҡанда, йөрәктәребеҙ күкрәктән осоп сығырҙай ярһый торғайны. Ул өндәшмәй генә йылмайып ҡарап тик тора, ә мин һөйләйем дә һөйләйем, һөйләйем дә һөйләйем. Ни һөйләнем икән? Ниндәй хәбәр менән сәғәттәр буйы ауыҙыма ҡаратып тоттом икән уны! Ошоларҙы хәтерләйем дә ҡайнар күҙ йәштәрем аша йылмайырға тырышам. Булды, булды беҙҙең бәхетле минуттарыбыҙ! Мин уға аҙ ғына булһа ла бәхет бирә алдым, тип йыуанырға тырышам. Үҙем биргән бәхетте үҙем... Апай, әйт әле, кем ғәйепле бында? Баламдың атаһын тартып алырлыҡ ауыр инеме гонаһым? Балабыҙҙың ҡайғыһын тәрәнәйтмәҫ өсөн йыш иламаҫҡа тырышам. Тик ҡәберенә барам да... тупраҡ алып күкрәгемә ҡыҫып үкереп илайым. Ынтылып ҡына тартып алыр ерҙә ята бит һуң! Нисек баҫайым йөрәгем ярһыуын? Тамағым ҡарлыҡҡансы: “Ғәфү итә алһаң, ит, йәнем!” – тип ҡысҡырайыммы? Әллә ҡәбер тупрағын ҡулдарым менән тырнап асып, ҡулдарын тотоп ғәфү үтенәйемме унан? Ул ишетмәй. Ул бер ни белмәй. Ул тыныс. Ана, алдымда һуңғы фотоһы ята. Тыныс. Ҡайҙа һыҙланыуҙарың? Ҡайҙа әрнеүҙәрең? Ҡайҙа асыуың? Фотола... Апай, мин бала күтәреп торам. Ә ул беҙгә ҡараған. Шундай ҡараш! Мөлдөрәмә тулы һөйөү бит унда... Апай, миңә тағы ни кәрәк булды икән? Ни етмәне миңә? Һин дә оло юғалтыу кисерҙең, һин дә бына тигән кешене юғалттың. Тик мин беләм — уның өсөн ниҙәр генә эшләмәнең, уның ғүмерен һаҡлау өсөн үҙең менән иҫәпләшмәнең бит. Шуға һин бик өҙгөләнмәйһеңдер, һин бит уның өсөн ҡулыңдан килгәндең барыһын да эшләнең. Намыҫ таҙалығы ҡайғыны еңеләйтә икән... Ҡайғы ҡара тиһәләр ҙә, төрлө булғанын аңланым, һинең ҡайғың — аҡ ҡайғы, һин уны булдырмаҫҡа тырыштың. Ә мин үҙем яһаным...”\nЗифа менән Заһир фажиғәһе тураһында нисек уйлаһам, шулай яуап яҙҙым.\n“...Зифа, һин дә ул хәтлем өҙгөләмә үҙеңде, һеҙ икегеҙ ике төрлө тәрбиә алған кеше инегеҙ. Әлбиттә, Заһирҙың үлеме – оло юғалтыу. Әммә һинең ғәйебең юҡ бында, һин уға аҙғынлыҡтан хыянат итмәнең, ә күңел бушлығы кисерә инең. Заһир быны аңланы, һин ялда ваҡытта һөйләшеү булғайны...”\nБыл ваҡиғанан күренеүенсә, Зифа менән Заһир ике төрлө һәйбәт ғаиләлә тәрбиә алған, һәм уларҙың тәрбиә һөҙөмтәһе ҡанға һалынған аңға тиң булырлыҡ көслө нығынған. Әммә уны үҙгәртеп була ине. Үҙтәрбиә менән шөғөлләнгән кеше тәрбиәне генә түгел, хатта ҡандан һалынған аңды ла үҙгәртә ала. Маҡсат ҡуйырға һәм эске энергияңды эшкә ҡушырға кәрәк.\nЭске энергия иҫ китмәле көскә эйә. Уның аша ҡанға һалынған, әммә ваҡытлыса ойоған, йоҡомһораған тойғоларҙы уятып ебәрергә, камиллашыуға ынтылыш бирергә мөмкин.\nАвтор: Мәрйәм БУРАҠАЕВА.\nТотош уҡырға 624\nТотош уҡырға 382\nТотош уҡырға 363\nТотош уҡырға 246\nТотош уҡырға 259\nТотош уҡырға 426


Төбәктең Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ҡар яуыуы хаҡында иҫкәртә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктең Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ҡар яуыуы хаҡында иҫкәртә\n15:07, 16 марта 2018 Йәмғиәт\nТөбәктең Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ҡар яуыуы хаҡында иҫкәртә Фото: автор\nӨФӨ, 2018 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы хәбәр итеүенсә, шәмбе, 17 мартта, көндөң аяҙлы-болотло булыуы, епшек ҡар яуыуы көтөлә. Айырым райондарҙа епшек ҡар һырыуы, юлдарҙа боҙлауыҡ булыуы ихтимал. Ел көньяҡтан, төньяҡ-көнбайыштан секундына 7-12 метр тиҙлектә иҫә, төндә 17 метрғаса етеүе бар. Һауа температураһы төндә -4,-9 градус, көндөҙ +2,-3, төньяҡ-көнбайышта төндә -9,-14, көндөҙ -2,-7.\n16 һәм 17 мартта төбәктә епшек ҡар яуыуы, боҙлауыҡ булыуы, елдең секундына 18 метрға тиклем етеүе мөмкин, тип иҫкәртә ҡотҡарыуылар.\nЙәкшәмбе, 18 мартта, көндөҙ аяҙлы-болотло булыуы көтөлә. Төндә урыны менән бер аҙ ҡар, көндөҙ епшек, урыны менән көслө ҡар яуыуы фаразлана. Юлдарҙың айырым участкаларында ҡар һырынтылары, боҙлауыҡ. Ел көньяҡтан төндә секундына 0-5, көндөҙ 7-12 метр тиҙлектә иҫә. Һауа температураһы төндә -7,-12, төньяҡта -20, көндөҙ +1,-4, төньяҡта -10 градус. Автомобиль юлдарында бер-ике саҡрымдан күреү мөмкинлеге кәмей.


Ҡотош (Мәләүез районы) — Башҡорт Википедияһы\n53°00′33″ с. ш. 55°57′39″ в. д.HGЯO\nҠотош (Мәләүез районы)\n80 241 850 004\n80 641 450 121\nҠотош (рус. Кутушево) — Башҡортостандың Мәләүез районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 490 кеше. Почта индексы — 453866, ОКАТО коды — 80241850004.\nҠотош ауылы 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары тар-мар ителгәндән һуң барлыҡҡа килә. Тамьян улусы старшинаһы Ҡотош Мортазиндың исемен йөрөтә. Ҡотоштоң өс улы була — Әбләс (1758—1818), Абдулла һәм Әхмәт. Әбләс Ҡотошевтың ике улы — Күзәхмәт (1788 йылда тыуған) һәм Аллагүз (1802 йылда тыуған) була. Күзәхмәт Әбләсовтың 4 улы билдәле: Мөхәмәтҡүзиә (1815 йыл) — уның улы Фәйзулла, Килдигүзиә (1817 йыл), Ҡотлоәхмәт (1819 йыл) — уның улы Мөхәмәтша һәм 1821 йылда тыуған Мәхмүт (улы Хәбибулла) Күзәхмәтовтар. Аллагүз Әбләсовтың улы Вәлиәхмәт (1822 йыл), уның улдары Мөхәмәтзаһир һәм Йәһүдә.\nАбдулла Ҡотошевың бер улы Аллагуза (1808 йыл), уның Мәһәҙий һәм Мөхәмәҙей тиган улдары була. Әхмәт Ҡотошевтың улы Йомағол, Мөхәмәтшә исемле ейәне була.\nБишенсе ревизия мәғлүмәттәре буйынса ауылда 25 йортта 198 кеше иҫәпләнә. 64 йылдан һуң 62 йорт һынала (1 ихатаға 7-шәр кеше тура килә). 7 йортта типтәрҙәр йәшәгән. 1920 йылда —121 йорт (1 ихатаға 5 кеше).\n1842 йылда 325 кешегә крәҫтиәндәр 400 бот көҙгө ашлыҡ, 1304 бот яҙғы культура сәсә. Ярым күсмә малсылыҡ тәрән көрсөккә тарый. Бөтә халыҡ өсөн бары тик 340 ат, 250 эре мөгөҙлө мал, 58 һарыҡ, 10 баш кәзә тура килгән . Ауылда 36 умарта булған.\nБохара урамы (рус. улица Бухарская)\nҠасҡын Самаров урамы (рус. улица Каскына Самарова )\nҠасҡын Самаров тыҡрығы (рус. переулок Каскына Самарова )\nҠотош Мортазин урамы (рус. улица Кутуша Муртазина)\nБолонло урамы (рус. улица Луговая)\nМәсет урамы (рус. улица Мечети )\nНәсимә Фәзлиәхмәтова урамы (рус. улица Насимы Фазлиахметовой)\nРәсәй урамы (рус. улица Российская )\nСәит Шәрипов урамы (рус. улица Саита Шарипова)\nАуыл хужалығы урамы (рус. улица Сельскохозяйственная)\nУҡытыусылар урамы (рус. улица Учителей)\nШәкирйән Мөхәмәтйәнов урамы (рус. улица Шакирьяна Мухаметьянова)\n2010 йыл 14 октябрь 490 245 245 50,0 50,0\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (90 %) йәшәй.\nРайон үҙәгенә тиклем (Мәләүез): 6 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Сарлаҡ): 5 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 6 км\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡотош_(Мәләүез_районы)&oldid=1127465 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:32 19 апрель 2022 үҙгәртелгән.


Фессалоникалағы имандаштар берҙәмлегенә, Атабыҙ Алла һәм Раббыбыҙ Ғайса Мәсихтеке булғандарға Павелдан, Силуандан һәм Тимофейҙан хат. Һеҙгә мәрхәмәт һәм именлек булһын!\nБеҙ һәр ваҡыт, доғаларыбыҙҙа һеҙҙе иҫкә алып, бөтөнөгөҙ өсөн дә Аллаға рәхмәттәр әйтәбеҙ.\nҺеҙҙең иманлы эштәрегеҙҙе, мөхәббәт менән һуғарылған хеҙмәтегеҙҙе һәм Раббыбыҙ Ғайса Мәсихкә өмөт бағлап ныҡ тороуығыҙҙы Атабыҙ Алла алдында һәр ваҡыт иҫебеҙҙә тотабыҙ.\nИмандаштар, Алла һеҙҙе ярата, Уның һеҙҙе һайлап алғанын беҙ беләбеҙ,\nсөнки беҙҙең Һөйөнөслө Хәбәребеҙ һеҙгә һүҙ аша ғына түгел, ә Алла ҡөҙрәте, Изге Рух һәм тәрән ышаныуыбыҙ аша барып етте. Был һеҙгә билдәле, сөнки беҙ бергә ваҡытта һеҙҙең өсөн нисек йәшәгәнлегебеҙҙе беләһегеҙ.\nҺәм һеҙ, беҙҙе һәм Раббыны өлгө итеп алып, күп ғазаптар кисерһәгеҙ ҙә, был Хәбәрҙе Изге Рухтан килгән ҙур шатлыҡ менән ҡабул иттегеҙ.\nШулай итеп, һеҙ Македония һәм Ахаия өлкәләрендә йәшәүсе бөтөн иман тотоусыларға өлгө булдығыҙ.\nРаббы һүҙе һеҙҙең аша Македония һәм Ахаия өлкәләрендә ишетелде, ул ғына ла түгел, һеҙҙең Аллаға булған иманығыҙ тураһында ла һәр ерҙә билдәле. Шулай булғас, өҫтәп нимәлер һөйләүҙең кәрәге лә юҡ.\nҺеҙҙең арала булыуыбыҙҙың һөҙөмтәһе тураһында кешеләр үҙҙәре үк һөйләй. Шулай уҡ ысын Аллаға хеҙмәт итеү һәм күк батшалығынан Уның Улын көтөп алыу өсөн, үҙҙәре табынған ялған илаһтарҙан баш тартып, Аллаға йөҙ бороуығыҙ тураһында ла хәбәр итәләр. Алла Үҙ Улы Ғайсаны үленән терелтеп алды, Ул беҙҙе Алланың яҡынлашып килгән асыуынан ҡотҡарасаҡ.


