Шәжәрәмдә – сал тарихы бабаларҙың\nКүҙ яҙҙырһаң, шул тәҙрәнән атыр йәҙрә,\nҺин дә ятма – ҡор ояңды,үр шәжәрә!\nФевраль аҙағында Сибай ҡалаһында Баймаҡ районы Байым ауылының арҙаҡлы шәхесе Байым ишан нәҫелдәренең «Ырыу көсө – тамыр көсө» тип аталған шәжәрә байрамы үтте. Унда республикабыҙҙан, Сибай ҡалаһынан, Баймаҡ районынан саҡырылған хөрмәтле ҡунаҡтар һәм Байым ишандың ырыу-ара тоҡомдарының вәкилдәре ҡатнашты. Сибай педагогия колледжы коллективы башланғысы менән ҡаланың драма театры бинаһында үткәрелгән был сараға Байым ишандың нәҫел сылбырын дауам итеүселәр – Байымовтар, Вәлиевтар, Тажетдиновтар, Ғәлиндар саҡырылды. Сараны ойоштороуға, йәғни материалдар туплауға мәғариф ветераны, тарихсы А.Ә. Тажетдинов, проект авторы педколледждың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Г.Ф. Мәжитова ҙур көс һалды.\nШәжәрә байрамының төп маҡсаты – нәҫелдәр ебен, туғандарҙы барлау, сараға килеүселәрҙе Байым ауылына нигеҙ һалыусы Байым ишан тоҡомоноң ейән-ейәнсәрҙәре, бүлә-бүләсәрҙәре менән таныштырыу ине. Ойоштороусылар был маҡсатҡа тулыһынса иреште, тип ныҡлы ышаныс менән әйтергә була. Үҙ халҡының тарихын, ырыу-нәҫелен хөрмәт итеүсе, илдең, милләттең киләсәге өсөн янып йәшәүсе Байым ишан тоҡомдары – әлеге ваҡытта Байым ауылында һәм башҡа төбәктәрҙә йәшәүселәр аралар алыҫлығынан һис ҡурҡманы – драма театры залы халыҡ менән шығырым тулы булды.\nТәүҙә Байым ишан нәҫеленең әруахтарына имам-хатип Салауат Әғзәм улы Тажетдинов аят бағышланы. Артабан ҡунаҡтарҙы Сибай ҡала хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары И.Р. Хәйруллин, Баймаҡ районы муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары И.Ә. Зәйнуллин сәләмләне.\nМәртәбәле сараға килеүселәрҙе тәбрикләп, Байым ишандың нәҫел ебен дауам итеүсе Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты етәксеһе И.А. Тажетдинов ҡотлау хаты ебәргән ине. Унда: «... Үткәнен белмәгән халыҡтың киләсәге юҡ, үткәнен белгән халыҡ ҡына киләсәктә ныҡлы баҫып, ышаныслы йәшәй ала. Шәжәрә байрамдары ҡала һәм райондарҙа ырыуҙаштарҙың нәҫел тамырҙарын барлауға, ҡан-ҡәрҙәштәр менән яңынан күрешеү-осрашыуға, туғандарҙың киләсәген бергәләп хәстәрләүгә арнала. Данлыҡлы шәхес, дин әһеле, мәғрифәтсе Байым ишандың нәҫелен дауам итеүсе ғаиләләр мәғрифәт, фән, сәйәсәт, сәнғәт өлкәһендә лә республикала киң билдәле. Үҙ шәжәрәңде өйрәнеү мауыҡтырғыс шөғөл генә түгел, ә кешелек бурысы ла, киләсәк быуында тарихи хәтер тәрбиәләү, быуындар күсәгилешлеген һаҡлау яуаплылығы ла», – тиелә.\nСибай педагогия колледжы директоры, педагогия фәндәре кандидаты Зәйтүнә Йәнбәкова сығыш яһап: «2012 йыл Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов тарафынан Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы тип, ә Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев тарафынан Рәсәй тарихы йылы тип иғлан ителде. Уның сиктәрендә Сибай педагогия колледжы коллективы Баймаҡ районы Байым ауылында тыуып үҫкән арҙаҡлы шәхестәрҙең береһе Байым ишандың шәжәрәһен өйрәнде, уны тулыландырыу маҡсатында ентекле эҙләнде һәм эш барышында был нәҫел тамырҙары тарих төпкөлөнә барып тоташҡанын асыҡланы», – тине ул һәм сараны ойоштороуға булышлыҡ итеүселәргә, килгән ҡунаҡтарға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.\nАртабан байрамды алып барыусылар педколледж уҡытыусылары Мәзүнә Әхмәтйәнова, Йәғәфәр Нәҙершин, 2-се курс студенты Лилиә Салиховалар Байым ишан тураһындағы тарихи мәғлүмәттәр менән таныштырҙы. Байым Динебәков Бохара мәҙрәсәһен тамамлап, ислам динендә иң юғары ишан дәрәжәһен алыуға өлгәшә. Ауылында мәҙрәсә асып, арифметика, география, астрономия фәндәрен тәрән белеүен күрһәтә. Прогрессив ҡарашлы ишан Ҡөрьән, шәриғәт ҡанундарына таянып, кешеләрҙе дауалауы менән халыҡты үҙенә ылыҡтыра. Уның әүлиәлек һәләте тирә-яҡҡа тиҙ тарала. Заманының сәйәсәтен халыҡҡа дөрөҫ аңлата алырлыҡ аңлы сәйәсмәндәр рәтендә була. Ҡайһы бер документаль материалдарға ҡарағанда 1798 йылдан алып 1816 йылға тиклем Ырымбур губернаторының ислам дине буйынса ярҙамсыһы һәм көньяҡ башҡорттары араһында вәкәләтле кешеһе була. 1795 йылдан ул йәшәгән Атйетәр ауылы Байым ишан тере саҡта уҡ Байым тип йөрөтөлә башлай. Байым ишан йәшәгән йылдар ҡатмарлы дәүергә (1739 – 1740 йылдарҙа – Ҡараһаҡал, 1755 – 1756 йылдарҙа – Сурағол, Батырша, Сураш, Әмин батырҙар, 1773 – 1775 йылдарҙа Пугачев етәкселегендәге ихтилалдар осорона) тура килә. Шул замандарҙа Байым ишан үҙ халҡын ҡурсалаусы, яҡлаусы тынғыһыҙ зыялы булған.\nҺәр бер ырыу үҙенең ырыуҙаштары араһында кешеләрҙең һаны менән түгел, ә уҡымышлы, арҙаҡлы шәхестәре менән ғорурлана. Арҙаҡлы шәхестәребеҙ Мөхтәр Байымов, Берйән Байымов, Азамат Ҡәҙерғолов, Ғәйфулла Ғәлин, Шәкирйән Ғәлин һ.б. Байым ишан исеменә барып тоташа.\nМәҫәлән, Мөхтәр Байымов – ғалим, иң беренсе филология фәндәре кандидаты, дәүләт эшмәкәре. Ул Ырымбур педагогик техникумын тамамлаған, Ҡазанда Көнсығыш пединститутында, Ленинградтағы Көнсығышты өйрәнеү институтында уҡыған, ошонда уҡ тарих һәм тел белгесе булараҡ аспирантура тамамлаған. Әйткәндәй, ошо мәртәбәле сараға әҙерлек барышында Республика Хөкүмәтенең Премьер-министры А.Илембәтов Баймаҡ районы Байым ауылының тулы булмаған урта мәктәбенә Мөхтәр Байымов исеме бирелеүе тураһындағы ҡарарға ҡул ҡуйҙы. Ошо ауылдан сыҡҡан Берйән Байымов – фольклорсы ғалим, яҙыусы, әҙәби тәнҡитсе, журналист булараҡ республикабыҙҙа яҡшы таныш. Ул Өфө тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре, филология фәндәре кандидаты, Рәсәй журналистар союзы һәм Башҡортостан яҙыусылар союзы ағзаһы булған. Ғәйфулла Ғәлин – талантлы журналист, Йылайыр кантонының халыҡ мәғарифы бүлегендә инспектор, ә Баймаҡ районы төҙөлгәс, «Ҡыҙыл Баймаҡ» гәзитендә тәүҙә яуаплы секретарь, 1934 – 1941 йылдарҙа мөхәррир вазифаһын башҡарған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас та фронтҡа китә һәм 1942 йылда батырҙарса һәләк була. Азамат Ҡәҙерғолов – район, республика гәзиттәрендә мәҡәләләре йыш баҫылған, танылған журналист, Баймаҡ, Ҡырмыҫҡалы райондары гәзиттәрендә хәбәрсе булып эшләгән. Уның “Етем ялан“ романы, “Илек бүләге” китабы уҡыусыларға күптән таныш инде. Шәкирйән Ғәлин – заманында бил бирмәҫ көрәшсе булып ҡына түгел, мәшһүр ҡурайсы булараҡ та танылыу алған. Йомабай Иҫәнбаев һәм Ғата Сөләймәнов призына үткәрелгән ҡурайсылар бәйгеһендә еңеүсе үҙенең ҡурайы менән Өфө, Ленинград, Екатеринбург, Һамар, Мәскәү сәхнәләрендә лә сығыш яһаған.\nАртабан һүҙ Байым ишан нәҫеленең тарихын, шәжәрәһен өйрәнеп, күп материалдар туплаусы абруйлы, дәрәжәле ир уҙамандарының береһе Байым ишан тоҡомон дауам итеүсе Азамат Тажетдиновҡа бирелде. Ауыл шәжәрәһенең нигеҙен төҙөүсе Азамат Әғзәм улы үҙенең эҙләнеүҙәре, «Беҙ – байымдар» китабының яҙылыу тарихы тураһында һөйләп үтте.\nУнан һуң һүҙ туғандары, нәҫел-тамырҙары менән яҡынданыраҡ таныштырыу өсөн һәр бер ырыу-ара вәкилдәренең үҙҙәренә бирелде. Атап үткән дүрт фамилияны йөрөтөүселәр вәкилдәре бер-бер артлы сәхнәгә күтәрелде, үҙҙәре менән таныштырҙы, концерт номерҙары менән ҡыуандырҙы.\nБыуындар араһындағы бәйләнеште, туғанлыҡ хистәрен нығытыуҙа, һәр ырыуҙаштың, ара-нәҫелдәштең үҙ шәжәрәһе алдында яуаплылыҡ тойғоһон көсәйтеү, тарихи хәтерен тергеҙеү, арҙаҡлы шәхестәрҙең данын күтәреү, уларҙы илгә танытыу йәһәтенән шәжәрә байрамдарының әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ ҙур. Шуға ла һәр кем үҙ тамырҙарын белергә тейеш.\nБайым ишан нәҫелдәренән оло рәхмәт\nИл Президенты тарафынан иғлан ителгән Рәсәй тарихы йылында Урал аръяғының үҙәге – Сибай ҡалаһында Баймаҡ районы Байым ауылында йәшәүселәр һәм уларҙың яҡташтары өсөн ҡыуаныслы ваҡиға булды – бөйөк ғалим Байым ишан (1733-1816) нәҫелдәренең шәжәрә байрамы үтте.\nБеҙ, Байым ишан нәҫелдәре, Сибай ҡалаһы хакимиәте башлығы Х.Х. Сөләймәновҡа, Баймаҡ районы хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡовҡа, Сибай педагогия колледжы директоры З.Р. Йәнбәковаға, уның коллективына, драма театры директоры Д.М. Ғәлимовҡа матур сара ойошторғандары өсөн ҙур рәхмәтлебеҙ. Унда һәр беребеҙҙең күңеле йылы хистәргә сорналды, рухи көс-дәрт йыйҙыҡ, ҙур һәм данлыҡлы ырыуҙың бер өлөшө булыуыбыҙ менән сикһеҙ ғорурланыу тойғолары кисерҙек. Осрашыуға килгәндәрҙең йәше лә, ҡарты ла үҙенең тыуған ауылы тураһында әллә күпме тарихи яңылыҡ асты, быуындарын барланы, һәләтле һәм билдәле яҡташтарын иҫкә алды. Үҙебеҙҙең атай-олатайҙарыбыҙҙың, инәй-өләсәйҙәребеҙҙең фотолары тупланған альбом менән таныштыҡ, А.Тажетдиновтың тыуған ауылыбыҙ, уның арҙаҡлы шәхестәре тураһындағы китабын өйрәндек. Байым ауылы һәләттәренең сығышын ҡарап кинәндек. Үҙебеҙҙең ерлектә тыуған йыр-бейеүҙәрҙе белеү, уны халыҡҡа сығарыу – кескәй Ватаныбыҙға һөйөүебеҙҙең бер сағылышы түгелме ни?! Милли аш-һыу менән һыйлаған Сибай педагогия колледжы ашнаҡсыларына ла ҙур рәхмәт!\nБындай байрамдар тарихта ҡала. Ғүмер уҙа, быуындар алмашына, беҙҙең урынға балалар баҫыр. Ил, республика, ҡала, район, ауыл киләсәге балаларыбыҙға ниндәй идеалдар ҡалдырыуыбыҙға бәйле. Килер быуындарға ҡалдырылған рухи мираҫ йәмғиәтебеҙ мәнфәғәтендә алға китешебеҙгә ҙур йоғонто яһаясаҡ, балаларҙа ла илгә, ергә һөйөү тәрбиәләйәсәк.\nШәжәрә байрамын ойоштороусыларға, унда ҡатнашыусыларға оло рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ, барыһына ла иҫәнлек-һаулыҡ теләйбеҙ.\nБР халыҡ мәғарифының атҡаҙанған хеҙмәткәре, СССР һәм РФ мәғариф отличнигы, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы доценты;\nСоциалистик Хеҙмәт Геройы.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 15:37\nБаймаҡ һәм баймаҡтар\nБаймаҡ ҡойоу-механика заводының 100 йыллығына ҡара...


