Йылыға йылан да эйәләшә, тиҙәр » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йылыға йылан да эйәләшә, тиҙәр\n25.02.2018 Йылыға йылан да эйәләшә, тиҙәр\nйәки Әхирәтеңдең бәхетен урлап, бәхетле булмаҫһың\n– Ҡатын-ҡыҙ араһындағы дуҫлыҡҡа ышанмайым.\nБына һиңә иҫке ауыҙҙан яңы һүҙ. Донъя яңылыҡтарын барлап, тегеһенең-быныһының “һөйәктәрен йыуып”, майлы ҡоймаҡ менән сөкөрләшә-сөкөрләшә сәй эсеп ултырғанда, Нилә әхирәтемдең кинәт шундай хәбәр ярып һалыуынан күҙ алдым ҡараңғыланғандай булды. Эсемдә нимәлер өҙөлгәндәй тойолдо. Ниләне күптән белһәм дә, ныҡлап өс йыл элек аралаша башланыҡ. Эскерһеҙ, алсаҡ ҡатын. Һәр фекерен төплө уйлап, дәлилдәр килтереп һөйләргә ярата. Ике юғары белемле, белмәгән әйбере юҡ. Китаптарҙы күп уҡый. Берәй хәбәр һөйләй башлаһа, сәғәттәр буйы ауыҙыңды асып тыңлайһың. Унан йәшерен серем юҡ, шатлығын да, проблемаларымды ла тәү сиратта әхирәтем менән бүлешәм. Бөгөн килеп яҡын күргән кешемдең күҙен дә йоммай “тулкһыҙ” хәбәр һөйләп ултырыуына йәнем көйҙө. Мин уны әхирәткә һанап йөрөгән булам бит әле. Ауыҙыма тыңҡыслап тултырған тәмле ҡоймаҡты төйөлә-төйөлә саҡ сәйнәп йотоп ебәргәс, аптыраулы ҡарашымды уға төбәйем. Ситтән ҡарағанда ҡиәфәтем шул тиклем ирмәк күренгәндер инде, Нилә “пырх” итеп көлөп ебәрҙе, хатта уртлаған сәйе сәсрәп китте.\n– Үпкәләмә, был һүҙҙәр һиңә ҡағылмай. Үҙеңде шул тиклем ҡурҡыттым шикелле, ҡыҫыҡ күҙҙәрең ҙурайып, күҙлегең бер күтәрелеп, бер төштө хатта. Әхирәт итеп түгел, һеңлемдәй яҡынһың. Ә бына, ниңә Ниләнең әхирәттәре юҡ икән, тип берәй ваҡыт уйланғаның булманымы? Әсәйемдән, апайымдан башҡа өйөмә килеүсе юҡ, ҡунаҡҡа ла йөрөмәйем. Эшкә барам, эштән ҡайтам. Коллегаларым менән дә эш буйынса ғына һөйләшәбеҙ. Баштан-аяҡ ғаилә мәшәҡәттәре менән генә йәшәйем. Балаларҙы, ирҙе тәрбиәләү менән мәшғүлмен. Аралашҡан ҡатындар күп, әммә улар менән асылып һөйләшә алмайым. Нилә, ниңә беҙҙе өйөңә ҡунаҡҡа саҡырмайһың, тиҙәр. Ваҡытым юҡ, тип һылтау табырға тырышам. Улар ҙа хәҙер аңланы шикелле үҙҙәренән ситләшеүемде. Ошо холҡомдо психик проблема тип һанайым, ә барыһы ла бынан 30 йыл элек булған ваҡиғаға бәйле. Береһенә лә һөйләгәнем юҡ, сер һандығымды бөгөн һиңә асам. Ҡурҡыныс хәл ысынында, – тигәс, ҡурҡып киттем. Баштан мең төрлө уй үтте. Был миңә берәй үлем осрағын бәйән итергә йыйыналыр, моғайын, тип ҡолаҡтарымды ҡарпайтып, ултырғысҡа йәйелеп ултырып, тыңларға әҙер икәнемде белдерҙем.\n– Ғаиләбеҙ менән оҙаҡ йылдар ситтә йәшәнек. Атайым заводта – инженер, әсәйем балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Миңә ете йәш, икенсе класта уҡыйым. Ул заманда ғаиләләр менән дуҫлашып, бер-береңә ҡунаҡҡа йөрөшөү, байрамдар уҙғарыу йолаға әйләнгәйне. Әсәйемдең коллективында ҡатын-ҡыҙҙар күп, барыһы ла йәштәр. Үҙҙәренә 35 – 38 йәш, ҡандарының уйнап торған сағы. Беҙҙең фатир ҙур, иркен. Шуға ла, берәй байрам еттеме, коллегалары ирҙәрен, балаларын эйәртеп, тып итеп килеп етә торғайны. Атайым да өндәшмәне, улар менән ихлас ҡунаҡ булды. Әсәйемдең Рәүфә исемле коллегаһы бар ине. Ап-аҡ йөҙлө, һомғол буйлы. Шул апайҙы ҡурсаҡҡа оҡшатам, һылыулығына иҫем китә. Етмәһә, телгә лә үткер, шаян. Анекдот һөйләй башлаһа, барыһын да ауыҙына ҡаратып ултыртып ҡуя. Теле-телгә йоҡмай, ҡунаҡтарҙың күҙҙәренән йәш сығарғансы көлдөрә. Ире Вәкил менән ике балалары бар. Уныһы ла баһадир кәүҙәле, йөҙгә сибәр, эшкә лә оҫта. Ғаилә татыу, тырышып донъя көтәләр. Ситтән ҡарағанда идеаль пар инде. Балалары ла, атай-әсәй, тип өҙөлөп тора. Рәүфә апайҙың яҡын әхирәте – Вәлимә, ул да әсәйемдәр менән бергә балалар баҡсаһында эшләй. Ҡотһоҙ ғына ҡатын, бәләкәй буйлы, табаҡ битле. Һимеҙлеге кәүҙәһен тағы ла килбәтһеҙ күрһәтә. Рәүфә апай менән ныҡ дуҫтар, бер телем икмәкте бүлешеп, бер-береһе өсөн утҡа-һыуға инергә әҙерҙәр. Әсәйемдең атайыма: “Рәүфә менән Вәлимәнең дуҫлығына иҫем китә, бер туғандар ҙа шулай аралашмаҫ. Рәүфәһе бигерәк инде, Вәлимәнең ауыҙына инеп бара. Керен дә йыуыша, балаларын ҡараша, аш-һыу әҙерләшә. Ҡайһы ваҡыт ҡуна барырға ла өлгөрә. Өйөндә толҡа тапмайҙыр инде, ире эсә, эшләмәй”, – тип һөйләгәне хәтеремдә уйылып ҡалған. Рәүфә апайҙың, ысынлап та тормошо алға барманы, ире көнө-төнө эсте. Ара-тирә “шабашка”ға йөрөһә лә, ғаиләһенә бер тин аҡса бирмәне. Тапҡанын шешәләш дуҫтары менән бүлеште. Шулай ҙа ҡатынына, балаларына бер ваҡытта ла ҡул күтәрмәне. Иҫереп ҡайта ла урындыҡҡа йығыла, таңға тиклем үлек һымаҡ йоҡлай.\nТормош үҙ ыңғайына дауам итте. Был ике ғаилә менән байрам мәлдәрендә генә тап булышабыҙ. Бер көн шулай 8 Мартҡа барыһы ла беҙҙең өйгә йыйылды. Рәүфә апай менән Вәлимә апай ҙа ирҙәрен эйәртеп килде. Беҙгә ололар эргәһенә сығырға ҡушмайҙар. Әсәйем ҡаты тора, бүлмәбеҙҙә өҫтәл әҙерләп бирә лә, ҡунаҡтар таралғансы шунда ултырырға ҡуша. Атай-әсәйҙәренә эйәреп килгән балалар менән ҡунаҡ бөткәнсе бүлмәбеҙҙә мәж киләбеҙ. Был юлы ла байрам күңелле башланды. Балалар араһында иң бәләкәйе – мин. Апайым тиҫтерҙәре менән лото һуға, мине, башың бәләкәс әле, тип яҡын юлатмайҙар. Шуларға иҫем дә китмәй, кәрәгегеҙ бар ине, тигән булам. Миңә стена артындағы өлкәндәр ҡунағы тынғылыҡ бирмәй. Ишек ярығынан ғына күҙемде лә алмай тегеләрҙе күҙәтәм. Бала саҡтың йүләрлеге, их, ҡасан улар кеүек ҙурайып, һый-хөрмәт тулы өҫтәл артында ҡуҡырайып ултырам инде, тип хыялланам. Вәлимә апай, һәр ваҡыттағыса, байрамдың йөҙөк ҡашы. Иҙән уртаһына йәйелеп ултырып анекдот һөйләй, эргә-тирәһендә теҙелешкән ирҙәр, ҡатындар уның һәр һүҙен мәрәкә күреп хихылдаша. Әсәйем менән атайым да шулар араһында. Күҙем менән Рәүфә апайҙы эҙләйем, ул ниңәлер күренмәй. Шул ваҡыт апайым аш-һыу бүлмәһенән һут килтереүемде һораны. “Аҡыллым, һыуһаныҡ, зинһар өсөн, тыңла. Әсәй һине әрләмәй, беҙҙең өлкәндәр яғына сыҡҡаныбыҙҙы күрһә, тетмәбеҙҙе тетәсәк”, – тип ныҡ инәлгәс, сысҡан һаҡлығы менән түргә үттем. Араҡы эсеп, ҡыҙмаса булған ҡунаҡтарҙың миндә ҡайғыһы ла юҡ, күңел асыуҙарын дауам иттеләр. Аш-һыу бүлмәһенә етәрәк, беҙҙең тағы бер бәләкәй бүлмәбеҙ бар. Эргәһенән үтеп барһам, унда кемдер бар икәне ҡолаҡҡа салынды. Асыҡ ишектән ғәжәйеп күренешкә тап булдым. Рәүфә апай Вәлимә апайҙың ире Риф менән ҡосаҡлашып-үбешәләр. Рәүфә апайҙың күлдәк иҙеүе ысҡынған, боттары яланғас. Риф ағай ҡорбанына ташланған йыртҡысҡа оҡшаған, сәсе оймалашҡан, битенән шыбыр тир аға. Икеһе лә шул тиклем шашынғандар, хатта уларға оҙаҡ тексәйеп торғанымды ла һиҙмәнеләр. Был хәл минең тыныслығымды алды. Нимә тиһәң дә, икенсе класс балаһымын. Танауға еҫ инә башлаған, мәктәптә өлкән класс егеттәренең тиҫтер ҡыҙҙарҙың сәстәренән тартып, мөйөшкә ҡыҫып ирендәренән һурып үпкәндәрен күрә-белеп йөрөйбөҙ. Рәүфә апай менән Риф ағайҙың да дуҫтарса ҡосаҡлашмағаны көн кеүек асыҡ. Ләкин нисек улай һуң, икеһенең дә ғаиләһе, балалары бар бит, тигән уй тынғы бирмәй. Икенсе көнө иртәнге ашҡа ултырыу менән был хәлде әсәйемә һөйләнем. “Мин кисә Рәүфә апай менән Риф ағайҙың үбешкәнен күрҙем. Хәҙер Риф ағай уны кәләш итеп аласаҡмы, Вәлимә апай нимә эшләр икән?” – тип хәбәремде теҙәм. Әсәйем минең һөйләгәндәремә иғтибар ҙа бирмәне. Етмәһә, юҡты һөйләп, иҫәрһеп ултырма, тип ҙур ҡалаҡ менән маңлайға тондорҙо. Әсәйемдең ҡыланышына йәнем көйҙө, бер аҙ үпкәләп тә йөрөнөм. Был хәлде онотҡандай булдым, әммә күпмелер ваҡыттан һуң ошоға ҡағылышлы тағы бер ваҡиға килеп сыҡты.\nКөтмәгәндә Вәлимә апайҙың аяғы һынып, дауаханаға эләкте. Өйҙә – ҡарауһыҙ ике бала, ире. Рәүфә апай, әлбиттә, яҡын әхирәтен ярҙамһыҙ ҡалдырмай. Ғаилә тотҡаһын шундуҡ үҙенең ҡулына ала. Көн-төн тимәй уларҙан ҡайтмай, ашарға бешерә, балаларҙы ҡарай. Ауыл халҡы уның шундай изге күңелле ҡатын булыуына һоҡланып бөтә алманы. Ике донъяны ла ҡарарға өлгөрә, Вәлимә әхирәтенән уңды, бер туғандармы ни, тип телдәрен шартлаттылар.\nВәлимә апай ике ай самаһы дауаханала ятты. Бер көн әсәйем ҡайтты ла, шәп-шәп итеп әйберҙәрен йыя башланы, Вәлимәне сығаралар, коллегалар менән барып ҡаршы алырға һөйләштек, тип йәһәтләп сығып китте. Әсәйем ул көндө кисләтеп кенә ҡайтты. Үҙен танырлыҡ түгел. Күп илауҙан йөҙө шешенеп бөткән. Атайым менән оҙаҡ һөйләшеп ултырҙылар, уларҙың хәбәренән шуны аңланым.\nӘсәйем коллегалары менән дауаханаға барып, Вәлимә апайҙы сығарғандарын көткәндәр. Вәлимә апай улар эргәһенә төшөп, әйберҙәрен ҡалдырған. Бер уколым ҡалды, шуны ғына алам да, тип ҡабат өҫкө ҡатҡа менгән. Әсәйемдәр оҙаҡ ултырған, бер ваҡыт табиптар тегеләй-былай йүгерешә башлаған. Шул мәл табиптарҙың береһе яндарына килеп, кемде көткәндәрен һорашҡан. Былар исем-фамилияһын атағандар. Вәлимәне көтәбеҙ, тип әйтеүҙәре булған, табиптың йөҙө ҡара янған. Әхирәтегеҙ әле генә вафат булды, һуңғы системаны күтәрә алмаған, сәбәптәре асыҡлана, тигән хәбәрҙе еткергәндәр. Ҡатындар иҫтәрен йыя алмай, шаңҡып ултырып ҡалғандар. Бер нисә сәғәт элек һап-һау, үҙ аяҡтарында эргәләренә төшөп, көтөгөҙ, хәҙер сығам, тигән әхирәттәренең үлеменә бер нисек тә ышанмайҙар. Һуңынан һөйләүҙәренсә, Вәлимә апай процедура кабинетында система ала ла үҙе ятҡан палатаға инә. Бүлмәлә ятҡан ҡатындарға, ҡыҙҙар, ниңәлер уколдан һуң кинәт хәлем бөттө, тыным быуыла, шәфҡәт туташын саҡырығыҙ әле, тип үтенә. Ләкин ярҙам күрһәтеп өлгөрмәйҙәр, шундуҡ йән бирә.\nВәлимә апайҙы тәрбиәләп, һуңғы юлға оҙаттылар. Ана шул тик тормаған телем бар бит минең. Бер көн шулай ашарға ултырғас, әсәйемдән, Вәлимә апай үлде, Риф ағай хәҙер Рәүфә апайҙы мотлаҡ өйөнә кәләш итеп алып ҡайтыр инде, тип һорарға булдым. Уныһы китте туҙып, ошо бала ҡасан туҙға яҙмаған хәбәрен һөйләүҙән туҡтар инде, кешеләрҙә ҡайғы, ә һин әкиәт һатаһың, тип тетмәмде тетә башланы. Арт һыныма сыбыҡ менән эләгер ине, бүлмәмә бикләнеп саҡ ҡотолоп ҡалдым. Шулай ҙа һуңынан хәл-ваҡиғаларҙың нисек боролош алырын ситтән генә күҙәтеп барҙым. Минең әйткәндәрем дөрөҫкә сыҡты, күп тә үтмәне, бар халыҡты хайран ҡалдырып, Риф ағай Рәүфә апайҙы өйөнә кәләш итеп алып ҡайтты. Һис бер нәмә булмағандай йәшәнеләр ҙә киттеләр, әммә улар араһындағы “ялҡынлы” мөхәббәт оҙаҡҡа барманы. Вәлимә апайҙың ике балаһы үгәй әсәләрен ҡабул итмәне. Ир ҙә емештең тыйылғанда ғына татлы булғанын аңланы, күрәһең, һөйәркәһе менән борсаҡтары бешмәй башланы. Улар араһында нимә булғандыр – билдәһеҙ, әммә күп тә үтмәй, Риф ағай эскегә һалышты. Ҡатынының вафатынан һуң йыл да үтмәне, аҫылынып үлеп ҡуйҙы. Ике балаһын апалары тәрбиәгә алды. Рәүфә апайға балаларын алып, өйөнә ҡайтыуҙан башҡа сара ҡалманы. Башы эскенән сыҡмаған ире лә һүҙ әйтмәне, ары-бире һуғылып йөрөй торғас, ҡайҙалыр йәшәгән алыҫ туғандарына сығып китте. Рәүфә апай ике балаһы менән япа-яңғыҙы тороп ҡалды. Был хәлдәргә күп ваҡыт үтте, балалары үҫеп буй еткерҙе. Үҙенең дә сәстәренә сал ҡунып, ғүмер көҙө ишек ҡаҡты. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡартлыҡ көндәренә шатланып, ҡәҙерле әсәй, өләсәй исемен алып хөрмәт ҡаҙанырға яҙманы уға. Балалары тормошта үҙ юлын таба алманы, насар юлға баҫты. Ғаилә ҡорһалар ҙа, йәшәүҙәренең рәте-сираты булманы. Ахырҙа, айырылышып, нисек етте шулай йәшәйҙәр. Ейән-ейәнсәрҙәре лә тормоштан уңманы, ауыр яҙмышҡа дусарҙар. Ҡылған эштәреңә ҡасандыр килеп Хоҙай Тәғәлә ҡаршыһында яуап бирергә кәрәклеген онотабыҙ шул. Әхирәтенең бәхетен урлап, Рәүфә апай үҙен, ғаиләһен яҡты киләсәктән мәхрүм итеүен аңланымы икән? Вәлимә апай ҡуйынына йылан эйәләштергәнен дә белмәй, яҡты донъя менән хушлашты. Ә бер уйлап ҡараһаң, уның үлеме лә көтмәгәндә һәм серле шарттарҙа булды. Кешеләр ауыҙынан, Вәлимәнең үлемендә Рәүфәнең дә ҡыҫылышы бар, тигән имеш-мимештәр ҙә ишетелде. Дуҫ-иштәре, туған-тыумасаһы араһында дауаханала ҙур ғына урын биләгән кешеләр бар ине. Кем белһен инде, үлемдең сәбәптәрен аныҡлап, тикшереп төпсөнөп йөрөүсе булманы. Был сетерекле хәл ғүмер буйы күңелемде өйкәй, полицияла таныштарым булһа, шул көндө табиптарҙан, шәфҡәт туташтарынан кем дежурҙа торған, системаны кем ҡуйған, барлыҡ документты ҡалҡытып ҡарарға ине. Рәүфә апай менән осрашырға насип итһә, бәлки, һорар ҙа инем. Үлем түшәгенә ята ҡалһа, ярлыҡау һорап, бәлки, үҙе лә һөйләр, тип уйлайым. Ҡырын эш ҡырҡ йылдан һуң да беленә, тиҙәр. Берәй ҡасан сер ҡапсығы асылып, дөрөҫлөктөң өҫкә ҡалҡып сығыуына һаман ышанам. Шулай, әхирәт. Ошо хәл арҡаһында ҡатын-ҡыҙ араһындағы дуҫлыҡҡа шикләнеп ҡарайым. Ҡуйыныма йылан эйәләштереп ҡуймайым.


