Онотмам, иптәш майор!\n16 Февраль 2018, 15:12\nФәниҙә Исхаҡова – дүрт роман, тиҫтәләп повесть авторы. Ул балалар өсөн дә ижад итә. Әле беҙ һеҙҙең иғтибарға уның һуңғы ваҡытта яҙған яңы әҫәрен тәҡдим итәбеҙ.\nЯҡында ғына атыу тауышы яңғыраны. Ун саҡрым самаһы юлды йәйәүләп үткәнгә ярайһы уҡ арыған балалар шунда уҡ туҡтаны.\n– Рәсимә Әкрәм ҡыҙы, ишеттегеҙме?\n– Кем атты икән?\n– Туҡтағыҙ, шаулашмағыҙ!\nҺигеҙенселәрҙең синыф етәксеһе Рәсимә Әкрәм ҡыҙы яурынындағы юл сумкаһын ергә ырғытты ла атыу тауышы ишетелгән яҡҡа ынтылды. Шул арала боролоп, балаларға шауламаҫҡа ымланы. Ун биш-ун алты йәштәр тирәһендәге үҫмерҙәр һағайып ҡалғайны.\nЙәйге каникул мәлендә туристик сәйәхәткә юлланды улар. Үҙҙәре уҡыған ҡасабанан утыҙ саҡрымдай алыҫлыҡта ятҡан Солтанморат мәмерйәһенә барыу ине ниәттәре. Ара байтаҡ ҡына. Ләкин ул мотлаҡ рәүештә йәйәү үтелергә тейеш. Берҙән, тура ғына һалынған юл да юҡ, күберәк тау-таш артылып, урау-урау һуҡмаҡ буйлап барырға кәрәк. Икенсенән, Солтанморат мәмерйәһенә йәйәүләп сәйәхәткә барып ҡайтыу уларҙың мәктәбендә инде традицияға әйләнгән. Бигүк еңелдән булмаған ошо сәфәрҙе һынатмаҫлыҡ итеп үтеп ҡайтыу үҙе үк мәртәбә һанала. Ә инде юлда осраған тау йылғаларының бер-береһе менән уҙышып, кем уҙарҙан түбәнгә атылыуҙарын һәм уларҙың урыны-урыны менән иҫ киткес матур шарлауыҡтар хасил итеүҙәрен һөйләп тә, яҙып та аңлатырлыҡ түгел.\nБөгөн иртә таң менән сәйәхәткә сыҡҡайны улар. Юлды бер аҙ ыратҡас, ултырып ял итеп алдылар. Ошо тирәләге ҙур булмаған ҡала эргәһендәрәк төшкө ашҡа туҡтарға ине ниәттәре. Күп тә ҡалмағайны кеүек. Әле бына һис уйламағанда…\nАғас олонона тотоноп алға үрелеп ҡараған уҡытыусылары эргәһенә Зариф килде.\n– Рәсимә Әкрәм ҡыҙы, унда нимә? Берәй нәмә күрәһегеҙме?\n– Шымыраҡ, Зариф, – тип шыбырлап яуапланы уҡытыусылары. – Ике кеше тора. Өсөнсөләре…\n– Ой, әсәкәйем! Бында йылан! – тип сәрелдәне ҡыҙҙарҙың береһе.\nБер урында тупланыбыраҡ торған төркөм төрлө яҡҡа һибелде. Кескәй генә йылан, сыр-сыу килгән ҡыҙ-ҡырҡындың тауышынан ҡасып ҡотолорға маташҡандай, борғолана-һырғалана бейек үлән араһына инеп юғалды.\n– Ул бит туҙбаш йылан!\n– Тапҡанһығыҙ ҡурҡыр нәмә!\n– Һуң ҡысҡырышмағыҙ ул тиклем! Тегендә ниндәйҙер шикле кешеләр! – Был Зариф ине. Шул мәлдә ул әлеге әҙәмдәрҙең был яҡҡа йүнәлеүҙәрен күреп ҡалды. – Бында киләләр!!!\n– Йүгерегеҙ тиҙерәк! Килгән юл буйлап кирегә! – тип ҡысҡырҙы Рәсимә Әкрәм ҡыҙы. Үҙе лә шул ыңғайҙан ерҙә ятҡан юл сумкаһын эләктереп алып балалар артынан ынтылды, ләкин өлгөрмәне. Ҡиәфәтенән үк бер ниндәй ҙә миһырбанлыҡ вәғәҙә итмәгән мыҡты кәүҙәле ир уны беләктәренән матҡып эләктереп тә алды.\n– Ҡайҙа улай ҡабаланаһың, һылыуҡай? Танышырға ла өлгөрмәнек бит әле! – тип тештәрен ыржайтты ул.\nТауға үрләгән һуҡмаҡ яғына һибелгән уҡыусылар ҙа алыҫ китеп өлгөрә алманы – ҡаршылағы ҡыуаҡтар артынан ҡулына пистолет тотҡан оҙон буйлы, ләкин кәүҙәгә ҡаҡсараҡ икенсе берәүһе ҡалҡты.\n– А ну, марш кирегә! Мин ике тапҡыр ҡабатларға яратмайым!\nҠурҡыуҙары йөҙҙәренә сыҡҡан ҡыҙҙар һәм малайҙар, берсә уҡытыусыларына, берсә таныш түгел әҙәмдәргә ҡарай-ҡарай, кирегә йүнәлде. Ҡайһыһылыр яҙа баҫтымы, әллә абындымы – һөрлөгөп барып төштө.\nУң ҡулындағы пистолетын сәйәхәтселәр яғына йүнәлткән ят әҙәм йығылған үҫмерҙе елкәһенән эләктереп торғоҙҙо ла этеп ебәрҙе.\n– Аяҡ аҫтыңа ҡарап атла, емтек!\nБөтә был ығы-зығы ваҡытында Зариф иғтибарҙан ситтәрәк ҡалды. Иптәштәре тауға табан йүгергәндә ул, турараҡтан киҫергә самалап, уңға табан ынтылды һәм ерҙә ятҡан кемгәлер абынып, тәгәрәп барып төштө. Был шул тиклем тиҙ арала булды, уйларға ла өлгөрмәне. Ярайһы уҡ ныҡ йығылһа ла, хатта ауыртыныуҙы ла әллә ни тойманы.\n– Һеҙ… кем?\nЕрҙә ятҡан әҙәм яуап бирмәне. Уның эргәһенә йөгөнөкләп яҡынлашҡан үҫмер, ниһайәт, уның ауыҙының скотч таҫмаһы менән йәбештерелгәнен күрҙе. Таныш түгел кешенең ҡулдары артҡа ҡайырып бәйләнгән, аяҡтары ла скотч менән сырмалғайны.\nЗариф уның өҫтөнә эйелде. Ғәжәп, ҡиәфәтенә ҡарағанда былай арыу ғына кешегә оҡшаған һымаҡ. Костюмда, аҡ күлдәк өҫтөнә килешле галстук бәйләнгән.\nТаныш түгел кешенең күҙҙәрендә өмөт күренде. Ул көсөргәнеп үҫмергә ниҙер әйтергә маташты. Ауыҙы йәбештереүле булғанға ни әйтергә теләгәне генә һис тә аңлашылмай.\nВаҡыт бик самалы ине. Тегендә, ҡыуаҡтар артында, баяғы таныш түгел әҙәмдәрҙең уҫал тауыштары ишетелә. Аңлауынса, иптәштәре уларҙан ысҡына алманы. Ә был кеше менән ни эшләргә? Ошо хәлдә ятҡас, ул тегеләрҙең әшнәһе түгелдер бит инде?!\nБыл фекер башына килгәс, Зариф ҡапыл тәүәккәлләне. Ул таһыллы хәрәкәт менән теге кешенең ауыҙындағы скотчты ысҡындырып алды. Ерҙә ятҡан таныш түгел әзмәүерҙәй ир ауыҙ тирәһендәге тиреһе ауыртҡанға ыңғырашып сытырайҙы, ләкин хәүефтең эргәлә генә булыуынан, күрәһең, тиҙ иҫенә килде.\n– Ҡустым, аяҡ менән ҡулдарҙы ла ысҡындыра алаһыңмы?\n– Хәҙер, ағай…\nЗариф биштәрен ҡабаланып аҡтара, үҙе иһә күп булһа, ун биш минут самаһы элек кенә хәүефһеҙ һәм иҫ киткес матур тойолған тирә-яҡтың шул тиклем тиҙ арала үҙгәреүенән иҫенә килергә тырышты.\nҠайҙа һуң бысаҡ? Чехолға кейҙереп һалып алғанын ул бит бик һәйбәт хәтерләй. Әле артыҡ ҡабаланғанға күрә ҡайҙа икәнен иҫенә төшөрә алмай. Бөтә биштәренең аҫтын өҫкә әйләндереп, тигәндәй, хәҙерге мәлдә иң кәрәкле әйберен эҙләгән Зарифтың ҡулы, ниһайәт, оҙонса әйберҙе ҡапшаны.\n– Булды, таптым!\nБер аҙҙан ир кешенең ҡулдары сырмалған беше бау киҫәктәргә бүлгеләнеп ергә һибелде. Шул уҡ етеҙлек менән Зариф уның аяҡтарын да ысҡындырҙы.\n– Рәхмәт, ҡустым! – Ағай ойоған аяҡ-ҡулдарын яҙырға тырышып, бер аҙ ыуғыланы һәм ҡабаланып ерҙән ҡалҡынды. – Был урындан китергә кәрәк! Әйҙә, ҡустым, тиҙ бул!\n– Һуң, ағай, унда бит минең иптәштәрем! Уларҙы нисек, ташлап китергәме ни?\n– Теге кешеләрҙең ҡулдарында ҡорал. Буш ҡул менән беҙ бер ни ҙә ҡыла алмаясаҡбыҙ. Был тирәнән йәһәтерәк ысҡынырға кәрәк. Һуңғараҡ берәй әмәлен табырбыҙ. Әйҙә, әйҙә, ҡалма!\nУлар, ҡыуаҡтар артына ышыҡлана-ышыҡлана, тау һөҙәгенә ашыҡты.\n– Былар менән ни эшләйбеҙ, Макс? Улар беҙгә нимәгә?! Китһендәр үҙ юлдары менән!\n– Миңә уларҙың хәжәте бер тин. – Макс тигәндәре ситкә әйләнеп, ергә сыртлатып төкөрҙө. – Тик эш шунда: тейешһеҙ ваҡытта аяҡ араһында буталып йөрөйҙәр. Әгәр ҙә полицияға йүгерһәләр, ни тиерһең?\n– Юҡ инде, шул ғына етмәгәйне!\nТәмәке тоҡандырҙылар. Уларҙың икеләнеп ҡалғандарын күргән уҡытыусы ҡыҙ уңайлы мәлдән файҙаланып ҡалырға ашыҡты.\n– Зинһар, беҙҙе ебәрегеҙ! Һеҙҙе күргәнебеҙҙе бер кемгә лә әйтмәйәсәкбеҙ, вәғәҙә итәм.\nТегеләр бер-береһенә ҡарашты.\n– Әллә ебәрәйек тә ҡуяйыҡмы? Дөрөҫ әйтәһең, уларҙан беҙгә ни файҙа? Бер өйөр ыбыр-сыбырға ваҡыт әрәм итергә тағы…\n– Сабыр ит, мин хәҙер. Ә һин барыбер әлегә быларҙан күҙ ысҡындырма.\nОҙон буйлыһы пистолетын ҡулында уйнатҡылаған һәм ҡораллы булыу өҫтөнлөгө менән маһайыуын һис тә йәшермәгән әшнәһен урап үтте һәм бая үҙҙәре килгән урынға йүнәлде. Ул күҙҙән юғалыуға бер-ике минут үттеме-юҡмы, уның ҡысҡырғаны һәм шуның артынса уҡ йәмһеҙ итеп һүгенгәне ишетелде.\n– Ах, падла! Ҡасҡан, сволочь!\n– Ҡайҙа ҡасҡан? Бәйле ине лә баһа!\n– Бәйле ине… – тип йәнә һүгенде асыуынан күҙҙәре аларған ир. – Бына ошоларҙың береһенең эше! Хәҙер йәндәрен аласаҡмын! – Ул биленә ҡыҫтырған пистолетын йәнә ҡулына алды. – А ну, атлағыҙ! Теге яҡҡа, тим!\nБер нәмә лә аңламаған үҫмерҙәр бер урында тапанышты. Уҡытыусы ҡыҙ асыуынан тиреһенә һыя алмаған ир кешенең балаларға берәй яманлыҡ ҡылып ҡуйыуынан хәүефләнеп, уларҙы алға этте.\n– Атлағыҙ, балалар! Тик ҡурҡмағыҙ, йәме?\nИке ир сәйәхәтселәр төркөмөн ара-тирә скотч һәм бау киҫәктәре күренгән һәм үләне ярайһы уҡ иҙгеләнгән урынға алып килде.\n– Ҡайһығыҙҙың эше? Йә, мин көтәм!\n– Беҙ бер нәмә лә аңламайбыҙ, – тине тауышы ҡалтыранған уҡытыусы. – Һеҙ нимә хаҡында һорайһығыҙ?\n– Ә, ҡурсаҡ! Бына һин яуап бирәсәкһең! Йә, әйт әле… – Ир кеше пистолетын Рәсимә Әкрәм ҡыҙының маңлайына терәне. – Барыһы ла бындамы? Төркөмөңдә нисә кеше ине?\nҺорауҙың асылы, ниһайәт, барыһына ла барып етте. Үҫмерҙәр бер-береһенә ҡарашты.\n– Зариф юҡ… – тиештеләр.\n– Йә, мөғәллим, һүҙ һиңә!\n– Төркөмдә ете малай, биш ҡыҙ ине… – тип яуапланы уҡытыусы.\n– Ә хәҙер?\n– Бер малай юҡ…\n– Ҡайҙа инде ул малай аҡтығы?\n– Мин белмәйем…\n– Ә белергә кәрәк ине! – Ир уҫал йылмайҙы. – Балаларыңды насар тәрбиәләйһең, мөғәллимә! Баш-баштаҡланып, рөхсәт итмәгән нәмәгә морондарын тығалар. – Ул әшнәһенә боролдо. – Быларҙы шефтың подвалына ябабыҙ. Теге әҙәмде тапҡансы шунда ултырырҙар. Шау-шыу сығарып, эште боҙоуҙары бар. – Ул ситтәге үҫмерҙең арҡаһына төрттө. – Йә, атла, турист! Көтөлмәгән сәбәптәр арҡаһында маршрутығыҙ бер аҙ үҙгәрә.\nҺис уйламағанда тотҡонға әйләнгән сәйәхәтселәр төркөмө бөтөнләй икенсе йүнәлештә билдәһеҙлеккә табан атланы.\n– Ағай, ә һеҙ кем?\nИр кеше тәүҙә яуап бирмәне, әйләнгән һайын тау яғына күҙ һалғылап, ағастар араһынан йылдам атлауын белде. Зариф уның артынан өлгөрөргә тырышып, етеҙ аҙымдар менән эргәһенән килә. Бер аҙҙан яңы танышы уның биштәрен алып, уң яурынына аҫты.\n– Арырһың, һәлмәк күренә.\nХәүефле урындан ярайһы уҡ алыҫлашҡас ҡына туҡтап бер аҙ тын алдылар. Ир кеше тирләгән маңлайын ҡулъяулығы менән һыпырҙы.\n– Йә, ҡустым, исемең кем була?\n– Зариф. Ә һеҙҙеке?\n– Мин Самат ағайың булырмын.\n– Ә ни эшләп улар һеҙҙе бәйләне?\n– Был оҙон тарих, ҡустым. Тик шуныһы – улар шаярғанды яратмай. Беҙҙең икебеҙгә лә был әҙәмдәр ҡулына эләгергә ярамай. Аңлашылдымы?\n– Ә иптәштәрем? – тине Зариф хафаланып. – Улар менән берәй насарлыҡ ҡылып ҡуйһалар?\n– Иптәштәрең өсөн артыҡ борсолма. Унлап кешенең бер юлы башына етергә улар ахмаҡ түгел. Ни бары – бикләп ҡуйырҙар.\n– Беҙ унда, тау башында, атыу тауышы ишеттек. Һеҙгә атҡайнылармы?\n– Уныһы былай, профилактика өсөн. Ә бына хәҙер эләктерһәләр, инде йәлләп тормаясаҡтар. Шулай уҡ һине лә. Тәк што, хәҙер икебеҙ бер ҡамытта.\nУлар ағастарҙы урап үтә-үтә артабан китте.\n– Ниңә улай тиһегеҙ, ағай? Мин уларға нимәгә? – Зариф ғәжәпләнеп яңы танышына төбәлде. Самат егерме биш-утыҙ йәштәр тирәһендә ине. Ул аҡ күлдәк-костюмда булһа ла, был кейем уға һис тә килешмәгән һымаҡ. Ҡыланыштары ла, етеҙ хәрәкәтләнергә өйрәнгән кешеләргә хас булғанса, йылдам һәм теүәл. Джинсы менән кроссовкиҙар уның өсөн уңайлыраҡ булыр ине кеүек.\n– Хәҙер инде һин артыҡ күпте беләһең, аңланыңмы? Хәйер… Әйҙә, былай килешәйек. Мин кәрәк тиклемен әйтәм, ә һин әйткәндең барыһын да эшләйһең. Йә, нисек?\n– Һуң, ағай, беҙ бит походҡа китеп бара инек, – тигән булды Зариф.\nЫсынлап та, бигерәк сәйер ине – бынан ярты сәғәт самаһы элек улар шаяра-көлә тау һуҡмағы буйлап киләләр ине. Әле иһә ул бығаса донъяла барлығын да белмәгән кеше менән ҡайҙалыр ашыға. Етмәһә, кемдәрҙеңдер эҙәрлекләүенән ҡасып ҡотолорға тырышалар. Иптәштәре иһә…\n– Поход мәсьәләһе әлегә ситкәрәк күсә, туған. Шунһыҙ булмай.\n– Йә, ярай, мин һиңә кәрәк тиклемен һөйләргә вәғәҙә иттем. Тыңла. – Самат йәнә артына әйләнеп тирә-яҡты иғтибарлап тикшерҙе. – Аңла, ҡустым. Хәҙер беҙ бит бер команда. Миңә һине һаҡларға һәм был ығы-зығының осона сыҡҡас, иптәштәреңдең дә имен-аман ҡотолоуы мөһим. Тик, моғайын, һинең ярҙамыңдың да кәрәк булыуы бар.\n– Ниндәй ярҙам, ағай?\n– Ул хаҡта һуңғараҡ. Ә хәҙер тыңла. – Самат биштәрен икенсе яурынына күсерҙе. – Мин был кескәй ҡалала ике ай самаһы. Ә төп эшем Өфөлә.\n– Бында улайһа ни эшләйһегеҙ?\n– Мин – полиция капитаны, Зариф ҡустым.\n– Капитан? – Үҫмерҙең күҙҙәре йәнләнде.\n– Ну, карап капитаны түгел, ҡыҙғанысҡа…\n– Вот шәп!\n– Шәплеккә шәп тә… Тик әлеге мәлдә мин теге ике һунар этенең хужаһына ла эшләйем.\n– Кем булып? – Зариф аңламаны.\n– Эшләгән булып ҡыланам, – тип төҙәтте Самат ағаһы. – Иҡтисади енәйәт тигән һүҙҙе ишеткәнең бармы? Мин бына шул әҙәмдәр ҡылған енәйәтте тикшерәм. Тик улар был хаҡта белмәй ине, – тип төҙәтте ул паузанан һуң. – Бөгөнгә тиклем. Осраҡлы рәүештә фаш иттеләр һәм барыһының да арттарына ут ҡапты, тиергә була.\n– Һы, ҡыҙыҡ! – Зарифтың ауыҙы йырылды.\n«Вәт, шилма! – тип эстән генә һуҡранып ҡуйҙы Самат. – Баштарында гелән ҡыҙыҡ-мыҙыҡ…»\n– Ҡыҙыҡ шул… Бер аҙ ҡыҙғаныс та булыуын әҙерәк онотоп торғанда…\n– Ниңә улай тиһең, Самат ағай?\n– Эш шунда… Бындағы хужаның әкәм-төкәм эштәрен фашлар өсөн ҡоро һүҙ генә етмәй. Факттар булырға тейеш. Кире осраҡта ике ай буйына минең партизанлыҡ итеүҙән һуҡыр бер тинлек тә файҙа сыҡмаясаҡ.\n– Ә һеҙ ул факттарҙы таптығыҙмы?\n– Таптым да… тик сығарып өлгөрмәнем. Йәшерергә тура килде. Ә хәҙер минең унда күренгәнде тәүлек әйләнәһенә ҡарауыллайҙар. Шуның артынан барғанда ошо ике һунар эте эләктерҙе. Миңә бөгөн үк уларҙы йәшергән еренән алырға һәм тейешле урынға оҙатырға кәрәк. Иртәгә һуң булыуы бар. Хәҙер улар янғын мәлендәге кеүек сабыша. Бөтә булған дәлилдәрҙе юҡҡа сығарһалар, операцияға – крышка! Беҙҙең бүлектең йыл буйы әҙерләгән эше юҡҡа сығасаҡ.\n– Ә мин ни эшләй алам, ағай? – Зарифтың күҙҙәре янып китте. Әле генә кисергән хафаланыуҙар онотолған кеүек булды.\n– Бына инде төп һүҙгә лә килеп еттек. – Самат йәнә туҡталып, тирә-яғын һағайыбыраҡ тикшерҙе лә юлын артабан дауам итте. – Мин – был ҡалала сит кеше, таныш-тоноштар әллә ни күп түгел. Булған тиклемдәре лә хәҙер күҙәтеү аҫтында. Быныһына шикләнмәҫкә мөмкин. Ә һине бер кем дә белмәй. Ошоно файҙалана алабыҙ.\n– Вот шәп! – Зариф телен шартлатып ҡуйҙы, ләкин Самат ағаһының шелтәле ҡарашын күреп, уңайһыҙлана төштө.\n– Был уйын эш түгел, ҡустым. Әйттем бит, хәҙер йәлләп тормаясаҡтар. Бында миллионлаған һумдар менән бәйле тауар әйләнеше хаҡында һүҙ бара. Һәм ошо юлға һалынған кәсептән файҙа күреүсе әҙәмдәр байтаҡ. Урындағы власть әһелдәре араһында ла етерлек улар. Берәй нәмә була ҡалһа, мин ошо ҡалалағы полицияға ла мөрәжәғәт итә алмаясаҡмын.\n– Тауар әйләнеше тигәндәрен аңлайым да ул. Ә уның ни нәмәһе енәйәт? Кәрәк әйберҙе кеше былай ҙа ала. Кәрәкмәгәнен һатыуҙан файҙа юҡ инде. Был хаҡта бала-саға ла белә.\n– Эш улай уҡ ябай түгел шул, ҡустым. Һүҙ бында законды боҙоу хаҡында бара. Мин әле эшләгән заводта йәшерен цех бар. Унда сит илдәрҙә етештерелгән ҡыйбатлы әйберҙәрҙең этикеткаларын яһайҙар. Һәм шуларҙы сифаты бик самалы нәмәләргә йәбештерәләр ҙә – шуның менән әйләнде-китте тәгәрмәс! Схемаһы аңлашылдымы?\n– Ничего себе! – Зариф һыҙғырып ҡуйҙы.\n– Нисауалыҡҡа, бәлки, нисауалыр ҙа… тик ошонан тура файҙаһын күргән әҙәмдәр өсөн ни бары. Ә инде был хаҡта сифатһыҙ тауар арҡаһында зыян күргән донъя күләмендә билдәле фирма хужаларына мәғлүм булһамы! Тирең генә сыҙаһын! Халыҡ-ара масштабта ғауға ҡубасаҡ! Гарантия бирәм.\nУлар ағастар араһынан асыҡ урынға килеп сыҡты. Алыҫта ҙур булмаған ҡала күренеп ята ине.\n– Хәҙер ҡайҙа, Самат ағай?\n– Тегендә барабыҙ! – Ағай кеше эйәге менән ҡала яғына ымланы. – Ни тиклем тиҙерәк, шунса яҡшыраҡ. Әйҙә, туған, юлайҡан машина тотайыҡ, тиҙерәк булыр. – Самат бынан бер өс йөҙ метр самаһы алыҫлыҡта ятҡан юл яғына йүнәлде.\nҮҙҙәрен ултыртып алып килгән машинаны Самат ҡала ситендәрәк туҡтатты һәм артҡы ултырғыста ултырған еренән үрелеп автомобиль хужаһына иллелекте тотторҙо.\n– Дуҫ кеше, әгәр осраҡлы рәүештә ҡыҙыҡһыныусылар табылһа, һеҙ беҙҙе күрмәнегеҙ. Килештекме?\n– Уныһына борсолмағыҙ. – Машина хужаһы двигателен ҡабаттан тоҡандырҙы. – Һәр кемдең үҙ юлы һәм үҙ мөнбәре.\n– Ниңә улай иртә төштөк, Самат ағай? Килеп еттек тәме ни?\nЗариф тирә-яғына ҡаранды. Ҡаланың ситенән үк тиерлек биш ҡатлы йорттар башлана. Бер аҙ алыҫтараҡ бейегерәктәре лә күренә. Улары, моғайын, ҡала үҙәгелер инде.\n– Был ҙур ҡала түгел, – тип яуап бирҙе Самат эргә-тирәһен ентекләп байҡап алғандан һуң. – Бер осонан икенсе яғына сәғәт самаһы ваҡыт эсендә барып етергә мөмкин. Күбеһе бер-береһен белә. Шуға ла мин был ҡиәфәттә йөрөй алмайым. Кейемде алыштырырға һәм төҫ-башты үҙгәртергә кәрәк. Ә бында инде аҡсаһыҙ бер нисек тә булмай… – Самат салбар балағын әйләндереп бер аҙ уны ҡапшаны һәм йөҙө яҡтырҙы. – Йәшәйбеҙ былай булғас! Ҡана, бир әле ҡоралыңды! – Ул Зариф биргән бысаҡ менән салбар балағының әйләндереп тегелгән ерен киҫте һәм унан пластик банк картаһы тартып сығарҙы. – Быныһы – көтөлмәгән хәл өсөн тәғәйенләнгән запас вариант. Телефонды теге яуыздар алды, хәҙер миндә бер ниндәй ҙә бәйләнеш юҡ.\n– Уның ҡарауы, минең телефон эргәлә! – тип йәнләнде Зариф. – Һуң, Самат ағай, мин Рәсимә Әкрәм ҡыҙына шылтырата алам да инде! Ҡайҙа икәндәрен белергә мөмкин.\n– Ҡабаланма, – тип уны һүрелдерҙе Самат. – Берҙән, уларҙың бөтә техникаһын әллә ҡасан йыйып алғандар. Икенсенән, ваҡытынан алда һөрәнләп, барыһын да боҙоп ҡуйыуың бар. Һиңә ҙур үтенес, хатта бойороҡ: әлегә бер кемгә бер нәмә яҙма ла, шылтыратма ла. Телефоныңды бөтөнләй һүндереп үк ҡуй. Симкаңды ташлаһаң, тағы ла арыуыраҡ булыр ине лә, ләкин быныһын инде мин һинән талап итә алмайым. Килештекме?\n– Ярай һуң, вәғәҙә итәм, – тине Зариф бойоғоп.\n– Үпкәләмә, ҡустым, шулай кәрәк.\n– Мин барыһын да аңлайым, Самат ағай.\n– Бына быныһы инде егеттәрсә! – Самат үҫмерҙең яурынынан ҡағып ҡуйҙы. – Ә хәҙер беҙгә банк автоматын табырға һәм аҡса алырға кәрәк.\nУлар эргә-тирәләрендә ни ҡылынғанын күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тырышып, ҡала үҙәгенә йүнәлде.\n– Иптәш капитан! Иптәш капитан, Ғафаровтың эҙенә төштөләр!\nПолиция капитаны Харрасов ниндәйҙер мөһим эш менән өҫкө ҡатҡа күтәрелергә тейешлеген дә онотоп, үҙенә өндәшкән сержант эргәһенә ашыҡты.\n– Ҡайҙа? Кем әйтте?\n– Әле генә компьютер бүлегенән Саня шылтыратты. Ғафаров банкоматтан аҡса алған. Пластик карта менән. Күп булһа, ике-өс минут элек. Ул әле шул тирәлә булырға тейеш.\n– Координаталары… Координаталары, тим? – тип тауышын күтәрә төштө Харрасов. Сөнки бына икенсе сәғәт инде унан ошо әҙәмде таптыралар. Ысҡындырырға ярамай. Баштан һыйпамаясаҡтар.\n– Баҙар майҙанынан алыҫ түгел. Сбербанктың урамдағы автоматы.\n– Машинаға! Сержант, руль артына ултыраһың!\n– Есть, иптәш капитан!\n– Толя, Рөстәм, һеҙ ҙә! Йәһәтерәк ҡыймылдағыҙ! Ысҡындырырға ярамай.\nИке машина, кинәт газға баҫҡанға тәгәрмәс шиналарын асфальтҡа сыйылдатып, бер-бер артлы полиция бинаһы эргәһенән ҡуҙғалып китте. Шул тирәлә һикергеләшеп йөрөгән турғайҙар ҡурҡышып, тирә-яҡҡа осто.\n– Тиҙерәк бул, сержант! – Харрасов серәйеп алға төбәлгән, үҙе иһә һыңар ҡулы менән кобураһындағы ҡоралын ҡапшай.\n– Әллә сиренаны ла тоҡандырайыммы, иптәш капитан? Тиҙерәк булыр ине.\n– Кәрәкмәй әлегә. Өркөтмәйек, шымыраҡ ҡыланырға кәрәк.\n– Кем һуң ул, иптәш капитан? Рецидивисмы ни?\n– Юҡтыр, сержант. Хәҙерге заманда рецидивистар улай уҡ ҡурҡыныс түгел, енәйәтселәрҙең башҡа кимәлдәгеләре хәүефлерәк… – Харрасов әйтеп бөтөрмәне.\nМашиналар бер-бер артлы баҙар эргәһенә килеп туҡтаны. Бер-ике ларёк ултырған ерҙе урап үткәндән һуң, банк филиалына ни бары ҡул һуҙымындай ара ҡала.\nХаррасов ым менән үҙенең ҡул аҫтындағыларға төрлө яҡлап банкты урап алырға бойорҙо. Бик йылдам һәм теүәл үтәнеләр. Филиалдың алғы яғында урынлашҡан берҙән-бер банкомат эргәһендә кеше була ҡалһа, бер нисек тә ысҡына алмаясаҡ. Бер аҙҙан барыһы ла шундағы ишек эргәһенә йыйылды. Харрасов йорттоң эсен дә тикшерергә ымланы. Ләкин улар эҙләгән кеше күренмәне.\n– Ысҡынды хәйерһеҙ! – тип һуҡранды Харрасов. – Хәҙер полковник тағы бешәсәк. Уның да елкәһенән төшмәйҙәр, бар асыуын беҙҙән аласаҡ, бына күрерһегеҙ.\n– Иптәш капитан, ларёктағы һатыусы ҡыҙҙан һорайыҡ, бәлки, күргәндер.\n– Хаҡты һөйләйһең, сержант.\nУлар ларёктар эргәһенә килде. Киоскыларҙың береһе бикле, икенсеһендә мөләйем генә ҡыҙ сәскәләр менән һатыу итә ине. Харрасов киоск тәҙрәһенә үҙенең танытмаһын һуҙҙы.\n– Полиция капитаны Харрасов. – Ул кеҫәһенән фото сығарып, ҡыҙҙың алдына һалды. – Ошо кеше бынан бер нисә минут элек банк эргәһендә булған. Һеҙ уны күрҙегеҙме?\nҠыҙ мөләйем йылмайҙы.\n– Юҡ, полицейский ғәли йәнәптәре, күрмәнем.\n– Һеҙ торған урындан банк алды ус төбөндәгеләй күренә. Яңылышмайһығыҙмы? Уйлап ҡарағыҙ, бәлки, иҫегеҙгә төшөр.\nҺатыусы йәнә йылмайҙы.\n– Мин һатыу итәм бит, полицейский әфәнде. Тирә-яҡты күҙәтергә һис тә генә ваҡытым юҡ.\n– Ярай, әләйһәң, – тип кире ҡайтауылланы капитан. – Әгәр ҙә күрһәгеҙ, ошо телефон буйынса хәбәр итегеҙ. – Ул ҡыҙҙың алдына визитка этәрҙе һәм бойороғон көтөп тынып ҡалған төркөмгә машиналар яғына ымланы. – Киттек! Ҡабаттан участокка!\nУлар ҡуҙғалып китеп күҙҙән юғалғас, һатыусы ҡыҙ әйләнеп өндәште:\n– Йәгеҙ, инде сыҡһағыҙ ҙа була. Бына тик торғанда минән дә енәйәтсе яһанығыҙ.\n– Һеҙҙе енәйәтсе тип атарға бер кемдең дә теле әйләнмәйәсәк, һылыуҡай! Рәхмәт ҡотҡарғаның өсөн!\n– Мин һине элек тә күргеләгәнем бар ине, һәйбәт кенә егеткә оҡшаған кеүекһең. Тик ни өсөн һине полиция эҙләгәнен аңламайым, – тип тураһын әйтте ҡыҙ.\n– Был оҙон тарих, һылыуым. Һөйләр инем дә, ваҡыт бик самалы. Беҙгә китергә кәрәк. – Самат әйләнеп тирә-яғына күҙ йүгертте. Сәскәләр еҫенән баш әйләнә, аллы-гөллө таждарҙан күҙ ҡамаша. – Һеҙ, һылыу, ожмах эсендәһегеҙ, буғай.\n– Улар бик матур ҙа бит… – Ҡыҙ бойоҡ йылмайҙы. – Тик башҡалар өсөн шул.\n– Ә беҙ был хатаны төҙәтәсәкбеҙ! – Самат башына килгән фекерҙән ҡапыл дәртләнеп, бик матур гөлләмәне үрелеп алды һәм ҡыҙға тотторҙо. – Бына ошондай сәскәләр һеҙгә торошло! – Ул шуның артынса уҡ бер меңлекте ҡыҙҙың алдына һалды. – Уны мин һатып алам һәм һеҙгә бүләк итәм.\nҠыҙ ихлас көлөп ебәрҙе.\n– Рәхмәт! Минең исемем – Илүзә, таныш булайыҡ.\n– Самат. Ә был минең партнёр – Зариф атлы егет.\n– Уның бик йылғыр икән, Самат. Әгәр ҙә ул күреп өлгөрмәһә, әлеге мәлдә машинала елдерер инең. Тотҡон статусында.\n– Һеҙ хаҡлы, Илүзә туташ. Ярҙамығыҙ өсөн ҙур рәхмәт! Ә хәҙер, кем әйтмешләй, юлдағылар юлда булһындар.\n– Ҡайҙа бараһығыҙ инде хәҙер? – тип борсола төштө ҡыҙ. – Банктың пластик картаһы буйынса эҙәрлекләп килеп еткәндәр икән, тимәк, йортоңа ла ҡайта алмайһың.\n– Быныһы хаҡ, һылыу, ләкин тәүге тапҡыр түгел. Юлын табырбыҙ.\nИлүзә бер аҙ икеләнеп торҙо ла ҡапыл тәүәккәлләне.\n– Әйҙәгеҙ минең фатирға! Хәҙер барыбер төшкө тәнәфескә ҡайтып килергә кәрәк.\nСамат Зарифҡа ҡараны.\n– Шунан, партнёр, ни эшләйбеҙ?\n– Тураһын әйткәндә, Самат ағай, үлтереп ашағы килә.\n– Дөрөҫ һүҙгә яуап юҡ. – Самат ҡыҙға ҡараны. – Беҙ һеҙҙең саҡырыуығыҙҙы ҡабул иттек, ахыры, Илүзә һылыу.\n– Һәм дөрөҫ эшләнегеҙ. – Илүзә киоскыһын бикләп алды. – Мин бынан алыҫ йәшәмәйем. Ун минутлыҡ юл.\nСамат уларҙы алдан ебәрҙе, ә үҙе тирә-яғында ни ҡылынғанын бер секундҡа ла күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тырышып, арттан атланы. Ул хәлдәренең үтә ҡатмарлашҡанын аңлағайны инде. Иртә менән бер яҡлап эҙәрлекләйҙәр ине, хәҙер иһә полиция ла уларға ҡушылды. «Мин дә бит полицейский», – тип тә әйтә алмаясаҡ. Эште ҡорбандарға алып барып еткермәй генә үтәргә һәм тиҙерәк ысҡынырға ине лә бит, ләкин нисек атҡарып сығырға быны?\nБиш ҡатлы йорттоң иң өҫкө ҡатында урынлашҡан фатирға менеп еттеләр.\n– Бына ошонда йәшәйем, – тип уларҙы эскә үткәрҙе Илүзә. – Апайымдың фатиры. Ул әлеге мәлдә ғаиләһе менән отпускыла. Иркенләп урынлашығыҙ, ҡамасаулаусы булмаясаҡ.\n– Бына быныһы урынлы булыр. Әлеге мәлдә беҙгә артыҡ танышлыҡ кәрәкмәй… Шулай ҙа әйт әле һин, һылыу, ни өсөн беҙгә ярҙам итәһең? Был ярайһы уҡ хәүефле, моғайын, аңлайһыңдыр.\n– Белмәйем, – тип тураһын әйтте ҡыҙ. – Һеҙ насар кешегә оҡшамағанһығыҙ. Моғайын, берәй бәләгә тарығанһығыҙҙыр.\n– Юҡ шул, Илүзә һылыу, мин ни бары үҙ эшемде еренә еткереп үтәргә тырышам. Мин бит полицейский.\n– Ә ни эшләп һеҙҙе эҙәрлекләйҙәр?\n– Улар был хаҡта белмәй. Моғайын, полицейскийҙар ҙа үҙ эштәрен һәйбәт үтәргә тырышалыр. Тик беҙҙең маҡсаттар тап килмәй. Мин өлкәнән, Илүзә һылыу.\nҠыҙ һыуытҡыстан ашамлыҡтар алып өҫтәлгә ҡуйҙы. Микротулҡынлы мейестә нәмәнелер йылытып алды. Крандан һыу ағыҙып, сәйнүкте электр плитәһенә ултыртты. Быларҙың барыһын да ул механик рәүештә башҡара, башында иһә мең төрлө һорау ҡайнай, ләкин береһенә лә яуап таба алмай. Осраҡлы таныштарын йорттарына алып ҡайтыуҙың ярайһы уҡ хәүефле икәнен дә белә. Ләкин шул уҡ ваҡытта ярҙам итеүҙән баш тартһа, үҙ тормошондағы ниндәйҙер мөһим нәмәне ысҡындырыр кеүек.\nЗариф йыуыныу бүлмәһенән сығып, аш өҫтәле эргәһенә килеп ултырҙы.\n– Илүзә апай, һыу бирә алмайһығыҙмы? Бик эске килә.\n– Мә, эс, һинең һымаҡ йылғыр егеткә йәлме ни?! – Илүзә үтеп барышлай уның башынан һыйпап алды. – Йә, нисек, һин дә Өфөнәнме инде?\n– Юҡ шул, апай, мин был командаға юлайҡан килеп эләктем, – тип һыу эскән арала Зариф хәбәрен теҙҙе һәм башына килгән фекерҙән саҡ сәсәмәне. – Самат ағай! Самат… ағай… Беләһеңме, нимә…\n– Илүзә апай, әйҙә, беҙҙең менән!\n– Ҡайҙа һеҙҙең менән? – тип аптырай төштө ҡыҙ. – Миңә хәҙер баҙарға әйләнеп ҡайтырға кәрәк. Төшкө аш ваҡыты үтте, тиһәң дә була.\n– Тағы ла шул сәскәләр һатырғамы ни? – тип танауын йыйырҙы Зариф. – Баҙарҙа һатыу итеү хаҡында хыяллана торғайнығыҙмы ни?\nИлүзә өндәшмәне. Яңы танышы уның иң ауыртҡан еренә тейгәйне.\n– Юҡ шул, ҡустым, – тине ул бер аҙҙан. – Минең юрист булғым килгәйне. Хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләргә һәм ерҙәге ғәҙелһеҙлекте саҡ ҡына булһа ла бөтөрөү хаҡында хыяллана торғайным. Ләкин был теләгем тормошҡа ашманы.\n– Ниңә? – тип икеһе бер юлы тигәндәй һораны Самат менән Зариф.\n– Былтыр мәктәпте тамамлағас, бик тырышһам да, уҡырға инә алманым.\n– Быйыл ҡабаттан тәүәккәлләп ҡараныңмы һуң?\n– Юҡ, – тип яуапланы ҡыҙ. – Күңелем һүрелде. Унан эшләй ҙә башлағас, тиҙ генә ысҡынып китеп булманы.\n– Хыялың бар икән, уға ирешеү өсөн барыһын да эшләргә кәрәк, Илүзә һылыу.\n– Һеҙ хаҡлы ла, тик ниҙән башларға?\n– Бына беҙҙең командаға ин, Илүзә апай, – тип ауыҙ тултырып ниҙер сәйнәгән арала һүҙ ҡатты Зариф. – Самат ағай ул – во! Башы шәп эшләй! Әле бына банк эргәһенә килгәнсе, ун биш минут эсендә бик шәп план төҙөп ташланы. Тик уның әҙерәк китек яғы бар – тағы бер кеше өҫтәлһә, хәтәр шәп буласаҡ. Ҡурҡма, ул һиңә лә берәй шәп идея табасаҡ, бына күрерһең! – тип үҫмер тырышып ашауын белде. Юғиһә, үтә лә асыҡҡайны.\nИлүзә икеләнеп ҡалғайны. Егеттәр ашаған арала йыуыныу бүлмәһенә инеп битен һалҡын һыу менән сайҡаны, зал яғына сығып, бер аҙ тәҙрә төбөндә уйланып торҙо. Унан кинәт ҡәтғи ҡарарға килеп, кеҫә телефонын эҙләп тапты. Кем менәндер бер-ике минут һөйләшкәндән һуң, йөҙө яҡтырып, ул, ниһайәт, аш бүлмәһендә ҡабаттан күренде.\n– Ярай, егеттәр, ризалаштырҙығыҙ. Минең урынға иптәш ҡыҙым сыға. Бөгөн уның ялы ине, бик үтенгәс, риза булды.\n– Ура!!! – тип тантана итте Зариф. – Минең бик шәп идея бар. Тыңлағыҙ, хәҙер һөйләйем…\nЗавод ҡаланың эргәһендә урынлашҡайны. Ҡала халҡының күбеһе ошонда эшләй. Эргә-тирәләге ауылдарҙа йәшәүселәр ҡайһыһы – үҙ транспортында, ҡайһыһы хатта йәйәүләп сменаға килә. Ә инде смена алышынған ваҡытта ихатала кеше ҡайнап тора.\nЛәкин бөгөн заводта ниндәйҙер көсөргәнеш һиҙелә. Иртә менән ишек төбөндә торған һаҡсылар алышынды. Улар элекке кеүек үткән-һүткән машиналарға ялҡау ғына ҡарап, эстәре бошоуҙан ни эшләргә белмәй, гәзит аҡтарған, йәиһә шунда торған кескәй телевизорҙан юҡ-бар ҡарап ултырған үжәт һаҡсылар түгел ине инде. Уларҙы йөрөш-тороштарынан уҡ теүәллек һәм тәртиптәре күренеп торған ят кешеләр алыштырҙы. Өҫтәл өҫтөнә монитор менеп ҡунаҡланы. Завод периметры буйлап һибелгән камераларҙан килгән видеояҙмалар шаҡмаҡ-шаҡмаҡ булып экранда сағыла. Һаҡсыларҙың береһе мониторҙы өҙлөкһөҙ күҙәтә. Икенсеһе иһә ун-ун биш минут һайын уны алыштыра. Юғарылағы етәкселектең бойороғона ярашлы, видеокамералар һибелгән нөктәләрҙәге саҡ ҡына үҙгәреш тә күҙ уңынан ысҡынырға тейеш түгел.\nТағы ла ике һаҡсы ҡапҡа эргәһендә туҡтауһыҙ йөрөп тора. Уларҙың береһе – күберәк завод ихатаһында, икенсеһе иһә ҡапҡаның тышҡы яғында. Уныһы килгән-киткән машиналарҙы, үткән-һүткән кешеләрҙе күҙәтә. Завод ихатаһына үтергә теләүсе күренһә, бөтә был төркөмдә шунда уҡ көсөргәнеш барлыҡҡа килә. Ихата эсендәге һаҡсы сыға һала һәм улар икәүләп килеүсене энәһенән ебенәсә тикшерә башлай.\n– Дә-ә, хәтәр ҡуйғандар бында эште! – тип һыҙғырып ҡуйҙы Самат. – Себен дә рөхсәтһеҙ осоп инерлек түгел. Ләкин беҙҙең бер өҫтөнлөк бар: улар мине заводтың эсенә үтергә тырышасаҡ, тип уйлай. Тик мин сығарып өлгөргәйнем. Әгәр ҙә эләктереп алмаһалар, бөтә был кәмит күптән тамамланған булыр ине. – Самат эргәһендәге Зарифтың яурынына ҡулын һалды. – Хәҙер, туған, һинең йылғырлығыңа ғына өмөтләнәһе ҡала… Ана, күрәһеңме, завод ҡапҡаһынан алыҫ түгел туҡталышты?