«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙӘЙӘҮ ЙӨРӨҮ ҘӘ КӘРӘК... - 2022 - Мәҡәләләр\nҒәҙәттәгенән алдараҡ сыҡҡайным ул көндө. Туҡталышта бер үҙем һерәйеп торам. Шул саҡ тротуарҙа оло йәштәге танышым, дөрөҫөрәге, элекке күршем ҡул болғаны. Уны күреүемә, әлбиттә, тәүҙә ышанманым. Сөнки уны яман сир аяҡтан йығыуын, терелеүенә өмөт юҡ, тип, дауахананан ҡайтарып ебәргәндәрен ишеткәндән һуң башҡа осратҡаным булмағайны. Минең ғәжәпкә ҡалыуымды, әлбиттә, һиҙмәне түгел. Йылмайып:\n- Байрам менән! - тине.\n- Һине лә! - тинем, шаярта торған көндө күҙ уңында тотоп.\n- Бөгөн - минең өсөн Яңы йыл, тыуған көнөм кеүек иң яҡын байрамдарҙың береһе, - ти.\n- Мин дә яратам 1 апрелде, - тием. - Бигерәк тә береһен төп башына ултыртырға тура килһә...\nМинең Көлкө көнө тураһында әйткәнде аңланы танышым, әммә төҙәтеп маташманы.\n- Атлай алмай башлағас, планшетымды ҡулыма алам да, көнө буйы интернет киңлектәрен гиҙә торғайным. Ауырыуын биргәс, дауаһы ла барҙыр бит инде, тип, төрлө халыҡ ысулдарын уҡыйым, өйрәнәм, - тип һөйләп алып китте ул. - Көндәрҙән бер көндө Эшкә йәйәү бара торған көн барлығы хаҡында мәғлүмәткә юлыҡтым. Ҡайһы бер илдәрҙә, мәҫәлән, Австралияла апрелдең тәүге аҙнаһында уның хатта милли байрам булараҡ билдәләнгәнен уҡып, үҙемсә ҡыҙыҡ күреп, көлөп тә алдым. Был үҙенсәлекле датаның башҡа дәүләттәрҙә лә барлығын, тик башҡасараҡ аталғанын, уларҙың хөкүмәт кимәлендә үткәрелгәндәрен ҡыҙыҡһынып уҡыным һәм... үҙемдең бер ҡасан да йәйәү йөрөмәгәнлегем тураһында асыш яһаным... Танышым һөйләүен дауам итте. Ике айҙан апрель тыуа тигәндә, Рәзилә Мәхийән ҡыҙы Ишмырҙина үҙенә һүҙ бирә: "Йығылып, әҙәм көлкөһөнә ҡалһам ҡалам, үлһәм үләм, әммә 1 апрелдә, Эшкә йәйәү бара торған көндә, аяҡҡа баҫып, урамға сығасаҡмын...". Яҡындары, әлбиттә, уға тәүҙә шикләнеп ҡарай. Ауырыуының ахырғы сигенә етте шикелле, аҡылы буталана башланы, тип тә уйлағандар башта. Шулай ҙа һуңғы үтенеселер, бәлки, тиеп, уға тотоноп йөрөй торған дүрт тояҡлы махсус ҡорамал һатып алып бирәләр.\nЯңы тәпәй баҫа башлаған балаға ниндәй ҡаршылыҡтар, ауырлыҡтар осраһа, Рәзилә апайға ла уларҙың барыһын да үтергә тура килә.\n- Нисек кенә булмаһын, әйткән һүҙемдә торҙом. Шулай, 1 апрелдә ҡаланың үҙәк урамынан йәйәү китеп барһам, Новосибирскиҙа йәшәгән ейәнсәрем шылтыратты. Ленин урамынан киләм, тигәс, Көлкө көнөндә мин уны шаярта тип ҡабул итеп, көлгән булды, ә һуңынан ултырып илаған. Мин үҙем дә берсә көлә-көлә, берсә илай-илай йөрөп ҡайттым, - ти Рәзилә Мәхийән ҡыҙы.\nЙәйәү йөрөүҙең бөтә ауырыуҙарға ҡаршы дауаһын Рәзилә апайҙан да күберәк белгән кеше юҡтыр хәҙер. Тәү сиратта, кешенең кәйефен күтәреүен билдәләй. Кәйеф күтәренкелеге иһә иммунитеттың ныҡлығын тәьмин итә.\nМәғлүм булыуынса, бөгөн күптәрҙең эше компьютер менән бәйле. Был, тимәк, көнө буйы, йәғни 8 сәғәт өҫтәл артында ултырыу тигәнде аңлата. Шуға күрә эшкә барғанда һәм ҡайтҡанда йәйәү йөрөргә ҡуша Рәзилә апай.\n- Көн һайын мөмкинлегегеҙ булмаһа, исмаһам, көн аша эшкә атлап барығыҙ, атлап ҡайтығыҙ. Йәйәү йөрөү - ул ауыр эш көнөнән һуң психологик һәм мускулдар көсөргәнешен кәметеүсе иң яҡшы сара. Физик әүҙемлекте күтәреүҙең, иммунитет һәм нервы системаһын нығытыуҙың ябай һәм арзанлы ысулы. Махсус спорт залында шөғөлләнеү ҙә кәрәкмәй. Артыҡ ауырлыҡтан, һимереүҙән һаҡлай, кәүҙәнең һығылмалылығын арттыра, йөрәк эшмәкәрлеген көйләй. Мин үҙем һауа торошоноң ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, көн һайын 5-6 саҡырым үтәм. Ә апрелдең беренсе аҙнаһында унар километр үтергә һүҙ бирҙем үҙемә, - ти ул.\nЭйе, календарҙа кешеләр үҙҙәре уйлап тапҡан ғәҙәти булмаған, хатта сәйер тойолған, сәйер яңғыраған байрамдар байтаҡ. Әммә нисек кенә булмаһын, улар беҙгә көндәлек тормошобоҙға икенсе күҙлектән ҡарарға, уға ниндәйҙер яңылыҡ индерергә, ыңғай тәьҫорат өҫтәргә булышлыҡ итә. Ә ҡайһы берҙәре, Рәзилә апай Ишмырҙина миҫалындағы кеүек, яңы маҡсаттар билдәләргә этәргес тә була.\nЯҙылған: 18.04.22 | Ҡаралған: 292


Новости районов: выпуск многоразовых масок в Ишимбае и демонтаж незаконной рекламы в Иглинском районе\nСамоизоляции в Башкирии: правила, система помощи и меры наказания нарушителей\nМинздрав России запустит производство новой тест-системы для диагностики коронавируса\nВ Башкирии автобус с 17 пассажирами столкнулся с легковушкой\nМаски, антисептики, дезинфекция: как ГТРК «Башкортостан» защищается от коронавируса\nЖесткая авария в Башкирии: водитель на Kia Rio влетел в минивэн\n332 из 4690\nҮткән аҙнала бер –нисә йыл барыһын да борсоған мәсъәләгә асыҡлыҡ индерелде. Торатау СОДА-ға етештереү өсөн бирелмәйәсәк. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов Өфөлә үткән медиафорумда шулай, тип белдерҙе. Был хәбәр тотош Республика,айырыуса, тәбиғәт ҡомартҡыһы урынлашҡан Ишембай районы халҡын...\nБөгөн Өфөлә тәүге шыршы ҡуйылды\nУл Йәшел сауҡалыҡ биҫтәһендә урынлашҡан. Шулай итеп, республикабыҙ башҡалаһында яңы йылға етди әҙерлек башланды. Яңы йылға ай ярым ваҡыт ҡалһа ла, байрам сараларына әҙерлек әүҙемләшә. Өфө урамдарында тәүге ҡупшыҡайҙар ҡуйыла башланы. Яңы йыл символын урынлаштырыу төнгө ваҡытта башҡарыла. Әле авария...\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтенә 25 йыл\nОшо айҡанлы төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференция үтте. Сарала Башҡортостандың ҡатын-ҡыҙҙары фекер алышты, проблемалар менән уртаҡлашты. Ерҙең ҡото, көсө, дарманы - ҡатын-ҡыҙ, тиҙәр халыҡта. Беҙҙең халыҡ борон-борондан сәсәндәре, шағирҙары фекеренә таянып йәшәгән. Әлеге көндә лә үҙ халҡы өсөн янып...\nБыл көндәрҙә Париж ҡанлы ваҡиғаларҙан һуң тынлыҡҡа сумған. Ҡала урамдары буш. Урындағы мосолмандар террор ғәмәлдәренән һуң тормош тағы ла ҡатмарлашыр тип көтә. Улар Париждағы мәсеттәргә йыйылып терактта һәләк булғандар иҫтәлегенә доға ҡылды. ДЖИ 20 саммитаныда Рәсәй президенты Владимир...\nНефтекама автомобиль заводында Белл йөк машинаһын күпләп сығарыуҙы яйға һалыу ҡарала. Әле техника Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында һынау үтә. Проект Башҡортостан хөкүмәте ярҙамында Нефтекама заводында тормошҡа ашырыла башланы. Йөк машинаһы Өфөлә үткән Шос һәм Брикс саммиттарында ла күрһәтелде....\nТуристарҙың шәхси әйберҙәре тәүлек әйләнәһенә бирелә. Багажы килеүе тураһында һәр кем шәхсән иҫкәртелә. Аңлашылмаусанлыҡтар осрағында аэропорттың багаж эҙләү хеҙмәтенә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Тулы мәғлүмәт шулай уҡ Өфө аэропортының рәсми сайтында бар. Әйберҙәрен үҙҙәре килеп алыу мөмкинлеге...\nРеспублика юлдарында быйыл 501 кеше һәләк булған\nНоябрҙең һәр өсөнсө йәкшәмбеһендә Юл-транспорт фажиғәләре ҡорбандарын иҫкә алалар. Хәтер көнө юлда һәләк булыусыларҙың йылдан-йыл артыуына иғтибарҙы йүнәлтә һәм уйландырырға мәжбүр итә. Ошо айҡанллы кисә Конгресс-холл алдындағы майҙанда флешмоб үтте. Унда ҡатнашыусылар “501” цифраһын яҙып теҙелде....\nӨфөлә малайҙар тағы ла трамвайға йәбешеп йөрөп батырлығын күрһәтә башланы\nБыл видеоны интернетта БАШДТП төркөмөндә ҡарарға мөмкин. Малай трамвайға йәбешеп бер-нисә туҡталышты үтә. Электр транспорты тәгәрмәстәре аҫтында һәләк булыу ихтималлығы тураһында ул, күрәһең, бөтөнләй уйлап та бирмәй. Хатта өлкәндәрҙең иҫкәртеүенә лә йәш экстремал ҡолаҡ та һалмай.\nӨфөлә Беренсе Май урамында йәйәүле машина аҫтында ҡалды\nТиҙлектә килеүсе машиналарҙың береһе иргә бәрелә, ул һауала әйләнеп асфальтҡа барып төшә. Йәйәүленең ниндәй йәрәхәттәр алыуы, шулай уҡ светофорҙың ниндәй төҫөнә сығып барыуы тураһында хәбәр ителмәй. Әммә шаһиттар әйтеүенсә, Беренсе Май урамының тап ошо өлөшөндә быға оҡшаш авариялар йыш теркәлә....\nМысырҙа турист компаниялары ҙур юғалтыуҙар кисерә\nИлдең туризм буйынса министры әйтеүенсә, Рәсәйҙең авиабәйләнеште туҡтатыуы туристар ағымын ҡырҡа кәметкән. Шул сәбәпле ҡаҙна бер-нисә миллион доллар алып еткермәгән. Хәҙер иһә быға тиклем Мысырҙа ял иткән 2 миллион 500 мең кеше башҡа илдәрҙе һайлай. Рәсәй етәкселегенең Ҡыҙыл диңгеҙ ярына осоштарҙы...\nКөндәрҙең һыуытыуы сәбәпле авариялар һаны арта\nБыл видео Туймазы районында төшөрөлгән. Сит ил машинаһы водителе тауға ҡарай машиналарҙы ҡыуып үтергә теләп ҡаршы яҡ юлға сыға һәм һәләкәткә тарый. Һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр тураһында хәбәр ителмәй. Республиканың юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы юлдарҙа ҡағиҙәләрҙе...\nКемгә ҡайғы-кемгә шатлыҡ\nМашиналар күпләп йөрөгән автомагистраль өҫтөндәге торба тишелеп юлға һыу һиптерә башлай. Әммә водителдәр аптырап ҡалмай. Бушҡа машиналарын йыуып ҡалырға тырыша. Бына шулай коммуналь аварияны туҡтатҡансы бик күптәр бушлай ағып торған һыу менән файҙаланып ҡала.


“Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » “Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит”\n“Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит” 04.07.2018 // Яңылыҡтар\n1 июлдән 31 авгусҡа тиклем Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы “Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит” республика хәйриә акцияһын ойошторҙо. Сараның маҡсаты – тормошта ауыр хәлгә тарыған балаларға һәм ғаиләләргә яңы уҡыу йылына әҙерләнеүҙә ярҙам күрһәтеү.\nАкцияны үткәреү тураһындағы положениеға ярашлы, “Ғаилә” район-ара үҙәктәре нигеҙендә, шулай уҡ уларҙың ҡала, райондарҙағы бүлексәләрендә халыҡтан һәм предприятиеларҙан мәктәп кәрәк-ярағы йыйыла. Концелярия тауарҙары, яҙыу әйберҙәре, дәфтәр, һүрәт төшөрөү өсөн кәрәк-яраҡ, балалар ижады өсөн йыйылмалар өр-яңы килеш, портфель, мәктәп формаһы, дәреслектәр, нәфис әҙәбиәт яңы йәки яҡшы һаҡланған килеш ҡабул ителә.\nБыл әйберҙәр август аҙағында һаулығында етешһеҙлектәре булған, ишле йәки тулы булмаған ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға тапшырыла. Ошондай ғаиләләр һәм балалар министрлыҡ ҡарамағындағы халыҡты социаль яҡлау учреждениеларында иҫәптә тора.\nӘйткәндәй, быйыл һигеҙенсе тапҡыр ойошторолған акцияның партнеры – “Кескәй ил” балалар тауары магазиндары селтәре. Әле Башҡортостанда уның 20 сауҙа нөктәһе бар. Шуларҙың 10-һы – Өфөлә, ҡалғандары республиканың бүтән ҡала, райондарында (Нефтекамала һәм Салауатта – икешәр, Белоретта, Күмертауҙа, Мәләүездә, Октябрьскийҙа, Стәрлетамаҡта һәм Туймазыла 1-әр магазин) урынлашҡан. Ошо аҙнала был сауҙа нөктәләрендә министрлыҡ логотибы һүрәтләнгән һәм акцияның атамаһы яҙылған үтә күренмәле ҡумталар ҡуйыласаҡ. Акция барышында “Кескәй ил” магазиндарынан һатып алыусыларға аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙәге балалар өсөн мәктәп кәрәк-ярағы һатып алыу мөмкинлеге биреләсәк.\nБашҡортостан Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте.


Атайсалын һөйгән абынмаҫ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Атайсалын һөйгән абынмаҫ\nХәйбулла районы башҡорттары ҡоролтайы вәкилдәре Бүребай урта мәктәбендә проект-тикшеренеү эштәре буйынса “Башҡортостан – минең Атайсалым!” тигән асыҡ конкурс ойошторҙо.\nСара Башҡортостандың 100 йыллығына арналды. Маҡсат – йәш быуын күңелендә ватансылыҡ тойғоһон арттырыу, тарихи-мәҙәни мираҫҡа һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.\nХәйбулла районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Ғәни Бикбаев әйтеүенсә, сарала Көйөргәҙе, Ейәнсура, Йылайыр, Баймаҡ, Әбйәлил, Хәйбулла райондарынан һәм Баймаҡ ҡалаһынан эштәр тәҡдим ителгән. “Башҡортостандың тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡылары”, "Минең халҡымдың ғөрөф-ғәҙәттәре һәм йолалары”, “Бер фотоһүрәт тарихы”, “Төбәктең туристик һуҡмаҡтары”, “Онотолған исемдәр... (Башҡорт мөстәҡиллеге үҫеше осоро эшмәкәрҙәре тураһында)”, “Минең ырыуым шәжәрәһе” тигән темаларға яҙылған 44 хеҙмәттең 37-һе финалға үткән.\nТантаналы сараны асып, Хәйбулла районы хакимиәте башлығының социаль эштәр буйынса урынбаҫары Миңзәлә Баймырҙина, мәғариф идаралығы етәксеһе Юлай Сиражетдинов һәм Хәйбулла районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Ғәни Бикбаев ҡатнашыусыларға сәләмләү һүҙҙәрен еткерҙе.\nПроект эштәрен яҡлау өс секцияла барҙы. Баһалау комиссияһы составында тарих фәндәре кандидаты, Сибай институтының хоҡуҡ, дәүләт тарихы һәм теорияһы кафедраһы доценты Фуат Сөләймәнов, тарих фәндәре кандидаты, БДУ-ның Тарих һәм дәүләт идаралығы институтындағы Музей комплексы мөдире урынбаҫары Урал Кәримов, тарих фәндәре кандидаты, БДУ-ның Рәсәй тарихы, историография кафедраһы доценты Азамат Аҡъюлов, тарих фәндәре кандидаты, Сибайҙың Тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы директоры Альбина Ярмуллинаның ҡатнашыуы сараға оло мәртәбә өҫтәне.\nФойела райондың өҫтәмә белем биреү учреждениелары, Әбүбәкер, Сиҙәм урта мәктәптәре тарафынан ойошторолған күргәҙмә конкурсҡа байрамса төҫ өҫтәне. Ҡунаҡтар шулай уҡ Бүребай мәктәбенең геология һәм минерология музейы менән яҡындан танышты.\nЕңеүселәргә иҫтәлекле бүләктәр, маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды.


18 Октябрь , 13:33\nРеспубликала яңы коронавируслы инфекцияға ҡаршы һөҙөмтәле көрәшеү өсөн 2 484 000 кешене вакциналарға кәрәк. Бының турала бөгөнгө оператив кәңәшмәлә БР хөкүмәте вице-премьеры – республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин белдерҙе.\nУның һүҙҙәренә ҡарағанда, төбәктә прививка яһатмаған граждандарға коронавирусҡа ҡаршы яңы сикләүҙәр индергәс вакцина ҡаҙатырға теләүселәр һаны артҡан. 16 октябрҙә рекорд күләмендә кеше - 40 321 граждан COVID-19-ҙан прививка яһатҡан.\nМинистр белдереүенсә, бөгөнгә республикаға 1 910 мең доз вакцина килтерелгән, I компонентын 1 436 мең кеше яһатҡан, вакцинацияны тулыһынса 1 260 мең кше яһатҡан.\nТик вирусҡа ҡаршы һөҙөмтәле көрәшеү өсөн был ғына аҙ, тағы ла 1 миллионға яҡын кешене вакциналарға кәрәк.\nБР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәте буйынса, 18 октябргә ҡарата төбәктә 77 473 кеше яңы коронавируслы инфекцияны йоҡторған, уларҙың 660 кешеһендә сир һуңғы тәүлектә асыҡланған. 67 113 пациент һауыҡҡан, һуңғы тәүлектә - 294 кеше.\nДауаханаларға 7 138 пациент дауалау үтә, 52-һе ауыр хәлдә ҡала, 16 кеше үпкәләрҙе яһалма елләтеү аппаратына тоташҡан.