Әзербайжан географияһы — Башҡорт Википедияһы\nАзия / өлөшләтә Европа\nҡоро ер: 99,5 %\nһыу: 0,5 %\n955 самаһы км\nЙәмғеһе 2 647 км:\nӘрмәнстан 1007 км,\nБазардюзю тауы (4 466 м)\nКаспий диңгеҙе (- 28 м)\nКура (1 514 км)\nӘзербайжан көнсығыш ярымшарҙа урынлашҡан. Испания, Греция, Төркиә, Корея Әзербайжан менән бер киңлектә тиерлек ята. Республика территорияһы төньяҡтан көньяҡҡа 400 км, көнбайыштан көнсығышҡа — 500 километр. Ил 38°25-41°55 төньяҡ киңлегендә һәм 44°50-50°51 көнсығыш оҙонлоғонда урынлашҡан\nӘзербайжандың төп өлөшө Оло һәм Кесе Кавказ тау теҙмәһенең, шулай уҡ Талыштың көньяҡ-көнсығыш өлөшө араһында урынлашҡан. Каспий диңгеҙе ярҙары аҙ йырғыланған. Яр буйы оҙонлоғо 955 км. Иң ҙур ярымутрауҙары — Апшерон, Кура мороно, Сара; уңайлы ҡултыҡтары — Апшерон, Киров (Кызылагач), Баҡы бухтаһы; иң ҙур утрауҙары — Торлаҡ һәм Артем (һуңғы дамба менән ярҙы тоташтыра). Баҡы архипелагы утрауҙары ваҡ. Әзербайжандың Ҡарабахтан тыш майҙаны 75 600 кв. км.\n1 Геологик төҙөлөшө\n1.1 Файҙалы ҡаҙылма байлыҡтар\n3 Тәбиғәт һәйкәлдәре\n5.1 Каспий диңгеҙе\n5.3 Күл һәм һыуһаҡлағыстар\n8 Хайуандар донъяһы\nӘзербайжан биләмәһе Альп геосинклиналь өлкәһе Кавказ сегментының көнсығышында урынлашҡан. Әзербайжанға көнсығыштан Каспий диңгеҙе сиктәш, төньяҡтан — Оло Кавказдың көньяҡ ҡанаты. Әзербайжандың был тәңгәле юра, аҡбур, палеоген, неоген һәм антропоген системаһы ултырмаларынын барлыҡҡа килгән. Шуларҙан иң характерлыһы: балсыҡлы-һәүерташ урта юра ҡатламы, һуңғы юра флиш ҡатламы. Көньяҡ-көнсығыш йүнәлештә боронғо ҡатламдар йәшерәктәре менән алмашына. Оло Кавказдың уң итәгендә, Шәки — Шәмәхә һыҙатында урта юра һәм аҡбур вулкан ҡатламдары киң таралған.\nӘзербайжандың үҙәк өлөшө Күр сөңгөлө өлкәһенә ҡарай. Бында неоген-антропогенлы моласс ҡатламы. Был ҡатлам Күр-Аракс уйһыулығы тирәһендә һөҙәк брахиантиклиналь ҡалҡыулыҡ булдыра.\nӘзербайжандың көньяҡ өлөшө Кесе Кавказ системаһында урынлашҡан. Уны урта юра вулкан тоҡомо, һуңғы аҡбур вулканлы карбонатлы ҡатлам һәм палеоген вулкан-терриген ҡатламы булдырған. Кесе Кавказдың төньяғында докембрия тоҡомо сығыу урындары билдәле. Ҡарабах ҡалҡыулығында субаэраль плиоцен-антропогенлы вулканлашыу күҙәтелә. Кесе Кавказдан алыҫыраҡ ятҡан Талыш тауҙарына түбәнге Аракс арҡыры депрессияһы хас.\nОло Кавказддың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Күр-Аракс уйһыулығында, Әзербайжанға яҡын Каспий диңгеҙе акваторияһында ике йөҙҙән ашыу вулкан батҡаҡтары ята. Әзербайжандың күп төбәктәре юғары сейсмик һиҙгер тип билдәләнә. Бигерәк тә Оло Кавказдың көньяҡ битләүе һәм Кесе Кавказдың Араксҡа яҡын көньяҡ өлөшө.\nБаҡы янындағы Янардағ (янған тау)\nРеспубликаның биләмәһе өс төрлө файҙалы ҡаҙылмаға бай: мәғҙән, мәғҙән булмаған һәм яғыулыҡ сығанаҡлы.\nӘзербайжан Республикаһы нефть һәм газ ятҡылыҡтары менән билдәле. Уның 60 % биләмәһендә нефть һәм газ бар. Улар Апшерон ярымутрауында, Каспий диңгеҙенең ярға яҡын зонаһында, Баҡы һәм Апшерон архипелагында бар. Каспий диңгеҙенең әзербайжан секторында 3.5—5 млрд т. нефть һәм 1000 млрд куб. м. газ ята тип билдәләнә. Шулай уҡ көньяҡ-көнсығыш Ширван һәм илдең үҙәк өлөшөндәге дала яҡтары ла нефткә бай: Ҡобустан, Джейранчёль, Аджиноур һәм Сиазань.\nБер аҙ тәбиғи газ Гарадагта, Каспий диңгеҙенең ярҙарына яҡын урындарында, Баҡы һәм Апшерон архипелагында бар. Кесе Кавказ мәғҙән ятҡылыҡтарына бай. Бында тимер, титан, алтын, көмөш, баҡыр, кобальт, хромит, полиметалл, молибден һәм башҡа мәғҙән ятҡылыҡтары бар. Иң ҙур тимер рудаһы ятҡылығы Дашкесанда.\nМәғҙән булмаған ятҡылыҡтарҙан Гобустан, Апшерон һәм Товуз эзбизе, Шаһтахта травертины (Нахичеван АР), Дашкесан мәрмәре, Үрге Аджикенд гипсы, Гадживел кварц ҡомлоғо иғтибарға лайыҡ.\nРеспублика биләмәһендә төрлө химик составлы минерал һыу сығанаҡтары бар. Кәлбаджар районындағы Истису, Нахичеван Автономиялы Республикаһындағы Бадамлы һәм Сираб һыуҙары Әзербайжандан ситтә лә киң билдәле. Апшерон ярымутрауындағы Сурахан һәм Зых райондары тирәһендәге минерал һыуҙар, Дәвәчи районындағы Галаалты, Жулфа районындағы Туршсу сығанаҡтары шифалы үҙенсәлектәре менән айырыла. Талыш тауҙарында, Оло Кавказдың көньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш битләүҙерендә башлыса термаль һыуҙар.\nКуба районындағы таулы рельеф\nӘзербайжандың рельефы бик үҙенсәлекле. Бында башлыса рельефтың ике формаһы өҫтөнлөк итә: уйһыулыҡ һәм таулыҡ.\nӘзербайжан территорияһының яртыһынан күберәк өлөшөн төньяҡта Оло Кавказ, көнбайышта һәм көньяҡ-көнбайышта Кесе Кавказ системаһына ҡараған тауҙар биләй. Талыш тауҙары менән улар төньяҡтан, көнбайыштан һәм көньяҡ-көнсығыштан Күр-Аракс уйһыулығын уратып ята.\nРеспубликаның уртаса ҡалҡыулығы 400 метрға етә. Ҡоро ер бейеклегенең амплитудаһы —океан кимәленән 26, 5 м түбәнлектән (Күр-Аракс уйһыулығы) 4466 м абсолют бейеклеккә тиклем (Баҙардөҙө түбәһе).\nОло Кавказдың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә ике тау һырты бар: Баҙартөҙө түбәһе менән Баш һырт (4466 метр) һәм Шаһдағ түбәһе менән Оло һырт (4244 метр). Көньяҡ-көнбайышҡа табан тау һырттары аҡрынлап 1000—700 метрға түбәнәйә. Төп Кавказ һырты тау итәктәре менән уратып алынған: төньяҡ-көнбайышта — тигеҙ туғай, көньяҡ-көнсығышта — Ҡобустан, көньяҡ-көнбайышта — Алазан-Хафтаран, төньяҡ-көнсығышта — Ҡусар тигеҙлеге.\nТаулы пейзаж, Шәки\nКесе Кавказ республиканың көньяҡ-көнбайыш, көнбайыш өлөшөн биләй һәм сағыштырмаса ҙур булмаған ҡалҡыулыҡтарҙан тора. Төп тау һырттары -\nМуровдағ, Зангезур һәм Шаһдағ. Муравдағ һыртының көньяғынан башлап Аракс йылғаһына тиклем ятҡан Ҡарабах яҫы таулығы һүнгән вулкандарҙың дуғалы конустарында һәм дүртенсе осор лаваһында урынлашҡан.\nТауҙағы Хыналыг ауылы\nТалыш тауҙары илдең көньяҡ-көнсығыш ситендә урынлашҡан һәм Кесе Кавказдан Эльбрус тауҙарына тиклем күсмә сылбыр булып тора. Ул 2477 метр бейеклегендәге өс тау һыртынан тора. Кура-Аракс уйһыулығы Оло һәм Кесе Кавказ, Талыш тауҙары араһында ята. Көньяҡ Кавказдағы был иң ҙур уйһыулыҡ илдең үҙәк өлөшөн биләй. Күр менән Аракс йылғалары араһындағы уйһыулыҡ 5 тигеҙлеккә бүленә: Муған, Мил, Ҡарабах, Ширван һәм Сальян.\nАпшерон ярымутрауынан төньяҡҡа Каспий диңгеҙе ярҙарында Ғусар тигеҙлегенә терәлеп Самур-Дәвәчи уйһыулығы урынлашҡан. г Апшерон ярымутрауынан көньяҡта Талыш тауҙары битләүендә нәҙек кенә һыҙат булып Ләнкәран уйһыулығы үтә. Күр-Аракс, Самур-Дәвәчи, Ләнкәран уйһыулыҡтарының ҙур өлөшө, шулай уҡ Апшерон ярымутрауы океан кимәленән түбәнерәк ята (-28 м тиклем).\nТәбиғәт һәйкәлдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nӘзербайжан айырым климат төрҙәрен булдырыуға йоғонто яһаған субтропик зонаға инә. Бында 11 климат төрөнөң туғыҙын осратырға була. территорияһында 9 осрашыу Әзербайжан. Шулай уҡ Әзербайжан территорияһында яҡынса 800 вулкан батҡағы бар. Уларҙың һаны буйынса Әзербайжан донъяла беренсе урында тора.\nӘзербайжанда тәбиғәт шарттары төрлө — Ләнкәран уйһыулығындағы, Талыш тауҙарындағы йылы һәм дымлы субтропиктарҙан алып Оло Кавказдың ҡарлы түбәләрендәге һалҡындарға тиклем.\nӘзербайжан климатына төп йоғонтоно уның географик урыны, рельефы һәм Каспий диңгеҙе яһай. Бында ярымсүл климаты, далалы ҡоро климат, субтропик, уртаса һәм һалҡын климат бар.\nАбсолют максимум — 44°, абсолют минимум — 25°. Шулай уҡ ил территорияһында яуым-төшөм дә тигеҙ бүленмәгән. Апшерон ярымутрауында һәм Нахичеван Автоном Республикаһында ул 200 мм-ға аҙыраҡ. Күр-Аракс уйһыулығында 200—300 мм, Кесе һәм Оло Кавказдың төньяҡ-көнсығыш битләүендә — 600—800 мм. Оло Кавказдың көньяҡ битләүендәге 2000—2500 метрлыҡ ҡалҡыулыҡтарҙа яуым-төшөм 1200—1500 мм-ға етә. Иң күп яуындар Ләнкәран уйһыулығының көньяғында һәм Талыш тауҙары битләүендә — 1200—1700 мм.\nКаспий диңгеҙе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКаспий диңгеҙе бассейны.\nКаспий диңгеҙе — донъялағы иң ҙур тымыҡ күл. Әзербайжан халҡы тормошонда ул мөһим роль уйнай һәм физик-географик күрһәткестәр буйынса бик үҙенсәлекле. Каспийҙың тәбиғәте эндемик төрҙәргә бай. Мәҫәлән, башҡа төр балыҡтарҙан боронғолоғо менән айырылып торған бикре төрөнөң донъялағы 90 % тап ошо диңгеҙҙә йәшәй.\nӘзербайжан диңгеҙҙең урта һәм көньяҡ өлөшөн биләй. Каспийҙағы һыуҙың тоҙлолоғо диңгеҙҙең төньяғында 5-6, урта һәм көньяғында 12,6—13,5 промилле.\nРеспубликаһы территорияһын бик күп йылғалар селтәре сыбарлай. Әзербайжанда 8400 ваҡ һәм эре йылға бар. Улар араһында 850 йылғаның оҙонлоғо 5 км-ҙан ашыу. 24 йылға 100 км-ға һуҙыла. Әзербайжан йылғалары өс төркөмгә бүленә:\n1). Күр йылғаһы бассейнына ҡараған йылғалар (Ганых, Габырра, Тюрян, Акстафа, Шемкир, Тертер һ. б.).\n2). Араз бассейны йылғалары (Арпа, Нахичеван, Охчу, Акера, Кенделен һ. б.).\n3). Каспий диңгеҙенә ҡойоусы йылғалар (Самур, Кудиал, Велвеле, Виляш, Ләнкәран һ. б.).\nКүр һәм Араз йылғалары Кавказда иң ҙурҙары. Улар гидроэнергия һәм һуғарыу сығанағы булып тора.\nКура (Кюр) йылғаһы. Әзербайжан\nКүр йылғаһы Гызылгядик тауының төньяҡ-көнсығыш битләүенән, 2740 м максималь бейеклегенән башлана. Күр йылғаһы Грузия буйлап үтеп Әзербайжан территорияһына инә. Кур-Араз уйһыулығынан ағып Каспий диңгеҙенә ҡоя. Дөйөм оҙонлоғо — 1515 км, Әзербайжан Республикаһында 906 км-ға етә. Бассейн майҙаны — 188 мең квадрат километр. Күр йылғаһында Мингечаур, Еникенд, Шамкир һыуһаҡлағыстары, быуалар, гидроэлектростанциялар төҙөлгән. Мингечаур һыуһаҡлағысынан үткәрелгән Үрге Ҡарабах һәм Үрге Ширван каналдары Күр — Араз уйһыулығы ерҙәрен һуғара. Кур шулай уҡ суднолар үтеү өсөн дә әһәмиәтле.\nАраз йылғаһы Төркиәләге Бингөл һыртынан башлана, Сабирабад ҡалаһы (Суговушан ауылы) янында Күр менән ҡушыла. Уның оҙонлоғо 1072 км, бассейн майҙаны — 102 мең квадрат километр.\nСамур — Әзербайжандың төньяҡ-көнсығышындағы иң ҙур йылға. Ул Дағстан территорияһында 3600 метр бейеклектә башлана һәм Каспий диңгеҙенә ҡоя. Уның оҙонлоғо 216 км, бассейн майҙаны — 4,4 мең квадрат километр.\nМасаллин районындағы тау йылғаһы\nӘзербайжанда тау йылғаларының күбеһе ҡар һәм ямғыр иҫәбенә туҡлана. Балакянчай, Талачай, Катехчай, Кюрмюкчай, Кишчай кеүек ваҡ йылғалар Оло Кавказда башлана, Алазан-Айричай үҙәнендә Алазан һәм Айричай менән тоташа.\nКесе Кавказда башланған Агстафачай, Товузчай, Асрикчай, Зяйямчай, Шамкирчай, Гянджачай, Кюрякчай, Тертерчай йылғалары Күр менән тоташа. Нахичеван АР территорияһындағы Акеричай, Охчучай, Арпачай, шулай уҡ Нахчыванчай, Алинджачай, Гиланчай, Ордубадчай Араз йылғаһына ҡоя.\nКүл һәм һыуһаҡлағыстар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nГабалин районындағы күл\nӘзербайжан Республикаһы биләмәһендә сөсө һәм тоҙло һыулы 250 самаһы төрлө сығышлы күл бар. Туфангел күле, мәҫәлән, Оло һәм Кесе Кавказ боҙлоғонан барлыҡҡа килгән. Муровдаг һыртының төньяҡ-көнсығыш битләүендә урынлашҡан күлдәр тау емерелеүҙән быуылған: Гөйгүл, Маралгүл, Гарагүл, Батабат. Аггүл, Сарысу, Мехман, Аджигабул күлдәре тектоник төшөүҙәр һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Иң ҙур күлдәр — Гаджикабул (15,5 км²) һәм Беюкшор (10,3 км²).\nЙылғалар ағышын көйләү маҡсатында 60-тан ашыу һыуһаҡлағыс төҙөлгән. Уларҙың дөйөм күләме 19 млрд м³, файҙалы күләме 10 млрд м³. Иң мөһиме — Мингечаур һыуһаҡлағысы (дөйөм күләме 16 млн м³), Аракс һыу бүленеше (1 млрд 350 млн м³), Шемкир ГЭС-һы (2 млрд 670 млн м³).\nТупраҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nӘзербайжанда тау, тау алды һәм тигеҙлек шарттарында төрлө үҙгәрештәргә ярашлы тупраҡ төрҙәре лә айырыла. Урын бейеклеге климатҡа тәьҫир итә һәм был үҫемлектәр донъяһын үҙгәртә, уға бәйле тупраҡ төрө барлыҡҡа килә.\nТау-болон тупрағы Оло һәм Кесе Кавказдың альп, субальп бүлкәттәрендә 1500—1600 метрҙан алып 2600-3000 м бейеклектә киң таралған.\nТау-урман тупрағы Оло һәм Кесе Кавказ тауҙары битләүендә, Ләнкәран зонаһының таулы өлөшөндә, Талыш тауҙарында таралған. Улар 800—2200 м бейеклекте биләй. Республика биләмәһендә һоро тау-урман, көрән тау-урман, дала һәм болон төрҙәре, ҡара тупраҡ, серетмә -карбонат һ. б. тупрағы осрай.\nТау-дала тупрағы зонаһы урмандың түбәнге сиктәренән башлана. Был тупраҡ 100—800 м бейеклектә киң һыҙат булып ята.\nҺары тупраҡ Ләнкәран өлкәһе тауҙарындағы уйһыулыҡтарҙа һәм тау итәгендә осрай. Дымлы субтропик климат шарттарында уртаса йыллыҡ температура 14,5° С булғанда формалаша.\nҺары тупраҡлы ерҙәрҙең ҙур өлөшө сәй плантациялары үҫтереү өсөн файҙаланыла\nӘзербайжан территорияһындағы дала һәм ярымсүл Ширван, Карабах, Мил, Муган, Сальян далалары урынлашҡан Күр-Аракс уйһыулығында күҙәтелә. Шулай уҡ республиканың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндәге Самур-Апшерон районы (Куба-Хачмаз уйһыулығы, Богаз тигеҙлеге һ.б.) һәм төньяҡтағы Ләнкәран уйһыулығы инә.\nАронник (Arum consobrinum Schott) — аронник ғаиләһенә ҡараған үҫемлек (Araceae). Кавказдың субтропик урмандарында таралған\nРеспублика биләмәһе бай һәм һирәк осрай торған флора менән айырыла. Сағыштырмаса ҙур булмаған территорияла үҫемлек донъяһының бөтә төрө лә осрай тиерлек. Әзербайжанда үҫкән 450 төр үҫемлек 125 отряд һәм 920 затҡа берләшә. Бында Кавказ үҫемлектәренең 66%-ы осрай. Шул уҡ мәлдә тик Әзербайжанда ғына үҫкәндәре лә бар.\nРеспубликаның уйһыулы өлөшөндә 200-метрлыҡ ҡалҡыулыҡта үҫемлектәрҙең сүл, ярымсүл, һыу-батҡаҡ төрҙәре таралған.\nКавказ тауҙары итәгендәге тигеҙлектәрҙә 200 метрҙан алып 600, 700, ҡайһы саҡ 1200 метр бейеклектә бер һәм күп йыллыҡ ксерофит үҫемлектәр һәм ҡыуаҡлыҡтар үҫә. 1200—1800 метр бейеклектәге юғарыраҡ урындар урман менән ҡапланған. Урмандар республикала 989,5 мең га тәшкил итә, йәғни 11,4 %. Кеше башына яҡынса 0, 12 га тура килә, был донъя масштабы күрһәткесенән 4 тапҡырға (0,48 га) аҙыраҡ. Шуға ҡарамаҫтан урмандар үҙенең төрҙәре менән бай. Унда ағас-ҡыуаҡтарҙың 435 төрө үҫә, шуларҙың 70-е эндемик төргә инә.\nӘзербайжан Республикаһы — һирәк осраған ағас һәм ҡыуаҡтар иле. Ҡара йүкә — өсөнсө осорҙоң реликт үҫемлеге. Был ағас Оло Кавказдың көньяғында һәм көньяҡ-көнсығышта таралған. Тис ағасы ҙур булмаған майҙандарҙы биләй. Эльдар ҡарағайы Джейранчел ҡыҙырымының Эльдар соҡоронда үҫә. Талыш тауҙарында реликт һәм өсөнсө осорҙан ҡалған тимер ағасы, ләнкәран сәрүәре (акация), каштан япраҡлы имән, кавказ хөрмәһе, самшит, гиркан инжиры, гиркан сағаны, дзельква, лапина ағастары үҫә.\nӘзербайжан бер нисә зоогеографик полюс киҫелешендә урынлашҡан. Бында күрше Иран, Урта Азия, Урта диңгеҙ илдәренән йәнлек төрҙәре урындағы тәбиғәткә яраҡлашып республика фаунаһын байыта. Әзербайжан биләмәһендәге хайуандар донъяһына яҡынса 12 мең төр инә. Шулар иҫәбендә 623 төр умыртҡалылар (90 төр һөтимәр, 350 төр ҡош, 40 төрҙән ашыу һөйрәлеүселәр, 80 төр балыҡ, башҡалары — ер-һыу хайуандары). Тигеҙлектәрҙә һөйрәлеүселәр, ҡуян, бүре, төлкөләр һәм йәйрәндәр йәшәй. Күр һәм Аракс үҙәндәрендә ҡыр ҡабаны, ҡоралай, бурһыҡ, сүл бүреһе осрай. Тауҙарҙы болан, дағстан ҡырағай үгеҙе (тур), тау кәзәһе, ҡоралай, айыу, һеләүһен, урман бесәйе үҙ итә, шулай уҡ муфлон (ҡырағай һарыҡ) һәм леопард осрай. Ҡоштар донъяһы ла бик үҙенсәлекле (фазан (ҡырғауыл), ҡыр тауығы, ҡор һ.б.). Һыу ҡоштарының күбеһе бында ҡышлауға килә (өйрәк, ҡаҙ, аҡҡош, сел, берғаҙан, фламинго, баклан һ.б.).\nМаркала кутум балығы һүрәтләнгән\nӘзербайжан Республикаһының «Ҡыҙыл китабына» 108 төр хайуан, шул иҫәптән 14 төр һөтимәр, 36 төр ҡош, 13 төр ер-һыу хайуандары һәм һөйрәлеүселәр, 5 төр балыҡ, 40 төр бөжәк индерелгән.\nӘзербайжанда ҡарабах аты бар. Уларҙы элек башлыса хандар өсөн аҫрағандар. Был тоҡом республикала әле лә үрсетелә.\nАпшерон ярымутрауы һәм яр буйҙары экологик яҡтан иң уңайһыҙ урын һанала. Тупраҡ һәм һыуҙың бысраныуы мамыҡ үҫтереүҙә ДДТ и токсинлы дефолиант ҡулланыуға бәйле. Һауа Сумгаит, Баҡы һәм башҡа ҡалаларҙағы сәнәғәт ташландыҡтары менән бысрана. Диңгеҙ өсөн нефть һурҙырыу һәм эшкәртеү сәнәғәтенең зыяны ҙур.\nИлдең бай флораһы менән фаунаһы көслө антропоген тәьҫир кисерә. Урмандар ағас ҡырҡыуҙан һәм көтөүҙәрҙән зыян күрә.\nӘзербайжанда тәбиғәтте һаҡлау буйынса ҙур эш алып барыла. Тәбиғи урмандарҙы, реликт ағастарҙы, һирәк осраған хайуандарҙы һаҡлау маҡсатында14 заповедник һәм 20 заказник булдырылған.\n↑ Особенности основных типов почв Азербайджана (часть 1) (ru-RU), Почвоведение. 27 июнь 2017 тикшерелгән.\nКСАМ (природа Азербайджана)\nАзия илдәре: География\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Әзербайжан_географияһы&oldid=999510 ҡабул ителгән\nИлдәр буйынса Европа географияһы


Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова Архангел районы халҡы менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова Архангел районы халҡы менән осрашты\n16:47, 5 марта 2012 Сәйәсәт\nРФ Федераль Йыйылышының алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, Паралимпия уйындарында 13 тапҡыр еңеүсе, 18 тапҡыр донъя чемпионы, 43 тапҡыр Европа чемпионы Рима Баталова Архангел районында булды. Район хакимиәте башлығы Ғимран Ғәбитов менән осрашыу барышында Дәүләт Думаһы депутаты районда спортты үҫтереү, мәғариф өлкәһендә милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу, һаулыҡ һаҡлау мәсьәләләрен тикшерҙе. Шулай уҡ иҡтисадтың төрлө тармаҡтарына инвестициялар йәлеп итеү, туризмды үҫтереү мәсьәләләре лә ҡуҙғатылды.\nРайондың мәҙәниәт йортонда Рима Баталова һайлаусылар менән осрашты һәм район үҙәгенең спорт объекттарында булды, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенән.\nАтап әйткәндә, Архангел ауылының 2-се урта мәктәбендә Рима Баталова республика мәктәп баскетбол лигаһы чемпиондары – ҡыҙҙар командаһы менән осрашты. Ҡыҙҙарҙың уңыштарына ул ысын күңелдән шатланыуын белдерҙе.\n— Тормош – кәртәләрҙән тора, улар аша һәр ваҡыт үтергә тура килә, — тине депутат, уҡыусылар менән аралашып. – Ауырлыҡтың бер баҫҡысын үтһәң, билдәле бер бейеклеккә күтәреләһең. Әммә барыһы ла еңел бирелә, тип уйларға кәрәкмәй. Еңеү – ул хеҙмәт, күҙ йәштәре, йәрәхәттәр. Минең бар тормошом – үрҙәр яулау. Үҙ-үҙеңә ышанып, үҙең теләгән шәхес булыу өсөн барыһын да эшләргә кәрәк.\nТеги: дәүләт думаһы депутаттары, рима баталова


Шаран районы халыҡ башланғыстарын хуплау проектына ҡушылып, йылдар буйына һуҙылған мәсьәләләрҙе бергәләп хәл итә\nПрограммала төбәктең барлыҡ ауыл биләмәләре лә тиерлек ҡатнаша.\nБаҙғыяла йәшәүселәр урындағы белем усағының тәҙрәләрен яңыртыуҙы маҡсат итеп ҡуйған. Сөнки һыуыҡ кабинеттарҙа уҡыусыларҙың ауырып киткән осраҡтары ла йыш теркәлә. Хәҙер программа ярҙамында мәктәптең иҫке рамдары пластик тәҙрәләргә яңыртылған. Шулай уҡ ауыл биләмәһе етәкселеге урамдарҙы яҡтыртыу мәсьәләһен дә хәстәрләй башлаған. Был эш яҡын киләсәктә Алмаш, Яңы һәм Иҫке Тамьян ауылдарында башҡарылыр тип көтөлә. Бер үк ваҡытта быйыл саманан тыш, ҡарҙың күп яуыуы ла ауыл кешеләренә бик күп ҡатмарлыҡтар тыуҙырҙы. Шуға ҡарамаҫтан биләмәнең барлыҡ ауылдарында ла ҡар менән көрәшеүгә етди бүленгән. Уңған механизаторҙар ауылдаштарының көрткә батып ултырыуҙарына юл ҡуймай.