\n– Эйе, Самат ағай! – тип баш ҡаҡты Зариф. Ул йөрәгенең дөпөлдәп тибеүен тоя. Ниһайәт, ниндәйҙер мөһим эш башҡара алыуына бер аҙ ғорурлыҡ та, ниҙелер яҙа ҡылып, барыһын да боҙоп ҡуйыуға хафаланыу ҙа бар. – Будкаға иғтибар ит. Мин йәшергән флешка шуның эсендә, уң яҡлап артҡы мөйөштә, таҡта артында ятырға тейеш. Уны алыу менән бая күрһәткән урынға йүнәл һәм беҙҙе көт. Әгәр ҙә шикле кеше күрһәң, унан да кит һәм Илүзә апайыңдың йорто эргәһендә осрашабыҙ. – Ә ниңә уны автобус туҡталышындағы будкала ҡалдырҙың, Самат ағай? – тип ҡыҙыҡһынды Зариф. – Сығарыуын сығарғас, машинаңа ултырыр ҙа елдерер инең. – Мине уның эргәһендә көтәләр ине шул. Яҡын барыу менән эләктерәсәктәрен дә самаланым. Ана, күрәһеңме? – Самат завод ҡапҡаһынан алыҫ түгел машиналар торған автотуҡталышҡа ымланы. – Минең автомобилде һаман да ҡарауыллайҙар. – Зариф менән Илүзә ул күрһәткән яҡҡа ҡараны. Ҡара төҫтәге «Форд» машинаһы эргәһендә урам һепереүсе жилетында ике кеше урала ине. – Туҡталыштағы будкаға инеп өлгөрҙөм. Флешканы шунда йәшерергә тура килде. Йыраҡ китеп булманы, эләктереп тә алдылар. – Самат ағай, уның бер ҡыйынлығы ла юҡ инде. Һеҙ бармаһағыҙ ҙа була. Будкаға инәм дә алам. Улар мине белмәй ҙәһә. – Юҡ, бармай был вариант, ҡустым. Берҙән, был туҡталышта күберәк завод эшселәре генә була. Ниндәйҙер малайҙың уралыуына шунда уҡ иғтибар итәсәктәр. Икенсенән, һинең хаҡтағы мәғлүмәт хәҙер уларҙа булырға мөмкин. Бында ҙур суммалағы мөлкәт хаҡында һүҙ бара. Тимәк, ставкалар бик юғары. Беҙгә яңылышырға ярамай. Барыһын да алдан уйланған план буйынса эшләргә тырышырға кәрәк. Йә, әҙерһегеҙме? – Һинең унда барыуың бик мотлаҡмы ни? – тип һораны Илүзә лә, йәнә тирә-яҡты байҡап. – Улар бит тап һине көтә. Икенсе тапҡыр ысҡына алмауың да бар. – Беләм, һылыу, тик һаҡлыҡ сараһы булырға тейеш. Әгәр ҙә беҙ теләгәнсә барып сыҡмаһа, шунда уҡ пассажир урынына ултыр, руль артына мин күсәм. – Самат башына йәмшәйеп бөткән эшләпәне үрелеп алды. – Йә, нисек минең ҡиәфәт? Илүзә көлөп ебәрҙе. – Тик, иптәш капитан, мыйығыңды яңылыш йолҡоп алма. Беҙҙең хеҙмәтте юҡҡа сығарырһың. Самат үрелеп машина салонындағы көҙгөгә күҙ һалды. – Былай ауыл дәдкәһенә оҡшағанмын кеүек. Күҙ ҙә йоммай берәй ҡырҡ-илле йәште сәпәргә була. – Ул өҫтөнә кейгән алама ғына пинжәгенә һәм таушалып бөткән салбарына ҡарап ҡуйҙы. – Уның ҡарауы, һин сәхнәлә балҡыған артистка кеүекһең. – Бөгөн бында төп героиня – мин, ә һеҙ – әлегә массовка, иптәш капитан… Зарифтың тәҡдименә ризалығын биргәс, Илүзә һуңғы йылда үтә бер төрлө һәм күңелһеҙ аҡҡан тормошонан еләгән шикелле, ҡапыл дәртләнеп китте. Ул сағыу итеп биҙәнде, сәстәрен яурынына таратып төшөрҙө. Гардеробтың ишеген асып бер аҙ уйланып торғас, кейемдәр араһынан иң сағыу топикты һәм мини-юбканы һайлап алды. Ҡыҙҙың бейек үксәле туфли кейергә самалауын күргәс, Саматтың йөҙө боҙолдо. – Беҙ прогулкаға сыҡмайбыҙ бит, Илүзә, төрлө хәл булыуы бар. Йүгерергә тура килһә, нишләрһең? – Беләм, Самат, тик был эффект өсөн кәрәк. Уңайлы аяҡ кейемен үҙем менән алырмын. – Ярай, тик һағыраҡ ҡылан. – Миңә һаҡсыларҙың иғтибарын үҙемдә тоторға кәрәк. Ә һеҙҙең бурыс – тап киреһенсә – уларҙың күҙҙәренә салынмау. Илүзә башына кинәт килгән фекерҙән сәпәкәйләп алды. – Беләһегеҙме, нишләйбеҙ? Мин һеҙҙе машинала алып барам! Зарифтың күҙҙәре йылтыраны. – Һинең машинаң да бармы ни, Илүзә апай? Во, шәп! Ә Самат иһә тап киреһен әйтте. – Йөрөтә беләһеңме һуң? – Әтеү! – тип үпкәләгәндәй итте ҡыҙ. – Ун һигеҙем тулыу менән үк права алдым. Үҙемдең машина әлегә юҡ юҡлыҡҡа, ләкин ҡасан да булһа барыбер буласаҡ. Әлегә еҙнәмдекен алып торабыҙ. Ҡурҡмағыҙ, уны йөрөткәнем бар. – Йә, ярай, – тип килешергә мәжбүр булды Самат. Илүзә машинаны гараждан сығарғас, Самат менән Зариф артҡы урынға инеп ултырҙы. – Йә, егеттәр, әҙерһегеҙме? – тип шаян йылмайҙы Илүзә. – Остоҡ улайһа! Осоуын уҡ османылар, ләкин Илүзә машинаны ярайһы уҡ оҫта йөрөтә булып сыҡты. Алдарында сыйылдап шыуышҡан төрлө ҡиәфәттәрҙәге транспортты йәтешле генә уҙып, тиҙ арала завод эргәһенә килеп еттеләр. Унда ла Илүзә, Саматтың иҫкәрткәнен дә көтөп тормай, ышығыраҡ урынға килеп туҡтаны һәм шунда уҡ тиерлек машинаның двигателен һүндерҙе. Ун минут самаһы ваҡыт тирә-яҡты күҙәтеп, хәлде бер аҙ самаланылар. Әгәр ҙә ошо тирәне тиҙ арала ҡалдырып китергә тура килһә, ҡайһы йүнәлештә хәрәкәт итергә тейешлектәрен дә белергә кәрәк ине. Улар юҡҡа ғына ошо ваҡытты һайламаны. Был мәлдә заводта смена алышына һәм эргә-тирәлә кеше өҙөлмәй. Ләкин Самат үҙен көткән әҙәмдәрҙең дә осраҡлы кешеләр булмағандарын бик һәйбәт белә. Шуға күрә барыһы ла ноталағыса асыҡ һәм теүәл уйналырға тейеш. – Ҡуҙғалырға ваҡыт! – тине ул бер аҙҙан. – Проходнойҙан кешеләр сыға башланы. Смена алышына. Ярты сәғәттән ошо тирәлә бер кем дә ҡалмаясаҡ. – Ул Зарифҡа ҡараны. – Барыһы ла иҫеңдәме, ҡустым? – Эйе, Самат ағай! – тип көр яуапланы үҫмер. – Борсолмағыҙ, нисек кәрәк, шулай эшләрмен! – Төп эште һин башҡараһың, онотма быны, ҡустым. Был флешкалағы мәғлүмәтте тегендә унлаған кеше көтә, аңланыңмы? Ә бында уның артынан шулай уҡ тиҫтәләгән кеше һунар итә. Бөтә өмөт һиндә! – Беләм. – Бик һәйбәт. Әлегә күҙгә салынмаҫҡа тырыш. Машина ҡапҡа алдына барып туҡтағас, һаҡсыларҙың иғтибары беҙҙә буласаҡ. Шул мәлдән файҙалан, икенсе мөмкинлек булмаясаҡ. – Ярай, Самат ағай. – Бар, ҡустым, юлың уңһын! Зариф ике бармағын оҫта ғына итеп уң сикәһенә күтәрҙе лә шунда уҡ машинанан сыҡты. Илүзә двигателде ҡабаттан тоҡандырҙы. – Йә, иптәш капитан, кәмиткә әҙерһегеҙме? – Ҡуҙғалайыҡ бик булмаһа. Тик кәмиттең трагифарсҡа әйләнмәүенә өмөт итәйек. Асыҡ ҡыҙыл төҫтәге «Шевроле» заводтың төп ҡапҡаһы ҡаршыһына килеп туҡтаны. Тәҙрәләрҙә тонировка булһа ла, Самат артҡы ултырғыстың иҙәненә шыуып төштө һәм көтөлмәгән хәлгә әҙер булып көсөргәнде. Илүзә иһә машинаһын һүндерҙе, ләкин асҡысты урынында ҡалдырҙы һәм илгәҙәк йылмайып, бер юлы тигәндәй, уға боролоп ҡараған һаҡсыларға ҡаршы атланы. – Хәйерле көн, егеттәр! Дүрт һаҡсы үҙҙәренә табан атлаған ҡыҙҙың ҡапыл килеп сығыуына аптырауҙанмы, әллә ҡырыҫыраҡ завод ысынбарлығы менән был күренештең һис тә ярашмауынанмы, бер аҙ албырғап ҡалды. Илүзә бейек үксәле туфлиҙарында бәүелә баҫып барған еренән һул ҡулы менән сәстәрен артҡа һирпеп ебәргән булды һәм кескәй сумкаһынан ҡағыҙ тартып сығарҙы. «Ну, килештерә!» – тип уйлап алды Самат. – Егеттәр, ярҙам итегеҙ, зинһар. Миңә ошо адрес кәрәк ине. Ихатаның тышында йөрөгән һаҡсы уның ҡулынан ҡағыҙҙы алды. – Эйе, был – беҙҙең адрес. Ошо заводтыҡы. Ниндәй эш буйынса? Илүзә йәнә мөләйем итеп йылмайҙы һәм сикә тирәһендәге сәс бөҙрәләрен бармаҡ остары менән бөтәрләп алды. Үҙе шул ыңғайҙан башын бер аҙ ҡырынайтып, яҡындағы автобус туҡталышы будкаһына күҙ төшөрҙө. Шунда автобус көтөп уралған бер нисә кеше араһынан Зарифтың йылп итеп эскә кереп киткәне күренеп ҡалды. – Миңә ошо адресты дуҫ ҡыҙым биргәйне. Ҡабул итеү бүлмәһенә секретарь кәрәк икән, тине. Ярҙам итегеҙ инде, зинһар, егеттәр? – Илүзә мөлдөрәп һаҡсыларға ҡараны. Тегеләр аптырап, бер-береһенә ҡарашты. – Нимә, Люся эштән киткәнме ни? – Юҡ, бөгөн генә күргәйнем. Һин дә мин йөрөп ята ине. – Ә һин яңылышмайһыңмы, ҡыҙыҡай? – Монитор эргәһендәге һаҡсыларҙың да береһе түҙмәй тышҡа уҡ килеп сыҡты. – Юҡ, ысынлап әйтәм, миңә был хаҡта белгән кеше әйтте. Мин бала-саға түгел дәһә урынһыҙға шаярырға, – тип үпкәләгәндәй итте ҡыҙ. – Йә, ярай, улайһа, иртәгә иртә менән кил, хәҙер барыбер етәкселәрҙең береһе лә урындарында юҡ, улар кистәрен бында булмай. – Эй, мин был хаҡта бөтөнләй уйламағанмын, – тип бойоғоп уҡ китте ҡыҙ, үҙе шул арала күҙ ҡырыйы менән будка яғын байҡап алды. Унда Зариф күренмәй ине инде. – Иртәгә мотлаҡ кил, – тигән булды һаҡсы, ҡыҙҙың кәйефен күтәрергә тырышып. – Ләкин икенсе килгәнеңдә машинаңды тегендә ҡуй. Бында ярамай. – Ярай, рәхмәт! – тип кинәт күңелләнде Илүзә. – Рәхмәт һеҙгә барығыҙға ла! – Китә башлаған еренән ул йәнә боролоп йылмайҙы. – Кисегеҙ матур үтһен, егеттәр! – Төшкә саҡлы хужа һәр ваҡыт тиерлек урынында була, – тип яуапланы һаҡсыларҙың береһе, һөйкөмлө ҡыҙ алдында итәғәтле күренергә тырышып. Илүзә уға ҡул болғаны ла руль артына инеп ултырҙы һәм шунда уҡ двигателде тоҡандырҙы. – Эштәр нисек? – тип һораны ул боролоп ҡарамай ғына. – Зариф булдыра алдымы? – Барыһы ла теүәл бара, – тигән тауыш ишетелде артҡы ултырғыс яғынан. – Йылдам эшләне, маладис. Автобус килеп, туҡталыш тирәһе бушап ҡалыр ҙа уға иғтибар итерҙәр, тип хәүефләнгәйнем, ярай ҙа килеп өлгөрмәне. Ә хәҙер тиҙерәк был тирәнән китергә кәрәк. – Беләм. Илүзә һаман да үҙен күҙәткән һаҡсылар яғына йылмайып ҡул болғаны ла кинәт газға баҫты. «Шевроле» ырғылып урынынан ҡуҙғалды. – Ипләберәк, – тип иҫкәртте Самат. – Эште боҙоуың бар. Илүзә өндәшмәне. Руль артына инеп ултырыу менән йылмайыу артына йәшерелгән көсөргәнеш өҫкә ҡалҡып сыҡҡайны. Ул әленән-әле машинаның ян-яғындағы һәм артҡы планды күрһәтеүсе көҙгөләргә күҙ һалды. Юҡ, борсолорға сәбәп күренмәй, барыһы ла имен бара һымаҡ. Машина йөҙ илле-ике йөҙ метрҙай араны ярайһы уҡ юғары тиҙлектә үтте лә уң яҡҡа боролдо. Шундағы бина мөйөшөндә Зарифтың торғаны күренде. Үҫмер ян-яғына ҡаранып алды һәм автомобиль туҡтар-туҡтамаҫтан артҡы ултырғысҡа йомолдо. – Булды! – тине ул йыш-йыш тын алып. – Бына флешка, Самат ағай! – Ну маладис, ҡустым, булдырҙың! – Самат ҡыуанысын һис тә йәшермәй, үҫмерҙе яурынынан ҡосаҡланы. – Шәп оперативник сығыр ине һинән! – Йылғырһың, Самат ағайың дөрөҫ әйтә, – тип уны йөпләне Илүзә. – Ә хәҙер ҡайҙа, шеф? – Флешкалағы мөлкәтте тейешле урынға оҙатырға ине, һылыу. Интернет менән бәйләнеш һәм компьютер кәрәк. – Борсолма, капитан, табырбыҙ. Хәҙер һәр йортта бар ундай мөлкәт. Ун минуттан ҡайтып етәбеҙ. Минең компьютер менән файҙалана алаһың. – Юҡ, бармай быныһы. – Самат ризалашманы. – Был эштә эҙ ҡалдырып йөрөргә кәрәкмәй. Һеҙгә бит артабан да бында ҡалаһы. Берәй кафе йә почта тирәһендәге интернет нөктәһен табырға кәрәк. Улар ҡала эсенә килеп ингәйне. Илүзә тиҙлеген ҡырҡа кәметеп, бер аҙ бара биргәс, юл ашаһындағы почта бүлексәһенә ымланы. – Ана, күрәһеңме? Ябылырға ярты сәғәттәй ваҡыт бар, өлгөрә алаһың. Ҡулаҡсаң бармы? – тип ҡапыл һораны ул. Күрәһең, банк эргәһендәге ығы-зығы иҫенә төшкәйне. – Етерлек, борсолма. Һеҙ әлегә күҙгә-башҡа артыҡ күренеп йөрөмәгеҙ. Фатирға ҡайтығыҙ, мин оҙаҡламам. – Самат машинанан сыҡты һәм йәмшәйгән баш кейемен батырыбыраҡ кейеп, тротуар буйлап атланы. Таушалып бөткән ҡиәфәтенә ҡарап, уны хатта йәлләргә мөмкин булыр ине. Ҡаршыһына осраған бер нисә кеше, моғайын, шулай иткәндер ҙә. Ләкин йолҡош ҡиәфәттәге ошо әҙәмдең кеҫәһендә бомба көсөнә эйә информация ятҡанын улар белмәне. Зарифтың иһә шатлығы эсенә һыймай. Ул үҙ ғүмерендә тәүге тапҡыр шундай мөһим һәм хәүефле эште башҡарып сыға алды. Иптәштәре ошо хаҡта белһәме?! Иптәштәре? Ул бит улар хаҡында бөтөнләй иҫенән сығарған! Их, хәлдәрен белергә ине! Тик шылтыратырға ярамай. Бына Самат ағаһы ғына барыһын да еренә еткерһен дә… Уның ҡарауы, ҡасабалағы дуҫтары менән ошо шатлығын уртаҡлаша ала. Илүзә апаһының фатирына ҡайтһалар, шылтыратырға ул рөхсәт итмәйәсәк. Ә ҡыуанысы менән бүлешкеһе килә. Йортҡа етергә күп ҡалмағайны. – Илүзә апай, ошонда туҡтат әле, – тип үтенде егет. – Сабыр ит, Зариф, тағы бер квартал самаһы ҡалды. – Мин ошонда төшәм. – Ҡайҙа бараһың тағы? – Ҡыҙҙың йөҙөндә ризаһыҙлыҡ сағылды. – Самат ағайыңдың нимә тип әйткәнен ишетмәнеңме ни? – Беләм, Илүзә апай, тик миңә бик кәрәк. Оҙаҡламам, бер биш минуттан инермен. – Ярай, әләйһә. – Илүзә машинаны туҡтатты. – Ун минуттан ҡайтып етмәһәң, артыңдан үҙем эҙләп сығам. Машина туҡтар-туҡтамаҫтан Зариф тышҡа атылды.\n– Иптәш капитан, булды! Телефон координаталары бар!\n– Ҡайҙа? Ҡайҙа, тим?\n– Йыраҡ түгел. Ни бары ике квартал ара.\n– Машинаға! Тиҙ булығыҙ!Харрасов банк эргәһенән бушҡа урап ҡайтҡандан һуң былай ҙа тиреһенә һыймаҫтай булып йөрөй. Өҫтәүенә, полковник үҙ кабинетына саҡыртып шелтәләп сығарҙы. «Ауыҙығыҙға сәйнәп һалғанды ла йота белмәйһегеҙ», имеш. «Бына беҙ йәш саҡта компьютер ярҙамында эҙәрләү системаһы булмаһа ла, енәйәтселәрҙе тота торғайныҡ...», йәнәһе. Ул йәш саҡта тейешле мәғлүмәтте лә бит бармаҡ башындай флешкала түгел, ә олоғара кәнсәләр китаптарында ташығандарҙыр. Сағыштырҙы!\nИке машина ҡырҡа боролма яһап, полиция бинаһы эргәһенән ҡуҙғалып китте. Харрасов спутник навигацияһы ярҙамында идара ителгән электрон картанан күҙен дә алмай, машинаның алғы ултырғысында килә..– Һуңғы сигнал ҡасан булды, сержант?\n– Ике минут элек, иптәш капитан.\n– Өлгөрөргә тейешбеҙ. Йәһәтерәк ҡыймылда, сержант!\nЭлектрон карталағы уларҙың хәрәкәтен күрһәткән уҡ былай ҙа йылдам шыуыша, ләкин Харрасовҡа ул үтә яй ҡыбырлаған кеүек тойола.\nНиһайәт, тегеләрҙең тәғәйен нөктәһен күрһәткән урынға ярайһы уҡ яҡын килделәр. Харрасов машинаны туҡтатырға бойорҙо. Уларҙың артынса уҡ килеп еткән икенсе машиналағылар ҙа бер юлы тигәндәй тышҡа һибелде. Ошо осраҡтарҙа булғанса, артабанғы бойороҡтар һис ниндәй артыҡ тауышһыҙ, бары ым ярҙамында башҡарылды. Төркөмдәге ҡалған өс кешегә Харрасов ҡаршылағы йорт эргәһен ян-яҡлап урап алырға әмер бирҙе. Үҙе иһә, эргәләге ағастар һәм ҡыуаҡтар артына ышыҡлана-ышыҡлана, алға уҡталды. Йорт мөйөшөндә һаман да телефондан һөйләшәләр ине әле.\n– Үәт, йүнһеҙ! – тип һуҡранды Харрасов. – Бының нимә, әллә бөтөнләй аҡылы юҡмы? Бөтә полиция уның артынан һунар итә, ә ул иҫе лә китмәй тел сарлай.\n– Ҡыбырламаҫҡа! Полиция!Күҙ асып йомған арала йорт мөйөшөн ҡамап та алдылар. Кинәт ер аҫтынан ҡалҡҡандай пәйҙә булған әзмәүерҙәй өс-дүрт ир-егеттең үҙенә төбәлгән ҡорал көпшәләрен күреп албырғаған Зарифтың ҡулынан телефоны ергә төшөп китте. Ул күҙҙәрен ҙур асып, аптырағандан ике ҡулын да өҫкә күтәргән булды.\n– Уф, әйтер инем...\n– Бәй, был бит малай ғына.\n– Беҙ, нимә, ошо бала-саға артынан көн оҙоно һунар итәбеҙме ни, ә, капитан?\nХаррасов үртәлеүҙән уртын сәйнәне һәм һаман да ҡаушаған ҡиәфәттә торған Зариф эргәһенә килде.\n– Һин кем?\n– Мин... Зариф... – тип тотлоға биреп яуапланы үҫмер.\n– Ни эшләп йөрөйһөң бында?\n– Теле... телефондан һөйләшә инем.Капитандың ярһыуы эсенә һыймай, ләкин ул үҙен ҡулда тоторға тырыша. Малайҙың бөтөнләй юғалып ҡалғанын күреп, бер аҙ йомшарҙы.\n– Телефондан һөйләшкәнеңде былай ҙа күрәм. Тик әйт әле һин миңә, ҡайҙан алдың был телефонды?\n– Ул минеке. Атайым һатып алып биргәйне.\nХаррасов уның эргәһенә үк килеп, күҙҙәренә төбәлеп ҡараны.\n– Ә һин яңылышмайһыңмы, ҡустым?\n– Юҡ! – тип әйтергә ашыҡты Зариф. Уға кинәт үҙен урлашыуҙа ғәйепләйҙәр кеүек тойолоп китте. – Бына икенсе йыл була инде. Ышанмаһағыҙ, атайымдан һорағыҙ\n– Һорарбыҙ, һорарбыҙ, ҡустым. Ул хаҡта борсолмаһаң да була.\nКапитан ерҙә ятҡан телефонды эйелеп алды ла әйләндергеләп ҡараны һәм төймәләренә баҫҡыланы. Хәҙерге заман ләҡәбе: кемдең кем икәнлеген белгең килһә, уның телефонына күҙ һал. Валлаһи. Кемдәр менән аралаша һәм ниндәй музыка тыңлай, тигәндәй. Полицейский булмаһа ла белер ине быны Харрасов. Меню буйлап тегеләй-былай күскеләп, бер аҙ күҙ һалыу ҙа етте – малай алдашмай. Был мөлкәт улар эҙләгән кешенеке түгел.\n– Ә ни эшләп заводтан ошо телефон номерын биргәндәр? Үҙҙәре нимә теләгәнен белмәйҙәрме ни унда? – тип эргәһендәге сержантҡа ҡараны.\nУл аҡланырға ашыҡты.\n– Теге кешене эләктергәс, уның телефонын алған булғандар. Ошо номер буйынса шылтыратыуы бик мөмкин, тигәйнеләр\n– Аңлашылды. Йә, ярай, тегендә асыҡларбыҙ.\n– Ә был малайҙы ни эшләтәбеҙ?\nХаррасов һағайып ҡалған үҫмергә ҡараны.\n– Үҙебеҙ менән алабыҙ, башҡа сара юҡ. Әйҙәгеҙ, киттек!\nПолиция машиналары бер-бер артлы ҡуҙғалып китте. Ошо яҡҡа атлаусы таушалған пинжәктәге кеше һуңғы минутта ғына йорт мөйөшөнә ышыҡланып өлгөрҙө.\n– Йә, ҡустым, һөйлә барыһын да! – Харрасов сигаретын ҡабыҙҙы ла тәмәке ҡабын өҫтәлгә ырғытты. Нервы көсөргәнешен баҫырға тырышып, бүлмә буйлап урап килде.\n– Нимәне һөйләйем? – тине Зариф бер аҙ ҡаушабыраҡ.\n– Әйҙә, ошолай килешәйек – был циркты әлегә ҡалдырып тор. Бөгөн көн оҙоно минән етди енәйәтсене таптыралар. Һәм мин уның эҙенә төшәсәкмен.\n– Кем һуң ул енәйәтсе? – тип ҡыҙыҡһынды Зариф.\nХаррасов бер аҙ ваҡыт уға һынаусан ҡарап торҙо. Унан инде яҡыныраҡ эйелде.\n– Ысынлап та, бер ни ҙә белмәйһеңме, әллә кәмит уйнайһыңмы? – Үҫмер бер нәмә лә өндәшмәгәс, ул артабан тауышын йомшарта төштө. – Беләһеңме, ҡустым, ул заводтан бик мөһим информацияны урлаған. Ә был закон телендә енәйәт тип атала. Иҡтисадта кәрәкле мәғлүмәттең ситкә китеүенән тотош предприятиелар бөлгөнлөккә төшөргә мөмкин. Ә был завод – бына ошо кескәй ҡалалағы байтаҡ кешенең эш урыны. Күп ата-әсәләр унда көс түгеп, бына һинең кеүек бала-сағаларын аяҡҡа баҫтырырға, уҡытып, әҙәм итергә тырыша. Беҙҙең ҡалала ундай ҙур заводтар башҡа юҡ. Һинең ҡасабаңдағы атайың эшләгән предприятие бөлгөнлөккә төшһә, ни булыр ине, ә, ҡустым? Ул ғаиләгеҙгә эш хаҡын алып ҡайта алмаҫ ине. Шуға күрә лә бына был заводтың эштәре мөшкөлләнеүенә мин бер нисек тә юл ҡуя алмайым, аңланыңмы инде?\n– Аңланым, – тип ишетелер-ишетелмәҫ яуап бирҙе Зариф. Ул икеләнә ине инде. Самат ағаһы ла дөрөҫтө һөйләй кеүек, был капитандың һүҙҙәрендә лә хаҡлыҡ бар. Әгәр ҙә Самат ағаһы әйткәндәр барыһы ла дөрөҫ булып сыҡһа, енәйәтселәрҙе заводтың үҙенән эҙләргә тейеш түгелдәрме ни ул? Бәлки, ошо капитанға барыһын да һөйләргәлер? Ләкин Самат ағаһына һүҙ бирҙе. Ул бит, кемделер нимәләлер ғәйепләр өсөн алдыңда факттар булырға тейеш, тине. Иҫбат итә алмайһың икән, бөтә ғәйепләүҙәр урамдағы эскәмйәлә ултырған оло йәштәге әбейҙәрҙең имеш-мимешенә бәрәбәр, тине. Хәҙер Зарифҡа ни ҡала? Ваҡытты һуҙыуҙан башҡа сараһы, моғайын, юҡтыр.\n– Тик мин һеҙ эҙләгән кеше хаҡында бер ни ҙә белмәйем.\n– Ә бына беҙҙең мәғлүмәттәр буйынса... – Харрасов йәнә кабинетты урап килде, – ...ул кешенең эләккән ерҙән ысҡыныуында һинең туранан-тура ҡатнашлығың бар. Йә, был хаҡта ни әйтерһең?\n– Һеҙ ҡала эргәһендәге тауҙа булған хәл хаҡында әйтәһегеҙме ни? – тип ғәжәпләнгән булды Зариф. – Һуң ул үҙ юлы менән китте бит, ә мин ҡалаға килдем.\n– Ни өсөн килдең бында, ҡустым?Иптәштәрең менән арыу китеү урынлыраҡ булыр ине т-гелме һуң?\n– Улар артабан киткәндәрме ни? Ысынлапмы? – тип аптыраны Зариф.\nУл хатта эстән генә уларға үпкәләгәндәй ҙә итте. Нисек инде уны ташлап, һис ни булмағандай, артабан киткәндәрме? Ә үҙе улар хаҡында борсолған була. Йәнәһе, нисек кенә ярҙам итеп, теге яуыздарҙың тырнағынан ысҡындырырға...\n– Әлбиттә, киткәндәр. Бында уларға нимә бар?! Сәйәхәтегеҙҙең маҡсаты мәмерйә түгел инеме ни?\n– Ә һеҙ уларҙың мәмерйә яғына юл тотҡандарын ҡайҙан беләһегеҙ? – тип ышанмайыраҡ һораны Зариф.\n– Теге енәйәтсене тәүләп эләктергән ағайыңдар әйтте.\n– Улар алдай! – тип ҡапыл тауышын күтәрә төштө Зариф. – Үҙҙәре бит енәйәтсе! Ҡулдарында ҡоралдары ла бар ине. Һеҙ бына кемдәрҙе ҡулға алырға тейеш инегеҙ!\nХаррасов ҡапыл ярһып киткән үҫмергә бер аҙ ваҡыт һынабыраҡ ҡарап торҙо ла ситкә китте. Ул икеләнә ине инде. Бөтә был тарихта ниндәйҙер аңлайышһыҙлыҡ бар. Завод директоры урынбаҫарының тура һорауҙарҙан ситкә китеүе, бер нәмә лә аңлатып тормайынса, Ғафаровты тиҙ арала тотоуҙарын талап итеүе. Ниһайәт, уны эләктерә алһалар, тура уға килтереүҙәрен һорауы. Өҫтәүенә, бынан бер нисә сәғәт элек уның тәүҙә полицияны ҡатыштырмай ғына ҡораллы кешеләр яллап, үҙ көстәре менән әлеге шул Ғафаровтың эҙенә төшөргә маташыуҙары асыҡланды. Полицияға ла улар, күрәһең, башҡа саралары ҡалмағас, һуңғы һаламға йәбешкән шикелле, аптырағандан мөрәжәғәт иткәйне. Сәйәхәткә сыҡҡан уҡыусылар үҙ юлдары менән артабан китте, тигәнде лә уларҙан ишетте Харрасов. Ә, бәлки, был дөрөҫ түгелдер? Алдында ултырған үҫмер аҡылһыҙға оҡшамаған кеүек. Ул тап киреһен һөйләй. Һәр хәлдә, тау башындағы ваҡиғаларға үҫмер үҙе шаһит.\n– Бына нәмә, ҡустым... – Тәҙрә эргәһенә баҫып бер аҙ уйланып торғас, Харрасов ҡабаттан эш өҫтәле эргәһенә килде. Уның башында кинәт бер уй яралғайны. Был малайҙы һөйләндереп, ни ҙә булһа белергә маташыуҙан фәтеүә сығырҙай тойолмай. Тимәк, икенсе юл ҡала... – Һин хәҙер китә алаһың. Беҙгә кәрәгең юҡ.\nЭргәләге өҫтәл артында ултырған сержант ғәжәпләнеп башын күтәрҙе. Ул ниҙер әйтмәк булып ауыҙын асҡайны ла, Харрасов ҡул ымы менән туҡтатты. Зариф иһә, был ағай, моғайын, шаярталыр, тигән шикелле, ышаныр-ышанмаҫ ҡиәфәттә Харрасовҡа төбәлде.\n– Ысынлап әйтәһегеҙме?\n– Әлбиттә! Бар, үҙ юлыңда бул!\nЗариф урынынан торҙо, әйләнеп ҡарай-ҡарай ишеккә йүнәлде. Унан туҡтатырға йыйынмауҙарын күргәс, ҡотолғанына үҙе лә ышанып бөтмәйенсә, сығыу яғына йомолдо. Үҫмер артынан ишек ябылыу менән Харрасов шунда уҡ сержантҡа ымланы.– Бар, сержант, был малайҙы ысҡындырмағыҙ. Ул беҙҙе Ғафаровҡа килтерәсәк.– Есть, иптәш капитан!– Бәйләнештә бул, сержант!– Есть!\nПолиция бинаһынан сыҡҡас, Зарифтың тәүге теләге был тирәнән мөмкин тиклем тиҙерәк һәм алыҫҡараҡ китеү булды. Самат ағаһының киҫәтеүен онотоп, телефондан шылтыратыуына бик үкенә ине. Ҡара һин уны, шул рәүешле лә кешенең эҙенә төшөп була, имеш! Үҙе был хәлгә тарымаһа, белмәҫ тә ине. Шулай ҙа ул йәнә телефонын эҙләп кеҫәһенә тығылды. Кәрәге тейһә тип, Илүзә апаһының адресын шунда теркәгәйне. Уның телефонын тикшергән мәлдә әлеге капитандың был яҙмаға иғтибар итмәүенә өмөтләнәһе генә ҡала. Шулай ҙа артабан бик һаҡ булырға тура килер. Фатирға барған ваҡытта ла урау юл менән һәм күҙәтмәүҙәренә ышанғас ҡына. Ошо уй башына килеү менән Зариф эргәләге тирәк артына ышыҡланды һәм полиция бинаһы яғына әйләнеп күҙ төшөрҙө. Тап шул мәлдә бинанан сыҡҡан сержант һәм тағы бер полицейский уның яғына иғтибар ҙа итмәй, эргәһенән тигәндәй үтеп китте һәм машиналар теҙелеп торған тәңгәлгә йүнәлде. Уның хаҡында бөтөнләй онотҡандар кеүек ине. Эйе шул, уларҙың башҡа эштәре юҡ, әйтерһең дә! Зариф бер аҙ тынысланды һәм үҙенең әлеге мәлдә ҡайһы тәңгәлдәрәк булырға тейешлеген самаланы. Телефондағы электрон картаға әлеге адресты индергәйне, уныһы шунда уҡ кәрәкле маршрутты пунктирлы һыҙыҡтар менән һыҙғылап та ҡуйҙы. Ни бары ун биш минутлыҡ юл! Ләкин Зариф туранан түгел, урауыраҡ юл менән барасаҡ. Электрон карта уның хәрәкәтләнеүенә яраҡлашып, тейешле юлды барыбер табасаҡ.Зариф йәнә тирә-яғына күҙ һалып алды һәм ағастар араһынан сығып, йорттар эргәһенән китте. Ҙур булмаған урам аша үтеп, эргәләге тыҡрыҡҡа боролорға ла өлгөрмәне, йорт артынан кинәт ҡалҡып сыҡҡан әзмәүерҙәй ир уны эләктереп тә алды. Үҫмер ҡысҡырмаҡсы булғайны ла, өлгөрмәне – теге ҡыпһыуырҙай ҡулдары менән аймап алып, уны үҙенә тартты һәм һул усы менән ауыҙын ҡымшанмаҫлыҡ итеп баҫты.\nЗариф йәнә тотҡонлоҡҡа эләккәйне.\nҮҙен тотоп алған әҙәмдәрҙең кем икәнлектәрен Зариф аңлағайны инде. Бөгөн көндөҙ тау итәгендә осрап, уларҙың күңелле генә барған сәйәхәттәрен боҙған ғына түгел, бөтөнләй юҡҡа сығарған уҫал ҡарашлы теге икәү ине. Былар инде теге капитан ише уның менән сөсөләнеп тормаясаҡ. Ошо аяуһыҙ хәҡиҡәтте Зариф ҡапыл аңланы. Үҫмерҙең уйҙарын ҡеүәтләгәндәй, әлеге әҙәм уны әллә ни алыҫ тормаған еңел машинаның салонына һелтәне һәм әшнәһенә бойорҙо:\n– Әйҙә, ҡуҙғал, күреп өлгөрмәҫтәре борон!\n– Ауыҙын ысҡындырма, башына берәй йүләр уй килеп, һөрәнләмәһен тағы, – тип тауыш итте тегеһе, машинаның двигателен тоҡандырып.\n– Һөрәнләп ҡараһын! Бөтә бөгөнгө ығы-зығы ошо йүнһеҙ малай арҡаһында. Кәрәген бирергә былай ҙа ҡул ҡысып тора.\n– Ҡабаланма, Макс! Үсеңде алырға былай ҙа өлгөрөрһөң. Беҙҙең мөһимерәк эштәр ҙә бар.\nМалайҙы ҡармап тотоп артҡы ултырғыста ултырған Макс тигәндәре әшнәһенә яуап урынына һүгенеп кенә ҡуйҙы.\nЗариф күпме генә тыпырсынып маташмаһын, мыҡты кәүҙәле ирҙең тимер ҡыҫҡыс кеүек ҡулдарынан ысҡына алманы. Машина артҡы йөрөш менән бер аҙ бара бирҙе лә ҡырҡа боролош яһап әйләнде һәм ҡаланан ситкә алып барыусы юлға төшөп, алға елдерҙе.\nТап ошо мәлдә әлеге урынға икенсе еңел машина килеп туҡтаны. Уның руле артында полиция сержанты ултыра ине.\n– Эх, ысҡындырҙыҡ! – тип руленә һуғып ҡуйҙы ул.\n– Ә теге әҙәмдәргә был малай нимәгә хәжәт? – тип тауыш итте уның эргәһендә ултырған Толя.\n– Беҙгә ни өсөн кәрәк булһа, уларға ла шунса. Улар ҙа Ғафаров артынан һунар итә, аңланыңмы?\n– Дә-ә, эштәр... Ни эшләйбеҙ?– Арттарынан! Күҙҙән юғалмаҫтары борон...Һоро төҫтәге иҫке генә джип тар урында боролош яһап, оҫта ғына әйләнде лә, инде ярайһы уҡ алыҫлаша төшкән ҡара машинаны күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тырышып, алға ынтылды.\nҠара машина бейек ҡойма менән уратып алынған ике ҡатлы ҙур дача эргәһенә килеп туҡтаны. Тимер ишектәр автоматик рәүештә асылды һәм еңел машина иркен ихата алдына барып инде. Ике ҙур эт шунда уҡ улар эргәһенә килеп етте.\n– Эй, малай, эттәр асыҡҡан, мәмәй һорай. Әллә уларға киске аш урынына һине ырғытайыҡмы? – тип һаһылданы мыҡты кәүҙәлеһе.\n– Тәүҙә теге ҡасҡындың ҡайҙа икәнен беләйек тә, – тип уға ҡушылды икенсеһе. – Ҡара уны, малай, әгәр ҙә тиҫкәреләнеп үҙеңдән герой яһап маташһаң, иң тәүҙә телеңде киҫеп алып, эттәрҙе һыйлайым. Аңланыңмы? – Ул әшнәһенә боролдо. – Мин эскә кереп сығам. Шефҡа әйтергә кәрәк. Ошо емтек менән ул үҙе һөйләшергә теләйәсәк. Ә һин был партизанға күҙ-ҡолаҡ булып тор.\n– Ҡайҙа ғына барһын? – Макс сертләтеп ергә төкөрҙө. – Бер ымлау етә, был эттәр уны сепрәк ҡурсаҡ урынына йолҡҡолаясаҡ.\nОҙон буйлы йорт яғына йүнәлде, ләкин эттәргә боролоп әмер бирҙе:\n– Цезарь! Берта! Һаҡлағыҙ, ишеттегеҙме?\nРотвейлер тоҡомло эттәр ырылдашып ҡуйҙы.\nМакс сигарет тоҡандырҙы һәм уны һура-һура арлы-бирле йөрөштөргөләй башланы.\nЗариф эттәргә ҡараны. Улар, күрәһең, биләмә һаҡларға махсус өйрәтелгәйне. Һәр ишетелгән тауышҡа һағаялар, ниҙелер еҫкәнеп, туҡтауһыҙ йөрөй башлайҙар. Әгәр ҙә үҙҙәре өсөн шикле зат күренә ҡалһа, ажарланып ташланасаҡтары күренеп тора.\nМакс, күрәһең, уларҙың яҡшы һаҡсы булыуҙарына ышана ине, сигаретын көйрәтә-көйрәтә, аяҡ аҫтына осраған ниҙелер типкеләп, бөтөнләй ситкә китте. Зариф үҙен ике яҡлап ҡамап алған эттәргә ҡараны. Уларҙың күҙҙәрендә һис ниндәй миһырбанлыҡ юҡ. Әгәр ҙә саҡ ҡына ситкә хәрәкәтләнә ҡалһа ла, өҫтөнә ташланырға әҙер ҡиәфәттә ултыралар. Үҫмер тирә-яғын байҡар өсөн саҡ ҡына ҡуҙғала биргәйне, яҡындараҡ торғаны ырылдап ҡуйҙы.\nЯрайһы уҡ ҡуйырып килгән ҡараңғылыҡты ике ҡатлы бейек кирбес йорттоң тәҙрәләренән төшкән яҡтылыҡ бер аҙ кәметә. Бейек ҡойма буйлап биш-алты метр һайын һибелгән фонарҙар яҡтыһында Макстың хужаларса ирәүән баҫып арлы-бирле йөрөгәне күренә. Ул сигаретын көйрәтә-көйрәтә был яҡҡа табан боролдо ла кинәт ергә ҡоланы. Ҡойма яғынан уның өҫтөнә кемдер һикергәйне. Ауған мәлдә генә уның иләмһеҙ тауыш менән:\n– Берта! Бында! – тип һөрәнләгәне ишетелде.\nҮҙенең исемен ишеткән ротвейлер керешенән ысҡынған уҡ шикелле шул яҡҡа атылды. Ләкин оҙаҡ та үтмәне, ул сыйылдап ергә тәгәрәп барып төштө һәм хәрәкәтһеҙ ҡалды.\nҮҙенең эргәһендә ырылдап ултырған ротвейлерҙағы көсөргәнеште Зариф һәр күҙәнәге менән тоя, ләкин эт уны, күрәһең, ҡалдырып китә алмай ине. Генерал бойороғон һуңғы һулышынаса үтәргә ант иткән һалдат һымаҡ. Цезарь зәһәр тауыш менән ырылдап үҫмерҙе әйләнеп йөрөй бирҙе лә ҡапыл ергә һуҙылып барып ятты. Зариф уның муйын тирәһендә тырпайып торған оҙонса нәмәне күрҙе. Үҫмер һиҫкәнеп ян-яғына ҡаранды. Күҙ һәм ауыҙ-морон тирәләренән башҡа баштарын тотош ҡаплаған битлектәге ҡара кейемле кешеләр бейек ҡойманың төрлө тәңгәлдәренән бер-бер артлы ихатаға һикереп төштө һәм йорт яғына ынтылды. Бынан бер нисә минут ҡына элек әллә кем булып йөрөгән Макстың ҡулдарын артҡа шаҡарып бәйләп һалып та ҡуйғайнылар инде. Төркөм һеләүһен кеүек тауыш-тынһыҙ хәрәкәт итеп, бер аҙҙан йортто уратып та алды һәм уларҙың бер нисәүһе ишекте асып эскә йомолдо.\nБылар барыһы ла шул тиклем тиҙ башҡарылды, күп булһа ике-өс минут ваҡытты алғандыр. Зариф иһә албырғаған ҡиәфәттә – әле ҡара кейемдәге кешеләргә, әле бәйле ятҡан Максҡа һәм хәрәкәтһеҙ ҡалған овчаркаларға ҡарай. Ниһайәт, ул үҙен инде хәҙер бер кемдең дә ҡарауылламауын һәм был тирәнән тиҙерәк китеү кәрәклеген аңлап ҡалды. Ҡапҡа яғына ынтылыуы булды, уныһы тыштан тартҡанға асылып китте.\n«Эх, өлгөрмәнем!» тигән үкенес сағылып үтте уның мейеһенән һәм ул йәшеренергә урын эҙләп, тирә-яғына ҡаранды. Ләкин инеүселәр күреп ҡалғайны инде.\n– Зариф! Ҡустым!\nТаныш тауышты ишетеп, ул ҡапыл әйләнде һәм, бының урынлымы-юҡмы икәнен дә уйлап тормай, бөгөн генә тәүләп күргән, ләкин инде өлкән дуҫына әйләнеп өлгөргән ағаһының ҡосағына ташланды.\nСаматтың ҡыуанысы йөҙөнә сыҡҡайны. Ул Зарифтың арҡаһынан ҡаҡҡыланы, унан кинәт күтәреп алды.\n– Ну, партнёр, ҡотто алдың! Әйтәм бит, ул – йылғыр егет, бирешмәҫ, тип! – Шунан бәләкәй дуҫын ергә төшөрҙө һәм эргәһендәге кешегә өндәште. – Иптәш майор, бына ошо егет инде беҙҙең операцияны өҙөлгән ерҙән ҡотҡарыусы! Таныш булығыҙ, минең партнёр – Зариф!\nШулай уҡ ҡара кейемдә, ләкин битлекһеҙ мыҡты кәүҙәле ир кеше уға ҡулын һуҙҙы.\n– Маладис, егет, булдырҙың! – Ул Саматҡа боролдо. – Капитан, минең бөркөттәр йорт эсендәгеләрҙе ҡоралһыҙландырған, хәҙер бында барыһы ла контролдә. Башҡа балаларҙы ла табырға кәрәк.\n– Есть, иптәш майор!\nМайор йорт яғына йүнәлгән еренән боролоп, тағы кемдәргәлер күрһәтмә бирҙе:\n– Был эттәрҙе ситлеккә ябығыҙ! Дарыуҙың көсө бөтһә, иҫтәренә килеп, кешегә ташланыуҙары бар. Бындай тоҡомло эт бер ажарланһа, бүренән яман.\n– Үтәлер, иптәш майор, – тигән яуап ишетелде ағастар араһынан.\nСамат Зарифты яурынынан ҡосаҡлап, ситкәрәк алып китте.\n– Рәхмәт, ҡустым. Әгәр ҙә бөгөн һин осрамаһаң, эштәр бик мөшкөл бөтә ине. Ысын егет икәнһең!\nЗарифтың йөҙө яҡтырҙы.\n– Нисек, Самат ағай, барыһын да булдырҙығыҙ инде?\n– Еренә еткерҙек, туған. Минең менән бәйләнеш юғалғас, ошо махсус төркөм ике машинала бөгөн иртән үк бында килеп еткән. Мин бәйләнешкә сығыу менән үк тиерлек операцияны башланыҡ. Икенсе төркөм әле заводта. Барыһы ла контролдә, партнёр!\n– Ә полиция? Улар ҙа бит һеҙҙе эҙләй ине. Тик мин ҡайҙа икәнлегегеҙҙе әйтмәнем.\n– Ну, маладисһың, ҡустым! Ысынлап әйтәм. – Ул үҫмерҙе яурынынан ҡосаҡлап, үҙенә табан тартты һәм, ғәҙәтенсә, уның башынан ойпалап ҡуйҙы. – Улар, туған, үҙ эштәрен эшләй. Бер кемдең дә маңлайына кем булыуы яҙылмаған бит. Һинең бында икәнлегеңде уларҙан белдек. Заводтағы бөтә әкәмәтте ойоштороусының йорто был. Ана, күрәһеңме, барон үҙенең эйәрсендәре менән. – Самат йорт яғына ымланы.\nОперативниктар ҡулдарын артҡа ҡайырып тотоп, бер нисә кешене көпләүле машинаға индереп ултыртты. Улар араһында үҙен бында килтергән ике ирҙе лә күреп, Зариф еңел тын алып ҡуйҙы.\n– Иптәш капитан! – тип ҡара кейемдәге кешеләрҙең береһе Саматҡа өндәште. – Килегеҙ әле! Һеҙ эҙләгән мәктәп балалары бында, ахыры. – Ул подвал ишеге яғына ымланы.\n– Самат ағай, улар – минең иптәштәрем! – Зариф ҡыуанысы эсенә һыймай, йорт яғына тороп йүгерҙе.\nИшекте ҡайырып асҡайнылар инде. Эстәге балалар бында ни барғанын тиҙ генә төшөнмәне. Көнө буйы бикле ултырыуҙары етмәгән, үҙҙәре менән тупаҫ мөғәмәлә һәм алдарындағы билдәһеҙлек уларҙың кәйефтәрен ҡырыу ғына түгел, хәлдәрен дә апаруҡ алғайны. Әле лә үҙҙәрен ни көткәндәрен дә белмәй, тышҡа табан һағайып ҡына берәм-һәрәм атланылар. Ләкин Зарифтың ҡыуаныслы тауышын ишетеү менән үк тиерлек йәнләнделәр. Ул үҙен әле генә «егет» тип ҙурлауҙарын да онотоп, дуҫтарын йүгереп барып ҡосаҡлап алды.\n– Малайҙар! Ҡыҙҙар! Рәсимә Әкрәм ҡыҙы!\nҠыуаныстары йөҙҙәренә сыҡҡан балалар тотҡонлоҡтан ҡотолоуҙарына ла, Зарифтың табылыуына ла шатланып, шау-гөр килде.\n– Һин ҡайҙа юғалдың ул, ә, Зариф?\n– Беҙҙән һине таптырып бер булдылар.\n– Шул тиклем ваҡыт ҡайҙа йөрөнөң?\n– Уф, Зариф, ҡотто алдың бит! – Уҡытыусы ҡыҙ һис тә шаштырмай ине. Үҙ төркөмөнән баланың юғалыуы улар өсөн фажиғә булыр ине. – Әйҙәгеҙ, балалар, төн уртаһында юлды дауам итеп булмаҫ. Ҡалала туҡтарбыҙ ҙа ҡалғанын иртәгә иртә менән хәл итербеҙ.\nТөркөм шаулашып ихатанан сығыу яғына йүнәлде, Зариф иһә икеләнеп ҡалды. Ул хәҙер иптәштәренән айырыла алмай. Был бәхәсһеҙ. Ләкин ошо кескәй ҡалала көтмәгәндә тапҡан өлкән дуҫтарын да, һис ни булмағандай, ташлап китеүе әллә нисек шул.\nУның уйҙарын ҡеүәтләгәндәй, ҡапҡа тышынан майорҙың көр тауышы ишетелде.\n– Рәсимә Әкрәм ҡыҙы булаһығыҙ бит әле?\n– Эйе, – тип яуапланы уҡытыусы бер аҙ һағайыбыраҡ.\n– Бер минутҡа ғына иғтибар итеүегеҙҙе һорайым. – Балалар төркөмө шымып ҡалды. ОМОН-дыҡылар ҙа үҙ эштәрен тамамлап, көпләүле машинаның эргәһенә йыйылды. Зариф саҡ ҡына алыҫыраҡ Илүзә апаһының машинаһы тороуын әле генә күреп ҡалды. Күрәһең, ул яңыраҡ ҡына килеп туҡтағайны. Илүзә үҙе лә машинанан сыҡты һәм яҡыныраҡ килде. Зариф Самат ағаһына ҡараны, ә ул иһә шаян йылмайып, күҙ ҡыҫты. «Мин бында нимәнелер белмәйем, шикелле», – тип уйлап алды Зариф.\nМайор барыһының да иғтибары уға йүнәлеүенән ҡәнәғәтләнеүен йәшермәй, тамағын ҡырғыланы.\n– Бөгөн бик ҙур эш башҡарып сыҡтыҡ. Беҙҙең бүлек уны оҙаҡ ваҡыт әҙерләне. Иң һуңғы финиш һыҙығына килеп еткәс, өҙөлөүе бик мөмкин ине. Ләкин һеҙҙең дуҫығыҙҙың... – Майор төркөмдән күҙҙәре менән кемделер эҙләне, тапмағас, һораулы ҡарашын Саматҡа йүнәлтте, – капитан, һинең партнёрың ҡайҙа әле? Ҡана, сыҡһын бында! – Самат Зарифты яурынынан тотоп алғараҡ этте, уныһы иһә башҡа сара ҡалмағас, тиҫтәләгән ҡараштарҙың оҙатыуы аҫтында алға атларға мәжбүр булды. – ...Бына ошо дуҫығыҙҙың ҡыйыулығы ярҙамында беҙ был эште йырып сыға алдыҡ. Барығыҙҙың алдында ла мин үҙебеҙҙең идаралыҡ исеменән уға рәхмәтемде белдерәм! – Майор ҡул саба башлағас, уға дәррәү ҡушылдылар. – Ләкин эш бының менән генә бөтмәй, – тип дауам итте ул Зарифтың яурынына ҡулын һалып. – Һеҙҙең мәктәп исеменә уҡыу йылы башланыуға беҙҙең етәкселек ҡул ҡуйған Рәхмәт хаты барасаҡ. Ә һеҙ иртәгә үҙегеҙҙең сәйәхәтегеҙҙе дауам итә алаһығыҙ. Ләкин көҙгө каникул мәлендә икенсе сәйәхәткә юлланырға әҙер булығыҙ. Беҙҙең идаралыҡ егерме кешегә Санкт-Петербургҡа бер аҙналыҡ юллама бүләк итә. Бер шарт менән – бына бындағы һәммәгеҙ ҙә ул төркөмдә булырға тейеш! Йә, нисек, үтәрлекме?\n– Үәт, шәп!\n– Ну, Зариф, маладис!\n– Рәхмәт, иптәш майор! – тиеште ҡыуаныстан күҙҙәре йылтырашҡан үҫмерҙәр.Майор үҙе яһаған тәьҫирҙән ҡәнәғәт ҡалды. Уҡыусыларға эләккән көтөлмәгән ҡыуаныстан үҙенә лә өлөш сыҡҡандай, күтәренке кәйеф менән Зарифтың арҡаһынан ҡаҡты.\n– Йә, ҡустым, хәҙер һине уҡытыусыңа тапшырабыҙ. Үҫеп етһәң, беҙгә кил. Шәп оперативник сығасаҡ һинән!\n– Есть, иптәш майор! – тип етди тауыш менән яуапланы Зариф.Майор ихлас көлөп ебәрҙе.\n– Ну, шилма! Бирешерҙәй егет түгелһең!Шунда торған Самат уңайлы мәлде ысҡындырмаҫҡа тырышып, уларға яҡыныраҡ килде.\n– Иптәш майор, беҙҙең команданың өсөнсө ағзаһы менән дә танышығыҙ. – Ул ситтәрәк торған Илүзәгә ҡул болғаны. Ҡыҙ, шуны ғына көткәндәй, яҡыныраҡ килде. «Быларҙың, нимә, әллә мөхәббәттәре башланамы?» – тип эстән генә уйлап алды Зариф һәм алмаш-тилмәш Самат менән Илүзәгә күҙ йүгертте. Юҡ, бер нәмә лә булмағандай ҡыланалар.– Иптәш майор, ошо була инде Илүзә. Ул беҙҙең менән эшләргә теләй. Әлегә стажёр була ала, һуңғараҡ, юғары белем дә алһа, күҙ күрер.Майор бөгөн көндөҙгө кәмит өсөн кейгән кейемдәрен һаман да һалмаған Илүзәгә күҙ йүгертте, унан Саматҡа ҡараны.\n– Ә, ниңә, килһен. Тәүге һынауҙы һәйбәт үтте тиһәң дә була. Ҡалғаны үҙенән тора. – Ул тағы ла Зарифҡа ҡараны. – Тәүге һынауҙы үтә алһа, малай кеше егеткә әйләнә, ҡустым күңел төбөңә һалып ҡуй быны.\n– Онотмам, иптәш майор!\n– Һәйбәт, ҡустым. – Майор барыһына ла хушлашыу ымы яһаны ла үҙен көткән төркөмгә табан атланы. Зариф иһә берсә ҡуҙғала башлаған машиналарға, берсә төрлө яҡҡа китер алдынан бер-береһенә ниҙер әйтергә ҡабаланған Самат ағаһы менән Илүзә апаһына, берсә уны көтөп, бер тирәгәрәк өйөлөшкән иптәштәренә ҡараны.\nТирә-яҡта йәйге кис тулыһынса үҙ хоҡуҡтарына ингәйне инде. Әммә ләкин уның ғүмере әле башлана ғына. Әлбиттә, дуҫлыҡты ла, кешеләр ихтирамын да матур ҡылыҡтары менән яуларға тейешлеген бер ҡасан да онотмаҫҡа тейеш.


