Көҙҙәрҙең дә була үҙ наҙы\n22 Апрель 2019, 20:33\nБулат менән университетҡа ингәс таныштылар. Ул тарих факультетында уҡый ине. Бер-береһенә артыҡ яҡынаймай, бер-береһенән бик йырағаймай ҙа яҡшы дуҫтар булып йөрөнөләр. Берҙән-бер көндө Фәниә менән бүлмәләш йәшәгән Рима: – Шул Булатты үҙемә генә ҡаратып алам инде, барыбер йүнләп йөрөмәйһең ! – тигәс тә:\nДөрөҫөн генә әйткәндә, Фәниә апайҙы, эй, һағындырҙы. Шылтыратам, телефонын алмай. Баҙарға барғанда – юл аша ғына йәшәй – инеп тә сыҡҡылайым, тик ишеген асҡан кеше юҡ. Кистәрен тәҙрәһе лә ут алмай. Нимә булды уға, ҡайҙа юғалды? Баштараҡ, йәй бит, ауылдалыр, тип уйланым. Инде хәҙер ни ғүмер, ауылдан түгел, йәһәннәм тишегенән дә ҡайтып етергә булыр ине. Ярай инде, ҡышын һеңлеһенә бала ҡарашты… Хәҙер, хәҙер ҡайҙа һуң ул, нимәһен ҡарап, өйөн етемһерәтеп, мине борсолдороп йөрөй, ниңә шылтыратмай? Ниңә әүәлгесә тәҙрә рамдарын ап-аҡҡа буяп:\n– Ҡарале, һылыу, тәҙрәләрем, һин әйткәнсә, йылмайып торалар бит! Минең буяғанды ғына көткәндәр икән, – тимәй? Ниңә мине осондороп:\n– Әлдә һин бар, әтеү мин ул тәҙрәләрҙе бер ҡасан да буямаҫ инем, мин уны буярға кәрәк икәнен дә белмәйем бит, – тип көлмәй? Ниңә? Ниңә?...\nФәниә Харисовна менән мәктәптә практика үткән ваҡытта таныштым. Ябай, ярҙамсыл, ихлас күңелле был апай күп тә үтмәй ифрат яҡын булып китте. Ул эштә иртәнге һигеҙҙән киске һигеҙгә тиклем, ә инде ата-әсәләр йыйылышы булһа, туғыҙ-унһыҙ өйөнә ҡайтып инә алмай. Бәхетенәнме, бәхетһеҙлегенәнме, ул бер ваҡытта ла кейәүҙә булмаған. Университетты бөтөрөп ҡулына диплом алғандан алып мәктәптә уҡыта. Әүәл, юғары уҡыу йортон тамамлағанда диплом менән бергә, ҡулға ҡайҙа эшкә барырға йүнәлтмә лә тоттора инеләр. Фәниәнең "өҫтә" ултырған ағаһы уны Өфөлә алып ҡалды. Шул ваҡытта ауылға ғына китеп барһа, кем белә, бәлки, кейәүгә сығып, итәк тултырып бала табып, оло донъя көтөп, ир бисәһе булып ултырыр ине лә! Күрәһең, яҙмыштан уҙмышы булмағандыр.\nБашта ятаҡтан урын, аҙаҡ айырым бүлмә бирҙеләр Фәниәгә. Йәше барҙы, тик тормош офоғонда кейәүгә сығырлыҡ егет осраманы. Ваҡыт үткән һайын был теләк һүнгәндән-һүнә барып, бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Һуңынан, башынан эшкә сумып, был турала бөтөнләй онотто.\nКөтмәгәндә уға ике бүлмәле, кооператив фатир һатып алыу мөмкинлеге килеп сыҡты. Ауылда йәшәгән оло йәштәге атай-әсәһе менән ятаҡта бергә йәшәйбеҙ, тигән ҡағыҙ алып, оҙаҡламай ике бүлмәле фатир эйәһе лә булып китте. Башта апаһының ҡыҙын, үҙ ҡыҙындай күреп, үҙендә йәшәтеп кейәүгә биреп ебәрҙе, аҙаҡ апаһының бәләкәс улын йылы ҡанаты аҫтына алды. Ул да өйләнеп, килен фатирына киткәс, япа-яңғыҙ ҡалды. Яратҡан эшенә әүрәп, ваҡытының нисек шәп үткәнен дә һиҙмәне ул. Шул ике арала юғары исемдәргә лә лайыҡ булды. Ышанаһығыҙмы, ауырыуҙың нимә икәнен дә белмәне, хатта поликлиникала карточкаһы ла юҡ ине!..\nАлтмышты ярайһы ғына үтһә лә, бик ҡанатланып эшләп йөрөй ине әле, ҡанатын ҡайырғандар. Август кәңәшмәһенән һуң, кешеләр аша ғына “попросили” тигәндәрен ишетеп ҡалғайным… Ике пенсионер араһынан быны һайлағандар. Теге, икенсеһе – йыш ҡына ауырыған уҡытыусыны алып ҡалып, Фәниә апайға “үҙ теләге“ менән тигән ғариза яҙҙыртып, эшенән бушатҡандар. Шап-шаҡтай имән ағасын тирәккә алыштырғандар.\nХәҙер нимә эшләр? Ул башҡаса йәшәй, башҡа эш эшләй белмәй бит. Күршеһе Ынйы кеүек, эт артынан да эйәреп йөрөй торған кеше түгел… Эйе-е-е!… Хәҙер иртән ҡайҙа ашығыр, уны хәҙер бер кем дә көтмәй. Бынан кире пландар яҙырға ла, дәфтәрҙәр тикшерергә лә, отчеттар бирергә лә, конкурстарҙа ҡатнашырға ла, олимпиадаларға уҡыусыларын әҙерләргә лә кәрәкмәй! Хәҙер ул бер кемгә лә кәрәкмәй! Нисек йәшәр, буш ваҡытын нимә менән тултырыр?..\nЕгеттәре лә булманы түгел, булды Фәниәнең. Булат менән университетҡа ингәс таныштылар. Ул тарих факультетында уҡый ине. Бер-береһенә артыҡ яҡынаймай, бер-береһенән бик йырағаймай ҙа яҡшы дуҫтар булып йөрөнөләр. Берҙән-бер көндө Фәниә менән бүлмәләш йәшәгән Рима:\n– Шул Булатты үҙемә генә ҡаратып алам инде, барыбер йүнләп йөрөмәйһең ! – тигәс тә:\n– Тәүәккәлләп ҡара, ниңә уны минән һорап тораһың, – тип уйынға бороп ҡуйҙы.\nРима был эште йыраҡ һандыҡҡа һалмай, тимерҙе ҡыҙыуында һуғырға булды. Ял көнө Фәниә, ғәҙәттәгесә, ауылына ҡайтып китте. Булат юҡ йомошон бар итеп ҡыҙҙар бүлмәһенә тыйнаҡ ҡына шаҡып килеп инде.\n– Фәниә ауылда, иртәгә генә килә! – тине Рима\n– Ярай, улайһа мин.., – тип әйтеп өлгөрмәне егет, Рима:\n– Мин дә Фәниәнең ауылға ҡайтҡанын белмәнем. Киноға билет алған инем, бына, әгәр теләгең булһа, әйҙә икәүләп барайыҡ, әтеү билет әрәм була, яҡшы фильм тиҙәр! – тип, егетте бергә барырға күндерҙе.\nФильм, ысынлап та, шәп булды. Кинонан һуң Салауат майҙанына ла һуғылдылар. Йәштәр бик күп ине. Бер урында ҡурайға, икенсе урында гармунға теттереп бейейҙәр! Рима менән Булаттың да кәйефтәре күтәрелде. Егет ҡыҙҙы ятаҡҡа тиклем оҙатып, ҡайтып китте.\nФәниә Булатты дуҫым ғына тип йөрөһә лә, күңеленең иң төбөндә улай түгеллеген тоя ине. Әле Рима:\n– Булат мине киноға саҡырҙы, – тигәс тә, кәйефе төштө, йөрәге йыш-йыш тибә башланы. – Аҙаҡ киске Өфө буйлап, төн уртаһына тиклем йөрөнөк! Үҙе һөйләй, үҙе күҙ ҡырыйы менән генә Фәниәгә ҡарап ала. Ҡыҙҙың йөҙө үҙгәреүен күреп :\n– Бөгөн дә бер ергә барып килергә саҡырған ине, бармайым тинем. Бына йәйге сессияны япҡас, иркенләп йөрөрбөҙ, әхирәт, эйе бит?!. Ул ярай ҙа диплом эшен яҙып бөткән. Ә беҙгә тағы ла бер йыл уҡыйһы бар бит әле, – тип ҡысҡырып көлөп тә алды.\nШулай, Булат килгәндә Фәниә эш табып берәй ергә китте, йә өйҙә булмаҫҡа тырышты.\nЙәй йылылығы йәштәрҙең күңелен бер аҙ йомшартты. Хат алыштылар. Дуҫлыҡтары кире ҡайтты тип шатланыуы ла яңылыш булып сыҡты Фәниәнең. Булатты Салауат ҡалаһына эшкә ебәрҙеләр, ә ҡыҙ бишенсе курста уҡыуын дауам итте. Егет көн аша тиерлек ҡыҙға хаттар яҙҙы. Инде хәҙер “яратам” тип яҙырға ла тартынманы. Тик хаттарына яуап алманы. Яуапһыҙ ҡалған хаттарына үпкә һүҙҙәре лә белгертеп алды Булат. Ә онотҡанда бер ҡулына килеп эләккән хатты уҡып Фәниә бер нәмә лә аңламаны. Ике арала аңлашылмаусанлыҡ килеп тыуҙы. Булат ҡыҙҙы үҙенә ҡарата битарафлыҡта ғәйепләне, ҡыҙ уны… Шулай бөтөнләй аралары өҙөлдө.\nҠулдарына диплом алғас, бүлмәләш әхирәте Рима кейәүгә сығып, Фәниәне туйына саҡырҙы. Шунда ул ҡарашын күтәреп ҡарарға ла уңайһыҙланып:\n– Фәниә, әхирәткәйем, иҫәркәйем, ғәфү ит мине! Мин һинең алда бик ғәйеплемен. Башта әйтмәҫкә лә уйлағайным... Күңелемдәге төйөр менән, һинән бәхиллек алмай, яңы тормош башлай алмайым... Теге ваҡыт Булаттың хаттарын мин алып уҡып торҙом, һиңә бирмәнем. Уның мине бер ваҡытта ла киноға саҡырғаны булманы. Ҡала урамдары буйлап та йөрөмәнек, мин уйлап сығарҙым… Сөнки ул миңә бик оҡшай ине. Һинән биҙҙереп үҙемә ҡарата алырмын тип уйланым. Яңылышҡанмын, мөмкин булһа, ғәфү ит мине! – тине.\nФәниә һүҙһеҙ ҡалды. Башында мең төрлө уй сыуалды. Нимәлер яуап бирергә кәрәк ине Римаға, тик нимә тип әйтергә лә белмәне. Ахры:\n– Был хәҙер мөһим түгел. Үткәнгә – салауат. Һин булмаһаң, икенсе берәү барыбер инер ине беҙҙең араға. Ә туйыңа барып булмаҫ, атай-әсәйемдәр янына ҡайтырға кәрәк, улар олоғайған. Һеҙ бәхетле булығыҙ! Тормош юлығыҙҙы, һинең кеүектәр осрап, себәләтмәһендәр ине! Хуш!\nБиш йылдан һуң, курсташтары менән осрашҡанда, Рима менән йәнә күреште Фәниә. Рима:\n– Ғәфү итмәгәнһең һин мине, әхирәт, бәхетһеҙ булыуымды теләгәнһең, – тине. – Ирем менән айырылыштыҡ, яратманы ул мине. Аҡса эшләй белмәй. Ярай әле уртаҡ балабыҙ булманы… Ана, күрәһеңме Рәйләнең ирен, түрә булып алған, ти. Теләһәм, мин уны һә тигәнсе үҙемә ауҙарып ала алам…\n– Ауҙарыуын ауҙарырһың да ул, тик үҙеңде яраттыра ғына алмаҫһың. Һин, Рима, ғәйепте ситтән түгел, ә үҙеңдән эҙлә! Әҙәм үҙ тормошон үҙе төҙөй! Нисек теләй, нисек белә! Беҙ уйлайбыҙ ғына, ә Аллаһ Тәғәләһе тормошҡа ашыра! Уның менән килешеп йәшәргә кәрәк!\n– Һинең менән килешмәйем, әхирәт, һин әбейҙәр һымаҡ фекер йөрөтәһең. Намаҙға баҫтыңмы әллә? Ха-ха-ха! Минең шәп ир менән йәшәгем килә! Хәйер, һеҙҙең Булат менән хәлдәрегеҙ нисек һуң әле? Бик бәхетлеһегеҙҙер инде! Булаттың мөхәббәт хаттарын уҡып, илай торғайным. Миңә бер кем ундай хаттар яҙманы. Фәниә:\n– Кеше бәхетен урлап, бәхетле булып булмай шул ул! Ә Булат менән юлдарыбыҙ айырылышты…\n– Шулаймы ни? Эх, һин, эшкинмәгән, ни үҙеңә, ни кешегә ! Юҡҡа ғына теге ваҡыт ныҡышыраҡ булманым… Булатын әйтер инем, еүеш танау!..\nФәниәнең был осрашыуҙан кәйефе ҡырылып ҡайтты.\nКөндәр артынан аҙналар, айҙар, йылдар елдереп үтә генә. Үткәндәр үткәндәрҙе эсенә йомоп артта ҡала, ә бөгөн урамда ябалаҡлап ҡар яуа. Ап-аҡ! Был аҡлыҡты бер нәмә менән дә сағыштырып булмай. Фәниә апайыма инеп сығырға ваҡыт тапмаһам да, телефондан юҡ-юҡта аралашып торабыҙ. Тауышына ҡарағанда кәйефе күтәренке, донъяһы теүәл, түңәрәк… Һуңғы һөйләшкәндә:\n– Инеп сығыр инең, һылыу, апайыңды сәпсим оноттоң, – тип үпкәһен дә белдереп ҡуйҙы.\nТоям, нимәлер әйткеһе, күрһәткеһе, ниндәйҙер эс сере менән уртаҡлашҡыһы килә. Бер көн эштән һуң инергә булдым. Күстәнәскә уның яратҡан кәнфиттәре менән лимон, сәй ҙә алдым. Мине күргәс апайымдың ҡыуанысының сиге булманы.\n– Үт, һылыу, үт, түрҙән уҙ! – тип мине ҡаршы алды.\nӘүәл һәр ваҡыт ятаҡ бүлмәһен хәтерләткән өйөнә бөгөн саҡ ҡыйып үттем. Донъяһын яңыртҡан, һәр нәмә үҙ урынында, артыҡ бер нәмә лә юҡ! Сәй өҫтәле артында ултырған өлкән йәштәге ағай менән таныштырып:\n– Был Булат ағайың булыр, һылыу, таныш булығыҙ! – тине. Курсташым. Шифаханала осраштыҡ та бына… Ул да яңғыҙ, мин дә… Бергә йәшәп ҡарарға булдыҡ. Йәш, көслө, эшләп йөрөгән ваҡытта яңғыҙлыҡ бик беленмәй, ә хәҙер, хәҙер бөтәһе лә башҡаса. Ул – миңә, мин уға терәк тигәндәй… Район үҙәгендә йорто бар. Ҡыш – ҡалала, ә йәй ауылда баҡса үҫтерәбеҙ. Булаттың балаларына ярҙам итәбеҙ, үҙебеҙгә лә күңелле, – тип яңылыҡтарын сурытты ғына.\nБулат ағай беҙҙең һөйләшкәнгә артыҡ ҡушылмай, ихлас йылмайып, Фәниә апайҙың һөйләгәндәрен нығытып, башын һелкеп, яйлап ҡына сәй эсеп ултырҙы.\nМин ҡайтырға ҡуҙғалғас, икәүләп оҙата сыҡтылар, Фәниә апай:\n-Ярай, һылыу, рәхмәт килеүеңә, шулай инештереп йөрө! Аллаһ бирһә, йәй үҙеңде ауылға ла алып ҡайтырбыҙ! Мунса инерһең, һыу буйына сығырбыҙ, – тине. Ә Булат ағай апайымдың яурын башына дебет шәлен һалып, миңә:\n– Һылыу, егетең минең кеүек ҡыйыуһыҙ булһа, ғашиҡ кешеләр мотлаҡ шундай булалар, өйләнеү тураһында тәҡдимде үҙең яһаһаң да, бында бер хилафлыҡ та күрмәйем, – тине.\n– Һы, ҡара, нимә һөйләп торған була… Уның егете ҡыйыу, хәтә кем белә? – тип ихлас көлөштөләр.\nМине һәр ваҡыт Фәниә апайымдың яңғыҙ булыуы борсой ине. Ни өсөн шундай изге күңелле кеше бәхетһеҙ? Бында дөрөҫлөк ҡайҙа?.. Ә бит уйлап ҡараһаң, ул бер ваҡытта ла яңғыҙ, бәхетһеҙ булмаған, сөнки апаһы, апаһының балалары, эше, уҡыусылары, ата-әсәләре, коллегалары, иң мөһиме оло, йылы йөрәге, донъяға керһеҙ һөйөүө булған! Ә хәҙер, яратҡан кешеһе менән яҙмышы осраштырып, ҡауыштырып та ҡуйған!.. Эх, бындай хәл киноларҙа ғына була, тиһәләр ҙә!.. Был – тормош, был – хәҡиҡәт!..\nМин бөгөн үҙемде ысын мәғәнәһендә күктең етенсе ҡатында тойҙом!\nФәниә апай, һинең бәхетең мине лә бәхетле итте!