Мөһим сараға мәләүездәр етди ҡараны\nПандемия сәбәпле ҡатмарлы осор кисереүгә ҡарамаҫтан, район-ҡалабыҙҙа Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу кампанияһы тамамланды.\nТотош ил кимәлендә уҙған мөһим сараны ойоштороуҙа ярҙам күрһәткәндәре өсөн, тәү сиратта, район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәмсетдиновҡа, ауыл биләмәләре башлыҡтарына, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ етәкселәренә оло рәхмәтемде белдерәм. Иң ҙур яуаплылыҡ иҫәп алыу участкалары контролерҙары иңенә һалынды. Улар башта үҙҙәре махсус курс, тикшереү үтте, сараға йәлеп ителгән хеҙмәткәрҙәрҙе эш тәртибенә өйрәтте. Шулар араһынан ҡуйылған бурысты теүәл үтәгәндәрҙе билдәләп үткем килә: Хәлиҙә Шөғәйепова, Светлана Лазарева, Айгөл Үмәрғәлина, Галина Пирогова, Татьяна Мехликова, Дальмира Һыртланова, Ольга Бекина, Айгөл Яҡупова. Эштең мөһимлеген аңлап, уға яуаплы ҡараған иҫәп алыусылар ҙа маҡтауға лайыҡ: Гөлкәй Татлыбаева, Лилиә Сәйфетдинова, Венера Ғайсина, Диана Шәрәфиева, Светлана Батталова, Валентина Ухарева, Лена Фәзләхмәтова, Анна Буш, Алик Ильясов.\nТөрлө яҡлап ярҙам ҡулы һуҙған статистика бүлеге начальнигы Рәзилә Сыңғыҙоваға, тотош коллективҡа ҙур рәхмәтемде еткерәм. Был йәмәғәт эшендә мәғариф идаралығы (начальнигы Алик Сатлыҡов), халыҡты социаль яҡлау үҙәге (начальнигы Татьяна Снегова), Мәләүез почтамты (начальнигы Лидия Веселова), “Мәләүез үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы” (директоры Римма Божко) әүҙемлек күрһәтеп, иҫәп алыусыларҙың эшен еңелләштерҙе.\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу сараһында быйыл мәғлүмәт планшет ярҙамында теркәлде. Заманса технологиялар йомғаҡ яһау эшен ҡыҫҡа арауыҡта башҡарырға мөмкинлек бирәсәк. Яҡынса һөҙөмтәләр киләһе йылдың яҙ айҙарында билдәле буласаҡ.\nВера КУВАЙЦЕВА, әйҙәүсе белгес.