" Һайлау - 2018" йәмәғәт матбуғат үҙәгендә һайлау хоҡуғы боҙолоу буйынса килгән дәғүәләргә анализ яһалды\n18 Март 2018, 17:31\nБР буйынса Рәсәй адвокаттары гильдияһы коллегияһы президиумы рәйесе Валерий Аббасовтың әйтеүенсә, етди хоҡуҡ боҙоуҙар теркәлмәгән.\nБР буйынса Рәсәй адвокаттары гильдияһы коллегияһы президиумы рәйесе Валерий Аббасовтың әйтеүенсә, етди хоҡуҡ боҙоуҙар теркәлмәгән. Ҡайһы бер кандидаттарҙың күҙәтеүселәрен үткәрмәүҙәре тураһында мөрәжәғәттәр килгән. Тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, ысынбарлыҡта хоҡуҡ боҙоуҙар асыҡланмаған. Бер участокка РФ Президентлығына кандидаттың бер нисә күҙәтеүсеһе ебәрелгән. Улар тик берәү генә булырға тейеш. "Ҡайһы бер күҙәтеүселәр үҙҙәренең хоҡуҡтарын кәрәгенән тыш талап итә " , -ти Валерий Аббасов. Һайлау бюллетендәрен ташлап китеүҙәре тураһында Интернетҡа ҡуйылған видео ла дөрөҫлөккә тап килмәй. Камераларҙың дөрөҫ ҡуйылмауҙары, һайлаусыларҙың боҙолған бюллетендәрҙе иҫтәлеккә үҙҙәренә алырға теләүҙәре тураһында ла хәбәр иткәндәр. Һайлауҙар тыныс шарттарҙа үтә.


Баймаҡ районының Иҫке Сибай ауылындағы «Сулпылар» балалар баҡсаһына әлегәсә йылылыҡ бирелмәгән. Шуға ҡарамаҫтан, ата-әсәләр сабыйҙарын белем биреү учреждениеһында ҡалдырырға мәжбүр. Бүлмәләр электр ҡоролмалары ярҙамында йылытыла. Дауахана, китапхана кеүек социаль учреждениелар ҙа ла ошо уҡ хәл күҙәтелә.\nХалыҡ уйыны аша Иҫке Сибай ауылы балалар баҡсаһы тәрбиәселәре кескәйҙәргә телгә һәм фольклорға һөйөү тәрбиәләй. Өҫтәүенә, хәрәкәтле уйындар һыуыҡ бүлмәлә йылыныу сараһы ла булып тора. Һыуыҡ, сөнки «Сулпылар»ға әлегәсә йылылыҡ бирелмәгән. Бүлмәләге температура электр ҡоролмалар ярҙамында 18-20 градустан да юғары күтәрелмәй. Һыуыҡ баҡса, һыуыҡ һыу... Быны әлбиттә, сыныҡтырыу сараһы тип аңлауы ҡыйын.\nЛәкин сынығыу ҙа ҡайһы саҡта, баланың йыш ауырыуына килтереүе ихтимал. Ата-әсәләр учреждение һыуыҡ булыуға ҡарамаҫтан, сабыйҙарын баҡсаға ҡалдырырға мәжбүр. Күптәр хатта, өйҙән электр ҡоролмаларын килтергән. Балалар өшөмәһен тип тәрбиәселәр бар көсөн һала.\nҒөмүмән, объекттарҙың ҡышҡылыҡҡа әҙерлеге 15 сентябргә тиклем тамамланырға тейеш. Һауа температураһы биш көн дауамында 8 градус һаҡланһа, мотлаҡ йылы бирелә. Ә ни өсөндөр был ҡағиҙә Иҫке Сибайҙар өсөн түгел.\nМәсьәләгә асыҡлыҡ индереү маҡсатында беҙҙең ижади төркөм урындағы торлаҡ-коммуналь хужалыҡҡа юлланды. Хеҙмәткәрҙәр бар документтарҙың да теүәл булыуын белдерҙе. Тотҡарлыҡ урындағы ауыл биләмәһе етәкселегенә барып тоташа. Үкенескә, хакимиәт башлығы урынында булмай сыҡты. Әйткәндәй, сюжет эфирға әҙерләнгән ваҡытта беҙҙең ижади төркөм балалар баҡсаһына йылылыҡ бирелеүе хаҡында хәбәр алды. Тимәк, ике аҙнанан ашыу өшөгән балалар йылы баҡсаға барасаҡ.


Ҡөрьән – хәҡиҡәттең үҙе » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Ҡөрьән – хәҡиҡәттең үҙе\nАллаһы Тәғәләнең ғәрәпсә, Ҡөрьән телендә үҙенең барлығын белдереүен, изге китапта бәндәгә ике донъяла ла бәхетле булыу юлын күрһәтеүен аңлайбыҙ. Раббыбыҙ бойорғандарҙы һәм тыйғандарҙы һанға һуҡмай, юлдан яҙып йөрөгәндәрҙе был фани донъяла ла, Әхирәттә лә күрәсәк ғазаптары, уңышһыҙлыҡтары, бәхетһеҙлектәре тураһында киҫәтә.\nБеҙ бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Мостафа саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләмгә индерелгән Ҡөрьән менән генә ғәмәл ҡылабыҙ, шуның буйынса йәшәйбеҙ, дауаланабыҙ.\nҠөрьән – Алла хөкөмдәренән төҙөлгән илаһи китап, хәҡиҡәттең үҙе.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, халҡыбыҙҙың бер өлөшө был ысын хәҡиҡәтте, дөрөҫлөктө аңламай, дин ҡанундарын белергә лә теләмәй.\nКөндәлек тормошобоҙҙа иманға битараф кешеләрҙең күплеге эскелек, ваҡытһыҙ үлем, боҙоҡ ғаиләләр, бәхетһеҙ, тәрбиәһеҙ балалар, үҙ-үҙен үлтереү, енәйәтселек, йәмғиәттәге башҡа әшәке күренештәрҙе тыуҙыра.\nЯбай халыҡ араһындағы был кире күренештәргә өйрәнеп бөткәнбеҙ. Ә бына мәсеттәребеҙҙәге ҡайһы бер етешһеҙлектәрҙе, муллалар араһындағы тупаҫ мөнәсәбәттәрҙе иғтибарға алһаҡ, динебеҙгә әйтеп бөткөһөҙ зыян килтерәбеҙ.\n«Кешеләргә ҡарата нәфрәтегеҙ һеҙҙе ғәмһеҙлек гонаһына алып бармаһын», – тип әйтелә «Маидә» сүрәһендә (8-се аят). Шул уҡ сүрәнең 16-сы аятында Аллаһы Тәғәлә тыныслыҡҡа, ҡараңғылыҡтан яҡтылыҡҡа, тура юлдан барырға өйрәтә.\nБөтә булған мөғжизәле яҙмаларҙың Ҡөрьән телендә (хәҙерге ғәрәп теле түгел) бирелеүе изге китапты тик шул телдә генә уҡырға икәнлеген аңлата. «Беҙ – тиелә аятта, – Ҡөрьәнде үҙебеҙ индерҙек һәм үҙгәртеүҙән дә уны үҙебеҙ һаҡларбыҙ» («Әл-Хижр», 9-сы аят).\nБеҙ Ҡөрьәнде фәҡәт ғәрәп хәрефтәре менән генә уҡырға тейешбеҙ. Хаталы уҡыу ҙа – гонаһ.\nДин белгесе Рәүил Үтәбай Кәрими әйтеүенсә, дүрт мәҙһәбтең дә ғалимдары ғәрәп теле булмаған шрифт-алфавиттарҙы Ҡөрьән уҡыуҙа файҙаланыуҙы тыйған. Аңлауыбыҙса, транскрипция менән уҡыуҙың интонацияһы ла, мәҡәме лә дөрөҫ булмай.\nСовет осоронан бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланған Ҡөрьән уҡыусы муллаларҙың ялҡытҡыс тауышы ҡолаҡҡа һеңеп ҡалған. Мәсеткә йөрөмәй, юғарыла әйтелгәнсә, үҙ аллы уҡырға өйрәнгән муллаларҙың яңы быуыны күренә башланы.\nАллаһы Тәғәлә ҡөҙрәте менән кешелек өсөн изге Ҡөрьән төшөрөлгән.\nНурлы, серле, моңло Ҡөрьәндең 114 сүрәһенең һәр береһенең күп төрлө мәҡәме, моңо бар. Уны уҡыуҙың, өшкөрөүҙең көсө Ҡөрьән тыңлаған, өшкөрөлгән кешенең йәненә барып етә алыуына, тәьҫиренә бәйләнгән. Ҡайһы бер кеше хис-тойғо, фекер йөрөтөү көсө һәм рухи һиҙемлеге менән Алланың бөтә мөғжизәһен тойоп, аңлап тора.\nШулай итеп, мөғжизәле йомортҡа – ул осраҡлылыҡ түгел. Беҙ изге Ҡөрьәнгә таянып дөрөҫ йәшәү рәүешен мөмкин тиклем дин ҡәрҙәштәребеҙгә еткерергә тейешбеҙ.\nБәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт с.ғ.с.: «Ғилем өйрәнеү һәр мосолман ир һәм ҡатынға фарыз», – тип өйрәткән. Шуның өсөн иман килтереү һәм ғибәҙәттә тейешле ғилемде һәр мосолман өйрәнергә бурыслы.\nАллаһы Тәғәлә алған ғилемдәребеҙ һәм ҡылған ғибәҙәттәребеҙ менән риза булһын! Иншалла!\nМөхәммәт хәҙрәт ИСМӘҒИЛЕВ.\nСығыу ваҡыты 18-05-2018, 07:00 | Ҡаранылар: 118


