«Киске Өфө» гәзитенең сайты - РАБИҒА ҠУШАЕВАҒА ҺӘЙКӘЛ ҠУЯЙЫҠ! - 2016 - Мәҡәләләр\nРАБИҒА ҠУШАЕВАҒА ҺӘЙКӘЛ ҠУЯЙЫҠ!\nУсаҡ йылыһы кеше өсөн бик ҡәҙерле. Һалҡын өйҙә ҡот булмай. Усаҡ тоҡана, яна икән, тормош та көйләнә, йә көйләнәсәк. Сыралы-утынлы өйҙә берәү ҙә өшөмәгән, ризыҡһыҙ ҡалмаған. Ҡатын-ҡыҙ йортта ошо усаҡты һаҡлай, ваҡытында дөрләтә, улай ғына ла түгел, ул үҙе үк - йортҡа яҡтылыҡ һәм йылылыҡ биреүсе. Иртәгәһе көнөн дә мотлаҡ уйлай ул. Ҡатын кешенең хәстәре даими. Ҙур йорт - ватан алдында ҡатын-ҡыҙ бурысы шундай уҡ бөйөк. Оло йорт өсөн хәстәрлек тә улар ғәменән ситтә түгел. Аталары, яҡын туғандары менән берлектә халыҡ өсөн изге эштәр атҡарған улар. Ҡаһарман ир-аҙаматтарҙы бына шундай әсә тәбиәләгән һәм шундай уҡ тоғро хәләл ефете йәнәшәһендә булған. Хан, бейҙәрҙең, юлбашсыларҙың ҡатындары, ҡыҙҙары тураһында мәғлүмәт, әлбиттә, бик аҙ килеп еткән. Шулай ҙа тоҫмалларҙай миҫалдарҙы тарихыбыҙ һаҡлаған.\nҮткән быуат башындағы инҡилаб тарихыбыҙҙы яңы исемдәр менән тулыландырҙы, һәм башҡорт һылыуының эш-ғәмәленең ҙурлығы, бөйөклөгө менән Рәсәй, шәреҡ халыҡтары араһында айырым урын биләгәнен раҫланы. Башҡорт ҡыҙы күп изге башланғыстарҙа тәүге юл ярыусыһы булды: ижтимағи-йәмғиәт тормошонда, ижадта. "Хөрриәт" тигән һүҙ батша Рәсәйенең колониаль иҙеү аҫтында йәшәгән халыҡтар өсөн бәлзәм бәрәбәрендә ине. Алдынғы ҡарашлы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ Рәсәйҙә барған ыңғай демократик башланғыстарға әүҙем ҡушылды. Мәхрүмлектәр, ғәҙелһеҙлектәр, кәмһетелеүҙәр кисерҙеләр, ләкин милләтенең оло хыялын тормошҡа ашырыуҙа фиҙаҡәрлек күрһәттеләр. Улар бөгөн дә башҡорт ҡыҙының рухи ныҡлығы кәүҙәләнеше. Шулар араһында ҙур трибунанан ялҡынлы телмәр тотҡан ун алты йәшлек Рабиға Ҡушаеваның исемен оноторлоҡмо ни! 1917 йылдың июлендә үк әле Ырымбурҙа үткәрелгән I Башҡорт йыйынында берҙән-бер делегат ҡыҙ башҡорт ҡатын-ҡыҙы хоҡуҡтарына ҡағылышлы сығышында шулай ти: "Ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ - милләтебеҙ әсәләре, шуны аңларға ваҡыт!" Башҡорт тарихында тороп ҡалған был ялҡынлы һәм дәлилле сығыш ниндәйҙер шауҡымға, модаға эйәреү түгел, ә халҡы яҙмышын яҡшы яҡҡа үҙгәртеү маҡсатында, ҡатын-ҡыҙға шул осор талабы буйынса мөнәсәбәт итеү, ижтимағи тормошта улар индерәсәк хеҙмәткә ышаныс, уларҙың мөмкинлектәрен асыуҙа юл биреү кеүек яҡты идеялар ята. Синфилыҡ көрәше ҡыҙған Рәсәйҙә ошо хөрриәт идеяһы ҡасанға тиклем дауам итерен фаразлау ҡыйын, шуға ла уны милләт өсөн файҙаланып ҡалырға тырышыу, ил эсендә генә түгел, ә бәлки, донъя кимәлендә башҡорт халҡының тауышын ишеттереү. Был маҡсатҡа белем-ғилем аша ғына өлгәшергә мөмкин булыуын тәрән аңлаған Рабиға Ҡушаева ең һыҙғанып эшкә тотона.\nАтаһы Янғол старшинаның тәрбиәһе һөҙөмтәһе, хатта ҡаланан уҡытыусылар алып ҡайтып балаларын уҡытыуы был ғаиләләге мөнәсәбәтте күҙалларға ярҙам итә. Егәрле хужа Янғол старшина ауылдаштарына ла ярҙам итеп йәшәгән. Тик революцияға тиклем вафат була. Уның уйҙары, теләк-ынтылыштары улдары һәм ҡыҙҙарының эшмәкәрлегендә сағыла.\n1921 йылдың ноябрендә Рабиғаны БАССР Үҙәк Башҡарма Комитетының икенсе сессияһында Советтарҙың IX Бөтөн Рәсәй съезына делегат итеп һайлайҙар. Башҡортостан делегацияһын Совет хөкүмәтенең етәксеһе В.И. Ленин ҡабул итә. Рабиға был осрашыуға башҡорт милли кейемен кейеп барып, аҫаба халыҡтың вәкиле, милләт ҡатын-ҡыҙы, милләт әсәһенең асыҡ образын кәүҙәләндерә. Үҙ позицияһын Рәсәй кимәлендә әйтә һәм дәлилләй белгән ҡатын совет власы өсөн дә бик ҡулай булмағандыр. Яратҡан эшенән, мәғарифтан айырып Мәскәүгә ебәрелеүе, бөтөнләй икенсе өлкәгә эшкә ҡуйыуҙары уның әүҙемлеген ауыҙлыҡлау ҙа була.\nБашҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙың яҙмышы фажиғәле. Ҡушаевтар, Йомағоловтар... Мәскәүҙә Рабиғаның үлтерелеүе - асылда шул уҡ ҡоротоу сәйәсәте. Үҙ халҡы өсөн фиҙәҡәр Рабиға барыбер тыуған яғына ҡайтыу, ҙурыраҡ эштәр алып барыу менән яныуына шик тотмайбыҙ, сөнки ул республикала күп башланғыстарға нигеҙ һалып китә. 1921 йылдың ноябрендә Рабиғаның инициативаһы менән һәм уның мөхәррирлегендә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары өсөн "Азат ҡатын" тип аталған гәзит сыға башлай. Был гәзит - Башҡортостанда тәүге ҡатын-ҡыҙҙар баҫмаһы. Улай ғына ла түгел, совет иле республикалары өсөн дә өлгө булған ваҡиға. Сөнки Рәсәйҙең күп төбәгендә бындай матбаға һуңғараҡ сыға башлай.