Синхрон йөҙөүҙә Рәсәйгә етеүсе юҡ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Спорт » Синхрон йөҙөүҙә Рәсәйгә етеүсе юҡ\n29.07.2019 Синхрон йөҙөүҙә Рәсәйгә етеүсе юҡ\nКөньяҡ Кореяла һыу спорты төрө буйынса\nдонъя чемпионаты бара\nРәсәй йыйылма командаһы синхрон йөҙөү буйынса беренселек һайын бар “алтын”ды тиерлек яулап, хәҙер инде күптән еңелеүҙе белгәне юҡ. Улар ун мөмкинлектән туғыҙ тапҡыр юғары баҫҡысҡа күтәрелеп, ҙур уңышҡа өлгәште. Быйылдан индерелгән яңы хайлайты төрөнән генә беҙҙекеләр ҡатнашманы. Унда Украина ҡыҙҙары еңде. Хайлайтыла ун кеше акробатик төрҙән һыуҙа көс һынаша. Шуға ла “алтын” булманы... Билдәле Светлана Ромашина (һүрәттә) ғына ошо беренселектә өс алтын миҙал яулап, хәҙер донъя беренселегенең 21 тапҡыр чемпионы булып танылды. Унан тыш, ул биш тапҡыр Олимпия уйындары еңеүсеһе һәм ун тапҡыр Европа беренселеге чемпионы исеменә лайыҡ.\nҒөмүмән, донъя чемпионаттарында ул йәһәттән Швейцария атыусыһына етеүсе юҡ. Конрад Штэхели 41 тапҡыр донъя чемпионы булып һанала. Шул уҡ атыу төрөнән яҡташы Карл Циммерман 30 беренселектә алдынғылыҡты бирмәй. Әлбиттә, атыу төрөн башҡа физик төрҙәр менән сағыштырып булмай. Әммә ул да спорт төрө булып һанала. Өсөнсө урында – Свен Крамер. Ул конькиҙа йүгереүҙә донъяла 29 тапҡыр беренсе була. АҠШ йөҙөүсеһе Майкл Фелпс планетала 26 ярышта алтын миҙал яулай. 20 тапҡыр биатлондан еңгән билдәле Уле Эйнар Бьорндаленды уҙып, беҙҙең Ромашина хәҙер ул йәһәттән алтынсы урынға сыҡты.\nСинхрон йөҙөү спорт төрө Олимпия уйындарына 1984 йылдан алып индерелә. 2000 йылдан бирле беҙҙекеләргә етеүсе юҡ. Улар бар төрҙән дә алдынғы. Ҡатын-ҡыҙ спорт төрө һаналыуға ҡарамаҫтан, хәҙер ир-аттар ҙа синхрон йөҙөүҙә ҡатнаша башланы. Тик әлегә улар донъя чемпионаттарында ғына ҡатнашырға хоҡуҡлы.\nШуныһы ҡыҙыҡ: синхронда ҡатнашыусылар һыу аҫтында дүрт минут тирәһе тын алмай йөҙә ала. Танауҙарына һыу эләкмәһен өсөн ҡыҫтырғыс ҡулланалар. Әгәр уныһы ысҡынып китһә, алмашын купальникҡа йәшереп ҡуялар.\nБынан ҡала, спортсылар хәҙер йөҙөү һәм трамплин төрөнән көс һынашасаҡ. Ун метр бейеклектән һикереүҙә Александр Бондарь, Ҡытай һикереүселәренән ҡала, өсөнсө урын яуланы.


