"Европала мультикультурализм төҙөү килеп сыҡманы"\nБөгөн Британияла булған сыуалыштар Лондондың төрлө милләт вәкилдәре йәшәгән Тоттенһэм биҫтәһендә килеп сыҡты. «Был йәш тәртип боҙоусылар, үҙ өйҙәрендә, йәғни мәхәлләләрендә кәрәкле тәрбиә алмаған», тип белдерә Британия пермьер-министры Дэвид Кэмерон. Үтә уң сәйәсәтселәр ҙә был сыуалыштарҙы эшһеҙ ятҡан иммигранттарҙың балалары ойоштора тип уйлай.\nЕвропала аҙаҡҡы көндәрҙә бындай уйҙарҙы мультикультурализм ыңғайында йыш ишетергә була. Шулай уҡ Норвегияла яңыраҡ Брейвиктың килеп сығыуы, һәм иммигранттарға уның илен баҫып алған өсөн көрәш иғлан итеүе осраҡлы түгелдер.\nНиколя Саркози һәм Ангела Меркел\nИң беренсе булып мультикультурализм мәсьәләһен Германия канцлеры Ангела Меркел күтәрергә булды. 2010 йылдың 17 октябрендә Потсдамда үткән конференцияла ул бөтә донъяға «Беҙҙең илдә мультикультурализм төҙөү килеп сыҡманы», тине. «Иммигранттар беҙгә 60-сы йылдарҙа килделәр, шунан бирле беҙ үҙебеҙҙе улар бында ҡалмаясаҡ, бер көн китәсәк тип алдарға тырыштыҡ. Был дөрөҫ түгел! Беҙҙең бәхетле мультикультур йәмғиәт төҙөүебеҙ уңманы. Әлбиттә хәҙер уларҙың ҡайтып китеүен талап итә алмайбыҙ, әммә иммигранттар интеграцияға күберәк көс һалһалар яҡшырыҡ булыр ине», тип белдерҙе Германия канцлеры. Шулай уҡ Меркел, иммигранттарҙың немец телен белеү интеграцияның мөһим өлөшенең береһе, ти. Ул әлбиттә сәйәси әҙәплелекте һаҡлар өсөн асыҡтан асыҡ айырым милләт кешеләрен, йә уларҙың тире төҫөн, йә диндәрен атамай, әммә барыһына ла Европалағы мосолмандар тураһында һөйләгәне аңлашыла.\nГермания президенты Кристиан Вульф биргән әңгәмәләренең береһендә: «Хәҙер инде христианлыҡ, йә иудаизм менән бергә ислам Германияның айырылғыһыҙ өлөшө булып тора», тине. Бөгөнгө көндә Германияла дүрт миллионлап мосолман йәшәй. Уларҙың күбеһе Германияға Икенсе Дөнъя Һуғышынан һуң килгән. Һуғыштан һуң илде тергеҙер өсөн эш көсө етмәгән. Шуға күрә 60-сы йылдарҙа Германия хөкүмәте ун йылға контракттар төҙөп, көньяҡ Европанан һәм бигерәк тә Төркиәнән кешеләрҙе эшкә саҡыртҡан. Шул ваҡытта инде «гастарбайтер» (нем. Gast + Arbeiter – ҡунаҡ+эшсе) тигән төшөнсә барлыҡҡа килгән. Әммә ун йыл - оҙаҡ ваҡыт, һәм гастарбайтерҙарҙың күбеһе Германияға ғаиләләрен алып килеп тамыр ебәргән.\nГерманияла 4 млн мосолман йәшәй\nАмерика, йә Канаданан айырым, Германияла гражданлыҡ «ергә» түгел, «ҡанға» бәйле тип һанайҙар, һәм Германияла тыуған төрөк балаларына герман ватандашлығы 2005-се йылда ғына бирелә башлай. Шул хәлдәр мосолман йәмғиәтенең үҙҙәре менән генә аралашыуы, көнбайыш культураһын кабул итмәүенең сәбәбе тип уйлай Меркел.\nЛәкин тормош төрлө миҫалдар килтерә. Мәҫәлән уҙған йыл футбол чемпионатында өсөнсө урынға алышта Германия Төркиәне 3:0 иҫәбе менән йеңде. Яҙмыш шаярыуы буйынса голды төрөктәргә Месүт Өзил атты. Уның ата-әсәһе төрөк, әммә үҙе Германияла тыуып үҫкән, Германия ватандашы булған егет. Йөрөгән ҡыҙы ла ислам диненә күскән Өзил, мультикультурализм мөмкинлегенең иң күренекле миҫалы.\nБритан премьер-министры Дэвид Кэмерон\nАнгела Меркелдың сығышынан һуң Британ премьер-министры Дэвид Кэмерон 2011 йылдың февралендә Мюнхен конференцияһында тағы ла мультикультурализм мәсьәләһен ҡағыла. Бында инде ул асыҡтан асыҡ мосолмандар тураһында һөйләй. «Беҙҙә күбеһе үҙ илдәрендә тотҡан исламды хәҙерге заман көнбайыш йәмғиәтенә ултыртырға тырыша. Улар үҙҙәрен ысын британ тип тоймайҙар. Элек беҙ мультикультурализмда йәшәйбеҙ тип, уларға үҙ\nБөгөн Британияла 1,6 млн мосолман иммигранттар йәшәй\nдиндәрен, мәҙәниәттәрен нығытыуға рөхсәт бирҙек. Әммә былай уртаҡ йәмғиәт төҙөп булмай. Улар беҙҙән бөтөнләй айырмалы булыуына ҡарамаҫтан, беҙ улар менән йәшәргә риза булдыҡ. Беҙҙең арабыҙҙа расист булһа беҙ уға ҡаршы киләбеҙ, әммә шундай уҡ расизм ҡара тәнле кешенән аҡ тәнле кешегә ҡарата булһа, беҙ ул кешегә ҡаршы килергә ҡурҡабыҙ. Бөгөн беҙ шул уҡ хәлде бөтә Европала күрә алабыҙ. Улар үҙҙәрен дини яҡтан ғына билдәләй алалар», ти үҙенең сығышында Кэмерон. Шулай итеп ул мосолмандарға ҡарата бик түҙемле булыуы дөрөҫ түгел тип һанай.\nФранциялағы мосолмандарҙың һаны - 5,9 млн\nМеркел менән Кэмерон әйткәнгә күптән түгел генә Франция президенты Николя Саркози ҡушылды. Франция милли телевизион каналында февралдә яһаған сығышында Саркози былай ти: «Әлбиттә, айырмалыҡтарҙы ихтирам итергә кәрәк. Һәм беҙҙең мосолмандар, башҡа дин вәкилдәре кеүек үк үҙҙәренең диндәрен тота ала. Әммә беҙ уларҙың урамдарҙа күрһәтеп намаҙ уҡығандарын теләмәйбеҙ. Францияға килгәнһегеҙ икән, беҙ бер йәмғиәт булып йәшәү кәрәк, һәм ул гражданлыҡҡа таянырға тейеш, дингә түгел. Был шарттарҙы ҡабул итергә теләмәгән кешеләр Францияға кәрәкмәй!».\nБыл Европаның иң йоғонтоло һәм көслө илдәрҙең етәкселәренең үҙенсәлеғе булып уларҙың үтә уң сәйәсәте булып тора. Һәм улар барыһы ла «мультикультурализмдың уңышлы булмау» сәбәбен мосолмандарҙан күрәләр.\nБөгөн «мультикультурализм» тигән һүҙҙе сәйәсәтселәрҙән һәм мәғлүмәт сараларынан бик йыш ишетергә була. Нимә һуң ул, «мультикультурализм»?\nСтэнфорд философия энциклопедияһы уға бындай аңлатма бирә: «Мультикультурализм ул күп мәҙәниәтле йәмғиәттә бер береңә түҙемлелек уйы, әҙ һанлы төркөмдәргә лә тиң итеп ҡарау, уларҙың айырмалыҡтарын таныу һәм ҡабул итеү. Был тел, дин, милләт, тире төҫө айырмалыҡтарын ҡағылырға мөмкин, әммә күбеһе мультикультурализмды тел һәм дин айырмалыҡтары тип аңлай».\nШулай итеп мультикультур йәмғиәттең ниндәй мөмкинлектәре бар?\nБеренсе ул интеграция. Йәғни әҙ һанлы булған төркөм ҙурырыҡ төркөм менән хеҙмәттәшлеккә керә һәм бар төркөмдәрҙең дә теләгенән сығып бер дөйөп сәйәсәт төҙөлә. Интеграцияның иң күренекле миҫалы ул Швейцария. Унда бөтә төркөмдәрҙең хаҡтары тигеҙ һәм баш милләт юҡ, һәм уларҙың барыһының да әсә телдәре дәүләт теле булып тора: итальян, француз, немец һәм ретороман телдәре. Барыһының да үҙ тамырҙары бар һәм уларға барыһына ла парламентта урын бирелгән, ләкин улар үҙҙәрен Швейцария ватандашы итеп тоя.\nИкенсе мөмкинлек - ул ассимиляция, йәғни күп һанлы төркөмдөң әҙ һанлы төркөмдө йотоуы. Әҙ һанлы төркөм үҙенең ғәҙәттәрен, телдәрен, тамырҙарын онотоп, етәксе төркөмдөң телен йә динен алырға мәжбүр була. Бының миҫлы булып әлеге Ҡытай тора. Уйғыр һәм тибет халыҡтарын ҡыҫып, Ҡытай берҙәм дәүләт төҙөргә тырыша.\nӨсөнсө мөмкинлек ул «иретеү ҡаҙаны» принципы. Бында иретеү ҡаҙанында кеүек бөтә төркөмдәр бергә ҡушылып бөтөнләй яңы, нейтраль төркөм килеп сығыуы. Бының миҫалы – АҠШ. Барыһы ла төрлө илдәрҙән, төрлө дин вәкилдәре, төрлө төҫлө әммә хәҙәр үҙҙәрен «американ» тип атап бер дәүләт төҙөйҙәр. Бында инде сығыш йә дин түгел, бер сәйәсәт һәм маҡсат мөһим.\nӘлбиттә, төрлө төркөмдәр булған илдә ҡыйынлыҡтар булырға мөмкин. Был тәбиғи процесты туҡтатып булмай һәм был мультикультурализм тигән йомғаҡты берҙән бер сисеү юлы - сәйәсәтселәрҙең дөрөҫ йүнәлеш һайлауы.


Республикала үҙ-үҙенә ҡул һалыусылар кәмегән\nБында психологик һәм психиатрик ярҙам хеҙмәттәре менән эшләү үҙ һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмаған. Был турала бөгөн Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе. Республика етәксеһе Өфөлә барған социаль психиатрия һәм наркология буйынса милли конгрессты ойоштороусылар менән осрашты. Фекер алышыу барышында төбәк башлығы психик ауырыуҙарҙы иҫкәртеүгә йүнәлтелгән эштәр менән таныштырҙы. Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы менән артабанғы хеҙмәттәшлеккә ышаныс белдерҙе.\nБөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы вәкиле Мэтт Мьюджин үҙ сиратында Башҡортостанда психик сирҙәр менән яфаланыусылар өсөн юғары класлы үҙәктәр эшләп килеүен билдәләне. Бынан тыш, ул урындағы белгестәргә алдынғы алымдарҙы үҙләштереүҙә ярҙам күрһәтергә әҙер булыуын белдерҙе.\nМэтт Мьюджин, Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһының психологик сәләмәтлек программаһы етәксеһе: «Республикала күргән ҡайһы бер психиатрик ярҙамды мин юғары кимәлдә тип баһалар инем. Айырыуса невротик үҫештәре боҙолған пациенттарҙы дауалау яҡшы кимәлдә ойошторолған. Бында ауырыуҙар өсөн бар шарттар ҙа тыуҙырылған. Бер үҙ менән әйткән дә төбәктәге психиатрик хеҙмәт Көнсығыш Европала иң яҡшыларҙың береһе».


Лира Иғтисамова республиканың финанс министры вазифаһын башҡара - Правительство Республики Башкортостан\nЛира Заҡуан ҡыҙы Иғтисамова 1977 йылдың 15 июнендә Туймазы ҡалаһынды тыуған. Өфө дәүләт авиация техник университетын, Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университетын тамамлаған.\nХеҙмәт эшмәкәрлеген 1999 йылда Башҡортостандың Иҡтисад һәм монополияға ҡаршы сәйәсәт министрлығында башлай, унда беренсе категориялы белгес, әйҙәүсе белгес булып эшләй.\n2002–2005 йылдарҙа – «Исмерита» күсемһеҙ милек үҙәге» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә иҡтисадсы, баш иҡтисадсы.\n2005–2011 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтендә баш белгес, әйҙәүсе консультант, баш консультант, советник, бүлек мөдире.\n2012–2018 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһының финанс министры урынбаҫары.\n«Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы» тигән маҡтаулы исемгә эйә.


Гәлсәр шишмә төҫлө - татыулыҡ » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Гәлсәр шишмә төҫлө - татыулыҡ\nУларҙың бик етди әҙерлек менән килгәндәре күренеп тора. Өҫтәрендә башҡорт кейемдәре, милли аш-һыу менән тулы өҫтәлдәр - ҡаҙы менән эшләнгән биш-бармаҡ, буҙа, ҡоймаҡ, сәк-сәк, әжегәй, ҡаҡ, бал, би-шбармаҡтан һығыла ине.\nДүртенсе булып Данил һәм Раушания Искаковтар сыҡты. Раушания үҙе яҙған шиғыры ярҙамында бик матур итеп ғаиләһе менән таныштырҙы. Данил Саңғалыҡ диорит карьерында эшләй, ҡурайҙа оҫта уйнай. Өс егет үҫеп килә был ғаиләлә. Оло улдары Ислам 3-сө класс уҡыусыһы, Динислам беренселә уҡый, Исмәғилгә әле дүрт йәш.\nБишенсе булып Исхаковтар ғаиләһе сығыш яһаны. Илдар уҡтан атыу буйынса түңәрәк етәксеһе. Ҡатыны Гөлнур - балалар табибы.\nҒаиләлә өс малай үҫеп килә. Исмәғил 1-се класта уҡый, Бәхтиәргә биш йәш, ул балалар баҡсаһына йөрөй, ә бәләкәс Мортаза әле атларға ғына өйрәнә. Ғаилә башлығы «Уйнаһын ғына ҡурай» йырын йырланы һәм шул йырға бейеү һалып, бик матур итеп башҡарҙылар.\nҒиззәтуллиндар ғаиләһе Мулдаҡай ауылынан килгәйне. Ғаилә башлығы Марат Башҡорт алтын табыу компанияһында эшләй. Ғәлиә мәктәптә техник хеҙмәткәр. Улдары Эмиль 4-се класта, Радмир - өсөнсөлә, Таһир - 1-се класта уҡый. Игеҙәк ҡыҙҙары Карина һәм Дарина балалар баҡсаһына йөрөйҙәр.\nЕтенсе булып Мөхәмәтовтар сығыш яһаны. Гөлсәсәк һәм Вадим өс ул тәрбиәләй. Өлкән улдары Ғәзизгә 7 йәш, Исламға - 6 һәм Иҙелбайға 3 йәш. Гөлсәсәк ғаи-ләһе тураһында үҙе яҙған ҡобайырҙы һөйләп ишеттерҙе, һоҡландырҙы.\nҺигеҙенсе булып, сәхнә түренә Хәжиәхмәтовтар сыҡты. Әлфинур Илсе балалар баҡсаһында музыка етәксеһе булып хеҙмәт итә. Тормош иптәше Венер Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында шахтер булып эшләй. 4 йәшлек Ангелина һәм 6 йәшлек Эвелина ба-лалар баҡсаһына йөрөй.\nТуғыҙынсы булып был конкурста йәш ғаилә сығыш яһаны - Ләйсән һәм Илнур Юлдашбаевтар. Улар ике йәш ярымлыҡ ҡыҙҙары Әлиә менән килгәйне. Илнур С. Низаметдинов исе-мендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжында ҡурай бүлегендә балаларға белем бирһә, Ләйсән Ҡунаҡбай урта мәктәбендә уҡыта. Кескәй Әлиә балалар баҡсаһына йөрөй. Улар үҙҙәренең ғаиләһе менән видеояҙма аша таныштырҙы.\nТамашаның иң сағыу өлөшө икенсе этабына булғандыр, моғайын. Басировтар ғаиләһе бейеү әҙерләгән.\nМулдаҡайҙан Ғиззәтуллиндар ғаиләһен Эмиль улдары яҡлап сыҡты. Ул бик матур итеп моряктар бейеүен башҡарҙы.\nИскаковтар ғаиләһе «Өс туған - өс таған» тигән девиз аҫтында сығыш яһаны. Өлкән улдары Ислам «Урал» батыр эпосынан өҙөк ятлап ишеттерҙе. Исхаковтар ғаиләһе «Балаларыбыҙға милли уйындар өйрәтәйек» девизы аҫтында сығыш яһап, ғаилә башлығы ҡурайҙа һыҙҙырҙы. Мөхәмәтовтар ғаиләһе иһә «Беҙ ауылдың шәп егеттәре - типһә, тимер өҙөрлөктәр» девизын үҙ иткән. Өс ул һәм атай бик килешле итеп, өҙҙөрә бейеп китеүҙәре менән тамашасыларҙы таң ҡалдырҙы, арбаны.\nХәжиәхмәтовтар ғаиләһе «Милли кәсептәрҙе тер-геҙәйек» девизы менән башҡорттоң йәшәү рәүешен сәхнәләштерҙеләр.\nЮлдашбаевтар ғаиләһе иһә (Ләйсән ҡыҙы Әлиә ме-нән) ҡурай моңо аҫтында «Заһиҙә» бейеүен бейене.\nӨсөнсө этапта конкурсанттар конвертҡа һалынған һорауҙарға яуап бирҙе.\nҒаилә үтәй алмаҫлыҡ бурыс бармы икән?\nҠала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы тәрбиәләүсе ғаиләләр араһында «Тормош - сикһеҙ!» тип аталған конкурс ойошторолдо. ... Тотош уҡырға\nӘсә - тормош ҡото\nӘсә... ғаилә... бала... Тәү ҡарамаҡҡа ябай ғына һүҙҙәр, әммә ошо өс һүҙ донъя бөтөнлөгөн һәм бәхетте аңлата. Ошо көндәрҙә Учалы ҡалаһында йәшәгән... Тотош уҡырға


Өфөлә Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналған митинг булып уҙҙы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналған митинг булып уҙҙы\n10:50, 5 ноября 2009 Сәйәсәт\nӨфөлә Рус драма театры алдында Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналған митинг булып уҙҙы. Уның ойоштороусылары – “Берҙәм Рәсәй” һәм “Берҙәм Рәсәй Йәш Гвардияһы” сәйәси партияларының төбәк бүлексәләре. “Берҙәм Рәсәй” партияһы Генераль советы Президиумы ҡарары менән Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналған тантаналы саралар илебеҙ төбәктәренең барыһында ла булып уҙҙы.\nӨфөлә берҙәм рәсәйлеләр һәм йәш гвардиясыларҙың активы йыйылған митингы ”Рәсәйгә ышанабыҙ, үҙебеҙгә ышанабыҙ!” девизы аҫтында үтте. Унда БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайы рәйесе Константин Толкачев, Дәүләт Думаһы һәм республика парламенты депутаттары ҡатнашты.\n“Берҙәм Рәсәй” партияһының төбәк бүлексәһе сәйәси советы секретары Шамил Биҡҡолов йыйылыусыларҙы байрам менән ҡотлап, былай тине:\n– Был байрамды көрәштә түгел, ә берҙәм булып, тыныс һәм килешеп йәшәп ҡаршы алыуыбыҙ мөһим. “Берҙәм Рәсәй” партияһы Рәсәй йәмғиәтенең яҙмышы өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алды һәм һайлау һөҙөмтәләре рәсәйлеләрҙең партияға ҡарата ышанысын тулыһынса раҫланы.\nМитингыла йәштәр исеменән “Берҙәм Рәсәй Йәш Гвардияһы” төбәк штабы начальнигы урынбаҫары Константин Каннуников сығыш яһаны:\n– 1612 йылда Рәсәй халыҡтары Ватаныбыҙҙы сит ил баҫҡынсыларынан азат итте, бойондороҡһоҙ Рәсәй дәүләтселеген тергеҙҙе. Был байрамда беҙ Рәсәй халҡының сағыу хәрби традицияларын таныуҙы, уларҙың батырлығын һәм ҡаһарманлығын күрәбеҙ. Беҙҙең барыбыҙға ла бөгөн көслө, берҙәм, доньяла танылған һәм ихтирам яулаған Рәсәй кәрәк.\nҺуңынан Рус драма театрында республика баш ҡалаһының ижади коллективтары байрамса концерт ҡуйҙы.