Сифатлы тауар етештереү генә түгел, уны күрһәтә лә белергә к әрәк\nСифат. Был һүҙҙә күп төрлө мәғәнә ята. Беренсе сиратта, ул конкурентлыҡҡҡа һәләтле булыу һәм предприятиеларҙың ҙур э ш башҡарыуына дәлил. Сифатлы тауар етештереү, уның тейешле т алаптарға тап килеүен раҫлау, ҡулланыусыларҙың ышанысын яулау - бөгөн, Бөтә Рәсәй сауҙа ой ошмаһына инергә "сумаҙандарыбыҙҙы әҙерләгәндә", был сифаттар айырыуса\nҮҙ эшмәкәрлегендә сифатҡа ҙур урын бүлгән тиҫтәләгән пред приятие вәкилдәре ошо көндәрҙә БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр һәм сау ҙа министрлығында йыйылды. Юҡ, проблемаларҙы тикшереү кәңәшмәһе нә түгел, ҡыуаныслы хәбәр йыйҙы уларҙы бөгөн. Эш түбәндә: ул ар етештергән продукция республиканың иң сифатлы тауарҙары исемлегенә инде\n- беҙҙә даими рәүештә ( быныһы - бишенсеһе) үткәрелгән конкурс "Башҡ ортостандың иң яҡшы тауарҙары" тип атала.\nЭксперттар продукцияның төрлө талаптарға яуап биреүен тик шерҙе. Әммә\nиң мөһиме - тауарҙың сифаты икәәнлеге сер түгел, әлбиттә. Бөтә донъяла ҡабул ителгән норма буйынса уның гаранты булып халыҡ - ара с тандарттарға тап килгән сифат менеджментының сертификатлаған системаһына эйә булыуы тора. Илебеҙҙә бындай предприятиелар бик күп түге л - 1200 самаһы. Ҡытайҙа уларҙың һаны 75 меңгә барып баҫа! Р еспубликабыҙҙа иһә саҡ алтмышҡа яҡынлаша. Был аҙ, әлбиттә.\n"Башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары" конкурсы йомғаҡтары к үрһәтеүенсә, сифатҡа бәйле һорауҙарҙы системалы хәл итеү буй ынса эш алып барған\nпредприятиелар ҙур уңышҡа өлгәшә лә инде. Быйыл да улар ҙур\nәүҙемлек күрһәтте. Комиссия иғтибарына ике йөҙләп тауар һәм хеҙмәтлән дереү төрө тәҡдим ителде. Аҙыҡ - түлек тауарҙары беренсе урында - уның өлөшөнә конкурс материалдарының 42 проценты тура килә. Производство - техник тәғәйенләнештәге продукция - 25 процент, халыҡ ҡулланыуы тау арҙары ла шул сама.\nМатериалдар быйыл 1 мартҡа тиклем генә ҡабул ителде. Эксп ерттарға бик ҙур күләмле эш башҡарып сығырға тура килде. Һәм, БР Хөкүмәт Opel|ep - министры урынбаҫары, иҡтисади үҫеш һәм сәнәғәт министры Нико лай Пучнин белдереүенсә, иң яҡшыларын һайлауы еңелдән булман ы. Яҡшы эшләүҙән тыш, тауарыбыҙҙы уңышлы итеп күрһәтергә лә өйрәнеүебеҙ һиҙелә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды вице - премьер.\nИң юғары дәрәжә - конкурс лауреаты исеме. Был исемгә 76 т өр тауар һәм\nхеҙмәтләндереү лайыҡ булды. Тағы 70 төр финалист дипломдары\n"Производство - техник тәғәйенләнештәге продукция" номина цияһында - 21 тауар лауреат тип билдәләнде. Иң алда, һис һүҙ һеҙ, "Салауатнефтеоргсинтез" акционерҙар ййәмғиәте тора, уны ң дүрт продукцияһы юғары наградаға лайыҡ булды. Халыҡ ҡуллан ыуы тауарҙары араһында - 15 лауреат. Бында үҙенең ике тауары\n- электр саңһурғысы һәм электр насосы менән Өфө агрегат ете штереү берекмәһе айырылып торҙо.\nИң "уңышлыһы" - аҙыҡ - түлек категорияһы: бында бер юлы 3 5 лауреат билдәләнде. Бер нисә конкурсант икешәр юғары наградаға эйә б улды, улар араһында Дүртөйлө һөт продукттары комбинаты, "Башкирская" ҡ ошсолоҡ фабрикаһы, "Башспирт" дәүләт унитар предприятиеһының Бөрө, Б әләбәй, Өфө филиалдары, Стәрлетамаҡ икмәк комбинаты, Өфөнөң етенсе и кмәк бешереү заводы һәм Туймазынан эшҡыуар Павлов. Кесе эшҡыуарлы ҡтың һуңғы йылдарҙа ҙур әүҙемлек күрһәтеүе ҡыуаныслы хәл.\n"Хеҙмәтләндереү" номинацияһы - иң аҙ һанлы тип табылды. Б ыл бүлектә биш лауреат билдәләнде. Һәм бер юлы ике юғары диплом - "Пышк а" компанияһы төркөмдәрендә.\nӨҫтә һанап үтелгән предприятиелар ойоштороусыларҙың награ даһы һәм вице - премьерҙың ҡул ҡыҫыуына ғына түгел, "Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары" конкурсында ҡатнашыуға хоҡуҡ биреүсе документта рға ла эйә булды. Аңлашылыуынса, был киләһе - федераль этап. Унда беҙҙең респу блика Мәскәү, Мәскәү өлкәһе һәм Краснодар крайынан һуң алдын ғылар рәтендә килә. Был үткән йыл тәжрибәһе буйынса. Әммә бе ҙҙең өсөн был да сик түгел, тырышырға ғына кәрәк. Һәм тағы л а ныҡышыраҡ һәм әүҙемерәк булыу мотлаҡтыр, моғайын: сифатлы тауарҙар етештереү генә етмәй, ҡаҙаныштарың ды күрһәтә лә белергә кәрәк бит.\nБарыһынан тыш конкурс үҙ эшмәкәрлегеңә тәнҡит күҙлегенән ҡарарға\nмөмкинселек бирә. Эксперттарҙың әйткән шелтәләре иҫәпкә алы на, етештереүселәр бер үк хаталарҙы ҡабатламаҫҡа тырыша.\n- Йылдан йыл өлгөләр сифаты яҡшыра бара, - ти Стандартлаш тырыу, метрология һәм сертификат үҙәге директоры Амран Морат шин. - Беҙҙең күҙ алдында тауарҙың сифаты яҡшыра һәм уны лайыҡлы итеп күрһәтергә лә ө йрәнәләр. Тик бер теләк бар: төрлө консервант, стабилизаторҙарҙы мөмки н тиклем аҙыраҡ ҡулланһағыҙ ине. Юҡһа ошондай бер хәл булды. Беҙгә бе р әбей шылтырата һәм һөттән һәр ваҡыт эремсек эшләүән, әммә әле ни өсөндөр уның килеп сыҡмауын белдерә: һөт ни өсөндөр ойошмай, тип апт ырай ул. Ә һеҙҙең менән беҙ уның ни өсөн ойошмауын бик яҡшы беләбеҙ!


Объявления » Страница 13 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Объявления » Страница 13\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 22-12-2016, 16:09\nҮҙенсәлекле тәмлекәс бешереп ҡарарға теләйһегеҙме? Кишерҙән сәй табыны өсөн телеңде йоторлоҡ ризыҡ бешерергә була.Уртаса ҙурлыҡтағы 2 кишерҙе һәм 2 телем лимонды белендерҙа ваҡлайбыҙ. 3 йомортҡаға 1 стакан шәкәр ҡушып миклер менән күпергәнсе туҡыйбыҙ. Ике массаны бергә ҡушып, 2,5 стакан он, 1 ҡап разрыхлитель, 100 грамм тирәһе таҙартылған үҫемлек майы ҡушып уртаса ҡуйылыҡтағы ҡамыр туғырға кәрәк.\nТабаны майлап ҡамырҙы тигеҙләп йәйергә лә ҡайнар мейестә 40 минут тирәһе бешерергә. Сәйҙәрегеҙ тәмле, өйҙәрегеҙ йәмле булһын!...\nИтле бәлеш йәки беляши\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 21-12-2016, 16:24\nЯрты литр йылымыс һөткә 50 грамм ҡоро сүпрә, 1 аш ҡалағы шәкәр ҡомо, 1 йомортҡа, самалап тоҙ һалып бутайбыҙ. Уға әҙ-әҙләп он һала -һала йомшаҡ ҡамыр баҫып 30-40 минут ҡабартып алабыҙ.\nФарш өсөн майһыҙ итте иттурағыс аша ике ҡат үткәреп, тоҙ, борос, ваҡлап уралған һуған һалып бутайбыҙ.\nҠамырҙы ваҡ өлөштәргә бүлергә лә, уларҙы йәйеп, ит һалып түңәрәк бәлештәр әүәләргә. Майҙы ҡыҙҙырып бәлештәрҙе ике яҡлап ҡыҙҙырырға....\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 20-12-2016, 11:10\nЯрты килограмм эремсекте иләк аша үткәрәбеҙ. Уға 4 аш ҡалағы ҡаймаҡ, 100 грамм манный ярмаһы, 2 аш ҡалағы шәкәр, 50 грамм иретелгән аҡ май һәм 1 ҡап ванилин һалып бутайбыҙ. Ҡамырҙы майланған табаға һалғас өҫтөнә туҡылған йомортҡа һылап ярты сәғәт тирәһе ҡайнар мейестә бешереп алабыҙ.\nСәй табыны өсөн телеңде йоторлоҡ тәмлекәс әҙер!...\nФольгала бешкән ҡабымлыҡ\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 19-12-2016, 12:13\nТауыҡтың түш итен артыҡ ваҡ итмәй генә турарға ла, өҫтөнә 1 стакан һөт һалып 1-2 сәғәт ултыртып торабыҙ.\nФольганы ныҡ ҡына итеп майларға ла, унан сөм һауыттар эшләргә. Уға түңәрәкләп ҡырҡылған 2-3 телем картуф һалырға. Өҫтөнә тоҙ, борос һибергә, түңәрәкләп туралған һуған, помидор һалабыҙ. Тағы ла тоҙ һәм борос һибергә. Мул ғына итеп тауыҡ итен һалғас соус ҡойорға ла, ярты сәғәт ҡайнар мейестә бешереп алырға. Бешер алдынан 5 минут ҡала өҫтөнә ҡырғыс аша үткәрелгән ҡаты сыр һибергә була.\nСоус өсөн майонезға йомортҡа һытып оҙаҡ ҡына туҡыйбыҙ, уға иҙелгән һарымһаҡ, гәрсис өҫтәйбеҙ....\nЯңы йыл табынын биҙәйәсәк ҡабымлыҡ\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 16-12-2016, 15:33\nБыл ҡабымлыҡ бик тәмле, шул уҡ ваҡытта табынды ла биҙәп ултырасаҡ.\nБешкән 3 йомортҡаны һәм 150 грамм ҡаты сырҙы ҡырғыс аша үткәрергә, 2-3 тырнаҡ һарымһаҡты төйөргә һәм уларҙы 3 аш ҡалағы майонез менән бутарға. Был массанан бәләкәй генә шарҙар йомарларға кәрәк.\n200 грамм краб таяҡсаларын туң килеш ваҡ ҡырғыс аша үткәреп ҡуябыҙ. Улар бер аҙ ирегәс, сырлы шарҙарҙы ошо таяҡсаларҙа әүәләйбеҙ.\nӘҙер ҡабымлыҡты бер аҙ һыуытҡыста тотоп алғас табынға бирергә була....\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 15-12-2016, 18:05\nБыл салат өсөн 200 грамм бауыр ите кәрәк (ҡош бауыры ла ярай). Уны бешереп, эре ҡырғыс аша үткәреп, тәрилкәгә йәйеп һалабыҙ, майонез һөртәбеҙ. Уның өҫтөнә майҙа ҡыҙҙырылған 2 һуған, артабан ваҡлап туралған 4 тоҙло ҡыяр һалабыҙ, майонез һылайбыҙ. Артабан бешкән 2 кишер (ҡырғыс аша үткәрелгән), ваҡлап туралған 2 йомортҡаның ағын һалабыҙ. Майонез һылағас салаттың өҫтөн ҡырғыс аша үткәрелгән йомортҡа һарыһы менән биҙәп, табынға бирәбеҙ....\nДинара КӘРИМОВА: “Тормошта үҙемде төрлө яҡтан һынап ҡарарға теләйем”\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 9-12-2016, 13:05\n1994 йылда Өфө ҡалаһында тыуғанмын. Әлеге көндә юғары уҡыу йортонда ике йүнәлештә белем алам.\nҠала шарттарында рухлы башҡорт ҡыҙы булып буй еткергәнемә сикһеҙ ҡыуанам. Уй-фекерҙәремде кескәйҙәр һәм өлкәндәргә тәғәйенләнгән шиғырҙарымда, мәҡәләләремдә еткерә алғаныма, күңелемдә ижади орлоҡ яралғанына Аллаһы Тәғәләгә шөкөр итәм. Туған телемә мөхәббәт, халҡым тарихына ихтирамлы мөнәсәбәт тәрбиәләгәне өсөн атай-әсәйемә рәхмәтлемен.\nКүп ҡырлы тормошобоҙҙа үҙемде төрлө яҡтан һынап ҡарарға теләйем. Уҡыу, фән, ижтимағи эшмәкәрлек өлкәһендә әүҙем ҡатнашам. 2015 йылда Мостай Кәрим исемендәге фонд грантына лайыҡ булыуым яңы ынтылыш бирҙе. Кескәйҙәр өсөн “Белгем килә бөтәһен!”, “Бәүелсәкле Аҡбуҙат” исемле шиғыр-буям китаптарым донъя күреүе күңелемде үҫтереп, ҙур яуаплылыҡ та өҫтәне.\nХәҙерге заман кешеһе донъя артынан ҡыуғанда рухи ҡиммәттәрен, милли үҙаңын онотмаһын ине.\nКиләсәктә башҡортомдоң лайыҡлы ҡыҙы булып, матбуғатыбыҙға үҙ өлөшөмдө индерергә яҙһын.\nҺәр яҡтан да уңған ҡыҙ\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 6-12-2016, 12:12\nҺүрәттәге һылыуҡай – Әлиә Рәшит ҡыҙы Рәшитова. Ул Архангел районының Горный ауылында тыуып үҫкән. Әлиәгә 18 йәш.\nБәләкәй сағынан хайуандарҙы яратыуы уны Башҡорт дәүләт аграр университетының ветеринария факультетына алып килгән. Ҡыҙ йәмәғәт эшендә лә әүҙем, быйыл йәйгеһен “Ырыу” командаһы менән Белгород ҡалаһында IV Рәсәй юғары уҡыу йорттары студенттары ижады фестивалендә ҡатнашып, I дәрәжә лауреат исемен алыуға ҙур көс һалған.\nӘлиә буш мәлдәрендә тәбиғәт күренештәрен оҫта итеп фотоға төшөрә, йырларға ярата....\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 4-12-2016, 13:08\nУртаса ҙурлыҡтағы 2 ҡабаҡты (кабачки) тышынан һәм орлоҡтарынан таҙартып ҡырғыс аша үткәрәбеҙ. Уға 2 йомортҡа, тоҙ, борос, самалап он (4-5 аш ҡалағы) һалып уртаса шыйыҡлыҡта ҡамыр бутайбыҙ. Был массанан майлы табала 6 ҙур ҡоймаҡ бешереп алабыҙ.\n3 аш ҡалағы майонезға 2 тырнаҡ һарымһаҡты иҙеп, 200 грамм ҡаты сырҙы ҡырғыс аша үткәреп һалып бутайбыҙ. Ҡоймаҡтарҙы ҙур тәрилкәгә ҡатлам -ҡатлам итеп һалабыҙ. Һәр ҡат араһына сырлы массаны һыларға, түңәрәкләп теленгән помидор һалырға. Ә иң өҫкө ҡоймаҡ өҫтөнә түңәрәкләп туралған зәйтүн емешен һибергә була.\nБыл ҡабымлыҡты табынға йылы килеш тә, һыуытып та бирергә була. Ифрат тәмле ризыҡ, һис шикһеҙ бешереп ҡарағыҙ!...\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 30-11-2016, 13:02\nБәлеш өсөн әсеткеле, шулай уҡ сөсө ҡамыр ҙа ярай. Мин шулай ҙа уны әсеткеле ҡамырҙан яһарға тырышам.\nЯрты литр йылымыс һөткә 2-3 аш ҡалағы сөпрә (ҡабартҡы), 3 аш ҡалағы шәкәр һалып болғатырға. Уға өй температураһында йомшарған 200 грамм аҡ май (маргарин да ярай), 3 йомартҡа, 4 аш ҡалағы үҫемлек майы, тәменә ҡарап тоҙ һәм 2 стакан он һалып шыйыҡ ҡамыр туҡыйбыҙ. 1 сәғәт тирәһе ултырып ҡабарғас, тағы ла ярты кило тирәһе он һалып йомшаҡ ҡамыр баҫабыҙ. Уны йылы урынға ҡуйып тағы ла бер ҡабартып алырға.\nҠамырҙы бәләкәй киҫәктәргә бүлеп әүәләргә лә, йәймәләр йәйергә. Уның уртаһына эслекте һалып, ярым ай кеүек ҡырҙарын семетеп сығырға ла майланған табаға теҙеп сығырға. Бәлештәрҙең өҫтөнә туҡылған йомортҡа һарыһы һөртөп, ҡайнар мейестә әҙер булғансы бешерергә.\nЭслек өсөн уртаса ҙурлыҡтағы кәбеҫтәнең яртыһын ваҡ ҡына итеп турарға. Уға тоҙ һибеп оҙаҡ итеп ҡул менән ыуырға кәрәк. (Массаның күләме ике тапҡырға кәмергә тейеш). Кәбеҫтәне һыуынан һарҡытып алырға ла, уға бешеп туралған 4 йомортҡа, 100 грамм тирәһе иретелгән аҡ май, 1 сәй ҡалағы шәкәр ҡомо һалып яҡшылап бутарға....\nАртҡа 1 ... 9 10 11 12 13 14 15 16 17 ... 39 Алға