Хәбәрҙәр: Серле дрондар француздарҙың атом электростанциялары өҫтөнән осоуҙы дауам итә.\nСерле дрондар француздарҙың атом электростанциялары өҫтөнән осоуҙы дауам итә.\nПилотһыҙ серле аппараттар француздарҙың атом электростанциялары өҫтөнән осоуҙы дауам итә. Һуңғы тәүлектәрҙә илдең төрлө мөйөштәрендәге АЭС территориялары өҫтөндә йәнә, кәм тигәндә, 5 дрон күренгән. Уҙған аҙналарҙа ла шундай уҡ хәлдәр теркәлгән.\nФранция ҡарамағында Европалағы иң ҙур атом станциялары паркы. Ил территорияһында 58 реактор эшләй. Властар тикшереү башланы һәм пилотһыҙ аппараттар АЭС-тарға бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс тыуҙырмай, тип ышандырҙы.\nБыл хәлдәргә аныҡ ҡына аңлатма биреүсе юҡ. Тәүҙә “Гринпис” ойошмаһы шик аҫтында ине, һаҡ һәм именлек мәсьәләләренә иғтибарҙы йәлеп итеү өсөн, улар АЭС территорияһына активистарын бер нисә тапҡыр индерҙе. Әммә ойошманың француз вәкиллеге был хәлгә үҙҙәренең ҡатнашлығы юҡ икәнлеген һәм властарҙың тейешле һаҡлыҡ сараларын күрмәүе өсөн борсолоуын белдерҙе. Күпселек француздарҙы ла был борсой, улар йыш ҡына шундай һорау бирә: “Әгәр кемдер дрондарға бомба беркетергә уйлаһа?”


Ғафури районында Хәтер көнө үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nҒафури районында Хәтер көнө үтте\n17:48, 17 сентября 2013 Йәмғиәт\nҒафури районының Красноусол ауылында тантаналы митинг үтте. Һәләк булған Ватанды һаҡлаусылар һәйкәле янында Афғанстанда, Төньяҡ Кавказда хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡан яугирҙар, ауыл халҡы, һәләк булған егеттәрҙең туғандары һәм яҡындары йыйылды.\nСараны асып, район хакимиәте башлығы Рәмил Бухаров локаль конфликттарҙа һәләк булған егеттәрҙең мәңге хәтерҙә йәшәйәсәген һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nҒафури һәм Ауырғазы райондарының хәрби комиссары Фәйрүз Ғимәҙиев һәйкәл төҙөүҙә ҙур ярҙам күрһәткән активистарҙы билдәләне.\n— Марс Хәйруллин, Ринат Яҡупов, Әлфир Исхаҡов, Вячеслав Лоскутов, Андрей Мигунов, Джамшид Ҡасимов, Марат Ишбаев һәм башҡа егеттәргә ҙур рәхмәтемде еткерәм. Уларҙың ярҙамы менән һәләк булған Ватанды һаҡлаусыларға һәйкәл төҙөлдө, — тине хәрби комиссар.\nРәхмәт һүҙҙәре менән шулай уҡ Ғафури районының Ветерандар советы вәкилдәре, ауыл биләмәһе башлығы Марс Әбелғужин, райондың Афған һуғышы ветерандары союзы рәйесе Марс Хәйруллин сығыш яһаны. Сарала ҡатнашыусыларҙы Хәтер көнө менән Өфөнән килгән ҡунаҡ – БР Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы рәйесе Тимерйән Рәжәпов та ҡотланы.\nТантаналы өлөштән һуң урындағы мәҙәниәт һәм ял паркында Ғафури һәм Ауырғазы райондарының ветерандар командалары араһында футбол буйынса матч ойошторолдо. Байрамды концерт номерҙары дауам итте.\nОсрашыу һуңында Тимерйән Рәжәпов БР Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзының Бөрйән һәм Күгәрсен райондарына инициатива менән сығыш яһауы тураһында хәбәр итте. Ул әлеге ике районда Афғанстанда һәм Төньяҡ Кавказда һәләк булған яугирҙарға һәйкәл асыу һәм төҙөлөш эштәре өсөн средстволарҙы Хәтер көндәрендә һәм шуға оҡшаш башҡа сараларҙа йыйыу тәҡдиме менән сығыш яһаған. Сарала һанаулы минуттар эсендә 10 мең һум аҡса йыйылды.\nТеги: ҡораллы көстәр һәм йәмғиәт,ветерандар,хәтер


Башҡорт дәүләт аграр университеты ғалимдары урман-ерҙе тотороҡло һәм экологик яҡтан һаҡсыл ҡулланыуға грант алды - Bash.News\nБашҡорт дәүләт аграр университеты ғалимдары урман-ерҙе тотороҡло һәм экологик яҡтан һаҡсыл ҡулланыуға грант алды https://bash.news/news/88922_bashort_dlt_agrar_universitety_alimdary_urmanere_totorolo_m_ekologik_yatan_asyl_ullanyua_grant_aldy\n28 ғин 2019, 23:43\nУрман хужалығы кафедраһында шөғөлләнеүсе студенттар "Экологик һәм тотороҡло урмансылыҡ өсөн" дистанцион тикшереү һәм геомәғлүмәт системалары проектында әүҙем ҡатнаша. Европа юғары уҡыу йорттары тәжрибәһен, ҡаҙаныштарын ҡулланыу сиктәрендә электрон курстар ойошторола, ғалимдар Европа һәм Ҡытайҙа стажировка үтәсәк, ә студенттар ике йыл рәттән йәйге лагерҙа ҡатнашасаҡ.\nРимма Абдуллина, Башҡорт дәүләт аграр университетының 3-сө курс студенты:\n“Минең планшетта урман тураһында бөтә мәғлүмәт индерелгән. Был программа урманды яҡшыраҡ һаҡларға мөмкинлек бирә”.\nХалыҡ-ара грант өс йылға иҫәпләнгән. Уның сиктәрендә Урмансылыҡ һәм ландшафт дизайны кафедраһында яңы лаборатория булдырыласаҡ. Был лабораторияла студенттар географик мәғлүмәт системаһын һәм ерҙе дистанцион зондлау ысулдарын төплө итеп өйрәнәсәк.\nЗаһир Рәхмәтуллин, Башҡорт дәүләт аграр университетының урман хужалығы кафедраһы уҡытыусыһы, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты: “Был проект өсөн беҙгә 80 мең евро бүленде. Проект өс йылға иҫәпләнгән. Уға ярашлы лаборатория төҙөләсәк һәм унда яңы продукттар алынасаҡ”.\nПроектта ҡатнашыусылар урманды һаҡлауҙа, тирә-яҡ мөхит торошон тикшереүҙә пилотһыҙ аппараттар эшмәкәрлеге менән дә яҡындан таныша. Заманса лаборатория аркгиз, кюгиз, мап инфо кеүек программаларға таянып ер йөҙөн төшөрөү, урмандарҙы өйрәнеү, яңыртыу, һаҡлау, урман фондын мониторлау мөмкинлеген булдырасаҡ.\nИлгиз Аҫылбаев, Башҡорт дәүләт аграр университетының агрономия һәм урман хужалығы факультеты деканы: “Был грант студенттарға бик яҡшы трамплин булып тора. Ауыл хужалығында һәм урман хужалығында һанлы технологиялар ҡулланыу эштәрҙе һөҙөмтәлерәк башҡарырға ярҙам итә”.\n"Эразмус" проектын Башҡортостанда тормошҡа ашырыусы өс ғалим :Айҙар Ғәбделхаҡов, Заһир Рәхмәтуллин һәм Мария Мартынова "Урмансылыҡ" йүнәлеше буйынса магистрҙар әҙерләйәсәк. Фәнни-тикшеренеү эштәре инлиз телендә яҙыласаҡ, ә аспиранттар Греция, Финляндия һәм Австрияла стажировка үтәсәк.\n"Эразмус" халыҡ-ара проектының мәғлүмәти технологиялары һәм ерҙе дистанцион тикшереү ысулдары тағы ла юғары кимәлдә урман хужалығы өсөн белгестәр әҙерләргә булышлыҡ итер тип көтөлә.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһында «Өлкән быуын» программаһы эшләй\n23:43, 01 июл\nГеография уҡытыусылары ҡорға йыйылды\n11:05, 28 июн\nУчалы мәктәптәре үҫеш нөктәһен билдәләгән\n13:04, 27 июн\nФедераль бюджет иҫәбенә 2019-2020 уҡыу йылына Башҡортостан вуздарына 10 мең 191 урын бүленә\n09:00, 27 июн


Балаково сүс материалдар заводы — Башҡорт Википедияһы\nБалаково сүс материалдар заводы\nБалаково сүс материалдар заводы — Рәсәй компанияһы, совет осоронан ҡалған Балаково предприятиеларының береһе. Эре вискозалы корд, штапель ебе, вискозалы туҡыма ебе, полипропилен сүсе етештереүсе предприятие. Бында шулай уҡ көкөрт кислотаһы көкөртлө углерод, целлофан һәм углеродлы сүстәр етештерелә.\nСүс урау цехы\n2 Предприятиеның ҡала өсөн роле\n«Химволокно» комбинатын төҙөү тураһындағы ҡарар 1958 йылдағы КПСС Үҙәк Комитетының химия сәнәғәтен үҫтереүҙе тиҙләтеү тураһындағвы ҡарарына ярашлы ҡабул ителә.\nКомбинат Бөтә союз удар комсомол төҙөлөшө итеп иғлан ителә. Комбинаттың беренсе төҙөүселәре булып Водянин етәкселегендәге монтажсылар бригадаһы була. Тап Водянин комбинаттың беренсе нигеҙе блогын һалыу хоҡуғына лайыҡ була. Беренсе блок 1959 йылдың 15 мартында һалына.\n17 октябрь, 1961 йыл. Комбинаттың тәжрибә-эксперименталь цехы тәүге продукцияны — корд епте етештереп сығара.\n1962 йылдың декабрендә тәүге «Корд-1» продукцияһы сығарыла.\n26 июнь, 1963 йыл. Көкөрт кислотаһы цехы эшләй башлай, уның ҡеүәте йылына 240 мең тонна тәшкил итә, цех реконструкцияланғандан һуң, уның ҡеүәте 280 мең тоннаға тиклем арта. Бөтә цех продукцияһы дәүләт сифаты билдәһенә эйә була. Етештерелгән продукцияның 36%-ы вискоза етештереүҙә ҡулланыла, 64 % -ы яҡшыртылған көкөрт кислотаһы һәм олеум алыуға китә.\n31 октябрь, 1964 йыл. Көкөрт углероды цехы тәүге продукцияһын сығара.\n1964 йылдың мартында «Корд-2» етештерелә башлай.\n1966 йылда вискозалы штапель сүс етештереү башлана.\n1968 йылда буялған сүс етештереү башлана.\n1969 йылда комбинатта целлофан ярыһы сығарыла башлай. Целлофан етештереү цехында яһалма бөйөр аппараты өсөн «Ультрацелла» фильтрлау материалы сығарыла.\n1971 йылда юғары хеҙмәт күрһәткестәре өсөн комбинатҡа В. И. Ленин исеме бирелә, ә комбинат өлкәнең Данлы хеҙмәт коллективтары китабына индерелә. Ошо уҡ йылда «Корд-2» етештереү базаһында келәмдәр сәнәғәте өсөн полипропилен еп етештерелә башлай.\n9 ғинуар, 1972 йыл. «Корд-3» етештереү сафҡа инә. 1974 йылдың 5 авгусында вискоза ептән туҡыма етештерелә башлай. «Корд-3» етештереүҙә иң беренсе көкөрт һәм көкөртлө углеродтарҙы тотоп газдан таҙартыусы ҡоролма ҡуялар.\n17 февраль., 1976 йыл. СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән комбинат Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.\n1982 йылда Ленин исеменләге «Химволокно» етештереү берекмәһе ВДНХ-ның СССР Бөтә Союз Почёт таҡтаһына индерелә.\n1998 йылға тиклем — «Химволокно» производство берекмәһе илдә иң эре вискоза сүс һәм ептәр етештереүсе предприятие була. Завод элеккесә «Миллиардерҙар клубы» ағзаһы булып тора. Әлеге мәлдә заводта «Спанлейс» материалын булдырыу программаһы өҫтөндә эш алып барыла.\n2017 йылдан алып комбинат ғәмәлдә юҡ. Уның территорияһында «Аргон», «Вагондар төҙөү заводы», «Балаково-центролит» һәм башҡа төрлө предприятиелар тора. Етештереү цехтарының күбеһе тиерлек тулыһынса емерелгән, һүтелгән, завод ҡорамалдары һүтелгән һәм металлоломға тапшырылған.\nПредприятиеның ҡала өсөн роле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nХимволокно комбинаты Балаково ҡалаһының үҫеше өсөн ҙур этәргес биреүсе энергетика, химия сәнәғәте үҙәге[сығанаҡ 2456 көн күрһәтелмәгән] булып торған. Уның арҡаһында Балаковола ТЭЦ асыла, химия сәнәғәте өсөн белгестәр әҙерләүсе ПТУ № 43 барлыҡҡа килә. Беренсе булып ҡаланың химктар йәшәгән 200 фатирына газ индерелә.\n↑ БЗВМ (рус.). Zawod.ru. Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 сентябрь 2012. 12 февраль 2012 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Балаково_сүс_материалдар_заводы&oldid=901449 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:28 11 август 2019 үҙгәртелгән.


Эшҡыуарҙар фекере мөһим\n27 Июль 2021, 16:30\nТәҡдимдәр ведомство тарафынан Башҡортостан Республикаһының инвестициялар йәлеп итеүҙәге сараларҙы тормошҡа ашырыуҙа иҫәпкә алынасаҡ.\nБашҡортостандың Росреестры, кадастр иҫәбен һәм хоҡуҡтарҙы теркәү процедуралары менән ҡәнәғәт булыу-булмауҙы асыҡлау маҡсатында, 2021 йылдың июнь айында кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары менән уҙғарылған анкеталар һөҙөмтәләрен анализланы.\nҺорау алыуҙар һөҙөмтәләре буйынса респонденттарҙың күпселеге бындай төр хеҙмәттәр күрһәтеү кимәлен “яҡшы” йәки “бик яҡшы “ тип баһалаған.\n- Росреестр идаралығы бындай һорау алыуҙарҙы даими уҙғара. Алынған мәғлүмәттәр беҙгә хеҙмәтләндереү кимәлен яҡшыртыу, уңайлы итеү буйынса сараларҙы планлаштырырға булышлыҡ итә, - ти БР буйынса Росреестр идаралығы етәксеһе урынбаҫары Марина Мартынова.\nЭшҡыуарҙар һәм юридик шәхестәр тарафынан күп функциялы үҙәктәрҙә һәм онлайн-формала тултырылған барлығы 400 анкета тикшерелә.\nРеспонденттар Росреестрҙың хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса мәғлүмәт кимәлен - “бик яҡшы”, интернет селтәре һәм күп функциялы үҙәк офистарында документтарҙы һәм хеҙмәттәрҙе алыу ваҡытын, процедуралар һанын, хеҙмәттәрҙең сифатын, кадастр инженерҙары тарафынан кадастр иҫәбенә ҡуйыу буйынса документтарҙы әҙерләү тиҙлеген “яҡшы” тип баһалаған.\nӨҫтәмә һорауҙар респонденттарҙан хеҙмәттәр күрһәтеүҙә өҙөклөктәр булыу-булмауын, өҫтәмә документтарҙың талап ителгәнме, юҡмы икәнлеген асыҡларға ярҙам иткән. Шулай уҡ яуап биреүселәр Росреестрҙың һәм күп функциялы үҙәктәрҙең эшен яҡшыртыу буйынса үҙ фекерен дә белдереү мөмкинселеген алған.\nДәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса күп функциялы үҙәк республика дәүләт автоном учреждениеһы директоры Наталья Куприянова хәбәр итеүенсә, күп функциялы үҙәктәр бындай төр анкета алыуҙарҙы йыш ойошторалар. Шулай уҡ , хеҙмәткәрҙәр “контроль һатып алыуҙар” ҙа уҙғаралар. Әйткәндәй, бөгөнгө көндә ведомство офистарында сиратта тороу ваҡыты Росреестр регламенты менән билдәләнгән 12 минуттан ашмай.\nҺорау алыуҙағы тәҡдимдәр ведомство тарафынан Башҡортостан Республикаһының инвестицялар йәлеп итеүҙәге сараларҙы тормошҡа ашырыуҙа иҫәпкә алынасаҡ.