«Тамғалы ҡарағай» яҙмышы — Викидәреслек\n«Тамғалы ҡарағай» яҙмышы\n1995 йылдың апрель айы ине. Сәйер генә төш күреп уяндым. Күк йөҙө зәп-зәңгәр, бер болот әҫәре лә күренмәй, шундай салт аяҙ, матур көн инде. Һәҙиә инәйемдәр тапҡырында, Аратауҙың итәгендә, бәрхәттәй йәшел үлән өҫтөндә, уҡытыусым Ирек Хамматович Сәғитов, уртала - мин, Исмәғил ағай Ғәбитов баҫып торабыҙ.\nҠаршыла мөһабәт Таҡыясусаҡ тауы, бормаланып-бормаланып Нөгөш йылғаһы ағып ята. Ирек Хамматович, Таҡыясусаҡ тауына текләп ҡарап торҙо ла, миңә: - Сәғүрә (был минең мулла ҡушҡан исемем), һин ошо Таҡыясусаҡ тауы артында онотолоп ҡалған бер әйберҙе табып килтерергә тейешһең, - тине. Минең төпкө аңымда иҫке яулыҡҡа төрөлгән ниндәйҙер бик боронғо әйбер юлдың ситендәрәк, ағас төбөндә ятҡан һымаҡ булып урын алды.\nЭсемдән генә Таҡыясусаҡҡа менергә, артына төшә биреп, ағас төбөндә ятҡан ул әйберҙе табырға кәрәк, булдыра алырмынмы икән, тип уйлап торам. Уянып киткәс, был ике ҙур шәхес тиккә генә төшкә кермәйҙер, моғайын, Беренсе бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына делегат итеп һайларҙар әле, тип төшөмдө эсемдән генә юрап та ҡуйҙым.\nЫсынлап та, юрағаным юш килде. Учалы халҡына ҙур рәхмәтлемен: Беренсе һәм Икенсе бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙарында делегат булып ҡатнашырға тура килде. Ирек Хамматович менән осрашып һөйләшергә яҙманы, ә бер көн уның үлем хәбәрен ишеттем.\nТеге күргән төшөм иҫкә төштө. “Был яулыҡҡа төрөлгән иҫке әйбер нимәне аңлата икән? Ирек Хамматович миңә нимә әйтергә теләгән?” - тигән уйҙар башымдан йүгереп үтте. Ул саҡта Учалы ҡалаһының унынсы мәктәбендә эшләй инем.\n“Туған телебеҙ онотолоп бара”, - тип әйтергә теләнеме икән уҡытыусым тип, күп кенә башҡорт кластары астым. Ҡыҫҡаһы, ниндәй генә эштәр башҡарһам да, Ирек Хамматович ошоларҙы эшләргә ҡуштымы икән, тип уйлай торғайным.\nУҡытыусымдың олатаһы Сәғитов Әбделҡәйүм Сәғит улы, атаһы Сәғитов Хаммат Әбделҡәйүм улы ауылыбыҙҙың арҙаҡлы шәхестәре, уҡымышлы кешеләре булғандар, репрессия уларҙы һәләк иткән. Ирек Хамматович әллә үҙенең атаһы менән олатаһын эҙләргә кәрәк тип әйттеме икән, тип, архивтарға хат яҙып, ауылыбыҙҙың репрессияға эләккән кешеләрен эҙләй башланым. Әллә ниндәй ҙур уңыштарға өлгәшә алдым тип әйтә алмайым. Мин “Сәғитов Ҡәйүм” тип эҙләгәнмен, уның исеме Әбделҡәйүм булған икән.\nХәлитов Әнүәр мулла тураһында ғына мәғлүмәт таба алдым. Шулай ҙа тыуған яғыма ҡайтҡан һайын, ололарҙан һорашып, күренекле ауылдаштарым тураһында материалдар йыйырға тырыштым. Нисәмә йылдар инде төпкө аңымдағы иҫке генә яулыҡҡа төрөлгән боронғо әйбер тынғы бирмәй, күңелемде өйкәп тик торҙо.\nӘ бер көндө ҡайҙан ғына ла, нисек кенә итеп табайым икән ул әйберҙе, бөтөнләйгә тыуған ауылыма ҡайта ла алмайым бит, тип уйланып ултыра инем, күҙҙәремдән йәштәр атылып килеп сыҡты. Шунан Байназар мәктәбендә эшләгән өс туған һеңлем, Әбделҡәйүм олатайҙың ейәнсәре Ҡотлобаева Көнһылыуға шылтыраттым: - Көнһылыу, иҫке ҡағыҙҙар араһын ҡара әле. Һеҙҙең өйҙә улар күп ине бит, шулар араһында бер нәмә лә булмаҫҡа мөмкин түгел, - тинем.\nБер-ике көн үткәс, Көнһылыу телефондан шундай тулҡынланған тауыш менән: - Апай, Ирек ағайым һинең төшөңә кермәнеме? – тип һораны.\n- К е р ҙ е , н и н д ә й ҙ е р з а д а н и е тураһында һөйләне, - тинем.\nИ р е к Х а м м а т о в и ч т ы ң ә с ә һ е Ғәйшә инәй үлгәс, Һәҙиә инәйем бөтә иҫке ҡағыҙҙарҙы өйөнә алып ҡайтҡан булған. Һәҙиә инәйем вафат булғас, ҡағыҙҙар Көнһылыуға килеп эләккән. Көнһылыу менән икәүләп ғәрәп хәрефтәре менән яҙылған ҡулъяҙмаларҙы Өфөгә ебәреп, кириллицаға әйләндертеп алдыҡ.\nҠулъяҙма олатайҙың солоҡ ҡарағайҙарының хисап дәфтәре булып сыҡты. Ҡәйүм олатайҙың яҙмаларын уҡып, хайран ҡалдым. Беҙ йәшәгән төбәк борон-борондан мөғжизәле солоҡ ҡарағайҙар иле булған икән! Ә был хисап дәфтәрендә әллә күпме солоҡсоноң исеме һанап кителгән.\nМәҡәләмдә олатайҙың ике дәфтәрҙәге ҡ у л ъ я ҙ м а л а р ы н б е р л ә ш т е р е п бирәм. Яҙмаларҙы уҡығандан һуң, яҡташтарым ата-бабаларын иҫтәренәтөшөрөрҙәр, шәжәрәләрен тағы ла бер тапҡыр барлап сығып, тарих төпкөлөнә сумырҙар.\nӘ. Шәриповтың “Солоҡсолар тураһында китап яҙайыҡ” тигән мәҡәләһен уҡығайным, бәлки, был ҡулъяҙмалар яҡташтарыма солоҡсоларҙың исемлектәрен тергеҙергә бер ни тиклем ярҙам итер. Шул заманда йәшәгән дин әһелдәренең дә исемдәре телгә алынған.\nИҫ китерлек: борон ағастарға ниндәй һаҡсыл ҡараш булған! Һәр солоҡ ағасының үҫеп ултырған урыны, ер-һыу атамалары, башлап юнған хужаһы, ҡиәфәте, ниндәй ваҡиға, йола менән бәйле кемдән алынғанлығы тасуирлап яҙылған. Һәр бер ағас паспортлаштырылған тиһәң дә, хата булмаҫ.\nБөгөнгө көндә телгә алынған ер-һыу атамаларының ҡулланылыштан төшөп ҡалғандары ла, әҙ генә өндәре үҙгәртелеп, икенсе төрлөрәк итеп әйтелгәндәре лә барҙыр.\nКүпме кеше ҡортсолоҡ менән шөғөлләнгән! Ниндәй егәрле , таһыллы, сос булған ата-бабаларыбыҙ! Өй артында ҡорто барҙың өй эсендә ҡото бар икәнен яҡшы белгәндәр шул улар! Һәр береһенең әллә күпме солоғо булғандыр әле.\nҠәйүм олатайҙың үҙенеке генә лә йөҙҙән ашыу бит. Тормош бер ваҡытта ла еңел булмаған, ләкин бер кем дә бәхет эҙләп ситкә сығып китмәгән. Ата-бабаларыбыҙ үҙ ерҙәребеҙгә хужа булып, тәбиғәтебеҙ биргән байлыҡтарҙы исрафламай, һаҡсыл файҙаланып кәсеп иткәндәр, донъя көткәндәр, ғаиләләрен аҫрағандар.\nСолоҡсолоҡ – ысын ирҙәр шөғөлө ул. Тыуған яғым Бөрйәндә иң күркәм, ил көҙгөһө ирҙәрҙе ҡарағайға оҡшаталар. Бөтә яҡтан да килгән ирҙәре “тамғалы ҡарағай кеүек бит, башҡаларҙан айырылып тора” тип ебәрәләр.\nЭлек балды күп биргән ҡайһы бер ҡарағайҙарҙы ирҙәр исеме менән атап йөрөткәндәр. Атайымдың Сусҡаморондағы ҡарағайы - Көнәш, Өммөгөлсөм өләсәйемдең атаһы Ғәбитов Мөхәмәтғәле олатайымдың - Ишшар, Ялан айырында Ишмөхәмәтов Аллабирҙе олатайымдың Зәйнекәй исемле ҡарағайҙары булғанын беләм.\nҒаиләлә баш бала булғанлыҡтан, ҡустыларым үҫеп еткәнсе, атайым мине солоҡ ябырға, көҙ булһа, солоҡтан бал алырға үҙе менән йөрөтә тороғайны. Бейек, йыуан ҡарағайҙарға атайымдың “ыңҡ” та итмәй, һеләүһен һымаҡ етеҙ генә итеп менеп киткәнен иҫем китеп ҡарап торор инем.\n—И-и-и, ҡыҙым, һин боронғоҡарағайҙарҙы күрһәң, данлыҡлы икешәр, өсәр кейәлеләре лә була торғайны, - тип һөйләгәне хәтерҙә.\nҠарағай, имән, ҡарағас ағастары б о р о н - б о р о н д а н ныҡлыларҙан һаналғандар. Өйҙөң нигеҙен имәндән, ҡарағастан ҡорғандар, ҡарағайҙан йорт төҙөгәндәр. Тиккә генә абруйлы, ныҡлы ирҙәр имән, ҡарағай менән сағыштырылмаған. Әҙәбиәттә һомғол, зифа буйлы ҡайындар һылыу ҡыҙҙар итеп һынландырыла.\nРепрессия йылдарында, һуғыш ваҡытында, ҡыҙыу нөктәләрҙә тамғалы ҡарағай һымаҡ ир заттарыбыҙҙы әҙ юғалтманыҡ бит. Бөгөнгө көндә ир заттарын, ҡатын-ҡыҙҙарын да аяп тормай, ялмай ғына, атмай ғына һәләк итә.\n1 Ағастарҙың да, кешеләрҙең дә яҙмыштары бер-береһенә оҡшаш шул\n2 Сәғитов Әхәт бабай һөйләгәндәрҙән\n3 Ҡәйүм олатайҙың солоҡ ағастарҙың хисабы\nАғастарҙың да, кешеләрҙең дә яҙмыштары бер-береһенә оҡшаш шулҮҙгәртергә\nБөрйәнгә ҡайтҡанда, ҙур-ҙур йөк машиналарына тейәп оҙатылған йыуан-йыуан ҡарағайҙарҙы күреп, тамырҙарынан, ғаиләһенән айырып, сит яҡтарға һөргөнгә ебәрелгән олатайҙарға оҡшатып, йөрәгем һыҡрана. Юғары сифатлы ағастар киҫеп алынған ерҙәргә ҡайын, уҫаҡ һымаҡтары үҫеп сыҡты. Тамғалы ҡарағай кеүек ир заттары юғарыла һанап кителгән сәбәптәр менән һәләк булғас, власты ҡайын - ҡатын-ҡыҙҙар ҡулдарына ала башланы.\nҠәйүм олатайҙың ҡулъяҙмаларын яҙырҙан алда, үҙе тураһында ла һөйләп китергә кәрәктер, тип уйлайым. Мәҡәләмде яҙғанда, Ҡәйүм олатайҙың улы Сәғитов Әхәт бабай мәрхүмдең, ейәне Мырҙағолов Фәхретдин бабайҙың, килене Хөснитдинова Һәҙиә инәйем мәрхүмәнең һ. б. ауылдаштарымдың хәтирәләренә таяндым.\nСәғитов Әбделҡәйүм Сәғит улы 1876 йылда зәңгәр тауҙар уратып алған хозур тәбиғәтле Ғәлиәкбәр ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Кесе йәштән үк теремек, отҡор, үтә ҡыҙыҡһыныусан, эшһөйәр бала була, аң-белем – мәңгелек ғилем икәнен аңлап, сит яҡтарға китеп уҡыу тураһында эсенән генә хыялланып йөрөй.\nАуылдың дин әһелдәре йәш быуынды: “Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһи – сәләм әйткән: “Бер сәғәт ғилем алыу – төн буйы нәфел намаҙҙары уҡыуҙан хәйерлерәк, бер көн ғилем алыу өс ай ураҙа тотҡандан хәйерлерәк. Ғилем алыу – сауаплы ғәмәл. Һәр көн ниҙер өйрәнергә, белергә кәрәк. Туҡталып ҡалырға ярамай. Ғилеме барҙың телеме бар. Ғилем алған мосолман әжер- сауаптарға ирешә”, – тип өйрәтер булғандар.\nҠәйүм олатай үҫеп, буй еткергәс, 16-18 йәштәр тирәһендә, атаһына ситкә китеп уҡырға теләүе тураһында әйтә. Кәләш алып, үҙаллы донъя көтөрлөк егетте, уң ҡанатын, кем ете ят ергә ебәргеһе килеп торһон инде, билдәле, атаһы ҡаршы була.\nУлының уҡырға булған теләген атайҙың ризаһыҙлығы ла туҡтата алмай. Дәрт биргәнгә дарман бирер, ти. Өйөр айғырын Петровскигә алып барып, ун өс һумға һата ла Стәрлетамаҡта яңыса белем биргән мәҙрәсәгә уҡырға инә Ҡәйүм олатай. Ул юл ыңғайы Әхмәтшаһ хәҙрәттә туҡтап, ҡунып йөрөр булған.\nУл замандарҙа мәҙрәсәләрҙә шәкерттәргә ошондай предметтарҙан дәрестәр бирелеүе билдәле: толкование корана, изречение пророка, законоведение,фараиз, основы законоведения, основы изречения пророка, всеобщаяистория, естествознание, физика и химия, педагогика, алгебра, арифметика, әхлаҡ, русский язык (был мәғлүмәттәрҙе Троицк ҡалаһындағы “Рәсүлиә”мәҙрәсәһендә уҡыған Йыһаншин Сабирйән мулланың шәһәҙәтнамәһенән алдым).\nШулай итеп, олатай, Стәрлетамаҡ мәҙрәсәһендә уҡып, белемле кеше булып ауылына ҡайта. Ауылда, яҡын- тирәлә русса яҡшы белгән берҙән-бер кеше була.\n— Х ө с н и т д и н ҡ а й н ы м , С а д и ҡ олатайығыҙ, Сәғит олатайығыҙ ауылда иң ҙур кәүҙәле кешеләр ине. Сәғит ҡарт үҙе баһадир кәүҙәле булһа ла, Әбделҡәйүме бәләкәй ине, - тип һөйләр булған ейән-ейәнсәрҙәренә.\nҠәйүм олатай , С т ә р л е т а м а ҡ мәҙрәсәһенә уҡырға керерҙән алда, иң тәү башланғыс белемде Ғәлиәкбәрҙә алып, һуңынан уҡыуын Көҙәндә, Әхмәтшаһ хәҙрәт мәҙрәсәһендә дауам иткән.\nҒәлиәкбәрҙә лә борон-борондан балаларға белем биреүгә ныҡ иғтибар иткәндәр һәм был эш тейешле кимәлдә юлға һалынған булғандыр, тип уйлайым. Үҙемдең Хөснитдин олатайым, Нәсихә өләсәйем белемле кешеләр булған бит. Элек-электән ауылыбыҙҙа дин әһелдәренең дә күп булыуы шул хаҡта һөйләй.\nӘ ҡыҙ бала Нәсихә өләсәйҙе ситкә ебәреп уҡытып ултырмағандар, ул мотлаҡ ауылда белем алған. Борон муллалар – ир балаларҙы, ҡатындары ҡыҙ балаларҙы уҡытҡа ндар.\nУҡытырға урын булмаһа, берәй байҙың өйөндә булһа ла уҡытыу эше алып барылған. Тағы ла ул ваҡытта административ - территориаль бүленеш тә башҡа булған.\nҒәлиәкбәр, хәҙерге ваҡыттағыса, төпкөл ауыл булып иҫәпләнмәгән, оло юл өҫтө булған. Халыҡ Ҡолғона, Маҡар ауылы кешеләре менән тығыҙ аралашып йәшәгән.\nСтәрлелә, Хәбибназар, Әхмәтшаһ хәҙрәттәрҙең мәҙрәсәләрендә уҡыған шәкерттәр Ғәлиәкбәр аша үтеп йөрөгәндәр.\nҠәйүм олатай Алтыншиндар затынан Шәрифә исемле ҡыҙға өйләнеп, матур тормош ҡора. Был татыу ғаиләлә Кәримә, Хаммат, Ғәйшә, Самат, Әхәт, Барый, Ғилминур исемле балалар үҫә.\nАлдынғы ҡарашлы, һәр эшкә лә маһир Ҡәйүм олатай ниндәй генә эшкә тотонһа ла, ауылдаштарын хайран иткән. Оҫта тегеүсе булған,өҫтөнә лә кейемде үҙе тегеп кейгән.\nӘүжән урыҫтарынан күп итеп картуф алып килеп сәскән. Тире йыйыу буйынса кеше кәрәк булғас, бер ни тиклем шунда тәғәйенләнеп эшләп йөрөй. Аҡыллы ир – ил ағаһы, ти.\nАуылдаштары уға кәңәшкә йөрөгәндәр, олатай уларға кәрәкле документтар әҙерләргә ярҙам иткән, районда русса яҡшы белгән кеше булараҡ, аралаш, алыш-биреш булһа, гел уны йөрөткәндәр.\nБер ваҡыт Әтек, Иҫке Усман башҡорттары менән Кананикольск урыҫтары араһында ер өсөн низағ китә. Ыҙғышты яйға һалыу өсөн, Ҡәйүм олатайҙы саҡыртып алалар.\nОлатайыбыҙ барып, халыҡ менән һөйләшеп, бәхәсте Әтек, Иҫке Усман халҡы файҙаһына хәл итеп ҡайта.\nОҫта ҡурайсы булыуы, халҡыбыҙҙың йырҙарын аһәңле, моңло итеп башҡарыуы менән дә дан алған Ҡәйүм олатай аҙан әйтһә, тауышы Таҡыясусаҡ, Суҡмуйыл яҡтарына тиклем яңғырап, ишетелеп, халыҡты Аллаһ йортона әйҙәп, саҡырып торған. Өйө лә мәсет тапҡырында булған.\nКиң күңелле, ҡунаҡсыл олатайыбыҙ кеше менән аралашыуҙы яратҡан, йома һайын ҡарттарҙы сәй эсергә саҡырған.\n“Йәтимдәр өҫтөнән күҙәтеүсе минең менән йәннәттә булыр”, - тип әйтелә бер хәҙистә. Үкһеҙ етемдәрҙе, Нәжметдин бабай менән Ғәйшә инәй Әминевтарҙы, үҙенә тәрбиәгә алған. Ҡәйүм олатай, был ике етем баланы үҙ балаһы һымаҡ көтөп, эйәле-башлы итеп, мал биреп сығарған.\n- А т а - б а б а л а р ы м д ы ң б о р о н - борондан йор һүҙле, шиғриәткә ғашиҡ кешеләр булыуҙары һоҡландыра. Олатайҙарҙың ил эсендә барған сетерекле хәл-ваҡиғалар, ҡыҙыҡлы хәлдәргә тарыған ауылдаштары тураһында сығарған шиғырҙары әле һаман да халыҡ хәтерендә һаҡланып ҡалған. Ул замандарҙа, етешһеҙлектәр күрһәтелеп, шиғыр теленә эләгеү бик оят һыналған, сөнки ул әҫәрҙәр онотолмаған, телдән-телгә һөйләнеп, тирә-яҡҡа таралған, быуындан-быуынға күсә килгән.\nҠәйүм олатай ҙа шиғыр сығарырға бик оҫта булған. Уның үткер теленә эләгеүҙән кешеләр ҡурҡып торғандар.\nБер ваҡыт олатай ҡунаҡҡа барған да,ауырыйым, тип ятҡан да ҡуйған, ти. Саҡырған кешеләрҙең икмәктәре бик ҡаты булған икән.\nБалта менән сабып ҡарай,\nБысаҡ менән телеп ҡарай\nБеҙҙең ҡоҙа Мырҙабай.\nНи эшләргә лә белә алмай,- тип шиғыр сығарып, хужаларҙың ағас көрәктәренә яҙып китә.\nШәмиғолов Шәкир тигән кеше ике әбейе була тороп, тағы ла бер татар әбейе алып ҡайтҡан. Уға ла ошондай шиғыр йәбешеп ҡалған:\nШәкир ағай бисәләре\nИке башҡорт, бер татар.\nЯңы иген өлгөргәнсе\nаҫрауы бик хәтәр.\n1914 йылғы Ватан һуғышына арнап сығарған бәйете:\nБисмилла тип башлайым мин\nҺәр бер эште иң башта.\nГермания иғлан итте\nБеҙҙе былай йөрөткән\nБәндә түгел, хоҙайҙыр.\nБеҙҙең йөрөгән еребеҙ\nЭйек менән Ҡола(а)т.\nӨйгә ҡайтып тороп булмай,\nҠыҙыл билет иғлан итеп,\nҠайғы уты һалдылар.\nАҙашып ҡалған ҡоштар кеүек\nАтайҙарыбыҙ ҡайҙа, тиеп,\nЙөрәккә ут һалалар.\nИ л е б е ҙ ҙ ә б а р ғ а н ф а ж и ғ ә л е ваҡиғалар: граждандар һуғышы, берсә аҡтарҙың, берсә ҡыҙылдарҙың баҫып кереп, халыҡтың барлы- юҡлы ғына ризығын талап-тартып алып хәлһеҙләндереүҙәре, аслыҡ ауылыбыҙҙы урап үтмәгән. Бик күп кешеләр аслыҡтан ҡырылған.\nҮлгәндәрҙе ерләрлек тә хәлдәре булмаған ауылдаштарымдың мәйеттәрен бер урынға өйөп һалып торғандар. Һуңынан илле-алтмыш кешенең бөтәһен бергә Уҫағуй йылғаһы буйына туғандар ҡәберлегенә ерләгәндәр.\nҒәзиз яҡындарыбыҙ ерләнгән был ҡәбер ауылыбыҙ халҡының дәһшәтле, фажиғәле яҙмышының шаһиты икәнен белһен, онотмаһын, был матур тормоштоң еңелдән генә бирелмәгәнен иҫендә тотһон ине йәш быуын. Шул ауыр йылдарҙа беренсе ауыл советы рәйесе вазифаһын Әминев Абдрахман олатай башҡарған, секретаре булып Ҡәйүм олатай эшләгән.\nАуылда астарға ярҙам комитеты ойошторолған, халыҡҡа, әҙләп кенә булһа ла, иген таратҡандар. Ана шулай осон - осҡа ялғап йәшәргә тырышып ятҡанда, тағы ла ҡара һөрөм булып, меңәр башты бер баш ашар - золом йылдары башлана. Килер ҡазаны ҡайҙан ғына беләһең. Бәлә ҡыңғырау тағып килмәй шул.\n1929 йылда, Нәжмитдин бабай менән Ғәйшә инәйҙе батрак итеп күрһәтеп, Ҡәйүм олатайҙы раскулачивать итергә ҡарар итәләр. Булған бит ул замандарҙа ла абруйлы, ҡыйыу, тура һүҙле, сая ҡатындар! Уҫал Хәҙисә тип йөрөткәндәр ул өләсәйҙе.\n- Һеҙ нимә уйлайһығыҙ? Әбделҡәйүм, Нәжмитдин менән Ғәйшәне ултыртып ҡуйып, үҙ балаларын ғына эшләтергә тейешме? Эштән кеше үләме? Улар ниндәй батрак булһын? – тип, ҡаты асыулана уҫал Хәҙисә. Раскулачивать итергә килгән кешеләр уның фекерен тыңлап ҡайтып китәләр.\nЙомағолова Ғәйшә инәй: ”Ғәлиәкбәргә 1929 йылда килен булып төштөм. Ул ваҡытта ауылыбыҙҙа абруйлы, шәп кешеләр күп ине. Әбделҡәйүм мулла үҙе генә ни тора ине һуң! Өйөнөң эргәһендә бала – сағаларҙы йыйып ала ла кәрәмәт күрһәтеп:” Ана сысҡан, ана йылан,” – тип, эй, йүгертеп уйнатып ултырыр ине. “Түрәгә тел тейҙермә, телһеҙ ҡалырһың,” – тигәндәр бит. Золом йылдарында кешеләрҙе хатта таҡмаҡ өсөн дә алып киттеләр,” – тип әсенеп иҫкә алғаны хәтерҙә. Атайым Ишмөхәмәтов Шәкир Аллабирҙе улынан шул йылдарҙа сығарылған таҡмаҡтарҙы яҙып алғайным. Бәлки, был юлдарҙың авторы Ҡәйүм олатай булғандыр:\nРәхмәт төшкөр Николай\nУн ике һыйыр һауҙырҙы.\nКоммунист – маладис\nБер һыйырға ҡалдырҙы.\nСоветский норма –\nБиш йөҙ грамм корма.\nАс та түгел, туҡ та түгел,\nӨйрәнгәс ни, бер ни түгел.\nЛенин бабай сәс алдырған,\nМаңлай сәсен ҡалдырған.\nҠышҡа инһәң – похлебка,\nЙәйгә инһәң – балтырған.\nАла ҡарға, ҡара ҡарға\nИке ярма, өс бәрәңге\nСәғитов Әхәт бабай һөйләгәндәрҙәнҮҙгәртергә\n“1930 йылдың май айы ине. Ғәбитов Сафа бабайҙы ике әбейе, балалары менән оҙон арбаға ултыртып алып киттеләр. Әүжәндән урыҫтарҙы алып килеп, бөрмә башлы итеп өй төҙөткәне. Тимер менән ябылған, буяулы матур өйө, бик күп умарталары ултырып ҡалды. Беҙ ни, бала – сағалар, йүгереп йөрөйбөҙ. Илаш - ҡысҡырыш. Ауыл халҡы илап оҙатып ҡалды. Атайымды районға саҡыртып алдылар, шул китеүҙән ҡайтманы ул, тотоп алып киттеләр. Бөрйәндә Бүребаев тигән бәндә күп кешенең башына етте, бер ғәйепһеҙ кешеләрҙе төрмәгә ебәреүсе лә шул. Гел наган тағып йөрөй торғайны. Ул ваҡытта саҡ бер нәмә булһа, кешене милиция тип ҡурҡытырҙар ине. Бына тигән 250 ир атылып, үлеп бөттөләр.”\n“Көслө ҡурҡыныс түгел, үсле ҡурҡыныс,” – тигәндәр боронғолар. Илен ҡурсалаусы ил ағаһы, башҡортомдоң сәсән телле моңло улы, “тамғалы ҡарағайы”, дин әһеле, солоҡсо, бынамын тигән ғаилә башлығы, ете бала атаһы Сәғитов Әбделҡәйүм Сәғит улы, ун йылға хөкөм ителеп, 1932 йылдың 4 ғинуарында Мордовияла һәләк була.\nҠәйүм олатайҙың солоҡ ағастарҙың хисабыҮҙгәртергә\n1.Туңғайын һыртында Ғабдрахман мәғзүм ағасы, йәш ҡарағай.\n2. Асҡырғаҡ буйында Иҫке ыҙма ҡаршында Зариф мәрхүмдән һатып алған йәш ҡарағай.( Аҫҡарһаҡ )\n3. Асҡырғаҡ башында Хөснөтдин мулла мәрхүмдән килгән шыршы, солоҡло башы киҫкән, йәш.\n4. Кесе Нөгөш тамағы ҡырын битендә Ишемғол ағасы, Рәхмәтулла Зариф улы биргән йәш ҡарағай.\n5. Күс ояһы башында Мансур соҡоро башында йәш ҡарағай.\n6. Абызгилде соҡороноң башында Яҡшимбәткә бара торған юлдың һыртында Абдулкәбир мәрхүм йунмаһы Байғаҙы Мөхәмәтзариф еҙнәйҙән ҡалған йәш ҡарағай.\n7. Түшбесәндә умарталы бешә, Ишмөхәмәт мәрхүм вафатында Хәсәнгә садаҡаға килгән. Хәсәндән һатып алған булырмын. (һыҙылған)\n8. Сорҡаҡта Ғариф сабыны менән Ғабдулкәбир сабыны артында киҫек баш йәш ҡарағай.\n9. Яҡшымбәттә Ҡабаҡ башында атай мәрхүм юнмаһы, киҫекбаш ҡарағай.\n10. Яҡшымбәттә, Ишемғол сабынында, Көҙән ауылы Ғәлләметдин мәрхүм улы Ғилметдиндән һатып алдым, йәш ҡарағай.\n11. Яҡшымбәттә, Ишемғол сабынында, Мөхәмәтғәле Йыһанша улы вафатында мөйөшөндә ултырған өсөн садаҡаға килгән йәш, яңы юнма ҡарағай.\n12. Яҡшымбәт тамағында Кәбәс Баязит ағасы, Йәрмөхәмәт ҡатыны Хәтирә еңгә мәрхүмәнең вафатында мөйөшөнә ултырып, садаҡаға килгән йәш ҡарағай.\n13. Ҡондоҙбай түбән яғынан сыҡҡан үҙәк башында йәш ҡарағай, улым Ғәбделәхәткә исем ҡуштырғанда Хәйрулла Байрамғәле улы биргән ине.\n14. Аҡтүбә аръяғында, Ҡорҡорауыҡ тамағы шыршылар һыртында Хәмит ағай мәрхүм ағасы, Мөхәмәтәшрәфтән алышып алған булырмын, йәш ҡарағай.\n15. Тәрән кисеү түбән яғы Сәскәтуғай һыртында Баязит ағасы, Сөләймән ағай мәрхүмдән алышып алған булырмын, йәш ҡарағай.\n16. Дөйәмуйын үръяғында ике кейәле Зариф мәрхүм ағасы, Ғәбделмоталлиб мулла Әбделкәбир мәрхүмгә биргән йәш ҡарағай .\n17. Кәбән ҡарағайҙа Сәлих сабыны аҫтында Йыһаншин Мөхәмәтғәле юнмаһы. Иҫке Мөсәт ауылы Ғәлиәхмәт Алтынғужиндан алышып алған ағас, йәш ҡарағай.\n16. Кәбән Ҡарағайҙа Сәлих сабынында юл һыртында Сабитулла Аҡкүбәковтан һатып алған йәш ҡарағай. Солоҡло, умарта күтәреүле.\n17. Зиргәк Ишкәк турыһында Жәнгирәйҙә Ғабдулла Исламбай улы бер ҡарағайымды юнып, урынына биргән йәш ҡарағай, Кәбәс Хәйрулла юнмаһы.\n18.Ҡыҙылташта Аҡ Зауыт кисеүенән сыҡҡас, ҡабаҡ башында, юл эсендә йәш ҡарағай.\n19.Оло Нөгөш буйында Ташлы йылғала Кәбәс ерендә Яңы Мөсәт ауылы Зәйнулланан алышып алған булырмын Дәрулла ағасы йәш ҡарағай.\n20.Саңны буйында Ҡадисәгә алып бара торған юлдың эргәһендә Әхмәтша ағасы. Ҡыҙы вафатында Ғәбделкәбир мәрхүмгә саҙаҡа итеп биргән йәш ҡарағай.\n21. Ҡарағайлы буйында Ташлы йылғала умарта урыны. Иҫке Мөсәт ауылы Шәмсетдин мулла мәрхүм ҡатыны Ғәйниямал әбейҙән һатып алған булырмын.\n22. Урта йортта йәйләү эргәһендә Ғәбделмоталлап мулла мәрхүм Ғәбделкәбиргә биргән киҫек баш ҡыу ҡарағай.\n23. Урта йортта Күжәүниккә бара торған юл эсендә, тауға үрелгән ерҙә урман аҫтында Муса мәрхүм ағасы. Йәрмөхәмәт Ғәлиәкбәр улы фытыр саҙаҡаһына бирҙе. Йәш, һары ҡарағай.\n24. Ҡырғыҙ айыры тамағы түбән яғында, уң яҡтан ҡабаҡ башында, киҫек баш йәш ҡарағай, Ғабдрахман ағайҙан алышып алған булырмын.\n25. Түбәнге Сыбарҙа, Ғәбит уяһы тамағы ҡаршында, Ишнияз ағасы. Камал мулла мәрхүмдән һатып алған булырмын. Йәш ҡарағай.\n26. Иректаш ҡаршында, Кеҙәнөй үръяғы моронда, йәш ҡарағай. Йәрмөхәмәт ағай мәрхүм һөйөнсөгә бирҙе.\n27. Егән буйында, Ерекле үръяғында, уя башында йәш ҡарағай (Ҡырғыҙ айырынан түбән, икенсе үҙәк башында). Ғатаулла Бәлхиәгә никах уҡығанда саҙаҡа итеп бирҙе.\n28. Оҙон йылға башында урман эсендә Ғабдулла Исламбаев Абдулкәбир мәрхүмгә биргән ҡарағай.\n29.Ҡала йылға буйында Ҡыбчаҡ утарында Мөхәмәтхужа суфый бирҙе, йәш ҡарағай.\n30.Жигән буйында Һуазы өҫтөндә Байрамғол бабайҙың вафатында атай мәрхүмгә мөйөшөнә ултыртып, Хәйрулла ағай биргән ҡарағай.\n31. Шыуған кәбән өйәһенең бирге яғы битендә Алағуян тамағы Фәхретдин ҡоҙа Хисаметдин Әхтәмовҡа биреп, Үрге Нөгөш Сафанан улым Хамматҡа килгән йәш ҡарағай.\n32. Ҡарағайлы буйында Еркүскәндә ҡыразда ҡыу ҡарағай, атай мәрхүм ағасы.\n33. Ҡаҙған юлдан Мораҙымға бара торған юл өҫтөндә ике солоҡло Кәбәс Баязит ағасы, алышып алған йәш ҡарағай.\n34.Ҡадисә түбән яғында сыҡҡан йылға башына яҡын атай мәрхүм ағасы - ҡыу ҡарағай.\n35.Ҡадиса йорттан Саңныға артыла торған юлдың уң яғында, тау башында, Йәрмөхәмәт ағасы. Әхмәтшаһ мәрхүм ҡыҙы вафатында Абдулкәбиргә садаҡа итеп биргән йәш ҡарағай.\n36. Шәрей тамағы түбән яғында, Аҡ Уя аҫтында, Һалабаш юлы аҫтында, йәш ҡарағай. Хафиз Әхмәтша улынан һатып алған булырмын.\n37. Шәре буйында Хәйрулла ағасы, Хажимөхәмәттән килгән йәш ҡарағай.\n38. Ҡадисә түшендә, Ишмырҙа сабыны үр яғында, умарталы бешә. Мөхәмәтәшрәфтән килгән, башындағы умартаһы Фәйзрахмандан алынған.\n39. Шәрей буйында, Ташлы йылға тамағында, юл эсендә, күтәреүле умарта урыны. Йәш бешә ағас.\n40. Тамағайырыла Ҡаҙанбайҙың һулға сыҡҡан тарафында - Рәсүл юнмаһы, киҫекбаш йәш ҡарағай.\n41. Боҙор менән Ҡаҙанбай араһында ике солоҡло киҫекбаш һары йәш ҡарағай Бикташ ауылы Ғилман мәрхүмдән алышып алған булырмын.\n42. Тамағайырыла Арба уяһы йылға башында Ишмырҙа юнмаһы. Киҫекбаш ҡыу ҡарағай.\n43.Шул уҡ ҡыу ҡарағайҙың ҡаршыһында Динислам Йыһанша улынан һатып алған киҫекбаш йәш һары ҡарағай.\n44.Ҡалғасауҙа сар ташында Тимерғәле мәрхүм ағасы, йәш ҡарағай, садаҡаға килде.\n45. Күлтә ҡабағынан сыҡҡан оя башында, һул яҡ битенән, Ҡалғаҫау Ямалетдиндан алышып алдым, йәш ҡарағай, Вәлиулла мәрхүм ағасы.(күл тамағы түгел микән)\n46. Күлтә ҡабағынан сыҡҡан ояның һул битендә Тимерҙән Мөхәмәтғәле мәрхүм ағасы йәш ҡарағай Көҙәндән Ҡазандан Рәсих менән һатып алған булырмын.\n47. Шул уҡ ояның башында һул тарафында Фазлетдин бабай мәрхүм ағасы, әбейе Мәҙинәнән һатып алған йәш ҡарағай.\n48.Шәре тамағы үр яғында, бәләкәй йылға башында, туҡмаҡлы йәш ҡарағай Ғәбделкәбир мәрхүмгә Хәйрулла ағай Байрамғәли улы биргән.\n49.Бәләкәй йылғаның уң яғында Зариф ағасы, йәш ҡарағай. Рәхмәтулла атаһына Ҡөрьән уҡытып биргән ине.\n50. Бәләкәй йылғала умарта урыны Ишемғолдан килгән, бүрек биреп алған булырмын.\n51. Бәләкәй Аҡсура бирьяғында, юл һыртында, умарта урыны. Ишемғолдан килгән, һатып алған булырмын.\n52. Арал туғайы һыртында Мөрәсем юнмаһы, Ғәбделкәбир мәрхүмгә хәҙрәт мәрхүмдән килгән.\n53. Ҡыҙылғола йорттан Ағасбиләнгә ҡарап сыҡҡан үҙәк буйында киҫекбаш йәш ҡарағай. Атай мәрхүм Ғәбделкәбиргә мәрхүмгә биргән ине.\n54. Ҡыҙылғола буйында, Ноғман сабыны һыртында юл ситендә, киҫекбаш ҡарағай.\n55. Үмәк уяһының һул тарафы башында, зыярат өҫтөндә, ҡыразда, Әхмәткирәй Мөхәмәтйән улы биргән йәш ҡарағай, улым Ғәбделәхәткә исем ҡуштырғанда биргән ине. 56. Ҡыҙылғола башында Оло Асыҡ һыртында уҫаҡ урман эсендә Ғүмәр ағасы, киҫекбаш йәш ҡарағай.\n57. Айсан йорт һыртында йәш бешә ҡарағай. Әткәй мәрхүм вафатында әнкәйгә тейеп, әнкәбеҙ үлгәс, миңә тейгән ине.\n58. Ҡыҙылғола буйында юл өҫтөндә Зариф ағасы. Рәхмәтулла Күлбаев улым Ғәбделәхәткә исем ҡуштырғанда биргән ине. Бейек һары ҡарағай.\n59. Сабалыҡ (Саплыҡ?) башында уң яҡтан Фәйзулла ағасы Киҫекбаш йәш ҡарағай.\n60. Ярыу буйынан Ҡыҙылғола башына артыла торған юлдың һул яғында киҫекбаш йәш ҡарағай. Ҡалғасау ауылы Мөхәмәтрәхим Мөхәмәтғәли улы биргән ине.\n61. Ярыу буйында ҡыу ҡарағайҙың һыртында ҡырмыҫҡа төп йәш ҡарағай.\n62. Менгәшкән умарта сыртында Һалабаш юлының эсендә йәш ҡарағай.\n63. Ишә тамағының ҡаршыһынан үргәрәк атай мәрхүм юнмаһы. Йәш ҡарағай, үҙе Ярыу эсенә ҡарап ултыра.\n64.Үрге Ысбарҙа Биҡҡол башына артыла торған юлдың һул яғында йәш ҡарағай. (Үрге остан тигән һүҙҙер ул).\n65. Туҡмаҡ буйында Һан (Сан?) буйы башында йәш ҡарағай. Мөхәмәтйән мәрхүмдән алышып алған булырмын.\n66. Ҡортло өй (уй?) башында Мөхәмәтйән мәрхүм вафатында Әнүәр муллаға садаҡаға бирелгән. Әнүәр мулла саҙаҡа – и фитырға биргән ине.\n67. Ҡадисә йорттан тәпәш биләнгә артыла торған юлдың үр яғында ҡабаҡ буйында Мөхәмәтғәле ағасы, Ғәле Мөхәмәтйән улынан килгән.\n68.Сасыҡ буйында Байрамғол баҙының һыртында урман эсендә Зариф ағасы, хәҙрәт мәрхүмдән килгән һары ҡарағай.\n69. Кесе Нөгөштә, Дибулла сабыны турыһында, ҡабаҡ башында Мәрәһим юнмаһы киҫек баш йәш ҡарағай Кәбәс ауылы Баймырҙа мәрхүмдән алышып алған булырмын.\n70. Дибай сабынында Мөхәмәтғәле Йыһанша улы улым Ғәбдәләхәткә исем ҡуштырғанда биргән ине, йәш ҡарағай.\n71. Ҡортло уй башында хәҙрәт мәрхүм вафатында Ғәбделкәбир мәрхүмгә садаҡаға килгән саталы йәш ҡарағай.\n72. Шайтан йылға башында Сафа ағай фитыр садаҡаһына бирҙе, йәш ҡарағай.\n73. Ярыу йортта, Йәрмөхәмәт ағай ултырышынан заводҡа китә торған юл эсендә, йәш ҡарағай, Муса улы Абдрахман вафатында килгән йәш ҡарағай.\n74. Аҡьегет буйында, һул яғынан Урта йортҡа китә торған юлдың уң яғында, Ҡыразда, йәш ҡарағай. Мөхәмәт ағай мәрхүмдән алышып алған булырмын.\n75. 1924 йыл марттың 24 – ендә Бикташ ауылы Әбүбәкер улы Абдрахман бирҙе, Шәре буйында Салды йылға буйында солоҡло йәш ҡарағай, киҫек баш. Биктәш Ишмөхәмәт мәрхүм юнмаһы (текстың аҙағында 1923 тора).\n76. Кәбән Ҡарағайҙа Салих сабынында юл һыртында Зариф ағасы. Киҫекбаш, йәш ҡарағай, Ишемғолдан һатып алған булырмын.\n77. Ҡыҙҙар тауында Мөхәмәтйән ағасы, Ҡолғана ауылы Абдулмоталиб мулла Ғәбделкәбир мәрхүмгә биргән киҫек баш йәш ҡарағай.\n78. Яппар тамғы түбән яғында Ғабдрахман Мөнәүис улы Фәттәхетдин ҡоҙа биргән ине, йәш, башы киҫек ҡарағай.\n79. Бәләкәй шырҙа Зариф ағасы, киҫекбаш, йәш ҡарағай.\n80. Асҡырғаҡ буйында, Үлек уяһында, йәш киҫек баш ҡарағай, атай ағасы.\n81.Ҡарағайлынан Хөсәмәт юлы менән барғанда, уң яҡтан, Ҡыраз ситендә Зариф ағасы. Йәш ҡарағай, һөйөнсөгә биргән ине.\n82. Ишә тамағының ҡаршыһында, үргәрәк, атай мәрхүм юнмаһы, йәш ҡарағай. Үҙе Ярыу эсенә ҡарап ултыра.\n83. Сыбауҡ (Сыбылыҡ) тамағында туғайҙа – башы ҡырҡылмаған йәш ҡарағай, Иҫке Мөсәт ауылы Ғәлиәхмәт Алтынғужиндан бер салғы биреп, һатып алған булырмын.\n84. 1924 нче йылда ғинуарның 25 ндә Салахетдин бабай мәрхүм вафатында мөйөшөнә ултыртып, садаҡаға бирҙеләр. Март башынан заводҡа бара торған юл эчендә йәш ҡарағай, Иҫке Мөсәт ауылы Мәхмүддин ағасы.\n85. Салахетдин бабайҙың малын балаларының тәҡсим ваҡытында, балалары бирҙе бер ҡарағай. Солоҡло йәш ҡарағай, урыны Аҡҡыр йылғаһы буйында, уң тарафында.\n86. Санкәй башында, уң яҡтан, йәш ҡарағай. Ҡолғана ауылы Абдулмоталиб мулла мәрхүм Ғәделкәбир мәрхүмгә биргән.\n87.Көҙән сабыны Кесе Нөгөш буйында Салахетдин бабай ағасы, йәш ҡарағай. Фәйзрахман ауырыуымдан өшкөр, тип бирҙе.\n88.Жигәйен башында, ер баҙы үр яғында, Ҡотош беше умартаһы белән Ишдәүләт ауылы Хәйрулла Маһыян улынан алышып алдым. Күргәс буйынан Ирдәнзе тамағы ҡаршыһында Исламғол ағасы, Алағуян тамағы Фәхретдин Мәхмүд улы биргән ҡарағайҙы биреп алышҡаны булырмын.\n89. Йыһан йортонда, бур Нәғиүзбер ултырыш сыртында, Ғабдулла Исламбай ауылы юнмаһы, Бикташ Ғәбдислам мәрхүмдән Ғәбитулла Ғилман улына барып, һатып алдым, йәш киҫек баш ҡарағай.\n90. Яр(з)ыу йылғаһына, йүнкегә килгән йылға буйында, башҡа яҡын һул яғынан ҡабаҡ битендә киҫек баш йәш ҡарағай.\n91. Ярыу йылғаһының уңға сыҡҡан йылға башында, уң яғынан ялан ҡырында, Алағуян тамағы Яҡуб ағасы, йәш ҡарағай.\n92. Аҡҡыр бәләкәй йылғаһы түбән яғында Бикташ Абдрахман Әхмәтгәрәй улы биргән йәш ҡарағай.\n93. Шәре буйында йәш ҡарағай Бикташ Абдрахман Әбүбәкер улы бирде, ағаһы төн яздырыб шаталаҡ Әбдүлмәндән алған иде.\n94. Ҡыҙыл ташта Түһбәт сабыны һыртында Баймырҙа мәрхүм ағасы, йәш ҡарағай, ҡатыны Мәхүбә бирде.\n95. Ғилман Салахетдин улы бирде, Ярыу буйында, Ишә тамағы ҡаршыһында Ишемғол мәрхүм ағачы, йәш ҡарағай .\n96. Ярыудан Ҡыҙыл ҡая башына артыла торған юл һыртында Абдрахман ағайҙан килгән ҡарағай. Шәре буйына Хәйруллаға килгән, Хажмөхәмәт бирде.\n97. Тимер айыры буйында өс яҡтан ҡыу ҡарағай атай мәрхүм ағасы, башы ҡырҡыулы.\n98. Селәнөйәташ башында Рауил олатай ағасы.Ғәли Мөхәмәтйән улынан һатып алған булырмын. Йәш, киҫкәнбаш ҡарағай.\n99.Абызгилде соҡороноң башында Яҡшымбәткә бара тоған юл һыртында Мөхәмәтғәли юнмаһы. Байғаҙы Мөхәмәтзариф еҙнәнән һатып алған булырмын, йәш ҡарағай.\n100. Яҡшымбәттә, Ҡарасыға һыу буйы үрьяғынан сыҡҡан үҙәк буйында, Мөхәмәтша мәнәлеһенән(әйберенән, малынан) юнған Мөхәмәтйән ағасы. Ғәли ...(юйылған ) саҙаҡаға бирҙе. Йәш ҡарағай.\n111.Ҡондоҙбай һыртында Ғәли Мөхәмәтйән саҙаҡа ҡылып бирҙе. Йәш ҡарағай.\n112.Төлкө Һаҙы һыртында Зариф ағасы, ҡуна торған.\n113. Ҡондоҙбай түшендә Шәйхислам Динислам улы саҙаҡа ҡылып бирҙе. Йәш ҡарағай. Ҡатыны Зәлифә вафатында Кәбәс ауылы Баттал ағасы.\n114. Оло Нөгөш буйында Ташлы йылғала Кәбәс ерендә Яңы Мөсәт ауылы Мөхәмәтшәриф ағасы. Зиннәтулла Ҡасҡынбаевтан алышып алған булырмын. Йәш, туҡмаҡлы ҡарағай.\n115. Жигәйен буйында, Ерекле йылға түбән яғында, уң яҡтан тау битендә йәш ҡарағай. Әнүәр мулланан килгән.\n116. Сабар тамағы түбән яғында, һул яҡтан уя башында, Сөләймән ағай мәрхүм ағасы. Фәйзрахмандан һатып алдым.\n117. Сабар тамағы ҡаршыһында Хисаметдин ағасы. Киҫекбаш йәш ҡарағай. Улы Ғәбидулланан алдым.\n118.Үҙән йылға башында Үрге Нөгөш Мөхәмәтхужа суфый биргән йәш ҡарағай. Шүлгән Ғәлиулла мәрхүм юнмаһы.\n119. Ҡалғасау ауылынан барып, бер соҡорҙан үтеп, икенсе соҡорҙо сыҡҡас та, бара биргәс, Сөләймән ағай мәрхүм ҡарағайы турыһында, һыртта, йәш ҡарағай. Тимерғәли мәрхүмгә ҡыҙҙары “Ҡөрьән” уҡытып, саҙаҡаға биргәндәр ине.\n120. Абызгилдегә бара торған юлдың һыртында йәш ҡарағай. Динислам мәрхүм Зәйнетдин Ғәбделғәлим улына саҡырмаға килгәндә биргән йәш ҡарағай.\n121. Бәләкәй йылға башына ҡарап сыҡҡан юл эсендә Динислам мәрхүмдән килгән йәш ҡарағай.\n122.Ҡыҙылғола буйында Мәсғүт (Мәхмүт) сабыны аҫтында ярғы ҡарағай. Улым Ғәбделәхәткә исем ҡуштырғанда Мөхәмәтсадиҡ Хөснөтдин улы биргән ине.\n123.Бәкерташ түбән яғында умарталы йәш ҡарағай. Шәйхетдин Әхмәтйән улы приговор яҙҙырып биргән ине.\n124. Ҡаҙғанюлды төшөп, Мораҙонға айырылған юл өҫтөндә ярыҡ ҡарағай. Атай мәрхүм ағасы.\n125. Ҡадисә йорттан Саңныға артыла торған юл түбән яғында булырға кәрәк, Йәрмөхәмәт ағай ҡатыны Хәтирә еңгәй вафатында саҙаҡаға бирелгән ине.\n126. Шәрей буйында Хажиәхмәт Ғәбитов үҙен өшкөртөп, саҙаҡаға биргән ине.\n127. Ҡарағайлыла, Ҡыҙҙар тауында, Ғәбделлатип мулла Ғәбделкәбир мәрхүмгә биргән киҫекбаш йәш ҡарағай.\n128. Кәбән Ҡарағайҙа Таһир баҙының һыртында күтәреүле умарта. Иманғәли Мөхәмәтйән улынан һатып алған булырмын.\n129. Ҡарағайлы тамағында, Исмәғил баҙының һыртында, йәш һары ҡарағай.\n130. Асалы буйында йәш ҡарағай.\n131. Күсек айыры башында Аҡбулат ауылының Шаһи әхмәт ағасы. Фәррәхетдин улынан алышып алған булырмын. Әүәл тарафы\n1923 нче йылда декабрдә, 10 нда Абдулҡәйүм Сәғид улының барлыҡ солоҡло вә умарталы урынларының хисаб дәфтәре. Һәммәсе рәт нумеры белән язылыр.\nАхыр тараф. Саһебе вә малике Абдулҡәйүм ибн Сәғид Әл - Хәлиди, ән - ҡарийе Ғәлиәкбәр Башҡортостан шуралы джөмһүриәтедән Зилаир кантоны Буржан волосы 1923 нче декабре иҫкесә 14 ндә.\nБер китапта, Ҡөрьән – ҡарый тип, Ҡөрьәнде ете төрлө итеп уҡый белгән кешене әйтеүҙәре тураһында уҡығайным. Үҙе тураһында яҙған мәғлүмәттән күренеүенсә, Ҡәйүм олатай Ҡөрьән – ҡарый булған. Анау хәтле солоҡ ағастары эйәһенең, халҡыбыҙҙың моңло көйҙәрен һуҙып, артылмаған үрҙәре, тауҙары, кисеп сыҡмаған сая йылғалары, ятып һыуын эсмәгән селтер шишмәләре ҡалдымы икән! Бейек тауҙар өҫтөнә менеп, тыуған яғыбыҙҙың хозурлығына һоҡланып, төпһөҙ зәңгәр күктә ҡыйғыр бөркөттәрҙең кәйелеп осҡанын күҙәтеп торған саҡтары ла күп булғандыр олатайҙың. Яҙмыш тарафынан ҡыйырһытылып, һөйәктәре ситтә ятып ҡалған Ҡәйүм олатайҙың һәр балаһының тормош юлы беҙҙең өсөн үрнәк булып тора. “Халыҡ дошманы балалары” тигән мөһөр йөрөтһәләр ҙә, бирешмәгәндәр улар, тырышып – тырмашып белем алғандар. Ҡәйүм олатайҙың ейән – ейәнсәрҙәре, бүләр – бүләсәрҙәре, тыуар – тыусарҙары – үҙе кеүек көслө ихтыярлы, рухлы заттар. Улар илебеҙҙең ҡайһы мөйөштәрендә, ниндәй генә өлкәлә хеҙмәт итмәйҙәр. Сәғитовтарҙың үҙҙәре тураһында ғына ла бер роман яҙырлыҡ. Ағас нәҫеле ерҙә, ир нәҫеле илдә шул.\nКҮҢЕЛ ЙӘДКӘРЕ «Тамғалы ҡарағай» яҙмышы Шәғүрә ӘХМӘҘИЕВА.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=«Тамғалы_ҡарағай»_яҙмышы&oldid=23777»\nПоследний раз редактировалась 1 декабрь 2020 в 22:58\nБыл бит һуңғы тапҡыр 22:58 1 декабрь 2020 үҙгәртелгән.