Ҡашҡаҡ — Башҡорт Википедияһы\n56°06′22″ с. ш. 55°27′41″ в. д.HGЯO\n80 250 860 004\n80 650 460 116\nҠашҡаҡ (рус. Кашкаково) — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 481 кеше. Почта индексы — 452843, ОКАТО коды — 80250860004.\n2010 йыл 14 октябрь 481 254 227 52,8 47,2\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Янаул): 45 км\n1795 йылда Мейәшъяҙы (Вәрәз) йылғаһы буйындағы Ҡашҡаҡ ауылында ни бары 30 ихата була, унда тик башҡорттар ғына (136 кеше) йәшәй. VII ревизияла шул уҡ һанда йорттар һәм 109 ир-егет иҫәпкә алына. 62 ихата-хужалыҡта 310 башҡорт йәшәгәнен VIII ревизия күрһәтә. 1850 йылда 60 йортта 370 кеше, 1870 йылда 92 йортта 570 кеше һәм 1920 йылда 219 йортта 1119 башҡорт теркәлгән.\n1842 йылда 310 кешегә 840 бот ҡышҡы һәм 816 бот яҙғы икмәк сәселгән, йәғни бер кешегә 5,3 бот. 1870-се йылдарҙа тирмән дә булған. 1850 йылдағы IX ревизия мәғлүмәттәре буйынса Ҡашҡаҡта йәшәүселәрҙең ҡайһы берҙәренең исемдәрен һанап сығырбыҙ. Был зауряд-эсаул Мөхәмәтғәли Күҙәш улы (Ҡуҫаш) Мусеев. Улдары: Мөхәмәтша (уның улы Дәүләтша), Мөхәмәткәрим (уның улы Мөхәмәтсәлим, Мөхәмәтғәлим). Мөсәев Сафарғәли Күҙәш улы, уның улы — Исмәғил. Мөсәйев Мөхәмәтәмин Мусеевтың улы улдары: Мөфәррәх, Мөхәмәттәтиф, Ғабдулфаттах, Мөфтәхетдин, Мөхәммәтсәҙек, Дәүләтбай, Хазиахмет, Ҡорбанғали Кузяшевич Муссев.\nБашҡорт энциклопедияһы, 2002 йылға торошло ауылда төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, мәсет бар тип билдәләй.\nҠашҡаҡ // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Ҡашҡаҡ // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡашҡаҡ&oldid=1125568 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:56 14 апрель 2022 үҙгәртелгән.


Рәсәй һөт етештереүселәре съезында Башҡортостан сырҙары тәҡдим ителәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРәсәй һөт етештереүселәре съезында Башҡортостан сырҙары тәҡдим ителәсәк\n11:18, 3 марта 2011 Иҡтисад\n15 мартта һөт етештереүселәр Мәскәүҙә «Һөт индустрияһы» күргәҙмәһе сиктәрендә үтәсәк Милли союздың (Союзһөт) икенсе съезына йыйыласаҡ. Абруйлы тармаҡ форумы Башҡортостан эшкәртеүселәрен дә ҡыҙыҡһындырҙы. Бәләбәй һөт комбинаты үҙенең съезда ҡатнашасағы тураһында белдерҙе. Предприятие юғары сифатлы сырҙар етештереү буйынса төбәктә генә алдынғы позиция яулап ҡалмай, шулай уҡ Рәсәй баҙарының ярайһы уҡ ҙур сегментын биләй.\n«Һөт индустрияһы» күргәҙмәһендә Башҡортостан предприятиеһы үҙ продукцияһы стендын ойошторорға йыйынмай. Бәләбәй комбинаты «Һөт уңышы» дегустация конкурсында ҡатнашырға ниәтләй һәм, башҡорт сырҙары абруйлы тармаҡ форумында билдәләнер, тип ышана.\nҺөт етештереүселәр съезы эшен Рәсәй ауыл хужалығы министры Елена Скрынник асасаҡ, тип көтөлә. Форумда үҙ ҡаҙаныштарын Рәсәй, Беларусь, Ҡаҙағстан һәм Украина һөт етештереүселәре һәм эшкәртеүселәре күрһәтәсәк.\nРәсәй һөт индустрияһы вәкилдәре тармаҡтың төп проблемаларын, 2011–2020 йылдарға дәүләт ярҙамы сараларын, һөт баҙарында ағымдағы һәм киләсәккә күҙалланған хәлде тикшерәсәк.


«Башҡортостан» ДТРК-һының яңы миҙгелендә «Хәбәрҙәр FM» радиоһы һөйләй башлай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Башҡортостан» ДТРК-һының яңы миҙгелендә «Хәбәрҙәр FM» радиоһы һөйләй башлай\n10:18, 30 октября 2015 Йәмғиәт\n«Башҡортостан» ДТРК-һының яңы миҙгелендә «Хәбәрҙәр FM» радиоһы һөйләй башлай. Радиостанцияның девизы — «Беренселәрҙән булып бел!».\n«Аныҡ дата билдәле. 2 ноябрҙә Өфөгә Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһы етәкселәре килә. Атап әйткәндә, Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының генераль директоры урынбаҫары Рифат Сабитовты, шулай уҡ Волга буйы һәм Урал федераль округтарының Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһы филиалдары етәкселәрен көтәбеҙ, — тип хәбәр итте «Башҡортостан» ДТРК-һы директоры Азамат Сәлихов. — Өфөгә «Хәбәрҙәр FM» радиостанцияһы журналистары Владимир Аверин һәм Гия Саралидзе килә».\nДТРК-һының радиотапшырыуҙар хеҙмәте етәксеһе Элла Серебрякова һүҙҙәренсә, «Хәбәрҙәр FM» радиоһы Өфөлә өс йыл самаһы һөйләй, әммә быға тиклем уны 88.2 йышлығында тыңларға мөмкин ине.\n«Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһы филиалы «Хәбәрҙәр FM»ды үҙ ҡанаты аҫтына алды. Тапшырыуҙарыбыҙҙы 102.1 FM йышлығында алып барабыҙ. Төбәк программалары өсөн 15 минут бүленә», — тип аңлатма бирҙе Элла Серебрякова.\nӘлегә «Хәбәрҙәр FM» Өфөлә һәм ҡала янында һөйләй.\n«Шулай уҡ «Хәбәрҙәр FM» радиоһында йәлеп ителгән хеҙмәткәрҙәр эшләй. Мәҫәлән, Тәлғәт Зәйнуллин «Хоккей көнөндә» тапшырыуын алып бара. Беҙ Башҡортостан Башлығының матбуғат секретары Артем Вәлиевты ла эшкә йәлеп иттек. Ул алып барыусы Элина Хәбибуллина менән «Беренсе кешенән» программаһы өҫтөндә эшләй. Был тапшырыу бик популяр», — тип һөйләне ДТРК-һының радиотапшырыуҙар хеҙмәте етәксеһе.\nТиҙҙән 102.1 FM тулҡынында «Реплика» программаһы эфирға сыға. Уны саҡырылған эксперттар алып бара. Тапшырыуҙа билдәле яҙыусы Михаил Чванов, журналист, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире Шамил Вәлиев, сәйәсмән Эдвард Мурзин ҡатнашты.\nЯңы миҙгелдең презентацияһы тураһында һөйләгәндә телерадиокомпания директоры урынбаҫары Айрат Мусин сараның 2 ноябрҙә «Sheraton» отелендә уҙыуын билдәләне.\nТеги: телевидение,«башҡортостан» дтрк-һы,хәбәрҙәр fm


Парламенттың бишенсе саҡырылышы үҙ эшен тамамлай\nХәбәрсебеҙ Ғәзиз Лоҡманов беҙҙең студия менән тура бәйләнешкә сыға. Ғәзиз, хәйерле көн. Ғәзиз, был маҡырылышта ниндәй мөһим закондар ҡабул ителгән?\nРеспубликала закондарҙы камиллаштырыу буйынса үткән биш йыллыҡ тарихи осор булды\nБыл турала бөгөн Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ултырышында Рөстәм Хәмитов белдерҙе. Башҡортостанда бик күп социаль мәсьәләләр хәл ителде, бихисап объекттар төҙөлдө, эш хаҡтары даими арта, тине Республика башлығы.\n“Салауат юлдары менән” экспедицияһы Эстониянан ҡайтты\nБашҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаев үҙенең һуңғы көндәрен үткәргән Рогервик ҡәлғәһенән кинематографистар таш алып ҡайтып Өфөлә уның һәйкәленә һалды. Өс аҙна эсендә был үҙенсәлекле проектта ҡатнашыусылар 13 ҡалала булып башҡортостан тураһында фильмдар күрһәткән, милли костюмдар...\nӨс бала менән урамда ҡалған ғаиләгә бәйле бөгөн яңы мәғлүмәт билдәле булды. Беҙҙең хәбәрселәр уларҙың күршеләре Александровтар ғаиләһе менән аралашты. Улар ер мәсьәләһен һәм балаларҙың урамда ҡалыуын бөтөнләй башҡаса аңлата. Хажиғәлиевтар һүтелгән йорт өсөн борсолһа, күршеләре уларҙы селпәрә...\nХоҡуҡ яҡлаусылар Венгрия парламентының “Соросты туҡтатыу” тураһындағы закон проектын тәнҡитләп сыҡты. Мигранттарға ярҙам иткән өсөн 25 процентлыҡ һалым түләйәсәк ойошмалар ҙа ризаһыҙлыҡ белдерә. Ә Европа парламенты депутаттарын ҡасаҡтарға булышлыҡ иткән өсөн енәйәти яуаплылыҡ та ҡаралыуы аптырашта...\nРеспубликала өлгөргәнлек аттестаттарын тапшырыу тантаналары башланды\nБөгөн республика мәктәптәрендә өлгөргәнлек аттестаттарын тапшырыу тантаналары башланды. Башҡортостандың мәғәриф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл 9-сы классты 42 мең ярым уҡыусы, 11-се классты 18 мең уҡыусы тамамлай. Аттестаттарҙы тапшырыу саралары 21 июндән 26 июнгә тиклем дауам итә.\nАутсорсингтың ыңғай яҡтары\nӨфөлә Республика башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашлығында үткән кәңәшмәлә мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә аутсорсинг системаһын ҡулланыу мәсьәләһе тикшерелде. Ул бер-нисә минут элек кенә тамамланып тора. Башҡортостан өсөн аутсорсинг системаһы яңылыҡ түгел. Республикала был йәһәттән байтаҡ тәжрибә...\nРеспубликаның айырым райондарында бөгөн дә боҙборсаҡ яуыуы ихтимал\nШуға ла ҡотҡарыусылар именлек ҡағиҙәләрен теүәл үтәргә саҡыра. Йәшенле ямғыр яуғанда яңғыҙ ағас аҫтында тормау хәйерле. Ел көнбайыштан уртаса тиҙлектә иҫә, көсәйеүсән.\nЕл ҡыйыҡтарҙы емерә\nБашҡортостанда уҙған көн һауа торошона бәйле бер нисә ғәҙәттән тыш хәл теркәлде.Секундына 24 метрға еткән дауыл Нефтекама ҡалаһында 4 ҡатлы йорттоң шиферлы ҡыйығын аҡтарған, 3 автомобиль зыян күргән. Ҡалтасы районында үҙәк дауахана ҡыйығы ла тәбиғәт ғәрәсәтенә ҡаршы тора алмаған. Әле бында...\nБөгөндән абитуриенттар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һөнәрҙәр буйынса белем алыр өсөн ғаризалар бирә ала. Башҡортостанда дәүләт дәрәжәһендәге юғары уҡыу йорттары ғына меңдән ашыу һөнәри йүнәлеш буйынса абитуриенттар ҡабул итә. Һөнәрҙәр исемлегендә юриспруденция, ғәмәли математика менән информатика һәм...