Башѓортостан республикаћы мђЉариф министрлыљЫ\nжүктеу 138.76 Kb.\nөлшемі 138.76 Kb.\nКүҙ яҙҙырһаң, шул тәҙрәнән атыр йәҙрә. Ал бер үрнәк – бал ҡорттары төҙөй кәрәҙ , Һин дә ятма : ҡор ояңды.\nҒилми-тикшеренеү эшемдең актуаллеге\nҒилми-тикшеренеү эшемдең теоретик һәм ғилми нигеҙҙәре\nҒилми-тикшеренеү эшемдең маҡсаттары\n1.Шәжәрәләр, уларҙың килеп сығышы тураһында мәғлүмәт менән танышыу\n2. Мең ырыуына ҡараған Яңы Аҡҡолай ауылы тарихы\n3. Минең шәжәрәм Көрмәнкәй ауылының тарихы\nК.Н.Львовтың “Шәмсинур” хикәйәһендә Нәҡиә өләсәйемдең шәжәрәһе сағылышы\nАтайымдың әсәһе Сафина Нәҡиә Әхмәтғата ҡыҙының шәжәрәһен өйрәнеү\nМостафиндар шәжәрәһенә нигеҙләнеп интернат-лицейҙа уҡыған туғандарҙы табыу\nДӘҮЛӘКӘН УРТА (ТУЛЫ) ДӨЙӨМ БЕЛЕМ БИРЕҮ\nЛИЦЕЙ - ИНТЕРНАТЫ\nТарихымды онотмам – нигеҙемде ҡоротмам!\nҒилми – тикшеренеү эше\nСафина Илнура Тимерхан ҡыҙы\nДәүләкән интернат- лицейының\n9 –сы А класс уҡыусыһы\nДәүләкән - 2016\nШәжәрә - ул сал тарихҡа\nАл бер үрнәк – бал ҡорттары\nтөҙөй кәрәҙ ,\nҺин дә ятма : ҡор ояңды.\nБашҡортмон тигән кеше өс нәмәне белергә тейеш. Беренсеһе – йондоҙҙарҙың исемдәрен, икенсеһе – халыҡ йырҙарының тарихын, өсөнсөһө - үҙенең ырыуын, ете быуынын, шәжәрәһен белергә тейеш.\nБер аҡыл эйәһе: “Ил тарихы кескенә ғаиләләр тарихынан йыйыла. Кеше үҙ нәҫел ебен, ата-бабалары һөйләгәндәренән ишетеп белгән осраҡта ғына тарихты тулыһы менән булмаһа ла, ниндәйҙер кимәлдә аңлай һәм белә”,- тигән. Ул хаҡлыҙыр. Боронғолар: “Үҙ тарихын һәм тамырҙарын белмәгәндәрҙең киләсәге лә юҡ!”- тип әйткән. Үҙ тамырыңды белеү мөһим, сөнки шәжәрәһен, нәҫел-нәсәбен белгән кеше генә ата-бабаларының изге йолаларын дауам итә, тап шундайҙарҙа яуаплылыҡ хисе күпкә көслөрәк була.\nШәжәрә ғәрәп телендә “ағас” тигән һүҙ. Борон заманда беҙҙең олатайҙарыбыҙ ырыу-ҡәбиләне, нәҫел-нәсәпте, ата-бабаларҙың исемдәрен ағас рәүешендә тармаҡландырып яҙа барған. Ағас боронғо башҡорттарҙа һауаны, ерҙе, ер аҫтын берләштереүсе билдә булған. Шул уҡ ваҡытта, халыҡтың тормошон да сағылдырған. Тамыры – үткәнебеҙ, олоно – бөгөнгөбөҙ, тамыр-ботаҡтары – киләсәгебеҙ. Ағас тамыры ни тиклем тәрәнерәк тамырланһа, ботаҡтары ла ҡеүәтлерәк, үҫентеләре лә көслөрәк була.\nБорон-борондан күп халыҡтарҙа ырыу тарихын, ата-бабаларының исемдәрен телдән-телгә һөйләп тапшыра килеү, аҙағыраҡ ҡағыҙға һыҙып барыу ғәҙәте йәшәгән. Шулар рәтенә башҡорт шәжәрәләрен дә индерергә мөмкин. Уларҙың күбеһе һаҡланмаған, әммә бөгөнгәсә атанан улға күсә килгән, ҡыҙыҡлы тарихи мәғлүмәттәр тупланған ғаилә шәжәрәләре табылып тора.\nҺуңғы йылдарҙа халҡыбыҙҙың изге йолаларынан береһе – шәжәрәләрҙе өйрәнеү, тергеҙеүгә иғтибар артҡандан-арта. Республикабыҙ күләмендә конкурс, ғәмәли конференциялар, шәжәрә байрамдары ойоштороу, нәҫел-тарихтарын, шуларға бәйле шәжәрәләрҙе яңыртып төҙөп, китап итеп баҫтырып сығарыу – быға асыҡ дәлил.\nБеҙҙең ауылда шәжәрә байрамы уҙҙы. Бик күп ғаиләләр үҙҙәренең ғаилә шәжәрәләре, ырыу тарихтары менән таныштырҙы. Уларҙың үҙ нәҫелдәре менән ғорурланып һөйләүҙәре, шәжәрә ағастарын төҙөүҙәре миндә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Шуға күрә, быйыл атайымдың нәҫел ептәрен өйрәнергә, тигән бурыс ҡуйҙым.\nҒилми-тикшеренеү эшемдең актуаллеге:\nҒилми-тикшеренеү эшемде, үҙемдең тамырҙарыңды ныҡлап өйрәнмәй тороп, тарихыңды яҡшылап белеү мөмкин түгел, тигән ышаныуҙан башланым. Үҙ нәҫел ырыуыңды өйрәнеү бер ваҡытта ла үҙенең актуаллеген юғалтмаясаҡ. Сөнки тарихын белмәгәндең киләсәге юҡ! Шул уҡ ваҡытта үҙ затын, нәҫел-нәсәбен танымаған, ырыуын, араһын белмәгән, ғаилә бәҫен һаҡламаған кешенән өмөт юҡ. Ете быуын ҡәрҙәшеңде таныу – һәр зат-ара кешеләренең изге бурысы. Олатайҙар тарихын, быуынын белгән бала, моғайын, киләсәктә үҙ халҡы яҙмышына битараф булмаҫ.\nҒилми-тикшеренеү эшемдең теоретик һәм ғилми нигеҙҙәре:\nБашҡорт ғалимдары шәжәрәләрҙе өйрәнеүгә һәм уның үҫешенә күп көс һалды. Күренекле фольклорсы Салауат Галиндың “Тел асҡысы халыҡта”, Рим Янғужиндың “Башҡорт ырыуҙары”, Раиль Кузеевтың “Башҡорт шәжәрәләре”, Р. Булгаковтың һәм М. Нәҙерғолованың “Башҡорт шәжәрәләре” исемле хеҙмәттәре, Мәрйәм Бураҡаеваның, Ғайса Хөсәйеновтың ғилми эштәре баһалап бөткөһөҙ бай сығанаҡ.\nҒилми-тикшеренеү эшемдең маҡсаттары:\nАлда әйтелгәндәрҙән сығып, ошо хеҙмәттәргә таянып һәм үҙемдең күҙәтеүҙәремде барлап ғилми-тикшеренеү эшемдә шундай маҡсаттар ҡуйылды:\nШәжәрәләр, уларҙың килеп сығышы тураһында мәғлүмәт менән танышыу;\nМең ырыуына ҡараған Яңы Аҡҡолай ауылы тарихын өйрәнеү;\n- Көрмәнкәй ауылының тарихы;\nВ.Н.Львовтың “Шәмсинур” хикәйәһендә Нәҡиә өләсәйемдең шәжәрәһе сағылышы;\n- Атайымдың әсәһе Сафина Нәҡиә Әхмәтғата ҡыҙының . шәжәрәһен өйрәнеү;\n- Мостафиндар шәжәрәһенә нигеҙләнеп интернат-лицейҙа\nуҡыған туғандарҙы табыу;\n5. Ҡулланылған әҙәбиәт.\n“Шәжәрә” һүҙе ғәрәп теленән тәржемә иткәндә “нәҫел”, “генеалогия” (ырыу тарихы) тигәнде аңлата. Нәҫел, ырыу тарихын төҙөүҙең үҙ тарихы бар. Европа монархтары, урыҫ батшалары, ҡытай императорҙарының генеалогиялары булғанлығы билдәле. Төрки халыҡтарына килгәндә, уларҙың нәҫел тарихы, генеалогик йылъяҙма төҙөүе алыҫ тарихҡа барып тоташа. Быны башҡорт, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, төркмән, нуғай кеүек халыҡтарҙың телдән телгә күсеп килгән фольклорындағы "Урал батыр" (башҡорттарҙа), "Уғыҙнамә" (төркмән, әзербайжан, төрөктәрҙә), "Манас" (ҡырғыҙҙарҙа), "Джангар" (ҡалмыҡтарҙа) кеүек тарихи, мифик, ярым мифик эпостар дәлилләй. Улар теге йәки был халыҡтың сығышы хаҡында иҫбатлаусы сығанаҡтар.\nТәүге осорҙа төрки халыҡтары шәжәрәһе, үрҙә әйтеп үтелгәнсә, телдән телгә тапшырылып килгән. Ырыуҙар тарихы 30 – 40 быуынға тиклем телдән тапшырыла алыуы ғәжәйеп күренеш, ул ғына ла түгел, ҡаһарман иҫтәлектәр, ата-бабаларҙың ғәмәлдәре тураһында легендалар һөйләнелгән, һуңғараҡ шәжәрәнең яҙма төрө барлыҡҡа килгән.\nБашҡорт шәжәрәһе башҡа төрки халыҡтарҙыҡы кеүек үк, ХV – ХVI быуаттарҙа телдән телгә тапшырылған. Шәжәрәңде белеү башҡорттарҙа мотлаҡ һанала. Был турала билдәле шағир-мәғрифәтсе, ғалим Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев шулай тип яҙып ҡалдырған: "Аҫаба башҡортҡа өс нәмәне белеү мотлаҡ: беренсеһе – үҙеңдең сығышыңды, йәғни үҙ ырыуыңды белеү, икенсеһе – йондоҙҙарҙы исемләп аңлатыу һәм өсөнсөһө – хандар тураһындағы риүәйәттәрҙе һәм өләңдәрҙе белеү".\nШулай итеп, башҡортта үҙеңдең ырыуыңды, хан һәм бейҙәрҙең генеалогик йылъяҙмаларын белеү һәр кемдең бурысы булған. Шуға күрә ҙур шәжәрәләр ҙә быуындан быуынға тапшырылып, киләсәк быуынға шәжәрә генә түгел, бихисап башҡорт ырыуҙарының генеалогик йылъяҙмалары ла килеп етә алған. Шәжәрәне тарихи сығанаҡ булараҡ файҙаланып, ғалимдар башҡорттарҙың Алтын Урҙа, Урыҫ дәүләтенә ҡушылыу үҙенсәлектәрен асыҡлаған. Нәҡ эре ырыуҙар шәжәрәһе башҡорттарҙың Алтын Урҙаға ла, Урыҫ дәүләтенә лә килешеү нигеҙендә ҡушылғанлығын иҫбатлай. Юрматы, Тамъян, Ҡыпсаҡ, Үҫәргән ырыуҙары шәжәрәһендә был хаҡта аныҡ һөйләнелә. Үҫәргәндәр һәм табындар шәжәрәһе иһә Сыңғыҙхан менән башҡорт ырыу башлыҡтарының үҙ-ара мөнәсәбәте тарихын киләсәк быуынға тапшыра алған. Һуңғараҡ шәжәрәләр ҡағыҙға теркәлә башлай. Был шәжәрәгә ырыу тарихын ғына түгел, дөйөм алғанда башҡорттарҙың, уның составына ингән ырыу, ҡәбилә тормошондағы мөһим хәл-ваҡиғаларҙы ла индерергә мөмкинлек бирә.\nЫрыу тарихы һәм тарихи хәл-ваҡиғаларҙан тыш, шәжәрә үҙенә теге йәки был нәҫел йәшәгән биләмә (географик атамаһын да күрһәтеп), тормош-көнкүреш, ғөрөф-ғәҙәттәр, йолалар, әҙәп-әхлаҡ ҡағиҙәләре, мифология, ауыҙ-тел ижады, башҡорт әҙәбиәте тураһында бай материал туплай. Шуға күрә лә шәжәрәне халыҡ тормошо энциклопедияһы тип тә атарға мөмкин. Шуны ла билдәләргә кәрәк, ул тарихи сығанаҡтан бигерәк, йәш быуынға дөрөҫ тәрбиә биреү ысулы ла булып тора. Тамырҙарын, ырыуының тамғаларын белеү кешегә үҙен ошо ерҙең хужаһы, ата-бабалар йолаһын лайыҡлы дауам итеүсе итеп тойоу, үҙ ҡылыҡтары, эше өсөн һәм ҡәрҙәштәре, ауылдаштары, халҡы алдында яуаплы булыу хоҡуғын бирә. Шуға ла Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең "Башҡортостан Республикаһында халыҡ байрамы "Шәжәрә байрамы"н үткәреү тураһында"ғы Ҡарарын ҡыуанып ҡаршыланы һәм уны ойоштороуҙа район-ҡалаларға ярҙам итеү теләген белдерҙе.\nМин, Сафина Ильнура Тимерхан ҡыҙы, 2000 йылдың 19 декабрендә Яңы Аҡҡолай ауылында тыуғанмын. Иң башта тыуған ауылымдың тарихы менән таныштырырға кәрәктер.\nАҡҡолай ауылы исеме 1735-1740 йылдарҙағы башҡорт восстаниеһында ҡатнашып, сотник дәрәжәһенә күтәрелгән Аҡҡолай Бикташев менән бәйле. Ул Әлшәй районына ҡараған Ташлы ауылы кешеһе була. Уның һәм бер нисә башҡорттоң, шул иҫәптән, Ҡармыш мулланың, Иҙрис Минәшевтың, Сураҡай Төркиевтың Ташлы кешеләре икәнен тарихи документтар ҙә раҫлай.\nӘ бына тап Аҡҡолай ауылына Бикташев ҡарттың улы Бәхтигәрәй Аҡҡолаев нигеҙ һала. Был турала 1770 йылғы документ иҫбат итә. Унда Бәхтигәрәй Аҡоллаевтың, хужа булараҡ, мишәрҙәргә ер биреүе тураһында һөйләнелә. Шулай итеп, Аҡҡолай ауылына 1745-1770 йыл арауығында нигеҙ һалынған булһа кәрәк. 1795 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Аҡҡолайҙа барлығы 28 йорт (168 кеше), 1816 йыл – 199 кеше, 1834 йыл – 306 кеше, 1859 йыл – 392 кеше, 1870 йылда – 292 кеше йәшәүе билдәле.\nXX быуаттың башында Аҡҡолай ауылының халҡы ҡырғараҡ күсеп Бәләкәй һәм Яңы Аҡҡолай ауылдарына нигеҙ һала. Иң башта Яңы Аҡҡолай ауылы Бай-Аҡҡолай исеме менән йөрөтөлә. 1917 йылда был ауылда 416 башҡорт, 1920 йылда – 388 башҡорт теркәлгән.\n3. Минең шәжәрәм\nКөрмәнкәй ауылының тарихы\nҮрҙә әйтелгәнсә, нәҫел-ырыу ебен барлауымдың төп сәбәбе – ауылда уҙғарылған шәжәрә байрамы булды. Етмәһә, атайымдың әсәһе Нәҡиә Әхмәтғата ҡыҙы Сафина-Мостафинаның, ике туған апаһы Рәшиҙә Хөснөтдинова тарафынан төҙөлгән шәжәрәһе булыуы асыҡланды. Шуға күрә, иң башта ошо шәжәрәне, уның быуындарын өйрәнеү, һәм артабан тулыладырыу тигән маҡсат менән эш башланым.\nӨләсәйем Нәҡиә Мостафина Көрмәнкәй ауылында тыуған. Уның шәжәрәһе 5 быуынға тиклем төҙөлгән.\nИгебай – Иҫәньюл – Мостафа - Әхмәтғата – Нәҡиә\nИгебай олатай (1795-1843) сығышы менән Верхнеуральск өйәҙе, бөрйән олоҫо башҡорто. Сөнки Көрмәнкәй ауылына припущенник- башҡорттар (бөрйәндәр) нигеҙ һала. 1735-1738 йылдарҙа башҡорт восстаниелары ваҡытында эҙәрлекләүҙәрҙән ҡасып килгән бөрйәндәр меңлеләр еренә һыйына. Уларҙың башлығы – Бөрйән олоҫоноң старшина улы Аҫлан Көрмәкәев булырға тейеш. Игебай ҙа бөрйән башҡорто, тимәк. Игебайҙың Иҫәньюл исемле улы булыуы билдәле (1819-1870) Иҫәньюлдан 5 бала тыуған (Хәжи, Хөснөтдин, Мостафа, Фазыла, Таһир).\nМостафа олатай тураһында бер аҙ һөйләп китәһем килә.\nМостафиндар шәжәрәһен өйрәнгәндә, ғилми етәксе йүнәлтеү буйынса, “Башкирия в русской литературе” тигән китапты алып уҡырға тура килде. Был китапта рус яҙыусыларының Башҡортостан тураһында яҙылған әҫәрҙәре тупланған. Шул хикәйәнең береһе туранан-тура Мостафа олатайымдың ғаиләһе менән бәйле.\nБыл ғәжәп матур әҫәр “Шәмсинур” тип атала, сөнки хикәйә Мостафаның ҡыҙы 6 йәшлек Шәмсинурға бағышланған. Уның авторы -рус яҙыусыһы Владимир Николаевич Львов.\n1900 йылда Львов В.Н. Дәүләкән районы Көрмәнкәй ауылына ҡымыҙ менән дауаланырға килә, һәм ауылдың хәлле кешеһе, ауыл муллаһы – Мостафа йортона туҡтай.\nМулланың 2 ҡатыны булған, әммә беренсе ҡатынын ни өсөндөр айырған, ә бөтә хужалыҡ эштәре икенсе ҡатыны Фәрихә елкәһенә төшкән.\nМостафа олатай үҙе мулла булһа ла ауыл халҡы менән яҡшы мөнәсәбәттә булған. Өйөндә лә күп эш башҡарған, ауылдаштары балта оҫтаһы тигән исем дә биргәндәр.\nФәрихә менән Мостафаның өс улы һәм бер ҡыҙы булыуы тураһында яҙылған: олоһо - Әхматғата, Әхмәтлафа, Әхмәтзәкир һәм Шәмсинур.\n“Шәмсинур” хикәйәһе этнографик материялдарға, ғөрөф-ғәҙәт йолаларға бай. Мәҫәлән, унда ауыл башҡорттарының нисек кейенеүҙәре тураһында һүрәтләнә.\n…[Мулла, как и все башкиры, ходил в длинной, длиннее колен, белой рубашке — без пояса, сверху которой, когда не было очень жарко, надевал коричневую безрукавку. Его бритая голова всегда была покрыта замасленной плюшевой тюбетейкой. Но когда он собирался идти в мечеть, вид его мгновенно изменялся до неузнаваемости. Он облекался тогда в длинный и широкий серый халат (жилян), на голову надевал большую, теплую, суконную шапку, обернутую белой чалмой, и, взявши в руки посох.] …\n…[Блестящие, украшенные кораллами и серебряными монетами головные уборы, такие же серебряные красивые нагрудники, черные бешметы с серебряными позументами на спине, яркие цветные платья, красные, синие и зеленые сафьяновые сапоги… Нагрудник очень тяжелый и весь состоит из пришитых к какой-то красной материи серебряных рублей, мелких серебряных монет, простых оловянных кружков, а по краям выложен красными бусами, окрашенными под коралл. Среди монет есть много старинных, екатерининских и елизаветинских, один рубль был даже петровский.]…\nОшо юлдарҙан ғына ла башҡорттарҙың нисек кейенеп йөрөүҙәрен белергә мөмкин.\nӘҫәрҙә “махан” ашау йолаһы тасуирлана. Махан – “Башҡорт теле һүҙлеге” буйынса, диалект һүҙе – ит һоғондорошоу тигәнде аңлата.\nҺәр йылдың июлендә, баҫыу эштәре тамамланғас, хәлле башҡорттар махан йолаһы үткәрер булған. Ҡунаҡтар араһында байҙар менән бер рәттән ярлыларҙа була. Килгән ҡунаҡтарҙы дәрәжәһе буйынса ултырталар. Намаҙ уҡылғас, ҙур табаҡтар менән һарыҡ ите ҡуйыла. Хужаның оло улы Әхмәтғата киҫәкле иттәрҙе өләшеп сыға. Шунан башлана ла инде һоғондорошоу йолаһы…\n[Между тем мулла-хозяин взял нож и, отрезав от своего куска жирный кусочек и держа его пальцами, повернулся к мулле-гостю. Тот открыл рот, и мулла сунул ему туда махан. Затем он отрезал другой кусочек и также сунул его пальцами в рот другому почетному гостю, сидевшему от него по другую сторону. Мулла-гость, проглотив положенный ему в рот кусок, отрезал от своего и, в свою очередь, сунул в рот хозяину, а потом соседу с другой стороны. Протягивая третьему, он сам должен был раскрыть рот, так как кто-то из гостей в это время сунул ему самому жирный кусочек. Теперь пошло взаимное угощение. Каждый, проглотивши несколько кусочков от собственной порции, вдруг следующий всовывал кому-нибудь в рот и сейчас же сам должен был широко раскрывать свой собственный рот, чтобы принять в него протягиваемый кем-нибудь из гостей кусочек махана. Если у того, кому протягивали кусок, был в это время занят рот, он принимал его руками и, прожевавши первый, сам уже клал себе в рот]…\nШулай итеп, Львов В.Н. Мостафа мулла ғаиләһенең йәшәйеше аша башҡорт халҡының тормошош, йолаларын тасуирлап биргән.\n“Шәмсинур” әҫәрендә иҫкә алынған Мостафаның улы Әхмәтғата - өләсәйемдең атаһы. Өләсәйем һөйләүе буйынса, ул бик уҡымышлы була. Ауыл мәктәбендә башланғыс белемде алғандән һуң, 3 саҡрым алыҫлығындағы Итҡол ауылына, рус-башҡорт мәктәбенә уҡырға китә. Аҙаҡ Көрмәнкәй ауылында мулла-мөғәллим була. Тыуған ауылында нигеҙ ҡора. Тиҙҙән ике улын етем ҡалдырып( Ғилминур, Зәкей) ҡатыны үлеп китә. Башҡорт йолаһы буйынса ҡатынының һеңлеһенә, үҙенән 20 йәшкә бәләкәйерәк Гөлсөмбикә балдыҙына өйләнә. Унан 5 балаһы тыуа.\n20-30 йылдарҙа, Совет хөкүмәте , атеисттар дингә, дин әһелдәренә ҡарата ҡаты эҙәрлекләүҙәр алып барған осорҙа, Әхмәтғата олатайға мулла булып эшләүе еңел булмай. Аҙаҡ вазифаһынан бушатыла, йорт-йыһаздары тартып алына.\n1930 йыл ,халыҡты Совет власына ҡаршы ҡотортоуҙа ғәйепләнеп, ҡулға алына, һәм 5 йылға Пермь өлкәһендәге спецпоселениеға тимер юлы төҙөргә ебәрелә. 1935 йылда тыуған ауылына ҡайтырға ярамағанлыҡтан, ғаиләһе менән Ташкент яҡтарына юллана. Тик 1936 йылда ғына Дәүләкән районы Димоновка ауылына әйләнеп ҡайтырға насип була.\n1946 йылда Нәҡиә өләсәйем донъяға килә. 16 йәше тулғас Яңы Аҡҡолай ауылы егете Сафин Йәдкәр уны урлап алып ҡайта һәм донъя ҡоралар.\nЙәдкәр олатайым бик күп йылдар комбайнер булып эшләй, БАССР-ҙың Почет Ордены менән бүләкләнә. Өләсәйем ғүмере буйына һауынсы була. Ғаиләлә 5 бала тәрбиәләп үҫтерәләр, балалары белемле булһын өсән күп көс һалалар.\nАтайым Тимерхан ғаиләлә өсөнсө бала булып донъяға килә. Мәктәпте көмөш миҙалға тамамлап, БДП университетының физика һәм математика факультетына уҡырға инә. Уны уңышлы тамамлап, бөгөнгө көнгәсә, уҡытыусы булып эшләй.\n1998 йыл, атаһынан күргән уҡ юнған, тигәндәй Мәкәш һылыуы Альмираны урлап алып ҡайта. Был уларҙың тәүге осрашыуҙары була. Әсәйем дә уҡытыусы булып эшләй. Бөгөнгө көндә Яңы Аҡҡолай ауылында беҙҙе - Иҙел, Илнура, Сулпан туғанымды тәрбиәләйҙәр.\nБына шулай, өләсәйем Нәҡиә Әхмәтғата ҡыҙының шәжәрәһе тәрән дә, тарихи мәғлүмәттәргә лә бай.\nМостафиндар шәжәрәһенә нигеҙләнеп интернат-лицейҙа\nуҡыған туғандарҙы табыу\nИң ҡыҙығы – Мостафиндар шәжәрәһе аша интернат-лицейҙа уҡыған һәм эшләгән туғандарымды барланым. Бына улар:\nӘхмәтова Гөлшат Йәдкәр ҡыҙы – атайымдың бер туғаны;\nЖданова Роза Миниахметовна – тәрбиәсе;\nХәбибуллина Флүзә - 10 класс уҡыусыһы;\nХәйруллина Айгөл – 10 класс уҡыусыһы;\nХәйруллина Алина - 5 класс тәрбиәләнеүсеһе;\nШулай уҡ, күптән уҡып сығып киткән, Рәхимовтар, Муллагилдиндар, Хөснөтдиновтар һәм башҡалар билдәле.\nАуылым, ырыу тарихы менән ҡыҙыҡһыныуым мине ошондай ғилми-тикшеренеү эшенә алып килде. Үҙеңдең тамырҙарыңды өйрәнеү, шәжәрә төҙөү буйынса эште мин тәрбиәләү алымдарының береһе тип иҫәпләйем.\nҒаилә архивын, атай-олатайҙарҙың фотографияларын, боронғо ҡомартҡыларҙы, хәтирәләләрҙе барлау, әйтеп бөткөһөҙ баһаға эйә. Һәм, ниһәйәт, шәжәрәһен белгән бала, затындағы күренекле кешеләргә оҡшарға тырыша.\nТамырҙарыңды, ырыу тамғаларыңды белеү кешегә үҙен ерҙең хужаһы, ата-бабалар йолаһын лайыҡлы дауам итеүсе итеп тойоу, үҙ ауылдаштары, халҡы, эше өсөн яуаплы булыу хоҡуғы бирә.\nШәжәрәне өйрәнгәндә ауыл, ер-һыу тарихына бәйләп өйрәнеү отошло. Сөнки һәр ергә генә хас атамалар беҙҙең ата-бабайҙарыбыҙҙың баһалап бөткөһөҙ ҡомартҡыһы.\nБыл тикшеренеү эшен киләһе йылдарға тағы ла тулыландырырмын тип уйлайым.\nАҡҡолай ауылы аҡһаҡалдары менән интерьвью. Ата - әсәйемдең һөйләүҙәре;\nРәшиҙә Хөснөтдинова .- Мостафиндар шәжәрәһе.\nБашкирия в русской литературе. – Уфа, 1993. – 3 том.\nСайт “Генеалогия и архивы”\nКаталог: uploads -> doc -> 01a9\n01a9 -> Оқу жылының I курс студенттерін «Студенттер қатарына қабылдау» рәсімі Сыныптан тыс іс-шара