\nРабиға Ҡушаева тарихыбыҙҙа тәүге сәйәсмән ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе булып ҡалды. Тарихсы Р. Сөләймәнова был шәхестең тормош юлын өйрәнеп, билдәһеҙ биттәрҙе асыҡлап, бик ҙур эш башҡарҙы. Әммә бөгөн ижтимағи-сәйәси тормошта ҡайнап йәшәгән мәғрифәтселекте үҫтереүҙә, демократик институтты булдырыуҙа үҙ өлөшөн индергән был оло шәхестең иҫтәлеген мәңгеләштереү юҡ кимәлендә. Яҙыусы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙға был йәһәттән иғтибар ҙурыраҡ, тип әйтә алабыҙ. Һәҙиә Дәүләтшина - Рабиғаның ауылдашы. Улар икеһе лә Хәсән ауылынан. Тәржемәүи хәлендә крәҫтиән ҡыҙы тип алынһа ла, ауылдаштары әйтеүенсә, ул да ауылдың уҡымышлы нәҫеленән, указлы мулла ғаиләһендә тыуа. Тик атаһы вафат булып, етемлекте иртәрәк татый. Рабиға 1901 йылда тыуа, тағы ла дүрт йылдан буласаҡ яҙыусы Һәҙиә ошо уҡ ауылда донъяға килә. Был яҡтағы ваҡиғалар, әлбиттә, художестволы эшләнештә, "Ырғыҙ" романында тороп ҡала.\nЭйе, нәфис әҙәбиәт үҙ ҡанундары менән йәшәй, һәм совет әҙәбиәтенең талаптары ла бик ҡәтғи, совет реализмы принциптарынан тыш әҫәр донъя күрмәҫ ине, шуға ҡарамаҫтан, "Ырғыҙ" башҡорт тормошон тасуирлауы, йола, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе күрһәтеүе, характерҙар, сюжет үҫеше буйынса тиңе булмаған әҫәр, тарихи хәтер. Тел байлығы - мәңгелек үрнәк. Ырғыҙ буйы шул бай телде бөгөн һаҡлаймы? Л. Соболевтың ҡасандыр: "Һәҙиә Дәүләтшинаның "Ырғыҙ" романын белмәй тороп, башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел", тиеүе - бөгөн дә көнүҙәк. Талант эйәһенең "Ырғыҙ" романы башҡорт донъяһының визит карточкаһы булып тора.\nЕгерменсе быуат башында тыуған тағы ла бер арҙаҡлы шәхесебеҙ, Башҡортостандың халыҡ яыусыһы Зәйнәб Биишева Һәҙиә Дәүләтшинанан өс йәшкә генә кесе. Мин атаған ике шәхестән айырмалы, уға оҙон, матур ғүмер кисерергә, ижад итергә насип булды. Беҙ уны Шәреҡ донъяһында тәүге трилогия яҙған әҙибә тип таныйбыҙ, хаҡлы ғорурланабыҙ. Бына нисек була ул күсәгилешлек. Төрки донъяһының яңы киңлеген асты ул донъяға... Әҫәрҙәре ҡат-ҡат бүтән телдәргә тәржемә ителде. Алтмыштан ашыу телгә тәржемә ителгән, тиҙәр әҙәбиәт белгестәре. Ҙур бейеклек был. Донъяны гөрләткән ошо әҫәрҙәр буйынса бөгөнгө заман талабына тура килтереп, лайыҡлы фильмдар ҙа төшөрөлөр, тигән өмөт йәшәй.\nӘле телгә алынған өс башҡорт ҡатыны күп йәһәттән - тәүгеләр, милләт бәҫен күтәрер изге эштәрҙең башында тороп, юл ярыусылар. Был мәҡәләлә һәр эштәрен тәфсирләүҙе маҡсат итеп ҡуйманым. Ә талантлы булыу менән бер рәттән, юғары рухлы, әхлаҡлы, сабыр һәм иманлы булып йәшәүҙәрен, ауыр саҡтарҙа эске көстәрен юғалтмауына һоҡланыуымды белдергем килә. Сөнки уларҙың һәр береһе иң яҡын, ғәзиз кешеләрен юғалта (ире йәки балаһы), шулай ҙа һынмайҙар, бөгөлмәйҙәр, милләт, ватан өсөн яналар, ижад итәләр. С. Юлаев исемендәге республика дәүләт премияһы лауреаты Һәҙиә Дәүләтшинаға 1980 йылда Бөрө ҡалаһында бюст ҡуйылды. Өфө һөнәрҙәр һәм сервис колледжы алдында Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваға тантаналы шарттарҙа һәйкәл асылыуы быйылғы йылдың матур бер яңылығы булды. Һәм ул халыҡ тарафынан ҙур ваҡиға тип ҡабул ителде. Һис шикһеҙ, килер быуындар ҙа ғорурланыр. Тик уйға ла һалған нәмә лә бар... Ошо бюстан алыҫ түгел Октябрь проспектында ихата һепереүсегә һәйкәл бар. Ул тулы килеш һынландырылған, тип әйтәйек. Ысынлап та, ихата һепереүсене ҡулһыҙ күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Ләкин беҙҙең яҙыусыларыбыҙ ҙа ҡәләмдәрен талмаҫ ҡулдарында тибрәтте бит. Халыҡ менән мәңге ҡаласаҡ тере һүҙҙәре, гүйә, бармаҡтарҙан тамды һәм рухи мәрйен булып теҙелде... Халыҡ яҙыусыһы монументаль һәйкәлгә лайыҡ түгелме?\nЕгерменсе быуат беҙгә бына ошондай өс сағыу шәхесте бирҙе, һәр береһе "милләт әсәһе" тип баһаларлыҡ эштәр атҡарҙы, рухи мираҫтары күп быуынға етерлек. Хәйер, әсәнән тыш милләт юҡ. Ә был өс исем телгә алғанда "тәүгеләр" тигән һүҙ йышыраҡ ҡабатланасаҡ, сөнки улар тарихта ҡалыр изге эштәргә нигеҙ һалды. Бөгөн ҡайһы ғына өлкәгә күҙ һалмайыҡ, ҡатын-ҡыҙ эшмәкәрлеге менән яуланған үрҙәр, бейеклектәр менән ғорурлана алабыҙ. Ҡатын-ҡыҙҙар берлеге, ойошмалары, ағинәйҙәр ҡорҙары һ.б. гөрләп эшләй. Р. Ҡушаеваның хыялы тормошҡа ашты. Шул уҡ ваҡытта беҙҙең өҫтә лә бер бурыс бар. Әгәр ҙә ошо оло йөрәкле шәхестең иҫтәлеген мәңгеләштереү өсөн ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ әүҙемлек күрһәтһә, баш ҡалабыҙҙа уға һәйкәл ҡуйылһа, тарихыбыҙға яҡын килергә ярҙам итер ине. Бындай һәйкәл башҡорт ҡатын-ҡыҙының данлы үткәненә, ғөмүмән, ҡатын-ҡыҙ, әсә тигән исемгә лайыҡлы һәйкәл булыр ине.\nЯҙылған: 05.12.16 | Ҡаралған: 1033