Өфөнөң М-5 трассаһында юл хеҙмәткәрҙәре асфальт ҡатламындағы соҡорҙарҙы ямай башланы\nБелгестәр ҙур булмаған етешһеҙлектәргә лә иғтибар итә, сөнки ябай соҡор аварияға килтереүе ихтимал. Юл хеҙмәткәрҙәре ең һыҙғанып яҙғы ремонт эштәрен башлап ебәрҙе. Күпселек машиналарға хәүефһеҙ хәрәкәт итергә ҡамасаулаған соҡорҙо ҡаплап ҡуйыр өсөн 30-40 минут ваҡыт талап ителә.\nТехник күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт белгестәре трассалағы ярыҡтарҙы табырға булышлыҡ итеп кенә ҡалмай сиратлап дежур итеүҙе лә ойоштора.\nТрассала төҙөкләндереүҙе талап иткән соҡорҙар бихисап. Әлбиттә, юл участкаһы үҙенән үҙе боҙолмай. Асфальт ҡатламы торошона һауа шарттары, йөк машиналар хәрәкәте йоғонто яһай.\nБыл участкала ремонт эштәрен башҡарыр өсөн трактор ярҙамы кәрәк түгел. Сөнки шаҡмаҡ соҡорҙарҙың киңлеге, оҙонлоғо һәм тәрәнлеге төҙөкләндереүҙе ҡулдан үтәргә мөмкинселек бирә. М 5 трассаһында ремонт эштәренең ҡыҙған мәле булһа, Өфө-Аэропорт йүнәлешендә юл хеҙмәткәрҙәре йөк машиналары ауырлығын үлсәй. Төбәк кимәлендә ҙур транспорт хужаларын мөһим яңылыҡ көтә - 1-cе апрелдән 30-cы апрелә тиклем йөк ташыу буйынса сикләүҙәр ҡаралған.\nӨфө фуралары өсөн был сикләү 26-сы марттан уҡ индерелде. Юл ҡағиҙәләрен үтәргә теләмәгән водителдәрҙе һәм транспорт теркәлгән юридик ойошмаларҙы административ яза көтә. Закон буйынса штраф күләме 500 мең һумға тиклем барып етеүе ихтимал.\nДенис Ғилемханов, автомобиль юлдарын күҙәтеү идаралығының көнбайыш-урал бүлеге етәксеһе: “Яуаплылыҡҡа шәхси эшҡыуарҙар ҙа. Ауыр йөктәрҙе ебәреүсе ойошмалар ҙа тарттырыласаҡ. Штрафтар бәләкәй түгел, 500 мең һумға тиклем барып етәсәк”.\nЮлдарҙағы сикләүҙәр бөтә йөк машиналарына ла ҡағылмай. Үҙгәрештәр төҙөлөш материалдары ташыған транспорт сараларына йүнәлтелгән. Аҙыҡ-түлек, дарыуҙар, ауыл хужалығы продукцияһы һәм тормош өсөн башҡа мөһим тауарҙар йөрөткән автомобилдәргә юлдар асыҡ буласаҡ.