4 Октябрь 2018, 11:50\nСәләмәтлек һәм ғүмер – иң ҡиммәтлеһе булыуын барыбыҙ ҙа яҡшы аңлай. Әммә, үтә мәшғүл булыу сәбәпле, һаулығыбыҙға тейешенсә иғтибар бүлергә, уны хәстәрләргә ваҡыт таба алмайбыҙ. Ә бит, ауырыуҙы дауаларға ҡарағанда иҫкәртеү күпкә еңелерәк. Шуға ла Бөтә донъя йөрәк көнө уңайынан, гипертония, йөрәктең ишемик сире, миокард инфаркты, инсульт кеүек сирҙәрҙе иҫкәртеүгә ярҙам итерлек файҙалы кәңәштәр менән уртаҡлашҡым килә.\nСәләмәтлек һәм ғүмер – иң ҡиммәтлеһе булыуын барыбыҙ ҙа яҡшы аңлай. Әммә, үтә мәшғүл булыу сәбәпле, һаулығыбыҙға тейешенсә иғтибар бүлергә, уны хәстәрләргә ваҡыт таба алмайбыҙ. Ә бит, ауырыуҙы дауаларға ҡарағанда иҫкәртеү күпкә еңелерәк. Шуға ла 29 сентябрҙә билдәләнгән Бөтә донъя йөрәк көнө уңайынан, гипертония, йөрәктең ишемик сире, миокард инфаркты, инсульт кеүек сирҙәрҙе иҫкәртеүгә ярҙам итерлек файҙалы кәңәштәр менән уртаҡлашҡым килә.\nНасар ғәҙәттәрҙән арынығыҙ!\nТәмәке тартыу ғүмер оҙонлоғон яҡынса 10 йылға ҡыҫҡартыуы фән тарафынан иҫбатланған. Был факт кешене тәмәкегә ҡарата ҡарашын үҙгәртергә тейеш. Әммә тәмәкесегә был насар ғәҙәттән арыныу еңел түгел. Һеҙ – тәмәкесе, тип күҙ алдына килтерәйек. Тартыуҙы ташлау һеҙгә нимә бирәсәк? Һуңғы тәмәкене тартып, 20 минут ваҡыт үтеүгә, һеҙҙең ҡан баҫымы нормалләшәсәк. Бер аҙнанан организмығыҙ никотиндан тулыһынса арынасаҡ. Бер ай самаһы үтеүгә йүтәл, танау тоноуы, арыу, тын ҡыҫылыу һиҙелеп кәмейәсәк. Тәмәкене ташлауығыҙға 5 йыл үтһә, үпкә яман шеше булыу мөмкинлеге ике тапҡыр кәмер. Ә 15 йылдан һуң һеҙҙә йөрәктең ишемик сире барлыҡҡа килеү мөмкинлеге үҙ ғүмерендә бөтөнләй тармаған кешенеке менән бер сама була. Ашаған ризыҡтарҙың тәмен һиҙә башларһығыҙ. Үҙегеҙгә һәм кейемегеҙгә һеңгән һаҫыҡ тәмәке төтөнө еҫе бөтөр, һулаған һауағыҙ сафланыр. Тәмәке һатып алыуға бәйле сығымдар борсомаҫ. Балаларығыҙ булһа, һеҙҙең тартыуҙы ташлауығыҙ уларҙың тәмәке тарта башлау мөмкинлеген кәметер. Һәм, иң мөһиме, ғүмерегеҙ оҙонлоғо артыр. “Миңә инде тартыуҙы ташларға һуң” тип уйламағыҙ. Ни тиклем тиҙерәк ташлаһағыҙ, шул тиклем яҡшыраҡ.\nТәмәкене нисек ташларға?\n“Мин яңы тыуған сабыйыбыҙ хаҡына тартыуҙы ташларға булдым. Шуға ла өйҙә “Тартмаҫҡа!” тигән табличка элеп ҡуйҙым. Әммә 1 сәғәт ваҡыт та үтмәне, тартҡы килеү теләгенең үтә көслө булыуы мине ҡабаттан тәмәкегә ынтылырға мәжбүр итте.” (Йошимицу, Япония). Йошимицуҙың миҫалында күренеүенсә, тәмәкене ташлау еңел булмаҫ. Тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, тартыуын ташларға ниәтләгәндәрҙең 90 проценты насар ғәҙәтенә ҡабаттан әйләнеп ҡайта. Шуға ла тәмәкене ташларға йыйынғанда ҡыйынлыҡтарға әҙер булһағыҙ, уңышҡа өлгәшерһегеҙ.\nӘ ниндәй ҡыйынлыҡтар көтә һуң? Беренсенән, тәмәке тартыу теләгенең көслө булыуы. Ул, ғәҙәттә, һуңғы тәмәкене тартҡандан һуң тәүге өс көндә барлыҡҡа килә лә, ике аҙна самаһы дауам итә. Тартыуын ташлаған бер тәмәкесе тартҡы килеү теләген “тулҡын кеүек килтереп бәрә” тип иҫләй. Хатта йылдар үтһә лә, ҡапыл шундай теләк ҡалҡып, ҡулығыҙ тәмәкегә үрелеүе бар. Шундай мәлдә үҙегеҙҙе ҡулығыҙға алыҙ. 5 минут самаһы түҙһәгеҙ, ул теләк юҡҡа сығыр.\nИкенсенән, ғәҙәттән арыныу симптомы. Кешегә тәүге осорҙа фекер туплауы, яҡшы кәйефтә булыу ҡыйынлыҡ тыуҙырыр. Тән ауырлығы артыуы ла күҙәтелеүе бар. Үҙен насар тойоуы, тирләүсәнлеге, ҡысыныуы, йүтәл барлыҡҡа килеүе мөмкин. Кәйефе йыш үҙгәрер, тиҙ ҡуҙғыусанға әйләнеүе, хатта депрессияға бирелеүе бар. Был симптомдарҙың күпселеге тәүге дүрт-алты аҙнала үтер. Ошо осорҙа йоҡоғоҙ туйғансы йоҡлағыҙ, күберәк һыу, һут эсегеҙ, тейешенсә ашағыҙ. Самалап физкультура менән шөғөлләнегеҙ. Үпкәгеҙҙе таҙа һауа менән тултырыуығыҙҙы күҙ алдына килтереп, тулы күкрәк менән һулыш алығыҙ.\nӨсөнсөнән, ҡотортоусы факторҙар. Һүҙ һеҙҙә тартыу теләге тыуҙырыусы ваҡиғалар тураһында. Мәҫәлән, һеҙ ҡәһеүә эскәндә тәмәке тартырға ғәҙәтләнгән булһағыҙ, тимәк, хәҙер ҡәһеүәне тиҙ генә эсергә тырышырға кәрәк. Аҙаҡ, тартыу теләге бөткәс, яратҡан эсемлегегеҙ менән тағы ла яйлап ләззәтләнә алаһығыҙ.\nӘгәр тәмәке тартыуҙы ташлауҙы ниәт итһәгеҙ, спиртлы эсемлектәр ҡулланыуҙы тәҡдим иткән урындарҙа булмай хәйерле. Мәҫәлән, ҡунаҡҡа йөрөүҙө кисектереп торорға мөмкин. Сөнки, статистика буйынса, тап спиртлы эсемлек ҡулланғанда кеше ҡабаттан тарта башлай ҙа инде. Ни өсөн? Эскән компанияла, ғәҙәттә, тәмәке лә тарталар. Иҫерткес эсемлекте аҙ ғына ауыҙлағанда ла кешенең үҙен контролдә тотоу сиге бушай.\nТартыуҙа ташлаған осорҙа кем менән аралашыуға әһәмиәт биреү ҙә урынлы булыр. Мәҫәлән, үтә кәрәк булмаһа, тәмәкеселәр араһында тормағыҙ. Шаяртыуҙары, йә мыҫҡыл итеүҙәре менән һеҙҙе уйығыҙҙан кире дүндерергә маташыусыларҙы урап үтеү яҡшы булыр.\nКире эмоциялар. Тәмәкене ташлап, тарта башлағандарҙың анкетаға яуап биргәндәренең өстән ике өлөшө тәмәкегә ҡабатлап үрелеүҙәр сәбәбе итеп, стресс һәм ҡуҙғыуҙы билдәләй. Әгәр ниндәйҙер күңелһеҙ уйҙар тынғы бирмәй икән, ул хаҡта уйламаҫҡа тырышығыҙ, һыу эсегеҙ, һағыҙ сәйнәгеҙ, яҡшы уйҙар уйлағыҙ.\n“Берҙе генә һурам”. Ысында иһә, бер һурыу мейенең никотин рецепторҙарын өс сәғәт ҡуҙғытыуға етә һәм, ғәҙәттә, ҡабаттан тарта башлауға этәрә лә инде.\n“Тәмәке тартыу тынысландыра”. Тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, никотин киреһенсә стресс гормонын арттыра. Ә еңеллек һиҙеү симптомдарҙы баҫыу иҫәбенә ваҡытлыса ғына.\n“Миңә тәмәкене ташларға һуң инде”. Пессимизм рух көсөн сикләүен иҫегеҙҙә тотоғоҙ һәм үҙегеҙҙән ундай уйҙарҙы ҡыуығыҙ. Тәмәкене ташлау теләге көслө булһа, кәңәштәрҙе теүәл үтәһәгеҙ, мотлаҡ уңышҡа өлгәшерһегеҙ.\nОрганизда холестериндың 80 проценты үҙе барлыҡҡа килә, ә 20 проценты аҙыҡ менән килә. “Насар” холестерин ҡан тамырҙарына атеросклеротик “бляшка”лар булып ултырһа, “яҡшылары” иһә киреһенсә, ул “бляшка”лар барлыҡҡа килеүенә ҡаршы тора. Атеросклероз үҫешмәһен өсөн организмда “яҡшы” холестерин күберәк булырға тейеш. Мәҫәлән, һау кешенең холестерин кимәле 5,0 ммоль/л булһа, “насар”ҙары 3,0 ммоль/л-ҙан артмаҫҡа тейеш. Әгәр кешелә йөрәк-ҡан тамыры ауырыуҙары йәки шәкәр диабеты бар икән, “насар” холестерин кимәле тағы ла түбәнерәк булырға тейеш. Уның кимәле 1,0 ммоль/л-ға кәмеүе йөрәк-ҡан тамыры ауырыуҙары сәбәпле үлеү мөмкинлеген 20-25 процентҡа кәметә. Был йәһәттән табип менән кәңәшләшегеҙ.\n1. Йәшелсә һәм емеш-еләкте етерлек кимәлдә ҡулланығыҙ. Европаның һигеҙ илендә үткәрелгән тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, йәшелсә-емеш ҡулланыуҙың һәр порцияһы йөрәктең ишемик сире хәүефен – 4, инсульт хәүефен 5 процентҡа кәметә. Көнөнә 7 порция (1 порция = 80 г, тимәк көнөнә 500-600 г) йәшелсә, емеш-еләк ашау йөрәк ауырыуҙары һәм онкология буйынса үлемде кәметә. Уларҙағы аҙыҡ епсәләре (пищевые волокна) “насар” холестеринды үҙенә һеңдерә һәм организмдан сығара. Туҡланыуҙа емештәр аҙ булған осраҡта, ундай холестерин ҡанға һеңә.\n“Насар” холестеринды организмдан сығарыу өсөн кешенең туҡланыуында тәүлегенә 25-30 г аҙыҡ епсәләре булырға тейеш . Мәҫәлән, аҙыҡ-түлектең 100 грамында ошо тиклем аҙыҡ епсәләре бар: бойҙай көрпәһе, фасоль, һоло ярмаһы, сәтләүектәр, финик, баҡса еләге, ҡарағат, ҡурай еләге, инжир, көртмәле,миләш, крыжовник, ҡара емеш, өрөк һәм йөҙөм – 2,5 грамм һәм күберәк; ҡарабойҙай , арпа, ярмалары, ярылған борсаҡ, картуф, кишер, аҡ күсәнле кәбеҫтә, йәшел борсаҡ, баклажан, татлы борос, ашҡабаҡ, ҡуҙғалаҡ, айва, әфлисун, лимон, брусника, бәшмәк – 1-2,0 грамм; арыш икмәге, тары, кукуруз ярмалары, йәшел һуған, ҡыяр, сөгөлдөр, томат, редис, төҫлө кәбеҫтә, ҡауын, абрикос, груша, персик, алма, виноград, банан, мандарин – 0,6-09 грамм.\n2. Организмда “яҡшы” холестерин кимәлен һаҡлағыҙ. Кеше организмы тулы ҡиммәтле май кислотаһын (Омега-3) үҙе барлыҡҡа килтермәй, шуға ла ул көн дә аҙыҡ аша тулыландырылырға тейеш. Организм тәүлегенә кәм тигәндә 2 грамм Омега-3 ҡабул итергә тейеш. 100 грамм ризыҡта ошо тиклем Омега-3 бар: скрумбия – 2,5 г, сельдь – 1,2-3,1 г, лосось – 1,0-1,4 г, тунец, бағры, фасоль, соя – 0,5-1,6г, етен орлоғо – 22,8 г, грек сәтләүеге – 6,8 г. Балыҡ ашау ундағы Омега-3 иҫәбенә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуы үҫешен кәметә. Хайуан майын үҫемлек (зәйтүн, етен) майы менән алмаштырығыҙ. Бер аҙнала ҡыҙыл итте ҡоштоң аҡ итенә, балыҡ йәки ҡуҙаҡлылар (фасоль, чечевица, соя һәм башҡа) менән алмаштырыу тәҡдим ителә. Әгәр ҡанда холестерин кимәле нормала булһа, көнөнә 20 грамм самаһы аҡ май ашарға мөмкин. Колбаса, сосиска, консерва һәм башҡа шундай гастрономик ит изделиеларын ҡулланыуҙы мөмкин тиклем кәметергә кәрәк.\n3. Тоҙ ҡулланыуҙы кәметегеҙ. Күп кенә эксперименталь, клиник һәм эпидемиологик тикшереүҙәр тоҙ ҡулланыу кимәле менән артериаль гипертензия, инсульт, ишемия араһында бәйлелек булыуын күрһәтә. Тоҙ ҡулланыуҙы сикләү ҡан баҫымын нормаға килтереүе клиник тикшереүҙәр тарафынан иҫбат ителгән. Мәҫәлән, 10-15 тикшереү шуны күрһәткән: 30-54 йәшлек ҡан баҫымы юғары булғандарҙың тоҙҙо көн дә ҡулланғандан 2-2,5 грамға кәметеүе инфаркт, инсульт хәүефен 30 процентҡа кәметкән. Гипертонияны дауалағанда тоҙ һәм миҡдары – аҙ, ә калий, кальций һәм магний киреһенсә күберәк булған диета ҡулланыу, ҡан баҫымы төшөүенә килтерә. Бындай диета шулай уҡ ҡандағы липидтар өсөн ыңғай тәьҫир итә.\n4. Рационда ябай углеводтарҙы (шәкәрҙе) сикләү. Ябай углеводтарҙы, йәғни шәкәрҙе, составында глюкоза, сахароза, фруктоза, лактоза һ.б. булған аҙыҡтарҙы, рафинад шәкәрен, өй шарттарында әҙерләнгән шәрбәтле эсемлектәрҙе һәм кондитер изделиеларын ҡулланыу рациондың калорийлылығын арттыра. Ул, үҙ сиратында, ашҡаҙан аҫты биҙенең β-күҙәнәктәренә тәьҫир итеп, инсулин барлыҡҡа килеүен стимуллаштыра һәм аппетитты асып ҡына ҡалмай, шәкәрҙе майға әйләндерә һәм уның оранизмда артыҡ май тупланыуына булышлыҡ итә. Ябай углеводтар юғары гликемик индексҡа (ГИ) эйә. (ГИ – аҙыҡтың ҡулланғандан һуң ҡандағы глюкоза кимәленә тәьҫир итеү күрһәткесе). Тикшереүҙәр юғары ГИ-ға (≥50) эйә углевод ҡулланыу “насар” холестерин кимәлен, шулай уҡ һимереү, шәкәр диабеты һәм йөрәктең ишемик сире хәүефен арттырыуы хаҡында һөйләй.\n5. Алкоголь. Эпидемиологик тикшереүҙәр алкоголь ҡулланыу кимәле түбән булған осраҡта йөрәк-ҡан тамырҙары сире сәбәпле үлем күрһәткестәре лә түбән булыуын билдәләй. Алкоголле эсемлектәрҙе бөтөнләй ҡулланмағандарҙа йөрәк-ҡан тамырҙары сире хәүефе лә түбән була. Ә алкоголь, ниндәй күләмдә булыуына ҡарамаҫтан, ҡан баҫымын, тригицеридтарҙы һәм тән ауырлығ индексын күтәрә.\nФизик әүҙемлектең түбән булыуы йөрәк һәм ҡан тамыры ауырыуҙары барлыҡҡа килеүендә мөһим хәүеф факторҙарҙың береһе булһа, даими физик әүҙемлек – сирҙе иҫкәртеүҙә төп компонент һәм тәү этапта уны түбән көсөргәнешле күнегеүҙәрҙән башлау тәҡдим ителә.\nӘүҙемлектең төрҙәре бер нисә. Мәҫәлән, мускулдарҙың ҙур төркөмөн йәлеп иткән дауамлы ритмик әүҙемлек. Физик әүҙемлектең был төрө өйрәнелгән һәм йөрәк һәм ҡан тамырҙары сирҙәренә ыңғай тәьҫир итеүе иҫбатланған. Уның төрҙөре бихисап һәм кешенең көндәлек эшмәкәрлеге өлөшө булырға мөмкин: йәйәү йөрөү, велосипедта йөрөү, өйҙә йә баҡсала эшләү, скандинавса атлау, бейеү, саңғыла, тимераяҡта йөрөү, йөҙөү, ишеү һәм башҡалар. Көс күнегеүҙәре һөйәк барлыҡҡа килеүҙе стимуллаштыра һәм һөйәк туҡымаһы юғалыуын кәметә, тәндең мускул ауырлығын үҫтерә, көс-ҡеүәт өҫтәй. Бындай күнегеүҙәр ҡан баҫымын һәм липидтарҙы контролләү, шулай уҡ инсулинға һиҙгерлекте арттырыу йәһәтенән эффектлы булыу билдәле.\nФизик әүҙемлек буйынса тәҡдимдәр\nӨлкәндәр аҙ хәрәкәтле йәшәү рәүешенән баш тартырға тейеш. Физик әүҙемлектең аҙ ғына булыуы ла уның бөтөнләй булмауына ҡарағанда күпкә яҡшыраҡ һәм һаулыҡ өсөн файҙалыраҡ. Әммә шул уҡ ваҡытта һаулыҡ өсөн тейешенсә файҙа алыу өсөн физик әүҙемлектең минималь кимәле билдәләнгән. Сәләмәт кешегә дауамлы ритмик әүҙемлек менән аҙнаһына 150 минут, мәҫәлән, 5 көн дауамында яртышар сәғәт шөғөлләнеү кәрәк. Әгәр көс күнегеүҙәре менән шөғөлләнһәгеҙ, аҙнаһына 75 минут та (5 көн дауамында 15-әр минут) етә. Һаулыҡ өсөн файҙалы булһын өсөн яйлап, шөғөлләнеү ваҡытын арттырып, ярашлы рәүештә аҙнаһына 300 һәм 150 минутҡа еткерергә кәрәк. Физик күнегеү менән шөғөлләнеү йышлығы аҙнаһына 4-5 тапҡырҙан кәм булмаһын, көн һайын булһа, тағы ла яҡшыраҡ. Әлбиттә, дөйөм шөғөлләнеү ваҡытына бер көндә 2-3 тапҡыр эшләнгән күнекмә ваҡытын да индерәбеҙ, тик бер күнекмә 10 минуттан да кәм булырға тейеш түгел.\nБыл кәңәштәр һеҙгә һәм яҡындарығыҙға сәләмәтлегегеҙҙе һаҡлап ҡалырға, әүҙем һәм бәхетле тормош алып барырға булышлыҡ итер.


Өфө-Аэропорт юлында автомобиль хәрәкәте ҡатмарлаша | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n17 сентября 2015 — 18:41\nАлдағы көндәрҙә трассалағы хәрәкәтте автомат аша идара итеү системаһы һүндереләсәк. Төп сәбәп – магистраль аша Салауатҡа ауыр йөк ташыу. Ҡалаға алты йөҙ тонналыҡ реактор һәм регенератор оҙатыласаҡ. Махсус ҡорамалдар Башҡортостанға һыу юлы ярҙамында алып киленгәйне. Реактор урындағы заводтарҙың береһе өсөн тәғәйенләнәгн.


сайтында танышырға була теркәлгән - Видеочивать Германия\nБыл, һеҙҙең клавиатура тип айырып тормай, һүҙ унда ғына билдәләргә кәрәк"осрашыу".\nСаҡ яҡын була, үҙҙәре өсөн һәм бәхете, һеҙҙең ярҙам беҙгә сайты - күңел асыу мөмкинлеге һәм башҡа яҡшы сифаттарҙы үҙенә танып белеү юлында.\nҺәм был осраҡлы осрашыу булһа булһын, тик беҙгә түгел, уны башҡарыу яҙмыш ғали йәнәптәре.\nЯбай һәм һөҙөмтәле невероятно интернетта танышҡан. Әгәр был хаттан элек шулай булған, әммә ул ваҡытта мөмкинлек белгән кешеләр тиҙ арала һәм күпкә кәмерәк тотонорға кәрәк. Осрашыу эҙләне. Кеше эҙләп, улар менән рухи гармония таба булып, оҙаҡ йәй биләп ала.\nБеҙҙең хеҙмәттең онлайн-хәҙер һеҙгә ярҙам эҙләп туранан-тура танышыу башланы.\nИр-ат тора, һин аҙағына тиклем уның күрергә теләгән, үҙебеҙ менән йәнәш йәшәгән. Төҙөү урын эҙләй, ә һуңынан, мөмкин булған һәм, рулетка бәхет йылмая виртуаль һеҙҙең булһа, һеҙ нисек был яһай. Сөнки был сайтында танышырға. "Осрашыу"- осрашыуҙа әлеге сайттың. Шуға күрә тап ошонда, минималь сығымдар менән эҙләргә була ваҡытта, һеҙ кеше үҙе өсөн асып, уны үҙләштереп, донъя кимәленә яҡын булыр ине.\nӘгәр реаль аҙымдар яһаны һәм тормош ауыр, беҙ барыһын да эшләй, асыҡлыҡ һәм ышаныс уңайлаштырыу өсөн күпергә, йәғни был кешеләр тоташтырылған һәм ул, нимә етмәй ул.\nбыл гармонияның. Йыйыныусы яңы дустар, һәм һеҙҙән, тәү сиратта, аралашыу күнекмәләрен, улар, моғайын, етмәгәндер. Бушлай таныша сайтында онлайн - үҙен еңеп застенчивость иң яҡшы ысулы. браво танышыу өсөн сайтҡа бушлай онлайн шул, кем, көсөргәнеште тотоу, кеше ғәмәлдәре һәм өмөтөн сағылдыра. Был иң һөҙөмтәле ысулы катализаторҙар, процесты тиҙләтеү кеше мөрәжәғәт иткән, улар ара Интернет көтөлгән бәхет теләге буйынса алырға мөмкин.\nчатта теркәлергә бушлай онлайн без рулетка ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләй теркәү телефоны таныш булмаған менән танышыу өсөн секс чатта аралашыу рулетка смотреть видео чат видеочивать онлайн ир-егеттәр танышырға видео ч рулетка менән ҡыҙы 18 18 ч видео трансляции онлайн


Яңауыл районында үлемесле авария | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 122678\n11 декабря 2018 — 15:07 ГТРК «Башкортостан»\nЯңауыл районында үлемесле авария\nТәтешле районында йәшәүсе ир Рено Логан машинаһында ҡаршы яҡ юлға сығып КАМАЗ менән бәрелешкән. Еңел автомобиль водителенең ҡатыны һәләк булған. Ике машинала юл ситенә сығып түңкәрелгән. Рено водителе ауыр хәлдә урындағы дауаханаға килтерелгән.\nРеспубликала “Айыҡ ауыл-2021” конкурсы дауам итә\n18 йәшкәсә һинең балаң, бәлиғ булғас һинеке түгел!\n3 аҙнанан яңыртылған Ҡашҡаҙан паркы асыла\nМәктәп-гимназиялар һуңғы ҡыңғырау тауыштарына күмелде\n1 из 1061\nХәйерле иртә, Республика! - 27.05.22 Һаулыҡ һағында\nХәйерле иртә, Республика! - 26.05.22 Тәмле-тәмле тәмлекәстәр\n«Хәбәрҙәр» Флүрә Мурзина менән - 26.05.22\n"Уфа" проиграла "Оренбургу" и вылетела из Российской премьер-лиги\n"Говорит и показывает Уфа!": готовим итальянский пирог с яблоками\nОксана Мельник: музей Нестерова в Уфе в "Ночь музеев" посетили две тысячи человек\nМинобр Башкирии: «Единый госэкзамен – стресс для родителей, а не для выпускников»\nСергей Брилёв рассказал, как связаны Арктика, история и альтернативная энергия\nВести-24. Башкортостан 27.05.2022\nВести-24. Башкортостан - 26.05.22\nФиналға барлығы 54 ауыл үткән. Улар араһында Йылайыр районының Сәләх ауылы ла бар. “Бәләкәй тораҡ пунктар” номинацияһында ауыл был конкурста инде икенсе йыл рәттән ҡатнаша. Илдус Солтанов хәҙер Сәләх ауылында үткән бер сараны ла ҡалдырмай. Балта оҫтаһы шешәнән баш тартҡас, тормош ҡырҡҡа үҙгәрҙе, ти...\nБашҡортостанда инвалид бала тәрбиәләгән ата-әсәләр ошондай проблема менән тап булған. Улар бихисап документ йыйып, опекунлыҡ органдары алдында мөмкинлеге сикләнгән балаларын тәрбиәләргә тейешлеген раҫларға мәжбүр. Ни өсөн улай килеп сыҡҡан һуң? 17 йәшлек Богдан Шипиловҡа һәр яҡлап ярҙам кәрәк. Ата-...\nТөбәк башлығы Радий Хәбиров өфөлөләрҙе асыу тантанаһына саҡырҙы. Әлеге мәлдә төҙөүселәр яр буйын нығыта, пляжға махсус, кварцлы ҡом килтерелгән, күл тирәләй юлдар түшәлә. Ҡашҡаҙан тураһындағы тәүге мәғлүмәттәр 18 быуаттан билдәле. Был күл Ҡариҙел йылғаһының боронғо үҙәнендә урынлашҡан. Уның...\nБыйыл республикала 17 меңгә яҡын сығарылыш класс уҡыусылары белем усаҡтары менән хушлашты. Алда уларҙы имтихандар көтә. Рәми Ғарипов исемендәге беренсе башҡорт гимназияһының 11-се Б классы өсөн һуңғы класс сәғәте үтте. Резида Шәрәфетдинова уларға ике йыл етәкселек иткән. Уҡытыусылары...\nМәскәүҙә Дәүләт советы президиумының граждандарҙы социаль яҡлау мәсьәләләре буйынса ултырышы үтте. Владимир Путин беренсе июндән йәшәү минимумын һәм эшләмәгән пенсионерҙарға пенсияларҙы 10 процентҡа, ә беренсе июлдән минималь эш хаҡын күләмен арттырыу бурысын ҡуйҙы. Ултырышта балалы...