Үҙең ышан » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Үҙең ышан\nҮҙең ышан 04.09.2018 // Сәйәсәт\nУңыш сере нимәлә?\n“Йәш гвардия”ның төбәк бүлексәһе ойошторған\n“Мин – граждан” республика белем биреү форумы “Һинең мөмкинлектәр республикаһы” саҡырыуы аҫтында дүрт ҡалала үтте. Ул бер майҙанда 300-ҙән ашыу иң әүҙем йәштәрҙе берләштерҙе. Дүрт көн барған форумдың йомғаҡлау сараһы Белем көнөндә “Өфө-Арена” һарайы майҙанында үтте.\n– “Мин – граждан” форумы Башҡортостанда алтынсы тапҡыр уҙғарыла. Тәүгеһе “Башҡорт Селигеры” тип аталды. Был юлы республиканың иң дәртле һәм әүҙем йәштәре дүрт көн дауамында “Эшҡыуарлыҡ һәм IT”, “Сәйәсәт”, “Медиа”, “Ирекмәнлек” майҙандарында эшләне. Шулай уҡ Мәскәү ҡалаһының һәм башҡа төбәктәрҙең спикерҙары белем һәм тәжрибә менән уртаҡлашты, – ти “Йәш гвардия”ның Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе етәксеһе Люциә Юлыева.\n“Өфө-Арена” һарайы майҙанында уҙған сарала республикабыҙҙың төрлө район-ҡалаларынан килгән “Йәш гвардия”ның ағзалары, ирекмәндәр, йәштәр ҡатнашты. Һис шикһеҙ, сара йәштәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты, “Өфө-Арена” һарайы алдына байтаҡ халыҡ йыйылды. Сараның Белем көнөндә үтеүе лә ифрат уңайлы булды.\nФорум сиктәрендә “урам” баскетболы, заманса бейеүҙәр, һүрәт төшөрөү, ГТО нормаларын тапшырыу кеүек саралар ҙа уҙғарылды.\n“Йәш гвардия”ның төбәк бүлексәһе ойошторған “Мин – граждан” республика белем биреү форумы алдына ҡуйған маҡсатына өлгәште: дүрт көнгә һуҙылған сара меңәрләгән йәштәрҙе туплап, уларҙың тормошона күп яңылыҡтар индерҙе, дуҫтар-теләктәштәр табыуға булышлыҡ итте. Әйткәндәй, форумда уларҙың иң әүҙемдәренә бүләктәр тапшырылды. Боҙ һарайының эсендә йәш дизайнерҙар конкурсы үтте, һүрәт күргәҙмәһе ойошторолдо.\nФорумдың төп темаларының береһе ирекмәнлек булһа ла, унда нисек уңышҡа өлгәшеү буйынса сығыштар ҙа булды. Бестселлерҙар авторы Лариса Парфентьева үҙенең һәм кешеләр яҙмышы аша нисек билдәле булып китеү серҙәре менән уртаҡлашты. Күсемһеҙ милек агентлығы етәксеһе Рим Хәсәнов та ошо йүнәлештә файҙалы кәңәштәр бирҙе.\n– Ауырлыҡтар беҙҙе һәр саҡ көслөрәк итә. Был тормошта туҡтауһыҙ эҙләнергә һәм үҙеңде табырға кәрәк, – ти Рим Наил улы.\nЭшҡыуар Антон Бритва “Мотивация һәм лидерлыҡ” темаһына сығыш яһап, спорт өлкәһендә уңышҡа өлгәшкәндәр миҫалында йәштәрҙе камиллыҡҡа саҡырҙы. Артем Шаронов та үҙенең ҡасандыр ошолай ябай студент булыуын билдәләп, эшҡыуарлыҡҡа тотоноп киткән юлы хаҡында һөйләне, кәңәштәр бирҙе. Ул хәҙер молекуляр медицина үҙәге хужаһы.\nҒөмүмән, сығыш яһаған спикерҙарҙың барыһы ла йәштәрҙе уңышлы, булыу өсөн туҡтауһыҙ эшләргә, бер нәмәнән дә ҡурҡмаҫҡа, үҙ көсөнә ышанып, республикала тыуҙырылған бөтә мөмкинлектәрҙе файҙаланып йәшәү серҙәренә өйрәтте.\nКонстантин ТОЛКАЧЕВ: "Мөрәжәғәтнамәләге бер фекер ҙә, бер идея ла тормошҡа ашырылмай ҡалырға тейеш түгел" 18.12.2018 // Сәйәсәт\nКонстантин ТОЛКАЧЕВ, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе: – Сығыштың урыны һәм...\nРуслан ҒИЗЗӘТУЛЛИН: "Бөтә булған көстәрҙе берләштереү төбәк тормошон яҡшыртыуға килтерәсәк" 18.12.2018 // Сәйәсәт\nРуслан ҒИЗЗӘТУЛЛИН, “Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе: [quote]–...\nМортаза РӘХИМОВ: "Мин республика Башлығының бөгөнгө Мөрәжәғәтнамәһен ыңғай баһалайым" 18.12.2018 // Сәйәсәт\nМортаза РӘХИМОВ, Башҡортостандың тәүге Президенты: [quote]— Республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса...\nЭшҡыуарлыҡ асыҡлыҡҡа ҡоролорға тейеш 18.12.2018 // Сәйәсәт\nРәсәй-Ҡытай йәштәр бизнес-инкубаторы етәксеһе, эшҡыуар Иван Абрамов Башҡортостан Башлығы вазифаһын...\nАлдынғылар һәм етәкселәр “Торатау”ға йыйылды 18.12.2018 // Сәйәсәт\nБөгөн Өфөләге “Торатау” конгресс-холында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий...\nТәҡдимдәр көтөлә 18.12.2018 // Сәйәсәт\nАғиҙел ҡалаһындағы, Ейәнсура районындағы территориаль һайлау комиссияларының хәл иткес тауыш...\nПроект һынау үтерме? 18.12.2018 // Сәйәсәт\nӨфөлә кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ буйынса “Рәсәй терәге” дөйөм Рәсәй ижтимағи ойошмаһы лидерҙарының...


Киң мәғлүмәт саралары араһында суд эшмәкәрлеген иң яҡшы яҡтыртыуға конкурс иғлан ителде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nКиң мәғлүмәт саралары араһында суд эшмәкәрлеген иң яҡшы яҡтыртыуға конкурс иғлан ителде\n16:51, 13 января 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 13 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\nСуд эшмәкәрлеген иң яҡшы яҡтыртыу конкурсында ҡатнашыу өсөн ғаризалар ҡабул итеү 19 ғинуарҙа тамамлана.\nКонкурсҡа 2014 йылдың 1 ғинуарынан 31 декабренә тиклем рус һәм башҡорт телдәрендә баҫылған материалдар ҡабул ителә. Бәйге «Иң яҡшы публикация», «Иң яҡшы видеосюжет», «Башҡортостан Республикаһының суд системаһы эшмәкәрлеген әүҙем һәм профессиональ яҡтыртҡан өсөн» номинациялары буйынса уҙғарыла.\nЕңеүселәргә дипломдар һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ. Бүләкләү тантанаһы республиканың суд системаһы эшмәкәрлеге һөҙөмтәләренә арналған кәңәшмә барышында үтәсәк.\nТеги: киң мәғлүмәт саралары,ижади конкурс,судтар


Республикала Билдәһеҙ һалдат көнөн билдәләйҙәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала Билдәһеҙ һалдат көнөн билдәләйҙәр\n11:14, 3 декабря 2015 Йәмғиәт\nРеспубликала Билдәһеҙ һалдат көнөн билдәләйҙәр Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 3 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостанда, тотош Рәсәйҙәге кеүек үк, 3 декабрҙә Билдәһеҙ һалдат көнө билдәләйҙәр. 2014 йылдың ноябрь башында Рәсәй Президенты Владимир Путин Билдәһеҙ һалдат көнөн үткәреү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. 1966 йылдың тап ошо көнөндә Александр баҡсаһында фашист ғәскәрҙәре менән ҡаты алыштар барған Ленинград шоссеһынан килтерелгән билдәһеҙ һалдаттың ҡалдыҡтары тантаналы шарттарҙа ерләнгән. Ул саҡта Гитлер ғәскәрен Мәскәү өсөн алыштарҙа тар-мар итеүҙең 25 йыллығы билдәләнгән булған.\nБайрам алдынан Өфөләге Еңеү паркында сәскәләр һалыу тантанаһы уҙҙы. Иҫтәлекле дата уңайынан Хәрби Дан музейында «Быуындар йөрәгендә — хәтер һәм ғорурлыҡ» тип аталған түңәрәк өҫтәл ойошторолдо, унда ҡатнашыусылар ошо уҡ исемле федераль проектҡа йомғаҡ яһаны һәм республика эҙәрмәндәре эшмәкәрлеге һөҙөмтәләрен тикшерҙе. Осрашыуға Башҡортостан отрядтары командирҙары һәм уларҙың тәрбиәләнеүселәре, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, тыл эшсәндәре, Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзалары, Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы вәкилдәре килгәйне. «Хәтер вахтаһы-2015» йомғаҡтары буйынса әүҙем йәмәғәтселәр, эҙәрмәндәр Рәхмәт хаттары менән билдәләнде.\nБайрам алдынан Салауат ҡалаһында Ватанды һаҡлағанда һәләк булған ҡыҙылармеец Васидий Гудковтың исемен мәңгеләштереү буйынса тантана булды. Яугир 1942 йылдың декабренән хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнгән. 2015 йылдың 12 авгусында Тула өлкәһенең «Рубеж» эҙәрмән отряды Калуга өлкәһе Сметское тигән урында уның мәйетен таба. Шәхесен медальоны буйынса асыҡлайҙар. Геройҙың мәйетен хөрмәтләп ер ҡуйынына тапшырҙылар.\nОшо көндәрҙә республиканың барлыҡ ҡала һәм райондарында иҫтәлекле саралар ойошторола.\nТеги: ҡораллы көстәр һәм йәмғиәт,иҫтәлекле дата


Ике яҡташыбыҙ Рәсәйҙең билдәле 50 ҡатын-ҡыҙы исемлегенә инде\n11 Март 2019, 13:35\n«Медиалогия» компанияһы 2018 йылдың мартынан 2019 йылдың мартына тиклем Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙары медиарейтингын төҙөгән\n. Өфөлә тыуып үҫкән ике яҡташыбыҙ билдәле 50 гүзәл зат вәкиле исемлегенә инде. Һигеҙенсе урында — Рәсәйҙең Үҙәк банкы рәйесе Эльвира Нәбиуллина (бер йылда киң мәғлүмәт сараларында хәбәрҙәр һаны — 66 274). Рок-йырсы Земфира 48-се баҫҡыста тора (12 174 хәбәр).\nРейтинг лидерҙары — Рәсәй дипломаты, Сит ил эштәре министрлығы вәкиле Мария Захарова (158 474 хәбәр), Рәсәй сәйәсмәне, журналист Ксения Собчак (135 265) һәм телевидение алып барыусыһы Ольга Бузова (118 566).\nМедиарейтинг 49 меңдән ашыу сығанаҡты (ТВ, радио, гәзит-журналдар, мәғлүмәт агентлыҡтары, интернет киң мәғлүмәт саралары) үҙ эсенә алған «Медиалогия» системаһы нигеҙендә Рәсәй киң мәғлүмәт сараларында баҫылған хәбәрҙәр һаны буйынса төҙөлгән.