Республикала вакцинация кампанияһы әүҙем бара | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n28 апреля 2021 — 13:30 ГТРК «Башкортостан»\nӘлеге көнгә төбәктә ковид 19-ға ҡаршы вакцинаның беренсе компонентын 140 меңдән ашыу кеше эшләткән. 150 меңгә яҡыны иммунизацияны тулыһынса тамамлаған. Республика халҡын бер-бер артлы байрам һәм иҫтәлекле саралар көтә. 3 май  — Мәрхүмдәрҙе иҫкә алыу һәм хөрмәтләү көнө. Был сараға әҙерлек эштәре күптән башлаған. Ҡала хеҙмәттәре тарафынан зыяраттар, Бөйөк Ватан һуғышы, тыл ветерандары ҡәберлектәре тәртипкә килтерелә, эргә тирәләге биләмәләр, ташландыҡ ҡәберлектәр таҙартыла. Мәрхүмдәрҙе иҫкә алыу көнөндә Төньяҡ һәм Көньяҡ зыяраттарына автобустар йөрөйәсәк. 2 май православ христиандар Бөйөк Пасханы билдәләй. Пасха Ғайса пәйғәмбәрҙең үлгәндән һуң терелгән көнөндә — Йәкшәмбелә билдәләнә. Байрам 40 көн дауам итә. Ул Өфөнөң 19 ғибәҙәтханаһында төнгө ғибәҙәт ҡылыуҙан башлана. Байрам саралары бөтә һаҡланыу сараларын күҙ уңында тотоп үткәреләсәк. Коронавирус темаһы һәр ваҡыттағыса көн тәртибендә. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, башҡалала ғына пандемия башланғандан алып яңы коронавирус инфекцияһы менән ауырыуҙың 11411 осрағы теркәлгән. Республика буйынса был һан 35 меңгә еткән. Уҙған тәүлектә йәнә 97 кешенең был мәкерле сирҙе йоҡтороуы тураһында билдәле булды. Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш эпидемиологы Азат Мөхәмәтйәнов шулай уҡ әлеге осорҙа талпандарҙан һаҡ булырға саҡырҙы һәм талпан энцефалитын йоҡтормаҫ өсөн прививка эшләтергә әйҙәне.