Кем ул Иблис? | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Кем ул Иблис?\n« Йома мөнәжәте\nАрғаяш башҡорттары тарихынан »\nКем ул Иблис?\nҠөръән Кәримдә: Аллаһы Тәғәлә бар донъяны, күк-ғәләмде һәм беҙҙе һыуҙан яратты, бар ҡылды әйтелә. Хәҙерге ваҡытта фән ғәлимдәре быны иҫбатланылар. Шулай уҡ Аллаһы Тәғәлә һыуҙан утты ла яратты. Ҡайһы берәүҙәр әйтерҙәр: «Һыу менән ут — дошман», — тип. Әммә был уй наҙанлыҡтан, хатта, һыуҙы әллә ҡасан машиналарҙын яғыулығы итеп ҡуланалар.\nБына ошо уттан Аллаһ Тәғәлә бер ир затынан булған эйәне яратты.\nУл уттан яратылған зат бик тә йылғыр булды, күккә осарға теләһә, күккә менде, ерҙә йөрөгөһө килһә, ерҙә сәйәхәт итте. Уның алдында йылға, диңгеҙ, тау, ҡая таш һымаҡ килеп тыуған ҡаршылыҡтарҙың береһе лә кәртә булманы, барыһында үтә сығып йөрөнө. Ҡайҙа теләһә шунда иркенәйеп йөрөр ине. Әммә, буйһонған ут булараҡ, уның йөҙө-тәне сөм-ҡара күмер кеүек ине. Әгәр ҙә күҙенә дәрт уты төшһә, бөтөн тәне осҡонланып китә ине... Әгәр ҙә шуның өҫтөнә Аллаһы Тәғәлә исеме менән һыйынып таш ырғытһаң, янып юҡҡа сығар ине. Был хикмәттәре менән бик тә ғәжәйеп күренде.\nБеҙгә килеп еткән хәбәрҙәрҙән самум утының ялынан яратылған был затҡа Мәриж тигән исем биргәндәр. Был зат донъялыҡта һөрөләсәк бөтә ендәрҙең беренсеһе һәм шуларҙың атаһынан ине.\nМәриждың яратылға көнөнән башлап бар нимәгә ихтыяры етеп тә яңғыҙ булыуы хәүефле ине. Бөтә йән эйәләре, уның, кемлеген күреп торғанлыҡтан, эргәһенә килергә һәм уның менән дуҫлашырға ҡурҡтылар. Аллаһы Тәғәләгә һыйындылар һәм тағы ла тырышыбыраҡ табыныу итә, яҡшы теләк әйтә башланылар. Әммә Мәриж уларҙың ни эшләгәнлектәрен баштараҡ белә-күрә аңлап еткермәне, унан һуң, Аллаһы Тәғәләнән мәрхәмәт өмөт итеп табыныуҙарын күргәс, эштең асылын ныҡлы төптән аңламайынса, Хаҡ Тәғәлә алдында башын эйеп йөрөй башланы. Шул рәүешле уның яңғыҙлығы, тағы ла артты һәм ул:\n— Минең бәғеремде янғыҙлыҡ һалҡыны өшөтә, шунлыҡтан, әй, Хаҡ Аллаһы Тәғәлә, мөхәббәт утында янып сәждәгә килә алмай, — тип зарланды.\n— Теләген ниндәй? — тигән тауыш килде.\n— Бер иптәшем булһа ине, минең кеүектәр күп булһа ине... — тип теҙеп һалған Мәриж.\nУның был үтенесе ҡабул ителде. Аллаһы Тәғәләнән бойороҡ ишетелде:\n— Мин һиңә иптәшкә бер йәр яратырмын һәм һеҙҙән үҙегеҙ кеүек балалар тыуар, әммә ғибәҙәттән, шөкөрҙән өҙөлмәгеҙ, боҙоҡлоҡҡа төшмәгеҙ, ә инде улай булһа ҡалһа, ғүмерегеҙ буйы менән яҡты донъяның күҙенән ҡасып йәшәргә мәжбүр булырһығыҙ, — тине.\n— Ниндәй талап итһәң, шул үтәлер, — тип һүҙ бирҙе Мәриж. Шулай ант менән теләге беркетелгәс, мәңге Аллаһы Тәғәлә алдында ҡолы булырмын, тип уйланы ул. Әммә, уның аҡылы һәм хәтере ҡыҫҡа булыр, Мәриждың аҫылы ла ут ине шул.\nАллаһы Тәғәлә ҡөҙрәте менән Мәриждың күҙ алдында ут теленән бер зат яратылды. Ул ҡатын затынан ине. Әйтерҙәр ине, ул ғәжәйеп дәрәжәлә сибәр ине. Йөҙөндә нур алһыулығы булып, күҙҙәрендә күмер осҡоны йәшеренгән ине. Исемен, Мәрижға оҡшатып, Мәрижа тип ҡуштылар... Мәриж менән Мәрижә бер-береһен күреүгә, әллә ҡасанғы таныштар кеүек, бер — береһенә йылмайҙылар.\nӘйтерҙәр, һөйөү бөтә йән эйәләре өсөн дә бер төрлө. Ул — рухты күтәрер, хыялдарға ҡанат бирер. Әгәр ҙә берәүҙе һағыш баҫһа, башҡаларҙан ситләштерһә, һөйөү уға киләсәк көнгә юл күрһәтер, яҡтыға сығарыр. Әммә һөйөнөс менән ҡайғы-хәсрәт икеһе пар итеп яратылғанға күрә, һөйөнөс артынан ҡайғы-хәсрәт, бәлә-ҡаза артынан һөйөнөс бер-береһенә эйәреп йөрөрҙәр, бары тик икеһе бергә, йәнәшә генә килмәҫтәр. Әгәр ҙә бергә йөрөр булһалар, ул ваҡытта бер кемдең дә хәсрәте лә, бәхете лә күренмәҫ ине. Һөйөнөс һәм көйөнөс бер-бер артлы йөрөп, һәр бер бәндәләргә аҡыл һабағы бирерҙәр һәм Аллаһы Тәғәләгә һыйыныу ғилемен өйрәтерҙәр.\nМәриждың Мәрижәғә күҙе төштө, улар береһенең ир енесенән, икенсеһенең ҡатын икәнлегенә төшөнөп алдылар. Икеһенең араһында теләк саҡмаһының осҡоно йүгерҙе, күҙҙәре янды, теләктәре ҡеүәтләнде. Быға тиклем Аллаһы Тәғәлә бар ҡылған йән эйәләре, йәғни фәрештәләр, барыһы ла енесһеҙ ине. Шуға күрә был хикмәтте береһе лә аңламанылар. Хаҡ Тәғәлә Мәриж менән Мәрижаның бындай үҙенсәлеген уларҙан йәшерҙе һәм, белмәһендәр өсөн; ул фәрештәләргә оят бирҙе. Ә Мәриж менән Мәрижа оятһыҙ булдылар. Шуға күрә лә кемдәрҙең енси бергәлеккә тәҡәте ирешһә, фәрештәләр уларҙан оялып, юҡ булырҙар. Ә ен ҡәүеме иһә, үҙ сираттарында, ояттың ни икәнен белмәйгәнлектән, күҙ йома йәки ситкә китә белмәҫтәр. Шуның менән ендәрҙән фәрештәләрҙе айырыуы еңел булыр. Хатта ҡатын-ҡыҙ башындағы яулығын сисһә, фәрештәләр оялып сығып китерҙәр.\nБыл турала Мөхәммәд пәйғәмбәр менән ҡатыны Хәҙисә араһындағы булған хәл дәлилдер. Мөхәммәд ғәләйһиссәләмгә тәүге аяттар Джәбрәил фәрештә тарафынан ингәс: пәйғәмбәребеҙ хәүефләнеп, икеләнеп ҡатынынан һорай:\n- Миңә Аллаһ Тәғәләнән тип бер зат аяттар тапшырҙы, енме әллә фәрештәме икәнең белә алмайым, әле эргәбеҙҙә тора, — тине.\nҠатыны Хәҙисә: Бына башымдағы япмаһы алһам, әгәр фәрештә булһа оялып сығып китер, ен затынан булһа урынында ҡалыр.\nБашындағы япманы алғас, фәрештәнең сығып китеүен пәйғәмбәребеҙ күрә.\nМәриж менән Мәрижаның бергәлегенән бер уғыл бала донъяға килде. Уға Ен тип исем ҡуштылар, «ендәр» тип атау бына ошо ваҡыттарҙан һуң ҡалды.\nЕндәр ер йөҙөндә бик тиҙ ишәйҙеләр, үҙ иректәрендә булдылар, теләһәләр, күктә гиҙҙеләр, теләһәләр, ерҙә йөрөнөләр. Шулай итеп, доньяның ерен-күген бер күреп йәшәнеләр. Башта Аллаһы Тәғәләгә табынһалар ҙа, дәүерҙәр үтеү менән, һуңға табан боҙолоп бөттөләр, ғибәҙәттең нимә икәнлеген оноттолар, үҙҙәренең ут асылы булыуҙары менән маҡтандылар, танау сөйҙөләр.\nӘ ендәрҙең ошо рәүешле ҡыланыуҙарына Ер бик ныҡ мәсхәрәләнде, уларҙан нисек арынырға белмәй, оҙаҡ ваҡыт Аллаһы Тәғәләгә, үҙенең сабыр һәм түбәнселекле булыуы арҡаһында, үтенес менән мөрәжәғәт итә алманы. Әммә ендәрҙең ер йөҙөн тамам туҙҙырып бөтөүҙәренә инде түҙерлек түгел ине. Күңеленә зар йыйылып һәм сабыры юғалғас:\n— Аллаһы Тәғәлә, ҡөҙрәтең менән күбектән мине бар ҡылдың, түҙемлек һәм сабырлыҡ, күндәмлек һәм түбәнселек бирҙең, әммә минең йөҙөмә боҙоҡ заттарҙы ебәрҙең, уларҙы йәшәттең, хәсрәтем сиктән ашты, шәфҡәтеңде бирсе?! — тип Аллаһы Тәғәләнән үтенде Ер.\n— Мин уларға пәйғәмбәрҙәр ебәрәм, йәшәү тәртиптәренә өйрәтәм, донъя үә дин ғилеменән хәбәрҙәр бирәм, — тип белдерҙе Ерҙең зарына ҡаршы. Һәм Аллаһы Тәғәлә ен ҡәүеме араһына бер-бер артлы һигеҙ йөҙ пәйғәмбәрҙе ебәрҙе, әммә уларҙы былар үлтереп барҙылар, Аллаһы Тәғәләне бар тип таныманылар, ғибәҙәткә күңел ҡуйманылар, нәсихәттәрҙең асылын аңламанылар, сүпкә сығарҙылар һәм барыһы ла шул рәүешле бик күп хаталандылар.\nУл ваҡытта ендәр араһында кешенең дошманы Иблис тыуған һәм үҫеп еткән инде ине. Уның ҡатыны булып, исемен Лиһә тип, атап йөрөтә инеләр. Былар бер-береһенә бик тә иғтибарлы инеләр, ғишыҡтары көслө булып, тормошто яраттылар.\nАллаһы Тәғәләнең ен ҡәүеменең һигеҙ йөҙ пәйғәмбәрҙе үлтереүҙәренә асыуы килде һәм ул уларҙы ергә төшөрҙө, вәхи ирештереп ҡараны, булманы, шунан һуң өҫтәренә ут ебәрҙе һәм барыһын көйҙөрә башланы.\nБыл тиклем мәхшәрҙәрҙе кешенең күҙ алдында килтереүе ауыр, хатта Нух ваҡиғаһы, йәғни ерҙе һыу баҫып китеү ҙә был тиклем ҡот осҡос булмағандыр. Ендәр барыһы ла тереләй көйҙөләр, әммә араларынан Иблис ғибәҙәткә теҙләнде, Аллаһы Тәғәләнән үҙенең һәм ҡәүеменең ҡылған гөнаһтары өсөн бер туҡтауһыҙ тәүбә итте, рәхимлеккә, шәфҡәткә өмөтләнде. Әйтерҙәр, Аллаһы Тәғәлә үҙенең ҡолдарын ярлыҡар, әгәр ҙә улар аҙашҡандарын аңлаһалар һәм Аллаһы Тәғәләнең бары тик үҙенә генә һыйынһалар, тип.\nАллаһы Тәғәлә исеме менән ғибәҙәт ҡылған Иблискә ут яҡын килә алманы. Быны күреп, ул тағы ла нығыраҡ һәм көслөрәк итеп уҡыуын белде. Ғибәҙәте ысын мәғәнәһендә ысын күңеленән ине. Аллаһы Тәғәләнән ярлыҡау иреште һәм Иблисте ут дәһшәтендә ҡалған ер өҫтөнән, башҡа ендәрҙән айырып, күккә күтәрҙе. Был хәлдәрең кисергәнлектән, Иблис ғибәҙәтен ташламаны. Башҡа ендәр иһә ер йөҙөнән тамуҡ ҡырына ҡыуылдылар.\nИблис күктәрҙең беренсе ҡатында ҡалдырылды. Мең йыл ғибәҙәттә булды. Был тиклем дә дин эйәһе һәм ҡолоҡ ҡылыуы өсөн Аллаһы Тәғәлә уға фәрештәләрҙең барлыҡ сифаттарын бирҙе һәм исемен Ғазазил тип — атаны. Быға Иблис бик тә һөйөндө, хәҙер инде ул Иблис тә түгел, ен дә түгел, ә Ғазазил һәм ниндәй генә бит — фәрештә.\nАллаһы Тәғәлә уға тағы ла шәфҡәтен күрһәтте, ғилем эйәһе яһаны, күктәрҙең етенсе ҡатына күтәрҙе, йәннәткә индерҙе. Ғазазил һаман да ғибәҙәтен ташламаны, фәрештәләргә имам булып, уларға серҙәрҙе асып, ғилем өләшә башланы. Дәрәжәһе үҫте.\nШунан ҡала әйтерҙәр: шайтан да имамлыҡ иткән тип. Был һүҙҙәр хаҡ булыр. Бының өсөн бер ҙә алыҫ бараһы түгел, кешеләр араһында үҙҙәрен ғилемсе бәндәләр итеп күрһәткән йәһилдәргә ғына бағырға кәрәк, барыһы ла асыҡтан-асыҡ күренер. Хәҙер шундай кешеләр бар, үҙҙәрен имам дәрәжәһендә йөрөтөрҙәр, әммә күңелдәре диндән бик алыҫта торор, ҡулдарына «Ҡөръән» алып, уны уҡыр булһалар ҙа, халыҡ алдында мөнбәр тотып, хөтбә үә намаҙҙа бәндәләрҙе үҙҙәренә эйәртһәләрҙә ни хикмәт, ҡылған ғәмәлдәре һәм һөйләгән һүҙҙәре менән Аллаһы Тәғәлә теләгән үә өмөт иткән фиғелдәрҙән алыҫта ҡалырҙар, ғәйепһеҙ бәндәләрҙе кәмһетеп, уларҙың өҫтөнә бысраҡ атарҙар, нисек тә булһа үҙҙәрен өҫтөн сығарырға теләп, башҡаларҙы иҙеп-йәберләп үтәрҙәр. Бындайҙар майҙан алдында бер төрлө һүҙ йөрөтөп, халыҡ артына баҫыуға, арҡаларына сыбыртҡы менән һуғырға ла күп һорамаҫтар. Ундай имамдарҙа иман да, дин дә тормаҫ. Ҡылған ғибәҙәттәре Хаҡ Тәғәләгә барып ирешмәҫ, аҙашыу үә алдау сыйфатын тотор. Шайтан да имам булған, әммә тәкәбберлекте үҙенә юлдаш итеп алған.\nҒазазил етенсе күк ҡатламында ете мең етмеш йыл ғибәҙәт итә. Хәсән Басри хәҙрәттәренән бөгөнгө көнгә килеп ирешкән мәғлүмәт буйынса шул билдәле, Аллаһы Тәғәлә уны ожмах хазинаһының һаҡсыһы дәрәжәһенә күтәрҙе. Бындай ҙа оло хөрмәттәр өсөн, билдәле, шөкөрҙәр ҡылмайса мөмкин түгел. Ғазазил бәндәләр хисабында ҡалды. Йәннәт үә күктәрҙә уның ирке бар ине. Имам булараҡ, ул үҙенә бөтөн фәрештәләрҙең олоһон-кесеһен эйәртеп, Хаҡ Тәғәләнең серҙәрен күрһәтеп йөрөнө. Ҡулында йәннә хазинаһының асҡыстары булғанлыҡтан барыһына ла үҙен хужа итеп хис итте. Әммә, ни тиклем генә ғорур булмаһын, үҙен бик ожмаҡ эйәһе тип хис итеүенә ҡарамаҫтан, Аллаһы Тәғәләгә ғибәҙәттән өҙөлмәне, башҡаларға ла өйрәтте ул. Йәннәттә үҙен мәңгелек ҡаласаҡ зат кеүек белде!\nКөндәрҙән бер көндө Ғазазил ғәҙәте буйынса йәннәт ишеген асып сыҡты, Аллаһы Тәғәләгә шөкөр-рәхмәттәрен еткерҙе һәм:\n— И Алла, ер өҫтөндәге ваҡыттарымда күпме ауырлыҡтар күреп, был көнөмдә һарайында бик матур гиҙеп йөрөрмөн, ҡайғы-хәсрәттең ни-нимә икәнлеген дә белмәмен, рәхим-шәфҡәт эйәһе булыуҙарыңа һөйөнөс үә шатлыҡтар кисереп, сәғәҙәт диңгеҙҙәрендә йөҙәрмен, ҡайһы ҡолоңа был тиклем ниғмәттәр насыйп булыр, белмәмен, үҙемде затығыҙға ҡаратып тотармын, — тип доға ҡылды һәм өҫкә табан баҡты. Унда Аллаһы Тәғәләнең бөйөк серҙәренән булған береһе асылды, Ғазазилға тәҡдирен белдерергә теләне, күҙҙәрен йәннәт ишегенең өҫтөнә йүнәлдерҙе.\nБынан шул билдәле булды, әгәр ҙә Аллаһы Тәғәлә үҙенең ҡолдарына килер көндәрҙә нимә күрергә яҙғанлыҡты белдерергә теләһә, берәй көнөндә ишара итәр, шуның менән тура, хәҡиҡәт юлын һайларға талап ҡуяр. Әгәр ҙә бәндәнең башында Хаҡ Тәғәләнән килгән ғилем юҡ икән һәм дә күңеле лә йоҡлап ҡалған булһа, эше — ҡурҡыныс. Күҙенә төртөлөп торғанды атлап үтәр, үҙен һәләкәт баҙарына килтерер һәм иманы менән һатыу итәр. Ғазазил менән дә шул уҡ хәл булманымы? Ул да үҙенә-үҙе соҡор ҡаҙманымы? Барыһы ла мин-минлек, тәкәбәрлек, үҙ-үҙеңә ышаныу билгеһе, барыһы ла ахмаҡлыҡ емеше, барыһы ла ҡылған эш менән күңел сафлығының бер-береһенә ярашмауы сәбәбенән. Әҙәм балаларының кемлеге үҙҙәренән булған кеүек, һайлаған юлдары ла тотҡан теләктәренән. Кешеләр башҡаларға атап бәддоға уҡыр алдынан үҙҙәренә күҙ сите менән генә булһа ла күҙ ташлаһындар. Юғиһә Мәккә ҡалаһынан һижрәт ҡылғансы кәферҙәргә атап ләғнәт уҡыуын кемдәр генә үтенмәне, әммә Мөхәммәд пәйғәмбәр уларға күнмәне, ҡарындаштарын ла, дошмандарына ла йәбер күрһәтергә теләмәне, уларҙың ахмаҡлыҡтарына түҙеп йәшәне. Хаҡ бәндәләр бына шулай үҙ-үҙҙәрен ҡулда тотҡанда ғына сөннәт эйәһе булып хисаплана алалар.\nҒазазилдың күҙҙәре йәннәт ишегенең өҫтөнә табан күтәрелде, унда ул Аллаһы Тәғәлә әмерен тотмаған бер ҡолдың ожмахтан һөрөләсәге тураһында яҙылған яҙыуҙы уҡыны. Был хәбәрҙән һуң йөрәге әрнеп ҡуйҙы һәм үҙ-үҙен белештермәйенсә, үтенеп:\n-- Әй, Аллаһы Тәғәлә, әгәр ҙә әмереңде үтәмәйсә йәнәттән һөрөләсәк бер ҡоллоң буласаҡ икән, ул ваҡытта уға атап ләғнәт уҡырға рөхсәт бир?! — тип һораны.\nҠат-ҡат үтеүенән һуң Аллаһы Тәғәлә рөхсәтен ирештерҙе. Ғазазил мең йыл рәттән бер артлы ләғънәт уҡыны. Әммә уның үҙенә әйләнеп ҡайтасағын белмәне.\nӘйтерҙәр, кешене ҡарғама, яртыһы үҙеңә ҡайтыр, тип. Бынан шул билдәле булды: кешегә яманлыҡ теләгән үә ләғнәт уҡыған кешеләрҙең үҙ өҫтәренә яфаһы төшәр, бәддоғаның бергә бүлешергә тура килер. Бәндәләр өҫтөнә ямалыҡ юллаған бәндәләр, дөрөҫөн әйткәндә, ҡәһәр һуҡҡан Иблис эйәрсене булырҙар. Сөнки ләғнәтте уҡыусы кеше, иң беренсе, Шайтан ине, наҙандар уға эйәрҙеләр, итәгенә тағылдылар, ғазап баҙына табан юл тоттолар.\n- Мең йыл буйына ләғънәт уҡыны, Ғазазилдың күңеле тынысланды.\nШунда Аллаһы Тәғәләнең хәбәре иреште: ер йөҙөнөң мәлиге итеп Әҙәмде яратасаҡ икән. Ниндәй хикмәт, тәкәбберлеге арҡаһында Ғазазилдың күңелендә көнсөллөк уты ҡайнап сыҡты. Әйтерҙәр, был ла уттан зәһәр ут юҡ, тип, хәсәтлек (хөсөтлөк), яғни көнсөллөк, Ғазазилдың күңел күҙен ҡаплап китте, һәләкәткә йүнәлдерҙе.\nАллаһ Тәғәлә тарафынан Әҙәм ғәләйһиссәләм яратылды. Унан һуң Аллаһы Тәбарәкә үә Тәғәлә Әҙәм ғәләйһиссәләмгә сәждә ҡылмаҡлыҡ менән фәрештәләргә әмер ҡылды, Иблистән башҡалары сәждә ҡылдылар. Ул ләғин сәждә ҡалмағанлығы өсөн Аллаһы Тәғәләнең эргәһенән һөрөлөп, ләғнәттә ҡалды, унан һуң Аллаһы Тәғәлә фәрештәләргә йәннәттән бер тәхет килтереп, Әҙәм ғәләйһис-сәләмде ултыртып, күктәрҙе сәйәр ҡылдырырға әмер ҡылды. Тәхетте килтереп, Әҙәм ғәләйһиссәләмде ултыртып, күктәрҙе сәйәр ҡылдырҙылар, унһигеҙ мең пәрҙәләрҙе һәм һәр береһендә нәмәләр бар, һәммәһен сәйәр ҡылды. Унан һуң Аллаһы Тәғәлә Әҙәм ғәләйһиссәләм өсөн ҡанаттары, баштары, ҡойроҡтары төрлө гәүһәрҙәр менән зиннәтләнгән Мәймүнә исемендә бер ат яратты. Әҙәм ғәләйһиссәләм атҡа атланып, тирә-яғында фәрештәләр йөрөгән хәлдә йәннәткә инделәр. Йәннәткә ингәндән һуң, Аллаһы Тәғәлә йоҡоны яратты.\nӘҙәм ғәләйһиссәләм йоҡланы. Аллаһы Тәғәлә шул ваҡыт Әҙәмдең һул яҡ ҡабырғаһынан хәҙрәте Һауаны яратты, уны зиннәт менән зиннәтләне. Шул хәлдә Әҙәм ғәләйһиссәләмдең башы осонда ултырҙы.\nХәҙрәте Әҙәм, уянғандан һуң, хәҙрәте Һауаны күрҙе. Фәрештәләр, һынар өсөн, хәҙрәте Әҙәмдән:\n— Был кем? — тип һоранылар.\n— Һауалыр, — тип яуап бирҙе.\nТағы бер ҡат: .\n— Ни өсөн Һауа тип әйтәһең? — тинеләр.\n— Ит менән ҡандан яратылғаны өсөн, — тине.\nБер ни тиклем ваҡыт шул йәннәттә булып Аллаһы Тәғәлә тарафынан тыйылған нәмәне ашап, ғәйепле булып, Әҙәм Һауа менән йәннәттән сығарылалар. Өҫтәрендәге кейемдәре юғалды, бары ике япраҡ менән ғәүрәттәрен ураттылар, кәүҙәләре алмашынып, тәңкә менән ҡапланған тәндәре тирегә әйләнде. Бары тик, иҫтәренә төшөрһөндәр өсөн, бармаҡ остарында ғына ҡалды.\nЙәннәттән сығарылғас, Әҙәм — Сәрәндип тауына (Цейлонда), Һауа —Хижаз ере тирәһенә төштө, бер-береһенән өс йөҙ йыл айырым торҙолар һәм, үкенеп, һәр икеһе иланылар.\nӘҙәм менән Һауа хәҙрәттәребеҙҙең баштарына килгән бөтә бәләләр Аллаһы Тәғәләнең әмерен боҙғандары өсөн булған кеүек, Иблис өҫтөндә лә ләғнәт Хаҡ Тәғәләнең теләгенә буйһонмауынан килде. Шулай итеп, яратылыштарынан уҡ башлап ендәр менән әҙәмдәр бер-береһенә дошман итеп үҙҙәрен күрһәттеләр. Бынан һуң, хаҡлы бәндәләр һис ҡасан да Шайтанға эйәрмәҫтәр, тигән өмөттә ҡалырға мөмкин ине, әммә лә ләкин лә барыһы ла тигеҙ үә тәртиптә генә бара алманы шул.\nБоронғо ғәрәптәр Иблисты «Харис» тип атап йөрөттөләр. Аллаһы Тәғәлә Әҙәмде тупраҡтан бар ҡылыуға, уға йән индермәгән ваҡытта эргәһенә Ғазазил килде. Эсенә төрттө. Ауыҙынан кереп, артынан сыҡты. Имам һәм ғилем эйәһе булыуы менән ғорурланып, шәкерттәре алдында:\n— Был буш эсле бит. Нисек фәрештәләрҙән өҫтөн торһын, ти. Мин унан түбән булһам, гөнаһ алам, өҫтөн сыҡһам, үҙен һәләк итәм, — тип белдерҙе. Әҙәмде юҡ итеү юлдарын эҙләне.\nИблис, Әҙәм ғәләйһиссәләмде хурлыҡлы итеүгә иреште, әммә үҙе лә күктәрҙән ерҙәргә һөрөлде, һәр хәлдә оса, йүгерә, йөҙә белә ине. Ә был һөнәрҙәрҙең береһе лә — Әҙәмдә күренмәне.\nШайтандың ҡеүәте етешкән әйберҙәрҙең өстән беренә генә уның көсө етә ине, ул да булһа, аяҡ өҫтө йөрөү. Ә юлға сыҡҡан бәндәләрҙе аҙаштырыуы бик еңел, сөнки улар ҡанатҡа таянмайҙар, дөрөҫ барғандарын күктән күрә алмайҙар, һыуға керһәләр, хәлдәре бөтөп, һыу төбөнә батыр булалар. Шуның өсөн дә Шайтан әҙәмдәрҙе аҙаштыра, юлдан яҙҙыра торған ине. Был хәлдә Әҙәм ғәләйһиссәләм бик күп яуызлыҡтарын күрҙе һәм Аллаһы Тәғәләнән бер фәрештә үтенде, ярҙамын һораны.\nБәндәләрҙе юлдан яҙҙырмаһын өсөн, Шайтанға ҡаршы Аллаһы Тәғәлә Әҙәмдең ярҙамына тип Һади исемле юл күрһәтеүсе фәрештәне яратты; исемен атаған һәр кемдең янына килә, аҙашҡан ерҙән сығара, мәкерҙән һаҡлай торған булды. (Был осраҡта Аллаһ Тәғәләнән һорар кәрәк ярҙамсы фәрештәңде ебәр тип)\nӘйтерҙәр ти, әҙәм балалары, үҙ-үҙҙәрен онотоп, юлда артыҡ һүҙ һөйләшеп барғас һәм, бәхәскә кереп, берһен-берһе кәмһеткәс, уларҙың ҡаршыларына бер зат осраны. Ҡиәфәте бер йолҡош кешене хәтерләтә ине. Юлсылар, уны туҡтатып, юл һоранылар. Был зат уларға, фәлән табанға барығыҙ, тип күрһәтте. Киттеләр. Әммә донъяның бөтөнләй икенсе яғына килеп сыҡтылар. Бында ендәр мәжлес ҡороп, эсеп — йырлашып ята инеләр. Юлсылар, аңдарыңа килеп, тиҙ генә боролдолар ҙа элекке эҙҙәренә төштөләр. Тағын шул кеше осраны. Әммә юл белешмәнеләр, бәлки, ҡамсыларын сығарып, һуғырға ниәтләнеләр, бары тик һуға ғына алманылар, теге зат юҡҡа сыҡты. Шуның менән беленде, Шайтан булған икән.\nЮлсылар төбәп барыуҙарын белделәр, бары тик аҙашҡан ерҙәренән сыға алманылар. Шунан һуң, саф урынға килеп, таҙа һыуҙан тәһәрәтләнеп, Аллаһ Тәғәләгә үтенеп намаҙ уҡынылар һәм юл күрһәтеүен үтенделәр. Аттарына менеп атланғас, теҙгендәрен ебәреп; юлдың йүнәлешен Аллаһ Тәғәләгә тапшырҙылар һәм барыр ерҙәренә килеп сыҡтылар. Әйтерҙәр, ат башынан Һади фәрештә тотоп барҙы, тип.\nИблис:“Мин — уттан яратылған, ут булырмын, ул – ерҙән яратылған, ер булыр! – тип белдерә һәм: “Мин барыбер өҫтөн сығармын” – ти.\nБеҙгә Әҙәм балаларына, ошо донъяла аҙашмаҫ өсөн: “Әғүҙү билләһи минәш шайтанир раджим” — тип әйтергә ҡала. Мәғәнәһе: Иблис һәм уның ярандары шайтандарҙың ҡотортоуҙарынан ҡасып Аллаһ Тәғәләнең һағы аҫтына һыйынам.\nҠайһы бер мәғлүмәттәр Фәрит Яхиндең “Пәйғәмбәрҙәр, фәрештәләр, Әхирәт” китабынан алынды\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 17.02.2017 в 02:36, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