Гәзиттең номеры: 20 » Гәзиттең номеры: 20 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 20\nЙәрминкәләр дауам итә14.03.2017\nҠала халҡының ҡышҡы запастары бөтөп бара, шуға күрә аҙна һайын ойошторолған ауыл хужалығы йәрминкәләре барыһына ла уңайлы, үҙеңә кәрәк аҙыҡ-түлекте сығаһың да алаһың. Икенсенән, шәхси хужалыҡтар, фермерҙар сифатлы, үҙҙәре етештергән продукция алып килә, хаҡтары үтә ҡиммәт тә түгел. Күҙгә-күҙ ҡарашып һатыулашырға ла була. Һатып алыусылар магазиндарға ҡарағанда, йәрминкәләрҙе өҫтөнөрәк күрә. Шуныһы яҡшы, йәрминкәләр ҡыш буйы ойошторолдо, марттың аҙағына тиклем дауам итәсәк.\nУҙған шәмбе лә халыҡ күп булды, көн йылы, ҡояшлы торҙо. Айырыуса оло йәштәгеләрҙең тоҡсайҙарын тотоп сауҙа рәттәрен ҡыҙҙырыуҙары күҙгә салына.\nБыл донъяла ниҙәр бар?13.03.2017\nТуфан һыуы ҡалҡҡанға өйрәккә ни ҡайғы, ки-реһенсә, хөрриәт. «Bloomberg» агентлығы донъяның иң бай бәндәләре исемлеген төҙөнө. Тәүге 100 кеше араһында 8 Рәсәй гражданы. «Капиталистик хеҙмәт алдынғыларын» белеп ҡуйығыҙ: Леонид Михельсон (17,5 миллиард долларлыҡ байлыҡҡа эйә), Владимир Потанин (16,6), Алексей Мордашов (16,5), Виктор Вексельберг (14,8), Алишер Усманов, Владимир Лисин (14), Михаил Фридман (13,4), Андрей Мельниченко (11,6). Әйткәндәй, йыһан киңлектәрен яулауға аҡсаһын йәлләмәгән, шул иҫәптән Марс планетаһын колонизациялау өҫтөндә эшләгән Америка йүнселе һәм инженеры миллиардер Илон Маск йәмәғәтселеккә күпкә яҡшыраҡ билдәле булһа ла, «беҙҙең» алпауыттарҙан ярлыраҡ.\nРФ Президенты В.В. Путин бер генә көн эсендә 10 көс структуралары генералдарын, Сыуашстан һәм Йәһүт автоном өлкәһенең прокурорҙарын отставкаға ебәрҙе. Был, төптән ҡараһаң, яҡшы билдә инде ул - элек, бер тәхеткә менеп ултырып алһалар, һөрәтеп тә төшөрөрлөк түгел ине бит. Хәҙер ни, вазифаһын үтәй алмай икән, генерал погондарына ла ҡарап тормайҙар. Бәғзеләре бигерәк йүнһеҙ йә оятһыҙ булып китә бит. Бына, мәҫәлән, Санкт-Петербург ҡалаһы ситендә яңы ваҡытлыса тотоу изоляторы (СИЗО) төҙөлә. Ә төрмәгә тиклем һалынырға тейеш юл аҡсаһын кемдер урлай. Йәнәһе лә, кемдер ялған акттар килтерә лә, иңбаштарында ҙур йондоҙло погон таҡҡан «ағайҙар» яңылыштан миллион-миллион һум ҡаҙна аҡсаһын тоттора. Барыһын да тотһондар ҙа ошо юлһыҙ ҡалған изоляторҙа тотһондар, тип теләргә генә ҡала.\nМәскәү патриархатын вәкилләгән епископ Тихон Егорьевский йәштәр эстрадаһындағы по-пуляр артистарҙы классик шағирҙар (Пушкин, Лермонтов, Тютчев) текстарын башҡарырға өндәне. Бер ҡараһаң, юҡ хәбәр. Ә икенсе яҡтан - бер ваҡыт олоһонан кесеһенә тиклем барыһы ла Александр Блоктың «Ночь, улица, фонарь, аптека» юлдарын яттан һөйләй башлағайны. Сәбәбе ябай - МТС компанияһы үҙенең телерекламаһында ҡулланды.\nКалуга ҡалаһының супермаркетында муҡса ҡалдыра торған тимер йәшниктәрҙең асҡыстары юғала башлай. Баҡһаң, бер апай урлай ҙа, яңыһын ҡуйғандарын ситтән генә һағалап йөрөй. Кемдер әйберҙәрен ҡалдырып киткәс, алдан урланған асҡыс менән асып, табышын алып ҡаса. Тотола, видеокамера эшләп тора ла инде! Иң аянысы - 85 йәшлек әбей. 80 йәште үткәндәргә байтаҡ пенсия түләнә бит, аҡса етмәгәнлектән енәйәткә барған, тип әйтеүе лә ҡыйын. Күрәһең, бала холҡо керә башлаған. Голландияла иһә, 99 йәшлек әбей полицияға килә лә: «Уландарым, оҙон ғүмер үткәнсе ҡайҙа ғына булманым, ә бына төрмәлә ултырып ҡарағаным юҡ. Зинһар, мәхрүм итмәгеҙ!» - тип инәлә. Полицейҙар һүҙен ҡыймайҙар, бер-нисә минутҡа енәйәтселәр өсөн камераға индерәләр, хатта ҡулына бығау тағалар.\nҺарытауҙа бер ир сәскә магазинын талай. 25 ҡыҙыл һәм 25 аҡ рауза сәскәләрен алып сыға ...һәм урамда осраған тәүге ике ҡатынға тоттора, байрам менән ҡотлай. Сочи ҡалаһында иһә, класс етәксеһе ни бары 5 мең һум бүләк итеүҙәренә ихлас күңелдән ғәрләнә, уҡыусыларының ата-әсәләренә СМС аша үпкә белдерә. Йәнәһе лә, бала тураһында һүҙ барғанда бындай һаранлыҡ килешмәй. Әлбиттә, эшенән ҡыуылды. Ә бына Италияла 48 йәшлек ҡатын бөйөр ауырыуынан ныҡ интегә, эҙләп-эҙләп донор таба алмайҙар. 8 Март байрамы алдынан уның менән өйҙәш йәшәгән ир бер бөйөрөн бүләк итә...\nИзраиль ғалимдары асыш яһаны, сәбәбен үҙҙәре лә аңлата алмай. Баҡһаң, кешенең исеме серле рәүештә уның тышҡы ҡиәфәтенә бәйле икән! Эксперимент үтеүселәргә бер төркөм кешеләрҙең фотографияларын күрһәтәләр һәм ҡайһыһына ниндәй исем килешә тип исемлек бирәләр. Осраҡлы рәүештә булһа, «күрәҙәселек» 25 процентта хаҡ булыр ине, экспериментта был күрһәткес 40 процентҡа етә, махсус компьютер программаһын файҙаланһалар - хатта 64 процент. Ҡыҫҡаһы, балаға исем ҡушыр алдынан, олораҡ аҙаштары ниндәй ҡиәфәттә, тип күҙаллау һис тә ҡамасауламаҫ.\nМәргәнлектә көс һынағыҙ!13.03.2017\nНимә ул бренд? Инглиз теленән «тамға» тип тәржемә ителә. Башта ҡулланыусының хәтеренә уйылған берәй төр тауар тураһында мәғлүмәт мәғәнәһендә ҡулланыла. Телереклама ныҡышмаллығы менән күп брендтар хәтеребеҙгә ныҡлап уйылды. «Блендаменд» тигәнде ишетеү менән, сифатлы теш пастаһын шундуҡ күҙ алдына килтерәбеҙ, ә автомобиль капотында 4 дүңгәләк күрһәк, ышаныслы һәм ҡиммәтле, Германияла сыҡҡан «Ауди», тип көнләшеп ҡуябыҙ. Тора-бара бренд терминын ҡулланыу даирәһе киңәйҙе. Ябай тауар знагынан тыш, төбәккә, тотош илгә ҡарата ла әйтелә: ситтә йәшәгәндәрҙе нимә менән ҡыҙыҡһындыра ала, был тараф ниндәй үҙенсәлеккә эйә? Әйтәйек, «башҡорт балы», «башҡорт ҡымыҙы», «ҡурай моңо» - республикабыҙҙың борондан килгән уртаҡ брендтары. Ә беҙҙең Учалы ниндәй брендтарға эйә? Әлбиттә, тәү сиратта - Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты. Ирәмәл тауы, Әүлиә шишмәһе, Ахун менгирҙары - ошо сафта. Тик һуңғылары барыһы ла Хоҙай биргән тәбиғәт һәм тарих ҡомартҡылары. Заманы шул, төбәктең абруйы, туристар өсөн әүрәткеслеге артһын өсөн яңынан-яңы брендтар булдырылырға тейеш.


Әсәйҙәр байрамы "Әсәйгә бүләк"\nИнфоурок › Дошкольное образование ›Конспекты›Әсәйҙәр байрамы "Әсәйгә бүләк"\nӘсәйҙәр байрамы "Әсәйемә бүләк"\nТөп геройҙар: алып барыусы, Карлсон, куклалар: терпе балаьы, терпе әсәье, ҡуян, төлкө, сәскәләр\n(Музыка аҫтына балалар килеп инә, алып барыусы матур биҙәлгән бүлмәгә иғтибар итә)\nҠояш нурына сорналып\nЕр йөҙөнә яҙ килә\nМатур миҙгел менән бергә\nӘсәйҙәр байрамы етә.\nБеҙҙең балалар баҡсаһы\nҺеҙҙе ҡотларға теләй,\nҘур рәхмәт әйтеп һеҙгә\nБәхет, шатлыҡтар теләй!\nУйындар ҡыҙыҡ бара.\nБелмәгәне ҡарап тора,\nБелгәне бейеп ала.\nМинән дә ҡыҙҙар, малайҙар Йырлауымды һораны.\nӘсәйҙәрҙең ҙур байрамы Йырһыҙ, моңһоҙ буламы!\nӘсәйҙәрҙең ҙур байрамы\nҺигеҙенсе март бөгөн\nБайрам булғас, бигерәк йәмле\nБарыбыҙ ҙа шат бөгөн!\nУларҙы беҙ ҡотлайыҡ.\nБеҙ тик кенә ятманыҡ.\n, Шиғырҙар ҙа ятланыҡ.\nҠуйҙыҡ әле уйлап та.\nӘсәйҙәрҙе был көндә\nБалалар: «Әсәй менән гөл ултырттыҡ» йыры\nӘсәй менән гөл ултырттыҡ,\nГөлдәр хуш еҫ тарата.\nУңғаным тип, үҫкәнем тип,\nӘсәй мине ярата.\nКем ьуң ул һинең өсөн?\nУл - һөйөклө әсәйем.\nАфарин, Карлсон, бик матур шиғыр һөйләнең!\nБалалар ҙа әсәләрен ҡотлап, шиғыр һөйләргә теләйҙәр.\nМатур яҙ көнөндә\nӘсәйҙәрҙе ҡотлайбыҙ Оҙон ғүмер, бәхет, шатлыҡ Беҙ һеҙгә теләйбеҙ!\nАпайҙарҙы, инәйҙәрҙе Ҡотлайбыҙ байрам менән!\nБеҙ бөгөн бик матурбыҙ\nНисек беҙгә шатланмаҫҡа Беҙҙең бит байрамыбыҙ!\nКем тегә матур күлдәктәр,\nКем яһәй аҫыл биҙәктәр?\nКем тәмле аштар бешерә,\nГел һине иҫкә төшөрә?\nҠайҙа барһаң, күҙ алдында Һәр саҡ күңелдә йәшәй?\nУл беҙҙең иң яҡын кеше\nУл - белһәгеҙ, - беҙҙең әсәй!\nМин бәхетле-ҡояшым бар.\nУл йылмайып, көлөп тора,\nЗәңгәр күктән ер өҫтөнә\nАлтын нурын ьибеп тора.\nМин бәхетле - әсәйем бар.\nУл иркәләп, наҙлап тора. Йөрәгемдә ниҙәр барын Күҙҙәремдән аңлап тора\nӘсәй бик аҙға китһә лә,\nИлар сиккә етәбеҙ.\nҠара бесәй менән бергә: «Ҡайт! ҡайт!» - тиеп көтәбеҙ. Әсәй ҡайтты, бесәй сапты - Эй һөйөнөп йөрөйбөҙ.\nӘсәй ҡояш алып ингән - Нурға сумған өйөбөҙ!\nКүҙ нурым һин, гөлкәйем, Нурланып сыҡҡан ҡояштай Яҡты һинең йөҙкәйең.\nӘсәкәйем, берҙән берем,\nИзге Һинең уйҙарың.\nЯҙғы елдәр кеүек наҙлы Йомшаҡ ҡына ҡулдарың.\nӘсәкәйем, тауышҡайың Сылтырап аға шишмәлә Моңо менән һәр иртәлә,\nТор, ҡыҙым, тип иркәләй.\nЯҡшы көн, нурлы көн,\nБыл ниндәй көн икән.\nӘсәйҙәр байрамы –\nБыл шундай көн икән!\nКил, һине үбәйем.\nШатланып ҡарап тор\nАлып барыусы: ә беҙҙең балалар тағы бер йыр йырлап ишеттергеһе килә. (я умею рисовать)\nКарлсон: афарин, балалар, бик матур йырланығыҙ!\nАлып барыусы: ә беҙҙең балалар тағы ла бейей беләләр Губки бантиком бейеүе.\nКарлсон: бик матур бейенегеҙ, афариндар!\nАлып барыусы: ә хәҙер беҙ әсәйҙәр менән уйнап алайыҡ. Балаларын таный алырҙар микән.\n"Үҙ балаңды таны!» тигән уйынды әсәйҙәр уйнайҙар.\nБалалар түңәрәккә торалар, бер әсәй саҡырыла, күҙе бәйләнә, музыка уйнай, шул килеш балаьын танырға тейеш.\nАлып барыусы: 8 март әсәйҙәрҙең генә түгел, ә өләсәйҙәрҙең дә байрамы!\nАуылдағы өләсәйгә Һоҡланмаған кеше юҡ.\nБөтәье лә маҡтай уны:\nУңғанлыҡта - ише юҡ.\nБелеме булмаһа ла.\nГөлдәй балаҫтыр туҡый ул Киндер ҙә Һуға ала.\nҠәҙерле өләсәйҙәр, был йыр һеҙҙең өсөн! (Һыйыр сыҡты яланға)\nКарлсон: афариндар, матур йырланығыҙ!\nҠарағыҙ әле, беҙгә хат килеп төшкән!\n(әйҙәгеҙ әле бөтәбеҙ ҙә ҡул сабайыҡ, һәм әкиәт башланасаҡ) ' Ҡурсаҡ театры спектакль ҡуя "әсәйгә бүләк"\nАлып барыусы: йәшәгән ти урманда терпе балаһы. Ул ҡыш Һайын әсәһе менән оҙон-оҙаҡ йоҡлаған ти. Ә яҙын ул аҡланға сығып ҡояшҡа ҡыуанған.\n(Терпе балаһы ҡояшҡа ҡыуана)\nТерпе: фр-фр-фр-фр! Һаумы, ҡояш апай, һаумыһығыҙ гөрләүектәр, һаумыһығыҙ, беренсе сәскәләр!\n(ҡуян килеп сыға, ҡулына йәшел япраҡ тотоп алған)\nҠуян: һаумы, терпе!\nТерпе: һаумы, ҡуян, ә һин нимә тотоп алғаның ул?\nҠуян: был салат япраҡтары, әсәйемә бүләк!\nТерпе: һинең әсәйеңдең тыуған көнөмө әллә бөгөн?\nҠуян: ююҡ! Уның тыуған көнө бөгөн түгел! Һин белмәйеңме әллә, март башында әсәйҙәрҙең байрамы?\nТерпе: ә ул ниндәй байрам?\nҠуян: ул - 8 март, бөтә әсәйҙәрҙең һәм өләсәйҙәрҙең байрамы. Бына мин дә әсәйемә бүләккә япраҡтар алып китеп барам. Ә һин әсәйеңә нимә бүләк итәң Терпе: белмәйем, минең бер ниндәй ҙә бүләгем юҡ.\nҠуян: берәй нәмә уйлап таба Һал! Ой, кемдеңдер аҙымдары * ишетелә, төлкөлөр ахырыһы. Ул мине ашар тип ҡурҡам. Ярай, мин йүгерҙем, һау бул!\nАлып барыусы: ҡуян китеп барған, ә терпе уйға батҡан. Тиҙҙән март, нимә бүләк итергә икән. Уйлап ултырған сағында төлкө килеп сыҡҡан.\nТөлкө: ҡуянды тота алманым, ой, ә кем ул бында. Бәләкәй генә терпе балаһы, тәмләкәс, мәм-мәм! Хәҙер мин һине ашайым, тештәремдә генә үткерләп алам да...\nТерпе: нимә эшләргә, мин ҡуян һымаҡ шәп йүгерә лә алмайым.\nАлып барыусы: терпе балаһы ныҡ ҡурҡҡан, кем уға ярҙам итә инде. Шул ваҡытта ул кемдеңдер аҙымдарын ишетеп ҡала. Сәскәләр: беҙ һине йәшерәбеҙ, кил бында!\nТерпе: Һеҙ кем ул Сәскәләр: беҙ сәскәләр.\nТерпе: йәшерегеҙ мине, сәскәләр!\n(терпе сәскәләр артына йәшенә)\nАлып барыусы: терпе сәскәләр артына йәшенә лә, сәскәләргә әйләнә. Төлкө терпе балаьын эҙләй башлай.\nТөлкө: ә терпе балаһы ҡайҙа булды ул. Ул да ҡасҡандыр инде, берәйен тағы ла эҙләргә тура килә инде....\n(төлкө китеп бара)\nАлып барыусы: төлкө терпе балаьын күрмәне, сәскәләр ултыра тип уйланы. Терпе сәскәләргә йәшергәндәре өсөн рәхмәт әйтте.\nТерпе балаьы: рәхмәт, сәскәләр, мине төлкөнән йәшергәнегеҙ өсөн. Һеҙ шундай матурһығыҙ, әйҙәгеҙ минең өйөмә барып, әсәйемде ҡотлайыҡ.\nСәскәләр: беҙ бик тә барыр инек тә, тик беҙҙең аяҡтарыбыҙ юҡ.\nТерпе балаһы: әсәй, әсәй, сыҡ! Мин һине 8 март менән ҡотларға теләйем!\n(терпе балаьы сәскәләр артына йәшенә. Терпе килеп сыға) Терпе: ҡалай матур сәскәләр үҫеп сыҡҡан беҙҙең өй алдында! Тик минең улым ғына күренмәй. Балалар, күрмәнегеҙме минең малайымды?\nТерпе балаьы: ә мин бында, әсәй! Был сәскәләр һинең өсөн! 8 март менән һине ҡотлайым!\nТерпе: рәхмәт, улым! Мин сәскәләрҙе бик ныҡ яратам, тик һине бөтәһенән дә нығыраҡ яратам!\nАлып барыусы: үәт исмаһам афарин, терпе балаһы! Әсәһен ҡотланы, бүләктә бирҙе.\nКарлсон: афарин, терпе балаһы, әсәһенә ниндәй матур бүләк бирҙе! Балалар, ә һеҙ әсәйҙәрегеҙгә бүләк әҙерләнегеҙме?\nАлып барыусы: әйҙәгеҙ, әсәйҙәргә бүләктәрегеҙҙе бирәйек, балалар.\nКарлсон: үәт афарин балалар, ниндәй матур открыткалар әҙерләгәнһегеҙ!\nКарлсон: миңә һеҙҙә бик ныҡ оҡшаны, тик миңә ҡайтырға кәрәк.\nАлып барыусы: тороп тор, Карлсон, әйҙә бергәләп бейеү бейеп алайыҡ!\n(түңәрәккә тороп, әсәйҙәр менән өйрәк балаларының бейеүен бейейҙәр)\nБөтәие лә ултыра, Карлсон коробкаһын эҙләй.\nКарлсон: балалар, минең матур ғына коробкамды күрмәнегеҙме? Миңә эҙләргә ярҙам итегеҙ әле!\n(Музыка уйнай, балалар коробка эҙләйҙәр)\n(Карлсон кәнфит тарата)\nҺау бул, Карлсон! Тағы ла беҙгә кил!\nҠыҙҙар һәм малайҙар!\nӘйҙәгеҙ бергләп Әсәй, өләсәйҙәргә Яҡты йөҙҙәре өсөн,\nЙылы һүҙҙәре өсөн,\nӘкиәт, йырҙары өсөн,\nТәмле аштары өсөн,\nТүҙемлектәре өсөн Рәхмәт һүҙен әйтәйек!\n(Балалар күмәкләп РӘХМӘТ тип әйтәләр)\n(Балалар әсәй, өләсәйҙәргә открыткаларын бүләк итәләр)\nҠәҙерле әсәйҙәр, ҡунаҡтар! Тағы ла берҙе һеҙҙе 8март байрамы менән ҡайнар ҡотлайбыҙ, һеҙгә ғаилә именлеге, эшегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ! Килеүегеҙ өсөн ҙур рәхмәт!\nЯрмухаметова Марьям Аксановна\nНомер материала: ДБ-021097\nКонкурс на тему "Умники и умницы"