Буласаҡ пенсионерҙарға һунар дауам итә » Башҡортостан гәзите\nБуласаҡ пенсионерҙарға һунар дауам итә\n10-10-2017, 00:11 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға\nАвгуст аҙағында Рәсәйҙең Финанс министрлығы Шәхси пенсия капиталы тураһындағы федераль закон проекты концепцияһын әҙерләп, Хөкүмәткә тикшереүгә тапшырҙы. Яңы закон 2019 йылда эшләй башлаясаҡ. Шәхси пенсия капиталына иғәнәләр әле ҡулланылған 22 процентлыҡ страховка өлөшө урынына түләнергә тейеш. Закон проектына ярашлы, шәхси пенсия капиталы программаһында буласаҡ пенсионерҙарҙың кәмендә 50 проценты ҡатнашып, йыл һайын 1 триллион һумға яҡын иғәнә йыйыласаҡ.\nФинанс министрлығы шәхси (индивидуаль) пенсия капиталы (ИПК) идеяһын яҡлаһа, Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы әлегә был инициативаға бик һаҡ ҡарай. Билдәле булыуынса, 2015 йылға тиклем пенсиялар ике өлөшкә бүлеп тупланды: страховкалау буйынса пенсия — 16 процент һәм тупланған пенсия (Рәсәйҙең Пенсия фондында физик шәхестең үҙ иҫәбендә тупланған пенсия) өлөшө — 6 процент. Граждандарҙың бер өлөшө 2015 йылда иғәнәләрен Рәсәй Пенсия фондында (ПФР) ғына ҡалдырып, страховкалау буйынса пенсия иғәнәләрен 22 процент күләмендә түләй башланы. Тупланған пенсия иғәнәләренең ҙур өлөшө дәүләттән тыш пенсия фондтарына (НПФ) күсте. Айырым фондтар криминаль даирәләр ҡулына эләкте. “Норильский никель”, “Стратегия”, “Благовест” һәм башҡа фондтар етәкселәренә ҡаршы енәйәт эштәре асылды, уларҙың клиенттары байтаҡ аҡсаһын юғалтты. Был граждандар билдәле әкиәттәгесә, алдаҡсыларға ышанып, алтын тәңкәһен ергә күмгән һәм күп яңы тәңкәләр эленеп торған “аҡса ағасы” үҫеп сыҡҡанын көтөп ултырған геройҙан әллә ни айырылмай, әлбиттә.\nРәсәй хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилин ТАСС агентлығына биргән һәм иҡтисад даирәләрендә етди бәхәстәр, хатта ризаһыҙлыҡ тыуҙырған интервьюла дәүләттән тыш пенсия фондтары эшмәкәрлегендә асыҡтан-асыҡ ҡәҙимге финанс пирамидалары ысулдары ҡулланылыуына күрһәтеп, НПФ-тар мәжбүри пенсия страховкаһы системаһынан мотлаҡ рәүештә ситләштерелергә тейеш, тип белдерҙе.\nИкенсе яҡтан, НПФ структураларына тапшырылған иғәнәләр, 2014 йылдан башлап Рәсәй Пенсия фонды тарафынан тартып алынып, ағымдағы пенсияларҙы түләүгә йүнәлтелеп торғанда, ул НПФ-тар ауыр хәлдә ҡала — фонд аҡсаларын үҫтереү өсөн инвестицияларға һалмағас, уларҙың килемдәре кәмей. Был шарттарҙа НПФ-тар яңы иғәнәләр иҫәбенә генә йәшәй башлай — ғәмәлдә финанс пирамидаһына әйләнә. НПФ системаһын ойошторғанда иғәнәләрҙе оҙайлы инвестицияларға һалып килем алыу аша фондтарҙы ишәйтеү төп маҡсат итеп ҡуйылһа, иғәнәләрҙе ағымдағы пенсияларҙы түләүгә йүнәлтеү (2014 — 2016 йылдарҙа НПФ-тарҙан был маҡсатта 1,5 триллион һум тартып алынған) системаны юҡҡа сығара. НПФ-тар бөгөн уртаса 5 процентлыҡ, йәғни реаль инфляциянан кәмерәк килем менән эшләй. Киләсәктә, халыҡҡа тупланған пенсиялар түләү башланғас, НПФ-тар был функцияны үтәй алмаясаҡ. Бындай перспектива иң тәүҙә тотош Рәсәй Пенсия фондын дискредитациялай. Фондтың үҙ функцияларын тулыһынса үтәй алмауы, айырыуса пенсияларға реаль инфляция кимәлендә индексация үткәрелмәүе, пенсионерҙарҙың килемдәре кәмеүе һәм көнкүреш кимәле түбәнәйеүе йәмғиәттә етди социаль көсөргәнешлек тыуҙыра.\nБындай шарттарҙа НПФ-тарға, киләсәкте, үҫеш перспективаһын ҡайғыртмайынса, клиенттарға — буласаҡ пенсионерҙарға ысын һунар ойоштороп, примитив финанс пирамидаһы ысулдарын ҡулланыуға күсергә генә ҡала. Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры М. Топилиндың НПФ-тар эшмәкәрлегенә биргән баһаһы менән ризалашмау, һуңғы йылдарҙағы реаль факттарҙан күренеүенсә, мөмкин түгел. Ә Финанс министрлығының Шәхси пенсия капиталы тураһындағы яңы федераль закон проекты концепцияһы әҙерләүен иҫәпкә алғанда, был өлкәлә йәнә етди реформа башланғанын төҫмөрләргә була.


Башҡалала Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты съезы үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n17 октября 2019 — 21:51 ГТРК «Башкортостан»\nУнда республиканың район-ҡалаларынан 152 делегат, Рәсәй Диниә назаратының баш мөфтөйө Рауил Ғәйнетдин, мөфтөй урынбаҫарҙары, дини уҡыу йорттары етәкселәре һәм башҡа диндарҙар ҡатнашты. Съезд Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратына рәйес һайланы. Мөфтөй итеп Айнур Бирғәлин тәғәйенләнде. Назараттың уставына ла үҙгәрештәр индерҙе съезда ҡатнашыусылар. Яңы устав буйынса урындарҙа назараттың хоҡуҡтары киңәйтелә, Аҡһаҡалдар һәм Ғөләмәләр советы булдырыла.


Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында 600 уҡыусыға иҫәпләнгән белем усағы төҙөлә\nӘле дүрт ҡатлы бинала тышҡы эштәр тамамланған.\nМәктәп эсендә төҙөүселәр инженер селтәрҙәрен үткәрә башлаған. Проект буйынса мәктәп эсендә ике лифт эшләйәсәк. Ә ике ҡатлы иҫке мәктәптә күрше ауылдан йөрөп уҡыған уҡыусылар йәшәйәсәк. Әле унда бының өсөн шарттар тыуҙырыла. Белем биреү учреждениеһы урынында элек бер ҡатлы ағас бина булған. Уны һүткәндән һуң, дәрес уҙғарыу өсөн бүлмәләр етмәй башлай. Әлегә Бөрйән районы Иҫке Собханғол урта мәктәбе уҡыусылары ике сменала тығыҙ бүлмәләрҙә уҡырға мәжбүр.\nЯңы мәктәп төҙөлөшөнә республика бюджетынан 402 миллион һум аҡса бүленгән. Объектты киләһе йыл файҙаланыуға тапшырыу күҙаллана. Был мәктәп-интернат районда бар мәктәптәрҙе лә беренсе сменаға күсереү проблемаһын тулыһынса хәл итмәй. Шуға ла Иҫке Собханғолда киләсәктә тағы ла бер белем биреү учреждениеһы төҙөү ҡарала.


Парашют менән һикереү мауығыу, йәки спорт төрө генә түгел - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nПарашют менән һикереү мауығыу, йәки спорт төрө генә түгел\nУның ярҙамында кеше ғүмерен ҡотҡаралар. Беҙҙең хәбәрселәр Рәсәй авиацияһының Өфө эҙләү-ҡотҡарыу базаһында булып, ҡотҡарыусы-парашютсыларҙың күнекмәләрендә ҡатнашып ҡайтты.Бер аҙым һәм һин ҡош кеүек осаһың. Кешелектең күкте яулау хыялы тап парашют ярҙамында тормошҡа аша. Осоу тойғоһон һүҙ менән әйтеп биргеһеҙ, уны үҙең аша үткәргәс кенә аңлайһың, тиҙәр.Николай Данилов күңел ҡәнәғәтлеге алырға ғына түгел, ә кеше ғүмерен ҡотҡарыу өсөн һикерә. Ул күптәргә билдәле булмаған һөнәр эйәһе — ҡотҡарыусы-парашютсы. Рәсәй авиацияһының төбәк эҙләү-ҡотҡарыу базаһы хеҙмәткәрҙәре ғәҙәттән тыш хәл була ҡалһа, төрлө шарттарҙа, кеше һәм техника үтә алмаҫлыҡ ерҙәрҙә ҡотҡарыу операцияларын үткәрә.Һәр ҡотҡарыусы-десант мотлаҡ айына ике тапҡыр күнекмәләрҙә ҡатнаша. Билдәләнгән урынға тап килтереп йөк ташлана, аҙаҡ үҙҙәре лә шунда осоп төшә. Эйе, парашют менән һикереү батырлыҡҡа тиң. Ә был хәүефле һөнәр эйәләренең эше икеләтә яуаплылыҡ талап итә. Бәләгә тарыусыларҙы эҙләү һәм ҡотҡарыу, тәүге медицина ярҙамы күрһәтеү улар иңендә. Тап ошо ҡотҡарыусылар май айында Белорет районында фажиғәғә осраған вертолетты табып, һәләкәт урынына беренсе булып парашют менән осоп төштө.


Ҡала эсендә әкиәти ҡаласыҡ\nӨфө үҙәгендә тулы бер кварталды биләгән күләмле арт-проект барлыҡҡа киләсәк. Баш ҡаланың Коммунистик, Ленин, Чернышевский, Мостай Кәрим урамдары киҫелешендә урын аласаҡ йәйәүлеләр зонаһында амфитеатр, мини-отель, ижади оҫтаханалар ҡалҡып сығыр тип көтөлә.\nӨфө үҙәгенә өҫтән, бейеклектән баҡҡанда был майҙансыҡ бер яғы менән дә айырылмай, ғәҙәти урамдар, халыҡ ағымы. Әммә ергә төшөү менән күҙ алдында мөғжизәле күренеш хасил була, тик әлегә проектта ғына. Ә уның ғәмәлгә ашасағына шик юҡ, төҙөлөш эштәре башланған да инде. Чернышевский урамынан ингән яҡта халыҡты амфитеатр ҡаршы аласаҡ.\nДмитрий Эйгенсон, «Арт-квадрат» ҡала үҙәген үҫтереү буйынса директоры: «Беҙҙең Өфөлә Мәскәүҙәге, Түбәнге Новгородтағы кеүек ҡаланың йөҙөн билдәләрлек үҙәк юҡ. Ул төрлө йүнәлештәге ял һәм сауҙа үҙәктәрен үҙ эсенә алырға тейеш. Әле бындай объекттар булһа ла, төрлө ерҙә урынлашҡан».\nКүләмле төҙөлөш 13 майҙа башланған. Арт-квадраттың тәүге нигеҙҙәрен Өфө халҡы мәҙәни өмәләр ваҡытында башлап ебәргән. Әле урында 200-ләп кеше эшләй, улар араһында архитектор һөнәрен һайлаған студенттар ҙа бар.\nРим Бикмаев, «Арт-квадрат» проекты етәксеһе: «Был ял зонаһы буласаҡ, автомобилдәр майҙанға үтмәй. Йәйәүлеләр саф һауа һулап магазиндар буйлап йөрөй, күргәҙмәләр ҡарай аласаҡ. Балалар өсөн төрлө оҫтаханалар эшләйәсәк».\nМайҙансыҡты таҙартыу башланған, барлығы биш тиҫтә тирәһе тимер гараж һүтеп алынған. Бындағы объекттар араһында 19-сы быуатта һалынған һәм мәҙәни мираҫ булып һаналғандары ла бар. Мәҫәлән, сауҙагәр Хәкимовтың йорто. Проект авторҙары ошо майҙанда урынлашҡан 21 бинаны яңыртырға һәм төҙөкләндерергә ниәтләй, уларҙа сувенир кибеттәре һәм ижади оҫтаханалар асылырға тейеш. Рөстәм Хәмитов боронғо йорттарҙа йәшәүсе фатир хужаларын торлаҡ менән тәьмин итеүҙе етди күҙәтеүгә алырға ҡушты. Төҙөүселәр республика етәкселегенең ярҙамына ла өмөт итә ала.\nТағы бер яңылыҡ, арт-квадратҡа Салауат Юлаев һәм «Дуҫлыҡ монументы» һәйкәлдәренән тәүге ике ҡатлы автобуста килеп етергә мөмкин буласаҡ.\nМайҙанды биҙәү менән проблема булмаҫ тип көтөлә. Был яуаплы эшкә билдәле графистар Олег Кайбышев менән Артур Фазылов тотонорға иҫәп тота. Улар Өфө халҡына күп ҡатлы йорттарҙың стеналарында төшөрөлгән маршал Жуков, Юрий Гагарин һәм башҡа билдәле шәхестәрҙең авторҙары булараҡ билдәле. Проектты ғәмәлгә ашырыуҙа теләге булған һәр кеше ҡатнаша ала, тәҡдимдәрҙе социаль селтәрҙәге махсус биткә ебәрергә мөмкин. Өфө арбатының тәүге сираты быйыл йәй уҡ халыҡты ҡабул итә башлар тип көтөлә.