Ике енес араһында дуҫлыҡ буламы?\n9 Ноябрь 2020, 16:32\nЭйе, был һорау күптәрҙе борсой. Таныштарыбыҙ араһында дуҫлыҡҡа ышанып, башҡаларҙы ла ышандырып йөрөгәндәр етерлек. Шул уҡ ваҡытта ул дуҫлыҡтың мөмкин булмауын раҫлаған дәлилдәр ҙә байтаҡ. Хаҡлыҡ кемдә? Әйҙәгеҙ, ошоно асыҡлап ҡарайыҡ.\nБөйөк Пифагор «дуҫлыҡ – тигеҙлек ул» тигән. Йәғни ысын дуҫлыҡ яҡынса бер социаль статусҡа ҡараған ике шәхес араһында ғына булырға мөмкин. Бала саҡтағы дуҫлыҡ тора-бара, йәғни ике кеше араһындағы айырма артҡан һайын, кәмей, хатта юҡҡа сыға. Быға һәр кем шаһиттыр. «Эскерһеҙ дуҫлыҡ матди йәһәттән тигеҙҙәр араһында ғына була», – тигән бер миллиардер. Эйе, кеше иҫәбенә йәшәргә тырышыусы ялған дуҫтар бар икәне бөтәбеҙгә лә мәғлүм. Бай йәки юғары вазифа биләгәндә дуҫ күп, әммә берәй бәләгә тарығанда йәки ауырып киткәндә уларҙан елдәр иҫә. Ҡатын-ҡыҙ менән ир-ат араһында өс йөҙҙән артыҡ айырма бар, тиҙәр. Был айырма (физиологик яҡтан ғына түгел, иң мөһиме, психологик йәһәттән) улар араһында ысын дуҫлыҡ булыуын шик аҫтына ҡуя. Шәриғәт ҡанундары буйынса ла ҡыҙҙар менән малайҙар айырым тәрбиәләнергә тейеш бит. Пәрәнжә кеүек нәмәләр ҙә исламдың был дуҫлыҡты хупламауы тураһында һөйләй түгелме?\nДуҫлыҡ өсөн социаль тигеҙлек мөһим икән, тимәк, ике затты уртаҡ нәмәләр ҡыҙыҡтырырға тейеш. Ҡатын-ҡыҙ ир-егет өсөн тулы хоҡуҡлы ысын дуҫ була алмай, минеңсә. Ике зат араһында енси ылығыуҙан башҡа хис булыуы мөмкин түгел. Тимәк, дуҫлыҡ та – фикция, алдаҡ! Ҡатын-ҡыҙ үҙен ирҙәрсә тотҡан хәлдә лә, ғүмерҙә лә джентльмен була алмай. Ир-егет менән дуҫлашам тип, гүзәл зат үҙе «ир-егеткә» әйләнгәнен һиҙмәй ҡала. Ә көслө затҡа бының кәрәге юҡ – ул наҙға ынтыла. Ошонан барлыҡҡа килә лә инде «ирҙәр бөтәһе лә бер иш» тигән уй-ҡалып. Ир-егетте – машина, футбол, хоккей, ә ҡатын-ҡыҙҙы мода, биҙәүестәр, кейем-һалым ҡыҙыҡһындыра. Тимәк, дуҫлыҡ өсөн уртаҡ нәмә табыу ҡыйын. Ҡатын-ҡыҙ (ир-ат менән дуҫлашыу маҡсатында) ул яратҡан сәйәсәт, фән, машина, футбол, хоккей менән ҡыҙыҡһына башлауы ихтимал һәм ошо өлкәләрҙә тиң әңгәмә алып барырлыҡ кимәлгә лә өлгәшер. Тик нәфис заттың тәбиғи булмышына хас булмаған, йәғни яһалма үҙләштерелгән сифаттар үҙен бик тиҙ фашлар шул. Быны тойған ир-ат ситләшә башлаясаҡ. Дуҫлыҡҡа өмөт итеп йөрөгән ҡатын-ҡыҙ ғүмерлек хата яһағанын һуңынан ғына аңлай: уны берәү ҙә кейәүгә алмай. Ә ябайыраҡ әхирәттәре күптән ғаилә ҡороп, ейән-ейәнсәрҙәрен ҡарап, шатланып йәшәй.\nШулай итеп, ир-егеткә дуҫ булырға тырышҡан ҡатын-ҡыҙ ғәмәлдә дуҫлыҡ төшөнсәһен яңылыш аңлап, ҡаршы яҡты ла алдай, үҙе лә алдана. Был ирҙәрҙең йәшерен серен тәрәнерәк белеү маҡсатында атҡарыла шикелле. Әгәр ҙә ул ғаилә дуҫы икән, иренең серен белеү йәки буласаҡ тормош иптәшенең ҡылыҡтарын өйрәнеү өсөн генә ул ролде үтәй. Дуҫлыҡ тәҡдим иткән кеше еңел юл менән яҡынлыҡҡа өлгәшергә теләй түгелме? Ҡайһы бер ҡыҙҙар «был егет – минең дуҫым» ти. Уларҙың «эскерһеҙ аралашыуын» ысын дуҫлыҡ тип әйтеп булмайҙыр.\nБында инде «дуҫлыҡтың» икенсе баҫҡысы башлана: енси яҡынлыҡ. Бөйөк француз яҙыусыһы Андре Моруа ҡатын-ҡыҙ менән ирҙәр араһындағы дуҫлыҡты инҡар итмәгән. Ләкин ул «был араға «алтын ҡаҙаҡ» ҡағылһа, дуҫлыҡ нығыраҡ була» тип әйткән. “Шул алтын ҡаҙаҡ менән нығытылған наҙ аҙаҡ ғүмер буйына ябай дуҫлыҡ, уртаҡ ҡыҙыҡһыныу, рәхмәткә таянған хистән көслөрәк була. Бер-береһен яратыу түгел, үҙ-ара ылығыу ғына кисергән кешеләргә лә күп булһа 15 минут самаһы барған енси яҡынлыҡ һөҙөмтәһендә унар йыллыҡ дуҫлыҡ та бирмәгән ышаныу, аралашыу еңеллеге, наҙлы иғтибар килә. Шуға күрә әлеге сөйҙәрҙән тишкеләнгән тотош бер таҡта кәрәк», – тип яҙа ул.\nИр-ат менән ҡатын-ҡыҙ араһындағы ошо дуҫлыҡҡа оҡшаған мөнәсәбәт мөхәббәткә тартып етмәй. Һөйәр йәки һөйәркә булып йөрөү мәшәҡәтлерәк: мөхәббәт бер-береңдән ҡайһы бер нәмәләр талап итә (сәскә бүләк ит, башҡаларға ҡарама һ.б.). Бындай дуҫлыҡ еңел генә, бер ниндәй йөкләмәһеҙ, ғазаптарһыҙ ғына (дуҫтарса) енси бәйләнешкә инеү сараһы түгелме ни? Белеүебеҙсә, әхирәтенең ире менән танышлыҡты «мөхәббәткә» тиклем үҫтереп, беҙҙең арала тик дуҫлыҡ ҡына, тип алдашып йөрөгән «йыландар» ҙа етерлек. Ошо арҡала күпме ғаилә тарҡалғаны барыбыҙға ла мәғлүм. Ҡатын-ҡыҙ дуҫлыҡты түшәккә тиклемге баҫҡыс тип кенә ҡарамаймы икән? Бәлки, уйнашты йәшереүҙең матур ғына ысулылыр? Ундай ҡараш, моғайын да, ирҙәргә лә хастыр? Ғәбит Садиҡов әйтмешләй, дуҫлыҡты һуғарып тормаһаң, ул ҡорой. Тимәк, тереклек шишмәһе булып секс тора, тип уйларға ҡала. Әбей менән бабайҙар араһындағы дуҫлыҡ тураһында ишеткәнегеҙ бармы? Юҡтыр, сөнки улар араһында енси мөнәсәбәт булыуы икеле. Америка ғалимдары ҡатын-ҡыҙҙарҙың 90 процентына секс етмәгәнен асыҡлаған.\nИрҙәр менән ҡатын-ҡыҙ араһында ысын дуҫлыҡ бар тип инанғандар, бәлки, икеһе лә бер-береһен, башҡаларҙы «күрегеҙ – беҙ изге йәндәр!» тип алдай. Төптән уйлап ҡарағыҙ: ике яҡ та «беҙҙең арала ысын дуҫлыҡ» тип ышандырырға тырыша. Алданырға риза, тимәк. Башҡалар алдында дуҫлыҡ «күрһәтә» – уйнашты йәшерә. Дөрөҫ, уйнашты бер кем дә хупламай, ә дуҫлыҡ – изге төшөнсә. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бындай дуҫлыҡ – секстың иң осһоҙ ысулы.\nИке затҡа бер-береһен, һин иң һәйбәте, тип ышандырыу еңел. Тиңдәр араһында йән дуҫ таба алмағандар ғына бындай уңайлы алымды һайлай түгелме? Яҡын дуҫ насар яҡтарҙы ла тура әйтә шул.\nЕнси мөнәсәбәткә таянмаған бәйләнеште ысын дуҫлыҡ тип иҫәпләргә маташыу – үҙеңде, таныштарыңды алдау, тик мистификация, дуҫлыҡ йораты ғына. Мөхәббәтен таба алмағандарға ниндәйҙер йыуаныс килтерәлер, бәлки. Британия ғалимдары тикшереүҙәре буйынса, ҡатын-ҡыҙ ғүмерҙә лә бер күреүҙән ғашиҡ булмай, уның өсөн кеше күҙенә кәмендә алты тапҡыр ҡарарға кәрәк. Был «алты тапҡыр» ҡарауҙың бер нисә йыл буйы дауам итеүе бар, кемдер быны дуҫлыҡҡа тиңләйҙер.\nАҠШ ғалимдары, ҡатын-ҡыҙҙа яҡынса биш йыл һайын партнерын алмаштырыу теләге тыуа, тип белдерә. Ире йәки һөйәре ялҡытҡас, «запас аэродром» эҙләү улар өсөн тәбиғи. Ә ир-егеттең был «дуҫлыҡҡа» ышанып йөрөүе лә бар. «Бушлай секс» эсте тишмәй бит. Һуңынан ундайҙар тыныслана.\nБөгөн ир-егеттәрҙең 51 процентының ысын дуҫы юҡ. Ә кешегә дуҫлыҡ кәрәк. Социаль селтәрҙәрҙә дуҫлыҡты башлыса кем тәҡдим итә? Йышыраҡ ҡатын-ҡыҙ, әлбиттә. Күңелдәрендәге, хәйер, тормоштарындағы бушлыҡты тултырыу теләге шул «дуҫлыҡ» тигән нәмәне эҙләргә мәжбүр итә...


Инфоурок › Другое › Рабочие программы › Рабочая программа "Башкирский язык" 8 класс\n8-се класс, башҡорт теле\nҺөйләмдәргә синтаксик анализ эшләү. Схемалар буйынса һөйләмдәр төҙөү.Тиң киҫәктәрҙең үҙ ара бәйләнешен күҙәтеү, иҫкә төшөрөү.\n18-се күнегеүҙе үтәргә.\n45-се күнегеүҙе эшләргә.\n7-се класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nИнеш контроль диктант “Яугир менән ат”\nДикт. Йыйынтығы, 191-се бит.\nҠушма һөйләм тураһында үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nИке йәки бер нисә ябай һөйләмдән төҙөлгән һөйләм ҡушма һөйләмдәр тураһында белешмә биреү, күнегеүҙәр үтәү\n61-се күнегеүҙе эшләргә.\nҠушма һөйләм тураһында дөйөм төшөнсә.\nҠушма һөйләмдәр эсенә ингән ябай һөйләмдәрҙең үҙ-ара теҙеү, эйәртеү юлы менән бәйләнеүе.\n“Хөрмәт иткән хөрмәт күрер” тигән темаға инша яҙыу.\nТеҙмә ҡушма һөйләм.\nТеҙмә ҡушма һөйләмдәр тураһында белешмә биреү, терәк таблица өйрәнеү.\nАңлатмалы диктант “Мәшәҡәтле икөндәр”,\nҺүҙлек буйынса аңлатма эше.\nДик.йыйынтығы 200-201-се бит.\nТеркәүесле теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә йыйыу, Ҡаршы ҡуйыу, бүлеү, һығымта яһаусы теркәүестәрҙең ҡулланылыуы.\nДид. материал менән эш\nТеркәүесле теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә тыныш билдәләре.\nТеркәүесле теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә тыныш билдәләреҡуйылышые өйрәтеү, өтөрҙөң ҡуйылыу, ҡуйылмау осраҡтарын билгеләү.\nТерәк таблица, схемалар.\n83-сө күнегеү. Инша яҙырға “Матурлыҡҡа һоҡлана ла, уны һаҡлай ҙа бел”.\nКүнегеүҙәр эшләү. Теҙмә ҡушма һөйләмгә синтаксик анализ яһау.\nТеркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәр.\nТеркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә һанау, ҡаршы ҡуйыу интонациялары. Асыҡлау, дөйөмләштереп килгән осраҡтар тураһында белешмә биреү.\n94-се күнегеүҙе эшләргә.\n“Башҡортостандың ҡыҙыл китабы” на индерелгән ҡоштар тураһында белешмә биерү.\nТеркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә тыныш билдәләре.\nИке нөктә, һыҙыҡ, нөкәтле өтөр, өтөр ҡуйылыу осраҡтарын асыҡлау.\nБелемде тикшереү өсөн һорауҙарға яуаптар биреү, 61-се бит.\nЭйәртеүле теҙмә ҡушма һөйләм. Баш һәм эйәрсән һөйләм.\nБаш һәм эйәрсән һөйләмдәр тураһында белешмә биреү.\n115-се күнегеүҙе эшләргә.\nТиҫтерҙәрҙең иншаһын уҡыу.\nЭйәрсән һөйләмдең баш һөйләмгә эйәреү (бәйләнү) саралары. Тыныш билдәләре.\nЭйәрсән һөйләмдәр баш һөйләмгә килеш ялғауҙары, хәл, шарт, сифат ҡылым ялғауҙары. Бәйләүестәр ярҙамында эйәреп килеүен миҫалдар аша аңлатыу, белемде үҫтереү.\n130-сы күнегеү, 76-бит.\nКонтроль изложение “Командир”\nБәйләнешле телмә үҫтереү.\nИзлож. Йыйынтығы, 140-141-се бит.\nҮҙ аллы эшләү.\nЭйәрсән һөйләм төрҙәре. Эйә һөйләм.\nЭйәрсән һөйләм тураһында белешмә биреү. Эйә һөйләм тураһында өйрәнеү.\n135-се күнегеүҙе эшләргә, 80-се бит.\nДид. Материал менән эшләү.\nЭйәрсән хәбәр һөйләмдәрҙең телмәрҙәге ролен билгеләү,\n138-се күнегеү. 82-се бит.\nАныҡлаусы һөйләм баш һөйләмгә мөнәсәбәт һүҙҙәр, килеш, сифат ҡылым ялғауҙары һәм интонация ярҙамында эйәреп килә алыу осраҡтарын өйрәнеү, баш һөйләмгә ялғауҙар ярҙамында эйәреп килеүен асыҡлау.\n142-се күнегеүҙе эшләргә, 85-се бит.\nТаҡтала күнегеүҙәр эшләү, һөйләмдәргә синтаксик анализ эшләү.\nТултырыусы һөйләмдәр тураһында белешмә биреү. Тултырыусы һөйләм баш һөйләмгә килеш ялғауҙары, бәйләүес ярҙамында эйәрпе ткилгән осраҡтарык билгеләү.\n149-сы күнегеүҙе эшләргә, 90-сы бит.\n147-се күнегеү, ролдәргә бүлеп уҡыу.\nҠушма һөй-р буйынса конторль\nдиктант “Бәхетле ҡартлыҡ”Хатал. Буйынса эш\nДик.йыйынтығы, 195-196-сы бит.\nХәл һөйләмдәрҙең телмәрҙәге ролен билгеләү. Ваҡыт һөйләмдәргә синтаксик анализ эшләү.\nТерәк таблица, схемалар\n155-се күнегеүҙе эшләргә, 95-96-сы бит.\nДид. Материал менән эшләү\nУрын һөйләм баш һөйләмдәге эш йәки хәлдең урынын белдереүен хәбәр итеү, күнегеүҙәр үтәү.\n159-сы күнегеүҙе эшләргә, 99-100-се бит.\nРәүеш һөйләмдең баш һөйләмдәге эш йәки хәлдең рөүешен белдереүен асыҡлау.\n165-се күнегеүҙе эшләү, 103-сө бит\nКүләм-дәрәжә һөйләм баш һөйләмдәге эш-хәрәкәттең йәки билдәнең күләмен белдереүен асыҡлау.\n169-сы күнегеүҙе эшләргә.\nСәбәп һөйләмдең баш һөйләмдәге эш йәки хәлдең сәбәбен белдереүен билгеләү.\n177-се күнегеүҙе эшләргә, 111-се бит.\nМаҡсат һөйләм баш һөйләмдәге эш йәки хәлдең маҡсатын белдереүен асыҡлау, миҫалдар эшләп дәлилләү.\n185-се күнегеү. 114-се бит.\nУҡылған әҫәрҙәрҙән миҫалдар табыу.\nШарт һөйләм баш һөйләмдәге эш йәки хәлдең үтәлеү йәки үтәлмәүенә шарт булған эш йәки хәлде белдереүен билгеләү.\nШарт ҡылым ялғауы, әгәр теркәүесе, икән һүҙе, һорау киҫәксәһе һәм урын-ваҡыт килеш ялғауы ярҙамында эйәреп килеүе.\n191-се күнегеүҙе эшләргә. 118-се бит.\nҮтәләсәк эш йәки хәлдең баш һөйләмдә киреһе буласағын белдерә. Мөнәсәбәт һүҙ., бойороҡ ҡылым ялғауҙары ярҙамында белдерелеүе.\nДәреслек Дид. материал\n197-се күнегеүҙе эшләргә. 122-се бит.\nДид.материал менән эш\nЭйәрсән һөйләм төрҙәрен ҡабатлау.\nҮтелгәндәрҙет дөйөмләштереп ҡабатлау.\n211-се күнегеүҙе эшләргә, 130-сы бит.\nБелемде тикшереү. Бәйләнешле телмәр үҫтереү.\n211-се күнегеүҙе эшләргә. 130 бит.\nҠатмарлы синтаксик төҙөлмәләр. Күп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәр.\nҠатмарлы синтаксик төҙөлмәләр тураһында белешмә биреү. Күп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәрҙең мәғәнәһен билгеләү.\n214-се күнегеүҙе эшләргә, 134-се бит.\nКүп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәргә синтаксик анализ яһау.\nКүп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәрҙә тыныш билдәләре.\nКүп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәрҙә өтөр ҡуйылыу осраҡтарын билгеләү, күнегеүҙәр аша асыҡлау, дәлилләү.\n222-се күнегеүҙе эшләргә. 139-сы бит.\nҠатнаш ҡушма һөйләмдәр.\nЯбай һөйләмдәге үҙ-ара теҙеү һәм эйәртеү юлы менән бәйләнеп килгән төҙөлмә ҡатнаш ҡушма һөйләм икәнлеген билгеләү.\n228-се күнегеүҙе эшләргә.\nҠатнаш ҡушма һөйләмдәргә синтаксик анализ яһау.\nҠатнаш ҡушма һөйләмдәрҙә тыныш билдәләре.\nҠатнаш ҡушма һөйләмдәрҙә ике нөктә, Нөктәле өтөр ҡуйылыу осраҡтарын билгеләү.\n237-се күнегеүҙе эшләргә. 17-се бит.\nТеҙемдәрҙең телмәрҙәге ролен билгеләү. Тыныш билдәләре ҡуйылышын күҙәтеү.\n241-се күнегеүҙе эшләргә, 149-сы бит.\nБелемде тикшереү өсөн һорауҙарға яуаптар биреү, 150-се бит.\nИжади диктант яҙыу “Август кисе”\nИжади эшмәкәрлекте үҫтереү.\nДик.йыйынтығы. 205-се бит.\nХуд. Стилгә хас йәнләндереүҙәрҙе билдәләргә.\n“Ҡушма һөйләм” темаһын ҡабатлау.\n248, 251-се күнегеүҙәрҙе эшләргә.\nКонтроль изложение “Әсә”\nБәйләнешле телмәр үҫтереү, әсәләргә ҡарата хөрмәт, һөйөү тәрбиәләү.\nИзл. Йыйынтығы, 155-157-се биттәр.\nҠатмарлы синтаксик төҙөлмәләр темаһы буйынса конроль диктант “Күңелле ине ул саҡтар”.\nДик.йыйынтығы, 212-се бит. Дид. материал\nТыныш билдәләре ҡуйылышын ҡабатлау, дөйөмләштереү. Һөйләм аҙағындағы тыныш билдәләре.\nПунктуация буйынса үтелгәндәрҙе иҫкә төшөрөү.\nОрфограммаларҙы уҡырға, 158-се бит.\nӨтөр ҡуйылыу осраҡтарын һанау,\n270-271-се күнегеүҙәрҙе эшләргә\nКүнегеүҙәр эшләү барышында нөктәле өтөр ҡуйылыу осраҡтарын билгеләү.\n274-се күнегеүҙе эшләргә, 168-се бит.\nҺыҙыҡ ҡуйылыу осраҡтарын ҡабатлау.\nДәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү, Һыҙыҡ ҡуйылыу осраҡтарын ҡабатлау.\n277-се күнегеүҙе эшләргә, 169-сы бит.\nИке нөктә ҡуйылыу осраҡтарын билгеләү.\n283-284-се күнегүҙәрҙе башҡарыу, 172-173-сө бит.\nТыныш билдәләре ҡуйылышы буйынса контрль диктант “Күберәк булһа икән”\nДик.йыйынтығы, 214-се бит.\n5-8 класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\n300, 310-сы күнгееүҙәрҙе эшләү.\nНомер материала: ДВ-207506