Минең Кеүек Мин Японияла Һалымды Кәметергә Мөмкин. Кәңәшсе Капиталы - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nМинең Кеүек Мин Японияла Һалымды Кәметергә Мөмкин. Кәңәшсе Капиталы\n03 ҡарамаҫтан, йәки млн йыл\nСөнки аҡса үҙ хөкүмәте булған, ул һалым керемдәре бәйле булғас, эшләгән өсөн аҡсаһын тотоу һәм файҙаланыуҙы тәьмин системаһын хеҙмәтләндерә һәм был илдең һаулыҡ һаҡлау, социаль тәьмин итеү, эшһеҙлек һәм хеҙмәт ресурстары, аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы һәм транспорт системаһы\nӘгәр һеҙ үҙ йорттарын ташлап китә һәм тышҡа сыға (сүл түгел, илдәге һәм сахаранан көньяҡтараҡ йәшәйҙәр), дәүләт сығымдарын унда мотлаҡ һеҙ наслаждаться булыуы трофей-йәки башҡа теләсә, һәм һалым системаһын нисек таковой, ҡағиҙәләр һәм уның үтәнек, ағымдағы йәмәғәт тәьминәте системаһы өсөн мөһим әһәмиәткә эйә, һәм беҙ уларҙы бөтә ҡатнашыуҙың файҙаһы булды.\nБыл күтәрелә, әгәр ҙә һеҙҙең йөҙҙә иенаһы һалым сифатында түләнергә тейеш, ә һеҙ 120 Йен түләү ысынлап та, һеҙ белергә кәрәк, һәм был иғәнәләрҙе мотлаҡ түгел. Асылы, һеҙ түләргә тейеш, тип, һеҙ, закон буйынса бурыслы, йәғни һәм һаҡлау, тип, һеҙ, һеҙҙең өсөн түгел. шәхси табыш. Был мөмкинлек бирә һезгә һәм һеҙ табынған, уны финанс системаһы шулай итеп һалым закондарына етди иғтибар тейешле, законлы булыуы өсөн һалым ҡануниәте, шулай уҡ үҙ аҡсаһы арта. Түбәндә ҡайһы бер дөйөм моменттарҙы килтереп, һалымды планлаштырыу һәм үткәреү мәсьәләһендә ярҙам итеү. һорауҙарға яуап итеп, япония халҡы “мин һалымды кәметергә мөмкин. минең Кеүек.". Ғаилә йыллыҡ килеменә һалым буйынса баш ҡыҫҡартыу добытчик налогооблагаемый ҡатын бүлде. ¥380, 000, әгәр ире эшләгән бойондороҡло ¥1. Налогооблагаемый өсөн үҙ килемдәрен кәметә иҫәбенә, дөйөм алғанда, һалым түләүҙәр һәм көнкүреш төп добытчик аҙ.\nБыл система булып 1961 йылда уҡ индерелә башланы, һәм һуғыштан һуңғы булған кисергән япония иҡтисади үҫешен модернизациялау ҡыҙыу ҡыҙа.\nЭске эштәр министрлығы статистика мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, был һан ғаиләһе, ҡатыны һәм ире.\n73 процентҡа артасаҡ һәм ул 10 на тиклем эшләй.\nалтмыш биш йыл 6 миллион 2013\n1980 йылда ун дүрт миллион. Шул уҡ осор. береһе өйләнде һаны-утыҙ өс йорт хужалығы килеме 7 процентҡа тиклем төшкән. ҡырҡ биш миллион, 11 өҫтәрәк менән сағыштырыу. 1980 йылда ун дүрт миллион. Был бүлеү ҡулланып, һеҙ был бүлектә һалым кодексында ҡаралған хакимиәте реформаның әлегә тағы хәҙерге ваҡытта ала. Кем әйтер, был никахтан буласаҡ ҡиммәтле. Шәфҡәтлелек хистәре. Һеҙҙең килем булып хәйриә иғәнәләренә компенсация ала. Ҙурырак һәморск булараҡ, был иғәнә һалым хеҙмәте хокукын үҙе артынан ҡалдыра иҫәпләшмәй, алдан шуға күрә кәңәш ителә, тикшерергә, күрергә, әгәр ойошма йәки квалификациялы һайланып тороу юҡ (подсказка: хәйриә ойошмаһы япон отошло.). Иғәнәләрҙе мотлаҡ урындағы бюджетты раҫлау. 5 иғәнәне күберәк булырға тейеш, 000 иена. Хәстәрлекле уртаҡ файҙаланыу. Сумма, күңел өсөн социаль түләүгә сығымдар һәм, ҡағиҙә, хаҡ булараҡ иҫәпләнә. Әгәр әлбиттә, бизнес өсөн ҡулланыу сығымдарҙы эш биреүселәр, һалым түләгән түгел улар.\nБыл түгел, тимәк, һеҙҙең"иҫәбенә"тематик парктар, ғаилә менән сәйәхәт.\nБыл әммә тимәк, клиенттары менән тематик паркы үҙ иҫәбенә ала. һеҙ сәфәрҙә булып, әгәр һеҙҙең компания был байлыҡтарын сағылдырған (уны программа әгәр рөхсәт ителгән норманан артҡан). Һәр төймәләр көмөш болоттар. Ерләү иғәнә түләү ҡайғы уртаҡлашыу, стихиялы бәлә-ҡаза девизионда өсөн аҡсаһы, һ.\nһәм, уға һалым һалырға ла, әгәр дөйөм ҡабул ителгән нормаларға ярашлы, улар яраҡлы тип һанала.\nШулай уҡ, был һалым инспекцияһы теләгәнсә генә.\nӨсөн ун миллион үҙ улына биреп, вафат булған яратҡан ҡуян сөнки ул, һис шикһеҙ, хуплауға өсөн ҡаралған һалым инспекторы. Һалым түләгән стипендияға алмай. Әммә аҡса һәм әйберҙәр, хеҙмәткәрҙәр өсөн стипендия менән эш биреүсе сифатында, балалары булғас, мәктәпкә барғанда, хеҙмәткәр эш биреүсенең йәки, мәғариф хеҙмәткәрҙәренә үҙ хаҡы финанслау өсөн ярҙам итә, тип иҫәпләнгән эш хаҡы, башҡа түләүҙәр алыуға ҡарағанда бер оҫта булды, уның хеҙмәткәрҙәре хеҙмәт бурысын үтәү өсөн кәрәк. Был мәлдә. булып, күңеленең, һеҙ әйберләр һеҙ был эш исем өсөн түләү, сөнки кәметеү өсөн шәхси яуаплылыҡ. Әгәр һеҙ уларға туранан-тура киләсәк алырға хаҡы бер нәмә лә эшләргә кәрәк һеҙгә. Әгәр улар һеҙҙең үҙегеҙгә түләргә, ғариза яҙырға кәрәк буласаҡ һеҙгә бүлеп биреп. Милли медицина страховкалау системаһында пенсия менән тәьмин итеп һәм был үҙ эсенә ала. Һалым беренсе улар барып тейеш булғанын һеҙгә бүлеп. Премия буйынса ғүмерҙе страховкалау, пенсия страховка иғәнәләре һәм шәхси ер тетрәүе мөмкин булған тиклем бөтәһе 50 списывать, йыл 000 иена.\nИсегездә тотоғоз, 90 бүлеүҙән баш тартҡан осраҡтар була, әгәр ҙә страховка компанияһының япон.\nНисегерәк башларға 270 йыллыҡ, йыл торошон һәм мөмкин тиклем ауырлыҡ 000 иена инвалид осраҡтары арта.\nТол ҡатын ставка билдәләнде. Был ҙур потенциаль. Кем һеҙгә бәйле. Әхлаҡи ярҙамға ташлана, әгәр һеҙ кемде ҙә булһа, һеҙ матди ярҙам бүлә ала хоҡуғына эйә. Иждивенец бүлергә тейеш булған дөйөм 380, 000 иена һәм конкрет приживал 630 франшизаны, 000 иена. Һәр категория өсөн критерийҙар үҙгәреп мөмкин, шуға күрә урындағы һалым инспекцияһына мөрәжәғәт итергә раҫлау өсөн, был иң тәүҙә бүлеп бирелгән. Дөрөҫөн әйткәндә, әгәр һеҙ-ғаилә ағзаһы йәки аҡса ебәрелә, был ярҙам итәсәк кәметеү налогооблагаемый базаһында (иждивенец өлкән 380 вычесть тиклем булырға мөмкин, әгәр һеҙ улар менән йәшәйбеҙ һәм был 930 000 иена тиклем арта, 000 иена.). Әгәр кредит һеҙ получает, һеҙ өсөн йәшәү урыны биҙәлгән беренсел (һеҙҙең йорт), һеҙ аласаҡ 500 тиклем алырға, 000 иена. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, торлаҡ төҙөлөшөн кредитлау системаһын яңы инвестиция һалым кредиты 2014 йылдың апреленән 2013 йылдың 31 декабрҙә тамамлана. выкатить сыға. Дедукция һәм яңы һатыу итеүселәргә ҡарап, уларға һигеҙ һалым дусар булып ҡулланыла. Ипотека тиклем булғанда максималь баланс 40 арта, 000, 000 иена тимәк, һалым суммаһы 400 000 иенаһына тиң булһа максималь бүлеү, йәки 4, 000, ун йыл дауамында 000 иена. (Шулай уҡ, һеҙ белергә тейеш, сездә юҡ тип, һатып алыусылар икенсел торлаҡ һалым түләүҙәрҙең ваҡытында шәхси ҡулланыу. Һеҙ 200 000 иена йыл арта була. һалымдарҙы бүлеү, ипотека иң ҙур егерме миллион иендан. баланс нигеҙендә). Хаҡлы Ҡотлау - һеҙ, моғайын, гүзәл әйберҙәр эшләп була һәм оҙайлы инвестиция һәм наслаждайся карьераһын мөмкин хәҙер. Һалым льготалары аласаҡ. Арыным был исемлектә булғаны юҡ, һәм бөтә үтмәҫ, моғайын, һалым кодексы менән һәр киләсәктә ҡайтанан үҙгәрә, әммә ул, әлеге ваҡытта, ҡалған уйындарға хәле. Тойомлағандыр, һәм һеҙҙе яҡшы аңлайым өлгәшә алмаған шул. һеҙ үҙ аҡса килемдәре һәм сығымдары иҫәпкә классификациялауҙың төрлө, кәрәкмәгән кеүек яуаплылығы сикләнгән ҡыҫҡартыла. Резюме, пособие һәм күп булыуы, асыҡ өсөн, һеҙҙең өсөн, үҙем налогооблагаемый базаһын кәметеү өсөн ҡулланыла. Ҡайһы бер һалым буйынса декларация бирә ала техник япондар үҙен аңлауҙы талап итә. Ташламалары менән һалым йыйыу һәм уларҙы тотоноу йыш ҡына яҡшы бухгалтер булараҡ квалификациялы ярҙам затмеваться. Өҫтәмә тәҡдимдәр өсөн йәки шәхси мәғлүмәт тураһында һөйләне, нисек булыр һалым-тыңлаулы аҡса арттырыу һәм һеҙ, һеҙҙең менән элемтәгә керергә контакт биттәрендә йәки консультант пособие йәки капиталы хаҡ икән.\nАрбитраж Юрист-Адвокаттарҙың - Приори\nGvidilo al a? eti Hejmon en Japanio


Рәсәйҙә 6 миллиондан ашыу бәләкәй һәм урта предприятиелар, шәхси эшҡыуарҙар яңынан иҫәпләнәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРәсәйҙә 6 миллиондан ашыу бәләкәй һәм урта предприятиелар, шәхси эшҡыуарҙар яңынан иҫәпләнәсәк\n18:17, 11 декабря 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 11 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nРәсәйҙә 6 миллиондан ашыу бәләкәй һәм урта предприятиелар, шәхси эшҡыуарҙар яңынан иҫәпләнәсәк. Росстат илдең бөтә төбәктәрендә күләмле статистик тикшереү уҙғара.\n«2016 йылда Дөйөм статистик күҙәтеү барышында яҡынса 2,8 миллион бәләкәй, 16 мең урта предприятиены һәм 3,6 миллион шәхси эшҡыуарҙы йәлеп итеү күҙаллана», — тип аңлатма бирҙе Росстат етәксеһе урынбаҫары Ирина Масакова.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, 300-ҙән ашыу урта, 53,5 мең бәләкәй предприятие һәм 85,6 мең шәхси эшҡыуар Башҡортостан статистиктарының иғтибар үҙәгендә буласаҡ. Законға ярашлы, Дөйөм күҙәтеүҙә ҡатнашыу бөтә бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары өсөн мотлаҡ. Тулыраҡ мәғлүмәт Башҡортостанстаттың рәсми сайтында бирелгән.\nТеги: росстат,башстат,иҫәп алыу,бизнес


Лағырҙар нисек шаярта?\n1 Май 2019, 17:22\nБашҡорт юниор КВН лигаһының VI миҙгеле Өфө ҡала һында Конгресс-холда сағыу финал менән тамамланды. Чемпион кубогы өсөн барыһы рес публиканың төрлө төбәктәренән килгән иң көслө биш команда ярышты. Улар араһында Лағыр мәктәбенең “Бер юл” командаһы булыуы – ҙур мәртәбә.\nЕгеттәр һәм ҡыҙҙар фристайл, капитандар конкурсы, музыкаль өйгә эш кеүек һынауҙар аша үтте. Сәхнәнән башҡорт телендә береһенән-береһе ҡыҙыҡлы мәҙәктәр, шаяртыуҙар, миниатюралар яуҙы, һәр команда ярышта яҡшы әҙерлек күрһәтте.\nБыға тиклем бар уйындарҙа ла үҙенсәлекле сығыштары, ҡабатланмаҫ юморҙары менән айырылып торған Ранис Хәкимов етәкселегендә “Алмаш” студияһында шөғөлләнгән егеттәр – Илназ Хәйров, Кәрим Ғаззалов, Илсаф һәм Байрас Ғирфановтар уңышлы сығыш яһаны. Улар тамашасылар, жюри ағзаларының һөйөүен яулап, ярыштың еңеүселәре тип иғлан ителде. Ҡотлайбыҙ, афарин!\n“Бар уйындарҙа ла беҙ беренсе булдыҡ, һәм, финалға иң көслө командалар йыйылыуға ҡарамаҫтан, еңеүҙе ҡулдан ысҡындырманыҡ. Беҙгә ярҙам иткән район хакимиәте башлығы Марс Кашаповҡа, йәштәр сәйәсәте комитеты рәйесе Илгиз Бәҙретдиновҡа, Лағыр урта мәктәбе директоры Ринат Ситдиҡовҡа, уҡытыусылар коллективына, көйәрмәндәргә ҙур рәхмәтемде белдерәм, – тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Ранис Рәйес улы.