Өфөнөң 18-се ҡала клиник дауаханаһында ятыусы сирленең шәхесен асыҡлау талап ителә\nАуырыуға 40-45 йәштәр самаһы. Уны 12 сентябрҙә иртәнге алтыла Черниковка биҫтәһендәге Колхоз баҙары эргәһендә ятҡан еренән килтергәндәр. Үҙе менән документтары булмаған. Киҫкен сир һөҙөмтәһендә уның аңы һәм хәтере юғалған, уң ҡулы һәм аяғы хәрәкәтһеҙ, һөйләшә лә, йөрөй ҙә алмай.\nТәнендә йәрәхәт эҙҙәре юҡ, алкоголь ҡулланмаған. Уң яҡ күкрәгендә арыҫлан, һул ҡулбашында аждаһа һүрәте һәм аяғында тәре татуировкаһы бар. Ир ярҙамға мохтаж, әлегә уны дауахана хеҙмәткәрҙәре ҡарай. Шәхесен асыҡлау һәм артабанғы яҙмышын хәл итеү өсөн ҡаты сирлене таныусыларҙың 284-71-94 телефоны буйынса эш көндәрендә иртәнге һигеҙҙән киске бишкә тиклем шылтыратыуы һорала.


Ҡурайсылар берекмәһе - ТАШТУҒАЙ\nБашҡортостандың Хәйбулла районындағы Таштуғай йылғаһы буйында Таштуғай исемле башҡорт ауылы бар. Элек-электән Таштуғай буйы һәм уның тирә-яғы ҡола ялан булған, тик йылға буйлап ҡайһы бер урындарында ғына теҙелеп киткән ваҡ ҡына таллыҡ, ҡыуаҡлыҡтарҙан башҡа ағас үҫмәгән. Таштуғай туғайлыҡтарында тауҙарҙан ыуалып төшкән күк һәм йәшел ваҡ таштар түшәлеп ятҡан.\nБаймаҡ районы Темәс ауылынан күп көйҙәрҙең тарихтарын белеүсе һәм оҫта ҡурайсы Әбүбәкер Хөсәйенов, Әбйәлил районы Ғәбдерәш (Ҡыҙыл Нуғайы) ауылынан данлыҡлы йырсы, ҡурайсы Мөхөтдин олатайҙар, «Таштуғай» көйөн ҡурайҙа уйнарға өйрәтеү менән бергә, уның тарихын да тасуирлы итеп һөйләп ҡалдырҙылар.\nУн һигеҙенсе быуаттың урталары тирәһендә Таштуғай ауылында өйөр-өйөр йылҡыһы, егерме-утыҙлаған һауын һыйыры һәм һанһыҙ күп ваҡ малдары булған бер бай йәшәгән. Был байҙың бер генә бөртөк, аҡылға кәм, алйот улы булған. Шулай булһа ла, уны ел-ямғыр тейҙермәй үҫтерәләр. Был инде шулай егет ҡорона етә. Бай үҙенең байлығы менән түңгәүер, үҫәргән ырыуҙары араһында дан тотһа ла, уның алйот улы барлығы ошо ырыуҙар араһында күптән инде билдәле була. Шул арҡала бай үҫеп еткән улына был ырыуҙар араһынан кәләш таба алмаған. Инде ул, улына кәләш эҙләп, Икенсе Бөрйән волосына килә.\nУл Баймаҡ районы Темәс ауылынан 30—35 километр самаһы алыҫлыҡта, Урал тауының көн битенән ағып ятҡан Каҡмар йылғаһының үрге ағымында урынлашҡан Әхмәт исемле ауылға килеп туҡтай. Ошо ауылда һунарсы, мәргән уҡсы, атта оҫта йөрөүе менән дан алған урта хәлле бер кеше йәшәй. Был ғаиләнең һылыуҙарҙың да һылыуы, аҡыллыларҙың да аҡыллыһы, зифа буйлы, сәсән телле, оҫта йыраусы, берҙән-бер эшлекле ҡыҙҙары була1.\nОшо уҡ ауылда оҫта һүҙле, йырсы, ҡурайсы һәм мөһабәт кәүҙәле бер шәп һунарсы егет бар икән. Егет менән ҡыҙ, йәштән үк бер-береһен яратышып, тәрән мөхәббәт тойғоһо кисерәләр һәм, береһе бармаҡ, икенсеһе алмаҡ булып, һүҙ ҡуйышалар. Был хәлде ҡыҙҙың ата-әсәһе һиҙеп йөрөгәндәр.\nТирә-яҡтарҙан, ҡыҙҙы һоратып, күп яусылар килеп торған. Әммә ҡыҙҙың атаһы уларға ризалыҡ бирмәгән. Йылдарҙың береһендә ҙур ғына йыйын үткәрелә, йыйынға тирә-яҡтан күп кешеләр йыйыла: йырсылар, ҡурайсылар, көрәшселәр, уҡсылар һәм башҡа төрлө һәнәр эйәләре килә. Бәйгелә ярыштырыу өсөн йүгерек аттар алып киләләр.\nАт сабышында ҡыҙҙың атаһының аты беренсе урынға сыға. Көрәшселәр араһында һәм ҡурайсылар ярышында ҡыҙҙың һөйгән егете, йыр буйынса ҡыҙ үҙе беренселекте алалар. Көмөш балдаҡ үтә уҡтан атыу, ат өҫтөндә сабып барышлай ерҙәге көмөш һумлыҡты ынтылып алыу буйынса беренсе урынды егет, икенсе урынды ҡыҙ ала. Егет менән ҡыҙҙың ярыштарҙа беренсе булып бәйге алыуҙарына йыйынға килгән бөтөн халыҡ аптырай, таң ҡала.\nЯрыш бөткәс тә ҡыҙҙың ата-әсәһе, егет менән ҡыҙҙың батырлыҡтарына, һәнәрле һәм таһыллы, икеһе лә сәсән һәм һүҙгә оҫта булыуҙарына һоҡланып, берҙән-бер ҡыҙҙарын егеткә вәғәҙә итә. Ҡыҙҙы батыр егеткә вәғәҙә иткәне өсөн байҙар һәм бай балалары егеткә һәм ҡыҙҙың атаһына үс тота башлайҙар. Нисек кенә булһа ла егетте йә ҡыҙҙың үҙен юҡ итергә булалар.\nТаштуғай байы, ҡыҙҙың атаһына яусы артынан яусы ебәреп уның башын әйләндерел бөтә. Ҡыҙҙың атаһы, ҙурыраҡ мәһәр һорап ҡараһам, бәлки, күнмәй ҡайтып китерҙәр, тип уйлап, ҡыҙы өсөн ҙур мәһәр һорай. Ә Таштуғай байы, һораған мәһәренән дә күберәк мәһәр, өйөрө менән йылҡы биреп, ҡыҙҙың атаһын мал байлығына мауыҡтырып, ҡыҙҙы алйот улына кәләшлеккә әйттереп тә ҡуялар. Эште артыҡ оҙаҡҡа һуҙмайынса, ҡыҙҙы Таштуғай ауылына алып ҡайтып китәләр.