Алланың ихтыяры менән Ғайса Мәсихтең илсеһе Павелдан һәм имандашыбыҙ Тимофейҙан\nКолосста йәшәүсе Алланың изге халҡына. Һеҙгә, Ғайса Мәсихкә тоғро булған имандаштарыма, Атабыҙ Алланан мәрхәмәт һәм именлек булһын!\nҺеҙҙең хаҡҡа доға ҡылғанда Аллаға, Раббыбыҙ Ғайса Мәсихтең Атаһына, һәр ваҡыт рәхмәт әйтәбеҙ,\nсөнки Ғайса Мәсихкә иманығыҙ һәм бөтөн Алланың изге халҡына булған мөхәббәтегеҙ тураһында ишеттек.\nҺеҙҙең иманығыҙ һәм мөхәббәтегеҙ һеҙ өмөтләнгән һәм күктә һеҙҙең өсөн һаҡланған бүләккә нигеҙләнгән. Һеҙ был турала хәҡиҡәт һүҙендә – Һөйөнөслө Хәбәрҙә ишеттегеҙ.\nҺеҙгә килгән Һөйөнөслө Хәбәр, Алла мәрхәмәтенең ғәмәлдә нисек булыуын ишетеп аңлаған көнөгөҙҙән башлап арағыҙҙа нисек булған булһа, бөтә донъяла ла шулай уңыш килтерә һәм тарала бара.\nАлланың мәрхәмәте тураһында һеҙ яратҡан хеҙмәттәшебеҙ Епафрастан ишеттегеҙ. Ул Мәсихтең һеҙҙең хаҡҡа тоғро хеҙмәтсеһе.\nРухтан килгән мөхәббәтегеҙ тураһында ла беҙгә ул хәбәр итте.\nШуға күрә ошо хәбәрҙе ишеткән көндән башлап беҙ ҙә, Изге Рух тарафынан бирелгән зирәклек һәм бар аң менән Алла ихтыярын тулыһынса танып белеүегеҙҙе теләп, һеҙҙең хаҡҡа үтенеүҙән һәм доға ҡылыуҙан туҡтамайбыҙ.\nҺәр изгелекле эшегеҙ уңыш килтереп, Алланы танып белеүегеҙ артҡандан-арта барып, бөтөн эштәрегеҙҙе Раббыға лайыҡлы рәүештә ҡылыуығыҙ һәм Уның күңеленә ятышлы булып йәшәүегеҙ өсөн доға ҡылабыҙ.\nБөтә ауырлыҡтар алдында түҙемле һәм сабыр булыуығыҙ өсөн, Уның данының ҡөҙрәте менән нығытылырһығыҙ.\nБеҙҙе яҡтылыҡ батшалығында Алланың изге халҡының мираҫынан өлөш алыуға хаҡлы иткәнгә, Атабыҙға ҡыуанып рәхмәт әйтегеҙ.\nУл беҙҙе ҡараңғылыҡ хакимлығынан ҡотҡарҙы һәм Үҙенең ҡәҙерле Улының батшалығына алып инде.\nБеҙ Уның Улы аша ҡотҡарылдыҡ, гонаһтарыбыҙ кисерелде.\nКүҙгә күренмәҫ Алла Мәсих ҡиәфәтендә күҙгә күренде. Ул яратылған бөтөн тереклектәрҙән дә алдараҡ бар ине.\nКүктә һәм ерҙә булған, күренгән һәм күренмәгән нәмәләрҙең барыһын да Ул Үҙе яратҡан: етәксе көстәр ҙә, ҡеүәттәр ҙә, башлыҡтар ҙа, хакимдар ҙа – бөтөнөһө лә Уның аша һәм Уның өсөн яратылған.\nМәсих бар нәмәнән дә алдараҡ бар булған һәм бөтөн нәмә Уға таяна.\nУл – тәндең башы, тән иһә – Уға инаныусылар берҙәмлеге. Ул – бөтөн нәмәлә лә беренсе булыу өсөн башланғыс, үлеләрҙән тәүге булып терелгән.\nАлла Үҙенең бөтә тулылығы менән Унда йәшәүҙе,\nУның арҡысаҡта түгелгән ҡаны аша тыныслыҡ урынлаштырып, ерҙә һәм күктә булған бөтә нәмәне Уның аша Үҙе менән татыулаштырыуҙы ҡулай күрҙе.\nҺеҙҙе лә, уйҙарығыҙ һәм яман эштәрегеҙ арҡаһында ҡасандыр Алланан алыҫ торған һәм дошман булғандарҙы,\nәле Үҙе алдында изге, кәмселекһеҙ һәм ғәйепһеҙ тормош алып барған итеп ҡуйыу өсөн, Улының кеше тәнендәге үлеме аша Үҙе менән татыулаштырҙы.\nТик һеҙ, иманығыҙҙың нигеҙендә ныҡлы һәм ҡаҡшамаҫ булып, үҙегеҙ ишеткән Һөйөнөслө Хәбәр биргән өмөттән ситләшмәгеҙ. Ул донъялағы һәр йән эйәһенә вәғәзләнгән һәм мин, Павел, Уның хеҙмәтсеһе булдым.\nӘле мин һеҙҙең хаҡҡа кисергән михнәттәремә һөйөнәм һәм Мәсихтең, Үҙенең тәне булған берҙәмлек хаҡына кисергән ғазаптарын үҙемдең тәнемдә тулыландырам.\nМин Алла ҡушыуы буйынса имандаштар берҙәмлеге хеҙмәтсеһе булдым. Алла һүҙен тулыһынса вәғәзләү өсөн, был эш миңә Уның тарафынан һеҙҙең хаҡҡа йөкмәтелде.\nБыл һүҙ быуаттар буйы быуындан быуынға бөтөн нәҫелдәрҙән йәшерелеп килгән сер ине, хәҙер иһә Алланың изге халҡына асылды.\nАлла уларға был серҙең ни тиклем бай һәм бөйөк булыуын бөтә халыҡтар араһында белдерергә теләне. Сер шунда: Мәсих – һеҙҙә, Ул – Алла данын уртаҡлашыр өсөн өмөтөгөҙ!\nБеҙ тик Мәсих тураһында ғына вәғәзләйбеҙ. Һәр кемде Мәсихтә рухи яҡтан үҫтереп, Алла алдына ҡуйыу өсөн, һәр береһенә бар зирәклегебеҙ менән нәсихәт бирәбеҙ һәм өйрәтәбеҙ.\nОшо маҡсатҡа өлгәшеү өсөн, Мәсихтең миндәге ҡеүәтле эш иткән көсө менән бергә көрәшеп, үҙ-үҙемде аямайынса хеҙмәт итәм.


Һыу баҫһа... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һыу баҫһа...\nҺыу баҫһа... 11.05.2018 // Йәмғиәт\nБашҡортостанда 12 мең йылға иҫәпләнә, шулай уҡ 2 800 тирәһе күл, быуа һәм башҡа һыу ятҡылығы бар. Ҡойма ямғырҙар ваҡытында, айырыуса яҙғы ташҡындар мәлендә улар ярҙарынан сығыусан. Кем әйтмешләй, ҡайҙа ҡасырға белмәҫһең...\nБындай һынылышлы ваҡытта иң беренсе ниндәй аҙымды яһарға? “Хәл-торошто тыныс ҡабул итергә кәрәк” тигән кәңәш бирә психологтар. Урамға сығып, әлбиттә, был ауылда ғүмер итеүселәргә ҡағыла, һыуҙың ҡайһы тарафтан килеүен үҙ күҙҙәрең менән күреү мөһим. Бәлки, мәсьәлә ябай ғыналыр, үҙең хәл итә торғандарҙандыр. Улай икән, һеҙҙең өсөн артыҡ ҡурҡыныс бер нәмә лә юҡ. Шул иғтибарға лайыҡ: ямғыр арҡаһында һыу баҫыу хәүефе бар икән, һеҙгә әҙерләнергә ваҡыт бар, әммә һуҙылмағыҙ. Кәрәкле әйберҙәрҙе генә алып, тыныс яҡҡа юлланығыҙ. Әгәр инде ҡайҙандыр шарлап һыу килеүен шәйләһәгеҙ, мөмкин тиклем был урындан тиҙерәк тайыу яғын ҡарағыҙ – ҡалҡыу урынға, ҡулға эләккән әйберҙәр менән.\nШулай ҙа нимәне онотмаҫҡа? Әгәр ҙә йыйыныу өсөн бер нисә сәғәт ваҡыт бар икән, нимә алырға үҙегеҙ беләһегеҙ. Ваҡыт ҡыҫынҡы саҡта ҡайһыларына өҫтөнлөк бирергә. Беренсенән, мотлаҡ рәүештә паспортты, өй һәм машинаның документтарын, әлбиттә, аҡса алығыҙ. Бынан тыш консерва, шырпы, бысаҡ, яҡтыртҡыстың да кәрәк булыуы ихтимал. Кейем-һалымға килгәндә, “тегене кейһәм, нисегерәк булыр, быныһын кейһәм” тигән уйҙар менән буталмауығыҙ хәйерле. Ни тиһәң дә, йән ҡәҙерлерәк бит...


Хәбәрҙәр: Украина неонацистары Европа өсөн исламист-боевиктар һымаҡ уҡ ҡурҡыныс.\nУкраина неонацистары Европа өсөн исламист-боевиктар һымаҡ уҡ ҡурҡыныс.\nПариждағы теракттар фонында Европала исламист-боевиктар темаһы беренсе урында тора. Өҫтәүенә Сүриә һәм Иракка йүнәлеүсе кешеләр ағымы Украинаға юлланыусыларҙан күберәк. Әммә, емергес көс ҡулланыу өсөн, бер уң радикал да етә- "Андерс Брейвикты ғына иҫкә алайыҡ", -ти Huffigton Post. Уның фекере буйынса, Украина уң радикаль боевиктары хәүефе реаль нәмә- Европа быны үҙ елкәһендә татымаҫ тип өмөтләнергә генә ҡала.\n“Сит ил боевиктары” хаҡында һүҙ сыҡҡанда, ғәҙәттә Европа кешеһе сығышы менән Яҡын Көнсығыштан булған һәм мосолман динендәге 19-29 йәшлек ир-атты күҙ алдына килтерә. Тик башҡа уң радикалдар хаҡында ла, мәҫәлән, Украинанан ҡайтыусыларҙы ла уйларға кәрәк, ти ИноТВ, элекке полицейский һәм Европала уң радикаль экстремизмды тикшереүсе Льюис Бартон фекеренә таянып.\nБының иң сағыу миҫалы- “Азов”батальоны, тип иҫәпләй тикшеренеүсе. Был неонацистик төркөмгә байтаҡ сит ил кешеләре ингән. Уның байрағында- Икенсе Бөтә донъя һуғышында СС ҡулланған ҡара ҡояш символы. Авторҙың фекеренсә, төркөмдөң иң ҡурҡыныс атрибуты- инглиз телендә идеологик материалдар баҫылған социаль селтәрҙәге матур бит, ә был иһә унда ҡатнашырға теләүселәр һанын күбәйтә.\nКөнсығыш Европалағы сит ил боевиктары феномены яңы нәмә түгел- 1995 йылдағы Чечня конфликты ваҡытында улар регионға күпләп килде. Журналист фекеренсә, Украина уң радикалдары хәүефе Сүриәнән ҡайтҡан һуғышсы тыуҙырған хәүефтән айырыла. Бартон яҙыуынса, “Азов”батальонында, мәҫәлән, Швеция гражданины – швед армияһында 7 йыл буйы тәжрибә туплаған снайпер бар.\n“Үҙен этник милләтсе тип атаған һәм экстремистик ҡарашта торған бындай тжрибәле кеше үтә лә ҙур ҡурҡыныс тыуҙырырға мөмкин,”-тип иҫәпләй Льюис Бартон. Уның уйынса, конфликттың аяуһыҙлығы һуғышсының үҙенә лә йоғонто яһай. Мәҫәлән, “Айдар” батальонына берләшкән украин милләтселәре ғәләмәт күп енәйәттәр эшләгән- урлауҙар булһынмы, законһыҙ ҡулға алыуҙар булһынмы. Ундай боевикта посттравматик синдром башланыуы ихтимал, йәғни ул ниндәйҙер мәлдә тирә-йүндәгеләрҙе күпләп ҡыра башлауы мөмкин. Украинанан ҡайтҡан элекке боевик башҡаларҙы ла радикалләштереүе, аҙаштырыуы ихтимал. http://russian.rt.com/article/70418