Юл буйы сервисы өлкәһендәге проект ҡаралды\n13 Май , 14:54\nХәйбулла эшҡыуары ниндәй проект тәҡдим итә?\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Андрей Назаров юл буйы сервисы объекттарын үҫтереү мәсьәләһе буйынса үткәргән кәңәшмәләрҙең береһендә, 2024 йылға Башҡортостанда юл буйы сервисында ике мең заманса объект булырға тейеш, тип әйткәйне. Был тәңгәлдә район һәм ҡалаларҙа маҡсатлы эш алып барыла.\nХәйбулла районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, аҙна һайын үткән "Эшҡыуарлыҡ сәғәте"ндә был юлы үткән йылдан алып йәмәғәт туҡланыуы өлкәһендә әүҙем эш башлаған Регина Хисаметдинова юл буйы сервисын киңәйтеү буйынса бизнес-проектын тәҡдим иткән. Бигерәк тә йәй көндәрендә был өлкәлә ихтыяж ҙур, сөнки район аша Орск-Гай-Сибай-Магнитогорск автомобиль юлы үтә.\nПроекттың маҡсаты - юл буйы сервисын булдырыу һәм кәрәкле ҡорамалдар һатып алыу өсөн инвестиция йәлеп итеү. Был үҙ сиратында яңы эш урындары булдырасаҡ.\nРайон хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов тәҡдимде хуплаған һәм урынбаҫарына эшҡыуарға дәүләт ярҙамы күрһәтеү өсөн программаларҙы ҡарарға тәҡдим иткән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕР ТЫРМАҒА ҠАБАТ БАҪАБЫҘ ТҮГЕЛМЕ? - 2016 - Мәҡәләләр\nБЕР ТЫРМАҒА ҠАБАТ БАҪАБЫҘ ТҮГЕЛМЕ?\nЙәғни рус телен уҡытыу буйынса яңы концепция тураһында\nБылтырғы йылдың һуңғы көнөндә Рәсәй Президенты В. Путин "Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү ойошмаларында рус телен һәм әҙәбиәтен уҡытыу концепцияһы"на ҡул ҡуйҙы. Был тема бынан ике йыл элек Рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй ассоциацияһы съезында күтәрелеп, илдең гуманитар көрсөк алдында тороуы билдәләнгәйне һәм мәктәптәрҙә филология предметтарын уҡытыуға яңы ҡараш кәрәклеге һыҙыҡ өҫтөнә алынғайны. Документ буйынса фекер алышыу маҡсатында редакцияға мәғариф өлкәһендәге генә түгел, ғөмүмән, милләт яҙмышына ҡағылышлы бер генә мәсьәләгә лә битараф булмаған шәхестәр - Халыҡ-ара иҡтисад һәм хоҡуҡ институтының Өфөләге филиалы директоры, юрист Ғарифулла ЯПАРОВ менән Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институты доценты, юрист Фәнзил САНЪЯРОВты саҡырҙыҡ.\nКонцепция буйынса илебеҙҙең милли республикаларында хатта дәүләт кимәлендә фекер алышыуҙар ойошторолдо. Ул фекер алышыуҙарҙа, Фәнзил Бүләк улы, һеҙ ҙә ҡатнаштығыҙ шикелле?\nФ. Санъяров: Эйе, Татарстан, Саха, Бүрәт республикаларында дәүләт, власть органдары, мәғариф етәкселәре һәм киң йәмәғәтселек был мәсьәлә буйынса ныҡлап эшләй башланы. 27 ноябрҙә миңә, республикабыҙҙа башҡорт телен, рус телен уҡытыу мәсьәләләрен ишетеп кенә түгел, күреп белгән бән фәҡирегеҙгә, Ҡаҙанда Татарстан Дәүләт Советы ултырышында ҡатнашырға тура килде. Уны парламент рәйесе урынбаҫары Римма Ратникова алып барҙы. Ултырышта 60-лаған кеше, шул иҫәптән Рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Халыҡ-ара ассоциацияһы Президенты, Рәсәй Мәғариф академияһы Президенты Людмила Вербицкая (әйткәндәй, документ авторҙарының береһе), Татарстан ғалимдары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, депутаттар, Сыуашстан Фән һәм мәғариф министрының беренсе урынбаҫары Светлана Петрова ҡатнашты. Барыбыҙ ҙа яңы Концепцияға ҡырҡа ҡаршы сыҡтыҡ. Бер яҡтан ҡарағанда, Концепцияны хупларға мөмкин. Сөнки уның 1-3-сө пункттарында рус телен уҡытыуҙы камиллаштырыу, рус теле уҡытыусылары кадрҙары әҙерләү йәһәтенән сифатын күтәреү, рус телен башҡа дәүләттәрҙә, БДБ республикаларында, мәҫәлән, Балтик буйы дәүләттәрендә, уҡытыу тураһында һүҙ бара һәм был йәһәттән хуплауға ла лайыҡ. Ысынлап та, Балтик буйы илдәрендә, Молдовала рус телен ҡыҫыу бара. Донъяла иң ҙур халыҡ-ара телдең береһе булған рус теленең донъя кимәлендә үҙенең позицияһы булырға тейешлеге бәхәсһеҙ. Шуға ла Рәсәй Федерацияһындағы белем биреү учреждениеларында филологик дисциплинаны нығытыу һәм белем биреүҙең яңы дәүләт стандарттары менән беойошторолдоргә ҡушып, көслө филологик киңлекте барлыҡҡа килтереү Концепцияның төп маҡсаты булып тора. Маҡсат изге, ләкин "Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында"ғы Закондың ФГОС-ҡа ҡығылышлы 5-се статьяһы милли республикаларҙа телдәрҙе, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, йолаларҙы өйрәнеүҙе тулыһынса хуплай. Нишләптер, Концепцияны әҙерләүселәр ошо мөһим мәлдәргә иғтибар бир-мә-гән. Бында инде ниндәйҙер сәйәси ҡараштар булғанлығы һиҙелә. Мәҫәлән, шундай күренеш нигеҙ итеп алына: йәнәһе лә, бөгөн Рәсәйҙә 43 мең белем биреү учреждениеһы бар, шуларҙың 4 меңе (10 процент) - милли телдәрҙә уҡыта. Ана шул милли телдәрҙе уҡытыу арҡаһында Рәсәй халыҡтарының күбеһенең рус телендә белем алыу йәһәтенән хоҡуҡтары сикләнгән булып сыға. Йәғни, рус телен уҡытыуҙа тигеҙ булмаған шарттар тыуҙырыла. Был төптө буш нигеҙ. Сөнки рус телен рустар ғына түгел, рус булмаған халыҡтар ҙа бер тигеҙ кимәлдә өйрәнә. Һүҙҙәремде дәлилләп, рус теле буйынса БДИ тапшырыуҙа дөйөм Рәсәй күрһәткесенең Башҡортостанға, Татарстанға ҡарағанда 5-6 берәмеккә түбән булыу миҫалын килтерер инем. Был нимә хаҡында һөйләй: тимәк, милли республикаларҙа рус теле тейешле кимәлдә өйрәнелә, 100-150-шәр бала Санкт-Петербург, Мәскәү, Ҡаҙан һ.б. университеттарына бер ниндәй проблемаһыҙ уҡырға инеп китә. Әлеге дүрт мең милли мәктәпкә ҡарата әйтелгән һүҙҙең буш булыуына тағы бер дәлил был.\nБеҙ ҙә саф башҡорт ауылында үҫкән балалар. Йомран-табын ырыуы башҡорттарыбыҙ. Тыуған ауылым Биш-Уңғарҙа (Ҡырмыҫҡалы районы) 100 йыл элек рус-башҡорт мәктәбе асылған. Уның тәүге уҡыусыһы - ғалим, Социалистик Хеҙмәт Геройы Сабир Ҡунаҡбаев. Рәсәйҙәге иң юғары кимәлдәге ғалим-аграрий, "Сулпан" арышы һәм башҡа сорт арыш буйынса белгес. Күпме арҙаҡлы кешеләр сыҡҡан минең мәктәбемдән! Уларҙың береһенә лә рус телен өйрәнеү буйынса айырым шарттар тыуҙырмаған. Мин үҙем ошо мәктәпте тамамлап, БДУ-ны, Свердловск педагогия институтын, БАГСУ-ны ҡыҙыл дипломға тамамланым. Хатта рустарға ҡарағанда ла юғарыраҡ билдәләргә уҡыным, сөнки рус теле ярҙам ғына итте. Бер ниндәй ҙә сикләнеү булманы. Шуға күрә лә бөгөн был Концепция ошо пункты менән ысынбарлыҡҡа тап килмәй, тип ышаныслы итеп әйтә алам.\nҒ. Япаров: Әйҙәгеҙ, рус телен күберәк уҡытайыҡ, тигән бер дәлилде Концепцияның нигеҙе итеп алып, уны бөтөн Рәсәйгә таратырға тырышыу - башҡа телдәргә иғтибарҙы кәметеүҙе, уларҙы асыҡтан-асыҡ ҡыҫырыҡларға тырышыуҙы күрһәтә. Сөнки мәктәптә дәрестәр билдәле ваҡыт эсендә уҡытыла, уларҙың нормалары бар, сәғәттәрҙе бер нисек тә арттырып булмай. Тимәк, рус теле ниндәйҙер икенсе предмет иҫәбенә уҡытылырға тейеш булып килеп сыға.\nМинеңсә, Башҡортостанда рус теле мәктәптәрҙә һәйбәт уҡытыла. Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзалары республиканың район-ҡалалары буйлап тикшереү менән йөрөнө, бер ерҙә лә рус теле уҡытылмай, тигән зарланыу булманы, киреһенсә, башҡорт теле уҡытылмауына дәлилдәр күп. Башҡорт телен уҡытыу мәсьәләһе әле лә көнүҙәк булып ҡала. Сөнки ҡайһы бер мәктәптәрҙә башҡорт теле дә-рестәрен дәүләт теле кимәлендә генә уҡытҡан урындар ҙа бар. Рус теленән БДИ тапшырырға, тип, башҡорт ата-әсәләре үҙҙәре лә балалаларын туған телдән мәхрүм итеү юлында хәҙер. Улар төптән хаталана, әлбиттә. Уларға хаталарын танырға ярҙам итергә лә кәрәк. Был иң беренсе сиратта мәктәптәрҙең, уҡытыусыларҙың, Мәғариф министрлығының бурысы.\nБелорет районында таныштарым бар, уларҙың мәктәпте башҡортса уҡып тамамлаған балалары Сорбоннала уҡып йөрөй. Бындай миҫалдар берәү генә түгел. Бының менән нимә әйткем килә: милли республикала тыуып үҫкән балалар рус телен генә түгел, башҡа телдәрҙе лә яҡшы үҙләштереп, сит илдәрҙә лә уҡыйҙар. Тимәк, был Концепцияның положениеһы төптән дөрөҫ түгел. Ул милли республикаларға әллә ни файҙа килтермәйәсәк, файҙаһына ҡарағанда зыяны күберәк буласаҡ.\nФ. Санъяров: Татарстан Дәүләт Советындағы ултырыш ҡарарының 5-се пунктына, Концепцияла төбәк компоненты булырға тейеш, тигән тәҡдим индерелде. Йәғни, ниндәй генә концепция булыуға ҡарамаҫтан, ул төбәк компонентын мотлаҡ иҫәпкә алырға тейеш. Өҫтәп, шуны ла әйтер инем: Башҡортостанда рус һәм башҡорт, рус һәм татар билингвтарының ҙур тәжрибәһе тупланған. Беҙ милли мәктәптәрҙә рус телен өйрәнеү буйынса иң алға киткән республикаларҙың береһе. Быны раҫлау өсөн рус телен башҡорт мәктәптәрендә уҡытыу методикаһы өлкәһендәге белгес, педагогия фәндәре докторы Лена Саяхованың, педагогия фәндәре кандидаты Рәшит Әлмөхәмәтовтың, ике теллелек шарттарында рус телен уҡытыу методикаһы мәсьәләләре менән шөғөлләнгән педагогия фәндәре докторы Кәбир Закирйәновтың исемдәрен атау ҙа етә. Ысынлап та, республикабыҙ, уны В. В. Путин да бер нисә тапҡыр ҡабатланы, телдәрҙе уҡытыу буйынса Рәсәйҙә танылған лидер. Сөнки беҙҙә 14 тел өйрәнелә, 6 телдә уҡытыу ойошторолған. Хатта Марий Иле, Удмуртияға ҡарағанда ла мари һәм удмурт телен яҡшыраҡ уҡытабыҙ. Был бит күп нәмә хаҡында һөйләй.\nДөрөҫөн әйткәндә, Концепция милли республикаларҙа ғына резонанс тыуҙырманы. Миҫал итеп, "Литературная газета"ның 25-се декабрҙәге һанын килтерер инем. Филология фәндәре кандидаты, Мәскәүҙең асыҡ белем биреү институты профессоры Наталья Кутейникова, Концепция тураһында "смыслы туманные", ти. Атаҡлы рус теле белгесенең был һүҙҙәре күп нәмә хаҡында һөйләй. Мәскәүҙең 2097-се мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, йылдың иң яҡшы уҡытыусыһы Ольга Зайцева ла Концепцияның бер ниндәй ҙә файҙаһы булмауын белдерә һәм, уға нигеҙләнһәк, рус теле мәҙәниәте тигән күренештәрҙе юҡҡа сығарасаҡбыҙ, тип белдерә. Иң мөһиме - ҙур йылғалар бәләкәй шишмәләрҙән хасил булған кеүек, бөйөк рус теле бит рус халҡының ғына теле түгел, Пушкин әйткәнсә, рус теленә тәрәнерәк инһәң, унда төрки телдәрен дә табырға мөмкин.\nЗакон күҙлегенән ҡарағанда, резонанс тыуҙырған пункт Төп Законға ҡаршы килә түгелме?\nҒ. Япаров: Рәсәй Конституцияһының 26-сы статьяһының 2-се өлөшөндә "Һәр кем туған теле менән файҙаланырға, аралашыу, тәрбиәләү, уҡытыу һәм ижад телен ирекле һайларға хоҡуҡлы", тиелә. "Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында"ғы Закон да ошо хоҡуҡтарҙы тормошҡа ашырыуҙың хоҡуҡи нормативтарын үҙ эсенә ала. Башҡортостан Конституцияһында 32-се, 48-се статьялар бар, унда ла граждандарҙың туған телен ҡулланыу хоҡуғы тураһында яҙылған. Рәсәй - 85 субъекттан торған федератив дәүләт һәм уларҙың һәр ҡайһыһының үҙ Конституцияһы, ә милли республикаларҙың Төп Законында әле әйтеп киткән ике норма бар. Улар тел мәсьәләләрен урындарҙа нисек хәл итеүгә нигеҙ булып тора. Концепцияға ҡабат урап ҡайтҡанда, ул ҡарар (постановление) буйынса ҡабул ителде, тимәк, кимәле буйынса закондан түбән тора. Шуға күрә, ул юридик яҡтан нығытылһын өсөн йә айырым закон сығарылырға, йә ғәмәлдәгеләренә үҙгәрештәр индерелергә тейеш. Шуға тиклем үҙ һүҙебеҙҙе әйтеп ҡалыу зарур. Сөнки хатта "Рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ассоциацияһы" Дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының ғилми-методик советы ағзалары ла Концепцияның бик күп эшләнеп еткерелмәгән урындарын билдәләп, һығымта яһаны.\nБыл Концепцияны әҙерләгән кешеләрҙең береһенә лә бысраҡ ташлағым килмәй, улар үҙ өлкәһендә абруйлы, арҙаҡлы белгестәр, ҙур ғалимдар. Рәсәйҙең ниндәйҙер төбәгендә рус телен уҡытыу түбән кимәлдә икән, ни өсөн уларҙа Башҡортостан кеүек алдынғы республикаларҙың тәжрибәһен таратмайҙар? Ниндәйҙер ялған ҡарашты алалар ҙа, шуны ҡуйырталар ғына. Йәнәһе, милли республикаларҙа рус телен белмәйҙәр һәм шуның арҡаһында юғары уҡыу йорттарына уҡырға инә алмайҙар. Әгәр быны инҡар итеүсе йөҙҙәрсә-меңдәрсә миҫал бар икән, быға нисек күҙ йоморға мөмкин?\nФ. Санъяров: Милли мәғариф мәсьәләһе тураһында һүҙ йөрөткәндә, беҙ, тәү сиратта, хоҡуҡи-норматив документ булараҡ, Балалар хоҡуғы тураһындағы конвенцияны күҙ уңында тотабыҙ. Ул Рәсәйҙә 1990 йылдың ноябрендә ратификацияланды. Һәм ул әлегәсә үҙ көсөндә, уны берәү ҙә юҡҡа сығара алмай һәм юҡҡа сығарырға хоҡуғы ла юҡ, сөнки ул Халыҡ-ара норматив документ. Уның 28-30-сы статьяларында һәр бер милләт, хатта аҙ һанлы милләттәр ҙә үҙ телен, үҙ йолаларын өйрәнергә тейешлеге аҡҡа ҡара менән яҙылған. Уны боҙорға хатта ил етәкселәренең дә хаҡы юҡ. "Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында"ғы Закондың 14-се статьяһында әлеге положениелар тулыһынса һаҡланған һәм тулыһынса нормаға һалынған, нығытылған. "Башҡортостан Республикаһында мәғариф тураһында"ғы Закондың 6-сы статьяһы ла быны таный. Тимәк, ниндәй генә концепциялар тәҡдим ителмәһен, авторҙары, уны әҙерләүселәр беренсе сиратта ошо норматив базаға таянырға һәм уны нигеҙ итеп алырға тейеш. Үкенескә күрә, яңы Концепцияла норматив-хоҡуҡи документтар инҡар ителә.\nМилли мәктәптәрҙәге, юғары уҡыу йорттарының ҡайһы бер бүлектәрендәге туған телдәге предметтарҙы уҡытыуҙы Концепция нисек күҙаллай? Әллә улар бөтөнләй бөтөрөлөп, уҡытыу тик рус телендә генә алып барылырға тейешме? Ул саҡта 9-сы синыфты тамамлаусылар ДАИ-ҙы туған телендә тапшырыуҙан мәхрүм ҡаласаҡмы?\nФ. Санъяров: Аңлауымса, әгәр ҙә тиҙ арала Концепцияға үҙгәрештәр индереүгә өлгәшмәһәк, яйлап башҡорт теле генә түгел, башҡа милли республикаларҙағы туған телдәр ҙә ҡыҫырыҡланасаҡ. Ниәт - рус телен уҡытыуҙың сифатын күтәреү ниәте, ысынлап та, изге, әммә уның механизмдары изге түгел. Беҙҙе бына шул борсой. Башҡорт, татар, сыуаш һ.б. мәктәптәре булған, улар киләсәктә лә буласаҡ, сөнки Конституциябыҙ шуны гарантиялай, ил Президенты Конституция гаранты булып тора. Ә положениелар, концепциялар - улар үҙгәрергә мөмкин һәм, һис шикһеҙ, үҙгәрергә тейеш.\nШОС һәм БРИКС илдәре башлыҡтары саммиттарынан һуң Рәсәй Президенты В. Путиндың, рус һәм башҡорт телен өйрәнегеҙ, тигәненә күп тә үтмәй, уның һүҙҙәренә ҡаршы килеүсе Концепцияның донъя күреүе аңлашылмай. Һәм ни өсөн Татарстанда был мәсьәлә Дәүләт Советы кимәлендә үтә, ә Башҡортостанда уны бары тик һеҙҙең кеүек айырым кешеләр генә күтәрә?\nФ. Санъяров: Татарстанға БР Мәғариф министрлығы ҡушыуы буйынса, мәғариф структураһында эшләгән ғалим, Мәғарифты үҫтереү институты доценты, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы булараҡ барҙым. Эйе, беҙгә лә был документ буйынса ниндәйҙер ҡараш формалаштырырға кәрәк. Республика кимәлендә дәүләт структуралары, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары, йәмәғәтселекте йыйып, тиҙ арала эшлекле түңәрәк ҡор уҙғарырға кәрәк. Ғ. Япаров: БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай ҙа, Татарстандың Дәүләт Советы кеүек, үҙенең ҡарашын белдерер, тип уйлайбыҙ. Сөнки уның корпусын бөтөн республика халҡы һайлаған депутаттар тәшкил итә. Әгәр был мәсьәләне улар күтәрмәһә, кем күтәрер? Улар бөтөн халыҡ вәкиле булған, халыҡты кәүҙәләндергән, уның мәнфәғәтен яҡларға саҡырылған дәүләт органы бит.\nБылтыр "Рәсәй милләте берҙәмлеген нығытыу һәм Рәсәй халыҡтарының этномәҙәни үҫеше (2014 - 2020 йылдар)" программаһы донъя күрҙе, әле - яңы концепция... Был, ирекһеҙҙән, Рәсәй федерализмы унитаризмға әйләнеп бара, тигән фекергә этәрмәйме?\nҒ. Япаров: Ундай тенденция бар. Әгәр ҙә федерализмдан унитар дәүләткә күсәбеҙ икән, унда милли республикаларҙың, тәү сиратта, аҫаба халыҡтың иҡтисад яғынан да, тел йәһәтенән дә, ер мәьәләһе буйынса ла һ.б. хоҡуҡтары ҡыҫыласаҡ. Рәсәйҙең үҫеше, уның киләсәге өсөн берҙән-бер юл - ул федерализм. Башҡа төрлө идаралыҡ тура килмәй беҙгә.\nФ. Санъяров: Күреүебеҙсә, Рәсәй етәкселеге Рәсәй империяһының идара итеү моделенә ынтыла. Ләкин шуны онотмаҫҡа кәрәк - Рәсәй империяһын бөгөн беҙ ни тиклем генә әрләһәк тә, милли мәсьәләләрҙә батшалар сәйәсәте бик төптән уйланылған булған. Мәҫәлән, Өфө һәм Ырымбур губерналарына тәғәйенләнгән генерал-губернаторҙар мотлаҡ башҡорт телен белгән. Әгәр ҙә шулай булмаһа, башҡорт халҡы Перовскийҙы, Циолковскийҙы хөрмәтләп, уларға арнап йыр һәм бейеү сығармаҫ ине. Перовский үҙенең эргәһендә юҡҡа ғына тәржемәсеһен - Владимир Далде, ике ҡурайсыны йөрөтмәгән. Тимәк, Рәсәй империяһы милли төбәктәрҙең менталитетын иҫәпкә алған, улар менән иҫәпләшкән. Шул ваҡытта уҡ беҙҙең башҡорт депутаттарының Дәүләт Думаһында йөрөүен дә онотмайыҡ. Рәсәй дәүләт булып йәшәргә теләй икән, уның өсөн иң ҡулай юл - ул федерализм. Федерализм бөттө икән, Рәсәй ҙә бөтә. Сөнки Рәсәйҙә - 200-ҙән, Башҡортостанда 130-ҙан ашыу милләт йәшәй. Уларҙы күпме генә урыҫ итмә, урыҫ менталитетын бер ваҡытта ла биреп булмай, сөнки менталитет ул ҡан менән бәйле. Рус телен рустан да яҡшы белергә, русса һөйләшергә, русса фекерләргә мөмкинһең, ләкин һинең тамырыңда төрки ҡаны, башҡорт ҡаны аға. Шуға күрә беҙҙең киләсәгебеҙ - бары тик федерализмда.\nКонцепция буйынса фекер әйтеүен һорап, беҙ РФ Дәүләт Думаһы депутаты, Конституцион ҡануниәт һәм дәүләт ҡоролошо буйынса комитет ағзаһы Рөстәм ИшмӨхӘмӘтовҡа мөрәжәғәт иттек:"Милли республикалар йәмәғәтселегенең "Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү ойошмаларында рус телен һәм әҙәбиәтен уҡытыу концепцияһы"ның ҡайһы бер пункттары буйынса борсолоу белдереүе урынлы, - тине Рөстәм Рифат улы. - Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишмеғоловтан да ошо мәсьәлә буйынса позициябыҙҙы белдереүебеҙҙе һораған мөрәжәғәт килде. Концепцияны әҙерләү буйынса эш төркөмө етәксеһе, РФ Дәүләт Думаһы Рәйесе Сергей Нарышкиндың да субъекттар властарынан һәм йәмәғәтселек вәкилдәренән туған телдәрҙә уҡытыу мәсьәләһе буйынса хәүеф белдереп яҙылған бик күп хаттар алыуы мәғлүм.\nКонцепциялағы Эксперттар төркөмө тарафынан әҙерләнгән һәм туған телдәргә ҡағылған пункттар бер нисек тә ҡабул ителә алмаясағын барыбыҙ ҙа аңлайбыҙ, сөнки улар төрлө милләт халыҡтарының туған телен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү өсөн шарттар тыуҙырыуға булған конституцион хоҡуғына ҡаршы килә. Мәктәп предметы булараҡ уҡытылырға тейешле телде һайлау - граждандарҙың һәм белем биреү ойошмаларының ихтыярында.\nӘлбиттә, яуаплы Комиссия был пункттарҙы Концепцияның яңы редакцияһына индермәне. Йәғни, милли республикаларҙа резонанс тыуҙырған пункттар әле әҙерләнгән документта юҡ. Бындай етди документ комплекслы һәм киң ҡараш талап итә икәнен аңларға кәрәк. Шуға ла Концепция проектына һуңынан эксперттар үҙҙәре лә, йәмәғәтселек һәм закон сығарыусылар тарафынан да бик күп үҙгәрештәр индерелде. Ә беҙ, Рәсәй Федерацияһы халыҡтары вәкилдәре, туған телдәр мәнфәғәтенә ҡағылған пункттарға битараф ҡала алмайбыҙ. Шәхсән үҙемә лә документтың Конституцияға ҡаршы килмәүен күҙәтеүе мөһим.\nЯҙылған: 25.01.16 | Ҡаралған: 1135