Ғәшүрә көнө | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Ғәшүрә көнө\n« мосолман ҡәрҙәштәр!\nЙәндең һуңғы әсенеүе »\nАй башының ике көнөндә кем ураҙа (ошонда баҫ) тотһа, бер ай ураҙа тотҡан сауабы бирелә, шулай уҡ ике рәкәғәт намаҙ уҡыһа, беренсе рәкәғәттә бер Фатиха (Әлхәм) сүрәһе, ун өс мәртәбә Ихлас сүрәһен, икенсе рәкәғәттә бер Фатиха сүрәһен, ун ике мәртәбә ысын Ихлас сүрәһен уҡыһа, күп әжерле, доғаһы ҡабул булып, бәлә-ҡазанан иҫән-һау булыр.\nМөхәррәм айының 10-сы көнө Ғәшүрә көнө — оло байрам көн. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм үә сәхәбәләр был көндө мөбәрәк һанап, ҡәҙерләп ураҙа тотҡандар. Кем дә кем Ғәшүрә көнөндә бер изге эш ҡылһа, Аллаһы Тәғәлә теге кешенең бөтә гонаһларын ярлыҡап, күп сауаптар бирер.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа салләллаһу ғәләйһи үәссәләм әйткән: «Рамаҙан ураҙаһынан һуң ураҙаларҙын артығырағы Мөхәррәм айында ураҙа тотоу».\nПәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләмдең ҡатыны Хәҙисә раҙыйаллаһу ғәнһә әйткән: «Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм өс төрлө эшкә даимсылыҡ ҡыла ине. Ул өс төрлө эштен беренсеһе — Мөхәррәм айының унынсы көнөндә ураҙа тотоу. Икенсеһе — һәр бер айҙың ун өсөнсө, ун дүртенсе, ун бишенсе көнөндә ураҙа тотоу. Өсөнсеһе — иртә намаҙының ике рәкәғәт сөннәтен уҡыу». Шулай булғас, Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм был ғәмәлгә даимилыҡ ҡылғас, беҙгә дә, шәфәғәтенән мәхрүм булмайыҡ тип өмөт итһәк, уның сөннәттәрен үтәү ләземдер.\nПәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм әйткән: «Бер кеше минең сөннәттәремде ҡоро тел менән ҡылһа, пәйғәмбәр өммәтенәнбеҙ тип әйтеүҙә файҙа булмаҫ, минең сөннәтем менән ғәмәл ҡылмайынса».\nБеҙҙән алдағы ғалимдар, сәхәбәләр был көндәрҙә ураҙа тоталар ине. Хатта сабый балаларҙы имсәк имеүҙән, балаларҙы ашауҙар тыялар ине. Был Ғәшүрә көнөндә ҡырҙағы кейектәрҙе (хайуандарҙы) аулап, ашамаҫтар ине.\nӘгәр бер кеше был Ғәшүра көнөндә күршеһенең йәки бер мосолман ҡәрҙәшенең хәлен белешһә, Аллаһы Тәғәлә фәрештәләргә: «Йә, фәрештәләрем! Был бәндәнең һәр бер аҙымы һанынса, донъя мәхлүкәттәре һанынса сауаптар бирермен, яҙығыҙ», — тип әйтер һәм дәхи һәр аҙымы һанынса гонаһын ярлыҡар.\nПәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм әйткәненән: "Әгәр бер кеше Ғәшүрә көнөндә балаларына үә йәмәғәтенә күңеллелек ҡылһа йәки яҡшы кейемдәр кейендерһә, йәки хәләл тәғәмдәр (аш-һыу) булдырһа, Аллаһы Тәғәлә ул кешегә үә уның балаларына һистә мохтажлыҡ күрһәтмәҫ.\nСәхәбәләр хәҙрәти Әбү Бәкер менән хәҙрәти Ғүмәр раҙыйаллаһу ғәнһүмә: «Пәйғәмбәребеҙҙең (ғәләйһиссәләм) был һүҙен һынаныҡ, ул әйткәнсә таптыҡ», — тип әйтеләр. Йәғни: «Был Ғәшүра көнөндә йәмәғәттәребеҙҙе ҡәҙер-хөрмәт иттек, һистә ҡытлыҡ күрмәнек», —тип әйткәндәр.\nӘгәр бер кеше был Ғәшүрә көнөндә бер йәтимдең күңелен шатландырһа, Аллаһы Тәғәлә ул кешенең йөҙөн тамуҡ утына харам ҡылыр.\nБер кеше был Ғәшүрә көнөндә ғөсөл ҡойонһа, бөтә гонаһларынан паҡ булыр, әсәнән яңы тыуған кеүек булыр. Бер кеше был көндә бер изге эш ҡылһа, ул кешегә Аллаһы Тәғәлә бик күп сауаптар бирер. Әгәр бер генә гонаһ ҡылһа Аллаһы Тәғәлә ул кешегә ҡаты ғазап ҡылып, пәйғәмбәребеҙҙең ҡыҙы Фатима раҙыйаллаһу ғәнһәнең улдары Хәсән үә Хөсәйенде үлтергән кешеләргә ҡылған ғазапты ҡылыр.\nХәсән менән Хөсәйен раҙыйәллаһу ғәнһүмәләр был көндә шәһит киттеләр: хәҙрәти Хәсәнде ағыуҙанылар, хәҙрәти Хөсәйенде ҡылыс илә шәһит иттеләр.\nӘгәр бер кеше был көндә саң тиклем хәйер-саҙаҡа бирһә, Аллаһы Тәғәлә ул кешегә оло ҙур әжер бирер һәм барса бәләләрҙән имен ҡылыр. Уның өсөн бәлә күктән инәр, саҙаҡа күккә ашар, икеһенең буйы бер булыр. Саҙаҡа күктән инә торған бәләне туҡтатыр, ул бәлә һис зарар итмәҫ, зарар итһә ул зыян өсөн Аллаһы Тәғәлә күп файҙалар бирер. Күркәм сабырлыҡ үҙе ҡылыр, ул сабырлыҡ бәрәкәтендә был кеше ожмахлы булыр. Аллаһы Тәғәлә һәр бер ғәмәлгә сауапты хисап менән бирер, сабырға сауапты хисапһыҙ бирер тинеләр. Донъяла бәлә-ҡаза күреп сабыр ҡылған бәндәләрҙең ҡиәмәт көнөндә сауаптары күп булыр.\nҒәли раҙыйәллаһу ғәнһәнән риүәйәт ҡылынды: "Кем донъянан китеп гүргә керһә, ул гүрҙән тауыш килер: «Әй: Әҙәм улы! Минең өсөн нәмә килтерҙең? Мин һинең өсөн дүрт нәмә ирештерер инем», — тигән:\nберенсеһе — ҡәбер тарлығы;\nикенсеһе — ҡәбер ҡараңғылығы;\nөсөнсөһе — ҡәбер яңғыҙлығы;\nдүртенсеһе — йылан, саян.\nМәрхүм әйтер: «Әй, гүр! (ошонда баҫ) Мин һиңә дүрт нәмә килтерҙем: беренсеһе — Хаҡ Аллаһы Тәғәлә бойорған биш ваҡыт намаҙ килтерҙем; икенсеһе — Аллаһы Тәғәләне күп зикер ҡылған тел килтерҙем; өсөнсөһе — рәхимле күңел килтерҙем; дүртенсеһе — изгелек килтерҙем», — тигән.\nБәлә-ҡаза килгәндә «һаҡланмағанлыҡтан» тип көйөнеү бик хата эштер. Изгелек менән яуызлыҡ һәр икеһе Аллаһы Тәғәләнең тәҡдире менәндер. Бер ҡайғы ирешһә тән йәһәтенән, йәки бер ағзаның ауырыу йәһәтенән: «Был ҡайғы Аллаһы Тәғәләнең тәҡдире менән бер гонаһым сәбәплелер» тип тәүбә үә истиғфәр менән мәшғул булырға тейешлелер һәм был кәлимәгә даимсылыҡ ҡылырға кәрәк: «Иннәә лилләәһи үә иннәә иләйһи раджиғуун». Мәғәнәһе: «Беҙ Аллаһының бәндәһе, әлбиттә, Аллаһының хозурына ҡайтасаҡбыҙ, Аллаһы Тәғәләнең хөкөмдәренә разыйбыҙ». Кем дә кем ҡайғы ирешкәндә был кәлимәгә даимсылыҡ ҡылһа, ул кеше Аллаһы Тәғәләнең рәхмәтенә ирешер үә Дәхи сабыр итеүселәр йөмләһенән булыр. Ҡайғыларға, бәлә ҡазаға сабыр итеп зарланманмаусылыҡ пәйгәмбәрҙәр фиғелелер. Бер ҡайғы ирешһә бер-беребеҙгә сабыр итергә үә өгөт-нәсихәт ҡылмаҡ кәрәк.\nРиүәйәттәр: Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм әйтте: «Бер кеше Мөхәррәм айының унынсы көнөндә ураҙа тотһа, ул кешегә Аллаһы Тәғәлә ун мең фәрештә сауабын бирер. Ун мең хажи үә ғөмрә ҡылыусының сауабы бирелер, ун мең шәһиттең сауабы бирелер».\nБер кеше Ғәшүрә кисендә бер мөьминде ифтар ҡылдырһа, бөтә Мөхәммәд ғәләйһиссәләм өммәте уның янында ифтар ҡылып, тамаҡтарын туйҙырған кеүек булыр.\nСәхәбәләр: «Йә, Рәсүлуллаһ! Башҡа көндәргә ҡарағанда ни өсөн Ғәшүрә көнөн Аллаһы Тәғәлә шулай артыҡ итте?» Рәсүлүллаһ әйтте: "Дөрөҫ, Аллаһы Тәғәлә ерҙәрҙе үә күктәрҙе Ғәшүрә көнөндә яратты, диңгеҙ лә Ғәшүрә көнөндә яратты, Ләүхел – Мәхфузделә, ҡәләмде лә Ғәшүрә көнөндә яратты. Әҙәмде Ғәшүрә көнөндә яратты, әсәбеҙ Һауаны Ғәшүрә көнөндә яратты. Йәннәтте яратты һәм атабыҙ Әҙәмде ожмахҡа Ғәшүра көнөндә индерҙе.\nФирғәүен батшаһы Ғәшүрә көнөндә батырылды һәм бәни, Исраил улдары уның эҙәрлекләүенән ҡотолдо.\nӘйүб ғәләйһиссәләмдән Ғәшүрә көнөндә пәйғәмбәр итеп ебәрелде.\nДауыд ғәләйһиссәләмдең гонаһы Ғәшүрә көнөндә ярлыҡанды.\nБыл көн Нух ғәләйһиссәләмдең көймәнән ергә баҫҡан көнөлөр. Шулай булғас, Нух ғәләйһиссәләм ул көндә шөкөр йөҙөнән ураҙа тотто. Ул туфандан ҡотолоп ергә баҫты.\nСәғид бин Хәбир ибн Ғәббәстән риүәйәт: "Мөхәммәд ғәләйһиссәләм Мәҙинәгә килде. Ғәшүрә көнөңдә йәһүдтәрҙең ураҙа тотҡандарын белде. Бының хикмәтен йәһүдтәрҙән һораны. Йәһүдтәр әйттеләр: «Ул көндә Муса менән Бәни Исраил ҡәүемен Аллаһы Тәғәлә өҫтөн ҡылды фирғәүен ҡәүеменән. Шулай булғас, беҙҙә ул Ғәшүрә көнөндә ураҙа тотабыҙ хөрмәт йөҙөнән ололап». Шунан һуң, Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм әйтте: «Беҙ Муса ғәләйһиссәләмгә һеҙгә ҡарағанда лайығыраҡбыҙ», тине лә, Ғәшүрә көнөндә ураҙа тоторға үҙ өмәтенә бойорҙо.\nИбн Ғаббастан риүәйәт: Зөлхизә айының һуңғы көнөндә һәм мөхәррәм айының беренсе көнөн ураҙа тотоу менән башлап ебәреү, йәғни үткән йылды ураҙа тотоп оҙатып, яңы йылды ураҙа менән башлап ебәреү ғәйәт мөстәхәб ғәмәлдәрҙән иҫәпләнер. Аллаһ Тәғәлә был бәндәнең ошо ураҙаһын илле йыллыҡ гонаһларына кәффәрәт итеп иҫәпләр.\nИбн Ғаббас раҙыйаллаһу ғәнһәнән бер хәҙис-шәрифтә: «Кем Ғәшүрә көнө ураҙа тотһа, Аллаһы Тәғәлә уға кис-төндәрен йоҡламайынса зикер-ғибәҙәттә үткәргән, кисәләрен ураҙала үткәргән 60 йыллыҡ ғибәҙәт сауабын яҙыр. Шулай уҡ уға 1000 шәһид сауабы ла яҙылыр. Ғәшүра көндө ураҙа тотҡан кешегә 7 күк әһеленең сауабы яҙылыр. Ғәшүрә көндө берәүгә ауыҙ астырыуға ашарҙай ризыҡ бирһә, ул кеше ураҙала көн үткәргән бөтә Мөхәммәд ғәләйһиссәләм өммәтенә ауыҙ астырған кеүек сауаплы булыр. Ғәшүрә көндө берәр йәтимдең башын һыйпаһа, башындағы сәстәр һанынса йәннәттә дәрәжәһе артыр».\nАллаһ Тәғәлә Ғәшүрә көнөн матур итеп ғибәҙәттә, ураҙала үткәрергә насыйп итһен.\nҒәшүрә көнө намаҙы: https://nazir1965.com/bez-rubriki/%D2%93%D3%99sh%D2%AFr%D3%99-k%D3%A9n%D3%A9-nama%D2%99y.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 06.10.2016 в 00:58, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


2012 йылда һаулыҡ һаҡлау объекттарын төҙөүгә һәм реконструкциялауға миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n2012 йылда һаулыҡ һаҡлау объекттарын төҙөүгә һәм реконструкциялауға миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән\n15:03, 28 июня 2012 Йәмғиәт\nБыйыл һаулыҡ һаҡлау объекттарын төҙөүгә һәм реконструкциялауға республика бюджетынан миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән, тигән мәғлүмәт бирелә БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы сайтында.\nШулай итеп, Республика адреслы инвестицион программаһы сиктәрендә Октябрьскийҙа 2-се ҡала дауаханаһының перинаталь үҙәге өсөн 80 койкалыҡ акушерлыҡ корпусы төҙөлә. Октябрьский бала табыу йорто район-ара перинаталь үҙәк статусын алған, шуға күрә ҡаланан тыш ул Шаран, Туймазы, Йәрмәкәй, Баҡалы, Бишбүләк райондарын хеҙмәтләндерә. Бала табыу йортоноң бинаһы 1951 йылда уҡ төҙөлгән, һәм әле бала табыу залдарына, операциялар үткәреү, процедура һәм башҡа төрлө биналарға ҙур ҡытлыҡ кисерә, яңы тыуған сабыйҙарҙы аяҡҡа баҫтырыуҙың икенсе этабын ойоштороу мөмкинлеге лә юҡ.\n2008 йылда проектлау эштәре үткәрелгән, 2009-ҙа Дәүләт экспертизаһынан ыңғай һығымта алынған. Төҙөлөш эштәрен подряд ойошмаһы быйыл март аҙағында башлаған.\n– Төҙөлөштөң был этабында колонналар, бина каркасының урҙаһы монтажлана, стеналары күтәрелә, «А» блогының нигеҙе һалына. Төҙөлөш-монтажлау эштәрен 2013 йыл аҙағына тиклем тамамлау планлаштырыла, – ти ҡала дауаханаһының баш табибы Рөстәм Вәлиев.\nУның фекеренсә, яңы акушерлыҡ-педиатрия стационарын асыу бала көткән һәм бала тапҡан осорҙа ҡатын-ҡыҙҙарға махсус медицина ярҙамының сифатын күтәрергә, сабыйҙар араһында үлем һәм ауырыу осраҡтарын кәметергә, тыуым күрһәткестәрен арттырырға мөмкинлек бирәсәк.\n2012 йылда Республика адреслы инвестиция программаһы менән 20 яңы һаулыҡ һаҡлау объектын төҙөү һәм әле эшләп килгән бишәүһен реконструкциялау ҡаралған.


Баш ҡала үҙәге яңы төҫ ала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБаш ҡала үҙәге яңы төҫ ала\n06 июня 2019 — 19:19 ГТРК «Башкортостан»\n“Өфөкабель” ойошмаһының элекке административ һәм сәнәғәт бинаһын төҙөкләндереү дауам итә. Батша заманында бында губернаның ер идаралығы урынлаша һәм хәҙер төҙөүселәр элекке йөҙөн кире ҡайтара. Скульпторҙар гипстан биҙәү деталдәрен эшләгән. Эшселәр бинаға манара ҡуйҙы, ҡыйығын алмаштырҙы һәм әле стеналарын буяуға әҙерләй. Икенсе сиратында сәнәғәт бинаһы ла төҙөкләндереләсәк. Әле бында ремонт эштәренә әҙерлек бара. Обьект сауҙа, күңел асыу һәм эшлекле үҙәккә әйләнер, тип көтөлә.