20 июндә Владимир Путин менән тура бәйләнеш була // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n22 июль, Дүшәмбе\nБашҡортостанда эҫе сигенә, ямғырҙар һаҡлана\n«Өфө» футбол клубы «Краснодар»ға еңелде\nБашҡортостанда мәктәп уҡытыусыларын педагогия университетында маҡсатлы уҡыта башлайҙар\n20 июндә Владимир Путин менән тура бәйләнеш була\n10:31, 10 июня 2019 Сәйәсәт\nФото: Рәсәй Президентының матбуғат хеҙмәте\n20 июндә Владимир Путин менән тура бәйләнеш була Фото: Рәсәй Президентының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2019 йыл, 10 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\n20 июндә «Владимир Путин менән тура бәйләнеш» махсус программаһы була. Дәүләт башлығы илдең ижтимағи-сәйәси һәм социаль-иҡтисади тормошона, шулай уҡ халыҡ-ара хәлгә ҡағылышлы һорауҙарға яуап бирә\nПрограмма «Беренсе», «Рәсәй 1», «Рәсәй 24», «НТВ», «ОТР», «МИР» телеканалдарында, «Маяҡ», «Хәбәрҙәр FM» һәм «Рәсәй радиоһы» радиостанцияларында эфирға сыға. Мәскәү ваҡыты буйынса көндөҙгө сәғәт 12-лә башлана, тип хәбәр итә Рәсәй Президентының рәсми сайты.\nҺорауҙы телефондан шылтыратып, СМС йәки ММС-хәбәр ебәреп, шулай уҡ программаның сайты йәки махсус мобиль ҡушымта аша бирергә мөмкин.\n«Тура бәйләнеш»кә мөрәжәғәттәр «Бәйләнештә» һәм «Класташтар» социаль селтәрҙәрендә лә ҡабул ителә.\nБынан тыш, «Мәскәү – Путинға» һәм «ОК Live» ҡушымталарынан файҙаланыусыларҙың эфир ваҡытында студия менән тура видеоэлемтәгә сығыу мөмкинлеге бар.\nҺорауҙар 9 июндә Мәскәү ваҡыты буйынса иртәнге сәғәт 8-ҙән 20 июнгә ҡәҙәр ҡабул ителә. Уларҙың ҡыҙыҡлылары һәм көнүҙәктәре тура эфир барышында Президентҡа еткерелә. Берҙәм хәбәрҙәрҙе эшкәртеү үҙәгенә 8–800–200–40–40 номеры буйынса Рәсәйҙең теләһә ниндәй мөйөшөнән шылтыратырға була. Ҡала һәм мобиль телефондарҙан шылтыратыу бушлай. Сит илдән хәбәрҙәрҙе эшкәртеү үҙәгенә +7–499–550–40–40, +7–495–539–40–40 телефондары буйынса шылтыратырға кәрәк.\n0–40–40 номерына SMS һәм MMS-хәбәрҙәр рәүешендәге һорауҙар Рәсәйҙең элемтә операторҙары телефонынан ғына ҡабул ителә. Хәбәр ебәреү бушлай. Һорауҙы рус телендә бирергә кәрәк, күләме 70 билдәнән артмаҫҡа тейеш.\n9 июндән һорауҙы «Мәскәү – Путинға» рәсми мобиль ҡушымта аша ла ебәрергә мөмкин.\n«Бәйләнештә» һәм «Класташтар» социаль селтәрҙәрендәге рәсми төркөмдәр – vk.com/moskvaputinu һәм ok.ru/moskvaputinu.\n20 июндә Программаның сайтында һәм Рәсәй йәмәғәт телевидениеһы (ОТР) эфирында сурдотәржемә менән трансляция була.\nТеги: Владимир Путин, тура бәйләнеш


Баш ҡалала август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде\n13:13, 18 августа 2016 Йәмғиәт\nБаш ҡалала август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде Фото: Олег Яровиков\nӨфөлә август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде. Был хаҡта Башҡортостан гидрометеорология үҙәге хәбәр итә. Шаршамбы Өфө-Дим метеостанцияһында термометр 35,6 градус күрһәткән. Быға тиклемге максимум — 34,8 градус 2014 йылда булған.\nӨфө-Авиация метеостанцияһында һауа температураһы — 35,1, Өфө-Гидрометүҙәк посында 35,3 градусҡа еткән. 17 августа республикала иң юғары һауа температураһы 32-36,9 градус булған.\nАлдағы көндәрҙә һауа торошонда үҙгәрештәр көтөлмәй.


АҘНА ЯҢЫЛЫҠТАРЫ. Быйыл 11 ай эсендә республикала 9 меңгә яҡын кеше эштән ҡыҫҡартылған\nБер аҙнала ғына Өфөлә йәшәүсе 372 кеше хеҙмәт урынһыҙ ҡалған, бер меңгә яҡыны тулы булмаған эш режимына күсерелгән. Эштән бушатылғандарҙың яртыһы баш ҡаланың мәшғүллек үҙәге ярҙамында вакансия тапҡан. Ҡалғандарының яҙмышы билдәһеҙ.\nТик бына шуныһы башҡа һыймай. Эш юҡ тибеҙ, ә предприятиелар хеҙмәткәрҙәр таба алмай. Бәлки, бик һирәк һөнәрҙәрҙер, әммә шулай ҙа. Эшләйем тигән кеше әмәлен таба. Квалификация үҙгәртә, хатта, яңы һөнәр үҙләштерә. Бигерәк тә ауылдарҙа заман талаптарына яраҡлашырға ашыҡмайбыҙ. Сит төбәктәргә барып ағас йығыуҙы хуп күрәбеҙ. Көньяҡ райондарҙа халыҡтың мәшғүллеген тәьмин итеү маҡсатында байтаҡ теген цехтары асылды. Хәҙер килеп унда эшләрҙәй кеше юҡ тип ситтән саҡырталар. Урындағы халыҡ эшләргә теләмәйме, әллә хужаларға шулай отошломо?