Комиссаровка (Ҡыҙыл Сулин районы) — Башҡорт Википедияһы\n48°06′57″ с. ш. 40°08′54″ в. д.HGЯO\nКомиссаровка (Ҡыҙыл Сулин районы)\n60 226 835 004\n60 626 435 116\nКомиссаровка — Ростов өлкәһе Ҡыҙыл Сулин районындағы утар.\nКомиссаровка ауыл биләмәһе составына инә.\nКомиссаровка утары Ростов өлкәһе Ҡыҙыл Сулин районының төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Казак есаулы Дмитрий Комиссаров утарға нигеҙ һалған. Дон Ғәскәре өлкәһе хәрби канцелярияһының 1798 йылдың 22 ғинуары билдәләмәһе буйынса йөҙ башы есаулға Илья Попов утарынан өҫтәрәк 39 крәҫтиәнен Лихая йылғаһы буйына күсереп ултыртырға рөхсәт бирелгән.\nБер аҙ ваҡыт ауыл Черкасск округының Федоровка улустарына ҡараған ауыл. ХХ быуат башында бында 426 йортта 1686 кеше йәшәй. Ауылда сиркәү-мәхәллә мәктәбе, сауҙа кибеттәре булған.\nКомиссар ауылы кешеләренең бер өлөшө ер һөрөү менән, икенсе өлөшө таш күмер сығарыу менән шөғөлләнә. Бында күмерҙе ауылға нигеҙ һалғас та сығара башлағандар. Күмерҙе сығарыу өсөн башта тупраҡтың йоҡараҡ ҡатламы алынған, аҙаҡ күмер ятышынан ҙур киҫәктәр ватып алғандар һәм йорт ихтыяжы өсөн ҡулланғандар.\nҠасабала таш күмер сығарылыу был тирәлә шахталар үҫтереүгә булышлыҡ итә. Тәүҙә күмерҙе бәләкәй генә шахтенка-«мышеловка» соҡоп алғандар, ә һуңғараҡ механизациялы сәнәғәт нигеҙендә сығара башлағандар. Совет власы йылдарында Комиссаровка шахтерҙар ҡасабаһына әүерелгән. Бында Комиссаровский шахта идаралығы ойошторола һәм уңышлы эшләп килә.\nГраждандар һуғышы йылдарында ауыл кешеләре П. Ф. Романютенко етәкселегендә отряд ойошторалар. Был отряд башҡа төркөмдәр менән бергә совет власын яҡлай.\nҺуғыштан һуң бергәләшеп ер эшкәртеү ширҡәте рәйесе П. З. Берков етәкселегендә «Ҡыҙыл партизан хеҙмәте» колхозы ойошторола. Бөйөк Ватан һуғышы бөтәһен дә юҡҡа сығара.\nКомиссаровка ауылынан йөҙәрләгән кеше Тыуған илде һаҡлай. Уларҙың 138-е батырҙарса һуғышып Ватан өсөн ғүмерҙәрен фиҙа ҡыла.\nКомиссаровкалылар үҙ иптәштәрен һәм ҡасабаны 1942 йылдың йәйендә һаҡлаусы туғыҙынсы армияның 375-се батальон һалдаттарын хөрмәт менән иҫтә тота. Бөйөк еңеүҙең 40 йыллығына уларҙың ҡалдыҡтарын ҡайтанан ерләйҙәр. Ауыл мәктәбе янында совет һалдаты һәйкәле төҙөлә. Фронттағы батырлыҡтары өсөн ҡасабаның күп кешеләре хөкүмәт наградаларына лайыҡ булған, ә П. Я Колесников өс дәрәжә Дан орденының тулы кавалеры була.\nБеҙҙең көндәрҙә биш Комиссаровка ауылы кешеһе яугир-афғансы, кесе сержант Игорь Пивоваров һалдат бурысын үтәгәндә батырҙарса һәләк булған. Ул Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнгән.\nСовет һалдаты һәйкәле (1985).\nМякинченк, В. //Советтар власы.- 1991.- 16 ғинуар.\n↑ Комиссаровка (Ҡыҙыл Сулин районы) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник\n↑ Хутор Комиссаровка\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Комиссаровка_(Ҡыҙыл_Сулин_районы)&oldid=682730 ҡабул ителгән\n1798 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:54 27 апрель 2017 үҙгәртелгән.


Беренсе халыҡ-ара лагерь | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 августа 2019 — 18:29 ГТРК «Башкортостан»\nРудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжында халыҡ-ара лагерь эшләп килә. Әле унда Японянан килгән 22 бала шөғөлләнә. Һәләтле йәштәр рус балетының үҙенсәлектәренә төшөнөргә хыяллана. Япон телендәге телмәрҙе ишетеү Башҡор хореография колледжы өсөн быйылғы йәйҙә ғәҙәти күренеш. Каникулдар булыуына ҡарамаҫтан, бер-нисә залда классик бейеү буйынса дәрестәр бара. Уҡыусылар араһында Япониянан килгән балалар ҙа бар. Улар тәүге халыҡ-ара йәйге лагерҙа ҡатнашыусылар. Өфөләге лагерға юллама — конкурс еңеүселәре өсөн махсус бүләк. Йәмғеһе, өс төркөм килгән. Араларында кескәйҙәр ҙә, өлкәнерәк үҫмерҙәр ҙә бар. Колледжға уҡырға инергә теләүселәр ҙә юҡ түгел. Өфөгә уларҙы оҙаҡ йылдар Япониала йәшәүсе Алмазбек Шамыралиев алып килгән. Япониянан килгән уҡыусылар өсөн педагогтар ялдарын ҡалдырып тороп, эшкә сыҡҡан. Урындағы балалар ҙа каникулдарын туҡтатып торҙо. Япон телен белмәүҙәре тиҫтерҙәре менән аралашыу өсөн ҡамасауламай, ым-ишара ярҙамында аңлашалар. Ҡунаҡтар өсөн ун көнлөк лагерь оҫталыҡтарын арттырыу, тәжрибә туплау өсөн яҡшы мөмкинлек. Японила улар аҙнаһына өс көн генә шөғөлләнһә, бында дәрестәр иртәнән алып кискә тиклем дауам итә. Ҡайһы бер композициялар менән балалар беренсегә таныша. Мәҫәлән, тарихи-көнкүреш бейеүҙәргә Японила өйрәтмәйҙәр. Оҙаҡламай кескәй бейеүселәргә өлкән хеҙмәттәштәре ҡушыласаҡ. Өфө педагогтарының тәжрибәһе менән танышыу өсөн колледжға Япониянан уҡытыусыларҙың да килеүе көтөлә.


11 Октябрь , 09:00\nҺеҙҙе ысын күңелдән Башҡотостан Республикаһының иң мөһим дәүләт байрамы – Республика көнө менән ҡотлайым!\nБыл байрам беҙҙең барыбыҙҙы ла – ошо ерҙә тыуғандарҙы, йәшәгәндәрҙе һәм эшләргә килгәндәрҙе, тыуған яғын яратҡандарҙы, хөрмәт иткәндәрҙе һәм уның киләсәге өсөн хеҙмәт иткәндәрҙе, уның тарихы, ҡаҙаныштары, йолалары менән ғорурланғандарҙы берләштерә.\nБашҡортостан йәшәгән халҡы, кесе тыуған ил киләсәге өсөн яуаплы эстафетаны ҡабул итергә әҙер булғандар хеҙмәте менән үҫешә һәм йәшәй.\nҺеҙгә ныҡлы сәләмәтлек, тыныслыҡ, именлек, Ватаныбыҙҙы сәскә аттырыу хаҡына тырыш хеҙмәтегеҙҙә уңыштар теләйем!\nРәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһы депутаты.\nҺеҙҙе республикабыҙҙың төп дәүләт байрамы – Башҡортостан Республикаһы көнө уңайынан ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Был байрам төрлө йәштәге һәм төрлө динле бар милләт кешеләрен, яратҡан Башҡортостаныбыҙҙың үҫешенә һәм сәскә атыуына фиҙаҡәр хеҙмәте менән үҙ өлөшөн индергәндәрҙең барыһын да берләштерә.\nБөгөнгө Башҡортостан – меңәрләгән мөмкинлектәр ере, киләсәккә ышаныслы атлаған республика.\nБеҙҙең Мәсетле районы республикабыҙ менән бергә һулыш ала һәм үҫешә. Районыбыҙҙың төп байлығы – ғәзиз Мәсетле еренең районыбыҙҙы күркәмерәк, уңайлыраҡ итергә теләгән маҡтауға лайыҡ халҡы. Районыбыҙ граждандарының алға ҡуйылған бурыстарҙы үтәп сығырға мөмкинселеге һәм теләге бар.\nТырыш хеҙмәтегеҙ, ватансылыҡ тойғоһо һәм тыуған ергә оло һөйөү өсөн ысын күңелдән әйтелгән рәхмәт һүҙҙәрен ҡабул итегеҙ. Районыбыҙ артабан сәскә атһын һәм Мәсетле еренең һәр кешеһенең тормошо шатлыҡ менән тулы булып, һәр кем етеш йәшәһен. Ныҡлы сәләмәтлек һәм бәхет Һеҙгә! Изге эштәрегеҙ тыуған Башҡортостаныбыҙҙың артабан да үҫешенә ярҙам итһен!