Аҙна яңылыҡтары. Улар рухлыраҡ, берҙәмерәк, сәмлерәк тә, телһөйәр, илһөйәр ҙә\nСиләбе өлкәһендә йәшәүсе млләттәштәребеҙ тураһында бик күп яҡшы сифаттар әйтергә мөмкин. Улар менән аралашҡандан һуң ысын башҡорттар республикала түгел, ә оло Башҡортостанда йәшәй, тигән уйға киләһең. Силәбе башҡорттарын ҡыйырһытыла тип уйларға һис тә генә сәбәп юҡ. Шулай ҙа, хәл итәһе проблемалар, борсоған мәсьәләләр ҙә юҡ түгел. Улар Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов менән күрше өлкәлә йәшәгән милләтәштәребеҙ осрашыуында ла күтәрелде.\nКөньяҡ Уралдың аҫаба башҡорттары тарихи тамырҙарынан айырылмай, улар телде, йолаларҙы, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе быуындан-быуынға тапшырып, һаҡлап килә. Һуңғы йылдарҙа был йәһәттән «Уралым» гәзите һәм тапшырыуы тос өлөш индерә. Силәбе башҡорттары тураһындағы программа өлкә телевидениеһында айына ике тапҡыр эфирға сыға, тик транспорт һәм ҡоролмалар юҡлығы ғына бәкәлгә һуға, журналистар бар кәрәк-яраҡты ҡуртымға алырға мәжбүр. Республика башлығы проблема хәл ителәсәк тип белдерҙе, тәү сиратта автомобиль менән.\nБашҡортостан йәмәғәтселеге менән осрашыуҙа милләттәштәребеҙҙе борсоған башҡа мәсьәләләр ҙә күтәрелде. Мәҫәлән, силәбеләр өлкә ҡалалары һәм райондары буйлап башҡорт мәҙәниәте көндәрен уҙғарыу ниәте менән яна. Рөстәм Хәмитов был тәңгәлдә ярҙам күрһәтеләсәк тип белдерҙе. Ҡалалағы көрәш секцияһына иһә тренер Арғаяштан килеп йөрөй, штат юҡ. Был проблеманы губернатор Борис Дубровский урында хәл итербеҙ тип белдерҙе. Милләтәштәребеҙҙең көнитмеше беҙҙең өсөн бик мөһим,тине республика башлығы.\nӘле Башҡортостан вуздарында Силәбенән 600-ҙән ашыу студент белем ала. Хеҙмәттәшлек сәнәғәт, ауыл хужалығы, медицина өлкәһендә лә бара. Ике төбәкте йылдар дауамындағы тарихи дуҫлыҡ тоташтыра.\nСиләбелә башҡорттар менән бәйле тарихи урындар күп. Ҡалаға нигеҙ һалыныу ҙа башҡорт батыры, Ҡара-Табын волосының старшинаһы Таймас Шәйемов исеме менән бәйле. Ул 1753 йылда ошо ерҙәрҙе завод төҙөү өсөн Николай Демидовҡа һата. Һуңғараҡ инде был урында ҡала барлыҡҡа килә. Әле беҙ баҫып торған урам да борон Өфө тракты тип аталған.\nӘлбиттә, проблемалар ҙа юҡ түгел. Гәзит-журналдар, яңы китаптар килеп етмәй. Уҡыу әсбаптары килә, әммә улар Силәбе балалары өсөн ауыр бирелә, сөнки көньяҡ урал башҡорттарының һөйләше, йәғни диалект ныҡ айырыла. Шуға күрә әле "Урал башҡорттары" тигән проектты ғәмәлгә ашырыу бара.\nРәсәйҙең иң көслө кешеһе Эльбрус Ниғмәтуллиндың Башҡортостан батыры ярышын ойоштороу тәҡдиме лә хуплау тапты. Шулай уҡ Силәбелә балалар араһында КВН, төрлө мәҙәни сараларҙы ойоштороуҙа ла ярҙам көтә. Сөнки сәхнә кейемдәре табыу, концерт номерҙары әҙерләү менән бәйле проблемалар бар. Был тәңгәлдә Башҡортостан белгестәренең кәңәштәре бик урынлы буласаҡ.\nБашҡортостанда йәшәп башҡорт булыуы еңел, ә бына ситтә, аҫаба халыҡ булған хәлдә лә, асылыңды, тамырҙарыңды һаҡлап ҡалыу ҡатмарлы. Сөнки бер яҡтан мөхит, икенсенән глобаллаштереү шарттары үҙе үк йоғонто яһай. Әммә Силәбеләр бирешергә уйламай, уларҙың рухы быуаттар дауамында сыныҡҡан, башҡортлоҡ тойғоһо ҡан менән һеңгән. Был Республика башлығының эш сәфәрендә лә асыҡ сағылды, милләттәштәребеҙ үҙ теленә, тарихына битараф түгел. Әйткәндәй тиҙҙән Силәбенең «Рифей» ат спорты комплексына ла башҡорт юртағы бүләк ителәсәк, Рөстәм Хәмитов баймаҡтар алдында ошондай бурыс ҡуйҙы.


Өр-яңы йыл килә. Йондоҙ кеүек балҡып, күңелдә яңы уй-хыял, теләк, яңы өмөттәр ҡабына. Эт йылы тыуыр алдынан илаһи бер мөғжизә тыуыр кеүек. Ә бәлки... Булыр ҙа. Уйламағанда, көтмәгәндә генә. Һәр кем быға ышана, өмөтләнә. Байназарҙан Зилиә Буранбаева менән Сәлимә Дәүләтшиналар ҙа...


«Башҡортостан һылыуҡайы– 2014» билдәләнде! » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Конкурстар » «Башҡортостан һылыуҡайы– 2014» билдәләнде!\n21.11.2014 «Башҡортостан һылыуҡайы– 2014» билдәләнде!\n16 ноябрҙә баш ҡаланың Конгресс-холында «Мисс Башҡортостан – 2014» республика матурлыҡ конкурсының финалы үтте. Унда Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетында уҡыусы 21 йәшлек Ирина Ғәлиханова гран-при яуланы. Беренсе вице-мисс титулы Сибай ҡалаһынан килгән 19 йәшлек Айгөл Сафинаға бирелһә, икенсе вице-мисс исеменә Ангелина Гәрәева (24 йәш, Өфө районы) лайыҡ булды.\nИрина Ғәлиханова дүрт йыл буйы «Мисс Уфа», «Мисс «Русское радио», «Мисс ТЦ «Мир», «Мисс «Молодая гвардия» исемле конкурстарҙа ҡатнашҡан. 16 ноябрҙә 22 һылыуҡай жюри алдында киске күлдәктәрҙә, һыу инеү костюмдарында дефиле яһаған, видеовизиткаларын күрһәткән. Аҙаҡтан ҡыҙҙар үҙҙәре әҙерләгән башҡорт аш-һыуын тәҡдим иткән.\n– Мин был һынауға замансараҡ әҙерләндем – Башҡортостан байрағы төҫөндәге кремлы капкейктар бешерҙем, – ти Ирина Ғәлиханова. – Бәләкәй пирожныйҙар шулай атала. Улар милли аш-һыуға инмәһә лә, өҫтәре республикабыҙҙың дәүләт символы төҫтәрендә биҙәлгән.\nКисә мәлендә «Буласаҡ әсәләр» тигән бик матур сығыш күрһәтелде. Ҡыҙҙар сәхнә буйлап үтеп, тамаша залына төштө һәм әсәләренә сәскәләр бүләк итте.\nГран-при яулаусыға 50 мең һум аҡса, Сваровски страздары менән биҙәлгән таж тапшырылды. Бынан тыш, Ирина киләһе йылда үтәсәк «Miss globe international» бөтә донъя матурлыҡ ярышында ҡатнашыу хоҡуғын яуланы.\nӘйтергә кәрәк, конкурс Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән Мәҙәниәт йылы планына ярашлы ойошторолдо. Уны Өфө ҡала советы ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы, «БР буйынса Рәсәй иреклеләре союзы» йәмәғәт ойошмаһы һәм «Мисс Башҡортостан» модель агентлығы үткәрҙе.


Игорь Савельев - Өфөнөң иң йәш яҙыусыларының береһе. Уны ш улай тип әйтергә ярайҙыр, тип уйлайым. Һәм уның үҙен иҫләй башлағандан алып "нимәлер яҙыуы һәм ижад итеүе" өсөн дә түгел...\nСавельевтың "Новый мир" журналында баҫылған тәүге етди әҫәре тип һаналған "Бледный город" повесын тәнҡитселәр "һис шикһеҙ уңышлы" һәм "тулы ҡанлы әҙәбиәт" тип атаны. "Новый мир" журналының баш мөхәррире Андрей Василевский үҙенең интервьюһында "Новый мир" журналы йәш яҙыусыларҙың әҫ әрҙәрен улар йәш булған өсөн генә баҫыу бурысын ҡуймай, тип белдерҙе. "Новый мир" бер ҡасан да дебютанттарҙы исем өсөн генә сығармай. 12 - се һанда беҙ "Дебют" финалисы Игорь\nВасильевтың осраҡлы машиналарға ултырып сәйәхәткә сығыусылар (автостоп) тураһындағы "Бледный город" повесын баҫтыҡ. Һәм бер ҙә авторҙың йәш булғаны өсөн түгел, ә әҫәрҙе ң яҡшы булғаны өсөн".\nШулай итеп, үҙенең әҫәре арҡаһында Игорь "Дебютант" бойондороҡһоҙ әҙәби премия һәм бөтә Рәсәй "Йыл повесы" премияһы финалсыһы исемен яуланы, шулай уҡ Лев Толстой исемендәге "Ясная поляна" әҙәби премияһы лауреаты исеменә лайыҡ булды. Уны күрҙеләр һәм баһаланылар, әммә авторға барыһы ла еңел бирелә, тип уйлау дөрөҫлөккә тап килмәй...\n"Дебют" премияһына беҙҙең автор биш тапҡыр, йәғни был премия барлыҡҡа килгәндән башлап тәҡдим ителә. Һәм әгәр быға\nтиклем уның эштәре номинанттарҙың оҙон исемлеге аҙағында "аҫылынып торһа", "Бледный город" повесы дөйөм исемлектән айырылып сығыуға өлгәште.\nБында нимә хәл иткес роль уйнаған - яйы тап килеүеме, ныҡышмалылыҡмы әллә яҡты яҙыусылыҡ киләсәгенә юл һалыусы тал антмы Барыһы ла барҙыр, моғайын. Хәйер, Игорь үҙе уңышҡа өл гәшер өсөн йәш яҙыусыларға таланттан, теләктән һәм яҙа белеүҙән тыш, "ҡалаларҙы ала алырлыҡ үтеп инеү көсө кәрәк", тип һанай. Бына шул саҡта ғына яңы юлдар асыласаҡ, уңыш һәм\nүҙ - үҙеңә ышаныу тойғоһо барлыҡҡа киләсәк.\nҒәҙәттә йәш яҙыусыларға күберәк уҡырға кәңәш итәләр, әммә\nмиңә ҡалһа, яҙыу оҫталығын арттырыу, шәхси яҙыусылыҡ тәжрибәһе булдырыу ҙа мөһим, - ти Игорь. - Ә инде һине күрһендәр өсөн әүҙем тормош позицияһында булырға: фекерҙәштәр эҙләп интернет гиҙергә, баҫылырға, аралашырға,\nконкурстарҙа ҡатнашырға кәрәк.\nҮҙе тураһында Игорь Савельев күп һөйләмәй: бала саҡтан уҡ күп яҙышыуын, эшенең дә яҙыусылыҡ эшмәкәрлеге менән тығыҙ бә йләнеүе тураһында ғына белдерә.\n- Мин Башҡорт дәүләт университетының филология факультеты\nаспирантымын, 2002 йылдан башлап "Башинформ" мәғлүмәт агентлығында "Версия" гәзитендә лә эшләйем, йәштәр рубрикаһын алып барам. Шиғырҙар яҙыу менән мауыҡҡаным юҡ, ун ың ҡарауы проза - минеке. Ғәҙәттә йылына бер нисә хикәйә тыуа, "Бельские просторы" журналында публикацияларым сыҡты. Киләсәккә пландар билдәләнгән. "Знамя" журналының бишенсе һа нында, май айында йәштәрҙең хикәйәләр тупланмаһы баҫыуға әҙе рләнә, бынан тыш "Дебют" премияһын ойоштороусыларҙан йәш яҙыусыларҙың хикәйәләр йыйынтығы әҙерләнеү өҫтөндә.\n"Бледный город" повесында тормошсанлыҡ һиҙелһә лә, ул ысынбарлыҡтан алынып яҙылмаған. Тоноҡ (бледный) - сөнки төнөн ҡала нәҡ шундай төҫ ала. Ә ниңә автостоп хаҡында - мин\nүҙем дә заманында бының менән мауыҡтым. Дуҫтарым да шундай - береһе хатта автостоп менән Өфөнән Санкт - Петербургҡа барып етте"...\nИгорь әйтеүенсә, ижад өсөн этәргес көс ролен реаль бер хә л уйнай, һәм ул үҙ сиратында әҙәби ситуация барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә. Бына шул саҡта әҫәр тормошсан һәм дөрөҫ килеп сыға, яҙыусы өсөн был бик мөһим. Бына, мәҫәлән, повестың бар\nгеройҙары ла уйлап сығарылған, әммә уларҙың холоҡтары һәм ғәҙәттәре ысын автостоп яратыусыларҙыҡы: улар көнкүреш проблемаларынан ҡурҡмай һәм аралашыусан, үҙҙәренә урын алмаштырыу теләге, сыҙамлылыҡ хас. Шулай булыуға ҡарамаҫтан,\nИгорь геройҙарҙың автостоп менән йөрөүҙәре - ысынбарлыҡтан,\nүҙ - үҙеңдән ҡасыу теләгенә бәйле булыуы менән ризалаша.\n- Автостоп менән донъя гиҙеү өсөн был эшкә бик күп ваҡытыңд ы һәм көсөңдө бирергә, ирекле булырға кәрәк. Кешене урын\nалмаштырырға этәреүсе сәбәп бер генә - тормоштан сағыуыраҡ тәьҫораттар алырға антылыш, үҙ йәшәйешең менән ҡәнәғәт булмау тойғоһо.\nЙәш яҙыусыға тейешле баһа бирергә кәрәк: ул кешенең ошо мәлдәге хәлен бик дөрөҫ итеп һүрәтләүгә өлгәшкән. Хатта әҙәб и тәнҡитселәр ҙә Савельевтың төп асышы тип йәш автостопсыларҙы һүрәтләү түгел, ә "романтикаға ынтылыш - яңғыҙлыҡ һәм бойоғоу һөҙөмтәһе тигән уйы" тигән фекер менән килешә. Ә инде авторҙың бәйән итеү псхологияһы һәм фәлсәфәүилеге, әҙәби алымдар эҙләү һәм образлылығы - Игорь\nСавельевтың артабан ҡыҙыҡлы прозаик булып үҫеүен күҙалларға


Инвестиция порталына ай һайын 40 мең кеше ингән\n22 Июнь , 10:30\nПортал сит илдәрҙә лә танылыу яулаған.\nБашҡортостандағы дәүләт идаралығының һанлы үҫеше министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, 2021 йылғы эш йомғаҡтары буйынса республикабыҙ Стратегик башланғыстар агентлығы төҙөгән Рәсәй төбәктәрендәге инвестиция шарттарының милли рейтингында тәүге биш субъект иҫәбенә инде. Был турала Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында хәбәр иттеләр.\nСтратегик башланғыстар агентлығы эксперттары рейтингта төп позициялар иҫәбенә Инвестиция порталын инвестиция эшмәкәрлеге мәсьәләләренә йәлеп итеүҙе, эшҡыуарлыҡ әүҙемлеген арттырыуҙы, шулай уҡ уны алып барыу буйынса төбәктәге эш системаһын индергән. 2021 йылда эшләй башлағандан алып порталға 599290 тапҡыр ингәндәр, айына 40 меңдән ашыу порталдың хеҙмәтенән файҙаланғандар.\nМәғлүм булыуынса, бындай хеҙмәттәр Рәсәй Президенты Владимир Путиндың указы менән раҫланған "Һанлы иҡтисад" милли проекты (национальный проект "Цифровая экономика") нигеҙендә тормошҡа ашырыла. Былтыр инвестиция инфраструктураһы объекттары күрһәтелгән Инвестиция картаһы һәм махсус иҡтисади зоналарға арналған бүлектәр эшҡыуарҙар өсөн иң популяр майҙансыҡтар булған. Инвестиция порталы илдән ситтә лә танылыу яулаған, Ҡытай, Төркиә һәм Германияның бизнес-аудиторияһы порталға әүҙем ингән.