Өфөләге халыҡ-ара конференция диндарҙарҙы экстремизмға ҡаршы көрәштә берләштерергә тейеш\nБыл турала бөгөн башҡала үткән форумда Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диния назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин белдерҙе. Туғыҙынсы тапҡыр ойошторолған сарала быйыл донъяның төрлө ҡитғаларынан дин әһелдәре, ғалимдар ҡатнашты. Ҡунаҡтар араһында Мысырҙың билдәле Әл-Азхар университеты ректоры Ибраһим Сәләх, Иорданияның халыҡ-ара университеты профессоры Хәлид Абдулваххаб, Ирандың дәүләт советнигы Абдулраззак Ассад кеүек билдәле шәхестәр бар.\nФорум күмәкләп ҡөрьән уҡыуҙан башланды. Изге китаптағы хәҙистәр һәр мосолманға яҡшы таныш һәм камил. Әммә бөгөн тотош мосолман донъяһы низағһыҙ, тыныс ҡына йәшәй тип әйтеп булмай. Иң төп проблема экстремизм. Традицион исламға ышыҡланып, кире ағымдар ҙа барлыҡҡа килә. Улар кешеләрҙең башын бутап юлдан яҙҙыра һәм ҡара уйҙарын тормошҡа ашыра. Был күренеш бөтә төбкәтәргә лә хас.\nЭкстремизмға юл ҡуймау өсөн традицион исламды үҫтереү мотлаҡ. Сөнки кире ағымдарға ҡушылыу аңһыҙлыҡтан, ғилем етешмәүҙән килә. Балалар, йәштәр араһында аңлатыу эштәре талап ителә. Икенсенән, бөгөн мәсет-мәхәлләләр, дин әһелдәре үҙҙәре лә яҡлауға мохтаж. Хеҙмәт хаҡы түбән булыу сәбәпле, йәш муллалар иман йорттарынан китә. Әле 7 мең ярым имамдың 80 проценты 75 йәште үткән.\nТағы бер мәсьәлә-уҡыу әсбаптары. Форумда ҡатнашыусылар билдәләүенсә, беҙҙә бөйөк шәхестәрҙе ситтән эҙләү, уларға эйәреү көслө. Шул уҡ ваҡытта үҙебеҙҙең билдәле дин әһелдәренең, мәғрифәтселәрҙең тормошо тәрәндән өйрәнелмәгән. Башҡортостандың бөтә донъяға билдәле Зәйнулла Рәсулев, Ризаитдин Фәхретдинов, Мифтахетдин Аҡмулла кеүек шәхестәре бар. Уларҙың тәғлимәттәрен уҡытыу күпкә отошло булыр ине. Сараны ойошторған Башҡорт дәүләт педагогия университеты ошо эште яйға һала башлаған.\nИслам бер, әммә һәр төбәктең быуаттар буйы формалашҡан үҙенә генә хас һыҙаттары бар. Был шулай уҡ кейемгә лә ҡағыла. Мәҫәлән, әле беҙҙә лә күҙҙе генә ҡалдырып пәрәнжә ябынып йөрөүселәр осрай. Әммә әүәл пәрәнжәне сүллектәрҙә йәшәгән ҡатын-ҡыҙҙар ҡомдан, ҡояш нурынан һаҡланыу өсөн бөркәнгән. Беҙҙә иһә кейем ҡаплы булһа ла, бит асыҡ ҡалған. Ата-баларҙан ҡалған дини ҡанундарҙы үтәгәндә, дингә ышаныуҙа ла сама белгәндә артыҡ шик-шөбһәләргә урын ҡалмаясаҡ, ти диндарҙар.\nТәлғәт Тажетдин, Рәсәй мосолмандарының үҙәк диниә назараты рәйесе: «Бар аңлашмаусанлыҡтан белем етмәүҙән башлана. Бөгөн беҙгә тәү сиратта уҡытыу системаһындағы проблемаларҙы хәл итеү кәрәк. Һәм кадрҙарҙы йәшәртеү буйынса эш алып барыу мотлаҡ. Шул ваҡытта күп һорауҙар бер ҡыйынлыҡһыҙ хәл ителәсәк».\nБөгөн Ираҡта һәм Сирияла изге тип күрһәтелергә тырышҡан һуғыш ислам диненә тап төшөрә. Тәлғәт Тажетдин әйтеүенсә, радикаль йүнәлештәргә ҡаршы традицион динде үҫтереп кенә көрәшергә мөмкин. Бының өсөн инде тәү сиратта белем биреү, уҡытыу кимәлен камиллаштырыу мөһим. Өфөләге халыҡ-ара конференция тап ошо маҡсатты күҙ уңында тота ла инде- Мәғрифәтселек системаһын камиллаштырыу. Был хаҡта исламда кеше бишектән ләхеткә тиклем ғилем эстәргә тейеш, тип әйтелә.


Быуатҡа тиң тормош юлынан...\n...Үтеп кенә барған, һай, ғүмерҙең\nАлдарына сығып йүгерҙем, - тип йырлана беҙҙең төбәктә сыҡҡан “Мәндем буйы” йырында. Сәйетбаба мәҙәни ял үҙәгендә үткәрелгән сараның түрендә ултырыусы йәштәре туҡһанды уҙған инәй-аҡһаҡалдарҙың ҡайһыһына ла килешер ине был һүҙҙәр. Үткән йылдарға, юлдарға, күргән-кисергәндәргә бирешмәй, һынмай-һығылмай Ваҡыттың үҙе менән бәхәскә инепме,әллә ярапмы йәшәй бит улар. Егерменсе быуат баштарында донъяға килеп, иң дәһшәтле Бөйөк Ватан һуғышы мәлдәрендә тиҙ арала өлкәнәйергә мәжбүр булған үҫмерҙәр улар, үҙәккә үткән аслығын да, елеккә үткән һыуығын да, күтәргеһеҙ ауырлыҡтар ҙа, йән өшөткөс юғалтыуҙар ҙа кисергән быуын. Советтар Союзы өсөн үҙҙәрен аямай хеҙмәт иткән быуын, юғары идеалдар менән янып, ана-бына коммунизм тигән хөрриәт көткән быуын...\nБайрамға 90-98 йәшлек 13 кеше саҡырылһа ла, шуларҙан бишәүе генә килә алды. Рәзәнә Фәррәх ҡыҙы Фәттәхова, Бибиниса Мәхмүт ҡыҙы Фәхриева (Ҡаранйылға ауылы), Асия Сәғәҙәт ҡыҙы Шаһиева, Мөнирә Кинйәғол ҡыҙы Ғәзизова, Әхмәт Әхмәтша улы Латипов, Ғәлимйән Мөхәмәтйән улы Шакиров, Абдулла Әхмәҙи улы Байбулдин 90 йәшлек юбилейҙарын ҡаршылаһа, Ғәйшә Мөхтәр ҡыҙы Яхина, Мәүлиҙә Шәмсетдин ҡыҙы Фәтҡоловалар - 91, Маһира Әбдрахман ҡыҙы Ноғоманова (Ҡаранйылға), Хәлиҙә Әбдрәхим ҡыҙы Рәхимова - 93, Минебикә Хажиәхмәт ҡыҙы Фәттәхова - 94, Маһира Мансур ҡыҙы Ғәрифуллина 98 йәште ашаҡлағандар икән. Уларҙың ошо йәшкә етеүҙәре балалары, туғандары ғына түгел, бөтә ауыл өсөн шатлыҡ. Сабырлыҡ, уңғанлыҡ, аҡыл, миһырбанлыҡ өлгөһө булған өләсәйҙәр, олатайҙар булыуы беҙҙең тормошҡа йәм бирә.\n“Шакиров авый”. Сәйетбаба мәктәбендә уҡыған олоһо-кесеһе “Башланғыс хәрби әҙерлек” дәресен алып барыусы уҡытыусыны шулай тип йөрөттө. Шәмдәй төҙ кәүҙәле, үҙен хәрбиҙәрсә етди тотҡан уҙаманды тәү күргәндә нисек иҫемдә ҡалдырғанмын, ул әле лә ныҡлы икән. Ғәлимйән Мөхәмәтйән улының насар ғәҙәттәрҙән йыраҡ тороуы, өлгөлө ғаилә башлығы, донъяһында ысын хужа булыуы - барыһы ла йәше менән генә түгел, ә бәлки йәшәйеше менән дә уҡыусыларына үрнәк, атҡарылаһы бер бейеклек булып ҡалалыр.\nБалаларҙы ата-әсәләренә оҡшатып таныусан ололар. Мәүлиҙә Фәтҡолованы иһә ейәнсәренә оҡшатып танығайным заманында. Ул саҡта етмеште уҙған инәйҙең зыңғырлап торған яңғырауыҡлы тауышына, иркен тынына хайран ҡалып тыңлағайным. Районда уҙғарыла килгән Зәки Мәхмүтов исемендәге Оҙон көй конкурсында ҡатнашҡайны ул. Бөгөнгө көндә Мәүлиҙә инәй 9 ейән-ейәнсәргә, 14 бүлә-бүләсәргә яратҡан өләсәй, тормош юлдашы Зәйнулла бабай менән бергә 55 йыл ғүмер иткәндәр. Һигеҙ балаға ғүмер бүләк итеп, I, II дәрәжә "Әсәлек даны" миҙалдары менән бүләкләнгән.\nҠаранйылға ауылы моңлоларға бай ул. Мәүлиҙә инәй кеүек, 1925 йылғы Маһира Ноғоманова ла моң эйәләренең береһе. Бәләкәйҙән оло тормош һынауҙарын үтеп, тормоштоң әсе һынауҙарына бирешмәйенсә, арымай-талмай тыуған колхозына хеҙмәт итеп хаҡлы ялға сыға. Әлеге көндә тыуған ауылында барына шөкөр, юғына сабыр итеп улы Вәкил менән гөрләтеп донъя көтөп ята Маһира инәй.\nМатурлығы менән һушымды алған Мөнирә Ғәзизова Ауырғазы районының Үтәймулла ауылынан Сәйетбабаға килен булып төшкән. Тормош иптәше Мәүлембирҙе менән йылдар ауыр тип тормай, нәҫел ағасын дауам итеп, аҡыллы, тәүфиҡлы, мәрхәмәтле 9 бала үҫтергәндәр. Хәҙерге көндә Мөнирә инәйҙең 23 ейән-ейәнсәре, 15 бүлә-бүләсәрҙәре илебеҙҙең төрлө яҡтарына таралып матур донъя көтә.\nАтайымдың ике туған апаһы Асия Шаһиева ғаиләбеҙҙең айырылғыһыҙ өлөшө лә, ғорурлығыбыҙ ҙа, серҙәшебеҙ ҙә. Күптән хаҡлы ялға сыҡҡан ҡыҙҙарына ғына түгел, ейәнсәрҙәренә лә кәңәшсе лә, терәк тә ул. Йәштән яңғыҙ ҡалғас, нисек салғыһын да, көрәген дә, балтаһын да үҙе тотҡан, һаман да шулай ул, үҙ донъяһын үҙе көтә, ихатаһында ла, йортонда ла бөхтәлек, тәҙрә төптәре гөл менән тулы, баҡсаһында ла күҙҙең яуын алырлыҡ сәскәләр үҫтерә.\nТормошҡа ғашиҡ булып йәшәһәң генә матур ғүмер итеп булалыр. Быуатҡа тиң ғүмер өсөн иһә ниндәй йәшәү көсө кәрәк! “Ҡарты барҙың ырыҫы бар” тигән халыҡ. Шөкөр, ырыҫыбыҙ бар икән!\nКисәлә юбилярҙарҙың яҡындары, балалары, Сәйетбаба ауыл биләмәһе башлығы А.Сәйфуллин, ветерандар советы рәйесе З.Ишмырҙин, тарихи-мәҙәни үҙәк белгесе Р.Мәүлетҡолов, әүҙем йәмәғәтсе М.Вәлиева һ.б. тәбрикләү һүҙе әйттеләр, күркәм концерт номерҙарына күңел хушланды. Ҡарттарыбыҙға һаулыҡ насип итһен, тормошҡа ҡыҙыҡһыныуҙары һүрелерлек бәләләр килмәһен, ә ҡалғандарға уларға тиң ғүмер һәм йәшәү көсө булһын ине...


Иҫке Арзамат ауыл Советы (Мишкә районы) — Башҡорт Википедияһы\nИҫке Арзамат ауыл Советы (Мишкә районы)\nИҫке Арзамат ауыл Советы\n1213 кеше (1 ғинуар 2018)\nИҫке Арзамат ауыл Советы —Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.\nАдминистратив үҙәге — Кесе Нәкәрәк ауылы.\nИҫке Арзамат ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\n1453 ↘1433 ↘1329 ↘1293 ↘1284 ↗1288 ↘1285\n1 Кесе Нәкәрәк ауыл, административ үҙәк ↘454\n2 Иҫке Арзамат ауыл ↘570\n3 Озерки ауыл ↘226\n4 Иҫке Нәкәрәк ауыл ↘50\n5 Крещенский ауыл ↘29\nБилдәле шәхестәре [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКостарев Антон Дмитриевич (1928 йыл, 18 сентябрь —1985 йыл, 15 август) — механизатор, «Урал» колхозында гараж мөдире, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).\n↑ КОСТАРЕВ Антон Дмитриевич - Башкирская энциклопедия\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Арзамат_ауыл_Советы_(Мишкә_районы)&oldid=831587 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:24 18 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


Министр менән «Типә-тиң һөйләшеү» » "Урал" гәзите\nБелорет металлургия колледжы студенттары «Типә-тиң һөйләшеү» федераль проектында ҡатнашты.\nБыл проект илебеҙҙең 400 юғары һәм махсус уҡыу йорттарында 200 меңләгән студент ҡатнашлығында үтә. 1 июндә 220-ләгән колледж студенты Башҡортостан Респуб- ликаһы йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта менән осрашты. Сарала муниципаль район хакимиәте башлығы Владислав Миронов, металлургия колледжы директоры Ғәлим Хөбөтдинов ҡатнашты.\nБыл яңы эш форматы - юғары һөҙөмтәләргә ирешкән билдәле кешеләр менән осрашыу, типә-тиң аралашыу, йәштәргә Рәсәйҙең төрлө өлкәлә һәм төбәктә уңыштарға ирешеп булған мөмкинлектәр иле икәнлеген уңышлы һәм билдәле шәхестәр миҫалында күрһәтеү.\nСпорт темаһы колледж студенттарына яҡын. Белорет металлургия колледжында үткән осрашыуҙың «һорау-яуап» форматы йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры менән студенттар араһындағы әңгәмәне тағы ла йәнләндереп ебәрҙе. Йәштәр министрға республикала спорттың үҫеше, лидерлыҡ сифаттары, гранттар, Олимпиада, заман афәте - наркоманияға ҡағылышлы һорауҙар бирҙе.\n- Бөгөн республиканың йәш быуын вәкилдәре спортты һайлай. Был заман кешеһенең актив йәшәү рәүеше. Спорт шәхестә характерҙы һәм ихтыяр көсөн нығыта, - тине министр.\nАндрей Иванюта менән осрашыу студенттарҙа йылы тәьҫораттар ҡалдырҙы. Был осрашыуҙар файҙалы. Бындай сарала юғары, махсус уҡыу йорттары студенттары бергә йыйыла, республикабыҙҙы күтәрерлек көслө шәхестәрҙән яңы идеялар, дәрт ала һәм илебеҙҙең лайыҡлы шәхесе булыу өсөн көсөн йәлләмәй, тине һөйләшеүҙә ҡатнашҡан йәштәр.\nЙәнле һөйләшеүҙән һуң студенттар республика министры Андрей Иванюта менән селфи эшләне.


Хеҙмәте барҙың хөрмәте бар » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Хеҙмәте барҙың хөрмәте бар\n30 бүләкләнеүсенең яртыһынан күбеһе - медицина хеҙмәткәрҙәре. Һаулыҡ һағында тороусы аҡ халатлыларҙың хеҙмәте айырыуса юғары баһаға лайыҡ икәнен һәр кем яҡшы белә. Тиҙ ярҙам бүлегенең өлкән фельд-шеры Людмила Емельянова «РФ Һаулыҡ һаҡлау отличнигы», ҡатын-ҡыҙ-ҙар консультацияһының шәфҡәт туташы Гөлдәр Садиҡова, Туңғатар табип амбулаторияһының тиҙ ярҙам бүлеге фельдшеры Айгөл Хөснөтдинова, үҙәк ҡала дауаханаһы-ның анестезиолог-реа-ниматологы Айнур Фәсхетдинов, табип-травматолог Илгиз Яруллин «БР Һаулыҡ һаҡлау отличнигы» билдәһе, дауалау буйынса баш табип урынбаҫары Наилә Фәхретдинова, нев-рология бүлеге мөдире Хазина Сөләймәнова, хирургия бүлегенең өлкән шәфҡәт туташы Илүзә Кинйәбаева, трансфузиология ка-бинеты шәфҡәт туташы Зәйтүнә Әбдрәшитова, акушер бүлеге мөдире, акушер-гинеколог Азамат Мәзитов, гинекология бүлеге шәфҡәт туташы Зөлфиә Ғниәтуллина, Учалы участка дауахана-һы өлкән шәфҡәт туташы Фәриҙә Яруллина, кли-ника-диагностика лабора-торияһы бүлеге лаборанты Гүзәл Шәғәпова, Туңғатар табип амбулаторияһы шәфҡәт туташы Резеда Шәрәфүтдинова һәм башҡа күптәр РФ һәм БР Һаулыҡ һаҡлау ми-нистрлығының Почет грамоталары менән наг-радландылар.\n«БР мәғариф отличнигы» исеменә Комсомольск урта мәктәбе директоры, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлшат Вилданова лайыҡ булды. Гөлшат Закирйән ҡыҙы егерме йылдан ашыу ғүмерен балаларға белем биреүгә арнаған. Уҡыусылары йыл һайын ҡала-район, төбәк олим-пиадаларында призлы урын яулай. Берҙәм дәүләт имтихандарында яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтәләр. Уҡытыусылыҡ һөнәре Гөл-шат Закирйән ҡыҙының ғаиләһендә династия бу-йынса дауам итә. Әсәһе башланғыс кластар уҡы-тыусыһы, ҡыҙы Айгөл Башҡорт дәүләт педагогия университетында белем ала, киләсәктә филолог булырға йыйына. Ҡайныһы ла уҡытыусы икән. «Бер ваҡыт ҡыҙым ике яҡ нәҫел-дә йәмғеһе 44 педагог булғанын барлап сығарҙы. Балалар менән эшләү - беҙҙең ҡаныбыҙҙа», - ти ул.\nИлсе ауыл Советы белгесе Сәлиә Әхмәтова урындағы үҙидара ор-гандарында оҙайлы һәм фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн «БР муниципаль берәмектәр советы» Ассоциацияһы-ның Почет грамотаһы ме-нән билдәләнде. Бүләк-ләнеүселәр исемлегендә Учалы тегеү фабрикаһы эшселәренең дә булыуы ҡыуаныслы күренеш. Әлфиә Нотфуллина, Нә-симә Камалетдинова Уча-лы район хакимиәтенең Почет грамоталары ме-нән бүләкләнде. Алтын юбилейҙарын билдәләгән Фәниә һәм Камса Яруллиндар ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Камса Фәйзулла улы оҙаҡ йылдар «Урал таштары» йәмғиәтендә таш юныусы, таш ҡырҡыусы булып хеҙмәт итә, тормош иптәше Фәниә Әсфәнди-әр ҡыҙы Учалы районы хакимиәтендә йыйыштырыусы булып эшләй. Матур ҡартлыҡ кисереүсе парға БР Башлығының ҡотлау һүҙҙәре еткерелде һәм иҫтәлеккә бүләк тапшырылды.\nУңыш серен беләләр\nТуңғатар табип амбулаторияһында «Тиҙ ярҙам» пункты 1995 йыл Учалы үҙәк ҡала дауаханаһының филиалы булып эшләй башланы. Филиал Устиново ауылынан алып... Тотош уҡырға