\nЮл бик насар һәм шыр урман булғанлыҡтан, улар киленде Ирәндек тауындағы Ҡырҡты юлы (Ирәндекте ҡырҡып үткән юл һәм һыу) аша Ирәндекте сығып, ялан юлынан алып ҡайталар.\nҠыҙ Таштугай ауылына килен булып төшкәс тә, ҡатын-ҡыҙҙарға хас булғанса, байбисәнең бөтә эштәрен эшләй башлай. Кәр көн иртәле-кисле 20—30 баш һыйырҙарҙы, быҙауҙарын имтекләп (имеҙеп) һауа, көн һайын бейәләрҙе һигеҙәр-унар тапҡыр һауып, ҡымыҙ яһай, башҡа төрлө бик күп йорт эштәрен башҡара. Иртә таңдан алып ҡараңғыға тиклем йүгереп эшләп йөрөй торғас, килен бик ныҡ арып хәлдән тая, ябыға, ҡаҡ һөйәккә ҡала башлай. Етмәһә кейәүе мәжнүн, йүнһеҙ, алйот. Кәләше менән йүнләп һөйләшә белмәгән бер бәндә. Хәҙер килеп көндән-көн ябығыу ғына түгел, моңая-һарғая, тыуған ауылын, һөйгән егетен, һөйөклө Уралын, йәмле Ьаҡмарын һағына. Күкрәгендә һағышлы моң-йыр тыуа. Үкһеп илап, үҙ алдына йырлап та ебәрә.\nЙәйге матур көндәрҙең береһендә, Таштуғай буйында йәйләүҙә ултырғандарында, бай хужа иртә менән, еҙ ҡомғанын тотоп, тәһәрәт алырға тип ишек алдына сыҡһа, һыйырҙарын һауып йөрөгән килененең моңланған, илап-һыҡтап йырлаған тауышын ишетә:\nТаштуғай ҙа буйы күләү-күләү,\nКүләүҙәре уның ҡороһон.\nМине лә генә бында димләүсенең\nБашҡынайы уның ҡороһон.\nТаштуғайҡай буйы, ай, йәшел таш,\nТашламайым, ыуалмаһын, тип.\nАтам-инәм мине үҫтергәндәр,\nЙәш башынан ҡыуанмаһын, тип.\nОшо йырҙарҙы ишеткәс тә, ҡайны киленгә йыр менән һорау бирә:\nИшеккәйем алды, ай, йәшел таш,\nНиңә илайһың, киленем, башың йәш?\nКилене яуап итеп ҡайныһына йырлай:\nМин иламай, ҡайным, кем илаһын,\nМәжнүн ирҙә йөрөй бит ғәзиз баш.\nҠайны, килененең яуабын ишеткәс тә, бик аптырап ҡала. Ысынлап та, ҡарт улының мәжнүн, алйот икәнлеген бик яҡшы белә. Хәҙер килеп ҡайны алдында сиселеп һүҙ башлағас,үҙенең ҡайғы-хәсрәттәрен аңлатып, килен кеше ошо йырҙарҙы йырлай:\nЕҙ ҡурай ҙа итеп тартайым.\nТаштуғайҡай, һинең кәкүгең юҡ,\nҮҙ Уралҡайыма ла ҡайтайым.\nКилененең зарығып йәшәүен бай күптән инде белә. Шуға күрә унда йәлләү тойғоһо уянып китә. Киленде кире Уралына ҡайтарып ебәреү уйы менән уның ата-әсәләрен, туған-ырыуҙарын ҡунаҡҡа саҡыра. Ҡунаҡтар килгәс, тәкәләр һуйып, ҙур ҡымыҙ мәжлесе үткәрә. Мәжлес башланғас та, бай был мәжлестең ни өсөн са-ҡырылғанлығы тураһында әйтә лә, килененә һүҙ һөйләргә рөхсәт бирә. Килен, шаршау артынан тороп, түбәндәге йырҙарҙы йырлай:\nТаштуғайҡай буйы ҡола ялан,\nҠошҡайҙары һайрай ташында.\nСерҙәремде кемгә һөйләйем һуң,\nҠайғы-хәсрәт тулы башымда.\nТаштуғай ҙа ере, ай, ерме ни,\nУрал тауҡайҙарындай ер ҡайҙа.\nЕлберләп тә үҫкән буйҡайымдың\nҠәҙерен белеп һөйгән ир ҡайҙа?\nТаштуғайҡай ере елле ялан,\nЫшыҡланам тиһәң дә, сауҡа юҡ.\nБиргән генә кейәүең, атай, теремек түгел,\nСер һөйләр ҙә инем, йүне юҡ.\nТаштуғайҡай, һинең ҡурайың юҡ,\nЯһап көйҙәремде тартырға.\nҮлем тупраҡтары мине үҙенә тарта,\nКире Уралҡайыма ҡайтырға.\nТаштуғайҙың һайрар ҡоштары аҙ,\nМоңло ҡошҡайҙары ла ҡаҙ икән.\nУрал тупраҡтары мине үҙенә тарта,\nӘллә ғүмеркәйем минең аҙмы икән.\nТаштуғай ҙа буйы елле ялан,\nСәскәләре ҡойола ел менән.\nҒүмеркәйем минең үтеп бара\nҠайғы-хәсрәт менән, моң менән.\nКире Уралҡайыма ҡайтайым.\nЙырлап бөткәс тә, атаһына үпкә һүҙҙәр әйтеп, илай башлай.\nМәжлестә ултырған кешеләр аптырашып китәләр, киленде йәлләп илашалар. Киленде кире Уралына — тыуған ауылына, ҡайтарырға кәрәк, тип байға әйтәләр.\nҠыҙҙы ата-әсәһе кире Уралға алып ҡайтып китә.\nҠыҙ ауылына ҡайтҡас, һөйгән егетен күпме генә эҙләһә лә, таба алмай, кешеләрҙән һорашып ҡарай, әммә бер кем бер ни тип тә әйтмәй. Тик егеттең йәндәй дуҫтары ғына уның дошмандары тарафынан үлтерелеүе тураһында һөйләп бирәләр һәм ҡәберен алып барып күрһәтәләр.\nҠыҙ атаһына асыулана, уны үлтереүселәргә нәфрәт әйтә, илап-һыҡ-тай, ҡаты ҡайғы менән тағы ла нығыраҡ һарғая, йөҙөндә кеше төҫө бөтөп китә.\nКөндәрҙең береһендә ҡыҙ өнһөҙ-тауышһыҙ юҡ була. Күпме генә эҙләһәләр ҙә, таба алмайҙар. Эҙләй торғас, ҡыҙҙың үле кәүҙәһен һөйгән егетенең ҡәбере өҫтөндә табалар.