Эштән байрам яһап... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Эштән байрам яһап...\nЭштән байрам яһап... 07.12.2013 // Йәмғиәт\nБыл көндәрҙә ауыл халҡы мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫрап-тәрбиәләүгә йәй айҙарында һалған бигүк еңел булмаған хеҙмәтенең емештәрен барлай. Быуындан быуынға күсеп, күп ерҙәрҙә әле лә һаҡланып ҡалған йола буйынса, “Ҡаҙ өмәһе” үткәреү унда ҡатнашыусыларға ғына түгел, бар халыҡ өсөн матур байрамға әйләнә.\n...Тирә-яҡты наҡыҫ ҡына нурҙарына солғап, башланаһы көндөң аяҙ буласағын белгертеп ауыл эргәһендәге тау һырттары артынан ҡояш ҡалҡыуға Рида менән Әнфир Хасфатуллиндар ихатаһына парлашып та, берәм-һәрәм дә күрше-күләне, туған-тыумасаһы йыйыла башланы. Ни өсөн саҡырылғандарын белгәнгә күрә, барыһының да күңеле күтәренке, шаярып-көлөшөп алалар, бер-береһенә төрткөлө һүҙҙәр ысҡындыралар. Үҙҙәрен әйҙүкләп, йылы һүҙҙәр менән ҡаршылаған хужаларҙың күҙҙәренә тура ҡарап, уларҙы күккә сөйөп маҡтаусылар ҙа юҡ түгел. Хасфатуллиндар иһә ҡәнәғәт төҫ менән йылмайып ҡына ҡуя. Маҡталырға ла, ҡыуанырға ла урын бар шул уларға: етмеш баштан артыҡ ҡаҙ һуялар бөгөн.\nБер аҙ гәпләшеп, ил һәм донъяның төрлө тарафтарындағы хәл-ваҡиғаларҙы барлағас, ауылдағы һуңғы яңылыҡтар менән уртаҡлашҡас, ҡатын-ҡыҙ күршеләге клубҡа ҡаҙ йолҡорға урын әҙерләргә китте, ә үткер бысаҡ менән “ҡоралланған” ир-егет ҡаҙҙарҙы сала башланы. Кемеһелер ҡурала уларҙы тотоп, тәпәйҙәрен бәйләп килтереп тора, икенселәре һуйылғандарын ҡайнар һыу менән бешекләп, йөнөн йолҡор өсөн ҡатын-ҡыҙға илтеп тапшыра.\nХужаларҙың ҡоҙаһы Инзил Ғәзетдинов гармунында бер-ике шаян көй уйнап өмәселәрҙе әҙерәк дәртләндерҙе лә, мөһим эш менән мәшғүл ир-аттың йырларға әллә ни теләге юҡлығын шәйләп, йөн йолҡҡан ҡатын-ҡыҙ янына инеп китте. Бында уны, әлбиттә, үҙ итеп, шау-гөр килеп ҡаршыланылар. Тиҙҙән клубтан, бер-береһен алмаштырып, боронғо һәм заманса башҡорт, татар, удмурт һәм урыҫ йырҙары, күңелле таҡмаҡтар ишетелде: өмәселәр сиратлап үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте, улар тынып ҡалғанда гармунына ҡушылып Инзил үҙе лә йыр һуҙҙы.\nБыл арала хужа өйөндә ҡыҙған оло мейестә ике ҡоҙағый тиргә батып тәбикмәк бешерҙе. Тиҙҙән барыһы ла уны ауыҙ итергә өҫтәл артына йыйылды. Тәмле сәйҙән һуң ҡатын-ҡыҙ гармун моңо аҫтында йола буйынса ҡаҙ түшкәләрен көйәнтәләргә аҫып, Гәрәй йылғаһындағы быуаға йыуып-сайҡарға төштө. Бар эштәрҙе лә көн яҡтыһында уңышлы теүәлләп, байрам төҫө алған уртаҡ хеҙмәттән оло ҡәнәғәтлек тойғоһо кисергән өмәселәр, кисен ут алынғас, ҡаҙ бәлешен тәмләп ҡарарға йыйылды.\n– Ошондай дөйөм саралар беҙҙә йыш үтә, – тип ғорурлыҡ менән һөйләне, ҡаҙ йолҡоусылар янында булып сыҡҡас, Ямаҙы ауыл хакимиәте башлығы Гүзәл Талипова. – Күп көс талап иткән эште бергәләп башҡарыу тиҙ һәм еңел бит. Ауылдың иң абруйлы ғаиләләренең береһе булған, өс бала үҫтергән эшһөйәр Хасфатуллиндарға барыһы ла теләп ярҙамға килде.\n– Был ғәҙәт тә, “Ҡаҙ өмәһе” кеүек күркәм йола ла һәр халыҡта борондан килә, – тип һүҙгә ҡушылды район удмурттарының милли-мәҙәни үҙәге етәксеһе Юрис Сәитов. – Андреевка халҡы ла уны онотмай. Хужаларҙың ризалығы һәм ихтыяры, клуб мөдире Гүзәлиә Ғөбәеваның тырышлығы менән өмә йырлы-моңло байрамға әйләнде.\nДонъялар насар, эш юҡ тип зарланып ултырмай, мал-тыуар, ҡош-ҡорт тотоп, йыл әйләнәһенә тир түгеүсе тырыш ауыл кешеһе дөйөм хеҙмәтенә лә байрам төҫө бирә белә икән – был һәр яҡтан тик маҡтауға лайыҡ.\nАвтор: Игнат ШӘЙХЕТДИНОВ.


Хәбәрҙәр: Балаларҙы аҫрауға алыу: Рәсәй һәм АҠШ араһындағы бәхәс..\nБалаларҙы аҫрауға алыу: Рәсәй һәм АҠШ араһындағы бәхәс..\nДәүләт думаһы АҠШ Конгесынан Кирилл Кузьминды- һәләк булған Максим Кузьминдың туғанын Рәсәйгә ҡайтарырға ярҙам итеүен һораны. Малайҙарҙы уҙған йыл аҙағында Печора ҡалаһындағы Псков өлкәһе балалар йортонан американлылар ғаиләһе аҫрауға алған.\nМаксимдың һәләк булыуы тураһында 21 ғинуарҙа билдәле булды. Фажиғәнең сәбәптәре бик үк аңлайышлы түгел. Хәбәр итеүҙәренсә, балаға психотроп препараттар бирелгән, ә үлер алдынан ул бик ныҡ тумалған. Америка властары тикшереү үткәрә, әммә медэкспертиза һөҙөмтәләре хаҡында хәбәр итмәйҙәр. Баланың һәләк булыу факты буйынса Рәсәйҙең Тәфтиш комитеты ла тикшереү башланы.\nEвроньюс телеканалының кино төшөрөү төркөмө Рәсәйҙән тәрбиәгә алынған Елена йәшәгән Мэриленд штатындағы Роквилгә америка ғаиләһе менән танышыу өсөн килде.\nҠыҙға 2 генә йәш сағында Мәскәүҙәге балалар йортонан уны Сесилия алған:\n“Мин эйелеп уға ҡараным, ул миңә...Тәү күреүҙән үк яраттым. Тап шулай булды! Йөрәгем ирене лә ҡуйҙы. Был минең ҡыҙым. Уны табыр өсөн миңә ярты донъяны урап сығырға тура килде.”\nҺуңғы 20 йыл эсендә Америка ғаиләләре 60 меңдән ашыу Рәсәй етемен тәрбиәгә алған. Американлыларға бюрократик ҡатмарлыҡтарҙы үтергә Балаларҙы аҫрауға алыу буйынса милли совет ярҙам итә.\nУның президенты Чак Джонсон бына нимә ти:\n“Тикшеренеү һөҙөмтәләре асыҡ күрһәтеп тора: балалар йортонда үткәргән бер генә ай ҙа баланың үҫешенә ифрат ҙур йоғоноһо яһай, хатта иң бәләкәстәргә лә. Ҡыҫҡаһы, балаларға ғаилә кәрәк.”\nРәсәйҙән тәрбиәгә бала алыу өсөн, кәм тигәндә, 30 мең доллар аҡса түләргә тура килә. Datz агенствоһы вәкиле Марк Экман һөйләй:\n“Рәсәй законы буйынса, баланы сит илгә тәрбиәгә биреү өсөн, уның махсус медицина күрһәтмәһе булырға тейеш, йәғни, һап-һау баланы аҫрауға бирмәйҙәр. Рәсәйҙән бала алыусы сит ил кешеләре был турала белә, был аҙымды улар аңлы рәүештә эшләй, баланың ниндәйҙер диагноз менән булыуы улар өсөн сер түгел.”\nЕленаның үҫеш кимәлендәге тотҡарлыҡты тәрбиәгә алған ата- әсәһе белә. Рәсәйҙә “Дима Яковлев” законын ҡабул иткәндән һуң, Елена һымаҡ Рәсәй балаларына Америка ғаиләләренә юл ябыҡ.\nЧак Джонсон:”Эшкә сәйәсмәндәр килеп ҡыҫылһа,өмөттәр өҙөлә, улар бәхәс ҡора, фажиғәне сәйәси маҡсаттарҙа файҙаланырға тырыша. Уйлауымса, һүҙ бөтөнләй балалар хаҡында бармай, маҡсат икенсе- АҠШ-ты уңайһыҙ хәлгә ҡуйыу.”.\nАҠШ граждандарына Рәсәй балаларын тәрбиәгә алыуҙы тыйыусы закон Рәсәй граждандарына ҡарата санкциялар индергән Американың “Магнитский акты”на яуап итеп ҡабул ителде.\n”АҠШ граждандарына Рәсәй балаларын тәрбиәгә биреүҙе тыйыусы закон американлыларҙы шаҡ ҡатырҙы. Ни генә тимә, аҫрауға бала алыу ҡиммәт тора, Рәсәй кешеләре был бизнестан килем ала. Бында иң тәүҙә Америкала үҙ йортона эйә булыуҙан мәхрүм ҡалған Рәсәй етемдәре зыян күрә,-”тип хәбәр итә Евроньюс хәбәрсеһе Штефан Гробе.


Ни өсөн баш мейеһе баҫымы күтәрелә?\n26 Декабрь 2020, 19:48\nБаш мейеһе баҫымының нилектән күтәрелеүен аңлау өсөн уның үҙ-ара тоташҡан дүрт ҡыуышлыҡтан (ҡарынсаларҙан) тороуын аңларға кәрәк.\nШулар буйлап арҡа мейеһе шыйыҡлығы – ливкор хәрәкәт итә.\nНормала булғанда ошо ҡарынсаларҙың һәм субарахноидаль киңлектең күләме 130 – 150 мл, ә ливкор көнөнә 450 – 500 мл бүленеп сығырға тейеш. Йәғни ул көнөнә өс тапҡыр яңыртыла. Ә инде арҡа мейеһе шыйыҡлығы баш һөйәге һыйҙыра алғандан күбәйә башлай икән, баҫым күтәрелә һәм шуға бәйле баш ауырта башлай. Айырыуса йоҡонан торғандан һуң, ҡан әйләнеше насарайғанда шулай була.\nИртәнсәк баш ауыртыуы – баш мейеһе баҫымын күтәрелеүенең тәүге билдәһе. Йыш ҡына күңел болғаныу, ярамаған аҙыҡ ашамауға ҡарамаҫтан, ҡоҫҡо килеү кеүек билдәләре лә күҙәтелеүе ихтимал. Быныһы инде – эске баш мейеһе гипертензияһының икенсе билдәһе. Өсөнсө билдәһен күҙ табибы ғына билдәләй ала.\nАуырыуҙың сәбәбе күп төрлө булыуы ихтимал. Мәҫәлән, ауырыу кеше оҙаҡ түшәктә ятыу сәбәпле, ҡан әйләнешенең насарайыуы.\nЛивкор күләменең артыуы мейенең төрлө кимәлендә уның ағыу юлдары блокадаланыу арҡаһында булыуы мөмкин. Был осраҡта компьютер йә магнит-резонанс томографияһы үткән ваҡытта ливкорҙың күбәйеүе арҡаһында бай мейеһе ҡарынсаларының ҙурайыуын күрергә мөмкин.\nБлокадаға менингит, энцефалит кеүек ялҡыныһыныуҙар, шулай уҡ ҡарынсаларҙы ҡыҫыусы йәрәхәт, шештәр килтерә. Инсульт менән инфаркт та ошондай эҙемтәләргә килтерә.\nНиһайәт, үпкәләге тотҡарланыу күренештәре, киҫкен гипертония энцефалопатияһы ла тамырҙарҙың киңәйеүенә һәм мейенең шешеүенә һәм шуның эҙемтәһе булараҡ, баш мейеһе гипертензияһына килтереүе ихтимал.\nБаш мейеһе гипертензияһы – ул ниндәйҙер ауырыуҙың эҙемтәһе булараҡ барлыҡҡа килә. Мәҫәлән, фалиж кеүек үк. Ул бер ҡасан да үҙенән-үҙе булмай, ниндәйҙер сәбәп булырға тейеш. Төп сәбәптәрҙең береһе – инсульт. Бай мейеһе баҫымының күтәрелеүе лә шулай уҡ буштан ғына булмай.\nЭш ливкор күбәйеп китеүҙә түгел, ә ниндәйҙер сәбәп арҡаһында мейенең резерв киңлеге кәмеүҙә һәм арҡа мейеһе шыйыҡлығын ҡуйырға урын етмәүҙә. Күҙ алдына килтерегеҙ: биҙрә һыу менән тулһа, ситкә сайпыла башлай. Биҙрәнән айырмалы рәүештә, мейенең ҡарынсалары киңәйә ала, әммә киңәйгән осраҡта улар мейенең башҡа өлөштәрен ҡыҫа. Был иһә баш ауыртыуына килтерә.\nҠан баҫымын тонометр менән үлсәп булһа, баш мейеһенең юғарымы, түгелме икәнлеген нисек билдәләргә һуң?\nУны дауаханала махсус арҡа мейеһе пункцияһын алып үлсәйҙәр. Әммә уны эшләү мотлаҡ түгел, баш мейеһе баҫымын күҙ төбөн ҡарап, окулист та хатаһыҙ итеп билдәләй ала. Шунлыҡтан иртән баш ауыртып, күңел болғанып тора икән, иң беренсе офтальмологҡа күренегеҙ.\nОкулист ошондай диагноз ҡуя икән, иң беренсе сиратта, неврологта һәм башҡа белгестәрҙә тикшерелеп, уның нилектән барлыҡҡа килеүен асыҡларға кәрәк. Әлбиттә, тәү сиратта төп ауырыуҙы дауалау мөһим. Бынан тыш, шеште кәметеү өсөн, бәүел ҡыуҙырыу препараттарын тәғәйенләйҙәр. Дауаланыу курсын табип билдәләй.\nШулай уҡ бәүел ҡыуҙырыу саралалырынан халыҡ медицинаһы ысулдарына ла мөрәжәғәт итергә мөмкин. Мәҫәлән, дарыу үләндәре. Төнгөлөккә термосҡа ике ҡалаҡ талҡанемеше, бер ҡалаҡ бөтнөк үләне һалып, ярты литр ҡайнар һыу ҡойоп ятырға һәм иртәгәһенә шуны көнөнә 4 – 5 тапҡыр йылы килеш эсергә. Талҡанемеш бәүел ҡыуҙырыу үҙенсәләгенә эйә булһа, бөтнөк үләне баш ауыртыуын, күңел болғаныуҙы баҫа, тынысландыра.\nТуҡранбаш (клевер) үләне лә төнәтмәһе шундай уҡ үҙенһөҙөмтә бирә. 2 ҡалаҡ сәсәкәһенә ярты литр һыу ҡойоп, төнгөлөккә ҡалдырырға, иртәгәһенә көн дауамында әҙ-әҙәләп эсергә.