Яңғыҙлыҡ ҡосағында - "Шоңҡар" журналы\nШөғөл һәм күңел\nСәнғәт һәм спорт\nКеше һәм тәбиғәт\n– Эй, галушлы һылыу, яңғыҙың яр буйында юрғалап, ни эш ҡыйратып йөрөйһөң? Ә мин бына йәш кәләш ҡуйынында ирейем, ха-ха…\nИрен осратырмын тип уйламағайны Илүсә. Аяғына иҫке генә галуш эләктереп, тубығы сыҡҡан трикола, һуҙылған футболкала яр буйлап, ҡайтмаған ҡаҙҙарын ҡыуып булаша ине. Ә Рәфил буяуға батҡан бер бисә ишаратын етәкләп, йылға буйына төшөп бара. Һыу инмәкселәрҙер. Икеһе лә үҙҙәренсә бәхетле күренә, йылмайышҡан була биғәләштәр.\nЭй, рәнйене иренә Илүсә. Нисәмә йыл бер түшәк бүлешкән, сәскә кеүек өс ҡыҙ үҫтергән иргенәһе бер һепертке алдында һине түбәнһетһен әле. Ярай, ташлап та сығып китһен, ти, инде. Ә осраған һайын бысраҡ бәрергә ниндәй зыян эшләне һуң әле Илүсә?\nТашлап тип, әҙәмсә айырылыша ла белмәне, исмаһам. Ата бесәй кеүек, төндәрен юғалып торғоланы ла, бер төндә, сумаҙанын тотоп, Илүсә йоҡлаған саҡта, ҡасып тигәндәй, сыҡты ла китте. Һәм иң ғәрләндергәне – инде эше бөткән, күсенәһе генә ҡалған яңы өйҙәрендә бер елбәҙәк йәш ҡатын менән йәшәй башланы. Әлбиттә, “яҡын” әхирәттәр ҡыуана-ҡыуана Рәфилдән “сәләм” еткерҙеләр. Имеш, Илүсә ҡартайған инде, яңы өйгә ҡарт бисә эйәртеп йөрөмәм, тип маҡтанған икән. Тағы ла йәш кәләше малай алып ҡайтмаҡсы, имеш, яңы өйҙө ҡотлап. Илүсә ҡыҙҙар табыуҙан бушамаған... Тағы әллә күпме имеш-мимештәр яйлап ҡына йөрәк итен кимерергә эйәләшеп алды.\nТамсы тама-тама ташты ла тишә, тиҙәр. Илүсәнең, төндәрен ғәрләнеп илауҙарына, төрлө яҡлап яуған ғәйбәттәргә бөгөнгө осрашыу ҙа өҫтәлгәс, күк йөҙө түңкәрелеп төшкән кеүек булды. Аңҡы-тиңке килеп, өйөнә ҡайтып ингәс, оҙаҡ ҡына көҙгөгә ҡарап ултырҙы. Көҙгөләге йонсоу ҡатынды танымай торҙо тәүҙә. Бөтә эште үҙ елкәһендә йөкмәп, ирен күтәрергә тырышып йәшәй торғас, ысынлап та, “галушлы һылыу”ға әйләнгән икән шул. Ни эшләп элегерәк, ире эргәлә саҡта, көҙгөләге һынына бына шулай текләберәк ҡарамаған икән?\nЛәкин бер һорауға ла яуап бирерлек хәлдә түгел ине Илүсә. Бая иренең йәш һөйәркәһе алдында ошо ҡиәфәттә күренгәненә ғәрләнеүе, ҡаҙҙарын ҡыуғанда тәкмәсләп йығылып ауырттырған теҙ ҡапҡасының әрнеүенә ҡушылып, ниндәйҙер үтеп сыҡмаҫлыҡ бер ҡара төҫ барлыҡҡа килтерҙе. Ҡап-ҡара диуар. Был ҡаралыҡ, ниндәйҙер шылғаҡ бер матдә булып һинең мейеңде уратып алған да, донъя матурлығын ғына түгел, көн яҡтылығын да күрһәтмәйҙер кеүек. Уң яҡтан да, һул яҡтан да йәшәүгә кәрәклектең бер нуры күренһәсе?! Шул ҡара төҫтән яйлап ҡына сыҡҡан ниндәйҙер ҡара үрмәкес Илүсәне үҙ ауына сорнай, урай, һәрмәүестәрен йөрәгенә тиклем батыра һымаҡ.\nЙөрәге сәнсеп ауыртҡанға Илүсә уянып киткәндәй булды. Һаман көҙгө алдында ултыра икән дә баһа.\nКөнө буйына картуф утап арыған тәне ял һораһа ла, ул йоҡларға ашыҡманы. Мейеһендә ҡайнашҡан әллә нисәмә төрлө ҡара уйҙарының береһе ниңәлер аңына нығыраҡ баҫым яһаны: “Үлергә, үлергә, үлергә, үл…”\nБылай барлы-юҡлы йәшәүҙең мәғәнәһен тапмаған Илүсә, ысынлап та, үлергә булды. Үлеменең дә ниндәй ҡиәфәттә булырын белә икән дә – бер ус йоҡо дарыуы һәм бөттө китте, вәссәләм. Яңғыҙ ҡатындың был донъянан киткәнен белмәй ҙә ҡалырҙар.\nЯңғыҙ тип, бөтөнләй яңғыҙ ҙа түгел инде ул. Өс ҡыҙы ла буй еткереп, үҙ ояһын ҡорҙо. Башлы-күҙле булғас та, заман модаһына эйәрепме, аҡса эшләргә булыпмы, контракт төҙөнөләр ҙә, сит илдәрҙең береһенә эшкә сыҡтылар ҙа киттеләр. Йә телефондан, йә скайп аша хәл белешеп, онотҡанда бер аҡса ебәреп көн күрмештәре. Өсөһө лә бер тирәлә йәшәгәс, быға тиклем күңеле тыныс булды. Бер уйлаһаң, шатланырға ғына ла бит. Сит ил күрше ауыл түгел, кеше алдында ла маһайыбыраҡ ала ине Илүсә. Балалары, ҡарт-ҡоро ҡарап, кеше тупһаһында йөрөмәй, кейәүҙәренән дә уңдылар, Аллаға шөкөр. Ҡыҙҙары ла, кейәүҙәре лә әллә нисә сит тел белә, алған белемдәрен камиллаштырып, бер тигән эшҡыуарҙар булып йәшәп ята.\nӘ бөгөн, күңеле һыҡтаған, үҙен донъяла япа-яңғыҙ тойған Илүсә “миҙалдың икенсе яғын” күргәндәй булды. Күпме көс түгеп үҫтергән, уҡытҡан, ҡартлыҡ көнөндә таяныр иңдәр булыр тип ышанған балаларың ҡайҙа инде? Дөрөҫ, сит илдә! Ана шул-шул. Атай-әсәй генә түгел, йәмғиәт, ил алдында ла бурыслы бит һуң улар. Илүсәнең балалары кеүек, күпме йәштәр сит илдә эшләп йөрөй. Ә уларҙы бит һуң ошо ерҙе, инде матурлаһын, алға ебәрһен, оло быуындан киләсәкте үҙ ҡулдарына алһын, ошо ерҙә үҫкән балалары үҙ телен ҙурлаһын, үҙ халҡы өсөн файҙа килтерһен тип күпме кеше көс түккән. Ә әсәй?! Ейәндәрен тупылдатып яратҡыһы килеп китә бит Илүсәнең. Ҡыҙҙары менән һөйләшеп ултырһалар, кейәүҙәре гөрләшеп ошо ихатала йөрөһә, ейәндәре шау-гөр килеп йүгерешһә, насар булыр инеме ни? Ошолай итеп яңғыҙлыҡ ҡосағында ултырыр инеме лә, илле йәш ишеген шаҡығанда кемгә барып һүҙ ҡушырға белмәй, шатлыҡ-хәсрәтен уртаҡлашыр кеше тапмай ҡаңғырыр инеме? Ейәндәренә алданһа, бәлки, Рәфиле лә йәш ҡатын эҙләп ситкә китмәҫ ине…\nИре иҫенә төшөүгә яңынан йөрәген өйкәгән рәнйеүе ҡалҡып сыҡты ла баяғы яман уйҙы төртөп уятты: “Үлергә!” Дарыуҙар һалынған тартманан ниндәй икәнен дә ҡарап тормайынса, бер ус дарыу йыйҙы Илүсә. Уларға унлаған йоҡо дарыуы өҫтәне. Дарыу булды. Әҙерләнәһе генә ҡалды.\n– Ҡайҙа ятып үлергә?\nОшо уй килгәс, Илүсәнең зиһене яҡтырып киткәндәй булды. Ул йылмайғандай итте.\n– Урын-ерең юҡмы, үлергә икән, үл дә ҡуй… – ти эске бер тауыш.\n– Һин кеше булып йәшәнең, кешесә үлә лә бел, – ти икенсеһе.\nКешесә икән, кешесә булһын һуң, әйҙә…\nИлүсә, тыштағы йәйге душта ҡойоноп алғас, йоҡо бүлмәһенә инде. Ундағы урын-ер әйберҙәрен, үҙенең өҫ кейемдәрен алмаштырҙы. Хәҙер хушлашыу хаты ғына яҙһын да…\nЯҙышырлыҡ ҡағыҙ-ҡәләм эҙләгәндә ул ҡыҙҙарының иҫтәлеккә тип һалып ҡуйылған мәктәп дәфтәрҙәренә, төрлө һүрәттәренә юлыҡты. Уларҙы күкрәгенә ҡыҫып, әллә күпме ултырҙы. Рәхәтләнеп илағыһы килә лә, әллә нишләп күҙ йәштәре сыҡмай, йөрәк ташҡа әйләнгән кеүек. Бына – күп йылдар элек иренә арналған шиғырҙар шәлкеме. Ҡара, апаруҡ ҡына матур яҙылған булғандар икән. Эй, тегеһе шуларҙы уҡырға ярата ине. Бер-икеһен ятлап та алғайны, шикелле. Ҡасандыр уны бик яратҡан иренең хыянат итерен, сығып китерен кем күҙ алдына килтергән?..\nОҙаҡ ултырҙы Илүсә үткәндәр ҡосағында онотолоп. Күҙҙәре шиғыр юлдарын күрмәҫлек хәлгә еткәс, диван эргәһендәге тәпәш өҫтәлдә торған күҙлегенә үрелде һәм үлер өсөн әҙерләнгән тейешле дарыуҙарҙы яңылыш иҙәнгә сәсеп ебәрҙе. Тегеләре иҙән араһына, шкаф аҫтына тәгәрәшеп инеп бөттө. Илүсәгә улар шатлана-шатлана тәгәрәшкән кеүек тойолдо. Ҡатын, ҡалған ике бөртөк төймәкәйҙе йотоп ҡуйҙы ла, ташландыҡ бесәй балаһылай, бөршәйеп кенә мендәргә башын терәне.\nИртән уянғанда уның күҙенә иң беренсе булып бүлмәһенең болалығы сағылды. Кисә алмаштырған урын-ер япмаһы ла, кейемдәре, китап-ҡағыҙҙары ла иҙәндә туҙып ята. Өй күңелһеҙ, “шылт” иткән тауыш та юҡ. Тынлыҡ ҡолаҡты ҡыҫа. Ә быға тиклем бындай тынлыҡҡа иғтибар ителмәгән бит.\n– Әлдә кисә үлмәгәнмен, – тип уйланы ҡатын. – Өйөм ниндәй бола. Ғүмер буйы шулай лапы булды, шуға киттем тип, иренә аҡланырға бер сәбәп булыр ине.\nИлүсә, туҡмалған эттәй, көскә ҡалҡынып торҙо ла, аяҡтарын бөкләп, арҡаһын стенаға терәне. Эшкә барһа, яҡшы булыр ине – кеше араһында яңғыҙлыҡ ул саҡлы беленмәй. Ләкин сираттағы ялы яңы башланған, кемгә, нимә тип бараһың иртән иртүк.\n“Үлергә” тигән уй инде беренсе сиратта тормай, шулай ҙа башынан сыҡмаған. Һөйләшеп ултырһам, күңел баҫылмаҫмы тип, ултырған еренән генә кеҫә телефоны аша бер-ике әхирәтенә шылтыратып сәйгә саҡырып ҡарағайны ла, һәр береһенең эше-мәшәҡәте булып сыҡты – матур ғына итеп кире ҡаҡтылар. Үсекмәне Илүсә, сөнки үҙенең дә шулай “эш күп, ваҡыт юҡ” тигән саҡтары аҙ булманымы ни?\nУл, аҙыраҡ бер нөктәгә ҡарап ултыра биргәс, һаташҡан кешеләй торҙо ла йыртма календарҙың биттәрен һанай башланы. Ун бит һанағандан һуң ҡара маркер менән әүернә һүрәте эшләне. Бына ошо көндө үләсәк ул! Ә хәҙер… Хәҙер ошо көнгә әҙерләнергә кәрәк. Уны һуңғы юлға оҙатырға килеүселәр алдында оятҡа ҡалырлыҡ булмаһын.\nИлүсә һыу йылытырға ҡуйҙы, сәйнүк йырлай башланы, телевизор терелде – өйҙә йәшәүгә ут бирерлек әҙ генә булһа ла йәнлелек һиҙелде. Компьютер экранында “Йәшәргә 10 көн ҡалды!” тигән һөйләм пайҙә булды. Ун көн… Нимәләр эшләп өлгөрөргә?\n“Өйҙө тәртипкә килтерергә – өс көн, үҙемә ваҡыт – ике көн, баҡсаны йыйыштырырға – ике көн, оҙатырға килгән кешеләрҙе ашатыу өсөн бешеренергә – ике көн, ә унынсыһы – үҙемә!” Был һүҙҙәр ҡағыҙ битендә урын алды. Илүсә уны оло ҡаҙаҡ менән шифоньер ситенә ҡаҙаҡлап ҡуйҙы. Әйҙә, ғүмерҙең ҡыҫҡалығын күрһәтеп торһон.\nШунан һуң эшенә сумды. Яңы өйгә күсенгәс, был өйҙәрен ремонтлап һатмаҡсы булғанға, ҡул етмәй тора ине. Бына бит нисек килеп сыҡты. Үҙенең отпускы аҡсаһы ла бар, балалары ебәргәне лә – Аллаға шөкөр. Буяуға, башҡа кәрәк-яраҡҡа аптырап тораһы түгел хәҙер. Йыйыштырыуҙы иҫке галуштарҙы утҡа яғыуҙан башланы “галушлы һылыу”. Бүлмәләрҙең эше бөткәс, баҡсаһында тир түкте, һуңынан үҙенә лә ваҡыт бүлде: сәсен киҫтереп буятты, ыҡсым ғына бриджи алып кейҙе, уға килештереп бер нисә кофта алды. Әсәһе әйтмешләй, “хөкүмәт эшендә” йөрөгән ҡатын-ҡыҙҙың өйҙә, мал янында кейергә шул алама галуш, иҫке футболка менән триконан башҡа яраҡлашҡан кейеме бик булмай икән – шуны белде. Ә әле инде, ҡайҙа барһа ла, хатта тауыҡтарын ашатырға ла сәсен тарамайынса, көҙгөгә ҡарамайынса сыҡманы.\nҮҙен ерләргә киләсәк кешеләрҙе ашатыр өсөн магазиндан тейәнеп аҙыҡ-түлек алып ҡайтып килгәндә ире осраны.\n– Нимә, әллә яңы йәр таптыңмы, кәртишкә кеүек кейенеп алғанһың, – тине ул, күҙен аҡайтып. Тик ни эшләптер был юлы йәш кәләшенең йылы ҡуйынын иҫенә төшөрөргә онотто, бәлки, теге ҡуйын һыуына башлағандыр, кем белә инде.\n– Эйе, – тине Илүсә йылмайғандай итеп, – туйыма саҡырам, йәш кәләшеңде лә алып кил.\nИлүсә кейәүгә сыға икән, кемгә икән, тигәнерәк хәбәрҙәр яңылыҡ көтөп аптыраған ауылдаштары араһында йәшен тиҙлегендәй таралды ла онотолдо. Был хәбәрҙе башҡа яңылыҡтар баҫып китте. Балалары ла онотҡанда бер шылтыратып алған булды.\n– Хәлең нисек, әсәй? – тигәнгә:\n– Һәйбәт! – тигән дежур һүҙ осто ла юғалды. Һәйбәт тимәй, нимә тиһен һуң әсәй кеше. Хәлен кеше түгел, үҙе аңламаған сағы.\nНиндәйҙер сәйер ашҡыныу менән йәйге оҙон туғыҙ көн үтте лә китте. Һәр иртә һайын “әлдә кисә үлмәгәнмен” тип шатланды, сөнки һәр көндө бер эш табылып торҙо. Бүлмәләрҙә ҡояш нурҙары йүгерешеп уйнай, баҡсалағы гөл-сәскәләр менән күбәләктәр серләшә – йәшә лә йәшә генә. Туғыҙ көн апаруҡ ҡына ғүмер, юғиһә икәүләшеп күпме көс түгеп һалған яңы өйҙәрендә ирен йәш ҡатыны менән бергә күҙ алдына килтерһә, йәшәгеһе килмәй ҙә ҡуя. Туғыҙ көн буйы уйында үлем юлдарын барланы ҡатын.\nДарыу эсеп үлеү ысулы кире ҡағылды, сөнки ҡатын-ҡыҙ үлгәс тә матур, гүзәл булып ҡалырға теләй. Дарыу эсеп үлһәң, ауыҙыңдан күперегең ағып ятһа (бер ваҡыт шундай күренеште кинола күргәйне), әгәр оҙаҡ ваҡыт кеше белмәһә, ҡомаҡтар ҡолағыңды кимерһә… Тәүбә, тәүбә…\nАҫылынһа, теле сығып тороуҙан, һыуға батһа – ҡорһағы ҡапайыуҙан ҡурҡты ҡатын. Ни эшләптер, туҡтарға кәрәк был уйҙан, тигән фекер башына ла инеп ҡараманы хатта.\nБына инде иҫәп буйынса унынсы көн – Илүсәнең китәһе көнө. Ҡатын, аныҡ ҡына бер ҡарарға килгәндәй, әүернә төшөрөлгән календарь битен йыртып алды ла өҫтәлгә һалды. Аҡ ашъяулыҡ йәйелгән өҫтәлдә ҡара әүернә һүрәте әллә нисек шомло булып ята.\nИлүсә, хушлашҡандай, тирә-яғына әҙерәк ҡаранып торғас: “Хушығыҙ, мин киттем!” – тигән һүҙҙәрҙе тиҙ генә яҙҙы ла, ишекте бикләй һалып, асҡысын билдәле урынға ҡуйҙы. Уны ниндәйҙер аңлашылмаҫлыҡ көс алға әйҙәй, шуға ла ул туҡтап ҡуймайым тигәндәй, ҡарһалана-йүгерә урман яғына ыңғайланы. Ә урман аръяғында һәр саҡ күңелле итеп паровоз тауышы яңғырап киткәненә ул күптән күнеккән – ире нисәмә йыл машинист булып эшләне бит.\nКүпме атлағандыр, уны хәтерләмәй Илүзә. Күҙ алдын һоро томан ҡаплап алды, ике ҡолағында, әйтерһең, көслө тулҡын шаулай. Шунан һуң ҡолағы ишетмәҫ, күҙҙәре күрмәҫ булды – бөтә донъя ҡараңғыланып китте. Ул ҡулдарын һонған килеш бер-ике аҙым атлағандай итте лә ағас олонона һөйәлде, ипләп кенә ергә сүгәләй башланы. Бына ул үлем… Поезд юлына сығып та етә алманы – үҙе эҙләп тапты…\n– Оп-па!.. – тигән тауышты, йылы ғына көслө ҡулдарҙың уны тотоп ҡалғанын, ипләп кенә ергә ултыртҡас, термостан ҡойолған үлән сәйе йотҡанын төштәгеләй генә ҡабул итте ҡатын. Ә күҙҙәрен асҡанда эргәһендәге спорт костюмы кейгән ир рюкзагы өҫтөнә ултырған да уға нашатыр еҫкәтеп булаша ине.\nИлүсәнең керпектәре асылғанды күргәс, ул йылмайып ебәрҙе:\n– Ҡайҙа бара инең, һылыу, был саҡлы бәрелә-һуғыла? – тине ир күҙҙәрендә шаян сатҡылар бейетеп. “Йыйырсыҡтары шундай йылы!” – тип уйланы Илүсә һәм беренсе синыф уҡыусыһы кеүек һорауға шунда уҡ яуап та бирә һалды:\nИр аптырап ҡалды. Шаяртманы бит ҡатын, ысынын әйтте. Сөнки йөҙө ап-аҡ булған, күкһел ирендәре ҡыҫылған, ә күҙҙәрендәге һағыш һәм тәүәккәллекте үлсәрлек бизмәндәр табылмаҫ төҫлө.\n– Нисек рәхәт итеп әйттең дә ҡуйҙың, әй! Үлем юлы бынан үтеүен белмәй ҙә инем. Ал, әйҙә, мине лә шул яҡҡа, берәүҙән икәү яҡшы бит әкиәттә лә…\n– Сәйеңә рәхмәт. Ләкин был юлға тик яңғыҙ ғына барыу хәйерле.\nҠатын тауышын үҙе көскә ишетте, һөйләшеүе лә нишләптер ауыр бирелә ине. Урынынан ҡуҙғалған ҡатынға теге ир һикереп тора һалып, ҡулын һондо.\n– Тотон ҡулыма, һылыу. Ҡан баҫымың түбән һинең, йөҙөңә сыҡҡан. Шуға башың әйләнә. Ни эшләп ирең урманға бер үҙеңде ебәрҙе һуң?\nИрҙең һонолған ҡулына ҡағылған бармаҡтар тертләп китте.\n– Исемем Фуат була. Ә һинең?\nФуат, Илүсәне ауыр уйҙарынан арындырыр өсөн, әллә нимәләр һөйләргә тотондо. Ул был һылыу ҡатындың хәл-торошон яҡынса аңлағайны инде.\nУлар урман эсендәге юл буйлап яй ғына йәнәш атлап киттеләр.\nДонъянан ваз кискән Илүсәгә бөтөнләй белмәгән Фуаттың йылы ҡулдары, ҡыҙыҡ ҡына итеп кетерҙәтеп көлөп ҡуйыуы күпмелер дәрәжәлә көс өҫтәгәндәй булды. Күҙ ҡырыйы менән генә ирҙең саллана башлаған сәстәрен, мәҙәк кенә итеп йәмшәйгән ҡолағын шәйләй, әллә ҡайҙан, алыҫтан килгән һымаҡ тауышындағы айырым-айырым ауаздарҙы ла ишетеп ҡала. Шул уҡ ваҡытта уның хәлен аңлаған бер йән эйәһенең эргәһендә барыуына, бер артыҡ әйбер һорашмауына үҙенсә ҡыуана ла һымаҡ. Ниндәй ҡурҡыныс эш артынан китеп барғанлығы башына саҡ барып еткәндәй булды… һәм ҡатын ҡапыл боролдо ла ирҙең күкрәгенә бышын һалып үкһеп илап ебәрҙе. Оҙаҡ иланы ул, күҙ йәштәре үҙенән-үҙе ағылды ла ағылды. Ә аптырап ҡалған Фуат, ни эшләргә белмәй, ҡатындың ҡалтыранған иңбашынан ипләп кенә һыйпаны…\n– Ҡотҡарыусы фәрештәм һин! – тип әйтәсәк уға Илүсә аҙаҡ, тыйнаҡ ҡына никах мәжлесенән һуң.\n– Илағым минең! – тип йылмаясаҡ урмансы Фуат – тәүге ҡатыны вафат булғас, бүтән мәңгегә өйләнмәм тип уйлаған, яңғыҙлығын эш мәшәҡәттәре менән баҫырға тырышҡан, ләкин йөрәге кемделер көткән уҙаман.\nХәлдәрҙең асылын улар икеһе генә белер. Балалары әсәләренең был аҙымын аңламай аптырар, уларға, әсәй кеүек, атай ҙа яҡын бит. Ә Рәфил, ҡыҙылға ҡыҙыҡҡан үгеҙҙәй, йәш тән көҫәгән һәм йәш кәләшкә ярарға тырышып, төрлө ҡиәфәткә кергән сал сәсле ир, төн уртаһында йөклө иҫерек йәш ҡатынын эҙләп йөрөгәндә, ҡасандыр үҙе бәхетле ғүмер кисергән йорттоң тәҙрәһенә малайҙарса таш бәреп китәсәк.\nҠара әүернә төшкән йыртма календарь бите аяҡ аҫтында буталып йөрөр-йөрөр ҙә сүп һауытынан урын алыр. Тик Илүсәнең тормошондағы ҡәһәрле ун көндә нимәләр кисергәнен бер кем дә белмәҫ. Ҡатын-ҡыҙ күңеле даръя бит ул, ә даръя төбөндә нимә ятҡанын кем өйрәнеп бөткән инде?!\nҮҙ башынан үткән был кисерештәрҙән һуң, Илүсә яңғыҙ ҡатын-ҡыҙҙарҙан торған “Әхирәттәр” клубы ойошторасаҡ. Хоҙай уға тиккә генә ошоларҙы үҙ йөрәге аша үткәртмәгәндер, яңғыҙҙарҙың хәлен аҙға ғына еңеләйтә алырлыҡ аң һалғандыр, юл күрһәткәндер, Фуатты ла уның терәге, кәңәшсеһе булыр өсөн алдына сығарғандыр, тип ҡабул итәсәк Илүсә.\n– Әхирәттәр! Яңғыҙлыҡ Хоҙай бүләге түгел, уны бер кем дә һорап алмай. Шуға ла ҡайғы-шатлыҡтарҙы ла, хистәребеҙҙе лә үҙебеҙҙә бикләп тотмайыҡ, беҙҙе аңларҙай кешеләр менән уртаҡлашайыҡ, бер-беребеҙгә терәк һәм кәрәк булып, ауырлыҡтарға, һағыштарға бирешмәй, тормоштан гел яҡшылыҡ, изгелек көтөп йәшәйек. Яңғыҙлыҡ әсирлегенән ҡотолоу сараһын күмәкләп эҙләйек, һөйләшәйек, кәңәшләшәйек, – тип башлаясаҡ ул тәүге ултырышты.