1-се июнь Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө\nОшо уңайҙан уҡыусы йәштәрҙең республика мәҙәниәт үҙәге йәтем һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙә тәрбиәләнеүсе балалар өсөн хәйриә концерты ойошторҙо.\nКонцертҡа белем учреждениеларында тырышып уҡыусы, төрлө сараларҙа әүҙем ҡатнашыусы балалар саҡырылды. Уларға тәрбиәселәре, уҡыусы йәштәрҙең республика мәҙәниәт үҙәге хеҙмәткәрҙәре яҡты теләктәр теләне. Әйткәндәй, үҙәктә балалар йорто тәрбиәләнеүселәре төрлө түңәрәктәрҙә шөғөлләнә, йыр бейеү серҙәренә өйрәнә. Улар ҙа үҙҙәренең һәләттәрен күрһәтте. Бынан тыш, концертта Башҡортостандың төрлө райондарынан саҡырылған йәш артистар ҙа ҡатнашты.\n«Йөрәктән-йөрәккә» хәйриә акцияһы 12-се тапҡыр ойошторола. Унда саҡырылған һәр кем акция эмблемаһы һәм сертификаттар менән бүләкләнде. Балалар теләктәр ағасына үҙҙәренең хыялдарын яҙҙы, күккә шарҙар осорҙо.