Дәүләт Йыйылышы депутаттары Балаҡатай районы халҡын ҡабул итте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Йыйылышы депутаттары Балаҡатай районы халҡын ҡабул итте\n15:30, 21 ноября 2017 Сәйәсәт\nФото: Дмитрий Медведевтың йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе\nДәүләт Йыйылышы депутаттары Балаҡатай районы халҡын ҡабул итте Фото: Дмитрий Медведевтың йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе\nӨФӨ, 2017 йыл, 21 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nЯңы Балаҡатай ауылында Балаҡатай районы халҡы менән «Берҙәм Рәсәй» төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе Раил Әсәҙуллин һәм Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Наил Баһауетдинов осрашты. Күсмә ҡабул итеү аҙағында Раил Әсәҙуллин киң мәғлүмәт саралары вәкилдәренә уның йомғаҡтарына аңлатма бирҙе.\n«Граждандар күтәргән мәсьәләләрҙең байтаҡ өлөшө тораҡ пункттар, ауылдар араһында асфальт түшәүгә ҡағылды. Ҡабул итеүгә килгәндәрҙе шулай уҡ Айҙаҡай ауылында социаль-мәҙәни үҙәк төҙөлөшө, район үҙәгенә газ һәм һыу үткәреү мәсьәләләре борсоно. Һәр мөрәжәғәт буйынса ентекле анализ яһаласаҡ, уның һөҙөмтәләре буйынса ҡуйылған бурыстарҙы хәл итеүгә йүнәлтелгән кәрәкле саралар ҡабул ителәсәк», — тип һөйләне парламентарий.\nЙәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе хәбәр итеүенсә, ағымдағы йылдың 27 ноябренән Башҡортостанда «Берҙәм Рәсәй»ҙең ойошторолоуына 16 йыл тулыуға арналған граждандарҙы ҡабул итеү аҙналығы башлана. Унда Ауыл советтарынан алып Дәүләт Думаһы парламентарийҙарына тиклем партиянан сыҡҡан бөтә депутаттар ҙа ҡатнаша.\nБынан тыш, бөтә республика буйлап халыҡтың мәсьәләләрен тиҙ арала хәл итергә мөмкинлек биргән түңәрәк өҫтәлдәр, матбуғат конференциялары һәм башҡа аралашыу формалары ойошторола.\nҠабул итеү аҙналағы өсөнсө декабрь тамамлана, шул уҡ көндө уға яҡынса йомғаҡ яһала.\nТеги: граждандарҙы ҡабул итеү, Берҙәм Рәсәй


Йөрөгән таш шымара... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Башҡорт донъяһы » Йөрөгән таш шымара...\nЙөрөгән таш шымара... 25.11.2016 // Башҡорт донъяһы\nАтай-олатайҙарыбыҙ бер ҙә юҡҡа ғына шулай тимәгән икән: бер урында ултырып мүкләнеп кителгәнен кеше үҙе тоймай шикелле. Быйыл, Башҡорт Википедияһы ирекмәне булараҡ, Янғантауҙа үткән семинарҙа, йәйгеһен Бөрйән районында Шүлгәнташта “Йәйләү-2016” сараһында, Ижевскиҙағы вики-семинарҙа ҡатнашыу күңелдә ятҡан осҡондо дөрләтеп, яңы офоҡтар асты, тиер инем. Ә Рәсәйҙең төньяҡ баш ҡалаһы Санкт-Петербург ҡалаһында\n10-сы юбилей конференцияһында ҡатнашыу яңы проекттар өсөн этәргес булыуы менән дә айырылып торҙо.\nCreative Commons – ирекле лицензия\nУның ни өсөн тап Питерҙа үтеүе лә үҙенсәлекле, сөнки Википедияның Рәсәйгә килеп инеүе лә тап ошо ҡалала башланғыс ала.\nХәйер, яңылыҡтарҙың Петербургта башланыуы бер кемгә лә сер түгел – унан Европаға тәҙрә лә уйыла, батша ла шунда ҡолатыла, Рәсәйҙәге беренсе тау училищеһы ла шунда асыла. Тел төбөн аңлағанһығыҙҙыр – был ҡала башҡорттар өсөн сит түгел. Ә инде википедистарға бөтөнләй сиктәр юҡ, шуға ла юбилей сараһына Рәсәй халыҡтары телдәрендәге википедияларҙан (шул иҫәптән Башҡортостандан Зөфәр Сәлихов, Ләйсән Аралбаева, Зәйтүнә Ниғәмәтйәнова) ғына түгел, Әрмәнстандан, Польшанан, Молдованан, Украинанан вәкилдәр килеүе юҡҡа түгел. Аҡыл бит бүлешкәндән арта ғына.\nҺуңғы ваҡытта википедистар телмәрендә ирекле лицензия тураһындағы фекер йыш ҡабатлана. Был семинарҙа ла ошо хаҡта һүҙ булды. Ирекле лицензияның төрҙәре күп, әммә Creative Commons илебеҙ ҡануниәтенә тап килә, һәм уны ҡулланыу мөмкин булыуын Рәсәй Президенты хакимиәтенең рәсми сайтындағы билдә лә раҫлай. Ошо көндәрҙә Урал тау-металлургия комбинатының рәсми сайты ла ирекле лицензияға күсте. Был – Интернет-баҫмалар ассоциацияһының “Общественное достояние” ойошмаһын булдырып, йәмғиәт милке, байлығы һәм авторлыҡ хоҡуғы өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен үҙгәртергә тырышыуы һәм РФ Дәүләт Думаһы депутаттары менән кәңәшләшеү һөҙөмтәһендә ҡануниәттә ирекле лицензия һәм ирекле панорама билдәләмәләре ҡулланыла башлауҙың дәлилдәре.\nИнтернет баҫмалары һәм авторҙар өсөн был нимә бирә? Беренсенән, баҫма менән мәҡәләңде йәки әҫәреңде ҡулланыу өсөн килешеү төҙөгәндә уны ирекле ҡулланыуға рөхсәт итәһең. Әммә был һинең авторлыҡ хоҡуғың юҡҡа сыға тигәнде аңлатмай, ә бары тик ҡулланыусылар уны үҙҙәренең эштәрендә файҙалана, үҙгәрештәр, өҫтәмәләр индереп, артабан ҡуллана ала. Бында саҡ ҡына теманан ситләшеп, шуны белдерге килә, матбуғат сараларында эшләүселәр һәр саҡ мәғлүмәтте башҡаларҙан алдараҡ эләктереп ҡалырға тырыша. Шуны уйлап, фән менән шөғөлләнгән бер танышыма, китабың сыҡҡансы, өҙөктәрен гәзиткә бирәйек, тигәс, ул: “Юҡ, китап сыҡҡансы бер кемгә лә күрһәтмәү хәйерле, юҡһа башҡалар, шунда уҡ урлап, үҙҙәренеке итеп күрһәтеп тә ҡуя”, – тигәйне. Ә Питерҙа М. В. Ломоносов исемендәге МДУ-ның Журналистика факультетының яңы медиа һәм коммуникация теориялары кафедраһы мөдире, филология фәндәре кандидаты Иван Засурский килтергән миҫал бөтөнләй бының киреһен һөйләне. Баҡтиһәң, донъя нәшриәтселәре мәғлүмәт асыҡлығы яҡлы икән. Хатта халыҡ-ара ойошма ла булдырылған һәм Берлин Декларацияһы ҡабул ителгән, Бөйөк Британия сәйәсәтендә лә үҙгәрештәр бар, ғалимдарының 52 проценты ғилми публикацияларының ирекле файҙаланыу, үҙҙәрендә булған ғилемде башҡаларҙың да белеүе яҡлы. Шулай уҡ Германияла күптән түгел дәүләт гранты иҫәбенә яҙылған мәҡәләләрҙең ябыҡ подписка баҫмаларында баҫылыуы тыйылған. Донъя фәне лә мәғлүмәттең асыҡ булыуын теләй.\nӘрмән Википедияһы тәжрибәһе\nБыйыл августа БашВикиҙың ике вәкиле Дилижан ҡалаһында үткән СЕЕ конференцияһында булып ҡайтыуы тураһында хәбәр иткәйнек инде. Бөгөн, ысынлап та, был илдең вики-ойошмаһынан күп нәмә өйрәнергә, уларҙың тәжрибәһен үҙебеҙҙә ҡулланырға була. Була ғына түгел, хатта кәрәк. Әрмән Википедияһының мөхәррире булыу был илдә дәүләт идеологияһы кимәленә күтәрелгән, тиергә мөмкин. “Бер әрмән – бер мәҡәлә” тигән мәғлүмәт кампанияһы һөҙөмтәһендә уға министрҙар дәрәжәһендәге дәүләт хеҙмәткәрҙәре, ғалимдар һәм уҡытыусылар, студенттар, уҡыусылар һ.б. ҡушыла.\nБөгөн илдең күп ҡалаларында вики-клубтар, вики-лагерҙар ойошторола. Улар балалар, үҫмерҙәр, йәштәр өсөн генә түгел, ололар өсөн дә үҙ-үҙеңде камиллаштырыуға, белем алыуға стимул булып тора. Вики-лагерҙарҙа балалар һәм уҡыусылар ҡатнаша, улар ял итеү менән бер рәттән, википедияла эшләү серҙәренә төшөнә, үҙ мәҡәләләрен яҙырға өйрәнә. Бындай лагерҙар Әрмәнстанда ғына түгел, әрмән диаспораһы күпләп йәшәгән башҡа илдәргә лә сыға. Бында шуны ла билдәләргә кәрәк: иң тәүге лагерҙы ойошторғанда уҡ дәүләт һәм киң мәғлүмәт саралары ҙур ярҙам күрһәтә. Бынан тыш, әрмәндәр вики-клубтар ҙа ойошторған. Улар ҡалаларҙа ғына түгел, хатта ауылдарҙа ла бар.\nӘйткәндәй, бындай сәфәрҙәр ни яғы менән отошло, ситкә сығып, фәһем алып, башҡаларҙың тәжрибәһен күреп ҡайтҡас, уларҙы үҙебеҙҙең форматҡа күсереү теләге уяна. Бөгөн БашВики ирекмәндәре Бөрйән районында, Сибай ҡалаһында, Белоретта, Нефтекамала, Өфөлә шундай вики-клубтар төҙөү өсөн тәүге аҙымдар яһай башланы ла инде.\nӘлбиттә, Әрмән Википедияһы менән Башҡорт Википедияһын сағыштырыу мөмкин дә түгел, сөнки беҙ айырым чаптер түгел, ә ни бары юзер-төркөм генә булып һаналабыҙ. Әммә был да ҙур ҡаҙаныш, ни тиһәң дә Рәсәй халыҡтары араһында БашВики – берҙән-бер юзер-төркөм. Шулай ҙа маҡсаттар һәм хыялдар мөмкинлектәрҙе ашып китә: бына, Әрмән Википедияһына дәүләт, ярҙам күрһәтеп, былтыр Еревандың ҡап уртаһында, Матбуғат йортонда, 15 йылға үҙенә айырым офис биреп ҡуя. Ә беҙҙә... Ә беҙҙә дәүләт структуралары, быйыл ниндәй эш башҡарҙығыҙ, тип отчет һорай... Әйткәндәй, БашВики ирекмәндәренең эшмәкәрлеге тураһында отчет менән ҡыҙыҡһыныусылар булһа, ba.wikipedia.org һылтанмаһы буйынса инеп, “Ағымдағы ваҡиғалар” бүлеген һәм Баш биттә мәҡәләләр һанын ҡарап, күҙәтеп бара ала – барлыҡ мәғлүмәт ирекле ҡулланыуҙа!\nАҡ тирәк, күк тирәк...\nӘгәр вики-конференция уйын рәүешендә барһа, унда ҡатнашыусылар башҡорттарҙан нимә һорар ине, тип уйлайһығыҙ? Белмәһәгеҙ, ошо һылтанма буйынса инеп, яуап табырға мөмкин: https://ru.wikinews.org/wiki/10-я_юбилейная_международная_Вики-конференция_в_Санкт-Петербурге. Эйе, бал да, ҡурай ҙа, бренд булып торған башҡа нәмә лә түгел, ә әлегә Рәсәй википедиялары араһында бренд кимәленә күтәрелгән Вики-өләсәйҙәр проекты тураһында мәғлүмәт кәрәк! Сөнки башҡа википедияларҙа өләсәйҙәр генә түгел, хатта ҡатын-ҡыҙҙар бик әҙ. Шуға ла хаҡлы ялдағы апай-инәйҙәрҙең википедия ирекмәне булыуы барыһында ла ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.\nӘ инде беҙгә ошо проектты артабан дауам итергә, үҫтерергә, тотош Башҡортостанға таратырға һәм Рәсәй, донъя кимәленә сығарырға кәрәк. Бының өсөн артыҡ нәмә талап ителмәй, бары тик әүҙем вики-өләсәй булыуы шарт. Юҡҡа ғына, теләк булһа, мөмкинлектәр табыла тимәйҙәр. Быға миҫал итеп Бөрйән районы википедистарын килтерергә була. Улар бер ҙә Өфө алыҫ, Интернет насар эшләй, ноутбуктар юҡ, тип ҡарап торманы, тотто ла үҙҙәре вики-клубҡа ойоша башланы. Яңы ирекмәндәргә тәүге аҙымдарҙы аңлатыу өсөн тәжрибәлерәктәрҙән ярҙам һорап, ике көн вики-дәрес алдылар.\nБыл күренеш хатта Википедия бүлектәренең эшмәкәрлеген күҙәтеп барған стюарттарҙы ла аптыратты: ни өсөн вики-клуб һәм вики-өләсәйҙәр баш ҡалала йәки яҡын районда түгел, ә Бөрйән районынан ойошторола башланы. Яуабы ябай: унда иң әүҙем өләсәйҙәр һәм ирекмәндәр йәшәй. Афарин! Ә инде иң әүҙемдәрҙе киләһе йылда Дербент, Йошкар-Ола, Польша, Монреаль (Канада), Берлин (Германия), Вена (Австрия) тарафтарына сәфәр ҡылып, тупланған тәжрибә, аң-белем менән уртаҡлашыу мөмкинлеге көтә. Кем алыҡ?\nТормош – ул марафон\nБик аҡыллы кеше: “Тормош – ул сәйәхәт”, – тиһә, википедистар тормошто марафон менән сағыштыра, сөнки әленән-әле тематик аҙналыҡтар, айлыҡтар, конкурс-марафондар уҙғарылып тора. Башҡорт Википедияһы Республика көнөнә арнап Башҡортостан айлығы иғлан иткәйне. Ул Башҡортостан Хөкүмәте менән Рәсәй Эшсе-крәҫтиәндәр хөкүмәте араһында Башҡортостан совет автономияһын төҙөү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыуҙың 100 йыллығына арналып һәм 100-әр көнлөк биш этаптан тороп, 2019 йылда тамамланасаҡ супер-марафонға әүерелде. Бында Санкт-Петербург конференцияһының ниндәй ҡыҫылышы бар, тип аптырар, моғайын, ҡайһы берәүҙәр. Туранан-тура, сөнки бындай ҙур масштаблы сара әлегә бер википедияла ла ойошторолғаны юҡ. Ә инде БашВики хакимы Зөфәр Сәлихов проект хаҡында бөтөн ғәм алдында иғлан иткәс, марафонды ошо конференциянан һуң рус, мари, удмурт, лезгин, украин, бүрәт википедиялары ирекмәндәре күтәреп алды һәм үҙҙәренең тел бүлектәрендә Башҡортостан тураһында мәҡәләләр яҙа башланы. Бөгөн ҡатнашыусылар һаны өс тиҫтәнән артып китте, һәм был һуңғы сик түгел. Ни өсөн тигәндә, декабрҙә уның саҡ беренсе этабы тамамлана һәм супер-марафонға бер ваҡытта ла ҡушылырға һуң түгел. Тимәк, АЛҒА!\nZUFAr от 25.11.2016, 11:36\nCreative Commons лицензияһы "авторлыҡ хоҡуҡтары һаҡлана, мәғлүмәтте башҡа сайттарға күсергән ваҡытта авторын һәм сығанағын күрһәтеү мотлаҡ" тигәнде аңлата. Был мәғлүмәттең тотҡарлыҡһыҙ таралыуына булышлыҡ итә.\nКопирайт (©) лицензияһы ҡулланған беҙҙең матбуғатҡа ла Creative Commons лицензияһына күсергә ваҡыт.


Парламент-ара бәйләнештәр нығына\n1 Март 2011, 15:06\nУдмуртия һәм Башҡортостан парламенттары араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлдө. Уға күрше республиканың Дәүләт Советы Рәйесе А. Соловьев менән БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай рәйесе К. Толкачев ҡул ҡуйҙы. Килешеү парламент-ара бәйләнештәрҙе киңәйтеүгә һәм нығытыуға, закондар сығарыу эшмәкәрлегендә тәжрибә уртаҡлашыуға йүнәлтелгән. Шулай уҡ документ берлектәге парламент тыңлауҙарын да күҙ уңында тота. Башҡортостан парламенты спикеры К. Толкачев, БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай парламент-ара бәйләнештәрҙе нығытыуға ҙур әһәмиәт бирә, тип билдәләне. Рәсәй Федерацияһының закондар сығарыусы органдары менән, шулай уҡ Төркиә, Чехия, Төньяҡ Кореяның закон сығарыу органдары менән дә шундай килешеүҙәр төҙөлгән.\nУдмуртия һәм Башҡортостан парламенттары араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлдө.\nУға күрше республиканың Дәүләт Советы Рәйесе А. Соловьев менән БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай рәйесе К. Толкачев ҡул ҡуйҙы. Килешеү парламент-ара бәйләнештәрҙе киңәйтеүгә һәм нығытыуға, закондар сығарыу эшмәкәрлегендә тәжрибә уртаҡлашыуға йүнәлтелгән. Шулай уҡ документ берлектәге парламент тыңлауҙарын да күҙ уңында тота.\nБашҡортостан парламенты спикеры К. Толкачев, БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай парламент-ара бәйләнештәрҙе нығытыуға ҙур әһәмиәт бирә, тип билдәләне. Рәсәй Федерацияһының закондар сығарыусы органдары менән, шулай уҡ Төркиә, Чехия, Төньяҡ Кореяның закон сығарыу органдары менән дә шундай килешеүҙәр төҙөлгән.