Первомайский ауыл Советы (Салауат районы) — Башҡорт Википедияһы\nПервомайский ауыл Советы (Салауат районы)\nНәбиуллина Юлиә Фәнил ҡыҙы\nПервомай ауыл Советы — Башҡортостандың Салауат районындағы муниципаль берәмек.\nАдминистратив үҙәге — ауыл Первомайский.\n510 →510 ↘395 ↘394 ↘383 ↗385 ↘374\n1 Первомайский (Салауат районы), башҡа атамалары - Боксит, Күкшик ауыл, административ үҙәк ↘374\n↑ 2,0 2,1 2,2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.\nПервомайский (Салаватский район) Первомайский (Салаватский район)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Первомайский_ауыл_Советы_(Салауат_районы)&oldid=840181 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:35 16 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Ҡомалаҡ икмәге ашап үҫтек беҙ\nМәстүрә инәйҙең фатирына барып ингәндән танауға яңы бешкән икмәк еҫе бәрелде. Шундай тәмле, таныш еҫ… Ҡомалаҡ әсеткеһенә баҫып, ҡабартып һалып алған икмәк кенә шундай тәмле була ул. Быны оло быуын кешеләре генә яҡшы аңлай. Сөнки элек пакмай ише ҡамырҙы тиҙ ҡабарта торған әсеткеләр булманы. Бөтәһе лә тәбиғи әсеткене, йәғни ҡомалаҡты ҡулланып ҡамыр әсетте, икмәк-бәлештәр бешерҙе.\nСибай ҡалаһының Көньяҡ биҫтәһендә йәшәүсе Мәстүрә Сөләймән ҡыҙы Мусина үҙенең ҡомалаҡ икмәктәре менән күптән инде ҡалалаштарыбыҙ араһында танылыу яулаған. 92-се йәшен ҡыуалаусы инәй менән беҙ ҙә яҡындан танышырға булдыҡ.\nМәстүрә Сөләймән ҡыҙы 1925 йылда Хәйбулла районының Әбделнәсир ауылында донъяға килгән. Улар ғаиләлә 5 ҡыҙ һәм 2 малай үҫкән.\n—Әхмәтҡужа һәм Шәрифулла ағайҙарым икәүһе лә фронтҡа китеп, яу ҡырынан әйләнеп ҡайта алманы. Атайым Сөләймән Әбделнәсиров та һуғышта булды. Оло йәштә булғас, ул хеҙмәт отрядына алына. Атайым һуғыштан ҡайтып, совхозда оҙаҡ йылдар чабан булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡты. Ул дин юлында булды. 80 йәштән уҙған ине. Балалары менән мәж килеп йәшәп, 1975 йылда мәрхүм булып ҡалды.\nӘсәйем был донъянан бигерәк йәшләй китеп барҙы шул. Мал ҡараусы булып эшләгән сағында ҡышҡыһын 20 саҡрым алыҫлыҡтан үгеҙ менән бесән ташып, үпкәһенә һыуыҡ тейҙерә. Шул сирләүенән мандый алмай ул,—тип хәтирәләргә бирелде Мәстүрә инәй.\nИнәй һөйләүенсә, уларҙың бала сағы гел эш менән үткән. Фермала кәзә көтөп, бәрәстәр ҡараған. Һуғыш ваҡытында һыйыр, үгеҙ егеп, һабан һөргән. «Һыйырҙарҙың күҙҙәренән йәштәре ағып торор ине. Малҡайҙарҙы йәлләй торғайным»,—тип һөйләй ул. Ҡул салғыһы менән бесән сабып, уны фермаға ташып йөрөгән ҡыҙҙың аяҡтары ярылып бөтә. Ул саҡта аяҡ кейеме лә, йүнле өҫ кейемдәре лә булмай. Ҡыҙҙар һөйәлләнеп бөткән ҡул-аяҡтарын солидол майы һөртөп дауалаған. Мәстүрә инәй әйтеүенсә, улар өс йыл буйына Күркәтауҙа урман да ҡырҡҡандар.\n1949 йылда ғаилә Баймаҡ районының «Йылайыр» совхозына күсеп бара. Мәстүрә инәй комбайнсылар курсында уҡып ала. Комбайнда һәм тракторҙа ең һыҙғанып эшләй. Үҙенең тормошон Әхмәт Мусин менән бәйләй. Бәхетле ғаиләлә дүрт бала тыуа. Матур ғына йәшәп ятҡанда Мусиндар ғаиләһенә оло ҡайғы килә. Мәстүрә Сөләймән ҡыҙының тормош иптәше йәшләй генә мәрхүм булып ҡала. Ҡәйнәһе һәм 4 балаһы менән тороп ҡалған ҡатын бар ҡайғыһын эш менән баҫырға тырыша. Бәхеткә күрә, заманында гөрләп торған совхозда эше лә, ашы ла була. Мәстүрә инәй оҙаҡ йылдар иген келәтендә һәм тирмәндә эшләй. Йәйҙәрен һарыҡ ҡырҡыуға ла йөрөй. Уңған ҡатын көнөнә 100-әр һарыҡ ҡырҡып, алдынғылыҡты яулай. Мәстүрә Мусинаның намыҫлы хеҙмәте бихисап Почет грамоталары менән билдәләнгән. Хеҙмәт алдынғыһы булараҡ, ул йыл һайын төрлө ял йорттарына һәм шифаханаларға юлламалар менән бүләкләнә.\n—Ҡәйнә менән 24 йыл бергә йәшәнек. Мин көнө буйына эштә, ә ҡәйнәм йорт-ихатаға хужа булды, балаларҙы ҡараны. Ирһеҙ булһам да ирле ҡатындарҙан былайыраҡ донъя көттөм мин. Fүмер буйына өс һыйыр һауҙым. Аллаға шөкөр, мул һәм етеш йәшәнек. Күрше-күлән йомош менән беҙгә килер ине,—ти ул.\nЙәшерәк сағында Мәстүрә инәйҙе һоратып килеүселәр күп булған. Әммә ул үҙен балаларына бағышлаған. Әлеге көндә уларҙың изгелек-хөрмәтен күреп көн итә. Ҡыҙы Шәмсинур ғаиләһе менән оҙаҡ ваҡыт Ҡаҙағстанда йәшәгән. Балалары төрлө яҡҡа таралышып бөткәс, яңғыҙы ултырып ҡалған әсәһен ул үҙенең яны на күсереп ала. Шулай итеп, Шәмсинур инәйгә 15 йыл буйына ҡыҙы һәм кейәүе менән Ҡаҙағстандың Лесоковка ауылында йәшәргә тура килә. 2000 йылда улар бергәләшеп Сибайға ҡайтып төпләнә.\n—Балаларҙың фатирында торам. Торлаҡ буйынса сиратҡа ҡуйғайнылар. Ҡасан килеп етер, билдәһеҙ,—ти Мәстүрә инәй.\nУлдары Ирек, Эрнест һәм Илгиз ғаиләләре менән Якутияла йәшәй. Улар йылына бер тапҡыр ҡайтып әсәһенең хәлен белеп китәләр. Мәстүрә инәйҙең 3 ейәне, 2 ейәнсәре һәм ике бүлә-бүләсәһе бар. Дин юлында булған инәй уларҙың барыһына ла доға ҡылып, эш-сәфәрҙәренең уң булы-уын теләп ултыра. 2008 йылда ул хажға барып ҡайтҡан. Мәстүрә инәйҙе туғандары йыш ҡына аят бағышлатырға саҡыра. Мәсеттә үткән дини байрамдарға ла йөрөй ул. Аят мәжлестәренә барғанда күстәнәскә мотлаҡ ҡомалаҡ икмәген ала. Мәстүрә инәй таныштарының һәм күрше-күләндең һорауы буйынса ла икмәк бешереп һата. Түңәрәк һәм бейек итеп ҡабарып бешкән таба икмәге ҙур һорау менән ҡулланыла.\n—Ҡомалаҡты балаларым әҙерләй. Сентябрь аҙаҡтарында йыйылған ҡомалаҡ яҡшы була. Мин уны һабағы менән киптереп, турап алам. Тик япрағын алырға ярамай. Ә һабағы көслө була. Шунан ҡомалаҡты ҡайнатып, кәбәккә ҡушып киптерәм. Шулай итеп, бер йылға етерлек ҡомалаҡ әсеткеһе әҙерләйем. Ә икмәк бешереүгә килгәндә, был бик оҙайлы эш. Көндөҙ бер ус кипкән әсеткене йылымыс һыуға һалып, бер аш ҡалағы шәкәр болғап ебетергә ҡуям. Шунан ике аш ҡалағы ондо ҡайнаған һыуға бутап, йылымыс булғас әсеткене өҫтәйем. Был ҡатнашма кискә тиклем ултырып, әсей. Киске сәғәт 9-ҙа әҙер әсеткене ҡушып ҡамыр баҫам. Ҡамырға 1-2 аш ҡалағы үҫемлек майы, өс йомортҡа һәм тоҙ һалам. Төнгө сәғәт 3-тә һәм иртәнге 6-ла ҡамырҙы тасҡайым. Ҡабарғас, икмәкте табаларға яһап ултыртам. 1-2 сәғәт ҡалҡҡандан һуң, табаны духовкаға урынлаштырам һәм аҫтына ут ҡабыҙам. Икмәк бешеүгә 1 сәғәттән алып 1 сәғәт тә 20 минут тирәһе ваҡыт китә. Шулай итеп, бер-бер артлы өс таба икмәкте бешереп алам. Күреүегеҙсә, өс таба икмәкте эш итеп алғансы тәүлек тирәһе ваҡыт китә. Шуға күрә эшләгән ҡатын-ҡыҙҙарға ҡомалаҡ икмәген ял көндәрендә бешерергә кәңәш итер инем. Икмәкте бала кеүек кенә ҡарап бешермәһәң, уңмай,—тип уны бешереү сере менән уртаҡлашты инәйебеҙ.\nҠомалаҡ икмәгенең файҙалы булыуын беләһегеҙме? Мәстүрә инәй әйтеүенсә, ҡомалаҡ әсеткеһенән бешерелгән икмәк кешене тынысландыра, һәйбәт йоҡлата. Ашҡаҙанға ла ул яҡшы тәьҫир итә. Ҡомалаҡ икмәге тиҙ иҫкермәй, еҫләнеп бармай. Аҙналап ятҡан икмәк үҙенең сифатын да, тәмен дә юғалтмай.\n—Үҙемдең икмәгемде ашамаһам, тамағым туймай. Fүмер буйына ҡомалаҡ икмәген бешерәм. Ә хәҙерге йәштәр икмәк бешерергә йыбана. Беҙҙең әсәй-инәйҙәребеҙ борон-борондан ҡомалаҡ әсеткеһенән икмәк бешергән. Теләгәндәргә икмәк бешереү серҙәрен өйрәтәм,—ти оҫта ҡуллы Мәстүрә инәй.\nБыл асыҡ сырайлы, мөләйем инәйҙең тағы ла бер күңел биреп башҡарған шөғөлө бар. Ул да булһа—ҡорама ҡорау. Был кәсеп тә боронғоларҙан һанала. Мәстүрә инәй ҡул теген машинаһы менән диван, ултырғыс ябыуҙары тегә. Улары күҙҙең яуын алып тора.\n—Ҡорама түшәктәрҙең дә файҙаһы бар. Улар кешене күҙ тейеүҙән һаҡлай. Сөнки яман уйлы кешенең күҙе сағыу ҡорамаға төшә. Шуға күрә йәшәгән йортоғоҙҙо төрлө төҫтәге түшәктәр менән биҙәгеҙ. Улар тыныслыҡ һәм ҡот килтерер,—тип кәңәш итте изге күңелле инәй.\nҺүрәттә: Эх, тәмле лә\nМәстүрә инәйҙең икмәктәре!


Әлегә Максим Чудов донъя кубогы артынан йүгерә, ә Өфөлә "Биатлон" спорт-һауыҡтырыу комплексында әүҙем төҙөлөш дауам итә. "Биатлон" комплексы чемпионатҡа әҙерләнә. Максим ошо комплекста тәрбиәләнде. Өфө тәжрибәле спортсыларға түгел, ә йәш биатлонсыларға ла юл аса. Биатлон менән йөҙҙәрсә кеше шөғөлләнә. Өфө үҙәге 26 йәше тулмаған биатлонсыларҙы "Евробиатлон-2009" чемпионатына әҙерләй.\nМаксим Чудов был турнирҙа ҡатнашмай. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, ул йәш буйынса үтмәй. Әммә, шуға ҡарамаҫтан, биатлон үҙенең популярлығы менән Башҡортостанда кемгә бурыслы булыуын бөтәһе лә белә. Беҙҙә хатта гүзәл заттар йорт эштәрен онота - Максимдың сығыш яһауын ҡарарға йүгерә.\nКисә "Биатлон" спорт-һауыҡтырыу комплексында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовты һәм башҡа рәсми кешеләрҙе көткән арала Максим Чудовтың һуңғы уҙышы тураһында һүҙ барҙы:\n- Әгәр ул ике тапҡыр яҙа атмаған булһа, еңер ине!\n- Нисек итеп әйтергә инде - әгәр аҙыраҡ яҙа атһа, ул саҡта лидер төркөмөндә тиҙ йүгерә алмаҫ ине...\nҺүҙ, әлбиттә, масс-старт тураһында барҙы, унда Чудов дүртенсе атыу рубежының һәр береһендә берәрләп яҙа атты, дүртенсе урын алды. Өсәүгә эләкмәне шикелле - һәм был спринтта еңгәндән һуң насар, әммә, икенсе яҡтан, Äонъя Êубогының генераль классификацияһында Чудов өсөнсө урынға күтәрелде. Максим 302 мәрәй йыйҙы. Әлегә поляк Томаш Сикора лидер (364 мәрәй), ул масс-стартты 14-се урында тамамланы. Эмиль Хегле Свендсен икенсе килә (358).\nСикораның нисә йәштә булыуын иҫәпкә алғанда, ул тиҙҙән артҡа сигенәсәк. Ә бына Чудов "яңы норвег", викинг менән ярыша алырмы һуң? Был ауыр мәсьәлә, миҫал өсөн, шул уҡ һуңғы масс-стартта Свендсен һуңғы арауыҡта Максимды еңел генә уҙып китте.\nҒөмүмән, Чудовҡа өсөнсө урынды һаҡлауы еңелдән булмаясаҡ. Әлеге ваҡытта бик күп биатлонсылар элитаға тығыла һәм иң юғары урындарға дәғүә итә. Шул уҡ австриялылар, миҫал өсөн, улар Германияла немецтарға ҡарағанда ла яҡшыраҡ сығыш яһай, масс-стартта ла австриялы Кристоф Зуманн еңде.\nМаксим Чудов һүҙҙәренә ҡарағанда, ауыр һәм конкурентлы көрәш уға оҡшай. Шуға күрә артабан да күҙәтәсәкбеҙ - берҙән-бер вәкилебеҙ унда үҙен нисек күрһәтер. Дистанцияла Максимдың уртаса тиҙлеге лайыҡлы булды. Ул норвег Ронни Хафсастан ғына ҡалышты, һәм ошо күрһәткес буйынса икенсе булды.\nӘйткәндәй, Максим Чудов Өфөлә үтәсәк "Евробиатлон-2009" чемпионатында ҡатнашмаһа ла, унда өмөтлө йәш биатлонсылар буласаҡ, улар донъя кубогында насар сығыш яһаманы.\n"Евробиатлон-2009" 26 февралдән 5 мартҡа тиклем үтәсәк. Кисә "Биатлон" спорт-һауыҡтырыу комплексында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов һәм Хөкүмәт Премьер-министры Раил Сарбаев төҙөлөш эштәре менән танышты.\nҒинуар һыуыҡтарына ҡарамаҫтан, "Биатлон" комплексында эштәр гөрләй. Әле бында тулыһынса цинк менән ҡапланған 25 метрлыҡ мачта урынлаштырыла (улары бөтәһе 12 дана буласаҡ). Беҙ әлегә уларҙың икеһен генә күрҙек. 1200 киловатҡа иҫәпләнгән икенсе бәләкәй станция төҙөлөшө дауам итә, ул ошо вышкаларҙы энергия менән тәьмин итәсәк. Мәғлүм булыуынса, биатлон өсөн яҡтыртыу үтә мөһим. Әгәр яҡтыртыу юғары кимәлдә булһа, ул ваҡытта киске стартты ла проблемаһыҙ үткәреп була. Өфөлә бөтә трасса һәм атыу урыны мотлаҡ рәүештә яҡтыртыласаҡ.\nМортаза Рәхимов һәм Раил Сарбаев спортсылар өсөн саңғылар әҙерләү үҙәге урынлашасаҡ корпусты ҡараны. Унда биҙәү эштәре бара, йылылыҡ эшләй, ҡеүәтле вентиляция системаһы ла ҡуйылған.\n"Биатлон" спорт-һауыҡтырыу комплексының төп бинаһында ла реконструкция бара. Бында иҙәнгә яңы плитка түшәлә, элекке спорт залы ашханаға үҙгәртеп төҙөкләндерелә.\n"Биатлон" комплексында телекамералар өсөн майҙансыҡтар, трасса аша сығыу өсөн күперҙәр төҙөлгән. Ойоштороусылар әйтеүенсә, Өфөлә биатлон буйынса асыҡ Европа чемпионатын ҡарарға килеүселәр үкенмәйәсәк.\nҺуңғы айҙа ашығырға тура килһә лә, әммә, ғәҙәттәгесә, чемпионатҡа бөтәһе лә әҙер буласаҡ. Ә беҙ "Евробиатлон-2009" чемпионатына әҙерлек барышыí күҙәтеп барасаҡбыҙ.