Archives for Январь 2018 | Йәншишмә - Page 2\nНаписал в 26 января 2018, 13:01\nДонъябыҙ алға киткән һайын криптовалюта, биткоин, эфириум кеүек һүҙҙәр йышыраҡ яңғырай башланы. Һеҙ ҙә улар хаҡында ишетеп беләһегеҙҙер әле. Нимә һуң ул криптовалюта? Компьютер технологиялары менән эшләнгән шифрлы, виртуаль аҡса. Уның 1300-ҙән ашыу төрө бар. Көн һайын яңылары уйлап табылып тора. Иң билдәлеһе – биткоин, ул тәүге урынды биләй. Унан эфириум, рипл, биткоин кэш, лайткоин, …\nContinue reading ‘Криптовалюта донъяһынан’ »\nРубрика: Фән серҙәре\t| Комментировать\nНаписал в 26 января 2018, 12:01\nГөлиә ҠАРАМЫШЕВАның иң ҙур теләге – «Тамыр» каналының «Сулпылар» тапшырыуына төшөү. Булмаҫ, тимә, I синыфта ғына уҡыған ҡыҙҙың талантына хайран ҡалырлыҡ. Матур итеп йырлай ҙа, бейей ҙә. Мәктәпкә бармаҫ элек үк район кимәлендә үткән «Йәш һандуғас» бәйгеһендә I урын алған бит ул!\nНаписал в 26 января 2018, 11:57\nӨләсәйем беҙгә йыл һайын «Йәншишмә» гәзитен яҙҙыра. Уға был бүләге өсөн рәхмәт. Бөтәбеҙ ҙә башҡорт телен яратып өйрәнәбеҙ. Шуға гәзитте күмәкләп уҡыйбыҙ. Китаптар ҙа күп өйөбөҙҙә. Мостай Кәримдең «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Өс таған» әҫәрҙәрен өләсәйем менән бергәләп уҡыныҡ. Оксана менән Йәмил һоҡландырҙы. Бер-береһенә яратып, ағайым, һеңлем, тип өндәшәләр. Вәзир, Ғабдулла, Айҙар, Яҡуп – шәп малайҙар, …\nContinue reading ‘Өләсәйем бүләге’ »\nНаписал в 26 января 2018, 11:52\nТарихын белмәгән халыҡтың киләсәге юҡ, тиҙәр. Һуңғы йылдарҙа шәжәрәне өйрәнеүгә, ырыу байрамдарын ойоштороуға ҙур иғтибар бүленә. Башҡортостан етәкселеге был мәсьәләне дәүләт кимәленә күтәреп, төрлө саралар ойоштора.\nБер мәктәптән яҙалар\nНаписал в 26 января 2018, 11:48\nБесәй менән эттең дуҫлығы Бесәйемдең исеме – Лена. Һоро төҫлө, минең менән уйнарға бик әүәҫ. Үҙем нимә ашайым, шуны уға ла бирәм, «Вискас»ты ла йәлләмәйем. Йылдың төрлө миҙгелендә лә урамда саф һауала йөрөтөргә тырышам. Этем Став та бигерәк аҡыллы. Миңә уны атайым баҙарҙан һатып алып ҡайтып бүләк итте. Ул ҡара төҫлө, ҙур кәүҙәле. Быйыл 5 …\nContinue reading ‘Бер мәктәптән яҙалар’ »\nНаписал в 26 января 2018, 11:41\nКүптән түгел интернетта Өфөнән 18 йәшлек ҡыҙҙың БДИ буйынса репетиторға дәрес ваҡытында хистәрен белдереүе тураһында видеояҙма таралды. Махсус рәүештә алдан әҙерләнеп төшөрөлгәнме ул? Әллә ҡыҙҙың синыфташтары осраҡлы ғына телефон видеокамераһына теркәгәнме? Ҡыҙ ысынлап тойғоһон белдерҙеме әллә уйын, шаярыу ғынамы? Аңламаҫһың. Әммә был яҙма барыбер шау-шыу тыуҙырҙы. Нимә генә тимә, уҡытыусыға ғашиҡ булыу осраҡтары элек-электән бар. …\nContinue reading ‘Әгәр уҡытыусыңа ғашиҡ булһаң…’ »\nРубрика: Күңелдәрҙең иләҫ-миләҫ сағы\t| Комментировать\nЯңылышып ҡына ҡуймағыҙ!\nНаписал в 26 января 2018, 11:36\nТәүге мөхәббәт, тәүге һөйөү тураһында беҙ «Йәншишмә» биттәрендә йыш һөйләшеп торабыҙ, шулай бит, дуҫтарым. Беҙҙе – тәжрибәле, күптән инде үҙ йәрҙәрен табып, тормош ҡорған кешеләрҙе, һеҙҙең тәүге хистәрегеҙ, йөрәк яныуҙарығыҙ ҡыҙыҡһындыра, тулҡынландыра. Үҙебеҙҙең ҡасандыр кисергән, үткәргән ләззәтле лә, һағышлы ла мәлдәрҙе хәтергә төшөрәбеҙ, һеҙҙең өсөн борсолабыҙ. Яҙмаларығыҙ, мәҫәлән, мин психолог булғанға түгел, ә ҡатын-ҡыҙ булараҡ …\nContinue reading ‘Яңылышып ҡына ҡуймағыҙ!’ »\n«Миңә китап бүләк ит!»\nНаписал в 26 января 2018, 11:34\nБалалар баҡсаһының «Ҡурай» төркөмөндә китаптың абруйын арттырыу маҡсатында акция ойошторолдо. «Миңә китап бүләк ит!» тип аталды ул. Был сараға атайҙар һәм әсәйҙәр, хатта олатай-өләсәйҙәр ҙә кем уҙарҙан әүҙем ҡушылды. Улар балаларға башҡорт, урыҫ телдәрендә яҙылған сағыу, бай йөкмәткеле, матур эстәлекле шиғыр, әкиәт йыйынтыҡтары, төрлө ҡулланмалар, китапсыҡтар бүләк итте.\nНаписал в 19 января 2018, 13:17\nБөрйән районының Әбделмәмбәт мәктәбендәге «Тимербатыр» лагерында сит ил кешеләренән тәжрибә алыу осрағы тәүгеләрҙән түгел. Йәйгеһен бында Һиндостандан 19 йәшлек студент Бхавеш булғайны, әле яңыраҡ – 26 йәшлек Африка вәкиле – Фаруҡ Ибраһим. Балалар өсөн робот техникаһы лагерына ул «Aisec» ирекмәндәр фирмаһынан вожатый булып килгән. Каникул көндәрен ошонда уҙғарып, балаларға инглиз телен өйрәткән, ә үҙе башҡортса …\nContinue reading ‘Был донъяла ниҙәр бар?’ »\nРубрика: Был донъяла ниҙәр бар?\t| Комментировать