Яңы техника һатып алынды һәм хеҙмәтләндереүҙәр күләме арттырылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЯңы техника һатып алынды һәм хеҙмәтләндереүҙәр күләме арттырылды\n17:29, 13 апреля 2009 Иҡтисад\nБашҡортостан Сауҙа-сәнәғәт палатаһының Урал аръяғы филиалы юғарыраҡ кимәлгә сыҡты. Иҫке компьютер техникаһы яңыһына алмаштырылды, яңы компьютер программалары һатып алынды, хеҙмәткәрҙәрҙең квалификацияһы күтәрелде. Башҡортостан Сауҙа-сәнәғәт палатаһы беренсе квартал йомғаҡтары буйынса Урал аръяғы филиалында билдәләнгән яҡшы күрһәткестәрҙе тап шуның менән аңлата.\nБөтә ерҙә көрсөк күренештәренә ҡарамаҫтан, филиал хужалыҡ итеүсе субъекттарға күрһәткән хеҙмәтләндереүҙәр күләме 427 мең һум тәшкил итте. Был бер йыл элеккегә ҡарағанда ике ярым тапҡырға күберәк һәм планлаштырылғандан да артығыраҡ.\nБР Сауҙа-сәнәғәт палатаһынан хәбәр итеүҙәренсә, керемдең төп күләмен баһалау эшмәкәрлеге тәьмин итте. Филиалдың техник йыһазланышы яҡшырыу менән был йүнәлештә эш айырыуса әүҙемләште.\nТеги: Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, керем


Протистар — Башҡорт Википедияһы\nПроти́стар (бор. грек. πρώτιστος «иң тәүге, беренсе») — парафилик төркөм. Улар хайуандарға, үҫемлектәргә һәм бәшмәктәргә инмәй. Исем атамаһы Эрнст Геккел тарафынан 1886 йыл керетелгән. Шулай ҙа бөгөнгө ҡараш менән уны 1969 йыл Роберт Уиттекер беренсе булып ҡулланған. Ул «биш батшалыҡ системалары» авторы. Традиция буйынса протистарҙы бер күҙәнәклеләр (Protozoa), ылымыҡтар (Algae) һәм бәшмәк һымаҡ организмдар төркәмдәренә бүләләр. Был төркөмдәр барыһы ла полифилетик тәбиғәт һәм таксондар булараҡ файҙаланылмай.\nҺәм башҡа бик күп төрҙәр (төрлө классификациялар бер-береһенән ныҡ айырыла )\nБашҡа бик күп төркөмдәр кеүек, «ҡалдыҡ принцибы» буйынсы, протистар ҡайһылыр берәй ыңғай яғы менән айырылып тормай. Ҡағиҙә буйынса улар бер күҙәнәкле организмдар, әммә улар колониялар барлыҡҡа килтереүгә һәләтле. Ҡайһы берҙәре күп күҙәнәкле организмдар вәкилдәре булһа, ҡайһы саҡта ҡатмарлы организм формаһына ла барып етәләр, (мәҫәлән, ҡайһы бер көрән ылымыҡтар).\nБатшалыҡ тәүҙә күптәргә ҡыҙыҡһыныу уятһа ла, был ғилемде яйлап ҡыҫырыҡлайҙар. XX быуатта күп ғалимдар батшалыҡты өсөнсө арауыҡҡа ҡайтарып ҡалдыралар. Был биологтарға ауырлыҡ һала, сөнки хайуандарҙы үҫемлектәрҙән ҡәтғи айырыу, протистарҙы теге батшалыҡҡа йә булмаһа был батшалыҡҡа керетеү ҡыйынлаша. Әммә Геккелдең теоритик ҡарашы бик күп ғалимдарҙа ҡыҙыҡһыныу уята. Һәм улар ошо заттар өҫтөндә эшләргә мәжбур була. Геккель 1978 йылда батшалыҡтарҙың күләмен һәм составын үҙгәртеп, тамамланған хәлдә очерк тәҡдим итә. Ул протистарҙы 14 төркөмгә һәм синыфҡа бүлә. Был хәҙерге ваҡытта айырым бер ҡыҙыҡһыныу уята:\n↑ Whittaker R. H. New concepts of kingdoms of organisms (англ.) // Science. — 1969. — В. 3863. — Т. 163. — С. 150—160. — DOI:10.1126/science.163.3863.150 — PMID 5762760\n↑ Протисты // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Протистар&oldid=793279 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 27 март 2018 в 04:44\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:44 27 март 2018 үҙгәртелгән.


Рухи аһәң берләштерҙе13.06.2018\nРеспубликабыҙҙың баш ҡалаһында асыҡ һауала үткән “Этнотөн-2018” төн уртаһында ғына тамамланды. “Евразия йөрәге” халыҡ-ара сәнғәт фестиваленең дүртенсе кисе Өфө амфитеатрына меңләгән кешене йыйҙы.\nКөндөң һыуыҡлығы ла, ямғыр яуыуы ла тамашала ҡатнашыусыларға сығыш яһарға, ә тамашасыларға төрлө халыҡтарҙың музыка мәҙәниәте менән танышырға, рәхәтләнеп йырларға, бейергә ҡамасауламаны. Концерт программаһы төрлө халыҡтарҙың милли кейемен кейгән артистар ҡатнашлығындағы пролог менән асылды. “Этнотөн-2018” кисәһенең хедлайнеры — Грузиянан танылған “Mgzavrebi” төркөмө. 12 йыл элек ойошторолған коллективтың атамаһы “Юлсылар” тип тәржемә ителә. Музыканттар милли музыка мәҙәниәте, грузин йырҙары йолаларын электрон инструменттар тауышы менән берләштерә. Тамашасылар иғтибарына грузин халыҡ милли уйын ҡоралы тандури тауышын ишеттерҙеләр. “Mgzavrebi” солисы Гиги Дедаламазишвилиға өфөләр ҡулдан бәйләнгән шарф бүләк итте.\nҠаҙағстандан “Ulytau” этно-рок төркөмө сығышы көслө алҡыштарға күмелде. 19 йыл эшләп килгән төркөмдөң атамаһы “Бөйөк тау” тигәнде аңлата. Музыканттар классика менән рокты, этник һәм заманса музыканы, скрипка менән ҡаҙаҡ думбыраһын берләштереп, рок-музыка нигеҙендә заманса аранжировкалар тәҡдим итте.\n— Бындай фестивалдәр этник музыканың артабан да йәшәйәсәген, үҫәсәген күрһәтә, — тине төркөм музыканттары. — Бөгөн уйнаған ҡайһы бер композицияларҙы ошо фестиваль өсөн махсус һайлап алдыҡ. Көндөң һалҡын тороуына ҡарамаҫтан, тамашасыларҙың дәрте, уларҙың энергетикаһы беҙҙе илһамландырҙы.\nБүрәт Республикаһынан килгән “Shono” төркөмө күсмә халыҡтарҙың боронғо йолаларын күрһәтте. Төркөм етәксеһе Александр Архинчеевтың өзләү оҫталығы, бүрәт һәм монгол милли халыҡ уйын ҡоралдарында уйнауы барыһының да күңеленә хуш килде.\n— “Shono” бүре тигәнде аңлата. Һеҙҙең иғтибарға беренсе һәм “Hunters” тип аталған икенсе альбомдағы йырҙарҙы тәҡдим иттек, — тине Александр Архинчеев. — Бөгөн кешеләр тамырҙарына әйләнеп ҡайта. Уларҙы ғәҙәти булмаған күренештәр, экзотика йәлеп итә. Беҙ тейелмәгән аутентик көйҙәрҙе рок, ҡайһы саҡта блюз менән берләштерәбеҙ.\nМордовиянан “OYME” төркөмө ҡыҙҙары тамашасыны халыҡ йырҙары нигеҙендәге замансалаштырылған эксперименталь композициялар менән ҡыуандырҙы.\n— Мордва Республикаһында тыуып үҫһәк тә, ижади амбицияларҙы Мәскәүҙәге Владимир Осинскийҙың тауыш яҙҙырыу студияһы ярҙамында тормошҡа ашырҙыҡ. Милли мәҙәниәткә, телгә һөйөү ата-әсәнән, беҙҙең Мордва Республикаһынан килә. Былтыр “Евразия йөрәге” фестиваленә “Deep Forest” төркөмө етәксеһе Эрик Муке килгән икән. Беҙ уның менән күптәнге дуҫтар, — тине төркөм ҡыҙҙары.\n“Этнотөн”дә шулай уҡ республика коллективтары ла сығыш яһаны. Программаны “Арғымаҡ” этно-төркөмө япты.


Граждан эше буйынса адвокат - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nТулы Адвокаттар Бушлай Фильм Ҡарау\nУның ҡарауы, һеҙ күрерһең исемлеген, шулай уҡ буйынса электрон почта аша ала башлай, был фильм эшкәртеү булғанСтивен Чоп эгоистично уйнай, тик ҡайһы бер урында добросердечный адвокат, ул хәйлә, уны хеҙмәтсе нимә эшләй-үҙенә файҙа өсөн. Эрик хеҙмәтсене уйнай яңылышы бесәй, - тип уйланы ул, - тип ант Чоп һәм мөхәббәт ҡалдырҙы, тип, уның ҡасан да булһа мохтаж Чо. Стивен Чоп эгоистично уйнай, тик ҡайһы бер урында добросердечный адвокат, ул хәйлә, уны хеҙмәтсе нимә эшләй-үҙенә файҙа өсөн.\nЭрик хеҙмәтсене уйнай яңылышы бесәй, - тип уйланы ул, тип, мөхәббәт һәм был ант чоп ҡалдырҙым, ҡасан да булһа ул тормош тағы Чоп ярҙам кәрәк.\nБесәй тиҙ арала был күңелһеҙ хәлдән һуң инде (язаһы тейеш була), инглиздәр һәм Чоп ярҙам саҡыра. Чоп клиенттарға ярҙам итергә тырыша, тик балыҡ, һыу килә башлаһа, уны көнбайыш бындай осраҡҡа ярашлы суд ҡағиҙәләр менән көрәшә. сифаты юғары булып теркәлгән. Иң яҡшы сайттары өсөн урындар бушлай фильмдар ҡарарға ябай 123movies өсөн.\nҒүмерлеккә иркенән мәхрүм япония\nИң ҡаты язаларҙың береһе һанала японияла ғүмерлек төрмә, үлем язаһы ғына икенсе. Кеше үлтергән өсөн яза тәғәйенләргә мөмкин булһа, терроризм, талау, хыянат итеү, урлау, кешегә ауыр һәм башҡа насильственно енәйәттәрСоставында мөмкинлеге ғүмерлек төрмә менән шартлы-ваҡытынан алда азат ителә, ғүмерлеккә төрмәгә ябыуға хөкөм ителеп, ун йыл төрмәлә тейеш түгел, тотонолған ҡарамаҫтан, улар мөмкин тиклем өмөт бар шартлы-ваҡытынан алда азат. Әммә ваҡыты менән йыл, төрмәлә уҙғарған, күберәк булһа, 2010 һәм 2011 йылда яҡынса утыҙ биш йыл булды.\nҺорау алыу мәғлүмәттәре буйынса, японияла үҙәге үткәргән хоҡуҡтары буйынса тотҡондары, 127 2012 йыл тотҡонда була, ул хоҡуҡтарын ваҡытынан алда азат итеү өсөн утыҙ йыл ултырып булмай.\nКүпселек рецидив кимәлендә ҙур булмаған тотҡондары азат итер өсөн, ғәҙәттә, ә үлем возмездие ҡарай. Кеше үлем язаһына ҡаршы, күп альтернатив тәҡдимдәр саҡырып, ун йылдан артыҡ, кереткәнсе ала ул шартлы-ваҡытынан алда азат ителә, ғүмерлеккә иркенән мәхрүм итергә реаль мөмкинлек булмаған шартлы-ваҡытынан алда азат.\nЙәҙрә зыянды ҡаплау өсөн өҫтәмә конвенцияһына ҡушылыу тураһында Япония - МАГАТЭ\nОтветственность адвокат шотышкы нӓлмӓш, каждыйышты юридический фирмы япони халавлӓ