Асҡын районы Солтанбәк ауылында башҡорт рухлы лагерь эшләй\nБирелә билдәле яҙыусы Мәрйәм Бураҡаеваның ”Йәйләү” программаһы өсөнсө йыл рәттән тормошҡа ашырылғанға, ярайһы ғына тәжрибә туплағандар. Өлкән тәрбиәселәр булып йыл да урындағы мәктәптең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары эшләүе лә ҡыуаныслы.\nЛагерҙы асыу беренсе матур байрам була. Тәүге көндә үк Балыҡсы һәм Танып ырыуҙарына бүленгән балалар ырыу атрибуттарын — оран, тамғаларын әйтеп, бер-береһен сәләмләй. “Быға тиклем “Беҙ таланттар эҙләйбеҙ” бәйгеһе үткәрелеп, шундағы иң матур номерҙар ҙа яңынан күрһәтелде асыу тантанаһында. Балаларҙы бигрәк тә ҡунаҡ — Рәми Ғарипов исемендәге гимназия уҡыусыһы Инсаф Мәрүиевтың өҙҙөрөп ҡурайҙа уйнауы хайран итте. Эмилия Зәйнуллина менән тәрбиәсе Розалия Факкарованың Зәйнәб Биишеваның ”Өйрәнсек менән Һөнәрсе” әҫәрен ҙур оҫталыҡ менән сәхнәләштереүен ҡыҙыҡһынып ҡаранылар. Башҡа сығыштар ҙа алҡыштарға күмелде. Беҙ бер көн дә тик тормайбыҙ. Ағинәйҙәр менән дә осраштыҡ, "Һылыуҡай" бәйгеһе лә үткәрҙек. "Һаумы, һаумы, әкиәт!" тигән сарала әкиәттәр сәхнәләштереүҙе лә балалар хәтерҙәрендә оҙаҡ һаҡлар. Ғаилә йылы темаһына арнап та бай йөкмәткеле сара уҙғарҙыҡ. Уның сиктәрендә йырҙар, шиғырҙар ятланыҡ, һүрәттәр төшөрҙөк. Хатта плакаттар эшләгәндәр ҙә булды. Рус, татар милләтенән булғандар ҙа бер саранан да ситтә ҡалмаһын, башҡалар менән бер рәттән уртала ҡайнаһын, күңелдәре рух менән һуғарылһын өсөн бөтә тырышлығыбыҙҙы һалабыҙ", — ти лагерь начальнигы Алһыу Фәрәхова.\nЛагерҙа тарихты өйрәнеүгә лә ҙур иғтибар бирәләр. 12 июнь — Рәсәй көнөндә көндөҙгө лагерға йөрөүсе балалар менән бергә мәктәп музейында булғандар. Солтанбәк уҡыусылары музейҙың тарихы менән таныштыра һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан олатайҙары тураһында һөйләй.\nАуылға ингән ерҙә ҡуйылып, Һөйәнтүҙ ауылының фажиғәле яҙмышы тураһында һөйләгән стелаға экскурсия ойошторолған. Мең кешенең ғүмерен ҡыйған ҡанлы тарих, ҡарғыш һәм нәфрәт һүҙҙәре менән һуғарылған "Тәфтиләү" йыры бөтәһен дә тетрәндерә.\nОшо аҙнала "Бейемәгән башҡорт юҡ" девизы аҫтында тағы бер матур сара — Шәжәрә байрамы үткән. Бында күмәк бейеүҙәр һәм башҡорт бейеүе элементтары менән әҙерләнгән флешмоб күрһәткәндәр. Башҡорт мәҡәлдәрен иң күп белеүселәр бәйгеһе лә ойошторолған. Башҡорт йырҙары башҡарып, башҡорт уйындары ойоштороп, күңелле ял иткәндәр.\nАлда әле тағы ла иҫтәлекле һәм матур саралар көтә лагерҙа ял итеүселәрҙе. Иртәгә — Һабантуй байрамы, 22 июндә — фашистик Германияның илебеҙгә баҫып кергән көндө Хәтер кисәһе үткәреү планлаштырылған.\nБалалар оҙаҡламай лагерь менән хушлашасаҡ, ләкин улар бынан матур хәтирәләр менән ҡайтасаҡ. Тәрбиәселәр балаларҙа илһөйәрлек, телһөйәрлек тәрбиәләү, күңелдәрендә моң уятып, һәләттәрен асыу, дуҫлашһындар өсөн бөтәһен дә эшләне.


Йәш бейеүселәр оҫталарҙан кәңәш алды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЙәш бейеүселәр оҫталарҙан кәңәш алды\n15:51, 15 июля 2010 Йәмғиәт\nКүгәрсен районында «Байыҡ» Республика балалар башҡорт бейеүҙәре конкурсының финал көндәре дауам итә.\nБөгөн көндөң тәүге яртыһында мастер-кластар үтте, уларҙы танылған бейеүселәр Радмир Бәҙретдинов, Риф Ғәбитов, Рәшиҙә Туйсина, Зинфира Абдулхаҡова үткәрҙе. Улар –конкурс жюрийы ағзалары һәм Фәйзи Ғәскәров исемендәге академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең легендар солистары. Мэтрҙар финал номерҙарын ҡараны һәм йәш бейеүселәргә һәм уларҙың педагогтарына консультациялар бирҙе. Шулай уҡ мастер-класта хореографтар — башҡа төбәктәрҙән — Дағстандан һәм Чечнянан саҡырылған коллективтар етәкселәре лә ҡатнашты.\nКөндөң икенсе яртыһында, бер аҙ ял иткәндән һуң, балалар репетицияларын дауам итте. Еңеүселәрҙең исемдәре 17 июлдә, шәмбе көнө, гала-концертта иғлан ителәсәк. Финалда 230 бала ҡатнаша.


Чилиҙың башҡалаһы Сантьяго ҡар аҫтында ҡалды. Бер кеше һәләк булған. Электр тапшырғыс сымы өҙөлөү сәбәпле ике кеше йәрәхәтләнгән. 250 мең кеше утһыҙ ҡалған.\nМәскәү өлкәһендә флайбордистар шоуы үткән. Янып тороусы костюмдар кейеп алған спортсылар төрлө сальтолар эшләгән, һыуға сумған һәи киренән өҫкә табан атылған. Шоу фейерверк менән тамамланған.\nТверь өлкәһендәге Конаково аэродромында вертолеттарҙа уҙышыу буйынса донъя кубогының икенсе өлөшө үткән. Австрия, Белоруссия, Польша, Рәсәй һәм Украинанан 35 экипаж дүрт номинация буйынса көслөләрҙе асыҡлаған.\n19 июля 21-се быуатта ауыл нисек булырға тейеш\n19 июля Исемлек киңәйтелә


Башҡортостандың 42 һайлау участкаһында веб-камералар булмаясаҡ\n21 Февраль 2012, 13:06\nБашҡортостанда булдырылған 3509 участканың ҡырҡ икәүһендә веб-камералар булмаясаҡ. Был хаҡта техник видеокүҙәтеү саралары эше менән таныштырыу барышында Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев хәбәр итте.\n— Башҡортостанда 3509 һайлау участкаһы булдырылды, - тине ул. – Тауыш биреү урындарын веб-камералар менән йыһазландырыу алдағы һайлауҙарҙа ҡулланыласаҡ яңы бер сара булып тора. Видеокүҙәтеү саралары тик 3467 участкала урынлаштырыласаҡ. 42 участкала улар булмаясаҡ.\nБилдәләп үтәйек, Башҡортостан – видеокүҙәтеү системаларын урынлаштырыү буйынса Рәсәйҙә Президент һайлауҙарына әҙерлек эштәрен беренсе булып тамамлаған төбәк. Һайлауҙар барышын тапшырыу өсөн барлыҡ тиерлек элемтә каналдары әҙер.


Бала саҡҡа ҡайттым бөгөн ҡабат,\nҠабат ҡайттым инде, ҙурайғас;\nТыуған өйөм хәтирәһе менән\nӨй икмәген тәмләп ашағас.\nТаныш еҫе – өй икмәге еҫе,\nКүҙ алдында баҫыу-ҡырҙарым.\nЕремдең бер гөлсәскәһе генә\nСитән буйындағы әрем дә.\nУл да, минең кеүек, гел наҙланып\nБашын эйә килгән һәр көнгә.\nКөн бик ҡырын ҡарап ҡуя быға,\nӘйтерһең, ул башҡа төрлөрәк.


27 октябрҙә Өфөлә Инвестициялар, күсемһеҙ милек һәм девелопмент форумы асыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n27 октябрҙә Өфөлә Инвестициялар, күсемһеҙ милек һәм девелопмент форумы асыла\n16:38, 26 октября 2011 Иҡтисад\nКесаҙна, 27 октябрҙә, Өфөләге «Аҡбуҙат» ипподромының төп күргәҙмә майҙанында Инвестициялар, күсемһеҙ милек һәм девелопмент форумы асыла. Уның сиктәрендә традицион «Күсемһеҙ милек. Көҙ–2011» күргәҙмә-йәрминкәһе һәм эшлекле саралар үтәсәк. Профессионалдар өсөн һәр төрлө конференциялар, семинарҙар, түңәрәк өҫтәлдәр, халыҡ өсөн консультациялар, оҫталыҡ кластары һәм тренингылар үткәреләсәк.\nФорумды асыу тантанаһына БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афониндың, Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүдовтың, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаровтың һәм башҡаларҙың ҡатнашыуы көтөлә.\nФорумды асыу тантанаһынан һуң журналистар өсөн брифинг ойоштороласаҡ.\nҮткәреү урыны –«Аҡбуҙат» ипподромы.


"Ультра"ла балалар күңел асты\nРеспубликаның кескәйҙәр өсөн сыҡҡан “Аҡбуҙат” журналы Башҡортостан Башлығы грантына тормошҡа ашырылған эштәрен күрһәтте.\nБашҡорт теле көнө уңайынан матур сараларҙың баш ҡаланың сауҙа үҙәктәрендә лә үтеүе бик уңышлы алым булды. Ял көндәрендә бит халыҡ ғаиләһе, балалары менән бергә тап шундай урындарға барырға күнеккән. Тимәк, сараларҙа күберәк кеше, шул иҫәптән башҡа милләт вәкилдәре лә ҡатнаша алды.\n“Ультра” сауҙа комплексында халыҡ айырыуса күп ине. Ундағы саралар башлыса бәләкәй балаларға арналды. Республиканың кескәйҙәр өсөн сыҡҡан “Аҡбуҙат” журналы Башҡортостан Башлығы грантына тормошҡа ашырылған эштәрен күрһәтте. Ул - “Урал батыр” эпосы буйынса башҡорт телендәге балалар комиксы һәм уның буйынса төшөрөлгән анимация фильмының исем туйы. Ҡунаҡтар был йәнһүрәттең тизерын һәм унан өҙөктәр ҡарай алды. Шулай уҡ “Урал батыр” эпосына нигеҙләнеп башҡарылған комикстар китабының да исем туйы үтте.\nСабыйҙар презентацияны рәхәтләнеп ҡараны. Улар өсөн башҡа ҡыҙыҡлы саралар ҙа ойошторолғайны: һүрәт төшөрҙөләр, комикс һүрәттәре эскиздарын буяп ҡыуандылар, геройҙарҙы ҡырҡып эшләү буйынса уйында ҡатнаштылар.\nСауҙа комплексында көн буйына башҡортса дәртле музыка яңғырап торҙо. Һәр кем рәхәтләнеп бейене, күңел асты. Матур байрам әле һаман дауам итә.\nФото: "Бәйләнештә" социаль селтәрендәге “Аҡбуҙат” журналы төркөмөнән.


Билдәләре, уйлайым, - тип етди мөнәсәбәт эҙләгән кеше - Яңылыҡтар ослепительно\nБилдәләре, уйлайым, — тип етди мөнәсәбәт эҙләгән кеше — Яңылыҡтар ослепительно\nШул факттарҙы иҫәпкә алғанда, беҙ йәшәгән йәмғиәттең, кешеләрҙең һәр ваҡыт үҙ урынын эҙләп ерҙә, ғәжәпләнеү ҙә беҙгә тейеш түгел, был яҡшы тормош ойошторорға һәм һәр тотороҡло булыуын теләр инем. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йыш ҡына күҙ йәштәре менән тамамлана һәм был ынтылышты борсолоп, уларҙан ҡасырға тырыша инек беҙ. Билдәле бер йәшкә, беҙҙең менән йәнәш, беҙ тотороҡлоҡ теләйем һәм партнер була тураһында хәстәрлек, тормошо менән бара, беҙ уларға ярҙам итәбеҙ. Ай-һай, ауыр тикшереү, әгәр һеҙ етди кешеләр менән осрашыу тураһында уйлайбыҙ беҙ. Күп кенә ир-егеттәр етди ҡарашынан ҡурҡам, сөнки улар, тип иҫәпләй улар ҡатын-ҡыҙ азатлығының сикләнгән булыуы. Шулай итеп, нисек тикшерергә мөмкин, әгәр һеҙ ысынлап та ла, заботиться тураһында кеше. Бына бер нисә советтары, был һорауға яуап биреү өсөн һезгә ярҙам итә. Маҡсатты тормошҡа бик мөһим булып, беҙ уны уятыр, һәм йәшәйеш мәғәнәһен аңлатып бирегеҙ. Шуға күрә һәм үҙенә оло маҡсаттар ҡуйып күп кенә кеше бар.\nШуға күрә кемделер эҙләп торманы мөнәсәбәттә булған, йәки һеҙ кем булырға бер ваҡытта ла ҡамасаулай алмай. Кеше, ул һеҙҙең маҡсатҡа ирешергә ярҙам күрһәтә, уның тураһында һеҙҙә ниндәй хәстәрҙәр. Әгәр уның бөтә иғтибарын үҙенә иң яҡшы өҫтәмә зарур, тимәк, рәсми рәүештә ул шул уҡ ваҡытта һеҙҙең мөнәсәбәт теләмәй. Иң матур әйберҙәр, кеше күреп, беҙ уларҙы башҡа кеше булыу-ул уның йылмайып. Эмоцияларҙы белдереү, йылмайып менән гарантиялы, һеҙ был ыңғай һыҙатын башҡа кеше күрергә була. Күпселеге ир-аттар, ҡатын-ҡыҙҙарын ҡыҙыҡһындырмай улар, ҡағиҙә булараҡ, подсознательно йылмайып, уларҙы күреп, улар яратҡан кеше. Бына ни, ҡасан ир-аттар, уларҙан бәхетле йылмайған ҡыҙҙар менән мөнәсәбәттәрегеҙ тураһында уйланырға һәм үҙе оҙаҡ оҙаҡ ҡарап кәмһеткәндәр. Кеше, ул һәр ваҡыт табырға тырыша отговорка, аҫыл минуттар ваҡытта ла һеҙҙең менән осрашырбыҙ атҡаҙанған һеҙҙең өсөн түгел. Беҙ әгәр икенсе кеше дауам иҫәпләшмәй, беҙ уны ебәрергә тейеш. Әлбиттә, һеҙ тейеш исегездә тотоғоз, барыһы да булырға мөмкин. тормошҡа, эшкә оҙаҡ ҡалған, тәғәйенләнеше башҡа булғас. Шуға күрә, әгәр һеҙ эҙләп ир-аттар менән осрашыу аҡлау түгел, һәр тапҡыр, һеҙ һәм һеҙ теләгәндәр менән осрашыу мөмкин тиклем күберәк үткәрергә теләүселәр ваҡыты оҙайтыла, тимәк, һеҙ уның тураһында етди уйлана. Быуаттарҙан килгән, беренсе, яңы уянған кеше нимә эшләргә һуң күпселек телефондарҙа хәбәрҙе тикшереү. Бына ни ҡатын-ҡыҙ ир-аттың күп һөйләй хәбәрҙәр ебәрә һәм уны етештереү тәьҫир ҡалдырырға тырышып, һәр көн»хәйерле иртә». Ҡатын-ҡыҙҙарҙың күпселеге өсөн был бик мөһим, сөнки, улар фекеренсә, партнер менән улар иң иртәне тураһында уйлайым. Һәм уларҙы белеп шатлана, уларҙың төрҙәре, улар бөтә ваҡытын ир-егет. Беҙ күп кенә күрергә мөмкин, фильмдар кеүек, бер-береһен яратыусылар иртән буйынса хәбәр ебәрә. Күпселек ҡатын-ҡыҙҙы ярата һәм мөһим сюрприз түгел, был шулай буласаҡ, улар өсөн был символы булып, кешеләрҙе уйлап, уларҙы хәстәрлекле һәм ҡыҙыҡлы. Шулай итеп, әгәр һеҙ эштән буш ваҡытта һеҙ ир-егетте йәки фатир һеҙ килгәс, бәлки, һеҙҙең тыныс булыуығыҙ тураһында мөнәсәбәт. Әфәнде, был ҡыҙ бәхетле һәм уңышлы булыуы ҙур өмөт күпкә күберәк ҡыҙыҡһына ул.\nмөнәсәбәт күрһәтергә тырыша улар\nБыл мотлаҡ ҡиммәт булырға тейеш түгел, тотоноп торорлоҡ ике сәғәт әҙерләү һәм ҡайһы баҫыуҙа йәки, икенсе яртыһы тип ғәжәпләнде. Күп ваҡытты бергә үткәрҙек, бер нисә мөмкин тиклем күберәк ярата. Нимә тураһынды был сәйер юҡ, әлегә беҙ үҙ бурысын аҙағынаса башланы. Был йортта ҡайһы берҙә көнөнә көндәлеге булыуы мөмкин, тағы бер тапҡыр ресторанға бара. Осрашыу барышында кино ҡуйып йөрөгәндә, ял паркы туңдырма йәки хатта итер өсөн, бергә ваҡыт үткәрәбеҙ. Әгәр һеҙ уның менән осрашыу етештерергә тәьҫир ҡалдырған тырыша идеялар, һеҙ тейеш, тип ышана ул, һеҙ генә түгел, ҡыҙыҡһындыра, борсой, тип уйларға һәм әйтергә һеҙ. Бөтә хәтерләй һәм, кем кайгыртсак тураһында, йәғни, йыш ҡына йылмая тейеш алыу өсөн тотороҡло мөнәсәбәт, күренеүенсә, уның кешеләр менән ваҡыт үткәрергә ярата. Нисек беҙ барыбыз ла яҡшы белә, шул изге Валентин Көнөндә — бер көн эсендә уларҙың һатып ҙур табыш беркетелгән, эш ҡасан етә һатыу сәскә һәм тәм. Кеше үҙ үҙен яратырға тейеш түгел, әммә изге валентина көнөнә бүләк партнер генә сикләнгән, тормошҡа попросту йәки оло тыуған көнө йәки һөйләшеү осраҡта ҡатын-ҡыҙҙар көнө. Шулай уҡ бәләкәй мөнәсәбәттәргә ишара. пункты, мытье кеүек һауыт-һаба, пылесосить йәки иртәнге аш әҙерләй. Барыһы ла, эшләргә, ир-тип, үҙенең ҡыҙын күрһәткән өсөн, һәм ул уның тураһында заботиться, уның ярҙам итә, уның менән һоҡланыу һәм танылыу яулай. Социаль селтәрҙәрҙә дәүерендә, кеше хисе аша үҙенең музыкаль әҫәрҙәр күберәк бирергә тырыша. Бигерәк тә йырҙар шул йәш кеше бүленеп, йәшерен мәғәнәһе булыуы ғына был кешене таныны, уларҙы етештерергә тели тәьҫир ҡалдырған. Бындай йырҙарҙа лирик романтик булырға тейеш йәки бер нәмә, билдәле кешеләр менән бәйле, беҙ был йырҙарымды уларға бағышлайым. Был яҡшы ысул, тип әйтеүҙән башҡа кешеләр өсөн, беҙ ни үҙен нисек тоя һәм хәстәрлек беҙҙең. Күп кенә кешеләр тойоп, тирә-яҡ мөхиткә баҫым яһаны яғынан эҙләгеҙ тормош икенсе яртыһы. Бынан тыш, уларҙы борсомай, тип уйлайым һәм башҡа кешеләр тураһында әйткәндә, улар табалар. Әгәр һеҙ уның тураһында етди уйлап, хәстәре түгел, ул булмаһа, һин уны дуҫтарың менән күрешеп тип уны тыйыу йәки әгәр һеҙҙең ата-әсәһе уны яратмаған. Ғашиҡ кеше генә кеше тураһында заботиться, уның һайлау. Шуға күрә, иң яҡшы ысулы-уны кеше өсөн был иғтибар итмәй һәм башҡа темпын күҙәтә. Беҙ һәр береһендә индивидуаль, һәм беҙ онотмаҫҡа тейеш, тип. Теләһә ҡайһы мөнәсәбәттәрҙә иң мөһиме-мөхәббәт, бер-береңә ихтирам һәм оҫталыҡтарына таянып\n← Видео Подсказка для записи Skype\nсоциаль селтәрен булдырыу →