Инфоурок › Начальные классы › Презентации › Презентация по башкирскому языку на тему "Мәҡәлдәр "\nМәҡәлдәр һәм әйтемдәр: - Йәнлектәр менән - Һандар менән - һүрәттәрҙә\nДуҫтың дуҫ икәне бәлә килгәндә беленер.\nАштың тәме тоҙ менән.\nБаланың бармағы ауыртһа, әсәнең йөрәге ауыртыр.\nКүҙ өсөн яҙ яҡшы, ауыҙ өсөн көҙ яҡшы\nАталы бала-арҡалы, инәле бала-иркәле.\nЙылы һөйәк һындырмаҫ, Һыуыҡ тәнде тындырмаҫ.\nМәҡәлдәр һәм әйтемдәрҙә йәнлектәр исеме.\nСысҡанға … ҙә ҙур дошман. … балаһын бүреккә һалһаң да урманға ҡарай . … серелдәп еңер Башҡорт телендә күп мәҡәл – әйтемдәрҙә йәнлектәрҙең, ҡоштарҙың исемдәре осрай. Төшөп ҡалған һүҙҙәрҙе ҡуйығыҙ.\nҺауалағы … ышанып, ҡулыңдағы … ысҡындырма. Яҡшы … ҡамсы кәрәкмәй\n… балаһын ҡасырға өйрәтер, … балаһын тоторға өйрәтер. Йылы ергә ... эйәләшә.\n… башынан боҙолор. Яҡшылыҡ эшлә лә, һыуға ташла― халыҡ белер, халыҡ белмәһә … белер. Бүленгәнде … ашар.\n… көҙ һанайҙар. Балдың тәмен … белә. Яңғыҙ … ҡар яуҙырмаҫ.\nАрыҡ булһа ла … аҫра. ... маҡтанып шоңҡар булмаҫ, ишәк маҡтанып толпар булмаҫ. .... ашағың килһә, һыуҙан ҡурҡма.\nҺауанан … эҙләмәйҙәр. Яңғыҙ … яҙ килтермәй. Ғилем― … , аҡыл ― ҡанат.\nАҡылһыҙ … менһә, атаһын танымаҫ. Күршенең тауығы булып күренә Бер … ике тире сыҡмай. Аҡыл ―теҙген, ҡылыҡ ― ... теҙгенеңде белеп тарт.\n… йырын йырлайым тип үҙ йырыңды онотма. Әйткән һүҙ ― осҡан ... . Ҡарт … кәбәккә алданмаҫ.\n… урманды һаҡлай, урман … ҙы һаҡлай. Һигеҙ .... аҫрағансы, һимеҙ ... аҫра. … теленән таба.\nҺөҙә торған ... ға хоҙай мөгөҙ бирмәгән. …нән ҡурҡҡан иген икмәҫ . … ҙә туҡ, … ҙа теүәл. Йоҡо ... гә генә моң.\nМәҡәлдәр һәм әйтемдәрҙә һандар\nБашҡорт телендә ҡайһы бер мәҡәл-әйтемдәрҙә һандар осрай. Төшөп ҡалған һандарҙы ҡуйығыҙ. * ... ҡуян артынан йүгерһәң, ... дә тота алмаҫһың . Әсә өсөн бала … йәштә лә бала. * Ат та … аяғында абына.\n* … йылға ҡуян тиреһе лә түҙгән. Байлыҡ … айлыҡ, һаулыҡ – ҙур байлыҡ * Эт күңеле … һөйәк . *… бәләгә … яуап. * Етемдең ҡорһағы … ҡат.\n* … ҡат үлсә, … ҡат киҫ. *Дуҫынан айырылған … йыл илар. * … һум аҡсаң булғансы, … дуҫың булһын. *…. ҡарлуғас менән яҙ булмай, … болот менән көҙ булмай.\n* … ҡылдан арҡан ишеп булмай. * … тәкә башы … ҡаҙанға һыймай. * … уйла, … һөйлә. * Аш ҡәҙере … сәғәт, ашыҡҡанда ярты сәғәт. *…. тарынан бутҡа булмай.\n* … ауылда … ҡәрендәшең булһын. * … сәскә яланды матурламай. * … ҡарғаға … таш етә. * … ҡулыңа … эш, ал да кереш. .\nКартинки с сайтов: -http://images.google.ru/imghp?hl=ru&tab=wi -http://images.yandex.ru/ -http://forum.materinstvo.ru/lofiversion/index.php/t371750-100.html детские фоны; -Башҡорт халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре һүҙлеге, М.Х.Әхтәмов, Өфө, З.Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте, 2008 йыл.\nНомер материала: ДВ-458730


Тристено дендропаркы — Башҡорт Википедияһы\nТристено арборетумы йәки Тристено дендропаркы (Horb. Arboretum Trsteno) — Хорватияла Торстен районында урынлашҡан донъялағы иң боронғо ботаника баҡсаһы/ Элек Европала иң матур урындарҙың береһе булып һаналған. Хорватияның Адриатика буйында берҙән-бер арборетум.\nТристено дендропаркы Викимилектә\n2 Популяр мәҙәниәттә\nXV быуат аҙағында урындағы дворян Гоззе корабль капитандарына сәйәхәттәренән орлоҡтар үҫемлектәр һәм алып килеүҙәрен һорағандар, шулай итеп арборетум барлыҡҡа килгән. Арборетумдың барлыҡҡа килгән теүәл ваҡыты билдәле түгел, ләкин ул 1492 йылда уҡ булған икәне билдәле. Арборетумды һуғарыу өсөн 15 м оҙонлоҡтағы һыу үткәргес төҙөгәндәр. Был акватория әле лә һаҡланған. 1948 йылда баҡса Хорватияның Фәндәр һәм сәнғәт академияһына тапшырыла һәм ошо осорҙан бирле дендропарк академия милегендә һаҡлана. Дендрарий билдәле булған Иҫке Дубовицкий республиканың, Далмация һәм Урта диңгеҙ парктары араһында айырым урын алып тора. Ул XV быуатта баҡса архитектураһы булған «Сараралы паркы»н да үҙ эсенә алған.\n1962 йылда Дендрарий Тристено һаҡлана торған тәбиғи һәйкәлдәр исемлегендә «Ландшафт архитектураһы» һәйкәле булараҡ теркәлгән. Һаҡлана торған территория 255 000 квадрат метрҙы биләй.\n1991 йылдың 2 һәм 3 октябрендә Югославия халыҡ армияһы канонерка һәм самолёттар ҡулланып дендрарийғы өлөшләтә зыян килтерәләр. Һуғыш ваҡытында Тристеноға шаҡтай зыян килә. Шулай уҡ, дендрарий 2000 йылда ҡоролоҡ ваҡытында урман янғыны ваҡытында ныҡ зыян күрә, янғын 120 000 квадрат метр тирәһе паркка зыян килтерә.\nТристено үҙәк майҙанында урынлашҡан ике «Көнсығыш Платан» ағастары — арборетум ғорурлығы булып торалар. Был ағастар ике катастрофаны кисергән. Улар 500 йылды уҙғандар һәм Европала үҫкән төрҙәрҙең уникаль өлгөләре булып һаналалар. Боронғо ағастарҙың бейеклеге яҡынса 45 һәм 60 м, диаметрҙары яҡынса 5 м. Хорватияла Яңырыу осоронда элек бай ғаиләнең йорто булған урында, 1502 йылда күп экзотик үҫемлектәр булған парк асыла.\n"Престолдар уйыны" телесериалының һәм өсөнсө дүртенсе сезондарында Тристено дендропаркы Королева Дауаханаһындағы «Ҡыҙыл крепость һарайы» баҡсалары декорацияһы сифатында файҙаланған.\nТристено дендропаркы Нептун фонтаны\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Тристено_дендропаркы&oldid=948618 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 12 май 2020 в 17:38\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:38 12 май 2020 үҙгәртелгән.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 07.07.2017\nБөгөн Гамбургта донъяның 20 иле лидерҙарының саммиты башланды. Күләмле форумда Рәсәй Президенты Владимир Путин да ҡатнаша. Осрашыуҙа ҡараласаҡ төп мәсьәләләрҙең береһе - террорға ҡаршы көрәш. Рәсми сессия алдынан Владимир Путин менән Дональд Трамп тәүге тапҡыр бер-береһенең ҡулын ҡыҫты. Саммит сиктәрендә ике ил лидерҙарының айырырым осрашыуы ла ҡаралған.\nБөгөн бойондороҡһоҙлоғон иғлан иткән Луганск халыҡ республикаһы хөкүмәте эргәһендә шартлау яңғыраған. Ғәҙәттән тыш хәлдә бер нисә кеше йәрәхәтләнгән. Дауаханаға китеп барғанда ҡазаға тарыусыларҙың береһе һәләк булған. Урындағы властар ваҡиғаны теракт тип ҡабул иткән. Һуңынан үҙәк майҙанда тағы ла бер шартлау ишетелгән.\nҠытайҙың Хунань провинцияһында көслө ташҡын ваҡытында дүрт тиҫтәнән ашыу кешенең ғүмере өҙөлгән һәм хәбәрһеҙ юғалған. Төбәктә ҡойма ямғырҙар ике аҙна самаһы элек башланған. Белгестәр иҫәпләүенсә, Ҡытайҙа был һуңғы 60 йыл эсендә теркәлгән иң ҙур тәбәғәт ғәрәсәте. Һыу баҫыуҙан провинцияла йәшәүсе тағы ла 815 мең самаһы кеше матди зыян кисергән.\nРәсәйҙең тағы ла ике ВУЗ-ы лицензияһыҙ ҡалып, студенттар ҡабул итеү мөмкинлеген юғалтты. Был юлы мәғарифты күҙәтеү идаралығы Липецк идара итеү һәм Мәскәү банк институтттарына ҡарата етди яза сығарҙы. Бынан тыш, Волга буйы федераль округы университетының Ял Саллы ҡалаһындағы филиалы ла быйыл абитуриенттарҙан документар ҡабул итмәйәсәк.\nБөгөн Испанияла бар донъяға билдәле Сан-Фермин фестивале асылды. Һигеҙ быуат дауамында ул үгеҙҙәрҙең тар урамдар буйлап иртәнге йүгереүенән башлана. Әммә тәүге көндә үк тамаша ҡылыусы дүрт турист ярһыған хайуандарҙан төрлө тән йәрәхәттәре алды. Әле улар табиптар күҙәтеүенә алынған. Кешеләр күпләп ҡазаланыуға ҡарамаҫтан сара Памплона ҡалаһында йыл һайын 14 июлгә тиклем дауам итә.