“Берҙәм Рәсәй” партияһы праймеризында ҡатнашыу өсөн ғаризалар ҡабул ителә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n“Берҙәм Рәсәй” партияһы праймеризында ҡатнашыу өсөн ғаризалар ҡабул ителә\n02 апреля 2018 — 16:01 ГТРК «Башкортостан»\nУның һөҙөмтәһендә исемлектең тәүге баҫҡыстарын биләүселәр 16 сентәбрҙә Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай һайлауҙарында ҡатнашыу хоҡуғын ала. Партияның төбәк сәйәси советының кәңәшмәһе Рәсәй президенты һайлауҙарына йомғаҡ яһауҙан башланды. Башҡортостанда һайлаусыларҙың 75 %-ы тауыш биргән. Хәҙер ошондай уҡ әүҙемлек менән республика парламентына һайлау үткәреү кәрәк тине, партияның төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачёв. Праймериз һөҙөмтәһендә исемлектең тәүге баҫҡыстарын биләүселәр 16 сентябрҙә үтәсәк Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай һайлауҙарында ҡатнашыу хоҡуғын ала. Праймеризда “Берҙәм Рәсәй” генә түгел, ә хөкөмгә тарттырылмаған, сит илдә иҫәбе һәм вклады булмаған, башҡа сәйәси партияларҙа тормаған ағзалар ҡатнаша ала. Алдан һайлауҙар өс этапта үтә. 2 апрелдән 8 майға тиклем ҡатнашыусыларҙан ғаризалар ҡабул ителә. 13 апрелдән 27 майға тиклем -дебаттар ваҡыты. Ә алдан тауыш биреү көнө 3 июнгә тәғәйенләнгән. Йәмғеһе 110 депутат һайларға кәрәк. Уларҙың яртыһы бер мандатлы округтарҙан, ҡалған 55-е берҙәм һайлау округы буйынса – ул сәйәси партиялар вәкилдәре. Шул уҡ ваҡытта, республикала Белорет районының Абҙаҡ ауыл советына депутаттар һайланасаҡ, өҫтәмә һайлауҙар булыуы ла ихтимал.


Башҡортостанда ике ай элек юғалған 24 йәшлек егетте эҙләү тамамланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда ике ай элек юғалған 24 йәшлек егетте эҙләү тамамланды\n9:45, 5 сентября 2018 Йәмғиәт\nБашҡортостанда ике ай элек юғалған 24 йәшлек егетте эҙләү тамамланды Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан\nИке ай 24 йәшлек Илгиз Аҡмырҙин үҙе тураһында белдермәне. Август аҙағында ирекмәндәр һәм туғандары Сибай егетенең табылыуы, иҫән-һау килеш өйгә үҙаллы ҡайтыуы тураһында хәбәр итте. Уның юғалыу сәбәптәре асылмай.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, егет 2 июлдә юғала – ул «Лада Ларгус» автомобиленә ултырып билдәһеҙ йүнәлештә сығып китә. Туғандары полицияға ғариза яҙа һәм ярҙам һорап ирекмәндәргә мөрәжәғәт итә. Хәбәрһеҙ юғалған йәш кешенең ҡайһы бер таныштары Ильгизде көсләп тоталар тип уйланы.\nТеги: юғалған кешеләрҙе эҙләү, Башҡортостан


Хәбәрҙәр: Стамбул: тәүге тапҡыр әрмәндәр тантанаһына төрөк министры килде.\nСтамбул: тәүге тапҡыр әрмәндәр тантанаһына төрөк министры килде.\nӘрмәндәрҙең иң ҙур этник общинаһы йәшәгән Стамбулда иҫкә алыу йолаһы бер нисә әрмән соборонда үтте.\nТөрөк етәкселеге бындай сараға тәүге тапҡыр үҙенең вәкилен ебәрҙе: тантанала ЕС эштәре министры Волкан Буҙҡыр ҡатнашты һәм “әрмән туғандар кисергән әрнеүҙәргә тәрән хөрмәт менән ҡарауын” белдерҙе:\n-Беҙҙең өсөн был көн тыныслыҡ көнө булараҡ мөһим. Был һыҙланыуҙар һәр кем өсөн һабаҡ булып, ул хаталар ҡабатланмаҫҡа тейеш. Цивилизация сәңгелдәге булған ер өсөн был уғата мөһим. Бөтә донъяға ниндәй цивилизацияға ҡарауыбыҙҙы күрһәткебеҙ килә,-ти әрмән руханийы Татул Анусян.\nҺуңғы йылдарҙа Анкара 1915 йылда булған фажиғәгә үҙ ҡарашын бер аҙ йомшартты.\n-Бөгөн мин бында, сөнки үҙемдең һыҙланыуҙарымды, теләктәшлегемде белдергем килә. Әрнеү-һыҙланыуҙар барыбыҙ өсөн дә уртаҡ. Ата-бабаларым ошонда һәләк булған- был әрнеүҙәр һәр саҡ үҙебеҙ менән йөрөй. Бөгөнгө көнгә ҡарап, Төркиәлә лә, бөтә донъяла ла әрмәндәрҙең ғазаптарын белергә тейештәр. Быға дөрөҫ ҡарарға кәрәк, фажиғәне берәү ҙә үҙ файҙаһында ҡулланырға тейеш түгел.\nОшондай шарттарҙа ике яҡ та ҡаршылыҡтарҙы һәм дошманлыҡты еңергә өмөтләнә. Стамбулдан хәбәрсе Бора Байраҡтар һөйләй:\n-Хәтерләү йолаһы Стамбулдың Кумкапы районы сиркәүендә үтте. Тарихта тәүге тапҡыр унда төрөк министры ҡатнашты. Ошо рәүешле Анкара үҙ позицияһын көсәйтергә һәм әрмәндәр менән мөнәсәбәттәрҙә проблемалар булмауын, әрнеүҙәр ике халыҡ өсөн дә уртаҡ икәнлеген күрһәтергә теләй.


Йондоҙнамә (4-10 апрель) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (4-10 апрель)\n01.04.2016 Йондоҙнамә (4-10 апрель)\nТөп эшегеҙҙә тәртип урынлаштырыу өсөн уңайлы мәл. Элекке эштәрегеҙҙе лә яңынан барлап сығырға тура килер. Ир кешеләргә етәксе ҡатын-ҡыҙ менән уртаҡ тел табыу ауырлашыр. Һаулығығыҙға ҡарата иғтибарлыраҡ булығыҙ.\nАҙна иҫегеҙҙә ҡалырлыҡ булырға оҡшай. Ҡайһы бер ыңғай үҙгәрештәрҙе лә күрерһегеҙ, моғайын. Ошо арала ниндәйҙер ҙур эшкә йомғаҡ яһарһығыҙ кеүек. Аҡса етмәүе һаман да борсоп торор.\nЙыш ҡына алға-артҡа ҡарамай үҙ аллы эш итергә тура килер. Ҡайһы ваҡыт оҙаҡ уйланырға ваҡыт та булмаҫ, бәлки. Шаршамбыла ишеткән хәбәр кәйефегеҙҙе бер аҙ төшөрөр. Нимә уйлағанығыҙҙы башҡаларға белдерергә ашыҡмағыҙ.\nАлдан төҙөгән уй-маҡсаттарығыҙ төрлө сәбәп менән йыш боҙолор. Күберәк эске тауышығыҙға, тәжрибәгеҙгә таянығыҙ. Икеләнгән саҡта улар һеҙгә дөрөҫ юл күрһәтер. Йомала һис тә көтөлмәгән сығымдар булыр.\nМәл һәләтегеҙҙе күрһәтер өсөн уңайлы. Һеҙҙең менән булған үҙгәрештәрҙе башҡалар ҙа күрер. Ҡырын ҡараусылар ҙа табылыр. Был арала булдырған танышлыҡтар аҙаҡ мотлаҡ өмөтлө буласаҡ.\nКәйефегеҙҙең артыҡ үҙгәреүсән булыуы ҡайһы саҡ кире йоғонто ла яһар. Күпселек осраҡта тырышлығығыҙ әллә ни файҙа килтермәҫ. Элекке бурыстарығыҙ тураһында йыш иҫегеҙгә төшөрөрҙәр.\nҮҙегеҙҙә ниндәйҙер үҙгәрештәр булғанын асыҡ тойомларһығыҙ. Улар тәүге сиратта тормошҡа булған ҡарашығыҙҙа һиҙелер. Күңелегеҙ нимәләр менәндер ризалашырға мәжбүр булыр.\nТормошоғоҙға етди үҙгәрештәр индерергә тырышығыҙ. Был арала күптәр иҫке әйберҙәрҙән, кәрәкмәгән ҡағыҙҙарҙан ҡотола башлар. Йомала шәхси тормошоғоҙҙа хата ебәреүегеҙ бар. Шулай ҙа аҙнаны яҡшы кәйеф менән үткәрерһегеҙ.\nМөмкинлектәрегеҙ ҡырҡа киңәйер. Уларҙы күреп, файҙаланып ҡалығыҙ. Был йәһәттән бигерәк тә шишәмбе һәм йома ыңғай яҡтары менән айырылып торор. Йомалағы тәҡдимгә ризалашырға ашыҡмағыҙ.\nАҙна барышында матди юғалтыуҙар кисерерһегеҙ кеүек. Йондоҙҙар был арала аҡса һәм милек менән һаҡ эш итергә кәңәш итә. Үҙегеҙҙе ышаныслы һәм тыныс тотһағыҙ, кире хәлдәрҙең күпселеге һеҙҙе урап үтер.\nАралашыу файҙалы һәм өмөтлө булмаҡсы. Элекке үпкәләшеү онотолор, яңы бәйләнештәр барлыҡҡа килер. Уйламайынса артыҡ аҡса тотоноуығыҙ бик ихтимал. Үҙегеҙҙе бер аҙ “ауыҙлыҡлау” файҙаға булыр.\nЯҡын-тирәләгеләр тураһында саманан тыш уйлайһығыҙ һымаҡ. Иғтибарығыҙҙы үҙегеҙгә лә йүнәлтегеҙ. Төп эшегеҙҙәге буласаҡ үҙгәрештәргә әҙерләнегеҙ, уларҙың ҡапыл башланып китеүе мөмкин.


Исеменә күрә – есеме » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Исеменә күрә – есеме\nИсеменә күрә – есеме 26.12.2014 // Йәмғиәт\nАуыл хужалығында өлгәшелгәндәр — беренсе сиратта дөйөм тырышлыҡ, хеҙмәтте фәнни нигеҙҙә, маҡсат ҡуйып ойоштороу һөҙөмтәһе. Заман алға барған һайын үҙ ҡаҙаныңда ғына ҡайнау етмәй, хатта илебеҙҙәге ҡаҙаныштарҙы өйрәнеү, ҡулланыу ғына ла аҙ тойола башлай. Дөрөҫ, тәжрибә өйрәнеү маҡсатында сит ил белгестәре менән бәйләнеш булдырыу йолаһы байтаҡтан йәшәп килә.\nХәтерегеҙҙәлер, районда Голландия, Германия белгестәре ҡатнашлығында Бөтә Рәсәй семинарҙары уҙҙы. Алдынғы тәжрибәләр өйрәнелде, етештереү юлдары киңәйтелде. Яһалма аталандырыу эшмәкәрлегендә лә өлгө булырлыҡ күрһәткестәр бар. Район эшсәндәре Хөкүмәтебеҙ тарафынан башҡаларға үрнәк итеп ҡуйыла бөгөн. Республиканың йыраҡ райондарынан да тәжрибә уртаҡлашырға киләләр. Саҡмағош инде тәжрибә мәктәбенә әүерелде. Әммә ирешелгәндәр сик түгел, заман ауыл кешеһе алдына яңы талаптар ҡуя. Ә камиллыҡҡа ынтылыш — “Герой” кооперативының йәшәү девизы. Күптән түгел тиҫтәләгән белгес, хужалыҡ етәкселәре Канадала булып, малсылыҡты үҫтереү буйынса алдынғы технологиялар менән танышып, уҡып-өйрәнеп ҡайтты.\n“Герой”ҙа ит-һөт, ашлыҡ йылдан-йыл мулыраҡ етештерелә. Башҡа йылдарға ҡарағанда, келәттәрҙе лә арттырғандар, әммә ашлыҡтары һаман һыймаған.\nӘйткәндәй, төҙөлөш, ремонт эштәре бында көндән-көн киңерәк ҡолас ала бара. Һуңғы йылдарҙа ғына заманса 18 бина ҡалҡты: башлыса келәттәр, ашлыҡ, бесән һаҡлағыстар, гараждар һәм хужалыҡ ҡарамағындағы башҡа объекттар. Был, бер яҡтан, эш өсөн уңайлы, икенсенән, техниканы түбә аҫтына ҡуйыу отошло. Айырыуса яңыларын, ҡиммәтлеләрен һаҡларға кәрәк. Ә был хужалыҡта машина, тракторҙар йылдан-йыл арта бара. Былтыр ғына 81 миллион 300 мең һумлыҡ техника яңыртылды, быйыл тағы 38 миллион 230 мең һумлыҡ һатып алынды.\nШарттар булғас, “Герой”ға эшкә килергә ашҡынып торалар. Хужалыҡтың иҡтисады нығынған һайын ауылдың йөҙө үҙгәрә, халҡы байыраҡ һәм мулыраҡ тормошта йәшәй.


“Быҙауҙар баҡсаһы”нда ҡунаҡта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Быҙауҙар баҡсаһы”нда ҡунаҡта\n“Быҙауҙар баҡсаһы”нда ҡунаҡта 20.01.2015 // Йәмғиәт\n— Мө-ө-ө-ңк, — тип бер-береһен уҙҙырып саҡыра быҙауҡайҙары Нәфисә апайҙарын. Белә шул шилмалар тәрбиәселәре буш ҡул менән инмәгәнен улар янына: йә әсәләренән күстәнәскә тәмле һөт тотоп керһенме, йә хуш еҫле үләндәрҙән ҡайнатма эсерһенме, ғөмүмән, ярата апайҙары бәләкәстәрҙе. Хәйер, яратмай тороп, 39 йыл буйы мал араһында эшләп тә булмайҙыр ул. “Мал йәнле” тиҙәр ундайҙар хаҡында беҙҙең яҡта.\n– Атайым ферма мөдире булып эшләгән йылдарҙа уға йыш ҡына эйәреп йөрөгәнгә колхоз һыйырҙарын аҫрау менән шәхсән таныш инем. Бигерәк тә “ферма еҫе” (силос еҫе) хәтергә ныҡ һеңеп ҡалған. Стәрлетамаҡ районында эшләп килгән Явнов исемендәге ауыл хужалығы предприятиеһының фермаһына аяҡ баҫҡас та “таныш еҫ” танауға килеп бәрелде. Юҡ, бала саҡтағы һымаҡ йөҙ йыйырманым был юлы, киреһенсә, күкрәгемде киреп тын алдым да мәрхүм атайымды ғына түгел, күптән малдары тарҡалып, емерек хәлдә ҡалған ферманы һағынып иҫләп алдым, ә Ҡырмыҫҡалы ауылы халҡына көнләшеп ҡуйҙым. Эх, “ферма еҫе йәшәй” әле уларҙа!\nАллаға шөкөр, бер нисә ауылды берләштергән хужалыҡ, эш урыны бар, — тигән һүҙҙәр менән ҡаршы алды быҙау ҡараусы Нәфисә Яҡупова, уйҙарымды һиҙгәндәй. – Әлбиттә, әлеге көндә ауыл хужалығына еңелдән түгел, шулай ҙа предприятиебыҙ эшләп килә: күпмелер “тере” аҡса алабыҙ, бесән-һалам, иген һәм башҡаларын биреп торалар. Насармы ни был? Тик, үкенескә ҡаршы, йәштәр генә ауылда ҡалмай, ҡалаға ашҡына, шуға мәктәп тә ябылды. Ни ҡылаһың, хужалыҡ та ауыл продукцияһына хаҡ бер урында тапанған (алыпһатарҙар ҡуйған һумдарҙы әйтмәйем), ә яғыулыҡ көндән-көн ҡиммәтләнә барған заманда эш хаҡын гел генә арттырып ултыра алмай. Бындай күренеш иһә йәш-елкенсәккә оҡшамай. Хужалыҡ етәкселеге лә, район хакимиәте лә тырыша ул. Мәҫәлән, күптән түгел генә бынамын итеп беҙҙең һөнәри байрамды ойошторҙолар. Тик бөтә бәлә өҫтән килә шул: ил кимәлендә ауыл хужалығын күтәрмәгәс, депутаттар ҡануниәтте камиллаштырмағас, урындағы тырышлыҡтар бушҡа киткән һымаҡ…\nБөгөн Нәфисә Ғәли ҡыҙы хаҡлы ялда. Шуға ҡарамаҫтан, ғүмер буйы ферма мөдире, ветеринар булып эшләгән апай малдарҙан айырылырға теләмәй: әле, мәҫәлән, 50-нән ашыу быҙауҙы ҡарай. Хәйер, хужалыҡ етәкселеге лә кемдең кем икәнен белә шул: тәжрибәле белгесте “ысҡындырғыһы” килмәй.\n— Ветеринар булырға хәҙер ҡулымдың көсө юҡ шул, быҙауҙарҙы тәрбиәләргә генә күндем. Һөт-һыу эсерәм, бесән ашатам, — тип бурыстарын атай әңгәмәсем эш араһында. Үҙенең ҡулы артынан күҙ ҙә эйәрмәй: йә береһен килеп яратып китә, икенсеһенең аҫтын рәтләй, өсөнсөһөнә бесән һала, ҡайһы берҙәренә үләндән ҡайнатма эсерә. Ирекһеҙҙән уны балалар баҡсаһындағы тәрбиәсегә тиңләмәй булдыра алманым. Ә, ниңә, тәрбиәселәр һымаҡ Нәфисә Ғәли ҡыҙы ла әле саҡ аяҡҡа баҫып килгән бәләкәстәрҙе ашата, уйната бит. Иң мөһиме — уларҙы балаларындай ҡәҙерләй!\n— Китапта яҙылмаған инде, ҡустым, был ысул хаҡында, шулай ҙа ҡайнатма эсерһәң, малдың аппетиты асыла, хәле яҡшыра, – ти Нәфисә апай. – Ғөмүмән әйткәндә лә, үҙем ҡасандыр Стәрлетамаҡ ауыл хужалығы техникумын тамамлаған белгес булһам да, малды борондан килгән халыҡ традицияларына таянып тәрбиәләйем. Әлбиттә, хайуанҡай турығып китһен өсөн уколы ла, шарттары ла кәрәк, тик гел генә китапҡа төбәлеп, мал үрсетеп булмай шул. Мәҫәлән, ябай халыҡ өсөн яңы ҡанун буйынса малын махсус урынға алып барып һуйыу бөтөнләй башҡа һыймаҫлыҡ хәл бит. Ярай, итен үҙе генә ашаһа, йортонда салырға рөхсәт ителә ул, тик әҙ-мәҙ һатҡыларға ла тура килә бит. 15-20 килограмм ит һатам тип, унар саҡрым юл үтеп, малын һуйһынмы инде хужа? Был хаҡта уйланамы икән депутат әфәнде ҡанунын яҙып ултырғанда? Шул уҡ ваҡытта мал салыу өмәһе үҙенә күрә туғандарың менән бер йыйылып, аралашып алыу сараһы ла бит. Төптән уйлаһаң, йолаларыбыҙға бер яҡтан балта сабыу һымаҡ та был күренеш.\n…”Быҙауҙар баҡсаһы”на юлланғанда тәү сиратта ябай хеҙмәт кешеһенең эшен яҡтыртырмын тип өмөтләнгәйнем, тик быҙау ҡараусы апайҙың аһ-зары йәнә ауыл хужалығына иғтибарҙың аҙ булыуы хаҡында уйландырмай ҡалманы. Ысынлап та, илдә ҡасан ғына ябай хеҙмәт кешеһенә, ауыл сәнәғәтенә, ауыл тормошона иғтибар тейешле кимәлгә күтәрелер икән?!\nРайон: Стәрлетамаҡ районы, Ҡырмыҫҡалы ауылы.