Өфөлә бик шәп кеше, скульптор - Николай Александрович\nКалинушкин йәшәгән. Ул Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Р еспубликаһының атҡаҙанған рәссамы тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була.\nРәссамдың модельер сәнғәтендәге "Д. Бурлак", "А. Тюлькин" һәм "А. Солженицын", станокта башҡарылған скульптурала "А. С. Пушкин", "М. В. Нестеров", "Анна Ахматова" эштәре\nҙур һөйөү һәм хөрмәт менән һуғарылған. Авторҙың күп кенә эштәре Рәсәйҙә генә түгел, Болгарияла, Италияла, Румынияла, Францияла, Польшала үткән күргәҙмәләрҙә лә урын таба.\nКем һуң ул, Николай Калинушкин\nУл 1948 йылдың 25 ғинуарында Өфөлә донъяға килә. Бала сағы ул осор балаларынан бер нимәһе менән дә айырылмай: ас\nһәм яланғас, әммә шат һәм бәхетле ваҡыт. Эргәлә элекке яуги р -фронтовиктар булыуы һуғыштан һуңғы осор балаларының донъяға ҡарашы формалашыуында ҙур роль уйнай.\nМалай 114 - се урта мәктәптә белем ала, художество мәктәбе нә - Огородниковтың күнекмәләренә йөрөй. Артабан 2 - се педагогия колледжының художество - графика бүлегенә уҡырға инә. Армияла хеҙмәт иткәндән һуң Мәскәү юғары художество - сәнәғәт училищеһын тамамлай. Калининградтан саҡырыу алыуына ҡарамайынса, Калинушкин Өфөгә әйләнеп ҡайта.\n1977 йылдан башлап уның ижади тормошо Өфө менән тығыҙ\nбәйле. Ул Башҡорт дәүләт педагогия институтының художество - графика факультетында һүрәт төшөрөү һәм скульптура фәне буйынса белем бирә. Күп ваҡытын институттың оҫтаханаһында үткәрә. 1980 йылда СССР Рәссамдар союзына инә.\nНиколай Калинушкин 2004 йылдың 20 апрелендә 57 - се йәше менән барғанда вафат була. Уның һуңғы биш йылдағы төп ҡаҙаныштары араһында - яугир - интернационалистарға\nарналған һәйкәл дә бар, уның тәрән драматизмы һәм героик патетикаһы рәссамдың юғары гражданлығы һәм патриотлыҡ рухына дәлил.\nБөйөк Еңеүҙең 50 йыллығына Өфөлә Еңеү Паркының төп ансамблен төҙөү тамамлана, ул Дмитрий һәм Павел\nВинкельмандарҙың оҫтаханаһында башҡарыла. Шул уҡ ваҡытта Рәсәй Афғанстан ветерандары союзының Башҡортостан бүлексәһе етәкселеге Афғанстан һуғыштарында баштарын һалған яугирҙарға һәйкәл төҙөүҙе планлаштыра.\nҺәйкәл өҫтөндә эшләүгә Николай Калинушкин менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итеүсе ағалы - ҡустылы Винкельмандарҙы йәлеп итергә булалар.\n1998 йылда буласаҡ һәйкәдең эскизы әҙер була. Ижади колектив уның концепцияһы өҫтөндә етди эш алып бара. Монументтың үҙәк өлөшөндә хәсрәткә батып улын көтөүсе Әсә\nбулырға тейешлеге шик тыуҙырмай. Тик бына ул ниндәй булыр Lсә эргәһендә кем булырға тейеш Был һорауҙарға яуап эҙләү ике йыл дауам итә.\nҺәйкәл ҙур булмаған постаментта бронзанан ҡойолған Әсә скульптураһынан тора. Тышҡы яҡтан портал төҫө Башҡортостан\nландшафтын хәтерләтеүсе хибинит менән йөҙләнгән. Порталдың эске яғынан ҡара шымартылған габбро таҫма үтә, унда башҡорт һәм рус телдәрендә ҡайғылы юлдар яҙылған. Улар яугирҙарҙың иң ҡәҙерле кешеләре - әсәләренә булған тойғоһон сағылдыра.\nФронтонда, порталдың өҫкә өлөшөндә, алһыу төҫтәге быяла һыҙаттар ҡуйылған, кисен уларға аҫтан яҡтылыҡ төшә һәм һәләк\nбулған улдарҙың йәндәре Әсә фигураһына яҡтылыҡ өҫтәгәндәй тойола.\nҺәйкәл эргәһендә ҡара гранит плитанан эшләнгән 60 стела\nурынлашҡан - унда Ватанды һаҡлап һәләк булған 685 яҡташыбыҙҙың фамилияһы уйып яҙылған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был исемлек бөгөн дә артыуын дауам итә.\nЛокаль һуғыш конфликттарында һәләк булған Башҡортостан егеттәре иҫтәлегенә һәйкәл (халыҡта уны Хәсрәтле Әсә Монументы тип тә йөрөтәләр) 2003 йылдың 25 октябрендә асыла.\nБер тапҡыр Н. Калинушкин менән әңгәмәләшкәндә, мин ул эшләгән мемориаль таҡталар ҡаланы биҙәй, тип белдерҙем. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, төҫлө металл артынан һунар итеүселәр опера һәм балет театры бинаһында Александр Фадеев иҫтәлегенә ҡуйылған бронза мемориаль таҡтаны, Коммунистик урамында Афзал Таһиров йәшәгән йорт стенаһына ҡуйылған мемориаль таҡтаны урларға баҙнат иткән.\n- Улар сәнғәтте баһалай беләләр, - тип аяныслы сарказм ме нән әйтеп ҡуйҙы шул ваҡытта рәссам.\nӘммә Хәсрәтле Әсә Монументы быуаттар буйына торасаҡ. Николай Калинушкиндың һәйкәл артындағы махсус суйын плитаға уйылып яҙылған исеме лә һаҡланасаҡ.


Материалы за 13.09.2008 » Архив газеты "Йәшлек"\nАШЫҠМА!.. Яңылыҡтар » Иғтибар\nҮҙ-үҙеңә ҡул һалыу һаман да йәмғиәтебеҙҙең, заманыбыҙҙың яман сире булып ҡала килә\nМылтыҡ ҡасан да булhа бер ата...\nйәки Кешеләрҙе мәғәнәhеҙ үлем аңдый\n2008 йыл башынан республикала йәшәгән 23 кеше, мылтыҡтан атылып, яҡты донъя менән хушлашҡан. Шуларҙың 12-һе – үҙ мылтығынан, 11-е теркәлмәгән ҡоралдан атылған.\nБыл осраҡтарҙың сәбәбен асыҡлау шундай һөҙөмтәләргә килтерҙе: ҡайһы берәүҙәр, дауалап булмаҫлыҡ сирҙәре арҡаһында аяҡҡа баҫа алмауын белеп һәм ғәрип булып йәшәгеләре килмәүҙән тормош менән хушлаша – 4 кеше нәҡ ошо сәбәптән атылған. Мәҫәлән, Белорет районында фалиж һуҡҡан иргә оҙаҡ ҡына йылдар баҙҙа ятҡан теркәлмәгән мылтыҡ «ярҙам иткән».\nСит илдәрҙәге үҙәктәргә\nРәсәйҙә халыҡ-ара финанс үҙәге төҙөләсәк.\nДонъя финанстарында Рәсәйҙең әһәмиәте үҫә барыуын иҫәпкә алып, Рәсәй етәкселеге илдә халыҡ-ара финанс үҙәген булдырыу идеяһы менән сығыш яһай. Ул үҙенең сит илдәге аналогтарына етди дәғүәсе булырға тейеш. РФ Президенты Дмитрий Медведев фекеренсә, Рәсәйҙең географик яҡтан уңайлылығы һәм үҫешкән илдәр менән күп планлы тығыҙ бәйләнештәрҙең булыуы бындай үҙәктең киләсәктә төбәктә ҙур һәм универсаль финанс майҙанына әүерелеүенә иҫәп тоторға мөмкинлек бирә. Үҙәк эшмәкәрлегенең Рәсәйгә файҙаһы иһә илдең бөтә финанс инфраструктураһын модернизацияларға мөмкинлек биреүҙә һәм ул дәүләт иҡтисадына сит ил генә түгел, эске өҫтәмә ресурстарҙы ла йәлеп итеү ҡоралына әйләнергә тейеш.\nӨфө йәрминкәләр ҡаршылай Иҡтисад\n20 сентябрҙән 26 октябргә тиклем баш ҡаланың 12 майҙанында ауыл хужалығы йәрминкәләре үҙ эшен башлай.\nДим районында – «Алтын» сауҙа комплексы алдында, Калинин районында – 15-се магазин, «Ауыл хужалығы йәрминкәhе», «Шаҡша» баҙарҙары эргәhендә, Киров районында – «Аврора» кинотеатры, Пушкин урамының 43-сө йорто янында, Ленин районында – Киров урамындағы майҙанда, «Заречный» баҙары тирәhендә, Орджоникидзе районында – Орджоникидзе майҙанында, «Йүрүҙән» сауҙа үҙәге алдында, Еңеү урамында, «Урал» сауҙа үҙәге, «Тополдәр» сауҙа йорто эргәhендә, Октябрь районында – «Спорт hарайы», «Башҡортостан» сауҙа үҙәге, «Гагаринский» баҙары, Зорге урамындағы «Пятерочка» магазины алдында, Совет районында «Юбилейный» мәҙәниәт hарайы hәм «Менделеевский» сауҙа комплексында була.\n27 сентябрҙә hөнәри училищеларҙа hәм лицейҙарҙа уҡыған республика студенттары Спорт hарайы алдында йәрминкә ойоштора.\nМөhим мәсьәләләр ҡаралды Яңылыҡтар\n11 сентябрҙә БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Мәскәүгә бер көнлөк эш сәфәре барышында РФ Президенты ярҙамсыһы Аркадий Дворкович менән осрашты. Осрашыу ваҡытында Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлау системаһы үҫеше, республиканың Сочиҙа үткәреләсәк Халыҡ-ара иҡтисади форумда ҡатнашыу мәсьәләләре ҡаралды. Шулай уҡ 2009 йылдың яҙында Өфөлә федераль власть органдары ҡатнашлығында уҙғарыласаҡ нефть һәм газ эшкәртеү технологиялары буйынса Халыҡ-ара конгресҡа әҙерлек барышы тикшерелде.\nДанлы әсә улар Яңылыҡтар\nТағы ла 47 ҡатын Әсә даны миҙалын алды\nБиш һәм унан күберәк бала тапҡан һәм тәрбиәләгән күп балалы әсәләргә Башҡортостан Президенты М. Рәхимов республика наградаhын тапшырҙы. 1998 йылдан башлап 3987 әсә наградланды.\n– Башҡортостанда ғаилә, әсәлек һәм балалыҡ институтына ярҙам республика етәкселегенең социаль сәйәсәтендәге өҫтөнлөклө йүнәлеш булып тора. Әсә капиталына сертификат биреү буйынса беҙҙең төбәк ил буйынса алда бара. 32 меңдән ашыу ғаилә бындай сертификатҡа эйә булды ла инде, – тине Мортаза Ғөбәйҙулла улы. – Тик власть һәм йәмғиәт көсө менән берлектә хәл итәһе мәсьәләләр ҙә бар әле. Социаль етемдәр күп. Ә ғаиләне бер ниндәй ҙә балалар йорто алмаштыра алмай. Бөгөн етемдәрҙең 80 процентынан күберәге яңы ғаиләһен тапты. Күп балалы ғаиләләрҙең етемдәрҙе үҙ ҡанаты аҫтына алыуы һөйөндөрә.\nЗАКОНЛЫ АҠСАҢДЫ АЛЫУ ӨСӨН... Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\n«Йәшлек»кә мөрәжәғәт итергә кәрәк икән\n«Хөрмәтле «Йәшлек» гәзите хеҙмәткәрҙәре!\nМин, Сөләймәнов Рамаҙан Шәкирйән улы, 1934 йылғымын, Әбйәлил районының Байым ауылында йәшәйем. Район етәкселәренең ишектәрен күп шаҡыным, әммә үҙемдең һорауыма яуап ала алманым һәм һеҙгә ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә булдым.\nМин 1956 – 57 йылдарҙа хәрби хеҙмәтте Венгрияла үттем һәм шул ваҡыттағы «ҡыҙыу нөктә»лә ҡатнаштым. Бөгөн ҡартлыҡ буйынса пенсия алам, башҡа бер ниндәй ҙә өҫтәмә юҡ. Ә минең менән бергә хеҙмәт иткән Баймаҡ районы егете 2005 йылдан алып ай һайын 1000 һум өҫтәмә ала. Сибай ҡалаһынан минең менән бер взводта хеҙмәт иткән иптәшем дә шундай өҫтәмә ала. Ошо һорауыма беҙҙең районда яуап бирә алмауҙарына ғәжәпләнәм.\nТағы ла: минең 1992 йылда алынған һуғышта ҡатнашыусы танытмамды иҫкергән тип, Пенсия фондының район идаралығы начальнигы мине хәрби комиссариатҡа ебәрә, ә унда, быны алмаштырырға кәрәкмәй, тип кире бороп сығаралар.\nЯрҙам итегеҙсе, зинһар!»


Башҡортостан аҙ ҡатлы төҙөлөш тәжрибәһе менән уртаҡлаша // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан аҙ ҡатлы төҙөлөш тәжрибәһе менән уртаҡлаша\n14:58, 29 марта 2010 Иҡтисад\nБашҡортостан Республикаһы аҙ ҡатлы төҙөлөштө үҫтереүҙә ҙур тәжрибә тупланы һәм уны башҡа төбәктәр менән уртаҡлаша ала. «Үҙ йортом» республика маҡсатлы программаһы үҙ һөҙөмтәлелеген иҫбатланы — ул Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттарында ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. «Аҙ ҡатлы төҙөлөш идаралығы» дәүләт унитар предприятиеһы генераль директоры урынбаҫары Николай Михайлов шулай тип иҫәпләй. Николай Михайлов билдәләүенсә, 2 апрелдә Өфөлә үтәсәк Бөтә Рәсәй кәңәшмәһе финанс көрсөгө һәм төҙөлөш тармағында тотҡарлыҡ эҙемтәләре фонында ҙур әһәмиәткә эйә.\nФорумға федераль власть һәм башҡа төбәктәр вәкилдәре йыйыласаҡ. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар закондарға кәрәкле төҙәтмәләр индереү, сит илдәр тәжрибәһен, яңы технологиялар эҙләү һәм индереү айҡанлы үҙ идеялары менән уртаҡлашасаҡ.\n— Төбәктә аҙ ҡатлы төҙөлөш уңышы бер нисә факторға бәйләнгән, — тип иҫәпләй Николай Михайлов. – Мөһим моменттарҙың береһе – күпләп төҙөү өсөн яраҡлы майҙансыҡтар булыуы. Беҙ Өфө районында төҙөлөш өсөн яраҡлы ерҙәр таба алдыҡ: улар Шамонин, Дорогин һәм Жуков ҡасабалары. Бындай программа уңышының икенсе факторы – ҡала халҡының торлаҡ өҫтөнлөктәре. Башҡортостанда халыҡтың күп өлөшө күп ҡатлы йорттағы фатирға ҡарағанда ер участкаһы менән үҙ йортон өҫтөн күрә. Төбәк етәкселеге ярҙамын да төп факторҙар иҫәбендә атарға мөмкин. Республикабыҙҙа аҙ ҡатлы төҙөлөш программаһы бөгөн – дәүләт өҫтөнлөктәре иҫәбендә. Һәм, әлбиттә, аҙ ҡатлы торлаҡ арзан булырға тейеш. Беҙҙең «Үҙ йортом» программаһы тап баҙар хаҡы менән торлаҡ һатып ала алмаған ғаиләләргә иҫәпләнгән.\nТеги: торлаҡ, төҙөлөш, кәңәшмәләр


Гөлдәр Күзбәкова | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты Аудио ағым: http://player.bonus-tv.ru:8090/radio1.mp3\nБабич исемендәге йәштәр премияһына эштәр ҡабул ителә башланы\nСиләбеләргә - бүләк\nҠаһармандар эҙе буйлап\nӨфөгә ҡауҙылар ҡунды\nЛайыҡлыларға - дәүләт наградалары\n"Театр яҙы - 2017" тамам. Еңеүселәрҙе билдәләнеләр.\nБал ҡорттары - сәнғәттә\nГлавная Гөлдәр Күзбәкова – 2016 йылдың сентябренән "Ашҡаҙар" радиоһы етәксеһе.\nРәми Ғарипов исемендәге әҙәби премия лауреаты.\nМәләүез районы Әбет ауылы.\nБашҡорт дәүләт университеты.\n2011 йылдың көҙөнән.\n«Юлдаш» радиоканалынының хаттар бүлеге.\nӘбейҙәр сыуағында картуф ҡаҙыу.\nАш-һыуҙа һайланмайым, тәрбиәләп әҙерләнгән ризыҡты кем менән ашауың мөһимерәк, тип иҫәпләйем.\nД.Бүләков «Ғүмер бер генә».\n«Загадочная история Бенджамина Баттона» фильмы, М.Кәрим ис. Милли йәштәр театры репертуарынан «Студенттар» спектакле.\nКөслө рухлы геройҙар.\nҠояшты ҡаплап булмай, күктәгеһен дә, кешенең күңелендәген дә.\nЗ.Алтынбаева шиғырына Ғ.Дәүләтбирҙин ижад иткән «Балан емеше» йыры.\nАптека янынан тыныс ҡына үтеп китеү.\nРадионың хаттар бүлегендә эш башлап, унан төрлө бүлектәрҙә эшләп, ҡабат-ҡабат хаттар бүлегенә ҡайтыуыма, ике туған ағайымдың «Гөлдәр кеше хатын уҡымай торалмай», тип шаяртыуы. Етди әйткәндә, радиола мин рухташ, фекерҙәш булырлыҡ онотолмаҫ кешеләр менән таныштым.\nТоғролоҡ - әйткән һүҙеңә, яҡындарыңа, асылыңа.\nӨләсәйем иҫән саҡта йөн иләргә өйрәнергә теләр инем, тик ваҡыт ҡына табып булмай.\nАртыҡ ныҡ баҫалҡылыҡ.\nТыңлап та һине ишетмәгән кешеләргә нимәнелер аңлатырға тырышыу.\nКүңел ҡояшығыҙ һәр ваҡыт балҡып торһон!