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИХТИЛАЛДАРҘА ЕҢЕЛМӘГӘНБЕҘ, Ә ЕҢГӘНБЕҘ - 2016 - Мәҡәләләр\nИХТИЛАЛДАРҘА ЕҢЕЛМӘГӘНБЕҘ, Ә ЕҢГӘНБЕҘ\nМәхмүт Сәлимов - Рәсәй төбәктәрендә ғүмер итеүсе рухлы милләттәштәребеҙҙең береһе. Хәрби хеҙмәткәр яҙмышы уны Ростов өлкәһендә төпләндерә. Төньяҡ Кавказ хәрби округында хеҙмәт иткән осоронда Осетин-Ингуш низағында, Беренсе Чечня һуғышында ҡатнаша һәм яралана. 2000 йылда сәләмәтлек торошо буйынса подполковник дәрәжәһендә отставкаға сыға. Әлеге көндә Ростов өлкәһе башҡорттары ҡоролтайын етәкләй. Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайының дүртенсе йыйынына ҡайтҡан ваҡытында Мәхмүт Бакир улы менән әңгәмә ҡорорға насип булды. Һүҙ - редакция ҡунағына.\nБеҙ - яугир халыҡ\nСызрандә хәрби училищела белем алған атайым Бакир Ишмөхәмәт улы Бөйөк Ватан һуғышында генерал А. Радимцев етәкселегендәге 13-сө гвардия уҡсылар дивизияһында Сталинградты обороналауҙа ҡатнашып, "Ҡыҙыл йондоҙ" орденына, миҙалдарға лайыҡ булып, капитан дәрәжәһендә ҡайта. Ике-өс туған ағайҙарым да - офицерҙар. Тоҡомобоҙҙо тикшерә башлаһаң, күп ир-егеттәребеҙ яҙмышын хәрби хеҙмәткә бағышлаған. Яугирлыҡ беҙҙең ҡанда. Әсәйем Шәмсеҡәмәр Шаярыҫлан ҡыҙы ла һәр саҡ, онотмағыҙ, һеҙ мырҙа нәҫеленән, тип иҫкәртеп тора ине. Ул шулай үҙенең дүрт улында ла данлы тарихы менән ғорурлана белгән ир-егет тәрбиәләргә тырышҡандыр, тим. Бала саҡта, һәр бер малай кеүек, һуғышырға ярата инем, бер сәбәпһеҙгә түгел, ә ғәҙеллек даулап. Һәм һәр саҡ еңеүсе булып сыҡтым. Ошо еңеүсе тойғоһо мине ғүмер буйына оҙата йөрөнө. Ысынлап та, ир-егет батыр булып үҫергә, яратҡан ҡыҙын, ата-әсәһен, өйөн, балаларын яҡлай белергә тейеш. Бәләкәйҙән батыр булһа, ул артабан да бөтөн ерҙә лә батыр буласаҡ. Әлбиттә, был законды һанға һуҡмау тигәнде аңлатмай. Әммә эске - милләт законы ла бар икәнен оноторға ярамай. Башҡорт халҡының тарихын алып ҡараһаҡ та, бигерәк тә 1798 йылдарҙы, Павел Беренсенең Указынан башлап 1860 йылдарға тиклем башҡорттарҙың бөтөн яҙмышы хәрби хеҙмәткә бағышлана. Феодаль-буржуаз үткәнебеҙ барыбер халыҡ хәтерендә һаҡланып ҡала. Кем булыуыбыҙ, нисек йәшәүебеҙ, кемгә хеҙмәт итеүебеҙ быуындан-быуынға тапшырыла. Башҡорттар хәрби, яугир халыҡ булғаны өсөн дә тәртипле. Хәрби кешеләр бер ваҡытта ла банда булып ойошмай, улар законға буйһона һәм уны үтәй. Әгәр закон улар яғында икән, улар тау аҡтарырға ла әҙер.\nБеҙҙең заманда бөтөн малайҙар ҙа летчик булырға хыяллана ине. Шундай хыялдар менән йәшәһәм дә, мине ракетчик булырға күндерҙеләр. Рига юғары хәрби команда-инженер училищеһына уҡырға ингәйнем, шул уҡ йылда уҡыу йорто үҙгәртеп ҡоролоп, факультетыбыҙ Дондағы Ростов ҡалаһына күсерелгәс, Ростов юғары хәрби команда-инженер училищеһын тамамларға тура килде. Һөнәрем - идара итеү һәм контролдең автоматлаштырылған системалары белгесе, йәғни радиоэлектроника буйынса хәрби инженер. Оборона министры бойороғо менән хеҙмәтемде артабан дауам итеү өсөн Себер хәрби округына ебәрелдем.\n"Төньяҡ амурҙары" башында...\nНовосибирскиҙа майор дәрәжәһенә тиклем үрләп, Мәскәүгә, В. И. Ленин исемендәге хәрби-сәйәси академияға уҡырға индем. Шунда Бородино алышының реконструкцияһы ваҡиғаларында Өфө пехота полкы яугиры формаһында Рөстәм Исҡужинды осраттым. Үҙен ялан-бөрйән башҡорто, тип таныштырҙы. "Улай булғас, туғаным, нимәгә Өфө пехота полкы формаһындаһың, башҡорт кейемен кейергә кәрәк", - тинем. Ул ваҡытта Беренсе башҡорт полкының атаман Платов корпусы составында Бородино һуғышында ҡатнашыуы тураһында мәғлүмәттәр бар һәм беҙ законлы рәүештә үҙебеҙҙең форманы кейеп, башҡорт халҡының тере тарихын күрһәтә ала инек. Һуңынан Рөстәм менән хәбәрләшеп торҙоҡ. 1992 йылда Өфөгә килгән ваҡытта Салауат Хәмиҙуллин һәм башҡа егеттәр менән осрашып, һөйләшеп, "Төньяҡ амурҙары" хәрби-тарихи клубын теркәттек. Уның төп бурысы - башҡорт халҡының хәрби тарихын өйрәнеү һәм тергеҙеү ине. Шул уҡ йылда Бородино һуғышының 180 йыллығына арналған ҙур юбилей сараһында тәүге тапҡыр 36 башҡорт ҡатнашып, милләтебеҙ исеменән лайыҡлы сығыш яһаныҡ. Һуңынан был эш бер аҙ һүнеп ҡалды. Илдар Шәйәхмәтовтың энтузиазмы һөҙөмтәһендә эшкә яңы һулыш өрөлдө һәм бына тиҫтә йылдан ашыу инде клуб уңышлы эшләп килә. Хәҙер беҙҙең хәрби-тарихи клуб "Беренсе Башҡорт полкы - Любизар" исемен йөрөтә һәм Өфө, Мәскәү, Санкт-Петербург, Дондағы Ростовта ғына түгел, Германияла, Польшала, Кипрҙа йәшәүсе башҡорттарҙы берләштереп, халыҡ-ара клуб статусына эйә.\nБашҡорт халҡының тарихын һәр ерҙә, һәр саҡ һәм мөмкинлек булған һайын пропагандаларға кәрәк. Үҙеңдең сығышың менән ғорурланыу өсөн тыуған илеңде - Башҡортостаныңды яратырға, ата-әсәңде ихтирам итергә, тарихыңды белергә тейешһең. Тыуған илде яратыу, ата-әсәне хөрмәтләү ҡан аша бирелһә, тарихты өйрәнеү өсөн бер аҙ тир түгергә тура киләсәк. Халҡыбыҙ тарихында оялырлыҡ бер нәмә лә юҡ, башыбыҙҙы юғары, ғорур күтәреп йөрөй алабыҙ. Беҙҙең милли геройҙарыбыҙ, милли уйын ҡоралдарыбыҙ, сәнғәтебеҙ, мәҙәниәтебеҙ, әҙәбиәтебеҙ гәүһәрҙәре, быуаттар буйына һаҡланып килгән милләтебеҙ һәм иң мөһиме - үҙ еребеҙ бар. Мәҫәлән, Дон казактары беҙҙең айырым республикабыҙ булыуына һоҡлана. Ростовта ойошмабыҙҙы бик йылы ҡабул итәләр, сөнки бшҡорт халҡының оҙайлы тарихы нигеҙендә башҡорт һәм рус армияһы, 11-се казак ғәскәре араһындағы дуҫлыҡ ята. Улар барыһы бергә уртаҡ йортобоҙ - Рәсәй өсөн һуғышҡан һәм уны яҡлаған. Был - башҡорт халҡының үҙенсәлеге аша тышҡы дошмандарға ҡаршы берлектәге көрәште, дөйөм илебеҙҙе иңгә-иң терәп яҡлауҙы пропагандалау ул. Сөнки уртаҡ тарих иһә барлыҡ халыҡтарҙы ла берләштерә. Кешеләр бер-береһенән айырып торған үҙенсәлекте түгел, ә берләштереүсе тарихты күрә икән, был һәр ваҡытта ла ыңғай ҡабул ителә.\nМәҙәниәтебеҙҙе алға һөрәбеҙ\nБөbгөнгө Дондағы Ростовта 200 милләт, шул иҫәптән Кавказдың барлыҡ халҡы вәкилдәре йәшәй. Казактар аҫаба халыҡ булыуға ҡармаҫтан, бында Кавказ менталитеты хөкөм һөрә. Кавказ менталитеты - ул, тәү сиратта, мөнәсәбәттәрҙәге итәғәтлелек, тыйнаҡлыҡ, милләтенә ҡарамаҫтан кешелек дәрәжәһенә ихтирам, тупаҫлыҡты инҡар итеү, үҙ ҡылығың өсөн яуаплылыҡ тойоу. Шуға күрә лә Дондағы Ростовта яғымлы, итәғәтле кешеләр йәшәй, тиер инем. Ленинград өлкәһе менән сағыштырғанда, Ростов өлкәһендә башҡорттар күберәк. Илгиз Солтанморатовтың тикшеренеүҙәре буйынса, уҙған быуаттың 80-се йылдары аҙағында бында 1438 башҡорт йәшәгән булһа (Ленинград өлкәһендә - 978), бөгөн был һан 1500-гә еткәндер, моғайын. Әлегә ҡала башҡорттарының айырым үҙ ойошмаһы булһа ла, "Яҡташтар" өлкә башҡорт-татар ойошмаһы менән берлектә эшләйбеҙ.\nБылтыр көҙөн Ростовта үткәрелгән Башҡорт мәҙәниәте көндәренә Стәрлетамаҡ филармонияһынан артистар килде. Үҙебеҙ 1812 йылғы ҡоралдарҙан, кейемдәрҙән күргәҙмә әҙерләп, кейенеп, тарихыбыҙҙың бер өлөшө менән таныштырҙыҡ. Халыҡ күп йыйылды, хатта урындар етмәй ҡалды. Ғөмүмән, Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы һуңғы өс-дүрт йылда беҙгә табан йөҙ борҙо, яҙған хаттарыбыҙҙы яуапһыҙ ҡалдырмай, һәр саҡ ижади коллективтарҙы гастролдәргә ебәреп тора. Улар бит беҙҙең күңелде күтәреп кенә китмәй, беҙ бергәләшеп башҡорт халҡының мәҙәниәтен, сәнғәтен пропагандалайбыҙ.\nӨфөлә ШОС һәм БРИКС илдәре башлыҡтарының саммиттары үтеүе лә республиканың имиджын үҫтереүгә ыңғай йоғонто яһаны, уны бөтөн матурлығында ғына түгел, бөтөн ҡеүәтендә күрһәтте. Башҡортостан илебеҙҙе генә түгел, тотош донъяны таң ҡалдырҙы. Хәҙер кеше Төркиәгә, Мысырға йөрөп ялҡты, үҙебеҙҙең ил, үҙебеҙҙең тарих менән ныҡлап ҡыҙыҡһына башланы һәм Башҡортостанда ла ҡайҙа барырға, ниҙәр күрергә мөмкин икәнлеге хаҡында белешәләр. Республикабыҙҙа, шөкөр, ҡарар, танышыр урындар, йәшәргә Европа кимәлендәге ҡунаҡханалар бар. Мин Өфөнөң туристарҙы ылыҡтырырлыҡ ҡалаларҙың береһе булырына ышанам.\nТикшереләһе тарих күп әле\nТарихыбыҙҙа беҙҙең тарихсылар бөтөнләй иғтибар итмәгән бер мәсьәлә бар - хеҙмәт итеүҙең сират тәртибе. Был тәртип бала тыуғас та башланған. Уның өсөн һәр ауылдың канцелярияһында писарь яңы тыуған малайҙарҙы метрика кенәгәһенә теркәп барған. Хатта бер көндә бер нисә малай тыуһа, кемдең улы алдараҡ теркәлеүен асыҡлау өсөн шыбаға тотошҡандар. Сөнки малайҙарға 17 йәш тулғас, уларҙы хәрби йыйындарға алғандар, ә 20 йәштән беренсе хеҙмәткә саҡырғандар. Мәҫәлән, исемлектәге тәүге 17 йәки 20 кешенән һуң артабан килгәндәрҙең алдына тағы ла берҙән башлап һанай башлағандар. Бының да үҙ сәбәбе бар - полктың өстән бер өлөшө генә йәштәрҙән торған, ҡалғанын олалар тәшкил иткән. Хәрби бурысҡа бындай ҡараш тотош системаны тәшкил итә. Башҡорттар апрелдән ноябргә тиклем линия хеҙмәтендә булған, шулай уҡ Финляндияла һәм Польшала икешәр полктың даими хеҙмәт алып барыуы билдәле. Хәрби бурыс тураһындағы положениеға ярашлы, хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыу, линияларҙа хеҙмәт итеү, оҙайлы походтарҙа булыу тышҡы хеҙмәт тип аталған. Эске хеҙмәт - биш, тышҡы хеҙмәт 22 йыл булған. Тышҡы хеҙмәттән ҡайтҡас, яугир эске хеҙмәт бурыстарын үтәгән: урмандарҙы янғындан һаҡлаған, каторжандарҙы, почта хеҙмәтен оҙатып йөрөгән, кантон идаралығында дневальный хеҙмәтен үтәгән һ.б. Кем льготала булған, улар хеҙмәт итеү өсөн үҙенең сиратын көткән.\nБашҡорт казактары тураһында һүҙ йөрөткәндә, күптәр был ҡатламға халыҡтың күпмелер өлөшө генә ингән, тип күҙаллай. Ғәмәлдә бөтөн башҡорттар ҙа казак ҡатламына ингән. Мәҫәлән, 1856 йылда дөйөм халыҡ һанынан ир-аттар - 460775, ҡатын-ҡыҙҙар 451073 кеше булһа, шуларҙан 460496 ир-ат, 450936 ҡатын-ҡыҙ хәрби казак ҡатламы иҫәбендә булған. Бында тағы ла асыҡлап китәһе мәлдәр бар, сөнки был иҫәпкә балалар ингәнме, юҡмы икәнлеге билдәһеҙ. Сөнки егеттәр бары тик 20 йәштән генә, ҡыҙҙар кейәүгә сыҡҡас ҡына казаклыҡҡа ингән. Бындай ҡараш ер мәсьәләһе менән ныҡ бәйле булған. Сағыштырыу өсөн Ырымбур казак ғәскәренә 193466 кеше - башҡорт казактарынан 9 тапҡырға, Урал казак ғәскәрҙәренә 72109 кеше - башҡорт казактарынан 11 тапҡырға кәмерәк кеше ингән.\nБашҡорт казак ғәскәрендә чиновник балалары өсөн ғәскәр иҫәбенә уҡыу йорттарында (университеттарҙа, медицина-хирургия академияһында, хоҡуҡ белеме училищеларында, урман һәм межалау институтында, тау корпусында, төҙөлөш училищеһында, кадет корпустарында, хәрби училищеларҙа һ.б.) 50 даими вакант урын булдырыла. 1850 йылда ғәскәри уҡыу йорттарында 6555 башҡорт белем ала. Урындарҙағы 313 шәхси мәктәптә башҡорт казактары балалары уҡый. Ә. Әсфәндийәровтың башҡорттарҙың кантон идаралығы тураһында бәйән иткән китабында яҙылғанса, ул замандағы 10 медицина докторының береһе - Әхмәтйән Әбдәшевтың башҡорт булыуы хаҡында ла хәҙер күптәр белмәй. 19-сы быуаттың 40-сы йылдарында Башҡортостан ғәскәре территорияһы 4 медицина участкаһына бүленә, бынан тыш, 5 урында йәйге ваҡытлыса госпиталдәр асыла. Уларҙа башҡорт табиптары, фельдшерҙарҙан тыш, кендек инәйҙәре (акушеркалар) лә эшләй. Мәҫәлән, 1864 йылда Санкт-Петербург Бала табыуға ярҙам итеү институтының Кендек инәйҙәре институтын Красноуфимск өйәҙенән Тасимуллина, Минзәлә өйәҙенән Абдулманяфова, Өфө өйәҙенән Абдулъяппарова тамамлай. Башҡорт ҡатындары дүрт йыл акушерлыҡҡа уҡыған. Ни өсөн? Сөнки башҡорттарҙың һаны кәмей башлауы хөкүмәтте борсоуға һала - хәрбиҙәр, ғәскәр һаны кәмей. Шуға күрә кантон системаһының административ хакимиәте булған һәр йорттан (юрта) башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарын уҡырға ебәрәләр, улар ҡайтҡас, һәр ҡайһыһы тағы ла 10 ҡыҙҙы уҡытырға тейеш була. Һөҙөмтәлә демография тотороҡлана.\n1910 йылда ғына Дим буйындағы бер нисә башҡорт ауылы ярты миллион аҡса эшләгән. Нисек? Санкт-Петербургтан, Мәскәүҙән һәм Рәсәйҙең башҡа ҡалаларынан 4800 самаһы кеше килеп, ҡымыҙ менән дауаланған. Шул ваҡытта уҡ был эште теркәп, һанап торғандар, һәр кешенән 100 һум алғандар. Ул ваҡытта һыйыр 3 һум торған. Бер көндә Өфө йәрминкәһендә аукционда тотош Башҡортостан 75 мең ат һатҡан. Бөтә Рәсәйҙән, бигерәк тә Хәрби министрлыҡтан, башҡорт аттарын ылауҙар өсөн килеп алғандар. Ә бит аукцион бер көн генә булмаған, бер аҙна дауам иткән. Байҙарҙың 5-әр мең аты булған, уларҙы һатып, үҙҙәрен хәрби хеҙмәткә ҡорал менән тәьмин иткәндәр.\nТарихыбыҙ бай, Әнүәр Әсфәндийәров, Ырымбур өлкә архивында ғына 15 мең фонд тикшерелмәй ята, тип яҙғайны. Ә хәрби-тарихи архивта күпме икән? Музейҙарҙа?\nТағы бер мәсьәлә: тарихсыларыбыҙ башҡорт ихтилалдарын, башҡорттарҙың батша самодержавиеһына ҡаршы нисек көрәшкәнен тикшереп, бер һығымтаға килә - һәр ихтилалда еңелгәнбеҙ. Бындай һығымта кешене һүрелдерә, бахыр хәленә төшөрә. Ә бит, икенсе яҡтан ҡарағанда, ихтилалдарҙа беҙ еңеп сыҡҡанбыҙ, сөнки башҡорттар яугир, әммә илбаҫар йәки һуғыш суҡмары түгел, беҙ бары тик аҫабалыҡ буйынса үҙ талаптарыбыҙҙы ҡуйғанбыҙ, килешкәнбеҙ, аҫабалыҡҡа хоҡуҡтарыбыҙҙы раҫлатҡанбыҙ, шуға ла мөнәсәбәттәр ҡатмарлаша барған.\nБашҡорт кадет корпусы кәрәк\nРостов өлкәһендә һәр бер биләмәлә казак кадет корпустары бар. Улар һәр ваҡыт Мәскәүҙә үткән парадтарҙы аса. Башҡортостанда ла Павел Беренсе исемендәге башҡорт кадет корпусын асырға мөмкин бит. Әгәр бала саҡтан уҡ тәрбиәләмәһәк, дәүләт хеҙмәтенең айырым төрөнә - полицияға, ОМОН-ға, МЧС-ҡа, прокуратура, көс структураларына - эске ғәскәрҙәргә яҡшы әҙерлекле кадрҙарҙы ҡайҙан алырбыҙ? Был балаларға патриотизм тойғоһо, тыуған илгә, ергә һөйөү бала саҡтан һалынырға тейеш. Эйе, кадет корпустары бар, тиеүселәр ҙә табылыр. Уларҙың исеме генә кадет корпусы, ә тәрбиә бөтөнләй икенсе. Сөнки барлыҡ кадет корпустары, хатта Ишембайҙағыһы ла, МЧС ҡанаты аҫтында. Бындай корпустарҙа башҡорттар ғына уҡыһын тимәйем, башҡа милләттәр ҙә булһын, әммә унда мотлаҡ рәүештә башҡорттарҙың хәрби тарихы уҡытылырға тейеш.\nДөрөҫөн әйткәндә, иң яҡшы кадет корпустары яҡташыбыҙ, милләттәшебеҙ генерал Миңлеғәле Шайморатов азат иткән һәм 400 башҡорт башын һалған Белая Калитвала. Ни өсөн 400 башҡорт тип ышаныслы итеп әйтәм, сөнки крайҙы өйрәнеүсе Рәсәй Фәндәр академияһы Көньяҡ фәнни үҙәгенең ғилми хеҙмәткәре В. Афанасенко билдәләүенсә, Дебальцевоға тиклем кавалерия дивизияһы 90 процентҡа башҡорттарҙан торған. 1943 йылдан һуң ғына ул йыйылма дивизияға әйләнә. Бына ошо Белая Калитвалағы кадет корпусына мосолман балалары уҡырға инә алмай, сөнки унда уҡыусы православие динендә булырға тейеш. Был төп шарт. Әгәр башҡорт балалары иң яҡшы кадет корпусында белем ала алмай икән, тимәк, үҙебеҙҙекен асыу - заман талабы. Хәҙер ҙә бит бәләкәйҙән хәрби булырға хыялланған балалар юҡ түгел.\nӘҙәбиәткә илткән юл\nБер ваҡытта ла яҙыусы булырға хыялланманым, һәр саҡ офицер булырға, тыуған илемә хеҙмәт итергә теләнем. В. И. Ленин исемендәге хәрби-сәйәси академияға уҡырға ингәс, физиктан лирикка әйләнеп киттем. Яҙмышымдың бындай боролош алыуына хәҙер һис кенә лә үкенмәйем, бәлки, шул арҡала ла яҙыша башлағанмындыр. Әҙәбиәткә өлгөрөп етеп килдем, тиергә мөмкин. Ә ижад сығанағым, моғайын да, бала сағыма, туған тәбиғәтемә, крәҫтиән хеҙмәтенә барып тоташалыр. Әсәйем дә ҡул эше менән булышҡанда ла шым ғына ултырманы, беҙгә әллә күпме әкиәттәр һөйләй торғайны.\nМәскәүҙә уҡығанда, иң өлкән студент булараҡ, Башҡортостандан уҡыусы бөтөн студенттарҙың исемлеге миндә булды. Барыһы менән дә аралашып йөрөнөк. Шул йылдарҙа хәҙер "Истоки" гәзитенең баш мөхәррире Айҙар Хөсәйенов Әҙәбиәт институтында уҡый ине. Төньяҡ Кавказ хәрби округында хеҙмәт иткәндә яраланып, госпиталдә дауаланғанда уйланырға, хәтер һандығында ятҡан хәтирәләрҙе соҡоп сығарырға форсат тыуҙы. Шул ваҡытта беренсе хикәйәмде яҙҙым. Ул уңышлы дебют булды һәм Айҙар ярҙамында "Уфа" журналында донъя күрҙе. Хәрби офицерҙарҙың үҙҙәренең башынан үткәнде, башҡалар күрмәгәнде әҙәби әҫәрҙәр аша бәйән итеүе, уларҙың әҙәбиәткә килеү осраҡтары юҡ түгел. Ундай миҫалдар байтаҡ, бәлки, мин уларҙан балалар өсөн әкиәттәр ижад итеүем менән генә айырыламдыр. Балалар өсөн яҙыу, бәлки, ҡандан да киләлер, ни тиһәң дә, балалар яҙыусыһы Рәсимә апай Ураҡсина менән өс туған булһаҡ та, бер туғандар кеүек аралашып йәшәнек. Шулай уҡ атайым яғынан Әхиәр Хәкимов та туған ине, уның әсәһе сығышы менән минең тыуған ауылым Яңы Яппарҙан.\nАтайымды Яңы Яппарҙа ғүмер иткән башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Сафуан Яҡшығолов уҡытҡан. Ә башҡорт мәғрифәтселегенең тамырҙары тәрәнгә барып тоташа. Мин эске гармонияға өлгәшеү өсөн ата-олатайҙарыбыҙҙың йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡларға тейешбеҙ, тип уйлайым. Традицияларҙың күсәгилешлеге - ул дөрөҫ фәлсәфә.\nБылтырғы Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән Әҙәбиәт йылы яҙыусыларға ла, башлап яҙыусыларға ла яңы ижади һулыш бирҙе, тиер инем. Мине Яҙыусылар союзына алдылар. Әҫәрҙәремде Дәүләкән районында, яҡташым Вячеслав Аброщенко "Башҡорт һунарсылары гәзите"ндә сығарып тора, ошо баҫма китапханаһы тамғаһы аҫтында китаптарым донъя күрә. Ғөмүмән, Башҡортостанда нәшриәт эше юғары кимәлдә алып барыла.\nХәҙер күптәр, нимәгә ул гәзит-журнал, интернет бар ҙа инде, ти. Яҡшы әҫәрҙәр, минеңсә, интернет селтәренә эләккәнгә тиклем яҡшы нәшриәттә донъя күрергә тейеш. Профессионалдар еренә еткереп әҙерләгән әҫәрҙе меңләгән кеше уҡыясаҡ, ә интернетҡа теләһә нимә һалырға мөмкин. Ташҡа баҫылғанды ғына интернетҡа һалырға кәрәк һәм уға кешеләр ҡабат-ҡабат әйләнеп ҡайтасаҡ. Ә интерент селтәренә сыҡҡанға тиклем текст өҫтөндә профессионалдар эшләргә тейеш. Шуға күрә, Башҡортостан әле сығып килгән барлыҡ матбуғат баҫмаларын һаҡлап ҡалһын ине.\n"Әсәйемдең һөйләгән әкиәттәренән, хикәйәттәренән үҙем өсөн мөһим бер һабаҡ алдым - мин ер-һыуһыҙ, тамырһыҙ кеше түгел. Тамырҙарым ныҡлы һәм тәрәнгә китә. Һәр кем иртәме ул, һуңмы, ҡасан да булһа үҙенә: "Мин кем? Тамырҙарым ҡайҙан?" - тигән һорау бирә һәм ғүмер буйы ошо һорауына яуап таба алмай. Ә мин ул һорауға яуапты бала сағымда уҡ тапҡайным инде", - ти Мәхмүт Бакир улы. Аҡыллыға тағы бер ишара был: балаларға бәләкәйҙән кем булыуын, тамырҙарын аңлатыу мөһим.\nЯҙылған: 20.02.16 | Ҡаралған: 1094