Бөгөн Өфөлә тоҡомло эттәр күргәҙмәһе үтте\nБыл юлы ул республика балалар экологияһы үҙәгендә ойошторолдо.\nСараның ойоштороусыһы булып ҡаланың «Йәш эт аҫраусы» клубы тәрбиәләнеүселәре сығыш яһаны. Күләмле күргәҙмәне балалар икенсегә үткәрҙе. 20-гә яҡын ҡатнашыусы тиҫтәләп төр эт алып килде. Улар төрлө һынауҙарҙа ҡатнашты. Өйрәтелгән хайуандар төрлө бүләктәр менән билдәләнде.


Фән ҡаҙаныштарының баһаһы юғары\n29 Апрель , 23:30\nРәсәй Фәндәр академияһы президенты Башҡортостандың медицина һәм авиация университеттарында булды.\nРәсәй Фәндәр академияһы президенты, академик Александр Сергеев етәкселегендәге делегация рәсми визит менән Өфөгә килде. Республика беренсе тапҡыр Рәсәй Фәндәр академияһының төбәк сәйәсәте буйынса Советының киңәйтелгән ултырыш майҙансығына әүерелде. Ул Башҡортостан етәкселеге һәм Рәсәй Федерацияһының Федераль Йыйылыш профиль комитеттары рәйестәре ҡатнашлығында уҙғарыла.\nРәсәй Фәндәр академияһы президенты етәкселегендәге делегация, сенатор Лилиә Ғүмәрова, төбәктең власть вәкилдәре оҙатыуында республиканың медицина һәм авиация университеттары менән танышты. Өфө дәүләт авиация техник университеты майҙансығында ғалимдар юғары уҡыу йортоноң заманса лабораторияларын, тикшеренеү үҙәктәрен ҡараны.\nҠунаҡтар физика-механика, металлографика һәм термик тикшеренеүҙәр үткәреү буйынса үҙәк менән танышты, лабораторияларҙың аддитив һәм литей технология мөмкинлектәре, авиация двигателдәре конструкциялары тураһында һөйләне. Шулай уҡ ҡатмарлы профилле деталдәрҙе механик эшкәртеү өсөн паралель кинематикалы робот-станоктың да эшен күрһәттеләр. Студенттарҙың “Формула студент” һәм “Пилотһыҙ авиация” конструктор бюроларының эштәре лә иғтибарҙы йәлеп итте.\nСтудент квадрокоптерҙары ла ғалимдарҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Уларҙың тәғәйенләнеш спектры ла ярайһы уҡ киң: видеомониторинг һәм йөк алып барыуҙан башлап ауыл хужалығы эштәрен уҙғарыуға тиклем.\nДелегация шулай уҡ ӨДАТУ-ла студенттар өсөн булдырылған инженер расчеттары буйынса компетенция үҙәгендә булды.\n“ӨДАТУ – уникаль һәм ихтыяж менән файҙаланған юғары белем биреү учреждениеһы. Бөгөн беҙҙең бурыс – дәүләтебеҙҙең технологик бойондороҡһоҙлоғон тәьмин итеү, был иһә белемебеҙҙе бик тиҙ арала технологияға күсереүҙе аңлата. ӨДАТУ үҙенең күп йыллыҡ эш тәжрибәһен һаҡлап килде, бөгөн уларҙы киләсәк өсөн ҡуллана ала. Ысынлап та, тотош заманса технологиялар комплексы буйынса юғары уҡыу йорто алдынғылыҡта бара. Бында алдан һалынған нигеҙ һәм тарихи үткән дә бар. Мәҫәлән, авиация двигателдәре конструкцияһының үҙенсәлекле лабораторияһы. Иҡтисадтың реаль секторы предприятиеларының күпселеге ӨДАТУ-ны ҙур ғилми потенциалы булған етди юғары уҡыу йорто тип баһалай”, - тине академик.\nРәсәй Фәндәр академияһы делегацияһы Башҡортостан дәүләт медицина университетында ла булды. Ректор Валентин Павлов ҡунаҡтарҙы һанлы медицина институтының яңы корпусы менән таныштырҙы, ул тармаҡ IT-проекттарын әҙерләү, тормошҡа ашырыуға махсуслаштырылған.\nИнституттың конферец-залында ҡунаҡтар Ҡытай, Австрия һәм немец партнерҙары менән берлектәге йәш ғалимдарҙың фәнни-ғәмәли конференцияһында ҡатнашыусылар менән аралаша алды. Һүҙ “БДМУ-ның халыҡ -ара фәнни проекттары” медицина өлкәһендәге ҡаҙаныштары һәм яңы тикшеренеүҙәре тураһында барҙы.\n“Башҡортостан дәүләт медицина университетында ғилми асыштар бик күп. Бөгөн был хәлде иҫәпкә алып, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек бик мөһим. Фәндә илдәр араһында ирекле хеҙмәттәшлек булырға тейеш”, - тип билдәләне академик.\nҠунаҡтар төҙөү планлаштырылған объекттар, уҡыу корпустары структураһы һәм булған матди-техник тәьмин ителеш менән дә танышты.\nВалентин Павлов ғалимдарға уҡыу класы менән берләштерелгән морфо-гисталогия лабораторияһының эшен күрһәтте. Лаборатория БДМУ-ла “Өҫтөнлөк – 2030” программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә барлыҡҡа килгән. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республиканың медицина университеты еңеү яулап, “Өҫтөнлөк-2030” университеттарға ярҙам итеү федераль программаһында ҡатнашыусылар иҫәбенә инде.\nРектор тиҙҙән БДМУ базаһында фармация институты булдырыласағы тураһында ла әйтте. Был иһә эксперименталь препараттар стадияһынан университеттың Фарма-2030 программаларында ҡатнашыуға күсеүенә, дарыуҙарҙа импортты алмаштырыуға һәм фармацевтика предприятиелары эшмәкәрлегенә уларҙы етештереү технологияһын индереүгә булышлыҡ итәсәк.\nҠунаҡтарға шулай уҡ “Аллоплант” Бөтә Рәсәй күҙ һәм пластик хирургия үҙәгенең яңы медицина ҡаҙаныштары ла күрһәтелде.\nФото: Башҡортостан дәүләт медицина университеты.


Пермь крайы губернаторы Владимир Путиндан Өфөгә юлды яҡшыртыуҙы һораны\n9 Июль , 11:50\nПермь крайы губернаторы Дмитрий Махонин Пермь — Өфө трассаһын яҡшыртыу тәҡдимен индерҙе. Төбәк башлығы 8 июлдә Мәскәү өлкәһендә Үҙәк ҡулса автомобиль юлын асыу тураһында фекер алышҡанда Рәсәй президенты Владимир Путиндан ошо хаҡта һораны.\n«Беҙ ике баш ҡаланы тоташтырған Пермь – Өфө трассаһын да норматив хәлгә килтереү өсөн Башҡортостан етәкселеге менән мәсьәләне ентекле өйрәндек. Был беҙгә төбәктәребеҙҙе әүҙем үҫтерергә мөмкинлек бирер ине. Әгәр был хупланһа, бик рәхмәтле булыр инек», — тип белдерҙе Махонин дәүләт башлығына.\nВладимир Путин ошо тәҡдимде ҡарарға вәғәҙә бирҙе һәм Мәскәү – Ҡазан – Екатеринбург тиҙлекле автомагистраленең ике йылға алдараҡ, 2022 йылда төҙөлөп бөтәсәген иҫкә төшөрҙө. Ул Перм крайы, Башҡортостан аша ла үтә.


Инвестор өҫтөнлөккә эйә » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Инвестор өҫтөнлөккә эйә\nИнвестор өҫтөнлөккә эйә\nБашҡортостан Хөкүмәте республика парламентына һалымдар тураһындағы айырым закондар сығарыу акттарына төҙәтмәләр тәҡдим итте.\nЯңы закон проектына ярашлы, 2014 йылдың 1 ғинуарынан инвесторҙарға өҫтәмә дәүләт ярҙамы саралары билдәләнә. Документта, капитал һалыуҙар буйынса талапты 100 миллион һумдан 30 миллионға тиклем төшөрөргә, табышҡа һалым буйынса иң түбән ставка (13,5 процент) ҡуйырға һәм инвесторҙы ойошмалар мөлкәтенә һалым түләүҙән азат итергә, тиелә.\nПремьер-министр урынбаҫары Илшат Тажетдинов билдәләүенсә, был яңылыҡ республиканың Көньяҡ Урал (Урал аръяғы) һәм төньяҡ-көнсығыш райондарын иҡтисади үҫтереү йәһәтенән уртаса ваҡытлы комплекслы программаларҙы бойомға ашырыуға йүнәлтелгән.\nӘлеге закон проектын ҡабул итеү муниципалитеттарҙың инвестициялар йәлеп итеүсәнлеген күтәрәсәк һәм һөҙөмтәлә өҫтәмә эш урындары булдырыласаҡ, урындағы халыҡтың килеме лә артасаҡ.\nРөстәм Хәмитов тағы бер немец компанияһы – “Eberspаcher” етәксеһе Томас Валдир менән осрашты. Был компания автокомпоненттар етештереү буйынса донъяла алдынғы урында тора, 22 илдә 65 вәкиллеге бар.\nГермания вәкилдәре “Камаз” менән ҡыҙыҡһына, республикала улар Бәләбәйҙәге “Автонормаль” заводында ла булған. Томас Валдир әфәнде инвесторҙарға ҡуйылған шарттар тураһында ла һорашып, яуаптан ҡәнәғәт ҡалыуы хаҡында белдерҙе.\nСығыу ваҡыты 22-11-2013, 17:03 | Ҡаранылар: 665\nУчалы егеттәре һынатмай


Республика Президенты БР Йәмәғәт палатаһы ағзалары менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты БР Йәмәғәт палатаһы ағзалары менән осрашты\n16:29, 14 августа 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов БР өсөнсө саҡырылыш Йәмәғәт палатаһы ағзалары менән осрашты. Сарала БР Президенты Хакимиәте етәксеһе Владимир Балабанов, БР Йәмәғәт палатаһы рәйесе Рәмил Бигнов, Палата аппараты етәксеһе Илдар Бикбаев ҡатнашты.\nБашҡортостан Президенты Палата ағзаларын яңы составта эшләй башлауҙары менән ҡотланы.\n— Палатаның яңы составы формалашыуы менән ҡотлайым, — тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙҙең өсөн был айырыуса әһәмиәткә эйә – беҙгә Йәмәғәт палатаһының тағы ла йылдамыраҡ, замансараҡ эшләүе, йәмғиәт мәнфәғәттәренә йүнәлтелгән булыуы кәрәк. Беҙ, республика власы, эшегеҙ уңышлы булһын өсөн тырышасаҡбыҙ.\nРеспублика етәксеһе билдәләүенсә, йәмәғәтселек республика тормошонда әүҙемерәк ҡатнаша алһын өсөн палата эшмәкәрлегенә дөрөҫ йүнәлеш биреү мөһим.\n— Йәмәғәтселектең идара итеүгә йәлеп ителгән булыуы мөһим, — тине Рөстәм Хәмитов. – Йәмәғәт палатаһы – төрлө структура етәкселәре конгломераты ғына түгел, ул, тәү сиратта, йәмғиәттә булған идеяларҙың күп төрлөлөгө. Бөгөн йәмғиәттәге белемгә, профессионализмға баҫым яһау мөһим. Ошо йәһәттән «краудсорсинг» төшөнсәһе популяр булып китте. Донъя үҙгәрҙе, һәм бөгөн, 2013 йылда, 10 йыл элек эш иткән һәм фекер йөрөткән кеүек йәшәргә ярамай. Ижтимағи процестар һәм йәмәғәт фекеренең формалашыуы башҡаса бара. Палата киҫкен мәсьәләләрҙе тикшерергә, ҡайһы бер осраҡтарҙа компромистар таба белергә тейеш.\n— Йәмәғәт палатаһын ниндәй итеп күрергә теләйбеҙ – был хаҡта әйтеүе ауыр. Әммә шуныһы аныҡ билдәле: яңырыу, яңы алымдар, халыҡ менән эшләүҙең яңы формалары кәрәк, — тип белдерҙе республика башлығы. – Был йәһәттән интернет-берләшмә йәмәғәт ойошмалары, республика һәм ил өсөн партнер булып тора. Интернет үҙ мөхитен, ҙур көскә эйә булған структураларын булдыра. Беҙ был хаҡта иҫләргә һәм, әлбиттә, үҙ эшебеҙҙә ҡулланырға тейешбеҙ. Шуға күрә яңы эш итеү варианттарын эҙләргә тейешбеҙ.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, республика, Рәсәйҙең башҡа төбәктәре кеүек үк, ҙур пландар менән йәшәй. Был беҙҙең конкурентлыҡ шарттарында булыуыбыҙ хаҡында һөйләй. Һәм бында йәмғиәттең ярҙамы айырыуса мөһим.\n— Был көрәштә иң көслө һәм ойошҡан төбәктәр еңәсәк. Беҙгә даими һәм күп эшләргә кәрәк. Йәмәғәт палатаһы республиканы үҫтереү юлдарын, яңы алымдар эҙләү йәһәтенән ярҙам итә алыр ине. Һеҙҙең ярҙамға өмөт итәм.\nБР Йәмәғәт палатаһы рәйесе Рәмил Бигнов Президентҡа күҙгә-күҙ ҡарашып аралашыу мөмкинлеге биргәне өсөн рәхмәт әйтте.\n— Ысынлап та, заман талаптары эште башҡаса алып барырға мәжбүр итә: яңы шарттарҙа йәмғиәт менән идара итеү механизмдары ла башҡаса. Йәмәғәт палатаһы ҙур мөмкинлектәргә эйә, тип уйлайым. Өсөнсө саҡырылышҡа һайланған кешеләрҙең эш тәжрибәһе ҙур. Уларҙың барыһы ла йәмғиәт именлеге өсөн эшләргә теләй.\nАралашыу барышында бер нисә тәҡдим әйтеп ишеттерелде. Палата ағзалары ҡайһы бер көнүҙәк мәсьәләләр буйынса Президенттың фекерен белеште.


Сергей Карась: Республикала ҡотҡарыу саралары һәм ҡотҡарыусы көстәр етерлек // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСергей Карась: Республикала ҡотҡарыу саралары һәм ҡотҡарыусы көстәр етерлек\n17:26, 16 июня 2010 Йәмғиәт\n— Республикала ҡотҡарыу саралары һәм ҡотҡарыусы көстәр етәрлек, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы начальнигы урынбаҫары, БР бәләкәй суднолар буйынса дәүләт инспекцияһы начальнигы Сергей Карась. — Быларға БР авария-ҡотҡарыу отряды ла, шулай уҡ Өфө һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларының авария-ҡотҡарыу отрядтары ла инә. Улар һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер, әммә беҙ ҡотҡарыусыларҙы һәр боролошҡа ҡуя алмайбыҙ, улар һыу инеү өсөн махсус билдәләнгән һәм йыһазландырылған урындарҙа ғына дежур итә. Шулай уҡ беҙгә ҡотҡарыусыларҙың студенттар корпусы ла ярҙам итә. Был бик ҙур көс, улар көн һайын иртәнге 10-дан киске 11-гә тиклем дежурҙа. Студенттар тейешле әҙерлек үткән. Бынан тыш, йәштәр һәйбәт йөҙә һәм медицина ярҙамы күрһәтә ала.\nСергей Павлович билдәләүенсә, йылына улар менән 200-гә яҡын килешеү төҙөлә.\n— Егеттәргә ҡотҡарыусы булып эшләү оҡшай, рухи ҡәнәғәтләнеүҙән тыш, улар һәйбәт эш хаҡы ла ала.\nРеспубликала 67 һыу буйында халыҡ күпләп ял итеү өсөн тәғәйенләнгән урын йәки пляж эшләргә тейеш, әммә бөгөнгө көндә ни бары 15-е генә асылған, шуларҙың икәүһе — Өфөлә. Ҡалған 52-һенең эшләмәүенең сәбәптәре – йыһазландырылмауы йәки бысраҡ һыулы булыуы. Әлеге ваҡытта ҡотҡарыусылар был һыу ятҡылыҡтарының төбөн тикшереүҙе һәм таҙартыуҙы тамамлай, алдағы өс-дүрт көн эсендә улар ял итеүселәрҙе ҡабул итергә әҙер буласаҡ. Шулай ҙа республика халҡы һыу инеү миҙгелен асҡан. Ҡорбанһыҙ булманы – миҙгел асылғандан алып дүрт кеше һәләк булды. Республика һыу объекттарында 2010 йылда бөтәһе 42 ғәҙәттән тыш хәл теркәлгән, уларҙа 35 кеше һәләк булған, шуларҙың дүртәүһе – 14 йәшкә тиклемге балалар.\n— Һыуҙың үҙенә ҡарата иғтибарлы ҡараш талап итеүен оноторға ярамай, — тине Сергей Карась. — Һыуҙа бәхетһеҙлек осрағын булдырмаҫ өсөн күп кәрәкмәй. Ни бары күптән билдәле ҡағиҙәләрҙе генә үтәргә кәрәк. Беренсенән, кеше күп булған йәки ҡотҡарыусылар менән һаҡланған махсус йыһазландырылған урындарҙа ғына һыу инергә кәрәк. Икенсенән, спиртлы эсемлектәр ҡулланмаҫҡа һәм ауырығанда һыуға инмәҫкә. Әгәр балаларығыҙ бар икән, уларға контроль булырға тейеш. Бик йыш балалар ата-әсәһен алдай һәм йылғаға һыу инергә йүгерә. Күптән түгел Өфөнөң Калинин районындағы Максимовка күлендә трагик осраҡ булды. Малай ололарға велосипедта йөрөйөм, тип әйтһә лә, үҙе һыу инергә ҡарар итә. Үкенескә күрә, бала бата.\nБР бәләкәй суднолар буйынса баш дәүләт инспекторы билдәләүенсә, статистиканан күренеүенсә, күп осраҡта алкоголдән иҫергән 25-45 йәштәрҙәге ир-егеттәр һәм ҡарауһыҙ ҡалдырылған балалар бата. Ә халыҡтың иң һаҡ өлөшө — ҡатын-ҡыҙҙар. Улар араһында бөгөнгө көндә батыусылар юҡ.\nҺүҙен тамамлап, Сергей Карась ыңғай тенденцияны билдәләне. Әгәр 1998 йылда һыуҙа 638 кеше һәләк булһа, уҙған йылда был һан 141-гә кәмегән.\nТеги: һыуҙа хәүефһеҙлек


Хәбәрҙәр: Венгрияла сиғандарҙы үлтереүселәр хөкөмгә тарттырылды.\nВенгрияла сиғандарҙы үлтереүселәр хөкөмгә тарттырылды.\nВенгрия суды 2008-2009 йылдарҙа 6 cиғанды үлтереүҙә ғәйепләнгән урындағы 4 кешегә хөкөм ҡарары сығарҙы. Ғәйепләнеүселәрҙең өсөһө ғүмерлеккә, дүртенсеһе, ваҡытынан алда иреккә сығарыу хоҡуғынан мәхрүм ителеп, 13 йылға төрмәгә ултыртылды.\nСудтың фекеренсә, хөкөмгә тарттырылыусыларҙың кәм тигәндә икәүһе радикаль венгр милләтселәре менән бәйләнеш тотҡан. Үҙҙәре иһә, “артыҡ йомшаҡтар”тип иҫәпләп, бер ниндәй ҙә төркөм, фирҡәләрҙә тормаған.\nҺөжүмдәр Венгрияның сиғандар күпләп йәшәгән төньяҡ-көнсығышында яһалған. Енәйәтселәр ҡорбандарының йорттарын яндырған, ҡотолорға маташҡандарға атҡан. Үлтерелгәндәр араһында 5 йәшлек малай ҙа бар.\nСиғандар Венгрия халҡының 5 процентын тәшкил итә. Сиғандарҙы электән бик үк яратып бөтмәгән йәмәғәтселектә әҙселекте тәшкил иткән халыҡҡа ҡарата агрессия киң яңғыраш алды. Хоҡуҡ һаҡлаусылар полицияны аҫтыртын ғына енәйәтселәрҙе яҡлауҙа ғәйепләне, сөнки һөжүмдәр даими рәүештә 13 ай буйы илдең төрлө мөйөштәрендә булып торған.