ИННОВАЦИОН ПРОЕКТ “Рус мәктәптәрендә башҡорт телен модулле уҡытыу технологияһы” Автор: учитель башкирского языка и литературы Саитгалина Зуляйха Раиловна » Школа с.Мурсалимкино\n« Новые видеорекомендации от Рособрнадзора по подготовке к ЕГЭ-2017 по физике\nПЕДАГОГИК КОНЦЕПЦИЯ “Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙы камиллаштырыу” Автор: учитель башкирского языка и литературы Саитгалина Зуляйха Раиловна »\n– уҡытыу процесын һөҙөмтәле ойоштороу өсөн уҡытыусы һәм уҡыусы эшсәнлеген берҙәм ижади процесҡа берләштерә,тейешле алым,метод һәм саралар нигеҙендә уларҙың уртаҡ эшсәнлегенә йүнәлтә.\n– модуль уҡытыу технологияһы уҡыу-уҡытыу процесының барлыҡ компоненттарын да үҙ-ара бәйләнештә булған системаға һала.\n– модуль технология тәртип,аҡылды үҫтереү,аң мөмкинлектәре төшөнсәләрен ҡулланыу;эшсәнлек,ирек,бер бөтөн шәхес итеп тәрбиәләүгә булышлыҡ итә.\n– уҡыусының һөҙөмтәле эшләүен күтәреүгә яҡын килеү,лингво-дидактик проблемаларҙы өйрәнеүҙе тормошҡа ашырыу юлдарын тьәмин итә.\n– модуль уҡытыу технологияһын ҡулланып,дәрестең төрлө этабында төрлө метод һәм алымдар ярҙамында иғтибарҙы,хәтерҙе,аҡыл эшмәкәрлеген,ижади эшләүҙе әүҙемләштерә.Яңы материалды тиҙерәк һәм еңелерәк иҫтә ҡалырға булышлыҡ итә.\n– уҡыусыларға белемде үҙ аллы табырға өйрәтә.Уларҙың эҙләнеүҙәренә йүнәлеш бирә.\n– педагогик теорияла һәм практикала тупланған бөтә прогрессив ысулдарҙы интеграциялай,һәм һәр уҡыусының белемгә ихтыяжын уның һәләтенә ярашлы итеп тьәмин итә..\nҺәр уҡыусының алдында йәнле картина һымаҡ бер тема ята.Һорауға яуапты китаптан эҙләйһе түгел,сөнки барыһы ла күҙ алдында.Тимәк,һәр уҡта яуап бар.\nУҡыусы үҙ аллы эшләй.\nМаҡсат ҡуйырға өйрәнә.\nҮҙ-үҙен контролләргә,баһаларға өйрәнә.\nДәрестә һәр бала әүҙем эшләй һәм һығымта яһай.\nМодулле уҡытыу иң эффектлы технологияларҙың береһе тип һанайым,сөнки уҡытыу пландарында дәрестәр һаны ҡыҫҡара,теманы үткән ваҡытта уҡыусыларҙың булған белемдәренә таянып үҙ аллы үҙләштерергә ярҙам итә.\nУҡытыусы-уҡыусы хеҙмәттәшлеге ярҙамында тема бер тәртиптә үҙләштерелә.Фекерләү ҡеүәһә,танып-белеү һәләте үҫә.Уҡыусының үҙенә ышанысы арта,уҡыусы үҙ аллы һәр теманың иң мөһим өлөшөн иҫендә ҡалдыра.\nҮҙемдең эш тәжрибәмдә һүҙ төркөмдәренә морфологик анализ бирергә өйрәткәндә,йомғаҡлау дәрестәрендә модуль технологияһын йыш ҡулланам.\nУҡыу элементтары Тема Башҡарыласаҡ эштәр,биттәр,балдар\nУЭ-0 Дөйөм маҡсат: Маҡсатты иғтибар менән уҡып сығығыҙ.\nЯңы теманы аңлатыу. Маҡсат:1.уҡытыу\nкарточкалар ярҙамында һөйләмдәр төҙөү,\nхикәйә төҙөү. Маҡсатты уҡып сығығыҙ.\nҮҙегеҙҙе үҙегеҙ тикшерегеҙ.\nЯңы теманы үҙләштереү. Маҡсат:статистик,динамик,вариатив парҙар менән эшләү.\nАлг-3.бирелгән һүҙҙәрҙән мәҡәлдәр төҙөгөҙ һ.б. Бер-берегеҙҙең эшен тикшерегеҙ.\nТөркөмләп эшләү мөмкин\nәҙәбиәт теорияһын ҡулланыу Бирелгән өҙөктән һүрәтләү сараларын табығыҙ.\nЙомғаҡлау. Дәрестең эпиграфына иғтибар итегеҙ.\nДөйөм маҡсатҡа ирештекме? Әңгәмә.\nУЭ-5 Алг-1.өйгә эш:1 вариант\nУҡыусы үҙе һайлай\n20-25 балл “5”Афарин!\n18-20 балл “4”\n15-18 балл “3”Тырышырға кәрәк!\nүҙегеҙҙе үҙегеҙ баһалағыҙ.\nинновацион проект 24 KB 42\nШкола с.Мурсалимкино » Archive » ИННОВАЦИОН ПРОЕКТ “Рус мәктәптәрендә башҡорт телен модулле уҡытыу технологияһы” Автор: учитель башкирского языка и литературы Саитгалина Зуляйха Раиловна » Школа с.Мурсалимкино [url]