Күптәргә Толя Дукалис исеме аҫтында таныш булған Сергей Селин Өфөгә дүшәмбе көнө килде. Ә йәкшәмбе көнө ул Сакнт - Петербургта үҙенең тыуған көнөн билдәләне. Артисты ҡотларға 1800 тамашасы йыйылды!\nБашҡортостандың баш ҡалаһына Селинды ҡыҙыҡһыныу түгел, ә йәш һәм талантлы режиссер Булат Йосоповтың саҡырыуы килтергән. Ул бөгөн "Арҡайым серҙәре" сериалы өҫтөндә эшләй.\n- Уға тиклем Булат миңә бер минут тирәһе Арҡайым тураһын да һөйләне. Мин артыҡ уйлап тормайынса ризалаштым, сөнки билдәһеҙлеккә ҡағылыу һәр ваҡыт ҡыҙыҡһыныу уята.\nКартинала Сергей Селин Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ҡотҡарыусыһы Виктор Зубров ролен башҡара. Үҙенең роле хаҡында ул журналистарға артыҡ бирелеп һөйләп торманы "Ҡарағыҙ, күрегеҙ... Унда беҙ бер аҙ йүгерешәбеҙ, һикерәбеҙ, бер аҙ яратабыҙ, эшләйбеҙ..." Уның ҡарауы Булат Йосоповтың командаһы хаҡында профессиональ һәм киләсәге өмөтлө тип белдерҙе.\n- Ижади осрашыуҙар менән беҙ Рәсәй һәм элекке Советтар Союзының 120 ҡалаһында булдыҡ. Әммә, ышанығыҙ, Мәскәү һәм Пе тербургтан башҡа мин "ВистаВижн" кеүек кинематография\nкомпанияһын күргәнем булманы. "Улар Мәскәү һәм Питер компанияларынан яҡшыраҡ тип әйтмәйем, әммә бер ҙә хөртөрәк т үгел. Егеттәр ысын кино төшөрә.\nӘйткәндәй, күп сериялы "Арҡайым серҙәре" нәфис фильмының г еройҙары экстремаль шарттарҙа эшләй. Бына бында Сергей Селиндың спорт менән шөғөлләнеүенең кәрәге тейә лә инде. Актер үҙе әйтеүенсә, йөҙөргә, хоккей уйнарға ярата. Тау саңғ ыһы менән, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, артыҡ дуҫ түгел, "Арҡайым серҙә ре" фильмында ул ҡотҡарыусы булараҡ утта ла янырға, һыуҙа ла йөҙөргә тейеш, ә тау саңғыларында шыуыу тураһында әйтергә лә\nтүгел. Әммә бында дублер ярҙамына мөрәжәғәт итергә тура килә.\n- Мин саңғыға баҫам, саңғы таяҡтарын ҡулыма алам, дублеры м иһә "Роза ветров" компанияһы директоры Николай Кочнев булды. Николай Алексеевич был етешһеҙлеккә сик ҡуйыу маҡсатында актерҙы йәкшәмбе көнө кайтсерфинг буйынса чемпионатҡа саҡыра.\nСергей Селин үҙенең физик йәһәттән бына тигән формала булыуын "эмчеэсник" күлдәген күтәреп, мускулдары уйнап торға н кәүҙәһен күрһәтеп тә раҫланы. Һәм: "Һеҙ, әлбиттә, Селин үҙ енең ҡорһағын күрһәтте, тип яҙасаҡһығыҙ бит инде", - тип өҫт әп ҡуйҙы. Беҙ иһә уның был йәһәттән борсолмауын үтендек һәм өҫтәп, актерҙың диетаға ҡарашы нисек булыуы менән ҡыҙыҡһындыҡ.\nБаҡһаң, Сергей Селин инде күп йылдар ит ашамай икән. Мотлаҡ рәүештә ураҙа тота. Мантыны ҡыҙыҡ өсөн тәмләп кенә ҡараған.\n- Үткән йылда 106 килограмм тартһам, бөгөн - 89, - ти ул.\n"Арҡайым серҙәрен" төшөргән ваҡытта актер төркөмдө үҙенең\nсихәтләндереү таланты менән ғәжәпкә ҡалдыра. Тамыҙғыс аҫтында ятҡан ҡыҙҙың башынан һыйпауы була, бер нисә минуттан уның ауыртыныуы һыпырып алғандай юҡҡа сыға.\n- Ундай һәләтем бармы икән, белмәйем. Әммә минең 24 ике туған ағай - апайҙарым бар, һәм уларҙың береһе ошондай һәләткә эйә. Күсәлер, күрәһең.\n- Тағы нимә ҡыҙыҡһындыра, һорағыҙ! Өйләнгәнменме Өйләнгәнмен. Ул - йорт хужабикәһе. Әле мин һеҙҙең һорауҙарға\nяуап биргәндә, ул пластик операция эшләтә. Улым - Прохор, 1 9 йәштә, политехник институтта белем ала. Һөйәркәләрем юҡ. Үҙемде йондоҙ тип һанамайым.\nАктер булырға бала саҡтан хыяландым. Уңыш 12 йыл элек "Улицы разбитых фонарей" фильмы менән бергә килде. "Сере нимәлә" - тип һораным мин Константин Эрнсттан. Ул беҙҙең илдә күптән инде "үҙебеҙҙең ихатала үҫкән малайҙарҙың" милли герой булғаны юҡ, тип яуап бирҙе. Шуға күрә беҙҙең менттар "любимчиктарға" әйләнде лә инде.\nБында Дукалисты уйнарға теләмәүем арҡаһында килдем. Беҙ уларҙан арыныҡ. Ни тиһәң дә проектҡа 12 йыл бит инде! Тағы бер ун йыл төшһәк генерал - майорға барып етербеҙ, моғайын. Әммә барыһының да мине Толик тип атауынан туйҙым. Хатта ҡатыным да бер ваҡыт Толик тип ысҡындырҙы. Асыуландым, әлбиттә.\nМенттарҙы яратаммы Яратмайым. Сөнки уларҙың төрлөһө булһа - яҡшылары ла, насарҙары ла. Гаишниктарҙы Яратам. Һәм\nуларға һаҡсыл ҡарашта булырға саҡырам: уларҙың эше нервы ҡаҡшатҡыс.\n- Актер ниндәй булырға тейеш\n- Изге күңелле, ярҙамсыл. Станиславский өйрәтеүенсә, кире ролдәрҙе уйнағанда беҙ изгелек, ыңғай геройҙа - кире һыҙатта р эҙләргә тейешбеҙ.\nЯратҡан кино актерҙары араһында Сергей Селин Евгений Леонов, Жан Габен, Анатолий Папанов, Евгений Евстигнеевты атаны.\n- Улар - оҫталар. Хәҙер бер каналдан икенсе каналға күсеп йөрөүсе бер үк йөҙҙәрҙе күрергә мөмкин. Әммә был уларҙың талантлы булыуын дәлилләмәй... Актерҙың йылына биштән артыҡ роле булыуы мөмкин түгел. Был инде халтура.\n"Арҡайым серҙәрендәге" ҡотҡарыусы нисегерәк Геройҙың Дукалис кеүек үк популяр булыуы мөмкинме\n- Минең Зубрым бер аҙ Дукалисҡа оҡшар тип хәүефләнәм. Был\nбит шулай уҡ таҙа ирҙәр тураһындағы тарих. Оҡшаһа ни Фильмда уның ҡатыны, әсәһе, ҡыҙы бар. Был - ғаилә тарихы.\n- Беҙҙең актерҙар хаҡында нимә әйтерһегеҙ\n- Маладистар! Яҡшы партнерҙар - һәр ваҡыт ҙур уңыш. Галин а Мидзяева оҡшаны, ә Гөлнара Фәрхиеваға мин ғашиҡ булдым тип\nКешеләрҙә Сергей Селин изгелекте өҫтөн күрә һәм ҡасандыр эшләнгән яуызлыҡ барыбер кире әйләнеп ҡайта тип иҫәпләй. Һәм\nтағы ла был имәндәй таҙа ир әкиәттәр ярата, бәхет ҡошона ышана.\n- Һәм һин уны ҡойроғонан эләктереп алаһың. Ваня дурак кеү ек бер ҡаурыйын ғына түгел, тотош ҡошто.\n- Ә һеҙ бәхет ҡошон тоттоғоҙмо\n- Тоттом. Ул минең яурыныма ултырҙы. Уның менән осрашыуға\nәҙер булырға кәрәк. Мин әҙер инем.


Хәҙер Сибай ҡалаһының халыҡ күп йәшәгән райондарында ял өсөн генә түгел, ә күнекмәләр уҙғарырға ла уңайлы урын бар\nКөнсығыш биҫтәһендә яңы спорт объекты барлыҡҡа килде.\nУчалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы предприятиеһы төбәктә киң билдәле. Быға комбинат иҫәбенә төҙөлгән яңы спорт майҙансығы асыҡ миҫал. Спорт объектын төҙөүгә заманса һәм экологик яҡтан хәүефһеҙ материалдар ғына ҡулланылған. Япманың өҫтөнлөгө шунда: ул полимерҙар менән байытылған резинанан ғибарәт, шунлыҡтан йәрәхәтләнеү хәүефе түбән. Күләмле спортты үҫтереү ҡала етәкселегең төп бурыстарының береһе булып тора. Сибай сәләмәт тормош ҡалаһы булырға тейеш. Спорт инфраструктураһын үҫтереү уның төрлө төрҙәре менән ҡыҙыҡһынған балаларға көслө этәргес буласаҡ.\nЙәүҙәт Биккинов, Учалы тау- байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы генераль директоры: «Был универсаль спорт майҙансығы мини-футбол, волейбол, баскетбол һәм ҙур теннис уйындарына яраҡлаштырып эшләнгән. Ҡышҡыһын һырғалаҡ шыуырға ла була...»


Парад ҡарарға барабыҙ | Йәншишмә\nКиноларҙа ғына күргәнем бар,\nУҡып ҡына беләм hуғышты.\nӘ шулай ҙа «hуғыш» hүҙе мине\nТетрәндерә, ҡыҫа hулышты.\nҺәр көн иртән әсәй, улым, тиеп\nБашҡайымдан hыйпап уята.\nӘ ҡайҙалыр hуғыш бара, мине\nАуыр хистәр борсой, уйлата…\nҺуғыш тамамланыуға – етмеш өс йыл. Шөкөр, мин үҙем дә, атай-әсәйем дә, олатайым-өләсәйем дә уны күрмәнек. Был турала ишетеп кенә беләбеҙ. Рәхимhеҙ hуғыш илебеҙ халҡына әйтеп бөтөргөhөҙ ҡайғы-хәсрәт килтерә. Кемдәрҙеңдер ирҙәре йә улдары, аталары Ватан өсөн яу ҡырҙарында мәңгегә ятып ҡала. Аслыҡтан тилмереп үлеүселәр ҙә күп була.\n1941 йылдың 22 июнендә илебеҙгә Германия фашистары баҫып ингәс, ҡартатайымдың атаhы Саҙретдин, ағайҙары Фәтхелислам, Шәйхенислам, Ғәйнислам, ҡустыhы Нурислам hәм ҡартатайым Хәйрислам үҙе теләп фронтҡа китә. Ҡартәсәйем бер юлы 6 ғәзиз кешеhен яуға оҙата.\nХәйрислам ҡартатайым hуғыштың тәүге көндәренән үк үҙ-үҙен аямайынса дошман менән көрәшә, күп иптәштәрен үлем тырнағынан ҡотҡара. Әсирлеккә эләгеп, уның мәхшәрҙәрен үҙ елкәhендә татырға тура килә уға. Дүрт туғаны hәм атаhы өсөн ҡайтыу тураhындағы уйҙар хыялда ғына ҡала. Уларҙың ғәзиз башҡайҙары ят ерҙәрҙә беҙҙең бәхетле тормошобоҙ өсөн ятып ҡала. Ҡартәсәйемдең йөрәгендә мәңгелек хәсрәт уттары ҡабыҙып, хәбәрhеҙ юғалды, тигән «ҡара ҡағыҙ» ғына килә.\nХәйрислам ҡартатай 1945 – 1946 йылдарҙа Япон hуғышында ла ҡатнаша. 1946 йылда ғына яугир ауылға ҡайта. Һуғышта алынған тән, йән йәрәхәттәре, яуаплы эштәр ҡартатайымдың сәләмәтлеген ныҡ ҡаҡшата. 1984 йылдың 4 мартында ул беҙҙе мәңгелеккә ташлап китә.\nХәйрислам ҡартатайым үҙен ҡыйыу, ҡурҡыу белмәҫ, ҡаһарман hуғышсы итеп күрhәтә. Дан ордены, «Батырлыҡ өсөн», «Хәрби хеҙмәттәре өсөн», «Сталинградты обороналаған өсөн», «Хеҙмәт ветераны» һәм башҡа бик күп миҙалдар менән бүләкләнә.\nҺуғыштан hуң тыуған Яңы Тимешкә ауылында ғүмеренең hуңғы көндәренә тиклем тимерсе булып эшләй. Фронттан ҡайтҡас, ҡартәсәйем Сажиҙә менән танышып, ғаилә усағы ҡабыҙып ебәрәләр. Улар 9 балаға ғүмер бүләк итә. Тормоштоң ауыр булыуына ҡарамаҫтан, һәр береһенә яҡшы тәрбиә биреп, аяҡҡа баҫтыралар. Иң олоhо – минең олатайым Миңлеислам.\nҠартатайым фронттан ҡайтҡансы Сажиҙә ҡартәсәйем тракторсы булып эшләгән. Кейәүгә сыҡҡас, тулыһынса ғаилә тормошона сума.\nОлатайымдың нәҫеле бик уҡымышлы булған, ислам дине ҡанундарын боҙмайынса теүәл үтәгәндәр. Олатайым Миңлеислам да мулла вазифаһын башҡара. Дингә уны атаhы, ҡартатайым Хәйрислам ылыҡтыра. Ул бит Ҡөръәнде яттан белгән, биш намаҙын ҡалдырмайынса уҡып барған, ураҙа тотҡан.\nФамилиябыҙҙа ла оло мәғәнә ята. Сәйфетдин ислам ҡылысы тигәнде анлата.\nБеҙ йыл һайын 9 Майҙа Бөйөк Еңеүгә бағышланған байрам парадын ҡарарға барабыҙ. Унда күкрәктәренә орден-миҙалдар таҡҡан сал сәсле ветерандарҙың фотоhүрәттәрен күргәс, беҙгә тыныс тормош бүләк иткән кешеләргә ҡарата күңелебеҙҙә рәхмәт хисе уяна.\nРамаҙан СӘЙФЕТДИНОВ, III синыф уҡыусыһы.\nЕңеү көнө »


Фән серҙәре | Йәншишмә\nВсе записи в категории 'Фән серҙәре'\nРоботтар йорт һала башлармы?\nНаписал в 13 июля 2018, 11:25\nБер сәғәт эсендә 225 кирбесте тиҙ генә һалып та ҡуя. Шәпме? Был ташсы-робот булғанда ябай төҙөүсең дә ары торһон. Ул быға ярты көнөн сарыф итер ине. Австралияның Fastbrick Robotics компанияһы уйлап тапҡан роботлаштырылған эшсенең башҡарыу тиҙлеге бик күпкә юғары шул. Бер кеше ҡулын тейҙермәйенсә үҙе үк кирбестән йорт төҙөй ала. Уны боронғо Бөйөк Британияла стена …\nContinue reading ‘Роботтар йорт һала башлармы?’ »\nЯңы алгоритм сәләмәтлекте анализлай\nНаписал в 13 июля 2018, 11:23\nGoogle хеҙмәткәрҙәре ауырыуҙың хәленә анализ яһаусы һәм үлемен алдан әйтеүсе яңы алгоритм булдырған. Был хаҡта «Ведомости» гәзитендә асыҡ белдерелә. Мәҫәлән, яман шеш менән сирләүсе ҡатынды ҡарағандан һуң, табиптар үлеү ихтималлығын 9,3 процент менән баһалай. Ә Google ҡоролмаһы йыуатҡыс хәбәр еткермәй, 19,9 процент ҡуя. Ысынлап та, ҡатын бер нисә көндән вафат була. Уйлап табыусылар фекеренсә, был …\nContinue reading ‘Яңы алгоритм сәләмәтлекте анализлай’ »\nХайуандар өсөн виртуаль донъя\nНаписал в 22 сентября 2017, 10:33\nВиртуаль ысынбарлыҡ киң билдәлелек яулай. Бына Австрия эксперттары хатта хайуандар өсөн дә шундай донъя тыуҙырған. Кемгәлер был көлкө кеүек тойолһа ла, тәжрибә бик етди, фәнни маҡсаттар ҡуя. Ул мейе әүҙемлеген өйрәнеү, хәрәкәт ваҡытында тирә-яҡ мөхиттәге үҙгәрештәргә яуап биреүсе мейенең айырым бер өлөштәренең нисек эшләүен тикшереү өсөн тәғәйенләнә. Алынған мәғлүмәттәрҙән ғалимдар хайуандарҙың ғына түгел, кешенең дә …\nContinue reading ‘Хайуандар өсөн виртуаль донъя’ »\nТөшөнкөлөктән ҡотҡарыусы лампа\nНаписал в 22 сентября 2017, 10:30\nТомск архитектура һәйкәлдәре менән генә дан тотмай, Рәсәйҙең иң фәнни ҡалаларының береһе тип тә һанала. Ундағы ғалимдар төрлө өлкәлә асыштар яһай, яңы технологиялар уйлап таба. Был юлы Томскиҙағы радиоэлектроника һәм идара итеү системаларының дәүләт университеты төшөнкөлөк хәленән сығырға ярҙам итеүсе лампа уйлап таба. Етмәһә, ул кешенең эшкә һәләтлелеген дә арттыра. Мейе һәйбәт үҙләштерһен өсөн 10 …\nContinue reading ‘Төшөнкөлөктән ҡотҡарыусы лампа’ »\nКиләсәк фермалары, ҡала-караптар\nНаписал в 18 августа 2017, 12:37\nЕрҙәге халыҡ һаны туҡтауһыҙ артҡандан-арта. Иҫәпләүҙәргә ҡарағанда, 2050 йылда 10 миллиардҡа етәсәк. Шулай күбәйеп китһәк, кешелекте нисек бөтә кәрәк-яраҡтар менән тәьмин итергә икән? Етмәһә, тирә-яҡ мөхиткә зыян килтермәҫкә лә тейешбеҙ.\nКарта урынына — беләҙек\nНаписал в 9 сентября 2016, 10:49\nХәҙер күп белем усаҡтарында электрон карта ҡулланалар. Уҡыусы уның ярҙамында мәктәпкә инә һәм ашханала туҡланған өсөн түләй ала. Уңайлы, әммә картаны юғалтыуың да бар. Был бигерәк тә кескәйҙәргә ҡағыла. Ә бына Мәскәү уҡыусылары силикондан яһалған электрон беләҙектәр тағып йөрөй башлаған. Ҡаланың информацион технологиялар департаментында әйтеүҙәренсә, «Үтеү һәм туҡланыу» системаһы Мәскәүҙең бөтә 3 мең белем биреү …\nContinue reading ‘Карта урынына — беләҙек’ »