Тарих һөйләй изге НАРЫҪТАУ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Тарих һөйләй изге НАРЫҪТАУ\nТарих һөйләй изге НАРЫҪТАУ 18.11.2016 // Иман\nТарих, тел һәм әҙәбиәт институтының Миәкә районындағы бер аҙналыҡ фольклор-этнографик экспедицияһы халҡыбыҙҙың рухи йәдкәрен ҡәҙерләп һаҡлаған Илсеғол, Нарыҫтау, Ҡаран-Ҡунҡаҫ, Күл-Ҡунҡаҫ ауылдарындағы оло быуын кешеләре менән ихлас аралашыуҙарға ҡоролдо, һөҙөмтәлә бай тәьҫораттар тупланды. Шулай ҙа яҙып-йыйып бөтөлмәгән ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр бихисап. Ер-һыу атамалары, изге һәм тарихи урындар хаҡында халыҡ һөйләгәндәрҙе зиһендәргә һеңдереп, аҡ ҡағыҙға теркәйбеҙ. Ошо рухи ынйыларҙың ҡайһы берҙәре менән уртаҡлашмаҡсыбыҙ.\n...Хоҙайҙың ҡушыуы менәндерме, туҡталған еребеҙ Илсеғол ауылы янындағы Сәхәбәләр мәсете ине. Изге урында хәл алып, ҡаланан алыҫта уй-ниәттәребеҙҙе барларға ла, халыҡтан мәғлүмәт тупларға ла, һыйыныр урын табырға ла мөмкинлек булды. Бына Илсеғолдан йыраҡ түгел күҙ күреме ерҙә урынлашҡан Нарыҫтау. Ил-ер халҡына бәйле Сәхәбәләр төйәге... Тау итәгенән ағып сыҡҡан таҙа, тәмле һыулы изге шишмә... Ара-тирә ишетелеп ҡалған эт өрөүе, һыйыр мөңрәүе менән бергә сиңерткә сырылдауын тыңлап илаһи ер моңон булдырған киске һиллектә Нарыҫтау итәгендә баҫып торам. Йәйге йылы дала еле иркәләй... Матур ерҙәр... Уйланып та, тойоп та бөтмәҫ уйҙар солғанышы...\nЛира Яҡшыбаеваның “Халҡыбыҙ изгеләре” тигән китабында изге кешеләр ерләнгән ерҙәрҙән шишмәләр урғылып сығыуы һәм бындай сығанаҡтарҙың дауа көсө, шифаһы тураһында әйтелә. Нарыҫтауҙағы изге шишмә һәм сәхәбәләр ҡәберлеге тураһында бөгөн илебеҙҙә генә түгел, сит ерҙәрҙә лә билдәле. Халыҡ телендә тау янындағы шишмә төрлөсә – Зыяратлы ҡойо, Изге шишмә, Әүлиә шишмәһе, Сәхәбәләр шишмәһе исемдәре менән йөрөй. Һыуы йомшаҡ, көмөшкә бай, ҡыш та туңмай, тиҙәр, һәм, ышанаһығыҙмы, ысынлап та тәмле!\nШишмә урғылып сыҡҡан ерҙән юғарыраҡ 2010 йылда асылған Сәхәбәләр мәсете урынлашҡан. Шишмәгә килгән кешеләр изге йортҡа инеп доға уҡып сыға. Мәсет урынлашҡан ҡалҡыулыҡтан ары тағы ҡалҡыулыҡтар күренә. Ҡаршылағыһында – әүлиәләр ҡәберлеге, тау түбәһендәге ҡәбер ташына “Бында аталы-уллы Зәйет улы Зөбәйер, Зөбәйер улы Абдрахман ерләнгән” тип яҙылған (билдәле булыуынса, ҡәберлектә 2011 йылда Башҡортостан мосолмандарының башланғысы менән сәхәбәләр иҫтәлегенә стела ҡуйыла). Күҙ күреме ерҙәге икенсе тауҙа “Иҙеүкәй менән Мораҙым” тарихи эпосында телгә алынған халҡыбыҙҙың билдәле батыр шәхестәре Иҙеүкәй менән Мораҙым ерләнгәнлеге хаҡында һөйләнеләр. Сәхәбәләр ҡәберлеге хаҡында матбуғат баҫмаларында күп яҙылды. Элек уны Иҙеүкәй менән Мораҙым ҡәберлеге тип йөрөткән халыҡ. Аҙаҡтан тикшерә башлағас, аталы-уллы сәхәбәләр ҡәберлеге икәнлеге асыҡланған. Шулай ҙа бөгөн халыҡ хәтерендә был ҡалҡыулыҡ Иҙеүкәй менән Мораҙым батыр ҡәберлеге булараҡ та һаҡлана.\nТау башында тағы ла ҡәберлектәр бар. Элегерәк беренсе тауҙағы ҡәберлектә яуҙан ҡайтҡан аталы-уллы кешеләр ерләнгән тип, тауға килгән ауыл халҡы уны Иҙеүкәй менән Мораҙым ҡәберлеге тип йөрөткән. Бүтән мәғлүмәттәр буйынса, икенсе тауҙа Мораҙым менән уның килене ерләнгән, ә Мораҙым батырҙың үҙ ҡәбере Күгәрсен районында, тип һөйләйҙәр. Өсөнсө ҡәберлек тә бар, унда кем ятыуы билдәһеҙ. Бында Мораҙымдың кәләше Ынйыҡай ерләнмәнеме икән тигән фараз да йөрөй халыҡ араһында.\nҮрҙә әйтелгәндәрҙең барыһы ла тарихи эҙләнеү һәм асыҡлауҙарҙы талап итә, әлбиттә, шулай ҙа ҡыҙыҡһынғандарға тарихсы Салауат Таймаҫовтың ислам дине таралыуы тураһындағы хеҙмәттәрен уҡырға мөмкин. Тау башындағы ҡәберлектәрҙең матур итеп тимер ҡойма менән уратып алыныуы ҡыуандыра. Сәхәбәләр ҡәберлегенә хәтер ташы ҡуйылған, тик икенсеһенең хәле аяныслы. Иҙеүкәй ҡәберлеге тиһәләр ҙә, әле булһа бында ҡәбер ташы юҡ. Халыҡ һөйләүе буйынса, ҡәберлектең икенсеһендә 80-се йылдар тирәһендә Өфөнән килгән ғалимдар ҡаҙыныу эштәре ойошторған, ҡәберҙәге һөйәктәр йыйып алынған. Элек ғәрәп телендә яҙылған таштары ла булған тиҙәр, тик улар бөгөн юҡ. Ҡасандыр тәртипһеҙ рәүештә асыҡ килеш ҡалдырылған ҡәбер тереләрҙең яуапһыҙлығы, тарихи ҡомартҡыларыбыҙға ҡарата иғтибарһыҙлыҡ тураһында һөйләй. Үлгәндәр йортонан аша атлаған кешеләрҙең йәндәре был донъяла тыныслыҡ йә донъялыҡта үҙ урынын таптымы икән? Нисек кенә булмаһын, был иҫтәлекле урындар ил-халыҡтың һанлауына һәм һаҡлауына мохтаж.\nҠәберлектәр менән бергә Нарыҫтау итәгендәге изге урындар, шишмә менән бәйле оло быуындың үҙҙәренең һәм ҡартатай-ҡартинәйҙәренән ишетеп белгәндәре лә ҡыҙыҡһындырҙы. Туҡтаған һәр өйҙә изге шишмәнең көсө, уға бәйле хикмәтле хәлдәр тураһында тыңланыҡ. Изге шишмә һыуы тураһында электән үк билдәле булған. Халыҡ уның дауалау көсө тураһында борондан белгән. Бына шуға бәйле ауыл халҡынан ишеткән бер нисә риүәйәт.\nЗыяратлы ҡойо тураһында Илсеғол ауылынан Әлфирә Ниғмәтуллина апай һөйләй: “Нарыҫтау ауылында тыуған Иркәбикә әбейҙең бәләкәй сағында башы ныҡ ауыртҡан. Әсәһе күрәҙәсегә алып барған. “Ҡыҙыңды шишмәгә алып бар, һыуын эскәс, йоҡлап китер. Ни булһа ла, күпме ваҡыт үтһә лә, баланы уятма, йоҡонан уянғас, ҡайтыр юлға сығығыҙ, тик артығыҙға әйләнеп ҡарамағыҙ”, – тигән күрәҙәсе. Барыһын да ул ҡушҡанса эшләгәндәр. Әсә кеше, ҡыҙы алдында йоҡоға талғас, ҡыбырламай ғына ултыра. Уянғас, арттарына әйләнеп ҡарамай ҡайтып китәләр. Шунан бирле башым ауыртҡаны булманы”, – тип һөйләй торғайны Иркәбикә әбей.\nУйҙарға бирелеп, һүҙен дауам итә Әлфирә апай: “Зыяратлы ҡойоға алыҫ ерҙәрҙән кешеләр килер булған, тип һөйләй торғайны ҡайным. Улар үҙҙәре бәләкәй саҡтарында колхоз баҫыуын сығып, сағыу кейемдәрҙә дөйәләр менән килгән кешеләрҙе ауыҙ асып ҡарап торған. Бөгөн Нарыҫтау янындағы шишмәне күрергә төрлө райондарҙан, сит өлкәләрҙән дә киләләр. Мосафирҙар Нарыҫтауҙағы ҡәберлектәргә зыярат ҡылып, шишмә һыуында ҡойоноп, Сәхәбәләр мәсетенә инеп хәйер һала”.\nТелһеҙгә тел кереткән, тигән һүҙ ҙә йөрөй халыҡ араһында. Нарыҫтау ауылынан Миңһылыу апай һөйләй: “57-се йылдар тирәһе булалыр. Күлдән (Күл-Ҡунҡаҫ) ҡайтып киләбеҙ ҡыҙҙар менән. Ана, Нарыҫтау яғында убыр уты күренә, ти былар. Мин әйтәм, ҡурҡмағыҙ, убыр уты түгел ул, ҡаҙаҡ бабайҙары бер телһеҙ малайҙы алып килде. Ҡартатайымдар ҡорбан салып, шунда туҡталды, тинем. Мин ҡайтып йоҡларға ятҡас, ҡартатайым ҡорбан итен ҡосаҡлап килеп инде, теге ҡаҙаҡтар ауылға индереп киткән үҙен. “Бына, балам, – тине ҡартатайым, – ышанһағыҙ ышанығыҙ, мин үлермен дә китермен. 14 йәшлек баланы алып килгәйнеләр, төн буйы өшкөрҙөк, ҡорбанын салдыҡ, баланы тиреһенә төрҙөк... Иртән тороп малай: “Атай, ҡайтаһығыҙмы, ат егәйекме?” – тип һорау бирҙе атаһына. Шулай тел керҙе балаға, – ти торғайны. Элек Изге шишмә ҡаплы булманы, сылтырап ҡына ағып сыға торғайны һыуы. Хәҙер тәртиптә тотабыҙ, бысрамаһын тип ҡаплап ҡуйҙылар. Ҡапламайынса ла булмай шул, төрлө яҡтан күпме халыҡ килә шишмәгә. Беҙ бәләкәй саҡта уның эйәһе балыҡ булып йөҙөп йөрөй, ә һыу өҫтөндә ҡояш уйнай торғайны. Элек ошондай изге һыуҙарға ҡояш нуры төшөргә, һыу күктең ете ҡатынан көс алып ятырға тейеш, тип барған ололар...”\nМенәүәрә апай һүҙгә ҡушыла: “Аяғымдың шайтан ашығынан өҫтә шешек сыҡҡайны. Зыяратлы ҡойоға барып, бисмилла итеп һыуын эскәндән һуң, шул аяғымдың табаны сәнсә башланы. Сир-зәхмәт шулай аяҡтан сыға. Килешә шишмә һыуы, теләгеңде теләп эсһәң, шифаһы була”.\nНарыҫтау ауылынан Фәүзиә ағинәй: “Зыяратлы ҡойоноң шифаһы бар тип бик йыраҡтан киләләр, балам. Үҙем дә ошо ауылға килен булып төшкәс, ирем менән тау башында көтөү көтәбеҙ. Тауҙан көтөүҙе йылғаға алып төшкән саҡта, мин һыуһап китеп Зыяратлы ҡойонан һыу эсергә булдым. Усым менән һыу алайым тиһәм, өйөрөлөп кенә өс балыҡ йөҙөп йөрөй. Һап-һары, йылтырап тора. Мин ҡайтып, ҡәйнәмә һөйләнем: “Ҡәйнәм, Зыяратлы ҡойо тип әйтәһегеҙ, уның балығы бар, балыҡ йөҙгән ерҙән һыу эсәбеҙ икән”. “Эй, балам, ярар, һиңә балыҡ булып күренгән, яратмаған кешеһенә баҡа, йылан да булып күренә. Унда әүлиә ҡәберҙәре лә бар”, – тине ҡәйнәм. Бик уҡымышлы кеше булды үҙе. Тауға менеп намаҙ уҡыһаң, түҙеп булмай, илата, ти торғайны”.\nҠәберлектәр хаҡында һорағас, Миңһылыу апай бала сағын иҫкә төшөрә: “Ҡәберлектәрҙең элек боронғо яҙыуы ла булған. Әнәйем: “Таш бура эсенә төшөп, ипләп кенә ҡый үләндәрен дә йолҡоп алам, исемдәрен дә уҡый торғайным”, – тип һөйләгәйне. Хәҙер ул ҡәберлек бейек түгел, таштарын килгән бер кеше, файҙаһы тейә тип, алып ҡайтып бөткән. Сәхәбәләр мәсетенең икенсе яғында ла ҡәберлек булған. “Унда ниңә үлән үҫмәй?” – тип һорағас, ҡартатайым: “Бында бер батыр ҡылысы, көмөш эйәрле дөлдөлө менән күмелгән. Бына шул дөлдөлө баҫҡан ерҙә үлән үҫмәй”, – ти торғайны. Ҡартинәйем дә барып Ҡөрьән уҡыны. Ғөсөл ҡойоноп, Хоҙайҙан ризалыҡ һорап бара торғайнылар тауға, унда барып шаулап йөрөмәнеләр...”\nМәғлүмәт биреүселәр ситтән килгән кешеләрҙең, сәхәбәләр ҡәберлегенә менеп, ете тапҡыр уратып йөрөүҙәрен ризаһыҙлыҡ менән һөйләй. “...Ни тигән эштер был, кем уйлап сығарғандыр? Ниңә яңы йола сығарып хаталанырға икән? Ҡәберлеккә килгән халыҡтың ошондай ҡылығына, аңһыҙлығына аптырайһың, күңел әрней. Динебеҙ буйынса бары тик Мәккәләге Ҡәғбә ташын ете тапҡыр урап, теләк әйтәләр. Ә изге ҡәберлектәргә зыярат ҡылынырға тейеш...”. Ысынлап та, Хоҙай илселәренең ҡәберлектәренә зыярат ҡылыу – сауаплы эш, шулай ҙа Аллаһы Тәғәләгә ышанысыбыҙ йөрәгебеҙҙә, иманыбыҙ күңелебеҙҙә, башҡарған эштәребеҙҙә һәм һаулығыбыҙ ҙа яҡты уйҙарыбыҙҙан, йән таҙалығынан булһын ине...\nТауҙағы икенсе ҡәберлек хаҡында Илсеғол ауылынан Әлфирә апай күршеһе Ғәйнетдин ағайҙың һөйләгәндәрен иҫенә төшөрә: “1980 йылдарҙа Куликов исемле колхоз рәйесенә, тау башындағы ҡәберлекте ҡаҙырға рөхсәт һорап, Өфөнән кешеләр килә. Уның нимәһен һорап тораһың, барып ҡаҙығыҙ, тигәс, ҡәберлекте ҡаҙалар. Аҙаҡтан һөйәктәрҙе алып, үҙҙәрен райүҙәккә сығарып ҡуйыуҙарын һорайҙар”. Ҡәберлектең ҡаҙылыуы хаҡында ошо уҡ ауылдан Факиһа апай менән Шамил ағай ҙа һөйләй. “Ҡәберлекте 50-се йылдарҙан уҡ ҡаҙый башлайҙар, 65 – 75-се йылдарға тиклем шулай дауам итә. Төрлө ерҙәрҙән, БДУ-нан да килеп өйрәнәләр”. Әммә Әлфирә апай ҙа, башҡа мәғлүмәт биреүселәр ҙа ҡәберлекте ҡаҙған кешеләрҙең, өйрәнгән ғалимдарҙың исем-фамилияларын аныҡ ҡына әйтә алманы.\nБилдәле булыуынса, “Иҙеүкәй менән Мораҙым” тарихи эпосын ВЦИК-тың 1944 йылғы ҡарары менән нәшер итеү тыйыла. Халыҡ хәтерендә Иҙеүкәй менән Мораҙымға бәйле иҫтәлектәрҙең аҙ һаҡланыуы, тарихи ерлекле әҫәрҙәр булып та, бөгөнгәсә аныҡ ҡына дәлилдәр килтереп, ошо ваҡиғалар хаҡында тулы итеп һөйләй алмауыбыҙ һәм белмәүебеҙ үкенесле.\nУрынлы борсолоуыбыҙҙы күреп Ҡаран-Ҡунҡаҫ ауылынан Ғирфан ағай ҙа һүҙгә ҡушылды. “Был тыйыуҙар, илдә барған буржуаз революцияға туранан-тура бәйле. Заманында беҙ хатта Аҡмулланы белмәнек, белгән хәлдә лә тейешле кимәлдә күтәрә алманыҡ. Шуға ил эсендә булған ҡаршылыҡлы хәлдәрҙә был тарихи эпостың ғына түгел, башҡа әҫәрҙәрҙең дә тыйылыуы ғәжәп түгел. Уйлай китһәң, шундай уҡ тарихи ваҡиға, мәҫәлән, Салауат батыр хаҡында һөйләүҙе тыйыуҙар булманымы ла француздар һуғышы тураһында күп һөйләнелдеме ни? Ә бит 1812 йылғы һуғыш ҙур ваҡиға, һәм унда күпме башҡорт ҡатнашҡан?! Һөйләү генә түгел, заманында Толстойҙың “Һуғыш һәм солох”, Хамматовтың “Төньяҡ амурҙары” романдарынан башҡа бер ҙур нәмә лә яҙмағанбыҙ. Ә бит тыуырға тейеш ине ундай әҫәрҙәр…” Иҙеүкәй менән Мораҙым тураһында ла күпте белергә, өйрәнергә тейеш инек... Тыуманы шул әҫәрҙәр. Халыҡ хәтерендә һаҡланған тарихи ваҡиғаларға бәйле ҡомартҡыларыбыҙ бөгөнгәсә, ХХ быуат аҙағына тиклем, телгә алыуҙан тыйылды.\nБилдәле булыуынса, элек ихтирамлы кешеләрҙе, дан алған батырҙарҙы ҡалҡыулыҡтарға күмгәндәр. Боронғо ҡәбер таштарының булмауы Иҙеүкәй ҡәберлегенең аныҡ урынын билдәләүҙе ҡатмарландыра. Шулай ҙа халыҡ хәтерендә Иҙеүкәйҙең ошо ҡалҡыулыҡтарҙа ерләнеүе хаҡында ла, изгеләр – әүлиәләр ҡәберлеге булыуы тураһында ла хәтирәләр бар.\nНисек кенә булмаһын, боронғолар Нарыҫтау еренә доға ҡылып, тарихын белеп барғандыр. Беҙ ҙә бындай изге урындарға зыярат ҡылырға ҡаплаулы кейемдәрҙә, яҡты уйҙар, доғалар менән барһаҡ ине.