\nҠыҙ үҙ күкрәгенә үҙе бысаҡ ҡаҙап, һөйгән егетенең ҡәбере өҫтөндә үлгән була.\nБатыр егеттең дуҫтары, ҡыҙҙы шул урынға күмеп, икеһенә ике ҡәберҙе йәнәшә итеп ҡайталар.\nУларҙың көй-моңдары һәм йырҙары халыҡ араһында бик тиҙ таралып китә. Телдән телгә, быуындан быуынға күсә килеп, хәҙер ҙә башҡорт халҡы был көйҙө яратып йырлай һәм ҡурайҙа уйнай.\nӘбүбәкер һәм Мөхөтдин олатайҙар Таштуғай көйөнөң тарихын бына ошолай һөйләй торғандар ине.\n1Әҙәби һәм ғилми баҫмаларҙа ҡыҙҙың исеме Көнһылыу, атаһы Көтөр, әсәһе Ҡуйһылыу, ә ҡыҙҙың һөйгән егете Байғүбәк тип алынған.\nЯтып үлгәнсе, атып үл


Мәғариф министры асыҡ дәрес үткәрҙе | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nМәғариф министры асыҡ дәрес үткәрҙе\n03 апреля 2019 — 15:29\nМәғариф министры Айбулат Хажин Өфөнөң өсөнсө гимназияһында асыҡ дәрес үткәрҙе. 8-се класс уҡыусылары үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауға яуап таба алды.Һигеҙенсе класта уҡыһалар ҙа балалар әленән үк дәүләт имтихандары менән ҡыҙыҡһына. Айбулат Хажин әйтеүенсә, психологик әҙерлек, интеллектуаль әҙерлеккә ҡарағанда ла мөһимерәк. Шуға ла был тәү сиратта уҡытыусылар өсөн һынау. Имтиханға әҙерләү эшен сығарылыш класында ғына түгел, ә алдан уҡ хәстәрләй башлау зарур. Балалар уны мотлаҡ була торған сара итеп кенә ҡабул итә белергә тейеш. Һигеҙенсе класта уҡыусы Артур Мөлөков киләсәктә үҙен архитектор итеп күрә. Һайлаған һөнәренә эйә булыу өсөн ниндәй фәндән Берҙәм дәүләт имтиханын биререн әленән үк билдәләп ҡуйған. Балаларҙан да бигерәк имтихандарҙан ата-әсәләр ҡурҡа. Шуға ла гимназия ата-әсәләр өсөн дә берҙәм дәүләт имтиханы буйынса һынау ойошторған. Бындай сара уларға сығарылыш класында уҡыусы ул һәм ҡыҙҙарын нығыраҡ аңларға, ваҡытында дөрөҫ ярҙам күрһәтергә ярҙам, итә ти уҡытыусылар. Берҙәм дәүләт имтиханы уҡыусыларға Рәсәйҙең теләһе ҡайһы уҡыу йортона инеү мөмкинлеген бирә. Быйыл 11-се класты 18 меңдән ашыу уҡыусы тамамлай. Мәғариф министры билдәләүенсә, уларҙың һәр өсөнсөһө республиканан ситкә китеп һөнәр үҙләштерә…


Ҡатын-ҡыҙҙың сырағы ҡырҡ…\n... бере янмаһа, бере яныр. Шулай ти халыҡ. Ҡашҡар ауылында йәшәгән сираттағы мәҡәлә геройыбыҙ шундай ҡырҡ сыраҡлы ҡатындарҙың береһе. Уның тормошо сағыу балҡышлы юлды хәтерләтә. Хатта, мең балҡышлы ғүмер юлын, тип тә өҫтәр инем.\nӘлфиә Хәмзә ҡыҙы Теләүшина сығышы менән Исҡужа ауылынан. Бала саҡтан үҙенең шуҡ, тиктормаҫ булыуы менән айырыла ул. Мәктәпте тамамлағас, 1974-78 йылдарҙа Сибай педагогия училищеһына уҡый. Башланғыс кластар уҡытыусыһы һөнәрен алғас, Һултантимер ауылына эшкә төшә, икенсе йылына Башҡорт дәүләт университетына ситтән тороп уҡырға инә. Шул йылдарҙа Әнүәр Теләүшингә кейәүгә сыға.\nӘлфиә Хәмзә ҡыҙы Теләүшинаның бер генә лә буш ваҡыты юҡ. 41 йыл педагогик стажлы тәжрибәле уҡытыусы бөгөн дә балаларға белем биреүен дауам итә. Бөгөн ул Ҡашҡар ауылында сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән булыу сәбәпле өйҙә белем алған балаларҙы уҡыта. Был программа буйынса эшләүенә 3 йыл инде. Бынан башҡа, был мөләйем ханымды йәмәғәт активисы булараҡ та яҡшы беләләр. Әлфиә Теләүшина етәкләгән “Умырзая” халыҡ фольклор ансамбле бар районға билдәле. Шулай булмай, уларҙың бит ҡатнашмаған конкурстары, бәйгеләре юҡ. Күптән түгел генә “умырзаялар” БСТ каналында барған "Сәләм, Республика!" проектының Йылайыр районы халыҡ таланттарына арналған сығарылышында ҡатнашып ҡайтты. Унан алда Сибай ҡалаһында үткән мөнәжәт бәйгеһендә лә ҡатнашып, беренсе урын алып ҡайтҡайнылар.\n– Беҙҙең фольклор ансамблендә ауылыбыҙҙың 12-13 ҡатыны даими йөрөй. Һәр береһе әүҙемлеге, уңғанлығы һәм талантлы булыуҙары менән айырылып тора. Ҡайҙа саҡырһалар, шунда матур-матур сығыштар әҙерләп алып барабыҙ һәм, күпселек осраҡта, еңеү менән ҡайтабыҙ, – тип һөйләй Әлфиә Хәмзә ҡыҙы.\nӘйткәндәргә шуны өҫтәр инем: Ҡашҡар ауылының уңған ҡатындары йыл да Хәйбулла районында уҙғарылып килгән М.Ҡаҙаҡбаев һәм Ә.