Өфөлә юғары сифатлы йорт төҙөлдө // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә юғары сифатлы йорт төҙөлдө\n17:23, 15 ноября 2012 Иҡтисад\nӨфөнөң «Глумилино» биҫтәһендә «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте хеҙмәткәрҙәре өсөн сираттағы күп ҡатлы йорт төҙөлдө. 138 фатир өй туйлаусыларға уникаль корпоратив ипотека кредитлауы программаһы буйынса һатыласаҡ, уға ярашлы проценттарҙы түләүгә сығымдарҙы предприятие үҙ өҫтөнә аласаҡ.\nЯңы йортта төҙөлөш-монтажлау эштәре 2010 йылда башланып, 2012 йылдың октябрендә тамамланған. Әлеге ваҡытта йорт алды территорияһы төҙөкләндерелгән, үҫентеләр ултыртылған, балалар ҡаласығы булдырылған.\nОбъектты файҙаланыуға тапшырыу айҡанлы үткәрелгән тантаналы сарала «Газпром трансгаз Өфө» йәмғиәтенең генераль директоры Шамил Шәрипов сығыш яһаны. Яңы йортта балаларҙың шат тауыштары йышыраҡ яңғыраһын, тине ул өй туйлаусыларҙы ҡотлап.\n– «Газпром трансгаз Өфө» социаль йүнәлештә эшләгән компания булып тора. Уның хеҙмәткәрҙәре өсөн төҙөлгән йорт – юғары сифатлы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙ ҡала буйынса төҙөлөш йәһәтенән бындай кимәлгә әлегә етә алмайбыҙ. Был йорт – баш ҡаланың өлгөлө объекттарының береһе булып тора, — тине Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов.\nУның һүҙҙәренсә, ҡаланы бюджет ресурстары иҫәбенә генә үҫтереп булмай. Үҙҙәренең хеҙмәткәрҙәре өсөн төрлө программаларҙы тормошҡа ашырған ҙур сәнәғәт предприятиеларының ярҙамынан тыш, Өфөлә йылына бер миллион квадрат метр күләмдә торлаҡ төҙөү мәсьәләһен хәл итеп булмаясаҡ, тине ҡала мэры. Бындай күләмгә беҙ өс йылдан сығырға тейешбеҙ. Ирек Ялалов һүҙҙәренсә, 2012 йылда Өфөлә 720 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Һәм бында ла «Газпром трансгаз Өфө» йәмғиәтенең өлөшө ҙур.\nТеги: газпром трансгаз өфө,торлаҡ


Борон замандарҙа башҡорт менән ҡаҙаҡ, башҡорттарҙың үҙ ырыуҙары араһында барымта-ҡарымта сапҡындары була торған булған. Шундай бәрелештәрҙең береһендә башҡорт ырыуҙары ҙур бәләгә юлығалар. Бик күп мал-мөлкәттәрен юғалталар. Шунан килеп башҡорт ырыуы Йәнтүрә батыр етәкселегендә ҡаҙаҡ ырыуына ҡарымтаға бара. Был юлы ҡаҙаҡ ырыуы еңелә, башҡорттар ырыуы бик күп мал-тыуар ҡыуып, байлыҡтарын алып ҡайталар. Мал менән бергә бер бәләкәс ҡаҙаҡ малайын да алып киләләр. Малайҙы Йәнтүрә батыр үҙенә ала. Йәнтүрәнең Һабыр исемле кешегә бурысы бар икән. Һабыр мал урынына ошо ҡаҙаҡ малайын һораған.\n— Мин риза,— тигән Йәнтүрә батыр.\nИртәгеһен Һабыр ҡаҙаҡ малайы Мәмбәтте үҙе менән алып киткән. Шул көндән башлап, Мәмбәт Һабыр бабай ҡулында тәрбиәләнгән, егет булып үҫкән. Бер саҡ ауыл балалары те-генән: «Һин килмешәк»,— тип көлгәндәр. Мәмбәт ҡайтып Һабыр ҡартҡа һорау биргән:\n— Мине ҡайҙан алдығыҙ?\nҺабыр ҡарт дөрөҫөн әйтмәй булдыра алмаған.\n— Һин ҡаҙаҡ балаһы, тыуған ерең — ҡаҙаҡ далаһы.\n— Миңә эйәрләгән ат бир. Мин үҙ тыуған йортомдо ҡайтып күрәйем,— тип үтенгән Мәмбәт.\nБер нисә көндән һуң Мәмбәт үҙенең тыуған ерендә булған. Ҡаҙаҡтар уны йылы ҡаршы алғандар, һый-хөрмәт күрһәткәндәр, үҙ кешеһе итергә тырышҡандар. Шулай ҙа Мәмбәт үҙенең тыуған еренә ерһенмәгән. Ул тиҙерәк үҫкән еренә ҡайтырға тырышҡан, тик ҡаҙаҡтар уны ебәрергә теләмәгәндәр. Ат-эйәрен йәшереп ҡуйғандар, һәр аҙымын күҙәткәндәр.\nШулай зарығып йөрөгән мәлендә уға бер еңгә тап килгән. Егеткә аҡыл өйрәткән.\n— Беҙҙең тирмә янында эйәрле өс ат тора. һин шуларҙың өсөһөн дә ыскындыр, береһенә атланып сап, ҡалғандары үҙҙәре эйәрерҙәр, алмашлап атланып сабырһың,— тигән.\nМәмбәт теге аттарҙың береһенә атланып сапҡан. Йәйләүҙә саң-томан күтәрелгән. Ҡаҙаҡтар быны белеп ҡалып, ҡасҡын артынан төшкәндәр. Өс көн, өс төн Мәмбәт аттан-атҡа атланып, үҫкән еренә, башҡорттар араһына, сапҡан. Ҡаҙаҡтар уның артынан етә алмағас, кире боролғандар. Мәмбәт иҫән-һау Һабыр бабай янына килеп ингән. «Рәхмәт рөхсәтеңә»,— тигән ул, түбәнселек менән баш эйеп.\nМәмбәттең бөтөнләй үҙ янында ҡаласағын белгәс, Һабыр бабай уны өйләндерергә булған, мал-тыуар, ер бирергә булған. Икәүләп, ҡулайлы урын эҙләп киткәндәр. Эҙләй торғас, хәҙерге Мәмбәт ауылы тирәһенә килеп сыҡҡандар. Ошо ерҙәр уларҙың күңелен уятҡан. «Беҙҙең ырыу был ерҙә тиҙ үрсер, йылғаһы бар, урманы бар, малға бесәне бар»,— тигәндәр. Мәмбәт шунда оя ҡорған.\nМәмбәттең өс улы булған. Уларҙан нәҫел-ырыу таралып киткән.\nМәмбәт ауылынан ике утар бүленеп сыға. Хәҙерге көндә улар ҙур ауыл (Сәғит, Таңатар ауылдары).


Презентация на тему "Рауил Бикбаев" скачать бесплатно\nРауил Бикбаев. Биографияһын өйрәнеү. Эшләне: Баҡалы районы Яңы Маты төп дөйөм белем биреү мәктәбенең башҡорт дәүләт теле уҡытыусыһы Хәсәнова Шәрифә Памир ҡыҙы\nЫрымбур Рауил Бикбаев тыуып –үҫкән Туҡсоран буйындағы Үрге Ҡунаҡбай ауылы ҡыпсаҡ ырыуы нигеҙләгән боронғо ауылдарҙан иҫәпләнә.\nӘҙиптең шәжәрәһе Аҫылгәрәй- Бикбай- Ҡотлоәхмәт- Хәсән- Мөхәмәтша-Шәрәфетдин-Төхфәтулла-Рауил\nӨләсәһе Өләсәһе Мәүлитбикә - Табылдиндар ҡыҙы – һүрәт төшөрөргә әүәҫ булған Ул шулай уҡ сәсән телле зат булған. Ауылдағы төрлө хәлдәр,ҡылымһыр ҡылыҡтар тураһында төртмә таҡмаҡтар сығарырға яратҡан. Кесе улы Ғизетдин Алыҫ Көнсығышта һалдат хеҙмәтендә вафат булғас, уға оло бәйет бағышлаған.\nАтаһы Төхфәтулла Бикбаев Туҡсоран буйы башҡорто. Йорт һалырға ағасы, яғырға утыны булмаған яландарҙа халыҡ барыбер әмәлен тапҡан, гөрләтеп донъя көтөр өсөн көс-ғәйрәт туплай алған.\nӘсәһе Хәлле ғаилә – кулак, тип, Архангель губернаһындағы Котлас лагерҙарында бик күп нужалар күрә. Ыҙа-яфаларға сыҙай алмай, 1936 йылда ауылына ҡасып ҡайта. Армиянан ҡайтҡан Төхфәтулла Рәҡиәгә өйләнә, шулай ғына кире һөрөлөүҙән ҡотола\nБикбаевтар ғаиләһе Бикбаевтар бик матур ғаилә ҡоралар. Биш бала үҫтерәләр.1938 йылдың декабрь айында донъяға килгән Рауил шул ишле ғаиләлә, етеш тормош шарттарында иркен үҫә\nШағир ауыл тураһында Бала саҡ һәм үҫмер йылдарым күберәк тәбиғәт менән, бигерәк тә һыу буйы, Соран йылғаһы менән бәйләнгән. Даланың иң хәтерҙә ҡалған саҡтарының береһе- яҙ килеүе, үҙәктәрҙең шаулап ярып килеп тҡшҡүҙәре. Сорандың ташыуы, ҡар һыуы ҡойоп, йомран тотоуҙар…\nБелем алыу Ғабдрафиҡ-ете йыллыҡ мәктәп Аҡбулаҡ педучилищеһы Өфө дәүләт университеты Аҡбулаҡ студенты – 1954 йыл\nДала офоҡтары (1964) Дала улының шиғриәтенә баштан уҡ дала киңлектәре, сикһеҙ офоҡтары эркелеп-тулҡынып килеп инә, күңел ҡылдарын сиртә. Рауил Бикбаевтың шиғри теле «далам, далам» һүҙе, икһеҙ-сикһеҙ дала образы менән асыла\nҠош юлы (1967) Оло Башҡортостан, Уралтау образдары үҙе йәшәгән ғәзиз ил, урман-таулы, ҙур-ҙур йылғалы, ғәжәйеп бай тәбиғәтле, төрлө милләтле, алсаҡ күңелле уңған халыҡ йәшәгән гүзәл тараф булып һынлана\nАвтобиография (1969) Ғ. Сәләм премияһы Туған халҡының азатлыҡ өсөн көрәшкән атаҡлы Батырша, Юлай Аҙналин, Салауат батыр образдары урын ала. Йорт-ер, тыуған яҡ, Башҡортостан, оло Ватан образы менән бергә шағирҙың күңел биографияһының бергә береккән сағылышын күҙәтергә була\nЛирика (1971) Лирика- шағирҙың күңел донъяһы көҙгөһө. Лирик герой нигеҙендә Рауил Бикбаевтың үҙ тормош юлына, характерына тығыҙ бәйләнешле кеше, шәхес яҙмышы ята\nҒүмер уртаһы (1976) Көндәремде ваҡлыҡтарҙан әрсеп, Һөҙөп ташлап шау-шыу туртаһын, Юлдарыма хафа менән бағам Еткән саҡта ғүмерем уртаһы... Үҙ быуыны-тиҫтерҙәренең уй-тойғолары, заман, кешелек яҙмышы тураһында лирик үткерлек һәм гражданлыҡ пафосы йырлай\nҺөйөнсө (1979) -Кеше тыуҙы, һөйөнсө! -Тыуыуҙары ни өсөн? -Аяғына баҫып илдән Алыр өсөн һөйөнсө. Был китабында шағирҙың лирикаһы, поэтик биҙәктәре, эске егәре, моңо баҙыҡланып етә\nЕрем балҡышы (1982) Уйҙарым, тауҙарҙан ашып, Ҡымыҙҙай тора ташып. Эш бүлмәм – Башҡортостаным, Өҫтәлем- Урал ташы. «Ерем балҡышы»-шағирҙың күңел балҡышы ул»- тип яҙа Ғайса Хөсәйенов\nБураҙналар (1985) Туҙан бөртөгөләй кесерәйҙем Йондоҙҙарға саҡлы ҙурайҙым, Тал сыбығы булып бөгөлөп төштөм, Мәғрур имән булып турайҙым.\nЯҙмышым (1988) Бөгөнгө көн менән төн шикелле Бүленмәгән тигеҙ яҙмышым. Үтә көнөм, төнөм хаҡлыҡ тиеп, Ғәҙелһеҙлек менән алышып... Китаптың исеме үк автор алдында күп, яуаплы бурыстар ҡуя. Шағирҙың яҙмышына ни яҙған икән?\nҺыуһаным, һыуҙар бирегеҙ (1991) Һыу буйҙарында һыуға һыуһау- нимә һуң ул?Юғары әхлаҡ сифатарына һыуһау сағыла был поэмала\nБарыһы ла беҙҙең намыҫта. Халҡыма хат (1991) Башҡорт балаһы мин, Ер хәтерендә Мең йыл уйылып ҡалған эҙем бар. Быуындарға ялғап быуындарҙы, Илде тотҡан телем, һүҙем бар. Шул тел менән халҡым хаҡ яҙмышын Ҡайһы быуаттарға яҙмаған. Күпме аҫыл ерҙәренән яҙған, Күпме аҫыл ирҙәренән яҙған, Күпме аҫыл йырҙарынан яҙған, Тик моңонан, теленән яҙмаған\nЯңғыҙ ҡоштоң осоп барғаны (2003) Ниндәй заман! Ҡуҙғалды бар илдәр... Һәр хәбәрҙе тертләй-тертләй көтәм. Иҫкән ел дә гүйә уйҙарыма, Юлдарыма мина һалып китә. Ил өҫтөнә килгән ауырлыҡтар һәм ҡаршылыҡтар хаҡында борсола, тынғы бирмәй әҙипкә\nЙөҙ ҙә бер хәҙис (2001-2003) Кешелектең төп ҡиммәте иман, тигән, Имандың һәр тармағына инан, тигән, Иман нурын һанлаусының Хикмәт тулы һүҙҙәренә Һис шикләнмәй инан, тигән. “Хәҙистәр үҙҙәренең кешелеклеге, тәрән фәлсәфәһе, тапҡыр теле менән мине ғүмерлеккә арбаны», тип яҙа Рауил Бикбаев\nБашҡортостан Республикаһының Дәүләт гимны (2008) Башҡортостан, һин һөйөклө ғәзиз ер, Халҡыбыҙҙың изге Ватаны. Сал Уралдан ҡалҡа бар тарафҡа Тыуған илдең тыныс ар таңы. Дан һиңә, Башҡортостан! Илен һөйгән азат халҡына дан! Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә Сәскә ат, Башҡортостан! (Р. Бикбаев менән Р. Шәкүр һүҙҙәре) Workgroup: әй\nМин күптән инде көндәлектәр яҙам. Ҡырҡ йылдан ашыу ваҡыт эсендә күргәндәрем-кисергәндәрем теркәлеп барған дәфтәрҙәрем хәҙер бер нисә китап булырлыҡ. Тормошом сәхифәләре тәүге осорҙа онотҡанда бер тигәндәй ҡағыҙ битенә төшһә, ғүмер үткән һайын уларға йышыраҡ иғтибар иттем. Көндәлектәр асылда минең ижадымдың үҙенсә бер мөһим өлөшөнә әйләнде. (Р. Бикбаев)\nХалҡыма бер һүҙ Рауиль Бикбай 22 февраля 2013 в 8:19 Мин аҡһаҡты бар яһаным — Аяҡлыға булһын һабаҡ. Мин сулаҡты бар яһаным — Зарланмаһын ҡуллы ҡабат. Мин күҙһеҙҙе бирҙем ергә — Күҙ ҡәҙерен белһен күҙле. Мин телһеҙҙе бирҙем ергә — Һүҙ ҡәҙерен белһен һүҙле. Бәндәләрҙән ҡаҙытамын Мәңгелек йорт — гүр-ҡәберҙе. Бәлки, шул саҡ ҡәҙерләрҙәр Нур ғүмерҙе, ғәзиз ерҙе.\nҠулланылған әҙәбиәт Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе / Баш мөхәррир Р.З.Шәкүров. Өфө: Башҡорт энциклопедияһы дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 696 бит, һүрәттәре менән. Рауил Бикбаев. Яңғыҙ ҡоштоң осоп барғаны /Шиғырҙар. Рауил Бикбаев: " Халҡым яңылышмаһын ине" 1967 йыл: Ҡош юлы: Шиғырҙар, поэмалар. Өфө, 1967. 1976 йыл: Ғүмер уртаһы: Шиғырҙар, поэмалар. Өфө, 1976. 1985 йыл: Бураҙналар: Шиғырҙар, поэмалар. Өфө, 1985. Ғ. Хөсәйенов. Рауил Бикбаев. Тормошо һәм ижады. Өфө-2008 Берйән Байым. Ижадсылар. Өфө-2008 bashkir.jimdo.com ›башҡорт-әҙәбиәте/ bash-portal.ru uldashfm.ru vk.com › rbikbai agidel-rb.ru