Башҡортостан Яҙыусылар союзында рәйес һайланды\t// Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Яҙыусылар союзында рәйес һайланды\n16:00, 31 марта 2017 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 31 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБөгөн Өфөлә Башҡортостан Яҙыусылар союзы йәмәғәт ойошмаһының 157 ағзаһы ҡатнашлығында дөйөм йыйылыш үткәрҙе. Унда күпселек тауыш менән идараның яңы рәйесе һайланды, ул ойошманың алдағы биш йылдағы эшмәкәрлеге өсөн яуап бирәсәк. М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультеты доценты Зәки Әлибаев өсөн 121 кеше тауыш бирҙе.\nБөгөнгә республиканың яҙыусылар ойошмаһында 263 ағза — яҙыусылар, шағирҙар, әҙәбиәтселәр. Яҙыусылар союзында поэзия һәм балалар әҙәбиәте, проза, әҙәби тәнҡит, драматургия секциялары бар, әҙәби мираҫ буйынса комиссиялар эшләй. Йыл һайын яҙыусылар йыйылышы уҙғарыла, унда әҙәби тормош мәсьәләләре, яңы әҫәрҙәр, ижади проблемалар тикшерелә.\nТеги: әҙәбиәт, яҙыусылар союзы


Илсиә Бәдретдинова башҡортса йырлай башлаған\n18 Апрель 2020, 15:00\n"Башҡорт туғандар һорауы буйынса “Һағыныу” йырын башҡорт телендә сығарҙыҡ",- ти үҙен атҡаҙанмаған тип атаған талантлы йырсы Илсиә Бәдретдинова истраграмдағы сәхифәһендә. Бөгөндән барлыҡ музакаль майҙандарҙа ул йыр башҡорт телендә лә яңғырай икән. "Нисек килеп сыҡан?" - тип һорай йырсы.Инстадуҫтары иһә: “Саф башҡортса килеп сыҡҡан”, “ Шулай дауам итһәң, Алла бирһә, Башҡортстандың атҡаҙанған йырсыһы булып китеүең дә ихтимал”, - тип яҙалар. Бәзеләре: “Ҡытай телендә йырлаһаң да тыңлайым”, - ти. "Башҡорт мишәре һин", - тип тә яҙалар.\n"Башҡорт туғандар һорауы буйынса “Һағыныу” йырын башҡорт телендә сығарҙыҡ",- ти үҙен атҡаҙанмаған тип атаған талантлы йырсы Илсиә Бәдретдинова истраграмдағы сәхифәһендә. Бөгөндән барлыҡ музакаль майҙандарҙа ул йыр башҡорт телендә лә яңғырай икән. "Нисек килеп сыҡан?" - тип һорай йырсы.\nИнстадуҫтары иһә: “Саф башҡортса килеп сыҡҡан”, “ Шулай дауам итһәң, Алла бирһә, Башҡортстандың атҡаҙанған йырсыһы булып китеүең дә ихтимал”, - тип яҙалар. Бәзеләре: “Ҡытай телендә йырлаһаң да тыңлайым”, - ти. "Башҡорт мишәре һин", - тип тә яҙалар.


Бүздәк районының Түреш ауылында республика «Ҡаҙ өмәһе» үтте\nКүркәм йоланы Башҡортостандың мәҙәниәт министрлығы менән берлектә «Халыҡтар дуҫлығы йорто» һәм милли тарихи-мәҙәни үҙәктәр ойошторҙо.\n«Ҡаҙ ҡанаты» йырын һуң йырлай башланылар тимәгеҙ, ҡар әҙ булғанға күрә, өмәне Мостаевтар ғаиләһе декабрь аҙағына ҡалдырған. Йолаға ярашлы, ҡатын-ҡыҙҙар төрлө ырым-юрауҙар хаҡында ла һөйләне. Йорт хужабикәһе тәүгеләрҙән булып «ҡаҙ ҡулдан төшөп китмәһен инде» тигән теләк белдерҙе.\nТөп өмәселәр тип «Аҫылйәр» фольклор ансамблендә шөғөлләнеүселәр саҡырылғайны. «Ҡаҙҙар быйыл уңған, мамыҡтары тап-таҙа», - ти улар.\nҠаҙҙың ҡанат-ҡаурыйҙарын йолҡҡанда алдағы йылда йәш ҡыҙҙың кейәүгә сығыуын, егеттең кәләш алыуын да юрағандар. Мостаевтар ғаиләһендә үткән байрамда ла өмәселәрҙең береһе улым өйләнә тип һөйөнөслө хәбәр еткерҙе.\nАртабан эштең иң мәшәҡәтле, оҫталыҡ талап иткән өлөшө башланды. Өмәселәр ҡоштоң эсен ярып, таҙартҡан арала ҡыҙҙар-малайҙар ҡанат йолҡто, ҡауырһындарҙы йыйҙы. Балалар ҡулдарын мамыҡ аҫтына һалып, Яңы йыл теләктәрен еткерҙе.\nБер аҙҙан көйәнтәләргә йолҡолған ҡаҙҙарҙың тос түшкәләрен парлап элеп, өмәселәр ауыл ситендә урынлашҡан яһалма быуаға юлланды. Балалар тәүгеләрҙән булып атланы. Улар матур ғәҙәт буйынса йорт хужаларына мал, ҡош-ҡорт ҡото теләп юлға ҡауырһын һипте.\nЯурындағы йөктөң еңел булмауына ҡарамаҫтан, өмәселәр йырлашып, бейешеп Түреш буйлап үтте. Ҡаҙҙарҙың һәр береһе алты килограмдай тарта.\nҠаҙҙарҙы мәкелә сайҡатыу - йоланың айырылғыһыҙ өлөшө. Һыуыҡ һыуҙа улар таҙарып ҡына ҡалмай, бар насарлығы китә һәм оҙаҡ һаҡлана. Был күренеште ғәҙәттәгесә ауыл халҡы ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәттә. Гармун моңдары бында ла тынманы.\nТүрештә 800-гә яҡын кеше йәшәй. Һәр ғаилә ихата тултырып мал аҫрай, ҡош-ҡорт тота. Йәйгеһен урам буйы ап-аҡ мамыҡ менән тула икән.\nӨмәнән һуң барыһы ла киске табынға йыйылды. Хужабикә йола буйынса һәр кемгә ҡош итенән өлөштәр әҙерләгәйне. Ҡунаҡтар йорт хужаларына киләһе йылға изге теләктәрен еткереп, яҡынлашып килгән Яңы йыл менән ҡотланы.


"Мәҙәниәт йылы" уңайынан Баймаҡ районы үҙәкләштерелгән китапханалар селтәре мөдире Луиза Дәүләтшина менән әңгәмә\nӘбйәлил районы тамамланып, Баймаҡ сиген сыҡһаң, Өмөтбай тигән матур ауыл урынлашҡан...\nӘбйәлил районы тамамланып, Баймаҡ сиген сыҡһаң, Өмөтбай тигән матур ауыл урынлашҡан. Унын исеме лә кешеләргә өмөт, ышаныс биргән кеүек. Ауыл электән дә әллә ни колхоз, совхоз тип йәшәмәгән. Өмөтбайҙа малтабарлыҡ һәләте булған үҙенсәлекле халыҡ йәшәй. Улар борондан да матур көн иткән, картуф үҫтереп, йәшелсә-емеш, мал үрсетеп һатҡан. Өмөтбайға килеүҙең сәбәбе был ғына түгел ине. Йылҡы йылын ҡаршылаған көндәрҙә бер ғаилә ҡарҙа...\nРеспубликаның көньяғында берҙән-бер ипподром эшләй.\n"Айыҡ ауыл-2013" конкурсы йомғаҡтары.\nБаймаҡ районы "Рассвет" колхозы йәшәйеше.\nБаймаҡ районының бер нисә йортлоҡ Баймырҙа ауылы картала ла юҡ...\nТүбә ҡасабаһындағы фажиғәле хәл\nӘбйәлил районы Әлмөхәмәт ауылы халҡының көнитмеше.\nӘбйәлил районы Әлмөхәмәт ауылы: спорт, яңы музей, эшҡыуарлыҡ.\nБаймаҡ районы Билал ауылында һайлау барышы.\nДонъя ҡылыҡтары менән сәйер, шөғөлдәре менән таң ҡалдырырлыҡ, ғәҙәти булмаған шәхестәр менән тулы.\nАйҙарбәковтарҙың йортона йәһет кенә инеп булмай, ул ҡатмарлы конструкцияларҙан тора. Киләһе геройыбыҙ - осоусы-һынаусы Урал Сәлихов.\nБаймаҡ районындағы агротуризм.\nБаймаҡ районында йәштәрҙе таныштырыу маҡсаты менән "Дуҫлыҡ эстафетаһы"н ойоштороу йолаһы.\nБаймаҡ районы Байым ауылы 280 йыллығын билдәләй.\nПочта хеҙмәте бөгөн ҡатмарлы мәл кисерә…\nБаҫмаларға ихтыяж булған саҡта хат ташыусының абруйы ла юғары кимәлдә ҡаласаҡ.\nЙүнсел йүнен табыр.\nКөньяҡ райондарҙа эшҡыуарлыҡ.\nОло ижад юлына һәр кемдең үҙ һуҡмағы бар...\nҺәүәҫкәр композитор, педагог Борис Хайретдиновтың тормош юлы һәм ижады.\nБаймаҡ районында дуҫлыҡ эстафетаһы уҙғарыу йолаһы бар...\nДимсе диңгеҙ кисерә...\n"Кеше өсөн ауыр ғазаптарҙың береһе – ул яңғыҙлыҡ", тигән бөйөк аҡыл эйәләренән берәү. Бының менән килешмәү мөмкин түгел, яңғыҙлыҡтан бер ниндәй ҙә дауа юҡ. Донъяға һәр кем үҙ пары менән тыуа, тик ваҡытында табышып, ҡауыша алмай ғына йөрөйҙәр.\nАлтын сығарған ауылдар яҙмышы.


Австрияның баш ҡалаһында Башҡортостан көндәре уҙҙы - Bash.News\nАвстрияның баш ҡалаһында Башҡортостан көндәре уҙҙы https://bash.news/news/99360_avstriyany_bash_alaynda_bashortostan_kndre_uy\nРеспубликаның рәсми делегацияһын Радий Хәбиров етәкләне. Сәфәрҙең эшлекле программаһында, Австрияның власть һәм бизнес даирәһе вәкилдәре менән осрашыуҙар ойошторолдо. Радий Хәбиров Венаның үҙәк вокзалында ла булды.\nБында уға транспорт өлкәһендә инфраструктура проекттары тураһында һөйләнеләр. Ҡаланың Музей кварталында башҡорт халҡы мәҙәниәте, көнкүреше һәм аш-һыуҙары менән таныштырған милли ихата ойошторолдо. Ошонда уҡ Һабантуй үткәрелде. Байрамда Башҡортостан сәнғәте оҫталары сығыш яһаны. Концертта Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, Милли халыҡ уйын ҡоралдары оркестры, “Арғымаҡ”, “Каруан” төркөмдәре, Башҡортостандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимов һәм башҡа сәнғәт әһелдәре ҡатнашты.\nҺуңғы арала Башҡортостан менән Австрия араһында хеҙмәттәшлек әүҙемләшә бара. Былтыр, мәҫәлән, ике төбәк араһында тауар әйләнеше 17 процентҡа артҡан. Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Илшат Тажетдинов әйтеүенсә, эшлекле бәйләнештәрҙе артабан да үҫтереү өсөн мөмкинлектәр ҙур.\nИшембай районында Торатау йыйыны ойошторолдо\n23:41, 29 июн


Илебеҙҙә йөҙҙәрсә мең сығарылыш синыф уҡыусыһы өсөн һуңғы ҡыңғырау сыңланы.\nАлҡыштар, изге теләк һүҙҙәре, күңелдәрҙе елкендергән матур йырҙар, ап-аҡ алъяпҡыстар кейгән, аҡ таҫмалар таҡҡан һылыу ҡыҙҙар, зауыҡлы костюмдарҙа етди егеттәр, барыбыҙға ла яҡшы таныш мәктәп вальсы. Һәм, әлбиттә, иң тулҡынландырғыс мәл – һуңғы ҡыңғырауҙың моңло сыңы. Ошо тантанала кисәге шаян малайҙар һәм ҡыҙҙар, тиҙҙән инде оло тормош юлына аяҡ баҫасаҡ егеттәр һәм ҡыҙҙар бала саҡтары менән хушлаша.\nБыйыл район мәктәптәрендә туғыҙынсы синыфты – 443 һәм ун беренсе синыфты 214 уҡыусы тамамланы. Улар өсөн дәрестәр бөтһә лә, алда бик яуаплы һәм мөһим осор – дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы көтә. Туғыҙынсылар инглиз теленән имтихан тапшырырға өлгөрҙө лә инде. Ә ун беренселәр өсөн тәүге берҙәм дәүләт имтиханы кисә, 27 майҙа үтте. Бер айҙан иһә, сығарылыш синыфы уҡыусылары туған мәктәптәре менән хушлашасаҡ.\nМ. Буранғолов исемендәге башҡорт лицейының 44 ун беренсе синыф уҡыусыһы, 107 туғыҙынсы синыф уҡыусыһы өсөн дә һуңғы ҡыңғырау яңғыраны. Мәктәп тамамлаусыларҙы был тулҡынландырғыс ваҡиға менән тәбрикләргә район хакимиәте башлығы урынбаҫары А. Т. Солтанғолов та килгәйне.\n...Ҡыуаныслы, бер аҙ һағышлы ла һуңғы ҡыңғырау тантанаһы. Ул ғүмеребеҙҙең иң саф, иң наҙлы, ғәмһеҙ мәле - баласаҡ, мәктәп менән хушлашыу һәм оло тормошҡа аяҡ баҫыу тураһында хәбәр итә.