Өфөлә ҡыҙ ҡотҡарыу түңәрәгенән баш тартҡан һәм батып үлә яҙған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n14:02, 18 июля 2019 Йәмғиәт\nБаш ҡаланың Ленин районы Эҙләү-ҡотҡарыу отряды хеҙмәткәрҙәре «Затон» ял зонаһы биләмәһендә дежурлыҡта булған. Улар рәсми пляждан ситтә йөҙгән ҡыҙҙы ҡотҡарған.\nҠаланың Граждандарҙы һаҡлау идараһы мәтбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 22 йәшлек ҡыҙ Ағиҙелдең йыһазландырылмаған урынында йөҙгән. Ул һыу ятҡылығының уртаһына барып еткән һәм сәсәй башлаған. Ҡотҡарыусылар уны байтаҡтан күҙәткән һәм бәләгә ҡалғанын күргәс, ярҙамға ашыҡҡандар. Улар уға ҡотҡарыу түңәрәге биргән, ләкин ҡыҙ унан баш тартҡан һәм кәмәгә ултырмаған.\n«Бер аҙҙан ҡыҙ яр йүнәлешендә йөҙөргә керешкән һәм шул мәлдә бата башлаған. Ҡотҡарыусыларҙың берәүһе шунда уҡ һыуға һикергән һәм ҡыҙҙы эләктереп ярға алып сыҡҡан. Алдан билдәле булыуынса бәләгә ҡалыусы иҫерек көйөнсә һыуҙа йөҙгән. Ҡыҙ медицина тикшереүенән баш тартҡан», — тинеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән.\nТеги: Фото: УГЗ по Уфе


Башҡортостан һандуғасы / Регина Шаһисолтанова » Журнал\nЖурнал для детей » Рубрикалар » Арҙаҡлы шәхестәр » Башҡортостан һандуғасы / Регина Шаһисолтанова\nБашҡортостан һандуғасы / Регина Шаһисолтанова\nБаҫылды : 10-09-2013, 13:23 |\nИсеме: Башҡортостан һандуғасы\nАвтор: Регина Шаһисолтанова\nУчалы яғындағы Нәрәле тауҙары буйында яҙ һулышы беленә. Бөтә урман еңел тын ала. Былтырғы япраҡтар аҫтынан яңы күренә башлаған умырзая, миләүшә сәскәләрен йыйып, бер ҡыҙ бала килә. Тирә-яҡ шундай матур!\nУрман гел үҙенә тарта уны. Иртә яҙҙа һайраған ҡоштар тауышын тыңлап йөрөргә әүәҫ ул. Бигерәк моңло тауышлы ла инде үҙҙәре! Күңелдең әллә ҡайһы ерҙәренә үтеп инеп, йөрәкте елкетеп ҡуя. Донъяһын онотоп хыял диңгеҙенә бата ҡыҙыҡай. Моңдо отоп алырға тырыша. Үҙен урман сәхнәһендә баҫып торғандай хис итә.\n— Хыялый ҡыҙсыҡ, сәләм! Баянан бирле күҙәтәм һине.\nҠыҙыҡай аптырап китте. Ҡайҙан килә һуң әле был яғымлы тауыш?\n— Был мин — Тылсымҡай, — тип усына бәләкәй генә йән эйәһе килеп ҡунды.\n— Ҡыҙ, тиһәм, ҡанатың бар, күбәләк, тиһәм, кешегә оҡшағанһың.\n— Әйтеп торам бит. Кеше лә, күбәләк тә түгел мин, ә Тылсымҡай Бөтә теләктәреңде үтәй алам. Һинең ниндәй хыялың бар?\n— Тылсым эйәһеме әллә һин?\n— Эйе, теләктәреңде үтәй алам. Бына һинең ниндәй хыялың бар?\n— Минең йырсы булғым килә. Бар халыҡ хайран ҡалып тыңларлыҡ матур, моңло тауышым булһасы, Тылсымҡай, — тине Флүрә.\n— Ярай, тик йырсы булыу өсөн тауыш ҡына аҙ. Бик күп көс һалырға тура киләсәк үҙеңә лә.\n— Мин риза!\n— Йә, улай булғас, теләгеңде үтәрмен, — тине Тылсымҡай, ҡулындағы ялтыр таяғын өйөрөлтөп. Ул осоп киткәс, күңелендә ҡоштар телен аңларлыҡ серле көс тойҙо ҡыҙыҡай...\nЙылдар үткәс, уны Заһир Исмәғилев "Башҡортостан һандуғасы" тип атаны. Кем икән ул, тиһегеҙме? Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артискаһы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Флүрә Килдийәрова була ул!


Үҙизоляциялағылар өсөн Координация үҙәге яңынан асыла | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 242534\n15 октября 2021 — 14:28 ГТРК «Башкортостан»\nҒаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү республика үҙәге ҡарамағында Координация үҙәге яңынан эш башлай.\nҮҙизоляция режимындағы 65 йәштән оло һәм хроник сирле кешеләр 8-800-775-0014 телефоны буйынса ғариза ҡалдыра ала.\n«Ҡыҙыу линия» буйынса аҙыҡ-түлек, дарыуҙар, тәү сиратта кәрәк тауарҙар һатып алыу, сүп-сар сығарыу кеүек хеҙмәттәр башҡарыуға ғаризалар ҡабул ителә. Шылтыратыуҙар эш көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем ҡабул ителә, уларҙы белгестәр эшкәртә һәм һаҡланған элемтә каналы буйынса биләмәргә ҡараған коммерция булмаған ойошмаларға тапшыра.\nБынан тыш, ололар, хроник сирлеләр, 1 һәм 2 төркөм инвалидтары «Берҙәм Рәсәй»ҙең «Беҙҙең хәстәр» ирекмәндәр үҙәгенә 8-800-201-89-03 телефоны буйынса шылтыратып ғариза ҡалдыра ала. Артабан ирекмән һеҙҙең үтенес буйынса кәрәкле магазинға, дарыуханаға инеп тауар килтерә. Чек буйынса уның хаҡын түләргә кәрәк. Ирекмәндәр шулай уҡ өлкәндәрҙе дауахана йәки вакцинация үҙәгенә бушлай алып бара ала. Ғаризалар дүшәмбенән йомаға тиклем иртәнге сәғәт 9-ҙан киске сәғәт 6-ға тиклем ҡабул ителә.\nРеспубликала Ковидҡа ҡаршы ситуация үҙәгенең эшләүе тураһында ла хәтергә төшөрәбеҙ. 8(347)-218-1919 телефоны буйынса шылтыратып дауаланыу, бушлай дарыу алыу, хеҙмәткә яраҡһыҙлыҡ бюллетендәрен эшләтеү кеүек һорауҙар менән мөрәжәғәт итергә мөмкин.\nМәғлүм булыуынса, Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров коронавирустан прививка яһатмаған 65 йәштән оло граждандарға мотлаҡ үҙизоляция режимы тураһында ҡарар ҡабул итте. 13 октябрҙән уларға иртәнге сәғәт 11-ҙән төшкө сәғәт 1-гә тиклем аҙыҡ-түлек магазинына, дарыуханаға, дауаханаға (шул иҫәптән вакцина яһатырға), дачаға, ҡаланан ситтәге йортҡа һәм зыяратҡа барырға ғына рөхсәт ителә.\nКоронавирусҡа бәйле хәл тотороҡлона\nӨфөлә яңы йыл ҡаласыҡтарын төҙөү башланды\nВаҡыт ҡәҙерен белгән үҫмер\nӨфө офтальмологтары ҡатмарлы операция үткәрҙе\nӨфө мәктәптәрендә карантин\nКоронавирус менән ауырыуҙың 624 осрағы теркәлгән\nБашҡортостан делегацияһы Белоруссияла\nӨфөлә “Нур” татар дәүләт театрының 30 йыллыҡ юбилейы билдәләнде\nТорлаҡ һатып алырға теләүселәр өсөн ҙур мөмкинлек\nБашҡортостанда алданған өлөшсөләр һаны икеләтә кәмегән.\n1 из 1014\n«Хәбәрҙәр» Закир Шарипов менән - 08.12.21\n«Хәбәрҙәр» Флүрә Мурзина менән - 07.12.21\nҺаулыҡ һаҡлау системаһына көсөргәнешлек кәмей, башҡа сирҙәрҙе дауалауға иғтибарҙы көсәйә. Һуңғы көндәрҙә тымау тейҙереүселәр һаны күбәйгән. Балалар араһында киҫкен респиратор вирус йоҡтороусылар эпидимиологик сиктән 50 процентҡа ашҡан. Хөкүмәттәге дүшәмбе кәңәшмәлә белем усаҡтарында Яңы йыл...\nБыйыл улар былтырғыға ҡарағанда ла күберәк булыр, тип көтөлә. Ойоштороусылар 321 боҙ һарайы Өфөлөләрҙе һәм баш ҡала ҡунаҡтарын һөйөндөрәсәк. Рәссамдың оҫта ҡулдары ярҙамында боҙ киҫәге матур һынға әүрелә. Ҡыш миҙгелен түҙемһеҙләнеп көтөп алам, 17 йыл дауамында баш ҡаланы ниндәй генә...\nӨфө егете, 12 йәшлек Алан Хажиев Рәсәйҙә иң йәш сәғәт төҙәтеүсе, коллекционер. Ул сәғәттәрҙе 4 йәшенән һүтеп- йыйырға өйрәнгән. Алан Хажиевтың коллекцияһында 600-ҙән артыҡ сәғәт. Был тылсымлы тауышлы немец сәғәтен уға Әстерхан өлкәһенән тәҡдим итәләр. Ресторан ябылғас, ул ташландыҡ хәлдә ҡала...\nӨҙөлгән өмөттәрҙе ялғап Өфө офтальмологтары Марий Эл республикаһынан килгән пациентҡа күреү һәләтен ҡайтарҙы. Вера Ефимованың уң күҙен зарарлаған шештең ҙурлығын күргән Мәскәү, Киров, Чебоксар офтальмологтары пациенттың һаулығына хәүеф менән янаған төрлө сәбәптәр табып операциянан баш тарта....\nГрипп һәм киҫкен-респиратор вирус инфекцияһы менән ауырыусы балалар күбәйеү сәбәпле башҡалабыҙҙың белем биреү учреждениеларындағы ҡайһы бер класстар дистанцион уҡытыуға күсә. Ә Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимазияһы аҙна башынан бөтөндәй карантинға ябылған. Тән температураһын тикшереп...\nДонъяла коронавирустың яңы төрө - омикрон таралыу сәбәпле барлыҡ илдәрҙә тиерлек именлек саралары көсәйтелә. Әлегә ул Башҡортостанда асыҡланмаған. Ә бына уҙған тәүлектә төбәктә коронавирус менән ауырыуҙың 624 осрағы теркәлгән. 26 кешенең ғүмере өҙөлгән. Пандемия башланғандан алып республикала 111...\nТөбәк башлығы Радий Хәбиров етәкелегендәге республика делегацияһы эш сәфәре менән Белоруссияла. Маҡсат – Рәсәйҙең стратегик партнеры булған Беларусьты Башҡортостан менән ныҡлап таныштырыу. Беларусь Башҡортостан менән тауар әйләнешенең артабан да үҫеүенә һәм көрсөккә тиклем кимәлгә сығырына ышаныс...\nОшо уңайҙан ойошторолған байрам тантанаһында сәнғәт һөйөүселәр һәм театрҙың Башҡортостан, Татарстан, Ырымбур өлкәһенән килгән дуҫтары ҡатнашты. “Утыҙ йыл бергә” – сәнғәткә мөкиббән Мөҙәрис Шәһәбетдинов Өфө “Нур” татар дәүләт театрына асылған көнөнән тоғро. Юбилей уның өсөн ысын...\nВладимир Путин указына ярашлы, хәҙер ике һәм унан да күберәк балалары булған ғаилә яңы йорт һатып алғанда һалымдан азат ителгәйне. Күптәнге хыялын тормошҡа ашырырға теләүсе ғаиләләр льгота менән файҙалана башланы. 20 квадрат метрлыҡ бүлмә өс малай-Аман, Сөләймән һәм Хәсән өсөн тығыҙ, ти йорт...\n2021 йылда 22 ҡатмарлы йорт мәсьәләһе ыңғай хәл ителгән. Республика йортонда үткән төҙөлөш һәм транспорт сәғәте форматындағы кәңәшмәлә хакимиәт башлыҡтары яңы йылға тиклем ҡалған өлөшсөләргә фатир асҡыстарын тапшырыу мөмкинлектәрен барланы. Төҙөлөштө дауам итер әмәл булмаған осраҡтарҙа өлөшсөләргә...


Халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты үҫтереү балалар баҡсаһынан башлана » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты үҫтереү балалар баҡсаһынан башлана\nХалыҡтар араһындағы дуҫлыҡты үҫтереү балалар баҡсаһынан башлана 05.11.2018 // Йәмғиәт\nХалыҡ–ара берҙәмлек көнө Сибай ҡалаһының “Әкиәт ” балалар баҡсаһында ла ҙур байрам булып һанала.“Әкиәт” балалар баҡсаһы биш кенә йыл эшләп килеүенә ҡарамаҫтан, ҡала күләмендә генә түгел, Республика һәм Рәсәй кимәлендә һәләтле балалар һәм тәрбиәселәр сығыштары менән тиҙ танылыу алған.\nДөйөм балаларҙың иҫәп һаны 409. Балалар баҡсаһында бәтәһе 14 төркөм уңышлы эшләп килә. Һәр төркөмдә төрлө милләт балалары тәрбиәләнә: башҡорт, урыҫ, татар, үзбәк, ҡаҙаҡ. Балалар баҡсаһының мөдире Н.А. Фаттахова эшенә заманса ҡарашы һәм етди, төплө уйҙары менән ҙур коллективты етәкләй.\nБалалар баҡсаһында 36 тәрбиәсе һәм белгес эшләп килә. Уңышлы эш өсөн, хөкөмәт тарафынан уңдырышлы мөхит тыуҙырылған.Баҡсабыҙ бинаһында милләт рухын күтәреүсе билдәһе булып, башҡорт тирмәһе һәм урыҫ милләтенең йорт ҡураһы музейы эшләп килә. Быларҙың барыһы ла татыулыҡ һәм халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты үҫтереүсе миҫал булып тора. Тимәк киләсәк быуын үҙ тарихын белеп, милли ҡомартҡыларҙы күреп үҫә.\nТәрбиәселәр балаларҙа берҙәм илебеҙгә, тыуған ергә, шулай уҡ һәр баланың үҙ милләт теленә оло иғтирам һәм һөйөү тәрбиәләй. Берҙәмлек тә һәм кескәйҙәр ҙә - ил киләсәге.\nАвтор: Сибай ҡалаһының “Әкиәт” балалар баҡсаһының тәрбиәсеһе Әлфиә Вилданова