ҺАҒЫНДЫРА ТОРҒАН ЕТӘКСЕЛӘР ҘӘ БАР...\n...Бынан теүәл бер йыл элек “Таң” гәзитенә етәксе булып йәп-йәш, өҫтәүенә, яулыҡлы ҡатын-ҡыҙ килде.\nЕтәксе. Кем һуң ул етәксе? Етәксе булып тыуалармы әллә етәксене үҙҙәрендә тыуҙыралармы? Әллә тормош яһаймы етәксене? Ошо хаҡта уйланырға этәргес биреүсе кеше бар. Эргәмдә.\nБыл хаҡта яҙырғамы-юҡмы, тип оҙаҡ уйланып йөрөнөм. Шулай ҙа йөрьәт иттем.\nБеҙ кешенең күҙенә ҡарап маҡтарға, уға йылы һүҙҙәр әйтергә ниңәлер уңайһыҙланабыҙ бит ул. Өҫтәүенә, етәксенең. У-у, ҡайҙа ул, кешеләр, ярамһаҡлана, тиерҙәр, тип ҡурҡабыҙ.\nЕтәксене, ғәҙәттә, ҡаты ҡуллы, ҡатыраҡ һүҙле итеп күҙ алдына килтерәбеҙ. Шунһыҙ коллективты нисек тотмаҡ кәрәк, тибеҙ.\nЭйе, сер түгел, өҫтәгеләргә уның эшләй ала торған кеше икәнлеге, ижтимағи-сәйәси баҫманы дини баҫмаға әйләндермәйәсәге тураһында дәлилләп раҫларға ла тура килде ваҡытында. Сөнки был урынға үҙемде тоҫҡайҙар ине. Әйткәндәй, эш бит яулыҡлы йәки яулыҡһыҙ булыуҙа түгел, уның эсендәгеһенең йөкмәткеһе мөһим.\nТормошта һәр кемдең үҙ урыны бар бит ул. Үҙ урынын тапҡандар ғына эшенән бәхетле була ала. Мин, шөкөр, бөгөн үҙем биләгән урында йөҙөп йөрөп эшләйем, хатта авторҙар ебәргән хаталарҙы төҙәтеүҙән дә йәм табам. Ә бына финанс эштәре, хоҡуҡи яҡтар, ғәфү итегеҙ, минеке түгел... Шуны аңлаған өсөн ул ваҡыттағы район башлығына ла әллә нисә сабып барҙым. Бер әхирәтем, кеше юғарыраҡ урын өсөн сабып йөрөр ине, был, юғары күтәреп ҡуймағыҙ, тип инәлеп сабып йөрөй, тип көлгәйне. Бөгөн уйлап ҡуям – шулай һәр кем үҙ урынын белһә, бәғзеләре, хәленән киләме-юҡмы, ҙурыраҡ урынға ынтылыуҙан алда үҙенең мөмкинлектәрен барлап, эске тауышын тыңлаһа, тормош күпкә ҡыҙығыраҡ һәм күңеллерәк булыр, эш урындарына атлығып тороусылар һәм эшенән йәм табып, башҡаларҙы ла хеҙмәт емештәре, эшкә мөнәсәбәте менән ҡыуандырып йәшәүселәр күберәк булыр ине.\nЭйе, атты айһыҙ, киленде йылһыҙ маҡтама, тиҙәр. Берҙән, йыл тулды, икенсенән, был һис тә мәдхиә түгел, ә фәһем, фекер, уйланыуҙар. Халҡыбыҙ ҙа бит, бер олоно, бер кесене тыңла, тигән.\nМиләүшә Йәмил ҡыҙының бер йыллыҡ эшмәкәрлегенә ҡарап, һәр кем үҙ урынында ошо бала һымаҡ таҙа намыҫ менән эшләһә, моғайын, илебеҙ ысын-ысындан коммунизмды күргән булыр ине, тип уйлап ҡуям. Юҡ, йәнә шапыртыу түгел, тейере генә.\nҺәр мәсьәләнең төбөнә төшөп өйрәнә, өйрәтә йәш етәксебеҙ. Иң мөһиме, етәксебеҙ баштан уҡ кемдең нисә минутҡа эшкә һуңлағанын йәки иртәрәк ҡайтҡанын түгел, ә эшләгән кешеләрҙең тейешле хеҙмәт хаҡын алыуын һәм был хеҙмәт хаҡының мөмкин тиклем ҙурыраҡ булыуын ныҡлы контролгә алды. Ә эшкә һуңлау-һуңламау йәки иртәрәк ҡайтыу-ҡайтмау мәсьәләһе шуға бәйле үҙенән-үҙе хәл ителде. Үҙе өсөн тырышып торған етәксенең битенә төкөрөү, уны һанға һуҡмаҫҡа тырышыу бер кемдең дә башына инеп тә сыҡманы, киреһенсә, хеҙмәт тәртибе нығынды ғына – коллектив үҙенең яҡлаулы икәнен, етәксенең түрә түгел, ысын-ысындан яҡшыраҡ тормошҡа етәкләргә тырышыусы икәнен аңлағас, тағы ла тырышыбыраҡ эшләй башланы.\nҺөҙөмтәлә, инициативалы, көслө саҡтарында йәштәргә йөктө күберәк тейәргә һәм ышаныс белдерергә кәрәк икән тигән уй нығынды.\nЮҡ, бәғзе бер етәкселәр кеүек, кешенең йөҙөнән алмай, ризаһыҙлығын да тауыш күтәрмәй, йөрәк тауышы менән генә белдерә һәм, мәлендә әллә ней ҡабул итмәгән һымаҡ булһаң да, үҙең дә һиҙмәҫтән, тартыла, тырыша башлайһың. Һәм былар барыһы ла - етәксене ихтирам иткән өсөн, ихтирам аша. Иң мөһиме, һәр кемгә күтәрә алырҙай йөк йөкләтте, күтәрә алмаҫтайын йөкмәтеп, үҙен дә, бүтәндәрҙе лә ыҙалаттырманы. Эште теүештерә, кем нимәне яҡшыраҡ булдырасағын тоҫмаллай белә.\nСабатаһы ла ишек төбөндә ҡалды, түргә эленмәне - етәкселек эшенә ҡәҙимгесә тотоноп, әллә ҡасандан белгән кеше һымаҡ итеп эшләп алды ла китте Миләүшә Йәмил ҡыҙы. Йәп-йәш көйөнә ошо аҡылды ҡайҙан белә, тиһең, тип аптырап һөйләшкән саҡтарыбыҙ ҙа булғылай Айһылыу Ғарифуллина менән. Ай-һай тыумыштан, тәбиғәттән һалынғандыр, тип ҡуябыҙ.\nБыл донъяла ярты быуаттан артығыраҡ йәшәү осоронда, сер түгел, етәкселәрҙең һәр төрлөһөн күрергә тура килде.\nЮғары белем менән генә етәксе булып булмай икәнен дә тере миҫалдарҙа аңлатты был тормош. Юғары белем генә кешенең мәҙәни кимәлен дә билдәләмәй. Ана, бер ниндәй ҙә абруйлы юғары уҡыу йорттарын тамамламаған ата-бабаларыбыҙ ниндәй аҡыл – мәҡәлдәр, әйтемдәр, ҡыҫҡаһы, беҙгә йәшәү законы ҡалдырған. Аҡыл йә була, йә юҡ. Ана шул аҡылы булмаған юғары белемле етәкселәр ҙә осрап ҡуя шул арабыҙҙа, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Һәм... хеҙмәткәрҙәре күңелдәрен һалып түгел, ә етәксенән ҡурҡҡан өсөн тырышҡан урындар ҙа юҡ түгел. Ә күңел һалып эшләү менән ҡурҡҡан өсөн эшләүҙең айырмаһы бик ҙур. Ундай ойошмаларҙағы климат та башҡасараҡ. Йәнә шул тиклем күңел һалып, бөтә булмышын бағышлап эшләгән етәксең эргәһендә үҙең дә тырышыраҡ, өлгөрөрәк булғы, үҙеңә күрһәтелгән ихтирамлы, кешелекле мөнәсәбәткә тап шулай итеп яуап бирге килә икән. Бойороҡтар биреүсе, мәлендә эшләнмәгән эш өсөн саҡырып һыҙырыусы түгел етәксебеҙ, шул эште эшләргә дәртләндереүсе, ҡабат бындай хаталарҙы эшләмәҫкә фиғеле, үҙ миҫалы менән генә аҡыл күндереүсе. Рухландырыусы, күтәрмәләүсе, терәк булыусы... Ҡыҫҡаһы, башһыҙ башлыҡтар рәтендә түгел.\nХужа була белмәһәң, нужа баҫыр, тиҙәр. Шөкөр, йәш етәксебеҙ ошоноң киреһен раҫланы. Үҙенең төпсөрлөгө, яңылыҡҡа ынтылышы менән ул беҙҙә лә яңы технологияларҙы өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятты, хатта аҡса эшләргә өйрәтте, тиһәк тә хата булмаҫ.\nЛәкин шул уҡ ваҡытта ихтирамды йәки абруйҙы ҡурҡытып йәки аҡса биреп яулап булмай. Һин етәкселектән сығыу менән йәки аҡса бирмәй башлау менән ул юҡҡа сығасаҡ. Ә кешелеклек, кешеләр хаҡына хеҙмәт итеү юлы менән яуланған ихтирам мәңгелек. Халыҡ хәтере кеүек үк.\nТеге йәки был коллективта исемдәр мәсьәләһе лә төрлөсәрәк хәл ителә. Ҡайҙалыр кеше эшенә ҡарап баһаланһа, ҡайҙалыр - ашына ҡарап та... Атҡаҙанған исемдәр әрһеҙҙәрҙең генә буйы етә торған “бейеклеккә”ме, түбәнлеккәме әйләнеп китмәһен ине ул. Кемдер йылдар буйы баш баҫып эшләп тик йөрөй, кемдер, бур һымаҡ, аш ташып, үҙенә ялтыр-йолтор исемдәр юллау өсөн уңайлы мәл аңдып, хатта ялбарып ғүмер итә.\nЮҡ, исемдәр ҙә кәрәкмәй, етәксеңдең көн һайын һиңә атайҙарсамы, әсәйҙәрсәме ысын хәстәрлек менән баҡҡан күҙҙәрен күреү, кешелеклелеген тойоу – үҙе кинәнес икән ул.\n...Үҙ ғүмеремдә ошоға тиклем ике етәксенең китергә тейеш икәнлеген белгәс, улар китмәҫ борон уҡ уларҙы һағына, юҡһына башланым. Әйткәндәй, улар икеһе лә 30 йәштәре тирәһендә үк етәкселек йөгөн иңдәренә һалған кешеләр. Береһе – Рөстәм Динислам улы Шәрипов, икенсеһе – Миләүшә Йәмил ҡыҙы Мырҙағолова (Ҡасимова). Шөкөр, изге ниәт менән беҙҙе ваҡытлыса ғына ҡалдырып торасаҡ етәксебеҙ. Инде уның кире килер мәлдәрен яҡынса һанай ҙа башланыҡ инде.\nБына шулай, һағындырып торған етәкселәр ҙә бар, дуҫтар.\nМиләүшә Йәмил ҡыҙының йәшенән күпкә аҡыллы булыуы, иплелеге, кешегә хөрмәт менән ҡарауы, һәр кемде шәхес итеп күрә белеүе һәм ундағы бәләкәй генә һәләтте лә үҫтерергә тырышып тороуы һоҡландыра ла, ҡайһы саҡ аптырата ла... Иманлы етәксебеҙҙең был сифаттары Хоҙайҙандыр...\nЕтәксеһен кеше улай маҡтамай торғандыр инде. Юҡ, маҡтаманым. Кемдер фәһем алһын, кемдер уйланһын, кемдер һоҡланһын, кемдер хатта көнләшһен өсөн яҙҙым, ахыры. Йәштәрҙе әрләргә күнеккәнбеҙ. Бына шулай, ышаныс белдерергә лә кәрәк икән уларға, тимәксемен дә.\n...Башта ҡуйған һорауҙарыма тулы ғына яуап таба алманым, шикелле, был яҙмамда. Шулай ҙа уйланырлыҡ ерҙәре бар бит, шулаймы?..\nЮҡ, кемдер, был етәксеһенә юхалана, тип уйлаһа, төптө яңылыш фекер – беренсенән, беҙ рухташтар, хеҙмәттәштәр, икенсенән, ундай сифат миңә йоғоңҡорамай – әйтһәм, ошондағы кеүек уйлағанымды әйтәм. Ә был яҙманың һәр һөйләме артына өндәү булып баҫырға әҙермен. Сөнки таланттар яҡлауға мохтаж, ә әрһеҙҙәр былай ҙа юғалып ҡалмай. Ә етәкләй белеү таланты бөгөнгө заманда бик дефицит күренеш. Миләүшә Йәмил ҡыҙының был һүҙҙәрҙән осонмаҫын белгәнгә яҙҙым. Һоҡланған өсөн яҙҙым. Ысын күңелдән... Һәм йәш етәксемдең был юлдарҙы уҡығанда йөҙө алһыуланып, уттай яныуын, үҙенең, эй, Таңһылыу апай, ниңә генә яҙҙығыҙ инде, алып ташлайыҡ, кәрәкмәй, тип әйтерен белһәм дә яҙҙым. Яҙҙым да ҡуйҙым инде! Үәт!


ҠУМЫҘҒА ҠЫҘЫҠҺЫНЫУ УЯТТЫ\n27 Сентябрь 2019, 20:12\nАҙна ағымының ябай бер көнө. Һәр көндәгесә иртәнсәк балаларҙы ҡабул итәм. Минең төркөмгә йөрөгән бер баланы ят бер олатай алып килде. Ҡартатаһылыр, тип уйланым. Олатай ҡулына бәләкәй генә ҡумта тотҡан. Яныма килеп еткәс:—Ҡыҙым, ҡумыҙ ҡыҙыҡһындырмаймы?—тип һораны.\nАҙна ағымының ябай бер көнө. Һәр көндәгесә иртәнсәк балаларҙы ҡабул итәм. Минең төркөмгә йөрөгән бер баланы ят бер олатай алып килде. Ҡартатаһылыр, тип уйланым. Олатай ҡулына бәләкәй генә ҡумта тотҡан. Яныма килеп еткәс:\n—Ҡыҙым, ҡумыҙ ҡыҙыҡһындырмаймы?—тип һораны.\nКүптән үҙемә матур итеп биҙәлгән һауытта һырлап эшләнгән ҡумыҙ алыу теләге бар ине. Сөнки бала саҡтан башҡорт халҡының милли музыка ҡоралдары ҡыҙыҡһындырҙы, уларҙың һәр береһендә уйнап өйрәнергә хыялландым. Йәш өҫтәлгән һайын, әлбиттә, был теләктәрем тормошҡа аша килде. Ҡурайҙа ғына уйнарға өйрәнмәнем, ә бына ҡумыҙҙа һәм мандолинала яҡшы сиртәм. Тора-бара үҙ ҡыҙҙарыма ла был музыка ҡоралдарында уйнарға өйрәттем.\nМинең йөҙөмдәге шатлыҡлы йылмайыуҙы күргән олатай һүҙһеҙ генә барыһын да аңланы\nбуғай. Ҡумтаһын асып миңә һуҙҙы. Ундағы “байлыҡты” күреп хайран ҡалдым.\n—Һеҙ үҙегеҙ ҡумыҙ эшләйһегеҙме?—тип һораным.\n—Эйе. Әйҙә, уйнап та күрһәтәм,—тип ҡумыҙын тотоп уйнап ебәреүе булды, төркөмдәге кескәй-ҙәр уның янына ағылды. Балаларҙың да ҡыҙыҡһыныуына ҡыуандым. Бына ҡайҙа ул милли рух!\nУйламағанда танышҡан Фуат олатайҙы мин дәрескә—балалар менән осрашыуға саҡырҙым. Ул ҡыуанып риза булды.\nБалалар менән беҙ икенсе көндө ҙур түҙемһеҙлек менән көтөп алдыҡ. Олатай ваҡытына килеп етте. Бик яҡшы әҙерләнеп килгән: яурынында башҡорт халҡының милли кейеме—елән, башында—бүрек, ҡулына ҡумыҙҙарын тотҡан. Бәләкәстәр олатайҙы өнһөҙ тыңланы. Уның һөйләгәндәренән бик күп мәғлүмәт алдыҡ. Фуат Илмир улы Ҡужәхмәтов Ейәнсура районы Яныбай ауылынан икән. Бик күп конкурстар лауреаты һәм еңеүсеһе. Башҡортостандағы бик күп фольклор коллективтарын ҡумыҙ менән тәьмин итеүсе.\nФуат олатай балаларға нисек итеп ҡумыҙ эшләгәнен күрһәтеп һөйләне, музыка ҡоралында төрлө тауыштар сығарҙы, көйҙәргә ҡушылып та уйнаны. Ҡумыҙҙа уйнауҙың һаулыҡ өсөн файҙалы яҡтарын да әйтте. Осрашыу аҙағында бейеү көйҙәренә балаларҙы бейетеп алды. Уның күргәҙмәгә тип әҙерләгән ҡумыҙҙарын, ҡумыҙ һауыттарын кескәйҙәр һоҡланып ҡараны.\nОсрашыу бик күңелле, мауыҡтырғыс һәм файҙалы булды. Балалар араһында ҡумыҙҙа уйнарға теләүселәр һаны артты. Һәләтле оло ҡунағыбыҙҙы беҙ ҙә буш ҡайтарманыҡ. Балалар үҙ ҡулдары менән эшләгән бүләктәрен бирҙе.