Һәйтәк (Балтас районы) — Башҡорт Википедияһы\n55°58′18″ с. ш. 55°47′22″ в. д.HGЯO\nҺәйтәк (Балтас районы)\n80 208 828 001\n80 608 428 101\nҺәйтәк (рус. Сейтяково) — Башҡортостандың Балтас районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 746 кеше. Почта индексы — 452984, ОКАТО коды — 80208828001.\nАуылға нигеҙҙе XVIII быуат тирәһендә Таҙлар ырыуы башҡорттары үҙ ерҙәрендә һалған.\nXIII быуатта Таҙ ырыуы Каспий диңгеҙенән төньяҡтараҡ Эмба һәм Яйыҡ (Урал) йылғалары араһында йәшәгән. Таҙлар ырыуы хандар араһындағы һуғыштар арҡаһында Урал яғына табан күсенә башлай. Таҙ ырыуының ҡайһы бер төркөмдәре Табын, Үҫәргән, Бөрйән һәм башҡа башҡорт ырыуҙарына ҡушылған. Һуңыраҡ улар ике ҙур төркөмгә: көнсығыш ( береһе Урал яҡғына киткән, унан завод төҙөү башланғас, көнбайышҡараҡ) һәм көнбайыш (Тере Танып йылғаһы буйына) төркөмгә бүленгән.\nҺәйтәк (хәҙерге ваҡытта таралған исеме Сәйтәк) ауылы XVII быуаттан билдәле булған.Танып буйы Таҙлар ерҙәре хәҙерге Башҡортостан һәм Пермь крайы сигендәге Будум һәм Тол йылғаларына тиклем һуҙылған. 1762 йылда Таҙлар ырыуы башҡорттары Уразгилде Сәйтәков һәм Точибай (Тусыбай) Яҡшымәтов (Тусыбай ауылына нигеҙ һалыусы) үҙ ырыуы ерҙәренә Иманғол Теникеев етәкселегендәге Ирәкте ырыуы башҡорттарын («иптәштәре менән», с тов.) индереү тураһында килешеүҙе яңырта. Тусыбайҙың атаһы — Яҡшымәт Йәнгилдин, хәҙерге Тәтешле районы Иҫке Ҡайпан ауылы аҫаба башҡорто (ер хужаһы). Уразгилде — Сәйтәктең улы. Тимәк, ауыл кәм тигәндә йөҙ йылға алдараҡ булған.\nБашҡорт ерҙәрендә йәшәргә хоҡуҡ биреүен иҫбатлау өсөн Һәйтәк ауылында йәшәгән типтәрҙәр 7150 йылдың ( 1700 йылға тиклемге йыл иҫәбе буйынса) 26 июлендәге (1642 йыл) һәм 7206 йылдың 26 июнендәге (1698 й.) килешеү яҙмаларының күсермәләрен күрһәтә (теләгән бер кеше башҡорт ерҙәренә килеп ултыра алмаған). Әммә был документтар бер ҡайҙа ла рәсми теркәлмәгән..\n1746 йылдың 23 майындағы килешеүгә ярашлы, ауылға яһаҡ түләүсе татарҙар бер туған Ишмәтовтарҙы «иптәштәре менән» индерергә рөхсәт ителә. Өфө губерна канцелярияһының 1751 йылдың 8 июнендәге указы менән яһаҡ түләүсе татар Сөйөндөккә Һәйтәктә йәшәргә рөхсәт бирелә, әммә уға һалым һалынмай. Һуңынан типтәр сословиеһына күскән яһаҡ татарҙарына, Һәйтәк ауылы Таҙлар улусына ҡараһа ла, Ҡыр Унлар түбәһе башҡорттары (Тутағас ауылы, Киҙгән ауылынан көньяҡтараҡ ерҙәр һ. б.) үҙ аҫаба ерҙәренә инергә рөхсәт бирә. Ауылдың ике осо була: башҡорт һәм типтәр остары. 1920-се йылдарға тиклем улар берләшмәй, ауылдың һәр өлөшөндә үҙ мәсете була.\n1795 йылда ауылда тик башҡорттар ғына теркәлә — 62 кеше (9 йорт). Һәйтәктә типтәрҙәр исемлеккә индерелмәгән, сөнки улар бында теркәлмәгән. Ашлама ҡулланылмай эшкәртелгән ер тиҙ уңдырышлығын юғалта, шуға килмешәктәр йәшәү урынын йыш алмаштыра. Бының башҡа сәбәптәре лә булған. Мәҫәлән, улар башҡорттарға дәүләткә яһаҡ түләргә ярҙам итмәгән (килешеүҙә ҡаралғанса) һәм теркәлгән ерҙәрендә лә һалым түләмәгәндәр. Был хәл башҡорттарҙың ризаһыҙлығын тыуҙыра, ер хужалары килмешәктәрҙән теркәлгән ерҙәренә китеүҙе талап итә.\n1758 йылғы документта былай тип яҙылған:\n«Вы поныне жительство имеете своими в д. Сейтяковой уже более 60 лет и более (с 1698 и некотрые семьи с 1642 года), коя состоит на Осинской дороге (нынешний Пермский край) и на самой проезжей большой от Казани до Кунгура и до Исецкой провинцы дороги. Но по ревизии написаны не здесь (то естьв Сейтяково), а по д. Явметово (Староякшеево Балтачевского района), состоящей от большой дороги в стороне верстах в 15-ти»\nVII ревизия мәғлүмәттәре буйынса (1816), Һәйтәктә 94 башҡорт һәм 406 типтәр йәшәгән. 1834 йылда 136 башҡорт һәм 600 типтәр теркәлгән. Ҡайһы бер аҫаба башҡорттарҙың исемдәре: Әбделғәфәр Абдулҡаримов, Мәхмүтйәр Ғәбделсәттаров, Асфандиар Мөхтәсаров, Зәйнулла Баязитов, Абдулҡадир Әбделкәримов, Шәһимәрҙән Сәғдиев, Бикбау Афастунов..\n1843 йылда 136 башҡортта ни бары 120 бот ужым һәм 104 бот яҙғы һабан ашлыҡ сәселә. Ауылда тирмән булған. Халыҡ ат, һыйыр, һарыҡ (116) һәм кәзә (35) тотҡан.\n1859 йылда (X ревизия) 181 башҡорт (33 йорт) иҫәпләнә. Типтәрҙәр йәшәгән урында түгел, ә электән теркәлгән урында (Иҫке Яҡшыйҙа) күрһәтелгән.\n1906 йылда ауылда 295 йортта 1976 башҡорт һәм типтәр йәшәгән. 1906 йылда Һәйтәк Нөркәй улусы үҙәге тип һанала. Ике мәсеттә лә мәҙрәсә булған. Ҙур булмаған земство дауаханаһы асылған. Бында урыҫ-башҡорт земство мәктәбен асыу тәҡдим ителә, әммә халыҡтың христианлашыуынан ҡурҡҡан дин әһелдәре быға ҡаршы сыға. Земство мәктәбе мари ауылы Дүртекәйҙә төҙөлә.\nАуылда ике тимерлек һәм буяу оҫтаханаһы булған. Дүшәмбе көндәрендә баҙар, йылына бер тапҡыр йәрминкәләр үткәрелә (14 декабрь). 5 кеше аҙыҡ-түлек кибете тотҡан..\n1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса 1-се Һәйтәк ауылында 525 башҡорт (93 йорт) һәм 2-се Һәйтәктә— 1841 татар теркәлгән (341 йорт). Ике ауыл да Иҫке Балтас ауылынан 10 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан булған. Октябрь революцияһынан һуң (ергә хосуси милек бөтөрөлгәс) XVIII быуатта типтәр ҡатламына күскән яһаҡ түләүсе татарҙарының вариҫтары кире типтәр ҡатламынан сыға..\nСовет осоронда ауылда мәктәп (1957 йылдан алып урта мәктәп), участка дауаханаһы эшләй, балалар баҡсаһы бар. Ике мәсет тә революциянан һуң ябыла. Ауылда мәсет ҡабаттан 1994 йылда асыла, хәҙер ваҡытта бында имам вазифаһын Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты, билдәле рәссам Илдар Ихсан улы Ғаянов башҡара.\nЭшкә яраҡлы халыҡ ауыл хужалығы менән шөғөлләнә, төрлө учреждениеларҙа эшләй. Бында ҙур сусҡасылыҡ комплексы бар.\nСәйтәк (Һәйтәк) исеме «Сәйет» исеменең бер формаһы ( мәҫәлән, Ғәбдүк, Ишмәк тигән кеүек), ғәрәпсә «бәхетле», «уңышҡа өлгәшеүсе», ««хужа», «хаким» Ҡырғыҙҙарҙың «Манас» эросының өсөнсө бүлеге «Сәйтәк» (ҡырғыҙҙар уны «тыныс әфәнде» тип аңлата) .\n2010 йыл 14 октябрь 746 360 386 48,3 51,7\nМ. Гәрәев урамы\nҒаянов Илдар Ихсан улы (19.03.1957) — рәссам, график. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004).\nҒаянов Зөфәр Ғаян улы( 1941-2015)— рәссам. М.Нестеров исемендәге Башҡортостан Республикаһы Художество музейы директоры. З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының һынлы сәнғәт факультеты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ рәссамы (2003).\n↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 А.Асфандияров. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий\n↑ Саит. Имя\n↑ Сейтек эпосы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һәйтәк_(Балтас_районы)&oldid=1141486 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:29 8 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Ерекле (Шарлыҡ районы) — Башҡорт Википедияһы\nЕрекле (Шарлыҡ районы)\nЕрекле (рус. Зирекло) — Ырымбур өлкәһе Шарлыҡ районы Путятино ауыл Советы составындағы ауыл.\nАуыл район үҙәге Шарлыҡтан төньяҡтараҡ яҡынса 35 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.\nАуыл XVIII быуаттың икенсе яртыһында Башҡортостан менән Ырымбур өлкәһе сигендә барлыҡҡа килгән һәм элек Башҡортостанға ингән . Был ауылда йәшәгән кешеләр күберәк Ырымбур өлкәһе менән иҡтисади йәһәттән дә, туғанлыҡ ептәре аша ла бәйләнештә торғандар һәм оҙаҡ йылдар административ-территориаль яҡтан ошо өлкәгә күсереүҙе юллап йөрөгәндәр. 1952 йылда БАССР хөкүмәте менән килешеү нигеҙендә ауыл халҡының үтенесе ҡәнәғәтләндерелгән.\n2002 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса 183 кеше , 2010 йылда халыҡ иҫәбен алыу буйынса 153 кеше йәшәгән.\nБашҡортостанда һәм Ырымбур өлкәһендә «Ерекле» атамалы йылғалар ҙа, шул исемле йылға буйында урынлашҡан ауыл-ҡасабалар ҙа байтаҡ. Был ауылдың исеме лә үҙе урынлашҡан Ерекле йылғаһы исеменән барлыҡҡа килгән\n↑ 2,0 2,1 Зирекло (2011).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ерекле_(Шарлыҡ_районы)&oldid=1067273 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:13 1 сентябрь 2021 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда 100 балл алыусылар арта: информатиканан һәм биологиянан берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n5 декабрь, Кесе йома\n16:33, 26 июня 2019 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 26 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостанда йөҙ балл алыусылар арта. Бөгөн информатиканан һәм биологиянан берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре билдәле булды.\nИнформатиканан берҙәм дәүләт имтиханын 2 848 кеше тапшырҙы, 12-һе 100 балға яҙҙы, тип хәбәр иттеләр республика Мәғариф министрлығынан. Шуларҙың туғыҙы — өфөләр. Улар — 58-се, 83-сө, 153-сө лицей, 16-сы гимназия уҡыусылары. Икәүһе — Стәрлетамаҡ ҡалаһының 1-се лицейынан һәм 5-се гимназияһынан, бер уҡыусы — Яңауыл гимназияһынан. Уҙған уҡыу йылында туғыҙ сығарылыш уҡыусыһы ошо фәндән юғары балл күрһәтте.\nБиологиянан 3 670 ун беренсе класс уҡыусыһы һынау тотто. Дүрт кеше — Мәләүез ҡалаһының 6-сы лицейын, Стәрлебаш районының 2-се мәктәбен, Стәрлетамаҡтың 32-се мәктәбен һәм 3-сө лицей-интернатын тамамлаусылар эштәрҙе хатаһыҙ башҡарҙы.\nШулай итеп, әлеге көндә Башҡортостанда берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыу йомғаҡтары буйынса йөҙ балға яҙылған 108 эш бар. Географиянан — 3 кеше (уларҙың береһе берҙәм дәүләт имтиханын ваҡытынан алда, 10 кластан һуң тапшырҙы), әҙәбиәттән — 2, профилле математиканан — 18, химиянан — 29, тарихтан — 5, рус теленән — 6, физиканан — 25, йәмғиәтте өйрәнеү фәненән — дүрт, информатиканан — 12, биологиянан — дүрт. Республикала инглиз теленән йөҙ балл алыусылар юҡ. Отличниктарҙың тағы ла күберәк булыуы ихтимал — берҙәм дәүләт имтиханының төп осорон бөтә фәндәрҙе тапшырыу өсөн резерв көндәр дауам итә, тип белдерҙеләр Башҡортостан Мәғариф министрлығында.\nБынан тыш, быйыл төбәктә бөтә берҙәм дәүләт имтихандары йомғаҡтары буйынса ике тапҡыр йөҙ балға яҙыусылар һаны артты. Хәҙерге ваҡытта республика мәктәптәренең ете сығарылыш уҡыусыһы бер юлы ике фәндән юғары балл алды. «Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, физиканан һәм профилле математиканан имтихандарҙа Нефтекаманың башҡорт гимназияһынан Эдуард Владимиров, Өфөнөң 153-сө лицейынан Роман Злобин һәм 83-сө инженер лицейынан Маргарита Сәғитова яҡшы һөҙөмтә күрһәтте. Баш ҡаланың 153-сө лицейынан Дмитрий Колупаев математиканан һәм информатиканан берҙәм дәүләт имтиханын 100 балға тапшырҙы. 200 балл — физика һәм информатика буйынса — ошо уҡ лицейҙан Игорь Парфеновта һәм Иван Тепляшинда. Стәрлетамаҡтың 32-се мәктәбенән сығарылыш уҡыусыһы биологиянан һәм химиянан ике тапҡыр уңышҡа өлгәште.\nТеги: Берҙәм дәүләт имтиханы-2019\nВ Башкирии брендбук стиля общественного транспорта разработает учалинская микрофирма 13:02, 3 декабря 2019\nРадий Хабиров поручил «единороссам» контролировать продажу алкоголя в новогодние каникулы 12:41, 3 декабря 2019\nВ Уфе появилось первое географфити 13:59, 3 декабря 2019\nПрезидент федерации спортивной борьбы Башкирии наградил триумфаторов ЧМ по панкратиону 16:44, 3 декабря 2019\nВ Уфе онкобольной у здания Минздрава Башкирии собирался совершить самоубийство 13:07, 3 декабря 2019


Күңелдәргә рух һәм изгелек нуры бөркөүсе Мәүлит байрамы\nЙыл һайын Рәбиғел әүүәл айының 12-се көнөндә мосолман донъяһында ҙур тантана – Мәүлит байрамы үтә. Мәүлит – пәйғәмбәр Мөхәммәт Мостафа саллалаһу ғәләйһис-сәләм тыуған көн – ислам динендәге иң мөбәрәк кистәрҙең береһе. Ул 40 йәшендә пәйғәмбәрлек вазифаһын алып, кешеләргә хаҡ динде, ислам динен өйрәтә башлай. 63 йәшендә яҡты донъянан китә. Быйыл изге көн 30 ноябргә тура килде. Байрам кисәһендә пәйғәмбәр йәшәгән заман, Уның хаҡында вәғәздәр тыңлау, тормошон өйрәнеү сауаплы. Мөхәммәт пәйғәмбәр тыуған көндө һәм төндө мосолмандар намаҙҙа үткәрә, Ҡөрьән аяттарын уҡый, байрамдың асылына тап килгән мөнәжәттәр әйтә, изге эштәр ҡыла.\nКрасноусол мәсете имам-хатибы Рауил хәҙрәт Иваев байрам тантанаһын асып, изге Мәүлит байрамының мосолман халҡы өсөн әһәмиәтен билдәләне һәм: “Матур сараның үтеүе бар мосолмандарҙың изге ғәмәлдәр ҡылыуына, берҙәм булыуға бер сәбәп булһын, - тип байрамдың күркәм үтеүенә фатиха бирҙе. - Бөгөн пәйғәмбәребеҙҙең хәтер кисәһе Уның рухын шатландырһын. Уның рухына салауат әйтеп, сауап алабыҙ”, - тине. Ҡөрьән аяттары, вәғәздәр һөйләне.\nСараны алып барыусы Ғафури районы “Ағинәйҙәр ҡоро” йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Рәмзиә Монасипова һәм мосолман ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы рәйесе Ғәлиә Рахманғолова йыйылыусыларҙың барыһын да рухлы байрам менән тәбрикләне.\nАртабан һүҙ районыбыҙ ауылдары ағинәйҙәре, мөслимәләренә бирелде. Сәйетбаба ауылынан Фәниә Фәйзуллина үҙенең ижад емешен уҡып ишеттерҙе, ауылдың ағинәйҙәре мөнәжәт әйтте, ә салауат әйткәндә бөтөн тамашасылар уларға ҡушылды. Табын ауылынан Фәниә Килмөхәмәтова, Юлыҡтан Рима Рафиҡова әҙәп-әхлаҡ, тәрбиәүи әһәмиәтле үҙҙәре яҙған шиғри шәлкемдәрҙе уҡыны. Артабан сарала ҡатнашыусыларҙы Родина ауылы ағинәйҙәре һәм балалар сәләмләне. Ҡыҙҙар ауылдың шағирәһе Фәүзиә Ҡотлогилдинаның (Алтынбикә сәсәниә) шиғырҙарын, мөнәжәттәрен уҡып ишеттерҙе, уларға автор үҙе лә ҡушылды, ағинәйҙәр менән бергә мөнәжәттәр ҙә башҡарҙылар. Кисәгә Ишембай районының Урман-Бишҡаҙаҡ, Смаҡай, районыбыҙҙың Яңғыҙҡайын, Юлыҡ, Үтәк, Имәндәш ауылда-ры ағинәйҙәре, Красноусол\nмөслимәләре буш ҡул менән килмәгән, мөнәжәт, салауат, зекерҙәр әйттеләр, васыятнамәләр уҡып ишеттерҙеләр. Ишембайҙар яҡташтары Ф.Ҡотлогилдина һүҙҙәренә яҙылған “Ағинәйҙәр йыры”н тамашасылар хөкөмөнә сығарҙы. Баҡраҡ ауылы ағинәйҙәре исеменән Юлиә Хәсәнова салауат, мөнәжәт әйтте. Аҡташ ауылынан килгән Зәйнуллиндар ғаиләһе әйткән мөнәжәттәр ҙә фәһемлелеге менән айырылды. Район мәҙәниәт һарайының “Хазина” төркөмө мәртәбәле байрамға йыр бүләк итте.\nӨфө ҡунағы Гөлфиә Янбаеваға һүҙ бирелеп, ул матур, бөйөк, күркәм байрам менән тәбрикләп үтте һәм тәүгеһенән башлап Мәүлит байрамын беҙҙә үткәреүҙәренә “Афариндар!” тине. Сарала ир-егеттәрҙең ҡатнашыуын һыҙыҡ өҫтөнә алып, уларға рәхмәт белдерҙе. “Беҙ Мөхәммәт пәйғәмбәргә рәхмәтле булырға, уны телебеҙҙән төшөрмәҫкә тейешбеҙ”, тине ул. “Ағинәйҙәр ҡоро”ноң маҡсаты - милли асылыбыҙға ҡайтыу (дини йолалар менән милли йолаларҙы берлектә алып барыу) булһа, бурыстары - ауылдарға хужа булыу, уларҙы һаҡлап ҡалыу хаҡында ла бәйән итте Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы. Шулай уҡ милли кейемдәргә туҡталып, был тәңгәлдә Сәйетбаба ағинәйҙәрен маҡтап телгә алды. Үҙенсәлекле мөнәжәттәр башҡарған Үтәк мәхәлләһе ҡатын-ҡыҙҙарын, урманбишҡаҙаҡтарҙы һәм сәйетбабаларҙы билдәләп үтте. Бындай сараларҙың йәш быуынға кесе саҡтан диндең нескәлектәрен аңлатыуҙа, иман орлоҡтары таратыуҙа тәрбиәүи әһәмиәте ҙур булыуы билдәләнде. Г.Янбаева ауылдарҙа әүҙемлектәре менән айырылып торған ағинәйҙәр ҡоро етәкселәре Суфия Юлыҡоваға (Юлыҡ), Гөлшат Мәһәҙиеваға (Имәндәш), Ра-зифа Ишембәтоваға (Сәйетбаба), Фәүзиә Ҡотлогилдинаға (Родина) Рәхмәт хаттары тапшырҙы.\nӘ “Киске Өфө” гәзите сыға башлауға 15 йыл тулыу уңайынан уның тәүге һанынан уҡ баҫмаға яҙылып, әүҙем хеҙмәттәшлек иткән Ғиндулла Шәйәхмәтовты бүләкләп үтте.\nӘлфиә Шаһиева район башҡорттары башҡарма комитеты исеменән барыһын да ҡотлап, изге теләктәрен еткерҙе һәм Гөлфиә Янбаева менән Рәмзиә Монасиповаға Маҡтау ҡағыҙҙары, Аҡташ ауылынан Зәйнуллиндарға һәм Юлыҡ ауылы Ағинәйҙәр ойошмаһына Рәхмәт хаттары тапшырҙы.\nБайрамда тормошобоҙҙа йышайған алама ғәҙәттәр, кире күренештәр фашланды. Ислам динен башҡа диндәр менән бутамаҫҡа саҡырыу, әҙәп-әхлаҡ, күркәм холоҡ-фиғел, дини тәғлимәттәр ҡыҙыл еп булып үтте.\nТантаналы өлөштән һуң өйлә намаҙы уҡылды һәм байрамда ҡатнашыусыларҙың барыһы ла тәм-томдан һығылып торған табын артына үтте. Мәүлит байрамы уңайынан салынған ҡорбан итенән бешерелгән тәмле былауҙан, тәм-томдан ауыҙ итеп, әҙәп-әхлаҡ кеүек мәңгелек ҡиммәттәрҙе үҙ эсенә алған был күркәм кисәнән күңелдәрен иман менән нурландырып, изгелек рухын арттырып, йылы итеп хушлаштылар.