Материалы за Июнь 2018 года » Страница 2 » "Урал" гәзите\nТөпкөл ауыл шатлығы\nУраҙа ғәйетен Ғәбдөк ауылы халҡы яңы мәсеттә шатланып ҡаршы алды. Ғибәҙәт йортон иманға ынтылышы кѳслѳ булған ауыл халҡы бергәләп тѳҙѳгән. Ауылға йәм биреп торған йәшел башлы яңы мәсеттә тәүге аҙан тауышын тыңларға барыһы ла ашҡынып килде. “Әл-Ҡотдос” мәсете менән бергә ауылға сафлыҡ, әхлаҡ, дин нуры ҡайтыр, кешеләр насар ғәҙәттәрҙән арынып, дин юлына баҫыр, тип ышана ғәбдѳктәр....\n27-06-2018, 14:31 / ---\nҠурай ерен ҙурлап\nОшо көндәрҙә республикабыҙҙа ”Ҡурай иле буйлап сәйәхәт” аталмышлы үҙенсәлекле автоуҙыш ойошторолдо. Ул данлыҡлы ҡурайсыбыҙ Ишмулла Дилмөхәмәтовтың тыуыуына 90 йыл тулыуға бағышланғайны. Өфөнөң иң күркәм урындарының береһе - Салауат Юлаев майҙанынан баш алған сәйәхәт Ҡырмыҫҡалы, Белорет, Әбйәлил, Баймаҡ райондары аша Йылайырға барып тоташты. Башҡортостан байрағын елберләтеп килгән колоннаны һәр район оло хөрмәт менән ҡаршыланы. Ҡурайҙы данлап, изге ниәт менән йөрөгән юлсылар төйәгебеҙҙә башта Сермән ауылының Заһир Исмәғилев исемендәге Социаль- мәҙәни үҙәктә туҡталды. “Хәтирә” халыҡ фольклор...\n27-06-2018, 14:30 / ---\nТарих сылбыр кеүек\nТарих ҡабатланыу үҙенсәлегенә эйә тип бушҡа ғына әйтмәгәндәр. Кѳндәлек тормошта ла бының нәҡ шулай булыуына инандыра торған дәлилдәр сығып ҡына тора. Шуныһы ҡыҙыҡ, әллә, киреһенсә, ҡыҙғанысмылыр инде, туҙҙырып, тарҡатып, тарих төпкөлөнә оҙатҡандарҙың ҡәҙерен әле генә аңлай башланыҡ, шикелле. Шул арҡала элекке белем биреү системаһын һағынабыҙ, динде, мәсеттәрҙе, аҡһаҡалдар ҡорон, пионерҙар һәм ҡасандыр етди әһәмиәткә эйә булған башҡа тѳрлѳ ойошмаларҙы тергеҙергә тырышабыҙ. Булыры булған, буяуы уңған, үткәндәр, тарих менән генә йәшәп булмай, тип тә әйтер кемдер. Әйе, был һүҙҙәрҙә лә дөрөҫлөк...\n27-06-2018, 14:28 / ---\nУңыштар кѳтһѳн алда!\nТуймазы ҡалаһында махсус урта һѳнәри оҫталыҡ буйынса Республика олимпиадаһы үтте. Унда үҙҙәренең уҡыу йортонда үткән тәүге этапта иң күп мәрәйҙәр йыйып еңеүсе булғандар саҡырылды. “Дѳйѳм тѳҙѳлѳш эштәре мастеры” (ташсы) һѳнәре буйынса ойошторолған ярышта ҡатнашыусылар Туймазы индустриаль колледжына йыйылды. Олимпиаданың тәүге кѳнѳндә практик, иртәгәһенә компьютерҙа тест һорауҙарына яуап биреү эше ҡаралды....\n26-06-2018, 09:51 / ---\n[/center] Рәсәй Федерацияһында балаларҙың берҙәм Ышаныс телефоны: 8-800-2000-112. Һәр кем - бала, үҫмер, ата-әсәләре, башҡа граждандар стационар йәки кеҫә телефондарынан ошо һандарға бушлай һәм анонимлы шылтыратып, консультация ала ала. Һиңә ярҙам, кәңәш кәрәкме? Балаларҙың Ышаныс телефонына 8-800-2000-112 шылтырат! [center] * * * Шулай уҡ Башҡортостан Республикаһында эшләп килгән берҙәм Ышаныс телефоны 8-800-7000-183 ауыр хәлдә ҡалған кешеләрҙе тәүлек әйләнәһенә тыңлап, ашығыс психологик ярҙам күрһәтергә әҙер. БЕЛ: һин яңғыҙ түгел!...\n19-06-2018, 15:13 / ---\nҠала Мәҙәниәт һарайында Медицина хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналы йыйылыш үтте. Ғүмерҙәрен иң изге һөнәргә - кеше һаулығы өсөн яуап биреүгә бағышлағандарҙы муниципаль район Советы рәйесе Дилә Хәмзина тәбрикләне. Бөгөнгө көндә район һәм ҡалала был өлкәлә бик күп эштәр башҡарылыуын әйтеп китте, барыһын да һөнәри байрамы менән ҡотланы. Унан һуң бер төркөм өлгөлө хеҙмәткәрҙәргә Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почет грамоталарын һәм Рәхмәт хаттарын тапшырҙы. Үҙәк район клиник дауаханаһының баш табибы Евгений Кустов табип һөнәренең үтә кәрәкле һәм мөһим булыуын телгә алды, медицина өлкәһендә...\n19-06-2018, 15:11 / ---\nКескәйҙәрҙең аҡ халатлы дуҫы\nБалалар поликлиникаһына юлланған һайын участкабыҙҙың шәфҡәт туташы Гөлшат Фәрит ҡыҙының яғымлы йылмайып ҡаршы алырына шикләнмәйһең. Һәр баланың исем-шәрифен иҫләүҙән тыш, киләһе прививканы яһатыу, диспансеризациялау ваҡыты етеп килеүен дә, ҡағыҙға ҡарамайынса, иҫләй һәм иҫкәртә. Ул изге һәм яуаплы һөнәрҙәрҙең береһен һайлап, бер ҙә яңылышмаған, тип ауыҙ тултырып әйтергә була. Был эштә егерме һигеҙ йыл хеҙмәт стажы булған Гөлшат Ғабдуллина Белоретта тыуып-үҫкән. Мәктәптән һуң ҡала медицина колледжының медсестра эше бүлегенә уҡырға инә. 1990 йылда ҡулына диплом алғас, бер йыл Республика үҙәк...\n19-06-2018, 15:10 / ---\nСпортсылар миҙгелде асты\nЯңыраҡ ҡалала саңғыроллерҙа ярыш һәм велосипедта уҙышыу буйынса Асыҡ Беренселек үтте. Йәштәрҙә ватансылыҡ, гражданлыҡ һәм физик рух тәрбиәләү, сәләмәт йәшәү рәүешенә йәлеп итеү һәм физик культура менән актив шөғөлләнеү маҡсатында үткән спорт байрамында Белорет һәм Учалы ҡалаларының биатлон, ачери-биатлон, еңел атлетика мәктәптәре тәрбиәләнеүселәре ярышты. Саңғыроллерҙарҙа уҙышыуҙа үҙ категорияларында Михаил Авдеев, Яна Осипова, Вячеслав Яскевич, Марина Бушаева (Учалы), Ярослав Сергеев, Александра Новикова (Учалы), Илья Максимов, Кристина Ғәниевалар беренселекте алды. Спортсылар...\n19-06-2018, 15:09 / ---\nБил һынаны көрәшселәр\nҠаланың спорт-һауыҡтырыу комплексында муниципаль район Советы һәм хакимиәте призына Грек- рим кѳрәше буйынса Башҡортостан Республикаһы Беренселеге үтте. Унда республика ҡалаларынан, Силәбе һәм Ҡурған ѳлкәһенән 2004- 2005 йылғы 140 спортсы ҡатнашты. Ярышты тантаналы асыуҙа район хакимиәте башлығы Владислав Миронов, Волга буйы федераль округындағы Грек-рим кѳрәше федерацияһының вице-президенты, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры Венер Ғәйнуллин, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры Рәмил Сираев, ҡаланың Грек-рим кѳрәше федерацияһы президенты, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры Валерий Коробов ҡатнашты....\n19-06-2018, 15:08 / ---\nИр-егеттең йөрәгендә эйәрле- йүгәнле ат ятыр\nҠупшы, зауыҡлы кейенгән эшләпәле ҡатын-ҡыҙ, костюмдарҙа етди ир-ат, юғары ставкалар, тос приз күләме, илебеҙҙең иң яҡшы арғымаҡтары, юртаҡтары - былар барыһы ла тик йыл һайын Рәсәй Федерацияһы Президенты призына үткән ат сабышында....


Аграрийҙар миҙгелде лайыҡлы ҡаршылай\n18 Апрель 2018, 13:45\nАграрийҙар миҙгелде лайыҡлы ҡаршылай Күптән килгән матур йола буйынса, үткән аҙнала район аграрийҙары яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлекте тикшереү, яңы миҙгелгә аныҡ маҡсаттар билдәләү өсөн агроконференцияға йыйылды. Йылайыр ауыл биләмәһенең үҙәгендә – Урғаҙа ауылында уҙған сара яҡшы ойошторолоуы, уртаҡлашаһы тәжрибәнең байтаҡ булыуы, районда ауыл хужалығы тармағы өлкәһендә етди һынылыш күҙәтелеүе менән айырылып торҙо.\nРайонда сәсеүгә әҙерлек яҡшы ойошторолған\nКүптән килгән матур йола буйынса, үткән аҙнала район аграрийҙары яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлекте тикшереү, яңы миҙгелгә аныҡ маҡсаттар билдәләү өсөн агроконференцияға йыйылды. Йылайыр ауыл биләмәһенең үҙәгендә – Урғаҙа ауылында уҙған сара яҡшы ойошторолоуы, уртаҡлашаһы тәжрибәнең байтаҡ булыуы, районда ауыл хужалығы тармағы өлкәһендә етди һынылыш күҙәтелеүе менән айырылып торҙо. Агрономик конференцияның эшендә район хакимиәте башлығы Илшат Ситдыҡов, уның ауыл хужалығы буйынса беренсе урынбаҫары Азат Шәрипов, билдәле ғалимдар һәм техника, төрлө препараттар етештереү һәм һатыу менән шөғөлләнгән предприятие-учреждениелар етәкселәре, райондың ауыл хужалығы предприятиелары, фермер хужалыҡтары башлыҡтары ҡатнашты.\nСираттағы агроконференцияның тап Урғаҙала үткәрелеүе тиккә түгел – был төбәктә заман һулышын тойоп эшләгән фермерҙар йәшәй һәм улар райондың агросәнәғәт комплексында лайыҡлы урынды биләй. Айрат Шәрәфетдинов, Борис Фролов, Юрий Найденов, Сергей Касьянов, ағалы-ҡустылы Хреновтар, Сергей Тарасов, ағалы-ҡустылы Новиковтар һәм башҡалар бөгөн бай тарихлы “Йылайыр” совхозының данлы эшен дауам итә, иген сәсә, юғары уңыш йыйып ала. Әле Йылайыр ауыл биләмәһендә 40 крәҫтиән-фермер хужалығы уңышлы эшләй, шулай уҡ МТС-тың Баймаҡ филиалы ла үҫемлекселек менән шөғөлләнә.\nЙылайыр зонаһының фермер хужалыҡтары матди базаһын яңыртыу буйынса маҡсатлы эш алып бара, йылдан-йыл техник потенциалды нығыта һәм был тәңгәлдә башҡаларға үрнәк булып тора. Быға үткән агроконференцияла аграрийҙар йәнә бер ҡат инанды – фермерҙар һуңғы осорҙа һатып алған өр-яңы техника-агрегаттарынан күргәҙмә ойошторғайны. Улар араһында ниндәйе генә юҡ: “Агратор” сәскесе лә, СКП-2,1 сәскес-культиваторы ла, “Велес БС-15 м” тырмаһы ла, ПН-8 һабаны ла, орлоҡ тейәгес тә, “Гварта” ағыу һиптергесе лә, юғары етештереүсәнле башҡа трактор-машиналар ҙа, башҡаһы ла бар. Келәттәрендә лә тулы тәртип хөкөм һөрә; яңы миҙгелгә яҡшы сифатлы орлоҡ фонды тупланған. Әйткәндәй, был зона фермерҙары сорттар яңыртыу, элиталы орлоҡ һатып алыу буйынса әүҙем эш алып бара.\n– Йылайыр зонаһының крәҫтиән-фермер хужалыҡтары йылдан-йыл үҙҙәренең ҡеүәттәрен арттыра, райондың агросәнәғәт комплексында лайыҡлы урынды биләй, – тине Урғаҙа ауылындағы Урал аръяғы агросәнәғәт колледжының филиалында үткән пленар ултырышты асып Илшат Хәмит улы, – быға бөгөн дә шаһит булдыҡ. – Быйыл беҙгә яҙғы баҫыу эштәрен сифатлы һәм тейешле агротехник сроктарҙа атҡарып сығыу бурысы тора. Шул уҡ ваҡытта август айында районда ҙур сара – Баҫыу көнө үткәрелә, бынан тыш июндә Сибай ҡалаһында һәм Баймаҡ районында иҡтисади форум ойошторола. Ошоноң ише мөһим мәсьәләләрҙе юғары кимәлдә ойоштороу мөһим.\nУрал аръяғы агросәнәғәт колледжының Урғаҙа ауылындағы филиалы етәксеһе Мөнир Мөхәрләмов уҡыу йортоноң бөгөн эшмәкәрлеге менән яҡындан таныштырҙы.\n– Быйыл беҙҙең районда бөтә сәсеү майҙаны 110 мең гектарҙы биләйәсәк, – тине төп доклад менән сығыш яһап райондың баш агрономы Радик Рәхмәтуллин, – был үткән йыл менән сағыштырғанда 2 процентҡа күберәк. Яҙғы сәсеү иһә 84 мең гектарҙы, шул иҫәптән иген культуралары – 72 мең, яҙғы бойҙай – 44 мең, ҡаты бойҙай 10 мең гектарҙы тәшкил итәсәк. Техник культуралар – 6,5 мең (ике тапҡырға арта), мал аҙығы культуралары 30 мең һәм картуф менән йәшелсә 1690 гектарҙа сәселәсәк.Быйыл 500 гектарҙа нут, 450 гектарҙа кәрешкә менән борсаҡ, 3500 гектарҙа етен, 1300 гектарҙа рапс, 140 гектарҙа шипкән, 1140 гектарҙа горчица һәм 200 гектарҙа чечевица үҫтереләсәк.\nБыйыл 340 тонна элиталы орлоҡ, 470 тонна 1-се һәм 2-се репродукциялы орлоҡ, бойҙайҙың яңы сорттары һатып алынды. Шуныһы һөйөнөслө, үҫемлекселек менән шөғөлләнеүселәрҙең 36 проценты орлоғон яңыртты. Шул уҡ ваҡытта 24 тонна минераль ашламалар һәм 30 тонна биопрепараттар һатып алынды.\n21 мең гектарҙа көҙ ер эшкәртелде, был алымға Ленин исемендәге, “Рассвет” АХК-лары, “Толпар” ЯСЙ-һы, “Р.Рәсүлев”, “И.Шәмсетдинов”, “В.Землянский”, “Р.Байрамғолов” КФХ-лары айырыуса яуаплы ҡараны.\nҒөмүмән, аграрийҙар яуаплы миҙгелгә яҡшы әҙерләнә, әммә шул уҡ ваҡытта фитосанитар хәлдең ҡатмарлы булыуы көтөлә. Шуның өсөн саранчаға быйыл да әҙер булайыҡ.\nАуыл хужалығы техникаһын яҙғы сәсеүгә әҙерләү һәм уға техник тикшереү үткәреү һөҙөмтәләре тураһында райондың Гостехнадзор инспекцияһы начальнигы Булат Байрамғолов, аграрийҙарға дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса “Баймаҡ” мәғлүмәт-консультация үҙәге директоры Руслан Дәүербәков, ауыл хужалығы объекттарын дәүләт теркәүенә ҡуйыу һәм экология мәсьәләләре тураһында Сибай территориаль комитетының баш белгес-эксперты Ғәлим Сәфиуллин, “Баҫыу көнө-2018” сараһына әҙерлек хаҡында Өфө ғилми үҙәгенең Баймаҡ фәнни подразделениеһы директоры Марс Солтанов сығыш яһаны.\nҮҙенең йомғаҡлау телмәрендә Азат Булат улы райондың агросәнәғәт комплексы эшмәкәрлегенә ҡыҫҡаса анализ яһаны, яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлектең яҡшы булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Үҫемлекселек менән бер рәттән, ул малсылыҡты ла онотмаҫҡа саҡырҙы, сөнки тармаҡ хужалыҡ иҡтисадының нигеҙе булып тора.\nРайон башлығы яҙғы баҫыу эштәрен тейешле кимәлдә ҡаршы алырға саҡырҙы һәм Йылайыр зонаһы фермерҙарының сараға яҡшы әҙерләнеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nА. Юлдашбаев фотоһында:\nетәкселәр яңы техник-агрегаттар менән таныша.


Стәрлетамаҡтағы яңы йоғошло ауырыуҙар клиник үҙәге төҙөлөшө тамамланыу алдында - Правительство Республики Башкортостан\n28 ноябрҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Стәрлетамаҡтағы яңы йоғошло ауырыуҙар клиник үҙәге төҙөлөшө барышы менән танышты.\nАлдан хәбәр итеүебеҙсә, 14 мең квадрат метрлыҡ майҙандағы был дауахана тәүге пациенттарҙы декабрҙә үк ҡабул итә башлаясаҡ. Әле төҙөүселәр инженер системаларын монтажлауҙы тамамлай, биҙәү эштәре башҡарыла, рентген-кабинет һәм компьютер томографияһы кабинеттары өсөн ҡорамалдар йыя.\n– 1 декабргә беҙ төҙөлөш-монтаж эштәрен тамамлайбыҙ, – тине Хөкүмәт Премьер-министры Андрей Назаров. – Артабан ун көн дауамында эшкә ҡушыу-көйләү эштәре башҡарыласаҡ, табиптар менән бергә медицина ҡорамалдары тоташтырыласаҡ. Һәм асылыу менән беренсе пациенттарҙы ҡабул итә башлаясаҡбыҙ.\nМедицина персоналы өсөн ҡунаҡхана ла төҙөлә. Әле йылылыҡ пушкалары менән биналарҙы йылыталар, артабан эсен биҙәү эше башланасаҡ. Табиптарға урын етмәгән осраҡта, Стәрлетамаҡ хакимиәте уларға өҫтәмә йәшәү урындары табырға әҙер.\nБашҡортостан Башлығы дәүләт наградалары тапшырыу өсөн төҙөүселәр исемлеген әҙерләргә ҡушты.\n– Төҙөлөш эштәрен яҡшы баһалайым. Беренсенән, беҙ вәғәҙәне үтәнек – төҙөлөштө тамамлауға ике көн ҡалды. Шулай итеп, рекорд 50 көн тәшкил итәсәк, – тине Радий Хәбиров. – Икенсенән, был объект Зубовтағы менән сағыштырғанда, технологик яҡтан күпкә ҡатмарлыраҡ. Бында операция яһау бүлексәһе, бала табыу блогы, балалар реанимацияһы бар. Ошондай ҙур, күп профилле госпиталь алған Стәрлетамаҡ кешеләре өсөн шатмын. Әгәр элекке технологиялар буйынса ябай дауахана төҙөһәң, был ике йыл ваҡытты биләр ине. Ә бында барыһы ла бик тиҙ эшләнде. Бынан тыш, госпиталдә яңы заманса ҡорамалдар ҡуясаҡбыҙ. Мәҫәлән, быға тиклем Стәрлетамаҡта булмаған компьютер томографын. Алдан планлаштырылмаған санавиация өсөн вертолет майҙансығы барлыҡҡа киләсәк. Быларҙың бөтәһе лә дөйөм алғанда ҡаланың һаулыҡ һаҡлау системаһын нығытасаҡ. Коронавирусҡа килгәндә, был йоғошло ауырыуҙар үҙәге асылғас, көньяҡ төбәк буйынса бар проблемалар хәл ителәсәк. Беҙҙең ҡурсаланыу, дистанцияла уҡыу һәм өйҙән эшләү кеүек сараларыбыҙ COVID-19-ҙы еңеүгә килтерер тип ышанабыҙ. Артабан дауахана өс ҡаланы һәм һигеҙ яҡын районды хеҙмәтләндерәсәк.


Бөгөн - Иван Купала көнө | Новости Башкортостана\nБөгөн - Иван Купала көнө\n07.07.2017 в 23:47 \_\_ Общество \_\_ 746\nБелорус халҡының милли байрамын Башҡортостан белорустары ла билдәләй. Ошо айҡанлы, Иглин районының Ленин ауылы янында тантаналы сара ойошторолдо. Был төбәктә белорус халҡы Балтика һәм Ҡалтыман ауыл биләмәләрендә йәшәй. Улар урындағы халыҡтың 80 процентын тәшкил итә. Районда милләттең телен һаҡлау маҡсатында эшләнгән саралар йыш уҙғарылып тора. Был ике ауыл биләмәһендә мәктәптәрҙә белорус теле уҡытыла һәм махсуслаштырылған китапхана эшләп килә.