Материалы за Июнь 2008 года » Страница 6 » Архив газеты "Йәшлек"\nУҡыу йортон – ҡыҙыл дипломға! Мәғәриф\nҠулға диплом алыу – оло ҡыуаныс, ә уҡыу йортон тик «бишле» билдәләренә генә тамамлаусылар өсөн икеләтә шатлыҡ. Биш йыл буйы тырышып уҡыған йылдарының хеҙмәт емешен татый улар. Серго Орджоникидзе исемендәге мәҙәниәт һарайында Өфө дәүләт нефть техник университетын ҡыҙыл дипломға тамамлаусыларҙы тәбрикләү тантанаһы үтте.\nавторы: Нур | 21 июня 2008 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nБерҙәм дәүләт имтиханы үҙен аҡлаймы? Яңылыҡтар » Иғтибар\nБерҙәм дәүләт имтиханы сығарылыш синыф уҡыусыларында йомғаҡлау аттестацияһы булараҡ индерелгән осорҙа йәмәғәтселектә етди борсолоу тыуҙырғайны. Таныш булмаған һынау төрөн уҡыусылар нисек тапшырыр, ул белем сифатын дөрөҫ баһаларға ярҙам итерме, тип борсолдо уҡытыусылар һәм ата-әсәләр. Ни тиһәң дә, өйрәнелгән һынау төрө яҡшыраҡ бит, барыбыҙ ҙа уның аша үткән. Әле иһә берҙәм дәүләт имтиханына өйрәндек тә кеүек. Әммә ҡурҡыу, хәүеф, борсолоуҙар әле булһа бөтмәй. БДИ тапшыраһы фәндәрҙең артыуы ла, имтихан һөҙөмтәләре лә уйға һала.\nБеренсе «ҡоймаҡ» төйөрhөҙ... Башҡортостан » Милли проекттар\nАй, әттәгенәһе, ни эшләп уғым ҡыйыш китә лә бара ул, ә? Төҙ атҡан һымаҡмын да бит! – Уҡтан атышыуҙа беренселекте алырға тырышҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе, күҙен йәтешләп ҡыҫып, тағы ла янды бар көсөнә тартты. Әммә уҡ бер ҙә сәпкә түгел, шыйлап бөтөнләй әллә ҡайҙа осто. Ярышта ҡатнашырға теләүселәрҙең оҙон сираты был хәлгә ауыҙ йырманы, киреһенсә, батыр ҡатынға сәпәкәй итте – бар халыҡ алдына сығып, ғүмереңдә беренсе тапҡыр уҡ атыу үҙе батырлыҡҡа тиң!\nавторы: Нур | 21 июня 2008 | Фекерҙәр (1) | Тотош уҡырға\nЕрҙә һин яңғыҙ бала... Башҡортостан » Хәтер\nЛидиәгә өс йәш тигәндә әсәһе исеменә өлкән политрук Рауил Сабир улының һәләк булыуы хаҡында «ҡара ҡағыҙ» килә. Ә хат-васыят ғүмер буйы Лидиәнең күңелен йылытып, ауыр саҡта уға юл сатында йүнәлеш биргән яҡты маяҡ кеүек оҙата килә. Ошо хаттың күсермәһе ҡулыма әллә нисә йыл элек эләкте һәм уны «Йәшлек» гәзите уҡыусылары иғтибарына тәҡдим итмәксе булдым. Йәш быуын яуҙа башын һалған атайҙарҙың киләсәк өсөн нисек борсолғанын, балаларын ауырлыҡтарҙан ҡурсалай алмауҙарына әсенеүен, уларҙың һағышын мотлаҡ белеп үҫергә тейеш. Бына ул хат, битараф ҡалмай уҡығыҙ уны:\nБерҙән-бер яугир Башҡортостан » Хәтер\nМиәкә районында Еңеү парадында ҡатнашҡан берҙән-бер иҫән яугир Хәбиб Ибраһим улы Назаров йәшәй. Ул Көсөгәндән, уға 83 йәш. Ватан тураһында һүҙ сыҡһа, уның күҙ алдына ситән өйҙә йәшәгән яңғыҙ әсәһе, ауылдаштары, туғандары, иген баҫыуҙары, Өйәҙенең сәскәгә күмелгән миҙгеле, еләкле яландар, һабантуйҙар килеп баҫа. Тыуған-үҫкән ерҙәрҙе өҙөлөп һағынғанлыҡтан күңеле ситлектәге ҡош кеүек ҡайтырға ашҡына торғайны.\nМинең Салауат олатайым (әсәйемдең бер туған ағаhы) ҡортсолоҡ менән шөғөлләнә ине. Уның базаhы Мораҡ – Собханғол юлында (был юл картала күрhәтелмәгән) урынлашҡан. Ул юлдан кем генә үтмәй hәм кем генә йөрөмәй.\n«Мин Рәсәй өсөн ғорурмын» Яңылыҡтар » Спорт\nЕңдек, тәки еңдек бит! Рәсәй СССР тарҡалғандан hуң үҙ тарихында тәүгә Европа беренселегенең сирекфиналына сыҡты. Нисек сыҡты бит әле... Маhайып, алдан уҡ Рәсәй футболсыларын hанға hуҡмай, уларҙы еңел генә еңеренә ышанған шведтарҙы, тупҡа тибергә лә ирек бирмәй, яҡташтарыбыҙ ҡоро 2:0 иҫәбенә ҡыйратты.


Республика Президенты Октябрьский ҡалаһында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты Октябрьский ҡалаһында булды\n11:26, 20 февраля 2012 Сәйәсәт\n17 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Октябрьский ҡалаһында булды.\nТөбәк башлығы 1-се ҡала дауаханаһының яңы сафҡа индерелгән өс ҡатлы хирургия корпусын ҡараны. Ул 2008 йылда төҙөлә башлаған. Төҙөү-монтажлау эштәренә республика һәм муниципаль бюджеттарҙан 150 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Бынан тыш, корпусты медицина ҡорамалдары менән йыһазландырыуға республика бюджетынан 40 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән.\nРеспублика Президенты яңыртылған хирургия бүлексәһендә заманса ҡорамал менән йыһазландырылған бүлмәләрҙе ҡараны. Аппарат бүлмәһендә Рөстәм Хәмитовҡа Ғ.Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы белгестәре менән видеоконференция үткәреү мөмкинлеген күрһәттеләр. Бынан һуң республика башлығы дауахана табиптары менән осрашыу үткәрҙе.\n— Заманса йыһазландырылған бындай дауахана Октябрьский ҡалаһы халҡының тормошон еңеләйтәсәк, әлбиттә. Уларға беренсел медицина ярҙамы ғына түгел, юғары технологиялы ярҙам да күрһәтеләсәк, — тине республика башлығы. – Бының өсөн Рәсәй Федерацияһында һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыу ойошторола ла инде.\nРөстәм Хәмитов ошо көндәрҙә Яр Саллыла үткәрелгән Хөкүмәт рәйесе Владимир Путин ҡатнашлығындағы Волга буйы федераль округының төбәк башлыҡтары селекторы хаҡында иҫкә төшөрҙө.\n— Яңыртыу сиктәрендә ике йыл эсендә Башҡортостан Республикаһының медицина һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә 15 миллиард һумдан ашыу аҡса һалына, — тине Президент. – Бындай ҙур аҡсалар, әлбиттә, һөҙөмтә бирә, заманса медицина учреждениелары булдырыла. Рәсәйҙә сифатлы медицина ярҙамы күрһәтелмәһә, халыҡ һаны артмаясаҡ. Владимир Владимирович ошо хаҡта ла һөйләне. Бер ниндәй ҙә саралар күрелмәһә, 2050 йылға илдә ни бары 100 миллион самаһы кеше ҡаласаҡ.\n— Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә эшләүсе хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын арттырыу зарур, — тине Президент. – Республикала медицинаны үҫтереү өсөн барыһын да эшләйбеҙ. Медицина өлкәһендәге яңыртыу процестары йәһәтенән беҙҙең төбәк ил буйынса уртансы урындарҙы биләй. Барыһы ла 2012 йыл аҙағына ниндәй һөҙөмтә менән сығыуыбыҙҙан тора. 100 проценттан да кәм булған һөҙөмтәләр беҙҙе ҡәнәғәтләндермәй. Бөтә йүнәлештәр буйынса ла ресурстарҙы йөҙ процент үҙләштереү зарур.\nШулай уҡ Рөстәм Хәмитов «Өйәҙе-Тау» тау саңғыһы комплексы эшмәкәрлеге менән танышты. Бында тау саңғысылары өсөн алты трасса эшләй. Комплекс нигеҙендә республиканың Үҙәк тау саңғыһы спорты һәм сноуборд клубының Октябрьский филиалы эшләп килә. Унда 7-15 йәштәрҙәге 60-тан ашыу бала шөғөлләнә. 26 февралдән 5 мартҡа тиклем бында тау саңғыһы спорты һәм сноуборд буйынса II бөтә Рәсәй универсиадаһын үткәреү планлаштырыла.\nРеспублика Президенты шулай уҡ 200 урынлыҡ ҡунаҡхананы, тау саңғыһы трассаларын һәм ғаилә менән ял итеү өсөн ағас йорттарҙы ҡарап сыҡты.


Өс ҡыҙы – өс бәхете » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Өс ҡыҙы – өс бәхете\nӨс ҡыҙы – өс бәхете 12.01.2018 // Эшҡыуар\nТула һәм кейеҙ баҫыу – башҡорттоң иң боронғо шөғөлө. Халыҡ кейеҙҙе һикеһенә лә, иҙәненә лә йәйгән, унан бишмәт тә теккән. Төрки халыҡтар һәр ваҡыт мал аҫрап көн күргән. Һарыҡ тиреһен иләп тун иткән, йөнөнән кейеҙ баҫҡан.\nӘйткәндәй, Дыуан районының Яңы Хәлил ауылында йәшәгән Мәхмүт Хужин да боронғо һаналған ошо шөғөлгә бирелгән.\n– 1 апрелдә алты балалы ғаиләлә тыуғанмын, – ти мөғжизәләр тыуҙырыусы. – “Улың донъяға ауаз һалды!” тиһәләр ҙә, атайым Шәкир Зәбихулла улы быға ышанмаған. Көлкө көнө булғанға күрә шаярталарҙыр тип уйлаған. Ул ғүмере буйы “Ҡояш сығышы” тигән хужалыҡта әсәйем Фәниә Әхмәҙулла ҡыҙы менән умартасы булған. Ғәзиздәребеҙ икеһе лә, Хоҙайға шөкөр, иҫән-һау, эргәлә генә көн итә. Ҡустым Артур ҙа ауылда ҡалды, юл аша ғына йәшәй, ә ағайым Булат – Мәсәғүт муллаһы, дин әһеле. Ауылыбыҙҙағы ул саҡта гөрләп торған урта мәктәпте (хәҙер уны башланғыс мәктәп итеп кенә ҡалдырҙылар) тамамлағас, үҙебеҙҙең хужалыҡта умартасы булып эшләнем дә әрмегә саҡырыу ҡағыҙы алдым. Хәрби бурысымды Алыҫ Көнсығышта үтәнем. Ярты йыл күнекмәлә үтте, ҡалған йылдарымда табип ярҙамсыһы булып хеҙмәт иттем. Унан ҡайтҡас, тракторсы булып эшләнем. Өфөгә йәшәргә килдем, фанера комбинатында икмәк бешереүсе булдым. Шунда үҙемдең беренсе мөхәббәтемде осраттым. Гөлнур һөйкөмлөлөгө менән күңелемде әсир итте. Сәстәре тулҡын-тулҡын булып иңдәренә төшкән, күҙҙәре сөм-ҡара... Аллаһ Тәғәлә һылыуҡайға сибәрлекте йәлләмәгән, мул биргән.\nТормош юлдашы Гөлнур Хәләфетдин ҡыҙының һүҙҙәренә ҡарағанда, ҡатын-ҡыҙ өсөн уңышлы кейәүгә сығыу – үҙе ҙур бәхет. Иренең ҡулынан килмәгән эше юҡ, уны өрмәгән ергә ултыртмай. Мәхмүт ғәрәпсәнән маҡтаулы тигәнде аңлата, исеме есеменә тура килә.\nГөлнур ханым Ғафури районының Аҡкүл ауылында тыуып үҫкән, урта мәктәптән һуң баш ҡалаға юллана. Өфө ҡалаһының 2-се һөнәрселек училищеһында икмәк бешереү серҙәренә төшөнә.\n– Был донъяла бер нәмә лә осраҡлы булмай, – тип әңгәмәгә ҡушыла Гөлнур Хужина. – Хоҙай Тәғәлә юлыма Мәхмүтте сығарып ҡуйыуына сикһеҙ шатмын. Бер аҙ ваҡыт дуҫлашып йөрөгәс, ғаилә ҡорҙоҡ. Регина, Ирина һәм Гөлназ исемле сәскәләй ҡыҙҙарыбыҙ буй еткерҙе.\nӘйткәндәй, уларҙың береһе лә ата-әсәһенең йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәй. Шәфҡәт туташы Регина ире Йосоп менән Силәбе өлкәһенең Һатҡы ҡалаһында төпләнгән, Анастасия исемле ҡыҙҙары бар. Ирина Нуриман районында йәшәй, хәләл ефете Денис менән бынамын тигән донъя көтәләр. Гөлназ иһә белем үрҙәрен яулай. “Балаларыбыҙҙан уңдыҡ, өс ҡыҙыбыҙ – өс бәхетебеҙ”, – ти Хужиндар.


Республика Башлығы бутлегерҙар хаҡында мәғлүмәт өсөн бүләкләргә тәҡдим итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:40, 26 октября 2020 Йәмғиәт\nРеспублика Башлығы бутлегерҙар хаҡында мәғлүмәт өсөн бүләкләргә тәҡдим итте Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\n«Ошо теманың шау-шыу тыуҙырамы, юҡмы икәнен аңларға кәрәк. Хәтерләйһегеҙме, ике йыл элек бының менән шөғөлләнә башлаған ваҡытта аулау эшен ойошторғайныҡ, бөтәһе лә Әбйәлил районына барып, ошо янғынды һүндергәйне. Хәҙер ҡарарға кәрәк: беҙҙә ҡайҙалыр ошо әшәкелек баш ҡалҡытамы? Осраҡтар булһа, йәнә бер районды һайлап алып, һатҡан, халыҡты ағыулаған ҡәбәхәттәрҙән тулыһынса таҙартырға кәрәк», — тине Радий Хәбиров.\nРеспублика етәксеһе билдәләүенсә, бутлегерҙар менән көрәштә «бер ниндәй ҙә әхлаҡи, тотоп торған факторҙар булырға тейеш түгел», суррогат һатҡан урындар тураһында хәбәр иткәндәрҙе бүләкләргә кәрәк.\n«Башспирт» был эште ойошторһон әйҙә: кем ҡайҙа һатҡандарын әйткән, шул «Башспирт»тан премия ала. Беләм, бындай тәжрибә булғайны. Тимәк, уны йәнә тергеҙергә кәрәк. Тағы бер тапҡыр әйтәм: ошо әшәкелек менән ниндәйҙер әхлаҡи принциптар яҡлы булырға кәрәкмәй. Уны юҡҡа сығарырға ғына кәрәк», — тип йомғаҡ яһаны Радий Хәбиров.\nТеги: алкоголде рөхсәтһеҙ һатыу, Башспирт, премия


Рәсәй тимер юлдарында Өфөләге тимер юл вокзалын яңыртыуҙы тамамлау ваҡытын атанылар\n30 Ноябрь 2017, 07:00\nӨФӨ, 2017 йыл, 30 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/. Өфөләге тимер юл вокзалы реконструкцияһы Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуҙың 100 йыллығын байрам итеүгә тамамлана. Был турала Мәскәүҙә III Тимер юл съезында «Башинформ» агентлығына «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең тимер юл вокзалдары дирекцияһы етәксеһе Виталий Вотолевский белдерҙе.\n«Республика халҡы борсолмаһын. Ҙур ышаныс менән яуап бирәм: байрамға бөтәһен дә тамамларбыҙ, бөтәһен дә эшләрбеҙ. Әлеге ваҡытта аҙаҡҡы яңыртыу стадияһы проекты «Рәсәй баш дәүләт экспертизаһы» федераль автономиялы учреждениеһы тикшереүендә.\nКиләһе йылдың беренсе кварталында бөтә иҫкәртмәләрҙе алырға һәм төҙөлөштө яңыртырға күҙаллайбыҙ. Әйткәндәй, был объект буйынса ҡабаттан экспертиза үткәнгәсә унда аҡрынлап эштәр бара. Тағы бер ҡат билдәләп үтәм: Өфөләге тимер юл вокзалын яңыртыуҙы республиканың 100 йыллығына тамамларбыҙ», — тине Виталий Востолевский. Проекттың яҡынса смета хаҡы хәҙерге хаҡтар кимәлендә 1,045 миллиард һумдан арта.\nӨфөләге тимер юл вокзалы бинаһын яңыртыуҙың беренсе этабына ҡала яғынан инеү урынында дүрт пандус ҡуйыу, һәр ҡатта, шул иҫәптән инвалидтар өсөн дә бәҙрәф бүлмәләрен эшләү, һыу тәьминәте селтәрен һәм ямғыр һыуы канализацияһын монтажлау инә.\nИкенсе этап йәйәүлеләр тоннелен, 2-се һәм 3-сө пассажирҙар платформаларын яңыртыуҙы күҙаллай.\nӨсөнсө этапта йәйәүлеләр тоннелен оҙайтыу һәм дүртенсе яңы пассажирҙар платформаһын төҙөү күҙаллана.\n«Республика тышҡы селтәрҙәргә аҡса һалырға вәғәҙәләне. Шул иҫәптән һыу тәьминәте, канализация үткәреү менән бәйле селтәрҙәргә, сөнки бер нисә селтәр тимер юл вокзалында ғына түгел, бөтә райондағы эште лә тәьмин итә. Инвестор табылһа, рәхим итегеҙ. Беҙ ихлас ҡаршы алабыҙ», — тип өҫтәне Виталий Вотолевский.\nТеги:рәсәй тимер юлдарыреконструкция


9 Октябрь 2017, 18:44\nҠайынлыҡ урта дөйөм белем биреү мәктәбендә һәләтле уҡыусылар бик күп.\nҠайынлыҡ урта дөйөм белем биреү мәктәбендә һәләтле уҡыусылар бик күп. Улар район, республика күләмендә үткәрелгән бәйгеләрҙә төрлө яҡлап үҙҙәренең белемен, оҫталығын күрһәтә. Шундайҙар араһында XI класс уҡыусыһы Регина Әхтәриева айырым иғтибарға лайыҡ.\nРегина “бишле“ билдәләренә генә уҡый, үҙенә бик талапсан. Һәр эшкә яуаплы ҡарағаны, белемгә ынтылыусанлығы өсөн класташтарының һәм уҡытыусыларҙың ихтирамын яуланы.\nҺәләтле ҡыҙға әсә телен үҙләштереү еңел бирелә. Ул рус, инглиз, туған телдәр буйынса район, республика фәнни конференцияларында сығыш яһап, олимпиадаларҙа ҡатнашып, төрлө дәрәжәләге дипломдарға, грамоталарға эйә булды.\nҮткән уҡыу йылында Регина районда үткәрелгән рус һәм татар телдәре буйынса олимпиадаларҙа еңеүсе булды. Татар теле һәм әҙәбиәтенән республика күләмендә ҡатнашып, БР Мәғариф һәм фән министрлығының дипломы менән бүләкләнде.\nРайоныбыҙҙа уҡыуҙа айырыуса ҙур уңыштарға ирешкән уҡыусыларға район хакимиәте башлығы стипендияһы тапшырыла. Регина ла был юғары бүләккә лайыҡ булды. Киләсәктә лә тырыш ҡыҙыбыҙ һынатмаҫ, уға Берҙәм дәүләт имтихандарын уңышлы тапшырып, үҙе теләгән уҡыу йортона уҡырға инеүен теләйбеҙ.\nЗөлфирә Шакирова, Ҡайынлыҡ мәктәбе уҡытыусыһы.