Братина кубогы финалында «Торос» менән «Ижсталь» командалары осраша\nНефтекамалар кеүек Удмурт Республикаһы хоккейсылары ла үҙ дәғүәселәрен серияла 4-0 иҫәбенә ҡыйратып плей-оффтың хәл иткес этабына сыҡты.\nИлдең юғары хоккей лигаһы регламентына ярашлы, финалдың тәүге ике уйыны 13-14 апрелгә тәғәйенләнгән. Улар күрше төбәк боҙонда уҙа. Артабан 17,18 апрелдә командалар Нефтекамала көс һынашырға тейеш. Әгәр ҙә был осрашыуҙарҙа чемпион асыҡланмаһа, 21, 23, кәрәк булһа 25 апрелгә уйындар ҡаралған. Әйтергә кәрәк, тәүге ике уйынды «Ижсталь» клубы баш тренерһыҙ үткәрә. Сөнки ярымфиналда Андрей Разин менән Тверь клубы баш тренеры Алексей Ждахин араһында һуғыш сыҡты. Шунлыҡтан судьялар уйынды 20 минутҡа яҡын туҡтатып торҙо. Һөҙөмтәлә һуғыш суҡмарҙары өс уйынға дисквалификация алды.


Мөғжизәле «Театр төнө»\nСәнғәт һөйөүселәрҙе берләштергән Театр төнө мәҙәни акцияһы матур йолаға әүерелде. Был сара тамашасыларға театрҙың ижади эшмәкәрлеге һәм сәхнә тормошо менән яҡындан танышыу мөмкинлеген бирә.\nАрыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театры был сараны театрҙың 86-сы миҙгелен асыу тантанаһына бәйләп үткәрҙе. Был байрамға Сибай халҡы дәррәү килде, бәлки быға көндәрҙең аяҙ, йылы тороуы ла сәбәпсе булғандыр.\nТеатр алды майҙаны байрамса бик матур биҙәлеп, артистар тамашасыларҙы бик йылы ҡаршы алды. Р.Сәйфуллин, Н.Әбдрәшитова, Р.Сафиуллина, Ә.Fәлләмова, М.Амантаев, А.Зәйнуллина, С.Вәлеев, Р.Ишбулатовалар һөйләгән шиғырҙар, Р.Fәйнуллина, М.Итбаев, В.Сөнәғәтовтар башҡарған йырҙар халыҡтың күңелдәрен елкетеп, байрам тантанаһын йәнләндереп ебәрҙе. Тамашасы уларҙың сығыштарын тын да алмайынса, йотлоғоп тыңланы.\nТеатрҙың әүҙем тамашасыһы, ҡала Советы депутаты З.Р.Йәнбәкова һәм театрҙың художество етәксеһе Д.М.Fәлимов ишеккә бәйләнгән таҫманы киҫеү тантанаһын башҡарғас, алып барыусылар тамашасыларҙы серле театр донъяһына әйҙәне. Был юлы тамашасы оло кинәнес менән М. Багаев пьесаһы буйынса ҡуйылған «Үәт, исмаһам, ахырызаман» (режиссеры Д.М. Fәлимов) комедияһын рәхәтләнеп, көлөп ҡараны. Йәйге ялдан һуң халыҡтың сәнғәткә сарсағаны күренеп тора, зал туп-тулы, «алма төшөрлөк тә» урын ҡалмаған.\nСпектаклдән һуң сәхнә донъяһында һәр теләгән кешегә үҙен артист ролендә һынау форсаты тейә тигәс, халыҡ гөж килде. Ни тиһәң дә, бында бит театрҙы үҙ иткән, уға мөккибән ғашиҡ кешеләр йыйылған, бәлки ҡайһыларының артист булыу хыялы күңелендә йәшерен сер булып та һаҡланғандыр. Ә инде алып барыусылар уларға «Буйҙаҡтар», «Мөхәббәт ҡоштары» спектаклдәренән өҙөктәрҙә уйнап ҡарарға тәҡдим иткәс, үҙҙәрен артист ролендә һынап ҡарарға теләүселәр ҙә байтаҡ булды. Йырға, моңға маһир, дәртле шул беҙҙең халҡыбыҙ! Ярыш шундай ҡыҙыу барҙы, тамашасылар уларға көс-ҡеүәт, дәрт өҫтәп кенә торҙо. Ә шулай ҙа иң-иңдәрҙе тамашасылар яңғырап торған көслө алҡыштар менән үҙҙәре билдәләне.\nИң оҫта ҡатын-ҡыҙ ролен башҡарыусы итеп Гөлназ Мәхмүтова билдәләнһә, ир-егет ролендә алдынғылыҡты Инсаф Күлмөхәмәтов яуланы. Уларға тантаналы рәүештә йыл дауамында барасаҡ премьераларға саҡырыу ҡағыҙҙары тапшырылды. Ул ғына ла түгел, еңеүселәргә театр кафеһында яратҡан артистары менән романтик кисә үткәреү бәхете лә тейҙе.\nАртабан байрам театр алды майҙанында дауам итте. Унда уҙғарылған дискотекала олоһо ла, йәше лә рәхәтләнеп күңел асты. Тағы ла ошондай сараларҙың булып тороуын теләп таралышты тамашасылар. Таралышты тип әйтеп булмай, сөнки уларҙы театрҙың НЕФАЗ автобусы йорттарына тиклем алып барып ҡуйҙы.


"ЙӘЙ ҺЫЛЫУЫ" – АНЖЕЛЛА\n5 Июнь , 11:33\n"Йәй һылыуы" фотоконкурсында ҡатнашыусы ҡыҙҙар менән таныштырыуыбыҙҙы дауам итәбеҙ. Ғәйнетдинова Анжеллаға ун дүрт йәш. Ул бейергә, йырларға, китап уҡырға ярата. Төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, уңыштарға ирешә. Ҡыҙҙар-йондоҙҙар, һеҙҙән матур сағыу фотолар көтөп ҡалабыҙ. Ҡыҫҡаса үҙегеҙ тураһында ла яҙырға онотмағыҙ. Йәш сикләнмәй. Рәхим итегеҙ, һылыуҡайҙар! Еңеүсене косметика магазинына сертификат көтә.\n"Йәй һылыуы" фотоконкурсында ҡатнашыусы ҡыҙҙар менән таныштырыуыбыҙҙы дауам итәбеҙ. Ғәйнетдинова Анжеллаға ун дүрт йәш. Ул бейергә, йырларға, китап уҡырға ярата. Төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, уңыштарға ирешә.\nҠыҙҙар-йондоҙҙар, һеҙҙән матур сағыу фотолар көтөп ҡалабыҙ. Ҡыҫҡаса үҙегеҙ тураһында ла яҙырға онотмағыҙ. Йәш сикләнмәй. Рәхим итегеҙ, һылыуҡайҙар! Еңеүсене косметика магазинына сертификат көтә.


Үҙ-үҙеңде ҡурсалау режимы дауам итә. Һәр нәмәнең ыңғай яҡтарын күрә белеүселәр өсөн был яҡшы мөмкинлектәр тыуҙырҙы - берәүҙәр үҙен камиллаштырыу өсөн эштәр алып бара, яратҡан шөғөлдәре һәм башҡа өлкәлә үҙҙәрен һынап ҡараусылар ҙа бихисап.\nОшо мәлде файҙаланып,беҙ ҙә уҡыусыларыбыҙ араһында "Инстаграм" конкурсы иғлан иттек. "Кухни народов Башкортостана" исемле бик шәп китап уйнатабыҙ. Шарттары менән @izdatelstvokitap19 аккаунтына ҡушылып танышып, үҙ көсөгөҙҙө һынап ҡарай алаһығыҙ. Уңыштар һеҙгә!


Баҡалы районында мобиль бригадалар өс йыл элек төҙөлә — АНО ЦСОН «Милосердие»\nБаҡалы районында мобиль бригадалар өс йыл элек төҙөлә\nРайонда 47 социаль хеҙмәткәр 52 ауылда ярҙам күрһәтә. Хеҙмәт менән өлкән йәштәгеләр, мөмкинлектәре сикләнгәндәр һәм ауыр тормош хәленә ҡалған граждандар ҡуллана ала. Йорт эштәрендә ярҙам күрһәтеүсе мобиль бригадалар эшмәкәрлеге тураһында беҙҙең сайтта уҡығыҙ.\nИртә менән "Газель" тулы ҡатын-ҡыҙҙар Яңы Ҡорос ауылында йәшәгән Әнисә Муллағәлиеваның йортона килде. Мәғариф ветераны 85 йәштә. Балалары Силәбе ҡалаһында төпләнгән. Аҙна һайын ҡайтып йөрөй алмайҙар. Уландары әсәләрен үҙҙәренә йәшәргә лә алып киткән, әммә өлкән йәштәге ханым йортон юҡһынып, яңынан тыуған ауылына ҡайтҡан. Әнисә Лотфрахман ҡыҙының һорауы буйынса мобиль бригадаға тупланған социаль хеҙмәттәр уға йорт эштәрендә булыша, картуф алырға ярҙам итә. .\nРифара Әхмәҙиева, социаль хеҙмәткәр: “Картуфты ултырттыҡ, күмдек, хәҙер сығарабыҙ. Бергә эшләгәс күңеллерәк тә, еңелерәк тә”.\nҠатын-ҡыҙҙарҙың икенсе төркөмө йорт эштәрендә ярҙамлашты. Түбәне таҙаланы, саң һөрттө, ҡышҡылыҡҡа тәҙрә рамдарын йыуып, ҡатланы. Яңғыҙ йәшәгән өлкән йәштәге уҡытыусы мобиль бриагада ҡыҙҙарының эшенән ҡәнәғәт. Улар баҡсала эшләгән һәм йортто йыйыштырған арала йорт хужабикәһе үҙе лә тик торманы.\nБаҡалы районында 527 кеше социаль ярҙамға мохтаж. Йорт шарттарында ярҙам күрһәтеүсе мобиль бригадаларҙың һәр көнө планлаштырылған. Улар социаль хеҙмәттәр булмаған төпкөл ауылдарға ла барып етә ала:\nРинат Дәүләтов, коммерция булмаған "Миһырбанлыҡ" автономиялы ойошма директоры: “Беренсе ярты йыллыҡта 19 ауылда беҙҙең мобиль бригада үҙ эшен башҡарҙы, 95 ярҙам күрһәтелде”.\nАйҙағол Капитонов Туҡбирҙе ауылында яңғыҙы ғүмер кисерә. Балалары Мәскәүҙә төпләнгән. Тормош иптәшенең вафатына 15 йыл. 86 йәшлек хеҙмәт ветераны төшөнкөлөккә бирелмәй, йортон тәртиптә тоторға тырыша. Үҙе үҫтереп алған ризыҡтарҙы ҡышҡылыҡҡа етерлек итеп әҙерләй. Уның үтенесе буйынса мобиль бригада уға туҡмас та киҫеп бирә.\nАйҙағол ағай йәшелсә тоҙлар өсөн мобиль бригада хеҙмәте менән ҡуллана. Йыл һайын көҙгө муллыҡта социаль хемәттәр килеп уға ҡыяр, помидор тоҙларға, алманан повидло яһарға ярҙам итә. Был банкалар һыуынғас, хужа уларҙы мөгәрәпкә төшөрәсәк.\nЛимара Сәйәпова, социаль хеҙмәткәр: “Керҙәрен йыуышып, картуфын алышып, бер-беребеҙ менән һөйләшеп китәбеҙ”.\nИҫке Ҡорос ауылынан Тәҡлимә Әхмәтова ла яңғыҙы донъя көтә. Ул ғүмере буйы малсылыҡта эшләгән. Балалары ла, яҡын туғандары ла юҡ. Мобиль бригада уға ла йорт тирәһен тәртиптә тотоуҙа ҙур ярҙамсы.\nӨмәлә ҡатнашыусылар һарыҡ йөнөн ҡырҡышырға ярҙам иттеләр. Күмәкләп тотонғас, тәү ҡарашҡа ауыр күренгән эштәр ҙә тиҙ тамамланды.\nГүзәл Рәшитова, социаль хеҙмәткәр: “Был эштә 16 йыл эшләйем. Улар үҙебеҙҙең инәйҙәр кеүек булып китә. Беҙ ҙә уларға балалар кеүек. Яҡын күрәләр”.\nУңған һәм мәрхәмәтле хеҙмәткәрҙәр ҡараусыһыҙ ҡалған өлкәндәргә түҙемһеҙләнеп көтөп ала. Ярҙам ҡулы һуҙыусылар башҡарған эшенә рәхмәт алып ҡыуана.\nБаҡалы районындағы социаль хеҙмәттәр күрһәтеүсе бригадалар үҙен аҡлай. Ҡатын-ҡыҙҙар ауыр эштәрҙе өмәгә йыйылып башҡара. Был ысул һөҙөмтәле. Өлкән йәштәгеләр ҙә уларҙың эшенән ҡәнәғәт.


Туғанлыҡ хистәрен нығытып » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Туғанлыҡ хистәрен нығытып\nТуғанлыҡ хистәрен нығытып 18.07.2018 // Йәмғиәт\nТыуған төйәгенә нур өҫтәп, бынамын итеп донъя көткән Сәриә менән Самат Һамарбаевтар Ҡолсора ауылынан. Быуат башында өйләнешкән парҙың хәҙер инде биш балаһы буй еткерә. Өлкәндәре Х класты тамамланы, кинйәләренә – өс йәш. Ғаилә башлығы вахта ысулы менән ҡырҙа эшләй, хужабикәнең иңендә иһә – йорт-ихатаны ҡарау, бала тәрбиәләү бурысы.\n– Һәр сабый үҙ ризығы менән тыуа. Ишле ғаиләлә балалар ярҙамсыл, хәстәрлекле булып үҫә, араһында туғанлыҡ хисе көслө, өлкәндәре бәләкәстәренә терәк, – ти бәхетле әсә. – Балаларым йорт эштәрендә ихлас ярҙамлаша. Ҡыҙҙар – иң яҡын әхирәттәрем дә. Бергәләп төрлө ҡул эше менән шөғөлләнәбеҙ, бәлеш, торт бешерәбеҙ. Улдарыбыҙ иһә атаһынан һөнәргә өйрәнергә тырышып тора.\nБыл йорт бөхтә һәм матур: тәҙрә төптәрендә гөлдәр баҙлай; кәштәләрҙә ҡыҙҙарҙың мәрйендән теҙгән сәскәләре һушты ала; ултырғыс япмалары, мендәр тыштары, ашъяулыҡ – барыһына ла өйҙәге оҫтабикәләрҙең күҙ нурҙары, күңел йылыһы күскән.\n– Беҙҙә ишле ғаиләләрҙең барыһы ла матур, етеш донъя көтә, балалары тәүфиҡлы, эш һөйөүсән булып үҫә, – тип ҡыуанысын еткерҙе Ҡолсора ауыл хакимиәте башлығы Фирүзә Арғынбаева. – Ундай ғаиләләрҙә насар ғәҙәттәр юҡ. Барыһы ла балалар өсөн эшләнә, уларҙы уҡытыу, лайыҡлы алмаш, илебеҙгә кәрәкле белгес итеп үҫтереү бурысы ҡуйыла. Ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлауға ҙур иғтибар бүленә.\nАпһындар татыу булһа, аш етә, ти халыҡ. Һамарбаевтарҙың дүрт килененә ҡарата әйтелгәндәй был.\n– Үҙ-ара татыулығыбыҙ – ҡәйнәбеҙ Зөлхизә Әҙеһәм ҡыҙының тәрбиә емеше, – ти Сәриә Марат ҡыҙы. – Беҙҙе, килендәрен, балалары кеүек күрә ул, беребеҙҙе лә айырып ҡарамай. Ҡәйнәбеҙҙең үҙенең дә апһындары бар, улар араһындағы күркәм мөнәсәбәт күптәргә өлгө булып тора.\nЭйе, Һамарбаевтарҙа туғанлыҡ хисе көслө: һәр байрамды күмәкләшеп үткәрә, ярҙамлашып йәшәй улар. Балалары ла үҙ-ара дуҫ, татыу. Еңгә-килендәрҙең барыһы ла аш-һыуға оҫта. Мәҫәлән, Сәриә Марат ҡыҙына ауылдаштары төрлө байрамдарға ризыҡ әҙерләүгә заказ бирә, өҫтәлде биҙәү буйынса кәңәш һорай. Уңған ҡатын шулай уҡ сәс ҡырҡыу, прическа яһауға ла оҫта. Киләсәктә ауылда ошо йүнәлеш буйынса үҙ эшен асырға ниәтләй.\nМөхәббәттәренә, тыуған төйәгенә тоғро ҡалып, лайыҡлы ғүмер кисергән, күп бала үҫтергән, сәләмәт тормош алып барған, йәшәйешкә матурлыҡ, нур өҫтәгән Һамарбаевтар кеүек ғаиләләр – дәүләтебеҙҙең ныҡлы һәм ышаныслы терәге.


Республикала ике кеше батып үлгән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nРеспубликала ике кеше батып үлгән\n12:38, 20 июня 2013 Хәл-ваҡиғалар\nҮткән тәүлектә Башҡортостанда ике кеше батып үлгән. Был хаҡта Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан хәбәр иттеләр. Благовещен районының Яблочный ауылы эргәһендә бер төркөм ирҙәр эскән килеш Ағиҙел йылғаһында һыу инергә булған, бының өсөн улар һыу инеү өсөн тәғәйенләнмәгән урынды һайлаған. 51 йәшлек өфөлө ярға тиклем йөҙөп етә алмаған. Уның мәйетен һыу төбөнән ҡотҡарыусылар сығарған. Белорет районының Ар ташы ауылында ағалы-ҡустылы ике кеше шулай уҡ Ағиҙел йылғаһының һыу инеү өсөн йыһазландырылмаған урынында һыу инергә булған. 58 йәшлек ир һыуҙа тонсоға башлаған, туғаны уға ярҙам итә алмаған.