12 Июнь 2019, 15:27\nУл донъяның ҡояшлы яғында йәшәне.\nМостай Кәрим... Бала сағымда иҙәндә һуҙылып ятып, иҫем китеп “Үлмәҫбай” поэмаһын уҡығанда яҙмышым мине бөйөк әҙип менән осраштырыр тигән уй башыма инеп тә сыҡманы, әлбиттә. Нисек кенә булмаһын, шағир-яҙыусыларҙы күктә йәшәгән илаһи заттар һымаҡ ҡабул итте күңелем. Уларҙың яҙғандары ла сихри тылсымға эйә: әҫәрҙәрен уҡып, күҙҙәргә йәш тула йә рәхәтләнеп көләһең, һыҙланаһың, ҡыуанаһың...\nӘ яҙмышым мине уйламағанда күк кешеһе менән осраштырҙы. Күк кешеһе тигәнде тырнаҡтар эсенә алмайым, сөнки күңеле ҡанатһыҙ кеше ижадтан мәхрүм ул. Шағир халҡының иһә тәне ерҙә булһа ла, йәне күктәрҙе гиҙә...\nМостай Кәрим менән тәүге тапҡыр яҡындан танышыуым Башҡорт дәүләт университетында уҡыған саҡта булды. “Шоңҡар” әҙәби-ижад түңәрәге ағзалары ҡатнашлығында университетта атаҡлы шағир менән осрашыу үткәрергә уйланыҡ. Етәксебеҙ, уҡытыусыбыҙ Мирас ағай Иҙелбаев: “Мостай ағайҙы һин алып кил”, – тип мине ҡара “Волга”ға ултыртып ебәрҙе.\nЛенин урамындағы 31-се йорттоң 33-сө фатиры ишек төбөндә торам. Ҡыңғырауға баҫырға батырсылыҡ етмәй: ишектең теге яғында аңыма һыймаҫлыҡ донъя – бөйөк Мостай донъяһы! Хәтһеҙ генә ваҡыт үтте, тәүәккәллекте йыйып, ҡыңғырау төймәһенә баҫтым. Шул уҡ минутта ишек асылды һәм... Мостай Кәрим – үҙе! Һаулыҡ һораштыммы, юҡмы – хәтерләмәйем. Бәлки, күрешкәнбеҙҙер ҙә – барыһы ла томан эсендә ине. Мостай ағай минең килеүҙең сәбәбен томаланған зиһенемә үҙе төшөндөрөп бирҙе:\n– Башҡорт дәүләт университеты студенттары менән осрашмауыма байтаҡ булып киткән. Мәшәҡәттәр күп. “Шоңҡар” осрашыуға саҡырғас, шатланып риза булдым, – тине ул.\nМостай Кәрим “Социалистик Хеҙмәт Геройы” миҙалы тағылған костюмын, туфлиҙарын кейеп көтөп торған икән, сәғәтенә ҡарай һалып:\n– Ваҡыт. Көттөрмәйек, – тип ишеккә йүнәлде. Мин уға юл биреп, ситкә тайшандым. Мостай ағай ипләп кенә арҡаға ҡулын һалды:\n– Әйҙә, хужа кеше арттан сыға ул, – тине.\nБаҫҡыс буйлап төшкән саҡта, бер ҡарағанда ябай ғына тойолған ошо күренеш тураһында ғүмергә хәтеремдә ҡалырлыҡ әңгәмә ҡороп алды:\n– Кавказ халҡында шундай йола бар: килгән ҡунаҡты, ихтирам йөҙөнән, өйҙән иң беренсе сығаралар...\nБаштараҡ ағайҙың был һүҙҙәренә әллә ни әһәмиәт бирмәһәм дә, аҙаҡ уйлана торғас, ябай ғына итеп миңә һабаҡ биреүен төшөндөм. Белмәйем, Кавказ халҡында ундай йола бармы, юҡмы, ә бына үҙебеҙҙең башҡорт халҡында өйҙән иң беренсе ҡунаҡ сығырға тейеш. Мостай ағайҙың “башҡорт халҡында шундай йола бар” тип тураһын әйтмәй, әллә ҡайҙа ятҡан Кавказға бәйләп һөйләүенең кинәйәһендә “төртөп” күрһәтмәй, әҙәпле итеп төшөндөрөү касафаты ята.\nҒөмүмән, Мостай Кәрим менән һөйләшкән саҡта донъялар яҡтырып, күңелгә нисектер еңел булып ҡала ине. Ысынлап та, уның һүҙҙәре менән әйткәндә, ул Ер шарының ҡояшлы яғында йәшәне һәм ошо яҡтылыҡты башҡаларға ла өләште. Ағайҙың һәр әйткәненән әҙәплелек, шәфҡәтлелек, кешеләр күңелен аяу тойғолары бөркөлөп торҙо. Үҙенең хәтерен ҡалдырған бәндәләр тураһында ла насар һүҙ әйткәнен ишеткәнем булманы. Ә оло шәхестең баҡсаһына таш ырғытыусылар булды, бар, буласаҡ...\nКүңелде иң әрнеткәне шул: Мостай ағайҙың ярҙамын, ҡурсалауын татыған бәғзеләрҙең ауыҙынан да сыҡҡылай ағыулы һүҙҙәр. Юҡ, бер кемде лә хөкөм итмәйем, берәүгә лә ғәйеп ташламайым: ҡылынған эштәр һәм әйтелгән һүҙҙәр һәр кемдең үҙ намыҫында. Шулай ҙа кешеләр бер-береһенә ҡаяулы түгел, аяулы булһа ине!..\nЕңеүҙең нисә йыллығы булғандыр, аныҡ ҡына хәтерләмәйем. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашып, мина ярсығы комсомол билетын тишеп, үпкәһенә инеп оялаған яугирҙе байрам менән ҡотлап, открыткаға ошо шиғырҙы яҙып ебәрҙем:\nДим һыуының аръяғында барҙыр бер ауыл.\nИҫкән елдәре еләҫ һәм халҡы бик көләс, тиҙәр.\nГәрсә унда тыумаһам да, күргәнем бар ул яҡты:\nУрманында ҡоштар моңо иркәләне ҡолаҡты.\nХатта тауыҡтар ҙа бында үҙҙәренсә көйләй, ти.\nЮҡ, көйләмәй, улар шулай әкиәтме һөйләй, ти.\nӘкиәте былайыраҡ: был ауылдан бер егет\nИлде дошмандан һаҡларға киткән яуға ат менеп.\nАй бара, ти, йыл бара, ти. Туҡта!.. Нимә?.. Күр әле!\nКилеп сыҡҡан ҡаршыһына Гитлер тигән шүрәле.\n“Ҡыти-ҡыти уйнайыҡ” тип, эй ҡаныға егеткә.\nЕгет тыныс ҡына ымлай бүрәнәләге еккә:\nБына ошо бүрәнәнең бар бит, ти, бер ярығы,\nШул ярыҡҡа бармағыңды тыҡ һин, Герман һарығы!\nТеге бармаҡ тығыу була, егет уны ҡыҫтыра.\nЭй шүрәле түҙә алмай, эй шүрәле ҡысҡыра:\n“Кем булаһың? Исемеңде әйтер инең, исмаһа!”\nЕгет әйтә: “Мин – Уралдан. Ә исемем – Мостафа!”\nШиғыр аҫтына: “Мостай ағай, шиғырҙың дауамын Һеҙгә 100 йәш тулғанда үҙегеҙгә уҡырмын”, – тип яҙып, үҙемсә ағайға оҙон ғүмер теләүемә ишараланым.\nБер көн, “Башҡортостан” гәзите редакцияһында эшләп ултырғанда, телефон шылтыраны – Мостай ағай икән.\n– Әсәйең ни хәлдә, сәләмәтме? – тип башланы ул. – Ҡотлау открыткаңды алдым! Шиғырың оҡшаны... – Шунан бер аҙ тынып торғас, – Ләкин һуғыш әкиәт түгел ине шул... – тип көрһөнөп ҡуйҙы.\nТәнем семерҙәп китте. Бер ҡатлылығым арҡаһында ағайҙың кәйефен ҡырҙым, шикелле, тигән уй йүгереп үтте баштан.\n– Мостафа Сафич, ғәфү итегеҙ! Мин шаяртыбыраҡ ҡотларға теләгәйнем, – тип аҡланып маташтым.\n– Зарар юҡ, – тине ағай. – Һеҙгә – йәштәргә – һуғыш әкиәт булып ҡалһын... Унан мин дә бит “Үлмәҫбай”ҙы әкиәт рәүешендә яҙҙым, – тип көлөмһөрәне.\nӘйткәнемсә, Мостай ағайҙың һүҙҙәрендә һәр саҡ кинәйә булды. Әле лә һуғыш кеүек ҡот осҡос афәткә дары еҫен еҫкәп ҡарамаған бер малайҙың “әкиәт” итеп ҡарауына тыйнаҡ ҡына киҫәтеү булғандыр. Был шаярып яҙылған шиғырҙы ҡулыма алған һайын аҡһаҡалыбыҙҙың һүҙҙәре ишетелеп ҡалғандай: “Һеҙгә һуғыш әкиәт булып ҡына ҡалһын!..”\nОшо уҡ “Башҡортостан” гәзитенең әҙәбиәт һәм мәҙәниәт бүлегендә эшләп йөрөйөм. Баш мөхәррир Рәлиф Кинйәбаев саҡыртып, иңгә ҙур бурыс йөкмәтте: атаҡлы Гөлли Мөбәрәкова менән әңгәмә эшләргә кәрәк. Адресты ҡараһам, Гөлли апай ҙа Мостай Кәрим менән бер йортта йәшәй икән. Киттем. Подъезд алдындағы эскәмйәлә Мостай ағай ултыра. Иҫәнлек-һаулыҡ һорашҡас, ни эшләп йөрөүем менән ҡыҙыҡһынды. Гөлли апай менән әңгәмәгә килеүемде әйткәс, бар, кешене көттөрөргә ярамай, тине. Гөлли Арыҫлан ҡыҙы менән байтаҡ ҡына һөйләшеп, урамға сыҡһам, аптырап киттем – Мостай ағай һаман урынында ултыра.\n– Ваҡытың бармы? Әйҙә, ошонда йөрөп алайыҡ, – тип өй алдындағы майҙанға йүнәлде.\nОҙаҡ йөрөнөк һөйләшеп. Улар тураһында киләсәктә тулыраҡ яҙылыр. Шунда Мостай ағай, көрһөнә биреп, әйтеп ҡуйҙы:\n– Яҙырға тырыш. Ошо йәшемә етеп, минең яҙғандарым аҙ булды. Үкенеп ҡуям!..\nМостай ағайҙың иҫ киткес бай, тос ижады күҙ алдыма баҫты. Әгәр ул шулай ти икән, башҡаларға нимә әйтергә ҡала!\n– Мостай ағай, Һеҙ ижад тауының үрендә баҫып тораһығыҙ, шуға ла офоғоғоҙ киң. Ә беҙ ул тауҙың төбөндә тапанабыҙ, – тип шағирҙың күңелен тынысландырырға маташтым.\nӘлбиттә, оло аҡыл эйәһе нимә әйткәнен үҙе яҡшы самалаған – тауҙар үренән башҡа тауҙар асығыраҡ күренә. Шулар менән сағыштырғандыр. Высоцкий әйткәнсә: “Тауҙарҙан тик тауҙар ғына бейек”. Нисек кенә булмаһын, әҙәбиәтебеҙҙә бөйөк һәм бейек Мостай тауы түбәһен күккә терәп торасаҡ әле!