Донъя яңылыҡтары - 20.02.2018 - Bash.News\nДонъя яңылыҡтары - 20.02.2018 https://bash.news/news/35394_donya_yaylytary__20022018/?lang=bash\nБөгөн Ирандың эҙләү-ҡотҡарыу хеҙмәте авиафажиғәлә һәләк булыусы 30 кешенең кәүҙә ҡалдыҡтары юлыҡҡан. Уларҙың яртыһы танырлыҡ хәлдә түгел. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Тегеран аэропортынан күтәрелгән ATR-72 компанияһы самолеты йәкшәмбе иртән ҡазаға тарыны. Уның бортонда 60 пассажир һәм 6 экипаж ағзаһы була. Иҫән ҡалыусылар тураһында мәғлүмәт бирелмәй.\nЛатин графикаһы нигеҙендә ҡаҙаҡ теленең яңы алфавиты донъя күрҙе. Ошо туралаға указға бөгөн Нурсултан Назарбаев ҡул ҡуйҙы. Ҡаҙағстан президенты тарафынан раҫланған алфавитта шул уҡ 32 хәреф һаҡланып ҡалған, әммә хәреф өҫтөнә өтөр һымаҡ итеп ҡуйылған билдәләр юҡҡа сыҡҡан. Иҫке славян яҙмаһынан латин алфавитына күсеү этап буйынса 2025-се йылға дауам итәсәк.\nОлимпия уйындарында ҡатнашыусы яҡташыбыҙ Семен Елистратов өсөн бөгөнгө уҙыштар уңышһыҙ тамамланды. Ул 500 метр араға йүгереүҙә сирек финалға сыға алманы. Ә бына Александр Шульгино́в миҙалдар өсөн көрәшеүен дауам итә. Был дистанция чемпионы 22-се февралдә асыҡлана.\n21:47, 02 апр


Өфөлә Ағиҙел ярының икенсе сиратын төҙөүгә ҡала бюджетынан 2,57 миллиард һум бүленәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә Ағиҙел ярының икенсе сиратын төҙөүгә ҡала бюджетынан 2,57 миллиард һум бүленәсәк\n18:37, 27 августа 2015 Иҡтисад\nӨфөлә Ағиҙел ярының икенсе сиратын төҙөүгә ҡала бюджетынан 2,57 миллиард һум бүленәсәк Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 27 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\n«Коммерсант» гәзитенең дәүләт һатып алыуҙары порталына һылтанып хәбәр итеүенсә, Ағиҙел йылғаһының ярын төҙөүҙе дауам итеү Өфө ҡалаһы бюджетынан финансланасаҡ.\n21 сентябрҙә үтәсәк аукционда Өфөнөң Төҙөлөш, юлдарҙы һәм яһалма ҡоролмаларҙы йүнәтеү идаралығы төҙөлөштөң икенсе сиратының генераль подрядсыһын һайлап алырға планлаштыра. Уның менән башланғыс хаҡы 2,57 миллиард һум тәшкил иткән килешеү төҙөләсәк. Килешеү шарттары буйынса подрядсы тимер юл күперенән алып Бельский урамына тиклем 2 саҡрым яр буйын нығытыу һыҙатын төҙөкләндерергә тейеш. Ҡатнашыу өсөн ғаризалар 26 августан 21 сентябргә тиклем ҡабул ителә. Эштәрҙе 2017 йылға ҡәҙәр башҡарып сығыу күҙаллана.\nТеги: төҙөкләндереү,ҡала хужалығы,тендер


Вьетнамдың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында Башҡортостан менән таныштырыу сараһы уҙҙы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nВьетнамдың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында Башҡортостан менән таныштырыу сараһы уҙҙы\n17:46, 11 января 2017 Иҡтисад\nВьетнамдың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында Башҡортостан менән таныштырыу сараһы уҙҙы Фото: Башҡортостан Сауҙа-сәнәғәт палатаһы\nВьетнамдың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында төрлө тармаҡтарҙа Башҡортостан менән таныштырыу сараһы үтте. 2016 йыл йомғаҡтары буйынса Вьетнам Көньяҡ-Көнсығыш Азия дәүләттәре ассоциацияһы илдәре араһында Рәсәйҙең ҙур сауҙа партнеры булды. Илдең Сауҙа-сәнәғәт палатаһы мәғлүмәттәре буйынса, үҙ-ара сауҙа итеү күләме 3,9 миллиард долларға, шул иҫәптән экспорт – 1,85, импорт 2,05 миллиард долларға еткән. Рәсәй экспорты өсөн машиналар һәм ҡорамалдар (63 процент), минераль сеймал (12,6), химия сәнәғәте продукцияһы (6,9); импортҡа электр техникаһы (54,7), туҡыма (21,5), аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы сеймалы (16,4) хас. Нефть һәм газ табыу иҡтисад өлкәһендә төп йүнәлештәрҙең береһе булып ҡала.\nБашҡортостан делегацияһын етәкләгән республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов осрашыуҙа ҡатнашыусыларға инвестиция мөхите тураһында мәғлүмәт бирҙе. Төбәктә уны булдырыуға һәм үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Рәсәйҙең Вьетнамдағы сауҙа вәкиле Вячеслав Харинов фекеренсә, Вьетнам эшҡыуарлығы Башҡортостан предприятиеларының урындағы баҙарҙа эшләргә әҙерлеген лайыҡлы баһаларға тейеш.\nЭшҡыуарлыҡ яғынан республика делегацияһы составына нефть һәм газ, энергетика, медицина, ауыл хужалығы өлкәһендә эшләгән 15 предприятие ингән, тип хәбәр итте Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты Павел Бармин. Ике предприятие Вьетнам яғы менән хеҙмәттәшлек итә лә инде, башҡалар ҡулланыусылар ихтыяжы үҙенсәлектәрен өйрәнергә һәм сит ил баҙарына сығыу мөмкинлектәрен баһаларға ниәтләй.\nРәсми өлөш тамамланғас, «эшҡыуарлыҡ эшҡыуарлыҡ өсөн» форматында һөйләшеүҙәр үтте.\nШул уҡ көндә Башҡортостан делегацияһы вәкилдәре True Milk агросәнәғәт предприятиеһына һәм Petrovietnam нефть компанияһына барҙы, унда етештереү технологиялары һәм баҙарҙа һорау менән файҙаланған продукция менән танышты.\nТеги: тышҡы иҡтисади бәйләнештәр,сауҙа-сәнәғәт палатаһы,эшҡыуарлыҡ


Һәр роль – үҙе бер ғүмер\nТеатр хеҙмәткәрҙәренең һөнәри байрамы 27 мартта билдәләнә\nБыл байрам традиция буйынса “Театр – халыҡтар араһында үҙ-ара аңлашыу һәм тыныслыҡты нығытыу сараһы” девизы менән үтә. Быйыл ул 2019 йылдың Театр йылы тип иғлан ителеүе менән дә иғтибарға лайыҡ.\nТамашасыларҙы спектаклдәре менән бер нисә тапҡыр ҡыуандырған талантлы коллектив беҙҙең районда ла бар.\n2009 йылды “Илһам” театр студияһы эшләй башлаған йыл тип атарға була. Ул саҡта Энгельс Ғәлиәкбәров Тәскирә Даянова әҫәрҙәренең береһен сәхнәлә ҡуйыу өсөн Һабанаҡ мәктәбе уҡыу- сыларын берләштерә. Спектаклгә “Айҙар+Дилә” тип исем бирәләр. Был постановка “Алтын тирмә” республика халыҡ театрҙары фестивалендә II урын ала. Йәштәр коллективы “Өлгөлө” исеменә лайыҡ була.\n2014 йылдан башҡорт халыҡ театрына Эльвира Рамазанова етәкселек итә.\n– Коллективҡа 12 артист инә, – ти ул. – Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренән тыш, мәҫәлән, Руслан Хәйретдинов – физкультура уҡытыусыһы, Зәлифә Ғәйнуллина – крәҫтиән (фермер) хужалығы башлығы, Айтуған Таһиров – башланғыс кластар уҡытыусыһы, Рәзилә Басирова – Мәсетле балалар шифаханаһының медицина хеҙмәткәре. Студияла пенсионерҙар ҙа шөғөлләнә, улар: Рәфисә Дәүләтшина һәм Альмира Йомағолова. Улар – сәхнәлә төрлө образдарҙы кәүҙәләндерә белгән талантлы кешеләр.\nБөгөн коллектив “халыҡ” исемен йөрөтә һәм йыл һайын уны уңышлы раҫлай. “Илһам”дың үткер юморлы, башҡаларҙан айырылып торған сағыу сифаттарға һәм башҡарыу оҫталығына эйә кешеләр берләшмәһе булыуына мәсетлеләр бер нисә ҡабат инанды. Сөнки коллектив район ауылдары клубтары сәхнәләрендә тамашасыларҙы ҡыуандыра.\nКоллективтың һуңғы эштәренең береһе Әнғәм Атнабаев пьсеһы буйынса ҡуйылған “Игеҙәктәр” комедияһы булды. Ул тамашасылар араһында уңыш яуланы, күптәр яҡшы тәьҫораттары менән уртаҡлашты.\nТеатр студияһы сығыштары райондың мәҙәни тормошоноң айырып алғыһыҙ өлөшөнә әйләнде. Коллектив һәр төрлө фестивалдәрҙә, байрамдарҙа, иртәлектәр-ҙә ҡатнаша.\nӘйтергә кәрәк, күптән түгел театр пос-тановкалары район халҡында популярлыҡ алды. Ундай тамашаларҙа залда тамашасылар күберәк була башланы, шулай уҡ сәхнәлә уйнап ҡарар өсөн труппаға инергә теләк белдереүселәр артты. Ә бының өсөн кешенең ниндәй һөнәр эйәһе булыуы ла мөһим түгел.\nКүптән түгел Театр йылы уңайынан “Мәсетле хазиналары” район театр коллективтары фестивале старт алды. Ижади эстафета ауыл биләмәләре буйынса тапшырыла. Үҙешмәкәр артистарҙың инде тәүге сығыштары уҡ район ауылдарында ысынлап та тыумыштан һәләтле, әүҙем, башҡарыу оҫталығына эйә кешеләр йәшәүен күрһәтте. Фестиваль апрелдә район Мәҙәниәт һарайында тамамланасаҡ, унда “Илһам” тамашасылар хөкөмөнә “Һыу ҡойоһо” комедияһын тәҡдим итәсәк.\nСентябрҙә шундай фестиваль республиканың барлыҡ төньяҡ-көнсығыш райондарын берләштерәсәк. Беҙҙең театр-студия “Ай тотолған төндә” спектаклен әҙерләй.\n– Һәр сығыш, һәр роль – ул тотош бер ғүмер һәм үҙеңде күрһәтер өсөн яңы мөмкинлек. Беҙҙең коллективтың хыялы – районда ғына түгел, ә республика кимәлендәге ҙур сәхнәләрҙә, фестивалдәрҙә һәм конкурстарҙа ҡатнашыу, – ти театр етәксеһе труппаның пландары менән уртаҡлашып.


15 Ғинуар 2011, 14:36\nУчалы районының Яңы Байрамғол ауылынан һуғыш һәм хеҙмәт ветераны Бәхтейәр Кейекбаев үҙенең ауылдашы Мофассал Шаһиев хаҡында район гәзитендә ике тапҡыр мәҡәлә баҫтыра. Шуның менән хушһынмайынса, Бәхтейәр бабай, йәш быуын фашизмдың ҡара йөҙөн, этлектәрен онотмаһын, тигән ниәттә махсус дәфтәр башлай, уны «Яу юлы» тип атай. Матур, тигеҙ, ваҡ хәрефтәр менән яҙылған ошо дәфтәрҙе беҙгә Гөләйшә Әхмәткирәева килтерҙе: «Быйыл, Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығында, «Йәшлек» гәзите уҡыусылары совет һалдаттарының, тылдағыларҙың фиҙакәр батырлыҡтарын иҫкә төшөргәндә, беҙҙең атайҙарҙың да исеме ситтә ятып ҡалмаһын». Аманатҡа хыянат ҡылмай, инде мәрхүм Бәхтейәр Кейекбаевтың яҙмаһын уҡыусыларыбыҙға тәҡдим итәбеҙ. Бер кем дә, бер нәмә лә онотолмаған, барыһы ла иҫтә...\n1943 йылдың феврале. Ун ете йәшлек Фазылйән Әхмәтйәнов, Мофассал Шаһиев, Марат Мостафин хәрби хеҙмәткә саҡырыу ҡағыҙы ала. Иң үҫер, нығыныр саҡтары аслыҡ-яланғаслыҡҡа тура килгән егеттәрҙең иң оҙоно – 153 сантиметрлыҡ Фазылйән, Мараттың буйы ни бары 148 сантиметр. Уны кире ҡайтарып ебәрәләр. Һуғышҡа алынғандарҙы хәрби эшелон Мейәстән Тоцкиға килтерә. Фазылйән юлда аҙыҡ тоҡсайын юғалта, Мофассалдың һоло ононан бешерелгән икмәге менән икәүләп тамаҡ ялғап барырға мәжбүр булалар.\nАтаҡлы Тоцк лагеры: ерҙе ҡаҙып эшләгән казармалар, шыйыҡ һалдат өйрәһе, хәрби әҙерлек һуғыш шарттарына яҡынлаштырылған. Ахундан Дауышев менән Ғәлимулла Йосопов, Көсөктән Рәжәп Исхаҡов бер ротала. Мофассалдың зирәклеген күреп, снайперҙар әҙерләү ротаһына күсерәләр.\nТиҙләтелгән курс менән әҙерләп, һалдаттарҙы фронтҡа оҙаталар. Быҙаулыҡта Фазылйәнде хәрби училищеға ебәреү өсөн алып ҡалалар. Әммә үҙе менән белеме тураһында танытмаһы булмағас, училищеға эләкмәй. Ауылға уның 1944 йылдың 4 декабрендә хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында ҡағыҙ килә.\nҮҙәк Брянск фронтына яҡынлашҡан эшелон бомбаға тотола. Снаряд ярсыҡтарынан каскаһы тамам йәмшәйгән Мофассал иҫенә килгәндә, янындағы шәфҡәт туташы йәнһеҙ була. Ун ете генә йәшлек егеттең тәүге тетрәнеүен сағылдырырлыҡ һүҙҙәр юҡ...\nДесна йылғаһында фронт һыҙығын тотҡан уҡсылар полкында Мофассал Нуриман районынан килгән Әхтәм Әхмәтйәнов менән бер взводҡа эләгә. Взвод командиры ярҙамсыһы старшина Ғафаров – Малаяҙҙан. Ул, Хәсән күлендә самурайҙар менән алышҡан, фин һуғышында ҡатнашҡан тәжрибәле яугир, Дятьково ҡалаһы өсөн барған һуғышта һәләк булған взвод командирын алмаштыра. Ошо алыштарҙа яраланған Мофассал, медсанбатта дауаланғас, 82 миллиметрлы миномет ротаһы сафында һуғыша.\nНемецтар сигенгәндә Сож йылғаһындағы күперҙе шартлатҡас, понтон күпер һалырға тура килә. Уны һалыуҙа ауылдашы Әхмәҙиә Мифтаховтың да ҡатнашыуын Мофассал күп йылдар үткәс кенә белә.\nРезервтағы пулемет ротаһына, батальонға Буг йылғаһын сығыуҙы тәьмин итергә, тигән бойороҡто еткерергә ҡушыла Мофассалға бер заман. Бойороҡто үтәгәндә ул кәмәлә «максимка»нан ут аса. Йылғаны кискәндә күрһәткән был ҡыйыулығын «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән билдәләйҙәр, сержант дәрәжәһе лә бирелә.\nЯл иткән, тулыландырылған батальон Краснин ҡалаһына йүнәлә. Алда – һыбайлы капитан Варушин. Һиҙгерлеге юғалғанмылыр инде, бер мәлдә батальон дошман засадаһына эләгә. Арыш баҫыуындағы дошман пулеметы баш ҡалҡытырға ла ирек бирмәй. Мофассалдың автомат уты сәпкә теймәй, мылтыҡтан атҡас ҡына пулемет тына.\nКраснин ҡалаһына батальон танкылар ышығында бәреп инә. Һуңынан полк командиры ҡаланы алыуҙа батырлыҡ күрһәткән яугирҙарҙы саф алдында ҡотлай.\nВисла йылғаһын батальон кисеп сыға, ләкин плацдармда нығынып өлгөрә алмай, бүленеп, кире сығырға мәжбүр була. Яр буйына кәмәгә саҡырған тауышҡа йүгереп килһәләр, унда яралы матрос ята. Яҡында немецтар: «Рус сдавайся!» – тип аҡыра. Унлаған һалдат – кәмәлә, ҡалғандары кейемдәрен сисеп, йылғаны йөҙөп сыға. ҡышҡы һалҡында үпкәһенә һыуыҡ үткән Мофассалды медсанбатҡа оҙаталар.\n1945 йылдың 19 ғинуары. Сандомир плацдармы. Ике сәғәт ярым артиллерия әҙерлегенән һуң дошман позицияһы һөрөлгән ер кеүек. Полк немецтарҙың фронт линияһын өҙә. Утарҙарҙа йәшәүсе немецтар ҙа мал-мөлкәтен ташлап ҡаса. Һалдаттар кухняға йөрөмәй, аҙыҡ-түлек йыйып, үҙҙәре ашарға әҙерләй.\nНемец ғәскәре Силизияға сигенә. Полк, дошманды эҙәрлекләп, Одра ярҙарына килеп етә. Иң тәүҙә йылғаны аша сыҡҡан батальон позиция өсөн ҡаты һуғыш алып бара, яугирҙар бирешмәй, сигенмәйҙәр...\nУҡсылар батальоны, дошман аэродромдарын ҡыйратып, Карпат тауҙарындағы Штрегауз ҡалаһын ала. Немецтар һөжүмгә күсә. Полк ҡамауҙа ҡала. Фашистар батальонды утҡа тотҡанда йәш пулеметсы, ҡурҡып, пулеметын ҡалдыра ла, сигенә. Шуны абайлаған Мофассал тиҙ генә ҡорал янына шыуышып килеп, Дегтярев пулеметынан немецтарға үлем яуҙыра. Һөжүм кире ҡағыла, яу яланында утыҙҙан ашыу дошман һалдаты үлә. Полк мәктәбе курсанттарынан төҙөлгән танк десанты ҡамауҙан сығырға ярҙам итә.\nДивизияға ҡыҙыл Армия көнөнә Вроцлав ҡалаһын алыу бурысы ҡуйыла. ҡаланы СС дивизияһы һәм власовсылар һаҡлай. Гарнизон башлығы, ҡала совет ғәскәрҙәренә тапшырылмаҫ, тип Гитлерҙың үҙенә ант иткән була. Полктың һөжүме артиллерия уты менән башлана. Америка авиацияһы ла ярҙамға килә. Батальон ҡала урамдарына бәреп инә – һәр йортто штурм менән алалар. Мофассал да үҙенең отделениеһын штурмға алып бара. Батальон командиры яралана, полк командирын снайпер пуляһы һәләк итә. Беҙҙекеләр ҙә снайперҙар төркөмөн булдыра. Мофассал оптик сәпле мылтыҡ алып, немец снайперҙарын сәпкә алғанда, «ҡылыслы» утҡа эләгә. Ошо алыштан һуң ул Паулюстың Польшалағы резиденцияһында урынлашҡан госпиталдә дауалана. Ауылдашы Хисам Шәһәретдиновтың да ошонда икәнен ишетә, ләкин осрашырға яҙмай.\nСуворов армияһының тарихи юлынан Альп тауҙары аша дивизия Австрияға сыға һәм Потсдам килешеүе нигеҙендә күҙәтеү зонаһын биләй. Бер аҙҙан өлкән йәштәгеләрҙе өйҙәренә ҡайтара башлайҙар. ҡалғандары өсөн Маутхаузен төрмәһенә экскурсия ойошторола. Тап ошонда фашистар менән хеҙмәттәшлек итергә теләмәгән генерал Карбышевты боҙло һыу менән ҡойондороп, туңдыралар. Әсирҙәрҙе тереләй яндырған мейесте күреп тә йәндәре әсей совет яугирҙарының, улар күңелдәрен ялмаған нәфрәттән сәсәй...\nАмерика күҙәтеү зонаһы Линц ҡалаһында Америка һалдаттары менән осрашҡанда Мофассалдың күкрәгендә II дәрәжә Ватан һуғышы ордены ла ялтырай – Польшаны азат итеүҙә күрһәткән батырлығы өсөн лайыҡ була был наградаға. Тиҙҙән өс мәртәбә яраланған, контузия алған Учалы егете хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ тип табыла. Тамуҡ уты эсенән үтеп, иҫән ҡалыуына һаман ышана алмаған Мофассал, тыуған еренә аяҡ баҫҡас, күҙ йәштәрен саҡ тыя...\nФронтовик күрше ауыл һылыуы Маһикарамға өйләнә, тракторсы-машинист һөнәрен үҙләштерә – йәшлек дәрте менән илдең билен нығытыуға тотона. Ун һигеҙ йыл трактор бригадаһында механик булып эшләгән Мофассал юғары уңыш үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн «СССР халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһе», «Сиҙәм күтәргәне өсөн» миҙалдары, Почет билдәһе һәм Хеҙмәт ҡыҙыл Байраҡ ордендары менән бүләкләнә. Өс ҡыҙ, биш малай үҫә Шаһиевтарҙың татыу, эшсән ғаиләһендә.\nМофассал Мостафа улы Шаһиев немец илбаҫарҙарынан илен ҡорал тотоп һаҡланы, колхоз-совхоз иҡтисадын күтәреүгә лә бөтә көсөн, һәләтен һалды.\nБаныу ҡАҺАРМАНОВА әҙерләне.