Күмертауҙарҙың уртаҡлашыр тәжрибәһе мул » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Күмертауҙарҙың уртаҡлашыр тәжрибәһе мул\nӘле, билдәле булыуынса, V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына әҙерлек маҡсатында республика төбәктәрендә ултырыштар, осрашыуҙар уҙғарыла.\nБөгөн, мәҫәлән, Күмертау ҡалаһы башҡорттарының IX съезы үтте, унда 28-29 июндә үтәсәк мөһим сараға өс делегат һайланды. Ултырышта Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Данир Ғәйнуллин да ҡатнашты.\nСараны асып, Күмертау ҡалаһы хакимиәте башлығы Борис Беляев сығыш яһаны. Унан урындағы милли ойошма рәйесе Әлфиә Шәмиғолова башҡарылған эштәргә иң байҡау яһаны.\nҠала халҡының 14 проценты ғына башҡорттар булыуға ҡарамаҫтан, улар телебеҙҙе һаҡлау һәм үҫтереүгә ғәйәт күп көс һала. Араларында М. Исҡужин исемендәге 13-сө башланғыс мәктәп директоры Әнисә Түләгәнова, Республика политехник лицей-интернаты етәксеһе Римма Ғөбәйҙуллина, ҡоролтай рәйесе Әлфиә Шәмиғолова айырыуса ҙур тырышлыҡ күрһәтә, тип билдәләне сығыш яһаусылар.\nҺөйөнөрлөк миҫалдар байтаҡ. Мәҫәлән, һуңғы осорҙа ҡаланың балалар баҡсаларында өс башҡорт төркөмө асылған. М. Исҡужин исемендәге 13-сө мәктәпкә беркетелеп, белем һәм тәрбиәне башҡорт телендә биреү маҡсаты ҡуйылған “Азамат” балалар баҡсаһы тулы ҡеүәттә эшләй башлаясаҡ.\n“Алтын балыҡ” мәктәпкәсә мәғариф учреждениеһында иһә башҡорт телен өйрәнеү курстары асылған. Бындай дәрестәрҙе “Бәйләнештә” социаль селтәрендә асылған айырым биттә лә алыу мөмкинлеген тыуҙырғандар. Ҡала эшҡыуарҙарының башҡорт балалар баҡсаларын һәм төркөмдәрен шефлыҡҡа алыуы ла – күптәргә өлгө.\nБындағы мәктәпкәсә мәғариф учреждениеларына ҡағылған тағы бер үҙенсәлекле яңылыҡ бар. Ҡала хакимиәте башлығы Борис Беляев Татарстанға барып, балалар баҡсаларында туған телде уҡытыу тәжрибәһен өйрәнеп ҡайтҡан. Ошо нигеҙҙә меценаттар ярҙамында китаптар нәшер ителгән. Методикаһы ябай, ҡыҙыҡлы. Әсбап буйынса бала баҡсанан кәмендә 300 һүҙ белеп сығырға, башҡортса иркен аралашырға тейеш.\n– Был тәжрибә башҡаларҙа ла ҡыҙыҡһыныу уятыр, моғайын. Уны ныҡлы өйрәнеп, республикаға таратырға кәрәктер тип уйлайым, – тине Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Данир Ғәйнуллин.\nФото: Данир Ғәйнуллиндың “Бәйләнешә”ге сәхифәһенән.


Башҡортостан малсылары тоҡомло мал һатып ала // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан малсылары тоҡомло мал һатып ала\n13:33, 31 августа 2012 Иҡтисад\nАуырғазы районына «500 ферма» республика маҡсатлы программаһы буйынса һыйыр малының беренсе партияһы килтерелде. Шулай итеп, «Урожай» ауыл хужалығы етештереү кооперативына Белоруссиянан – ҡара-ала тоҡомло 100 баш һыйыр, ә Венгриянан голштин тоҡомло 132 баш һыйыр килтерелде. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йыл аҙағынаса хужалыҡ Венгриянан йәнә 60 баш тоҡомло мал һатып алырға планлаштыра.\nЙәкшәмбе, 2 сентябрҙә, Башҡортостанға һыйырҙарҙың сираттағы партияһы килтереләсәк. Иглин районының «Агротех» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 160 баш айшин тоҡомо һыйыр малын көтә.\nТеги: ауыл хужалығы, 500 ферма, тоҡомло мал


Внимание, проблема! Новости в Уфе » Страница 11\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Страница 11\nИлде һаҡлаған ветеранды кем яҡлар?\nБашҡортостан / Проблема // 17-10-2014, 10:02\nРедакцияға хаттар күп килә. Шуларҙың береһе Белорет районының Шығай ауылында йәшәүсе алтмыш ике йәшлек Инсаф Ҡанафиндан ине. Дүрт тиҫтә йылдан ашыу балаларға белем биреп, хаҡлы ялға сыҡҡан уҡытыусы, электән ауыл хәбәрсеһе булып, бик күп хеҙмәт кешеһен яҙып, данлаған. Ә был юлы: «Тик ята торғандарҙан түгелмен, шуға күрә «Росгосстрах» агенты булып йылға яҡын эшләп, кешеләр менән аралашып йөрөйөм, – тип башланған хаты бик борсоулы ине. – Күрше Новобельское ауылында йәшәүсе һуғышта ҡатнашыусының тол ҡатыны Надежда Рыбниковаға ла өйөн страховкаларға тип барырға тура килде. Һуғыштан алда төҙөлгән йорт иҫкергәс, ире (ул 1994 йылда мәрхүм була) менән 1974 йылда яңынан өй һалып сығалар. Ҡырҡ йыл эсендә туҙған инде ул йорт. Ҡыйығынан һыу аҡҡас, быйыл, йылдар буйы йыйып та, етмәгән аҡсаһына өҫтәп бурысҡа инеп, тимер һатып ала һәм өй башын яптыра....\nМахсус бит / Проблема // 10-10-2014, 16:45\nКүп йылдар элек Мәрфуға ауылдың абруйлы муллаһының улы Дамирға икенсе ҡатын булып кейәүгә сығырға ризалыҡ бирә. Уның беренсе ҡатыны Маһруйҙың рөхсәте менән эшләнә был эш. Бала тапҡандан һуң Маһруйҙың һаулығы ныҡ ҡына ҡаҡшай, оҙаҡ ваҡыт ире менән бергә була алмай. Көндәрҙең береһендә ир йәш ҡатын аласағы тураһында әйтеп һала. Беренсе ҡатыны ҡушҡан ҡыҙға ғына өйләнәсәге хаҡында белдерә. Ҡатыны был хәлде күптән көткән була, шуның өсөн оҙаҡ уйлап тормай, ярлы ғына ғаиләлә үҫкән тыйнаҡ, сабыр, ипле, егәрле Мәрфуға исемле ҡыҙҙы көндәш – туҡал* ҡатын итеп алырға ризалыҡ бирә....\nМахсус бит / Проблема // 10-10-2014, 14:46\nШундай мәҙәк бар. Бер грузин, рус теленән "икеле" алып ҡайтҡан улына асыуланып, былай тип екергән, ти: "Сколко тебе можьно гаварит? "Бутильке", "вильке", "тарильке" всегда пишется без мягкого знака. "Сол", "корол", "парол" – с мягким знаком!"\nОшоға оҡшаш хәл, йәғни орфоэпия ҡанунын тупаҫ боҙоу йәштәр ауыҙынан йыш ишетелә. "Ғ" ( Ғәзимә ) менән "х"-ны (Хаят) ҡаты итеп әйтәһе урында "игтьибар" (дөрөҫө: иғтибар), "ихьтьияр" (дөрөҫө: ихтыяр ), "хьимия" (йәғни химия), "рухьи" ( башҡортса: рухи), "бихьисап" (әйтелә: бихисап) тип тә, "һ" өнөн "х"-ға әйләндереп (һаман – хаман, һәм – хәм) һөйләү ҙә йәнде көйҙөрә....\nБиш балалы әсә хаҡлымы, әллә?..\nМахсус бит / Проблема // 8-08-2014, 16:02\n– Хөкүмәттән миллион һынлы миллион һум аҡса алып та, кеше фатирында йәшәргә мәжбүрбеҙ, – тип күҙ йәшен һөртә Сөмбөл Булат ҡыҙы. – Ярҙам итеүҙәрен һорап, полиция, прокуратура, хакимиәт вәкилдәренә мөрәжәғәт итеп ҡараным, файҙа юҡ. Етмәһә, былтыр бер юрист, эште тикшереү ниәте менән, 43 мең һум аҡсаны алды ла юғалды. Иремдән 9 мең һум аҡса алған. Офисына – Сибайҙа подвалда урынлашҡан хоҡуҡ һаҡлау үҙәге тип аталған урынға барһаҡ, өмөт бағлаған кешебеҙҙән елдәр иҫкән.\nТаныш-тоноштан хөкүмәт программаһы аша торлаҡ төҙөлөшө өсөн ярҙам барлығын белгәс, беҙ ҙә, кәрәкле документтарҙы йыйып, район хакимиәтенең йәштәр эше буйынса бүлегенә тапшырҙыҡ. Ә сертификатты ҡулға алыу өсөн өй 30 процентҡа төҙөлгән булырға тейеш ине. Ул ваҡытта Баймаҡ районының Күгиҙел ауылында йәшәй инек. Ирем Рөстәм менән кәңәшләшеп, бер ҡарарға килдек тә, күрше Билал ауылында ике ҡатлы өй һалдырырға булдыҡ....\nПисьма / Проблема // 1-08-2014, 04:12\n“2014 йылдың 18 июнендә аноним ялған донос буйынса прокурорҙың санкцияһынан тыш (ҡулға алырға рөхсәтенән башҡа) Белорет тикшереү комитеты һәм Инйәр полицияһы хеҙмәткәрҙәре улыбыҙ Фәнис Закировты һаҡ аҫтына алды”, – Белорет районының Ғәбдүк ауылынан килгән хат шулай башлана. Артабан авторҙар, оҙон ғүмер юлында закондарҙың бер хәрефен дә боҙмай йәшәгән ирле-ҡатынлы Фәйзулла һәм Әнисә Закировтар үҙҙәре өсөн ҡурҡыныс, шаңҡытҡыс был ваҡиғаның нисек дауам итеүен яҙа: “Ҡулға алынған улыбыҙ юлда үлә. Полиция хеҙмәткәрҙәре үҙҙәрен аҡлау маҡсатында, Фәнис үҙ-үҙенә ҡул һалды, ти... ” Һәр ата-әсә өсөн ғәзиз балаһының (уға биш йәш булһынмы, әллә ҡырҡ бишме – айырма юҡ) үлеме донъялағы иң оло ҡайғы, уны хатта бер ниндәй үлсәмдәр менән дә үлсәрлек түгел, үҙ башынан үткәргәндәр генә ауырлығын, асылығын белә. Оло йәштәге Фәйзулла менән Әнисә Закировтар ҙа ҡара ҡайғы һаҙлығына батҡан, шулай ҙа, бар ихтыяр көсөн йыйып, ошо хәлдең осона сығырға тырышып, саң ҡаға: “Ғәҙеллек һәм дөрөҫлөк талап итәбеҙ! Ярҙам итегеҙ!”...\nМахсус бит / Проблема // 31-07-2014, 05:56\nАмстердамдан Куала-Лумпурға йүнәлгән самолетҡа ултырыусыларҙың барыһы ла Украина тураһында хәбәрҙар инеме икән? Каникулға юлланыусы студенттар, эшҡыуарҙар, ғәҙәти хеҙмәткәрҙәр, йәмәғәт эшсәндәре – уларҙың һәр кемеһе үҙ йомошо менән барырға сыҡҡайны, бәғзеләре өйҙәренә ҡайтырға тейеш ине. Барлығы 298 кешенең ғүмере Украина күгендә өҙөлдө. Шул минуттан бындағы һуғыш донъяның күп иленә барып ҡағылды. Самолетта Европа кешеләре лә, Азияныҡы ла, Австралия, Американыҡы ла бар ине. Күбеһе – Малайзия һәм Голландия граждандары. Бер ғәйепһеҙ ябай пассажирҙар самолеты юлы хәрби хәрәкәттәр барған Донецк өҫтөнән үтте шул…...\nМахсус бит / Проблема // 25-07-2014, 09:38\nБеҙҙә, йәғни Рәсәйҙә, юлдарҙың торошона ҡарата ризаһыҙлыҡ белдермәһәң, нисектер етди кеше түгелһең һымаҡ. Илдә ике бәлә бар – насар юлдар һәм иҫәрҙәр, тигән «ҡанатлы» һүҙ ҙә классика хәҙер. Тәүгеһендә дөрөҫлөк барҙыр. Йыл әйләнәһенә ремонт бара бит юлдарҙа....\nМахсус бит / Проблема // 18-07-2014, 07:30\nҠаланан ауылға ҡайтып киләм. Автобустан төшөп, оло юлдан айырылғас, һул яҡҡа тағы ун саҡрым атлайһы ер ҡала. Ҡыш айы, ябалаҡлап ҡар яуа. Аҙ ғына ел иҫһә, буран сығасаҡ. Бер мәл тауыш ишетелгән яҡҡа әйләнеп ҡараһам, еңел машина килә икән. Өмөтләнеп, ҡул күтәрҙем, ләкин бушҡа ғына: эргәмдән ҡар-буран уйнатып үтеп китте. Ни эшләйһең, тирә-яҡҡа, тәбиғәткә һоҡланып, юлымды дауам итәм. Ауылға етергә өс саҡрым самаһы ҡалғас, күрәм, баяғы машина юлдан ситкәрәк тайпылып, ҡарға инеп батҡан. Билдәле, бер аҙ ғына кеше көсө кәрәк. «Жигули»ҙың хужаһы – йәш егет, баяғы хәл өсөндөр, ғәфү үтенгәндәй:\n– Ағай, ярҙам итһәгеҙсе?! – тине....\nМахсус бит / Проблема // 27-06-2014, 18:20\nБыл ваҡиғаның шаһиттары һәм баланың әсәһен белеүселәр эҙләнә. Ниндәй әсә үҙенең ғәзиз балаһын ҡәбәхәттәрсә ташлап китә алған?...\nМахсус бит / Проблема // 27-06-2014, 15:42\nУниверситетта бюджет нигеҙендә уҡып, уҡытыусы һөнәрен үҙләштергәйнем. Аҡса етмәү сәбәпле, махсус курс тамамлап, таныш-тоноштарға массаж эшләй башланым. Медицина белемем булмағас, массаж эшләү өсөн тейешле сертификаттарҙы ала алмайым, шуға ла медицина колледжына уҡырға инергә ине. Түләп уҡый алмаясаҡмын, бер тапҡыр бюджет нигеҙендә белем алғандарҙы тағы ла шулай уҡ бушлай уҡытырҙармы икән? Училищенан һуң университетта бюджет урынына инеп уҡыйҙар ҙа ул, ләкин был ҡағиҙә кире яҡҡа эшләмәй тиеүселәр ҙә бар....\nАртҡа 1 ... 7 8 9 10 11 12 13 14 15 ... 48 Алға


ӘСӘЙҘӘР БИТ ҠОЯШ КЕҮЕК...\n24 Ноябрь 2019, 08:53\n24 ноябрь—Әсә көнө24 ноябрьҮҙең ғүмер бүләк иткән балаларыңа һөйөнөп йәшәүҙән дә ҙур бәхет юҡтыр! Йылайыр районы Һабыр ауылына килен булып төшөп, яҙмыш ҡушыуы буйынса Хәйбулла районының Степной ауылында Йәмил Абдулла улы менән ғүмер итеүсе Альбина Ҡоҙашева тап шундай бәхетле әсәләрҙең береһе.\n...Әсә күңелен ҡояш тиҙәр,\nЕрҙә арта яҡшылыҡ.\nҮҙең ғүмер бүләк иткән балаларыңа һөйөнөп йәшәүҙән дә ҙур бәхет юҡтыр! Йылайыр районы Һабыр ауылына килен булып төшөп, яҙмыш ҡушыуы буйынса Хәйбулла районының Степной ауылында Йәмил Абдулла улы менән ғүмер итеүсе Альбина Ҡоҙашева тап шундай бәхетле әсәләрҙең береһе. Күптән түгел генә ул “Әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнде.\n—Үҙем—9, ә Йәмил 8 бала араһында үҫкәнгәме, күмәк бала тура-һында хыялландыҡ. Күп балалы ғаиләлә тәрбиәләнеүселәр ярҙамсыл,\nиғтибарлы, ихтирамлы була, башҡаларҙы хәстәрләргә өйрәнә,—ти ул.\nХөкүмәт тарафынан күп балалыларға ярҙам да бар. Ҡоҙашевтар “Әсәлек капиталы”на йорт һалып инеүҙәренә шатланып бөтә алмай. “Айгөл” балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләүсе Альбина Мәрхәмәтдин ҡыҙы әлегә бала ҡарау ялында булһа, ире Йәмил—Аҡъяр ауылындағы Балалар ижады үҙәгендә хужалыҡ эштәре буйынса директор урынбаҫары. Балалары үҙҙәренең уңыштары менән һөйөндөрөп кенә тора. Өлкәндәре Арслан 5-се класта уҡый, спорт секцияларына йөрөй, саңғы ярыштарында ҡатнашып, призлы урындар яулай. 3-сө класта уҡыусы Алина бейеү, шахмат менән ҡыҙыҡһына. Камил, Рәмил, Зарина әлегә балалар баҡсаһына йөрөй.\n—Әсәй тип өҙөлөп тороусы балаларым, һәр яҡлап терәк-таяныс булған тормош иптәшем бар. Ҡатын-ҡыҙҙың бәхете шунда бит. Бәхетлемен,—ти Альбина Ҡоҙашева.