Хәрби тарих музейы (Алматы) — Башҡорт Википедияһы\nХәрби тарих музейы (Алматы)\n(Хәрби тарих музейы (Алма-Ата) битенән йүнәлтелде)\nХәрби тарих музейы\nҠаҙағстан оборона министрлығының Хәрби-тарихи музейы — Алма-Атала (Ҡаҙағстан) Ҡаҙағстандың Хәрби-тарихи музей филиалы.\nОборона министрлығының Хәрби-тарихи музейы 1965 йылда Урта Азия хәрби округының (хәҙер Музыка ҡоралдары музейы бинаһы) округ Офицерҙар йорто эргәһендә асыла. 1978 йылда 28 гвардеец-панфиловсы Паркын реконструкциялау сиктәрендә Офицерҙар Йортоноң яңы монументаль бинаһы төҙөлә, һәм музей шунда күсә.\n2015 йылда Астанала Оборона министрлығының Хәрби-тарихи музейын төҙөү процессы башлана, был маҡсатта уға Милли картиналар галереяһы бинаһы тапшырыла. Был Алма-Атанан экспонаттарҙың яңы музейға күсерелеүенә ҡарата йәмәғәтселек ризаһыҙлығын тыуҙыра. Әммә Оборона министрлығы, ысынбарлыҡта был йәшәп килгән музейҙы киңәйтеү, һәм ул ике ҡалала урынлашасаҡ, тип аңлата. Экспонаттарҙың бер өлөшө ваҡытлыса Астанала урынлаштырыласаҡ, әммә һуңыраҡ, бинаны яңыртып ҡорғандан һуң, Офицерҙар йортона ҡайтарыласаҡ.\n2016 йылдан Алма-Аталағы музей Ҡаҙағстан Республикаһы Ҡораллы көстәренең Милли хәрби-патриотик үҙәге филиалының бер өлөшө һанала.\nКүргәҙмә комплексы 2 200 квадрат метр майҙанында урынлашҡан. Музей экспонаттары ХХ быуат башынан ҡулланылған совет хәрби техникаһы һәм ҡоралының ҙур коллекцияһынан ғибәрәт. Музейҙа дүрт коллекция: броня-танк ҡорал һәм техника, ер өҫтө артиллерияһы һәм миномёттар, һауа оборонаһы көстәре, махсус техника күрһәтелә. Коллекцияла ҡоралланған техниканың 122 берәмеге күрһәтелә. Музейҙың бер нисә экспонаты, мәҫәлән, хәрби автомобилдәр, хәрби техниканың раритет һәм тәжрибәле өлгөләре берҙән-бер дана ғына. Айырым залда байраҡ, шулай уҡ ҡорал һәм хәрби дан ҡомартҡылары коллекциялары күрһәтелә. Музей коллекцияһында самолёт, бронялы тягачтар, пушкалар һәм зенит ҡоролмалары, ракеталар, разведка ҡарауыл машиналары, хәрби катерҙар, танктармакеттары тәҡдим ителгән.\nМузейҙа 1941 йылдың йәйендә Алма-Атала булдырылған И. Панфилов исемендәге 316-сы уҡсылар дивизияһы материалдарына айырым урын бирелә. Был экспозицияны генерал Панфиловтың ҡыҙы Валентина йыйған, һәм ул Мәскәү өсөн һуғыш диаромаһын, һалдаттарҙың шәхси әйберҙәрен, Брест ҡәлғәһе ҡомартҡыларын үҙ эсенә ала.\nМузей шулай уҡ Афғанстан һуғышы осорон яҡтырта, һәм шулай уҡ, айырым залдағы исемлеккә шул һуғышта һәләк булған ҡаҙағстанлыларҙың исеме яҙылған.\n↑ Панфилов ейәнсәре мөдире булып хәрби-тарихи музей Оборона РК\n↑ Астана бина милли музейы картиналар галереяһы оборонаға тапшырҙы.\n↑ Ябырға ниәтләй оборона министрлығының хәрби-тарихи музей. Алматы\n↑ Оборона күсереү мәсьәләһенә нөктә ҡуйҙы хәрби-тарихи музейҙарында булыу Алматы\n↑ Хәрби-тарихи музейында булды. алматы, булған һәм буласаҡ — Оборона РК\n↑ Хәрби-тарихи музей барлыҡҡа килде. Алматы\n↑ Хәрби-тарихи музей\n↑ Эсендә. Армия Йорто\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хәрби_тарих_музейы_(Алматы)&oldid=877813 ҡабул ителгән


Ҡунаҡ булғанда өйҙә, үҙең ултырма түрҙә » Башҡортостан гәзите\nшишәмбе,шаршамбы, йома көндәрендә сыға 58 (27460)\n22 май, шишәмбе, 2018 йыл\nҠунаҡ булғанда өйҙә, үҙең ултырма түрҙә\n17-05-2017, 03:59 // Йәмғиәт, Анонстар // Баҫып сығарырға\nАвстралия вәкиленең Башҡортостанды күргәне\nЕвропаның тиҫтәләгән илдәренең береһенән иң оло хыялын тормошҡа ашырыу маҡсатында ҡатын-ҡыҙ Рәсәй буйлап ҙур сәйәхәткә йыйына икән. Шул уҡ ваҡытта Америка Ҡушма Штаттарынан бер егет шул уҡ ниәт менән Рәсәй визаһын юллап йөрөй, ти. Ниндәйҙер оло йәштәге япон пары ла, ниһайәт, донъялағы иң ҙур илгә сәфәр ҡылырға әҙерләнә. Һәм бындайҙар йөҙҙәрсә, меңдәрсә, йөҙ меңдәрсә... Уларҙың бөтәһен дә ябай ғына бер әйбер берләштерә – китап магазины. Сәйерме? Эйе, ысынында китап магазины. Юлға йыйынған һәр сәйәхәтсе, бигерәк тә сит илдәрҙә, тыуған төйәген ҡалдырып ситкә сығырҙан алда тәү сиратта юл йөрөү буйынса белешмә һатып ала. Ундағы мәғлүмәт юл кешеһенә бик ҡулайлы, сөнки ят ерҙә ҡайҙа туҡтарға, нисек туҡланырға һәм нимәгә иғтибар итергә тигән мәғлүмәт сәфәрҙе еңеләйтә.\nБеҙҙең ҡунаҡтарыбыҙ Рәсәйгә килеү менән шул китапсыҡты өйрәнә башлай ҙа ниңәлер Башҡортостанға артыҡ иғтибар итмәй. Ә ниңә? Донъяның ун телендә сыҡҡан, дөйөм тиражы 120 миллиондан ашҡан шул белешмәнең Рәсәй тураһындағыһы ҡулыма килеп эләкте. Ул китапта беҙҙең ил хаҡында мәғлүмәт бик наҡыҫ, баш ҡалабыҙ тураһында бер нисә генә һөйләм, улары ла ярлы ғына.\nНәшриәткә хат яҙыуҙы үҙ бурысым итеп күрҙем, һәм ҡасан да булһа мөхәррирҙәрҙең беҙгә килеүен мотлаҡ сара тип хәбәр иттем. Яуап оҙаҡ көттөрмәне, ни бары дүрт ай. Ҡыҫҡаһы, апрелдең икенсе яртыһында, өс самолет алмаштырып, Австралиянан Өфөгә Lonely Planet (Лонели Планет) нәшриәтенең редакторы Татьяна Леонова килеп төштө. Үҙе тураһында бер нисә һүҙ әйтмәй булмай. Сығышы менән Рәсәйҙән олатай-өләсәйҙәре, ҡыҙылдарҙан ҡасып, Ҡытайҙа тыныс тормош эҙләгән икән. Ата-әсәһе шунда тыуып, ваҡыты еткәс, Австралияға күсенеп, тормоштарын кенгурулар ҡитғаһында дауам итә. Ғаилә ҡороп, дүрт бала үҫтерә, барыһына ла туған булған рус телен өйрәтә, бай рухи тәрбиә бирәләр.\nҠунағыбыҙ – русса иркен аралашҡан Австралия ҡыҙы. Һөнәре буйынса журналист, бер нисә гәзит-журнал өсөн мәҡәләләр яҙа, шул иҫәптән иң билдәле булған ВВС (Би-Би-Си) нәшриәте өсөн дә, Lonely Planet юл йөрөү белешмәһе өсөн дә. Башҡортостанға килеүенең маҡсаты – булған мәғлүмәтте тикшереп, өҫтәмәләр индереү. Шуға беҙгә бәләкәй сәфәр кәрәк ине. Алдан ныҡлап әҙерләнмәйенсә, нисек бар, шулай күрһәтеү ниәте менән Табын, Юрматы, Бөрйән, Ҡатай ерҙәренә юл тоттоҡ. Тиҫтәләгән ауыл аша үтеп, йорттарҙың төҫтәренең ни аңлатҡандарын һөйләп барҙым. Йыш осраған йәшел төҫтәге ҡоймалар артында аҡҡа һыланған өйҙәрҙең ҡыйыҡтары күк ҡалай менән ябылғанына иғтибар итеп, һорауһыҙ ҡалманы ул. Былар Башҡортостан флагының төҫтәре икәнен төшөндөргәс, ҡунағыбыҙ хайран ҡалды, кешеләр үҙ илен шул тиклем ныҡ ярата икән тип билдәләп ҡуйҙы.\nБара торғас, Шихан тауҙарына барып еттек, Торатау итәгендә машинаны ҡалдырып, тауға үрмәләнек. Ни өсөн Торатау? “Дүрт яғын диңгеҙ уратҡан булған, ти, бер урын...” Барыһына ла таныш юлдар тип өмөт итәм, миллион йылдар элек был тирәлә һыу булыуын иҫбат иткән дәлил ул Шихан тауҙары һәм үҙенсәлеге буйынса донъялағы берҙән-бер урын. Иҫебеҙ китеп ташҡа әүерелгән ҡусҡарҙарҙы, мәрйендәрҙе ҡарап йөрөйбөҙ, ни тиклем оло байлыҡтың аяҡ аҫтында туҙып ятыуына аптырайбыҙ, ниңә был ҡояшлы көндә иң боронғо тауҙың башында тик дүрт кеше генәбеҙ тип уйлап ҡуябыҙ. Әлбиттә, уны донъяға танытыу мотлаҡ. Беренсенән, был – уникаль күренеш, икенсенән, туризмды үҫтереүгә ҙур мөмкинлектәр аса, өсөнсөнән, шихандар бөгөн ҡурсалауға мохтаж, ә быныһы инде бик мөһим.\nТау башында ырғып, һикереп, йүгереп туйғандан һуң, талпандарҙы ҡаҡҡандан һуң, ауылға, аҡ инәйҙәр менән сәй эсергә юлланабыҙ. Был күренеш беҙҙең ҡунаҡты йәнә хайран ҡалдырҙы. Алсаҡ, асыҡ күңелле был изге кешеләр беҙҙе үҙҙәре бешергән милли аш-һыу менән һыйланы. Австралия ҡыҙына ҡашмау менән түшелдерек тә кейҙерҙеләр, ә оҙатҡанда инде, үҙҙәренең ҡыҙымы ни, һөйөп-һөйөп алдылар. Күстәнәс тә һалдылар тиһәм аптыратмаҫмын, шулай бит? Быныһы бит һәр табындың мотлаҡ шарты. Ә ҡунағыбыҙ аптыраны... Ҡунаҡҡа күстәнәс тотоп барыу ғәҙәтенә ингән, ә ҡунаҡтан ризыҡҡа байып ҡайтыу йолаһын күргәне булмаған.\nСәфәребеҙ артабан ҡырағай юлдар аша дауам итте. Быға инде бер аҙ үкенеп тә, һоҡланып та алырға тура килде. Бындай юлдар үҙенсә арыта, шул уҡ ваҡытта кешеләрҙе таныта. Шулай итеп, бер хәлгә тарыныҡ... Тауға боҙлауыҡлы юл буйлап менеп барғанда ҡаршыбыҙға трактор килеп сыҡты, беҙгә үтеп китеү еңел түгел ине бигерәк тар булған урында. Машинабыҙ артҡа сигенгәндә, тайып, ярты яғы менән тәрән соҡорға барып сумды. Трактор беҙҙе урап үтеү ниәте менән юл ситенә ынтылған ваҡытта тәгәрмәсенең сылбырын өҙөп сығарҙы... Ҡараңғы урман эсендә, боҙ өҫтөнән аҡҡан ташҡын һыуҙар араһында, тар юл эсендә тығынға юлыҡҡас, донъяла үҙебеҙҙе берҙән-бер кешеләр тип хис итә башланыҡ. Ул беҙгә ғәҙәти булып күренһә, ситтән килгән кеше өсөн бигерәк мажаралы һәм шул уҡ ваҡытта ҡурҡыныс хәл дә. Әммә беҙгә маҡсатыбыҙға ирешер өсөн нисек тә тиҙ арала сиселеш табып, был урындан ҡуҙғалыу мотлаҡ ине.\nТракторсы ағай менән бергә тәгәрмәс сылбырын ысҡындырып, уны яңынан ялғарға тотондоҡ, ғәләм яңғыҙ итмәне, беҙҙең менән ыңғай юлда булған бер машина килеп туҡтаны. Техниканы йүнәтешергә тағы ла ярҙамсы һәм беҙгә юлдаш килеп сығыуы ҡыуандырҙы. Тракторҙың тәгәрмәс сылбырын ялғап алғас, бер мәсьәлә сиселде кеүек, икенсеһе иһә беҙҙең машинаны соҡорҙан сығарыу һәм тишек тәгәрмәсте алмаштырыу ине. Быларын да тиҙ арала рәткә һалдыҡ, әлеге лә юлдағылар ярҙамы менән. Һәм артабанғы юлды ла шул машина артынан эйәреп үттек. Ундағы ағайҙың ҡатыны менән беҙҙе ҡайғыртып, ашыҡмай юлды өйрәтеп барыуы, артта ҡалһаҡ, хәлде белергә йәйәүләп килеп етеүе, насар юлды сығып, ауылдарына барып еткәс сәйгә саҡырыуы бик күпте һөйләй. Кешеләрҙең ярҙамсыл, ипле һәм сабыр булыуына сит ил ҡунағы аптырай, һоҡлана, ә уның ыңғайына мин илһамланам.\nРәхмәттәребеҙҙе әйтеп, юлыбыҙҙы дауам итәбеҙ. Эңер төштө. Бөрйән районына инеү менән яңғыҙ бүрене осратабыҙ, юл буйлап бер аҙ йүгереп, урман эсенә инеп юғалды йыртҡыс. Тәбиғәт тә ситтә ҡалманы, үҙенең ҡырағай һәм яһалма түгел икәнлеген күрһәтте. Ә шул шарттарҙа йәшәгәндәр, кешелек сифаттарын юғары ҡуйып, кеше исемен йөрөткән изге күңелле заттар бигерәк тә хайран ҡалдырҙы. Ниндәй генә хистәр арбағандыр инде юлдағыларҙы? Үҙемдең уйҙарҙы әйтәм кеүек, ә һеҙгә ҡунаҡтың хистәрен еткереү мөмкинлеге булһын өсөн Татьянанан да һораным. “Бында бик ҡурҡыныс та, сөнки урман, тауҙар, йәнлектәр һәм йыртҡыс хайуандар, ә шул уҡ ваҡытта бик тыныс һәм хәүефһеҙ, сөнки кешеләр изге һәм ихлас”, – тип яуап ҡайтарҙы ул. Ҡараңғы төшөүгә туристар йортона килеп еттек. Йылыла шытырлап янған усаҡ тауышын тыңлап, күңелдәргә йәм ҡундырып, ҡатмарлы юлдан һуң ялға бирелдек.\nЮлдың бер үҙенсәлеге бар: ул һәр саҡ ҡайҙа булһа ла дауам итергә тейеш. Беҙҙең дә юл үҙенә дауам талап итә ине. Ирәндек тауҙарына ла ынтылыу теләге көслө, әммә йыраҡ, Шүлгәнташҡа барыу мотлаҡ һымаҡ, ләкин ташҡын арҡаһында мәмерйәгә яҡын килерлек түгел тигән мәғлүмәт килде. Республикабыҙҙың тәбиғи байлығына шикләнгәндәр ҡалмағандыр үҙебеҙҙең арала, килгән ҡунаҡтар ҙа быға инанып ҡайта, тик йыш ҡына эштәрҙе теҙмә буйынса башҡарырға мәжбүрбеҙ.\nЮлсылар китабы өсөн йүнәлтелгән артабанғы эштәр беҙҙе кире баш ҡалабыҙ Өфө яғына борҙо. Тәбиғәт ҡосағынан әле үк айырылғы килмәй, тик Татьяна фрилансер булараҡ байтаҡ эштәрен Интернет аша башҡара. Белеүегеҙсә, урман менән замана селтәрҙәре бәйле тип күҙ алдына килтереп булмай. Был осраҡҡа минең һаҡлап ҡалынған бер әмәл бар ине. Инйәр йылғаһы буйында, тауҙар араһында, кеше күҙенә күренмәгән урында, тыныс, уңайлы ҙур ағас йорт бар, һәм шунда, ҡала ҡаңғырығынан ситтә, цивилизация хикмәттәренән айырылмайынса үҙеңдең тәбиғәт менән берлектә ҡалыуыңды тойорға мөмкин. Сәйер булһа ла, тап шулай. Кис буйы Башҡортостандағы туризм перспективалары тураһында һөйләшеп, бар донъяға таралған юл йөрөү буйынса белешмә китабына ниндәй ҙә мәғлүмәт индереү тураһында әңгәмәләшеп, мейес алдында тәмле сәйҙәр эсеп, ваҡытты файҙалы һәм күңелгә ятышлы итеп үткәрҙек.\nИртәгәһенә, илебеҙҙең хозур тәбиғәтенә рәхмәт әйтеп, Өфөгә юлландыҡ һәм ҡалған ике көн ҡалала үтте. Туристарға ҡыҙыҡ булырлыҡ урындарҙы, ҡунаҡханаларҙы һәм милли аш-һыу тәҡдим иткән тәғәмханаларҙы, музейҙарҙы урап сығып, бөгөн Өфөлә көнүҙәк һаналған мәғлүмәтте туплау менән мәшғүл булдыҡ.\nҠәҙерле ҡунағыбыҙға, Башҡортостанды донъяға танытыу ниәте менән Австралиянан килеп еткән, йөрәге аҫтында инде ике айлыҡ сабый йөрөткән йәш ҡатынға, сәфәренә уңыштар теләп оҙатырға ваҡыт еткәнен һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ. Шулай итеп, Татьяна өсөн был хеҙмәт сәйәхәте тамамланды. Башҡорт иленә, халҡына хайран ҡалғанын һис тә йәшермәне ул һәм тағы килергә вәғәҙә итте. Был китап өс йылға бер яңыртылып сығасаҡ, өс йылға бер беҙ илебеҙҙең туристарға тәҡдимдәрен арттырып, сифатын күтәреп тора аласаҡбыҙ.\nМөхәррир өсөн беренсе сәфәр тамам, ә беҙҙең өсөн ул тик башлана ғына. Һәм киләсәктәге туристар ағымы күп кешеләр өсөн ҙур мөмкинлектәр асасаҡ. Беҙгә шуға әҙер булырға кәрәк, уның өсөн бөгөндән етди уйланыу мотлаҡ: “Иртәгә берәү килеп ишек шаҡыһа, беҙ нимә тәҡдим итербеҙ, үҙебеҙ ниндәй файҙа күрә алабыҙ?” Күпселек сит ил туристары ауылдың ни икәнлеген белмәй – күрһәтәйек. Береһе лә тиерлек сифатлы, саф, тәбиғи ризыҡтар ашағаны юҡ – ашатайыҡ та, файҙаһын күрәйек. Береһе лә беҙҙең үҙенсәлектәребеҙҙе белмәй, ә иң ҡыҙыҡһындырғаны шул да инде! Беҙҙең үҙаллы көн итеүебеҙ, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ, тәбиғәткә яҡын булыуыбыҙ, үҙ телебеҙ, тарихыбыҙ, риүәйәттәребеҙ, бай сәнғәтебеҙ – бына нимә ҡыҙыҡһындыра сит илдәрҙең бай ҡунаҡтарын! Мөмкинлек булғанда өлгөрөү мөһим, бының өсөн ишек алдында тирмә ҡороу ҙа килешер, ә инде һуғылған балаҫтар, һандыҡтар, урындыҡтар менән йыһазландырыу бер ни ҙә түгел. Милли кейемдәрҙе, кәсептәрҙе иҫкә төшөрөп, бөтөнләй юғалып ҡалмаҫ борон, барыһын да яңынан тергеҙеп күрһәтеү мотлаҡ файҙа килтерәсәк. Бәлки, Башҡортостан халҡының ҡунаҡсыллығының яңы осоронамы, халыҡтың киләсәгенәме яңы һулыш бирер был.\nӘгәр ҙә мәгәр алыҫ сәхрәләрҙән берәү ҙә килмәһә... Күҙ алдына килтереп ҡарағыҙ: йәйге матур таң, хужабикә тирмә эсендә самауыр шыжлата, урындыҡтарға йәйелгән һуҡма түшәмдәр өҫтөндә ултырған балалары, ейәндәре иртәнге аш алдынан түбәнән төшкән ҡояштың тәүге нурҙарына йөҙөн йылыта, хужалыҡта булған бар эштәрҙе ҡыйратырға әҙерләнгән ир-ат түрҙә ултыра, ҡатын-ҡыҙҙың тәңкәләр менән биҙәлгән күлдәгенең итәгенә әүрәп бесәй балаһы уйнай, ә самауыр өҫтөндәге сәйнүктә хуш еҫтәр таратып сәй бешә, пакетлы сәй түгел, ә ысын, шифалы һәм тәмле үлән сәйе...\nАвтор: Денис ӨМӨТБАЕВ.\nЯҢЫЛЫҠТАР АРХИВЫ Май 2018 (260)