2022 йылда страховка пенсияларын индексациялау күләме билдәле булды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n11:32, 22 сентября 2021 Иҡтисад\n2022 йылда страховка пенсиялары 5,9 процентҡа арттырыла, тип хәбәр итте РИА Новости Рәсәйҙең хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Антон Котяковҡа һылтанма менән.\nМинистр һүҙҙәренсә, эшләмәгән пенсионерҙарға ҡартлыҡ буйынса страховка пенсияһы йыллыҡ инфляциянан юғарыраҡ кимәлдә индексациялана.\n«Иҡтисади үҫеш министрлығы күҙаллауынса, йыллыҡ инфляция 5,8 процент була. Шуны иҫәпкә алып, 2022 йылда индексация 5,9 процент кимәлендә ҡала», — тине Антон Котяков.\nЭшләмәгән пенсионерҙың ҡартлыҡ буйынса страховка пенсияһының уртаса йыллыҡ күләме 2022 йылда — 18 521 һум, 2023 йылда — 19 477 һум, 2024 йылда 20 469 һум була, тип билдәләне ул.\nҠартлыҡ буйынса страховка пенсиялары йыл һайын 1 ғинуарҙа индексациялана. 2021 йылда ҡартлыҡ буйынса страховка пенсияларының уртаса күләме 16 789 һәм тәшкил итә, быйыл уларҙы 6,3 процентҡа арттырҙылар.\nТеги: пенсияларҙы индексациялау


Ҡаһарман олатай | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Ҡаһарман олатай\nМинең олатайым – Минғəз Зəле улы Усманов – 1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Ул 1907 йылда,\nхəҙерге Көйөргəҙе районының Абдул ауылында, ябай крəҫтиəн ғаилəһендə тыуа. Бəлəкəйҙəн эш күреп үҫкəн.\nАбдул башланғыс мəктəбендə ике синыф ҡына уҡыуына ҡарамаҫтан, бик күп уҡыған, ҡыҙыҡһыныусан бала була. Сəйəсəт темаһы, шулиҫəптəн халыҡ-ара сəйəсəте лə ҡыҙыҡһындыра уны. Граждандар һуғышы башланыу сəбəпле, артабанғы уҡыуын дауам итə алмай\nул. Уның атаһын һуғышҡа алғас, əсəһе үҙе генə ҡала һəм тормош ауырлыҡтары үҫмер иңдəренə төшə. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, атаһы\nһуғыштан ҡайтмай. 1929 йылдың 10-сы октябрендə БашАССР-ның Мəлəүез районы хəрби комиссариаты олатайҙы əрме сафта-\nрына саҡырта. Хеҙмəт итеп тыуған ауылына ҡайтҡас, колхозда эшлəй башлай. Һуғышҡа тиклем, өлəсəйем Əҙеһəмова Миңлекамал\nАбҡадир ҡыҙы менəн таныша һəм уға өйлəнə. Уларҙың 5 балаһы тыуһа ла, 1 генə ҡыҙҙары иҫəн ҡала. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башлана. Шул йылдың 20 сентябрендə Көйөргəҙе районы хəрби комиссариаты мобилизацияһы буйынса, олатайыҙы Төнъяҡ-көнбайыш фронттағы 357 артиллерия полкының 171-се уҡсылар дивизияһында дағалау инструкторы итеп билдəлəйҙəр; 1945 йылда 380-се уҡсылар полкында хеҙмəт итə. “Курск дуғаһы” алышында ҡатнаша. Ул дүрт йылдан ашыу йəйəүлəп тигəндəй, бөтə һуғышты үтə, Берлин ҡалаһына барып етə. 1945 йылдың 25 сентябрендə Минғəз олатайым демобилизациялана, “Ҡыҙыл йондоҙ” ордены, “Германияны еңгəн өсөн”, “Берлинды алыу өсөн” миҙалдары менəн бүлəклəнə. Ə инде “Хəрби ҡаһарманлыҡ өсөн”миҙалы менəн 1943 йылдың 5 ноябрендə бүлəклəнə. Уға был миҙал, 2-се дивизион аттар составын ваҡытында дағалап, хəрби əҙерлекте тəьмин итеп, күрһəткəн батырлыҡтары өсөн бирелə. 1943-сө йылдың февраль һəм март айҙарында, ҡаты бəрелештəр ваҡытында, ул аттарҙы ут-яу аҫтынан бер нисə тапҡыр сығарып ҡотҡара; дошман артиллерияһы утына элəгеп яу ҡырында боҙолған, боеприпастар ташыусы арба-\nларҙы йүнəтеп, ҡыйыулыҡ күрһəтə. Хəрби припастарҙы кəрəк урынға алып барып тапшырыу эшен дə үтəй.\nШул йылдың август айында, Пенно эргəһендəге алыштар ваҡытында, олатай ветеринар табипҡа ярҙам итеп, йəрəхəтлəнгəн аттарҙы\nэвак уацияларға ярҙам итешə. Үҙ көсө менəн 5 атты ҡотҡара. Һуғыш ваҡытында Минғəз олатай аттар тураһында хəстəрлек күрə, уларҙың хеҙмəткə əҙер булыуын ҡайғырта, ат дағалау өсөн кəрəк-яраҡтарын етештереү эшен дə башҡара. Уның иҫəптə: эшлəнгəн\nяңы – 856 даға, яңыртылған – 1246 даға, 20 кг – ҡаҙау, 16 сүкеш һəм 14 дағалау өсөн ыҫҡыстар етештереү. Һуғыш бөткəс, ныҡ ауы-\nрып ҡайтыуына ҡарамаҫтан,олатайым тыуған ауылында тимерсе эшен дауам итə. Уны көтөп алған өлəсəйем менəн тағы ла 3 балаға\nғүмер бирə, улар араһында əсəйем – Фəйзəгə лə. Олатайым Абдул ауылында 35 йыл тимерсе булып эшлəй. Ҡаты ауырығандан һуң, ул 1976 йылда яҡты донъянан китə. Миңə олатайымды күрергə насип булманы… Мин – бəлəкəй ҡыҙының төпсөк балаһы. Шулай ҙа, əсəй-атайым, туғандарым уның тормошон иҫкə төшөргəндə һəм фотоһүрəттəр аша күңелемə яҡын ул. Минғəз олатай ғүмере буйы кешелəргə ярҙамсыл, ихлас күңелле була. Һəр саҡ Тыуған илеменəн ғорурланып йəшəгəн. Туғандар һəм ауылдаштар\nолатай менəн өлəсəйемде тик яҡшы һүҙҙəр менəн генə иҫкə ала. Хəҙер аңлайым, кешелəр күңелендə тик яҡшы хəтирəлəр ҡалдыры-\nрлыҡ итеп йəшəргə кəрəк. Һəм мин, уның ейəнсəре, үҙемдең ҡаһарман олатай менəн ғорурланам!


Порно Бушлай Уйын - Уйын Өлкәндәр Өсөн Порно, Онлайн Уйындар Ххх\nПорно - күптән түгел уйлайым. Наслаждайся эротика, ҡотосорғос, триллерҙар хатта боронғо цивилизацияһы буйынса бөтә донъяға. Был һүҙ шулай булғас художестволы формаһы, һәм был, әлбиттә, никахты түгел тип һанала. Бөтә булған кеше өсөн был тәбиғи, һәм был бер ни түгел постыдный була. Ҡайҙа булған секс-уйынсыҡ һәм кеше кеүек тойола, шулай уҡ, наслаждаться раскрепощать порно ашыу ысулы ҡарағанда, бөгөн ҡайһы бер кешеләр. Заман үҙгәрә, әммә теләге беҙгә элеккесә ҡалды, һәм наслаждайся оҡшай беҙгә ниндәйҙер күңел бысраҡ. Иң яҡшы Порно беҙгә дуҫ була ала, сөнки ул һәр ваҡыт иң ҡыйыу идеяларын хуплаған, хатта, булмаясаҡ ул беҙҙә., Уның ҡарауы бик күңелле була ала, әммә уның менән сағыштырып булалыр кеүек уйын ғына, ҡасан мөхәббәт алырға баланың яҡшы, беҙ-ҙе. Беренсе уйынын сексуаль японияла уйлап табылған береһе булды. Был восьмидесятый алтын эра башланыу, сәскә порно. Күп йылдар дауамында өзлөп технологиялар тиҙ үҫешә, һәм беҙгә бөгөн мең булһа, уйын наслаждайся мөмкин. Сөнки улар бик күп, әммә уйнарға порноигр бушлай тикшертә һаҡлау мөһим.\nУйнау күпкә ҡыҙыҡлы, был бысраҡ фильмдарҙан ғына ҡарап. Әлбиттә, ҡайнар порода, һәм күркәм күренеш булыуы мөмкин. Әммә һеҙҙең менән бушлай порноигра контролдә тота ала. Һеҙ үҙегеҙ һайланығыҙ үҙ порно йондоҙ һәм үҙенең булдырыу-йәннәт. Ә бында барыһы ла эшләй, тип әйтте ул һиңә. Шул факттар һәм был мөмкин уйын уйнап, бушлай, улар һәр исемлегендә беренсе урынға ҡуйған. Һаҡ була, сөнки улар һеҙ түгел, улар өсөн түләүҙе һорап, был түгел, тимәк, уларҙы ҡыҙыҡ тип ҡарамаҫтан, ҡарағанда, тариф "премиум". Бөтөнләй киреһенсә, был сексуаль, уларҙы һеҙ ҡарау өсөн бер нисә секунд поезд килтерергә ҡушылды., Һеҙ уларҙы оҙайлы ваҡыт дауамында ҡайһы бер уйын уйнарға мәжбүр булды, сөнки һеҙгә ҡарағанда күберәк уйнарға, күберәк наградаларҙы йәшереп һеҙ ни асыу. Һеҙ фотола һәм видео менән сексуаль өҫтәмә осрашыуҙар, һеҙ рәхәт бирә уйында уларҙы өҫтәмә сифатында послевкусие.\nПорно секс уйындар менән бушлай ала кудрявый\nШулай булыуын күп әйберләр, улар аласыз яһарға һеҙҙең бында. Ситтә - был һеҙҙең ижады. Һеҙ бында сексуальный красотки менән бөгөлөш табып, инопланетяне существо, хентай-персонаждар, аҫты, милф һәм башҡа күп нәмәләр. Беҙ сексуаль иң ҡыйыу хыялдарын тормошҡа ашырыу мөмкинлеге бушлай һәм порноигра белдерҙе. Түгел стесняйтесь менән 24/7 йәки ҡырағай кисәләр orgy круиз өйрәнеп китә. Һеҙ носит күп кешеләрҙе осраттыҡ, һәм бында улар рәт-рәт трахаться гарем. Кемдер эшләй бер береһен ярата, ә кемдер һеҙҙең сумасшедший секс утром йәки групповуха ҡушылырға саҡыра., Сикһеҙ мөмкинлектәр бар, һәм был һеҙгә бәйле, теләүселәр булһа ни, һеҙ рәхәт. Шул тиклем боҙға әйләнгәйне, һеҙгә оҡшаны ни, яңы әйберҙәр һәм тырышырға өйрәнде. Был ярҙам итәсәк һезгә яңы трюктарҙы өйрәнеү тикшерәсәкбеҙ, аҙаҡ ул һеҙгә үҙе ауыҙ йоҡо алмай. Һеҙ булғанға тибә трах дуҫ, күрәм, һеҙ ниндәй кәңәштәрең хәтеремдә. Моғайын, һеҙ уны бушлай һәм енси тормош байытыу порноигра был мажараға әйләнә.\nБынан тыш, бәлки, һеҙ үҙегеҙҙе яңы партнерҙар ҡәнәғәтләндереү ысулдарын күп. Һеҙ шулай уҡ был уйын уйнайбыҙ, бергә, сөнки улар өсөн ҡайһы бер ҡуҙғытыу идеаль пар булды. Һеҙ шулай янъял күп секс үҙ өҫтәренә алалар, һәм һеҙ аласаһы күберәк уйын уйнап юғары кимәлдә ҡуйылған. Партнер үҙен күрһәткән, нисек телисез икән, һеҙҙең өсөн трахнуть, уны фантазия һәм һеҙгә йәшәү мөмкинлеге бирә. Заперта үҙе секс-сексуальный красотки аҫты һәм махсус һаҡлыҡ процедураһын һеҙ мөмкинлек бирә. Әгәр һеҙ әҙер ниндәйҙер БДСМ, был бөтә һеҙҙең аҫты теләген хуплайбыҙ. Иң йыһазландырылған, улар төрлө секс-уйынсыҡ һәм инструменттар, күҙ алдына ниндәй генә була., Әгәр телисез икән, уларға ҡарап, һеҙ сәфәрҙә булып бер нисә эшләргә кәрәк. Һеҙ килтергән бөтә тамамлай, әммә улар дымлы булһа, йөрәк бик тиҙ уны качаться мәжбүр. Бәлки, һеҙ аҡылға йөрәге менән барырға мәжбүр итә, улар кеүек, һеҙ һәм башҡа өлөштәре. Бөтә кеше лә дөрөҫө менән белеп ҡайһы бер скрытый бүлеге бушлай порноигр рәхәт.\nЭштең бөтә нескәлектәрен\nБеҙ заманса уйындар тураһында һөйләп, был нормаль, беҙ яҡшы графигы көтә. Беҙ күнеккәнбеҙ цифрлы быуатта йәшәгән, һәм беҙ бер нәмә лә кәрәкмәй, бынан сифаты юғары. Һәм был тап шулай, һеҙ бында табылған. Бушлай тәҡдим процесының төрлө бүлектәрендә һәм һаҡсыл уйын сценарийы порноигр генә түгел, әммә иң яҡшы һөҙөмтәләр өсөн барлыҡ уйындар һәм һәүәҫкәр һәм визуаль порно. Реалистик деталдәр менән беҙ 3d һәм реалистик персонаждар тураһында һөйләшеү, шул уҡ ул, һәм беҙҙе бөтә нәмә, ҡасан трахаться. Беҙ визуаль һәм ҡыҙыҡлы деталдәр менән генә түгел, ә тауыш., Трахнуть был цыпочки грустная һеҙ, һеҙ тыңлағыҙ, уның исеме йәки исеме буйынса һеҙ нисек стонать. Әммә һеҙ шулай уҡ ишетеп, нисек уның тураһында скрипеть задница йомортҡа йәки шлепаться һуға. Бындай тәжрибә-төйәк уйын күпкә яҡшыраҡ эшләй, сөнки улар яҡшы реалистик тойғолар трах бирә. Шулай возбуждаться егеттәре күпселектә башланы, тауыш ишетеп, blow job сығарып, аҡыл менән үҙенә ҡайтарып ҡалдырыла һәм улар тауыш.\nШулай уҡ, ундай нәмә булһа, һис шикһеҙ, уникаль ашыу эшләп тәжрибә уйындар. Наслаждайся был образ кимәленә башҡа мейенең мөмкинлеген бирә, сөнки ул тойғо, иң бөтә эштәре бара. Уйын мөмкин мөғжизә ҡыла, һәм беҙ бер ҡасан чертовски уята. Беҙ уларға барабыҙ һәм уларҙың артабан беҙҙән потеряться фантазия менән ярҙам итә ала. Ябай тамашасы һеҙҙе түгел, фильмдағы кеүек, әммә үҙ контент һәм нигеҙ һала. Һеҙҙең партнер һайлауҙан, тарихы һәм декорациялар. Һеҙ осрашҡанда тәүҙә, ә һуңынан секс менән шөғөлләнә. Ябай һәм туранан-тура йәки был өлөшө һыу үткәрергә мөмкин гребаный һин өлөшө күскән., Барыһы да бәйле һезгә һәм һеҙҙең ҡылырға теләй. Эш шунда, был ваҡытта бөтә порноигр бында бушлай, һәм уларҙы һәр төрлө әйбер тапҡыр бирә ала икән, ул ҡасан ҡайта икән.


Баймаҡ түрәләре ниңә бай?\n30 Июль 2019, 22:33\nБаймаҡ түрәләре ниңә бай? Баймаҡ алтынға ла, көмөшкә лә бай тип йырларға яратабыҙ. Бынан һуң Баймаҡтың түрәләре лә ифрат бай тип йыр һуҙырбыҙмы икән?! Республика етәксеһе Радий Хәбиров үҙе был хаҡта хайран ҡалып социаль селтәрҙә яҙған.\nБаймаҡ алтынға ла, көмөшкә лә бай тип йырларға яратабыҙ. Бынан һуң Баймаҡтың түрәләре лә ифрат бай тип йыр һуҙырбыҙмы икән?!\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров үҙе был хаҡта хайран ҡалып социаль селтәрҙә яҙған. "Республиканың Контроль-иҫәп палатаһы тикшереүенән һуң бында элекке түрәләрҙең ни өсөн властҡа йәбешеп ятыуҙары асыҡланды. Райондарҙа шаҡтай тикшереү үткәрелде, әммә бының кеүек үк закон боҙоуҙар бер ҡайҙа ла юҡ. Сағыштырмаса бәләкәй муниципалитетта зыян биш миллиард һумға етә. Енәйәт эше ҡуҙғатырлыҡ 160-тан ашыу факт асыҡланды", - тип хәбәр итә ул.\nТорлаҡ фонды эшмәкәрлегендә лә аҡсаны законһыҙ үҙләштереү осраҡтары күп. Әлегә улар ете миллиард һум иҫәпләнә.\nҠулдары үҙҙәренә ҡарай кәкерәйгән элекке түрәләрҙе имләү сараһы табылһа ярай ҙа.