Уңғандарға уңыш юлдаш | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Уңғандарға уңыш юлдаш\nЯркинбаевтар тураһында ауылдаштары, икеһе лә уңған, шуға ла бөтә эштәре уң, тип әйтергә ярата. Уларҙың тик ултырғанын һис тә күрмәҫһең. Динар һәм Данир улдарын да эргәләрендә йөрөтәләр. Эшләгәндәре беҙҙең өсөн булһа, өйрәнеүҙәре үҙҙәре өсөн, ти атай менән әсәй.\nЭйе, эш рәтен белгән кеше бөгөнгө заманда юғалып ҡалмай. Яркинбаевтар кеүек мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫрап, баҡса үҫтереп донъя көткәндәр Шәриптә йылдан-йыл арта. Шуға ла ауыл һуңғы осорҙа йылдам үҫешә, яңы йорттар төҙөлә. Үҙенең яҙмышын тыуған еренә бәйләгән, бөтә тырышлығын һалып эшләгән йәштәр бар. Әле унда ете-һигеҙ ғаилә яңы нигеҙ ҡора. Уңғандарға ҡарап, оло быуын: “Ауылдың киләсәге өмөтлө, тарихта яҡты эҙ ҡалдырырлыҡ кешеләребеҙ бар”, - тип һөйөнә.


Мәктәп уҡыусыларына ВИЧ-инфекция тураһында тулы мәғлүмәт биреү өсөн махсус белгес дәрестәре зарур | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nМәктәп уҡыусыларына ВИЧ-инфекция тураһында тулы мәғлүмәт биреү өсөн махсус белгес дәрестәре зарур\n26 мая 2016 — 15:58\nОшо хаҡта бөгөн Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙа үткән түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар белдерҙе. Тәҡдим менән балалар хоҡуҡтары буйынса республика вәкиле Милана Скоробогатова сығыш яһаны.Ерҙәге йоғошло сирҙәр араһында ВИЧ-инфекция кешелеккә етди хәүеф менән янай. Сир йоҡтороусылар һаны йылдан-йыл арта, Башҡортостанда ғына үткән йылда 2 мең 907 кеше вирус йөрөтөүселәр исемлеген тултырған. Ошо күрһәткестәрҙең үҫешен әкренәйтеү маҡсатында алып барылған иҫкәртеү сараларынан тыш, сир йөрөтөүселәр һәм уларҙың яҡындары өсөн йәмғиәттә социаль яраҡлашыу мәсьәләһен хәл итеү мөһим. Вич-инфекция күптән инде һаулыҡ һаҡлау өлкәһенең генә түгел, а тотош йәмғиәттең социаль проблемаһына әүерелде.


Табан аҫтындағы ер » Башҡортостан гәзите\nТабан аҫтындағы ер\n29-11-2017, 00:09 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға\nЯңы технологиялар үҫешен иҫәпкә алғанда, ауыл ерендә юғары етештереү һәләтенә эйә булған эш табыусыларҙың һаны кәмегәндән-кәмей бара, тип билдәләне Мәскәү мэры Сергей Собянин. Уның фекеренсә, баш ҡалала хеҙмәт етештереүсәнлеге ауыл ерҙәре менән сағыштырғанда биш-ете тапҡырға юғарыраҡ.\n“Бөгөн ауыл ерендә яңы технологиялар ҡулланып ауыл хужалығы тауарҙарын етештереү мөмкинлеге булмаған 15 миллион самаһы “артыҡ” кеше йәшәй. Улар – йә чиновниктар, йә социаль хеҙмәткәрҙәр...” – тине ул.\nТарихҡа күҙ һалайыҡ. Ауылдарҙы “ҡулайлаштырыу” уҙған быуаттың 60-сы йылдарында уҡ “перспективаһыҙ” мөһөрө һуғыуҙан башланғайны. Мәҫәлән, һуңғы 20 йыл эсендә генә 23 меңдән ашыу ҡала, ҡасаба, ауыл Рәсәй картаһынан юҡҡа сыҡты. Үкенескә ҡаршы, үҙенең етәкселек вазифаһын бәләкәй ҡасабанан башлаған кешенән ауылдар яҙмышы тураһында шундай һүҙ ишетеүе сәйер. Нимә генә тиһәк тә, ҡот осҡос һуғыш һәм аслыҡ йылдарында ҡала халҡын, ғөмүмән, илде һаҡлап ҡалыуға ауылдарҙың индергән өлөшөн инҡар итеп булмай. Ябай ғына итеп әйткәндә, диңгеҙҙе тулыландырған йылғалар кеүек, ауылдар ҡала тормошона ҡеүәт биреп торҙо. Бөгөн дә шул “артыҡ” тип аталған ауыл халҡынан сыҡҡан шәхестәр араһында исемдәре донъяға билдәле фән, мәҙәниәт, әҙәбиәт, сәнғәт эшмәкәрҙәре әҙме ни?!\nСобянин әйтеүенсә, Мәскәүгә ҡарағанда ауылдарҙа хеҙмәт етештереүсәнлеге күпкә түбәнерәк. Шул уҡ ваҡытта баш ҡаланың нимә етештереүе тураһында бер һүҙ ҙә юҡ. Мәскәүҙең иһә 90 процент финанс хеҙмәтен “етештереүе” берәүгә лә сер түгел. Икенсе төрлө әйткәндә, уның төп шөғөлө бөтә Рәсәйҙән йыйылған килемде бүлеп биреүгә ҡайтып ҡала. Бында инде илебеҙҙең нефткә бай төбәктәренең байлығы ғына түгел, бәләкәй ҡала һәм ауылдарҙың да мөлкәте керә. Шуға күрә Мәскәүҙең юғары хеҙмәт етештереүсәнлеге баш ҡала статусына бәйле булыуын онотмаҫҡа кәрәк.\nБынан тыш, Себерҙә йә башҡа тарафтарҙа нефть сығарған, иген үҫтергән, сауҙа менән шөғөлләнгән ҙур компаниялар Кремлгә яҡыныраҡ булырға ынтыла, йыш ҡына Мәскәүҙә теркәлә. Әйтәйек, иртәгә баш ҡала икенсе тарафҡа күсә йә Кремлдең бойороғо менән “Роснефть” ниндәйҙер “хеҙмәт етештереүсәнлеге түбән” булған төбәктә теркәлә икән, ундағы халыҡ мәскәүҙәргә ҡарағанда ун тапҡыр һөҙөмтәлерәк эшләй килеп сыға. Тимәк, мэрҙың сәйер логикаһы буйынса, баш ҡала халҡының яртыһы “артыҡ” була лабаһа!\nҮҙ илеңдең тарихын онотмаҫҡа кәрәк. Беренсенән, ауыл хужалығы тауарын етештереү халыҡты ауыл ерендә төпләндереүҙең берҙән-бер юлы түгел, башҡа мөһим сәбәптәре лә бар. Әйтәйек, биләмәне тотоп тороу өсөн унда йәшәргә кәрәк. Буш ятҡан ерҙәрҙең, иртәме-һуңмы, эйәһе табыла. Ошо хаҡта оноторға ярамай.\nБынан тыш, Америкала йә Голландияла халыҡтың өс-дүрт проценты барыһын да туйындыра тигән һүҙҙәр ысынбарлыҡҡа тура килмәй. Һүҙ ҙә юҡ, ошо процент фермала, баҫыуҙа эшләй, ләкин шул уҡ ваҡытта уларҙы ашламалар, орлоҡтар, техника менән тәьмин итеү һәм башҡа шарттар тыуҙырыу тураһында өндәшмәйҙәр. Тимәк, ауыл хужалығы өсөн халыҡтың байтаҡ өлөшө эшләй. Өҫтәүенә, технологиялар үҫешкән дәүерҙә халыҡ Американың фермерҙар ҡасабаһын ташлап Нью-Йоркка ағылмай, киреһенсә, ҡаланыҡылар ауылда тамыр ебәрергә тырыша.\nБеҙҙә иһә миллиондарса гектар ташландыҡ ер эйәһен көтөп ята. Белгестәр әйтеүенсә, баҫыуҙарыбыҙ урманға әйләнеп бөткәс, уларҙы ҡабаттан тергеҙеү ауыр буласаҡ. Әгәр киләсәк тураһында уйлаһаҡ, бына ҡайҙа иғтибарҙы йүнәлтергә кәрәк. Ғөмүмән, ауыл хужалығына аҡса һалғандан һуң ғына хеҙмәт етештереүсәнлегенең һөҙөмтәлеме-юҡмы икәне тураһында һүҙ йөрөтөргә мөмкин. Бөгөн һыйырға бесән һалмайынса һөт һауып маташабыҙ килеп сыға.\nБеҙгә заманса ауыл хужалығын ойоштороу етешмәй. Унда, күп тигәндә, ун-егерме кеше эш менән мәшғүл, ҡалғандар үҙ йүнен үҙе күреп көн итә. Мал аҫрап, ҡош-ҡорт үрсетеп, ит-һөтөн, йомортҡаһын ҡайҙа ҡуйырға белмәй аптыраған ғаиләләр ҙә етерлек. Колхоздар дәүерендәге кеүек халыҡтан ауыл хужалығы продукттарын йыйыусылар ҙа тойолмай, сауҙа менән шөғөлләнгән аралашсылар ғына осһоҙ хаҡҡа һатып ала. Ныҡлап уйлағанда, яйға һалынмаҫлыҡ эш түгел был.\nҠыҫҡаһы, ауыл хужалығына булған ҡараш үҙгәрергә тейеш. Асыҡтан-асыҡ еткергән фекере өсөн Сергей Собянинға рәхмәт әйтергә лә була, сөнки был мәсьәләгә ниндәй генә битлек кейҙерһәк тә, ул көнүҙәк булып ҡала. Һығымта яһалырмы – быныһы инде икенсе эш. Шуныһы аңлашыла: ғәзиз тыуған ергә таянырға кәрәк. Ул – беҙҙең иң төп байлығыбыҙ. Табан аҫтындағы ерҙең бөйөклөгөн онотмайыҡ!


Рима Баталова Ҡырмыҫҡалы районының спорт объекттарында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРима Баталова Ҡырмыҫҡалы районының спорт объекттарында булды\n11:10, 24 февраля 2012 Сәйәсәт\nДәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова Ҡырмыҫҡалы районының спорт объекттарында булды.\nТәүҙә депутат 2010 йылда сафҡа индерелгән спорт-һауыҡтырыу комплексында булды. Бөгөнгө көндә йәштәр өсөн ул төп спорт үҙәге булып тора. Бында төрлө секцияларҙа Ҡырмыҫҡалы ауылынан һәм башҡа күрше биләмәләрҙән йөҙгә яҡын кеше шөғөлләнә. Йәштәр ҡунаҡтан уның спорттағы ҡаҙаныштары хаҡында һорашты, үҙҙәренең уңыштары менән дә бүлеште, ә улар әҙ түгел.\n— Чемпион булып тыумайҙар, — тип билдәләне Рима Баталова. – Мин бала саҡтан физик күнекмәләргә өйрәндем, мәктәпкә тиклем өс километр йүгереп бара инем. Халыҡ-ара спорт ярыштарындағы, Паралимпия уйындарындағы наградаларым – даими күнекмәләр яһау һөҙөмтәһе. Хеҙмәткә һөйөү һәм ныҡышмалылыҡ ҡына еңеүҙәргә алып килә.\nАртабан Рима Баталова Мәҙәниәт һарайы нигеҙендә эшләгән Балалар-үҫмерҙәр спорт мәкәтәбендә булды. Бында ла бер нисә секция эшләй. Депутат дзюдо секцияһында булды, йәш көрәшселәргә республикала һәм илдә спортты үҫтереүгә йүнәлтелгән саралар хаҡында һөйләне.\n— Киләсәгегеҙ күпселек йәһәттән үҙегеҙҙән тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рима Аҡбирҙе ҡыҙы. – Иң мөһиме, йәмғиәтебеҙҙә революциялар һәм көслө тулҡынланыуҙар булмаһын. Тотороҡлоҡ булһа – алға китеш тә, иҡтисади ҡаҙаныштар ҙа, яңы еңеүҙәр ҙә буласаҡ.\nДепутат райондың спорт ойошмаларына юғары баһа бирҙе, уларҙың матди-техник яҡтан яҡшы йыһазландырылыуын, йәштәрҙең төрлө спорт ярыштарындағы ҡаҙаныштарын билдәләне.\nШул уҡ көндө ул Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған КВН фестивалендә ҡатнашыусылар һәм тамашасылар алдында сығыш яһаны.\nРима Баталованың Ҡырмыҫҡалы районына визиты түңәрәк өҫтәл менән тамамланды. Унда муниципаль район хакимиәте вәкилдәре, район ойошмалары етәкселәре ҡатнашты. Сарала мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәләрендә милли проекттарҙы ашырыу мәсьәләләре ҡаралды. Шулай уҡ йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу, иҡтисадтың төрлө тармаҡтарына инвестициялар йәлеп итеү, районда туризмды үҫтереү һәм башҡа мәсьәләләр тикшерелде.\nТәлғәт Мөхәмәтйәнов\tавтор: Тәлғәт Мөхәмәтйәнов\nТеги: дәүләт думаһында, спорт, визиттар


Хәбәрҙәр: Эксперттар: “Климаттың үҙгәреүен туҡтатыу ҡиммәткә төшмәйәсәк.\nЭксперттар: “Климаттың үҙгәреүен туҡтатыу ҡиммәткә төшмәйәсәк.\n”Донъяның бөтә ил хөкүмәттәре, климаттың үҙгәреүен туҡтатыр өсөн, йәһәтерәк эшкә тотонорға, ҡайтанан тергеҙелеүсе энергия сығанаҡтарына күсергә тейеш- Берлинда халыҡҡа сығарылған БМО докладында шул турала әйтелә. Документ меңдән ашыу эксперт ҡатнашлығында төҙөлгән.\nУларҙың иҫәпләүҙәре буйынса, ел һәм атом энергетикаһы кеүек зыянһыҙыраҡ энергия сығанаҡтарына күсеү донъя иҡтисади үҫешен 0,06 процентҡа ғына кәметәсәк.\nКлимат үҙгәреүе буйынса Халыҡ-ара эксперттар төркөмөнән Оттмар Эденхофер былай ти:\n“Планетаны ҡотҡарыу- ҡиммәт түгел, бының өсөн бөтә донъяны ҡорбан итергә кәрәкмәй- беҙҙең иҫәпләүҙәрҙән, миңә ҡалһа, шундай һығымта яһарға мөмкин.”\nКлимат үҙгәреүе буйынса Халыҡ-ара эксперттар төркөмө рәйесе Раджендра Пачаури:\n“Беҙ шундай фекергә килдек: айырым илдәр тик үҙ мәнфәғәттәрен генә ҡайғыртыуҙан туҡтамай тороп, был сараларҙан файҙа булмаясаҡ. Йәнә шуны һыҙыҡ өҫтөнә алғым килә: был доклад бөтә халыҡ-ара хеҙмәттәшлек тырышлығын бығаса күрелмәгәнсә консолидациялау кәрәклеген асыҡланы”.\nТирә-яҡ мөхитте һаҡлаусы ойошмалар БМО докладын энтузиазм менән ҡабул итте. Уларҙың уйынса, бындай эш ҡулланмаһы ярҙамында донъя илдәре атмосфераға парник газдарын бүлеп сығарыуҙы кәметә аласаҡ.\nКайса Косонен, “Гринпис” вәкиле:\n“Әлбиттә, өмөтләнәбеҙ. Докладтың көслө яғы шунда: беҙ ҡарар ҡабул иттек, климаттың хәүефле үҙгәрештәрен булдырмау өсөн әле ваҡыт бар. Ул беҙгә ҡиммәткә төшмәйәсәк, киреһенсә, аҡсаларыбыҙҙы экномияларға ярҙам итәсәк. Төҫмөрләнгән ыңғай тенденцияны тиҙләтергә, яғыулыҡтың ҡаҙылма төрҙәренән алдағы киләсәктә баш тартырға ғына кәрәк.”\nӘлеге мәлдә тирә-яҡ мөхитте иң ныҡ бысратыусы ил- Ҡытай. Эксперттар әйтеүенсә, парник эффекты ҡоролоҡтарға, ташҡындар, аномаль эҫеләр, диңгеҙ һәм океандарҙа һыу кимәленең күтәрелеүенә алып килеүе ихтимал.


Танышырға теләп иғлан - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nКазино онлайн аҡса уйнап алабыҙ\nКазино бушлай уйнарға? Әлбиттә, юҡ. Һәр хәлдә шулай gelautet ине, ғариза, казино онлайн ҡарағанда алдараҡ барлыҡҡа килә. Һеҙ бөгөн нисә төрө бар һәм рулетка уйнағанда унда нисек шунда бушлай ала. Шул уҡ ваҡытта өлөшләтә генә түгел, күңел өсөн һүҙ барғанда, аҡса ала, хатта һеҙ еңгән.\nНиндәй төрлө ысулдар шуның өсөн һине һайланы, һине өсөн бушлай рулетка уйнап ҡалмай, әлбиттә, ҡалдырҙым.\nҺин ниндәй ябай йәки был мөмкинлек һәр ваҡыт булған һәм һеҙ теләгәндәр менән бәйле йыш ҡына етә. Әгәр һеҙ получает һеҙҙең был сәфәрҙән беренсе һәм өлөшләтә һине казино бара - „Алтын фишкаһы“. Әлбиттә, был саҡта һеҙҙең йәки башҡа Уйын казино в рулетке ҡуя алмай, сөнки был уйын өсөн һәм бер нәмә лә түләргә тура киләсәк.\nШулай итеп, төрлө казино онлайн шулай уҡ ошондай ғәмәлгә була.\nБонус беренсе депозит аҡса йәки бүләк һеҙҙең өсөн һин улар туранан-тура үҙенә бирергә мөмкин онлайн казино һеҙҙең менән уйнайҙар. һуңынан улар. Әммә шул уҡ ваҡытта һеҙ айырырға тейеш, әгәр һеҙ ала индерелгән нәмәне йәки теркәү өсөн аҡса кәрәк. Әлбиттә, был Бушлай уйын шулай уҡ, әгәр һин евро einbezahlst, бүләк өсөн евро бирҙеләр, был аҡсаның һуңынан бүләктәр менән уйнай. Әммә һин барыбер был аралыҡта өсөн бирергә тейеш. Икенсе миҫал йәһәттән эштәр ҡайнай. Сөнки ҡайһы бер казино онлайн аҡса һиңә бүләк, булмай әгәр һин уларға теркәлгән. Был, ҡағиҙә булараҡ, бөтәһе нисә евро. Тик улар етерлек өсөн уйнай, мәҫәлән, рулетка һәм күберәк аҡса эшләү өсөн бушлай уның. Бынан тыш, конкурстың тағы бер ҡатлы буласаҡ һәм һәр ваҡыт булды. Был осраҡта һеҙҙән тыш баҫтырырға мөмкин, мәҫәлән, һ, ә ҡасан килә ул, һиңә шул саҡта бер тапҡыр түләргә тейешле ала алмай, ә элек иғлан тап килә. Бонус был мөмкин булһа, бүләк йәки сәфәрҙә. Һине казино Онлайн төрлө отош тәҡдим итә. Хатта күпселек осраҡта һин ни вращательный булып тора. Был бүләктәр ябай уйынсы өсөн теркәү өсөн тәҡдим ителгән йәки башҡа сәбәп буйынса даими уйынсыһы. Тиҙҙән бында бушлай рулетка булыуы тураһында һөйләй, ә ябай бушлай рулетка әйләнә. Йәғни, әлбиттә, мөмкинлек булһа тағы, тип һин барыбыҙ өсөн удовольствия В казино онлайн Рулетка уйнай. Был уйын да бик күңелле һәм ҡыҙыҡ уйын казино ысынлап булараҡ телгә алына. Һәр ваҡыт беренсе планда торорға тейеш, сөнки табыш түгел, әммә ҡайһы берҙәренә ярайһы ғына уйнай. Башҡа темалар буйынса мәғлүмәттәр күп бында онлайн рулетка табып уҡыу.\nСөнки килгән аҡсаның күп саҡта йә.\nрулеткаһы уйнағаның виртуаль тәҡдимдәрен ҡарай, тип заказ буйынса.\nБыл программа менән тәьмин итеү һәм ҡайһы бер скачать онлайн казино теркәлергә кәрәк һинең өсөн, һинең һәм башҡа саҡта ғына теркәлергә мөмкин.\nрулеткаһы уйнағаның туранан-тура һәм башҡа бик онлайн, үҙ сиратыбыҙҙа, һеҙгә система бер тапҡыр инергә тейеш түгел, аҡса һеҙгә еңел-елпе сайтында виртуаль режимда уйын уйнай. һеҙ уларҙы хатта ысын түгел ине. Был алдан иҫәпләнгән, шулай булғас, һеҙгә бушлай аҡса йә башҡа уйында рулетка уйнарға мөмкин булған уйындар ғына.\nШул уҡ ваҡытта шатлыҡ һәм беренсе урын ала йәки һин торғанда шул уҡ ваҡытта һеҙ башҡа мөлкәтен хәүеф рулетка уйынына стратегияһы башҡ.\nШтандартенфюреры марш, яҙылыуҙың һуңғы яңыртыу. Html ярҙамында башҡа мобиль ҡорамалдарҙы хәҙер яңы версияһы эшләй тейеш рулетка бөтә проблемалар өҫтәй.\nТулыраҡ мәғлүмәт юғары маҡсатта файҙаланыу мөмкинлектәре сикләнгән һәм ҡара кук, атап әйткәндә, шәхси медиатек биреү өсөн тәҡдимдәр индереү, ҡулланыу күләме һүрәтләнә.\nМинең ризалығымды теләһә ниндәй мәлдә кире ҡайтарырға мөмкин. Тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн мөмкинлектәр сикләү тураһында мәғлүмәт эшкәртеү, һәм минең хоҡуғы тураһындағы ғаризалары хосусил тураһында хосуси табырға мөмкин. Был E-Mail адрес ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙгә билдәле түгел. Зинһар, языгыз, E-Mail адресы булғас, һеҙ уны беҙҙә теркәлгән. Яҡын арала беҙ һеҙҙең менән электрон почта аша алыу раҫлай. Зинһар, теркәлеү сәғәт дауамында һеҙҙең раҫланды, унда һылтанмалар булмаһа нажмите был төймәгә тоторға tap.\nМенән танышыу өсөн етди германияла никах мөнәсәбәттәре\nPokalbių Ruletė .\nтаныштырҙы онлайн секс видео видеочить рулетка ҡыҙы 18 18 ч плюс рулетка видеочивать онлайн телефон менән фото менән танышты чатта теркәлергә рулетка менән ҡыҙы 18 18 ч рулетка видеочивать башҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән видео чат яланғас танышты видео


Билдәле режиссер Салауат Вахитовтың "Аҙашҡан һарыҡ тарихы" ҡыҫҡа метражлы фильмы Каннылағы фестивалдең шорт-исемлегенә индерелгән\nЯңы кинокартина намыҫ һәм хурлыҡ хаҡында. Сюжет буйынса көтөүҙән бер һарыҡ юғала, тап был төн көтөүсенең ейәне хайуандың ҡайҙа булыуы хаҡында төш күрә һәм улар икәүләп аҙашҡан һарыҡ артынан китә.\n"Аҙашҡан һарыҡ тарихы" ҡыҫҡа метражлы фильмына кешенең күңеле һәр ваҡыт баланыҡы кеүек таҙа булырға тейеш тигән мәғәнә һалынған. Йөҙ һарыҡтың береһе юғалыуын белеп ҡалғас, көтөүсе ейәне менән оҙон юлға сыға һәм хайуанды эҙләгәндә күп ҡаршылыҡтарға осрай.\nФильмда төп герой ролен билдәле яҙыусы, журналист Вәсил Хәлитов башҡара. "Ҡырыҫ көтөүсе булып уйнау ауырға төштө,"-ти ул.\nЭш процессы финанс яҡтан ауырға төшһә лә, ижади команда идеяһын тормошҡа ашырыуҙан тайпылмай. Ун ике минутлыҡ фильм киләсәктә "Яңынан тыуыу" тип аталған ҙур кинокартинаның бер өлөшөнә әйләнәсәк. Әлегә "Аҙашҡан һарыҡ тарихы"н Каннылағы фестивалдә лә баһалаясаҡтар. Ҙур кинобаҙарға эләгеү - үҙе бер бәхет. Яңыһын финанслауға инвесторҙар табырға мөмкинлектәр асыла. Режиссер Салауат Вахитов әйтеүенсә, буласаҡ фильмдың да сюжеты бик мауыҡтырғыс"Аҙашҡан һарыҡ тарихы" фильмында ролдәрҙе күптәрҙең һөйөүен яулаған сәнғәт оҫталары Марат Ҡорбанғәлиев, Алмас Әмиров, Людмила Воротникова, Хәким Моратзин һәм башҡа билдәле артистар башҡарған. Күләмле эш "Яңынан тыуыу" тип аталған ҙур кинокартинала урын алыр тигән өмөт бар. Артабан был проектты Рәсәй тамашасыһына ғына түгел, сит илдәргә лә прокатҡа сығарыу күҙаллана.