Усманова иҫтәлектәренә уҙғарылған бәйгелә ҡатнаша. Әйткәндәй, быйыл унан 2-се урын алып ҡайтҡандар. “Байыҡ” телевизион республика бәйгеһендә ҡатнашып, унда ла 2-се урын алыуҙары – ҙур ҡаҙаныш. Һанай китһәң, “умырзаялар” ҡатнашҡан конкурс-бәйгеләр бик күп. Былар, әлбиттә, бер кешенең генә эш һөҙөмтәһе һәм еңеүе була алмай. Ошо хаҡта әңгәмәсем Әлфиә Хәмзә ҡыҙы ла ҡат-ҡат иҫкәртә.\n– Район һәм республика күләмендә уҙғарылған сараларҙа ҡатнашыуҙан тыш, беҙ, ауылдың йәмәғәт эштәрендә дә, уҙғарылған сараларҙа ла әүҙем ҡатнашабыҙ, үҙебеҙ ҙә ойошторабыҙ. “Кәкүк сәйе”, “Ҡарға бутҡаһы” кеүек йолаларҙы атҡарабыҙ. Үткән яҙ көндәрендә ауылыбыҙ менән “Самауыр янында” осраштыҡ. Уны ла йолаға ярашлы үткәрҙек. Ҡашҡар ҡатын-ҡыҙҙары бик уңғандар, “һайт” тигәнгә “тайт” тип кенә торалар. Беҙ ойошторған бөтә саралар ҙа йәш быуынды тәрбиәләүгә йүнәлтелгән, – ти Әлфиә Теләүшина.\nҠайһы берәүҙәргә ҡарайһың да, хайран ҡалаһың: нисек барыһына ла өлгөрә, ҡайҙан ваҡытын таба, тип уйлайһың. Бына Әлфиә Хәмзә ҡыҙын ауылдың ветерандар советы рәйесе итеп һайлап ҡуйғандар. Ә бит эшләйем тигән кешегә бында ла эш муйындан. Әлфиә апай һөйләүенсә, быйыл ветерандар советы ауылдың өлгөлө, бар яҡтан уңған ғаиләләрен Ғаилә көнө менән өй беренсә йөрөп ҡотлап, күстәнәстәр өләшкән.\nӘлфиә Хәмзә ҡыҙының балалары Ғәзиз, Сөмбөл һәм Ғәҙел әсәләре өсөн өҙөлөп тора. Хәҙер инде һәр ҡайһыһы үҙ аллы тормош менән йәшәй. Улы Ғәзиз менән килене Гөлназ Себер тарафтарында йәшәй һәм Айгүзәл, Самира, Мәликә исемле өс ҡыҙ үҫтерә. Ҡыҙы Сөмбөл кейәүе Динар менән Сибай ҡалаһында төпләнгән, Эмиль менән Йәнгир исемле улдары бар. Кинйәләре Ғәҙел менән килене Гөлгенә лә – Сибайҙа, уларҙың ғаиләһендә Баязит һәм Шамил исемле малайҙар үҫә.\nӘлфиә апайҙың иркен, йәмле йорто һәр саҡ ейән-ейәнсәрҙәренең тауышы менән тулы. Өләсәләренең бер ҡасан да эшһеҙ ултырғанын күрмәй улар. Әлфиә Хәмзә ҡыҙы ҡош-ҡортон да, малын да тота, баҡсаһын да үҫтерә. Шулар араһында ҡул эштәренә – күҙҙең яуын алырлыҡ түшелдеректәр, ҡашмауҙар тегергә лә ваҡыт таба. Изгелекле бөйөк әсә лә, намыҫлы эшсән дә, ғаилә күгендәге яҡты ҡояш булып балаларын йылытыусы, ҡурсалаусы ла ул... Ҡатын-ҡыҙҙың сырағы ҡырҡ, бере янмаһа, бере яныр, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр шул...


Башҡортостанда яңы йыл каникулында спиртлы эсемлек һатыуҙы сикләү ҡаралған - Bash.News\nБашҡортостанда яңы йыл каникулында спиртлы эсемлек һатыуҙы сикләү ҡаралған\nБашҡортостанда яңы йыл каникулында спиртлы эсемлек һатыуҙы сикләү ҡаралған https://bash.news/news/110640_bashortostanda_yay_jyl_kanikulynda_spirtly_esemlek_atyuy_sikl_aralan\n25 ноя 2019, 22:30\nБыл хаҡтағы закон проекты Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттар ҡарамағына тапшырылған. Был турала бөгөн Радий Хәбиров етәкселегендә үткән Хөкүмәт кәңәшмәһендә белдерелде. Оператив кәңәшмәлә, файҙалы ҡаҙылмаларҙы законһыҙ сығарыуға ҡаршы көрәш һөҙөмтәләре, балаларҙы туҡландырыу кимәленә яҡшыртыу, Өфөнән көнсығыш сығыу юлын төҙөү хаҡында ла һүҙ барҙы. Төп темалар хаҡында БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмзиә Кәримова репортажы.\nКиләһе йыл быуат төҙөлөшөнә старт бирелә тип әйтергә мөмкин. 20 ғинуарҙа Өфөлә тоннель һәм М-5, М-7 трассалары менән тоташтырыусы юлды төҙөү башлана. Был республикалағы иң оҙайлы проекттарҙың береһе. Был обьектҡа нигеҙ 90-сы йылдар башында уҡ һалына. Ниһайәт, уны сафҡа индереү мөмкинлектәре барланды. Үткән аҙна Мәскәүҙә үткән форумда Республика өҫтәмә килешеүгә ҡул ҡуйҙы, уға ярашлы, күләмле төҙөлөшкә федераль аҡсалар йәлеп ителә. Проекттың дөйөм хаҡы 33 миллиард 500 миллион һум.\nОператив кәңәшмәлә файҙалы ҡаҙылмаларҙы законһыҙ сығарыуға ҡаршы алып барылған эшмәкәрлек һөҙөмтәһе лә ҡаралды. Йыл башынан 200-гә яҡын осраҡ асыҡланған, зыян күләме 154 миллион һумдан ашыу. Радий Хәбиров юғалтыуҙар ҡапланырға тейеш тип белдерҙе. Тик шәхси ихтыяжы өсөн материал сығарған ябай ауыл кешеһенә теймәгеҙ, тине Радий Фәрит улы\nТағы бер тема балалар туҡланыуы менән бәйле. Ашханаларҙағы ҡоролмаларҙы яңыртыу өсөн 500 миллион һумдан ашыу аҡса талап ителә, был сумманы бер юлы ғына бүлеү мөмкин түгел, тине Радий Хәбиров. Белгестәр әйтеүенсә, әле мәктәп һәм балалар баҡсалары ашханалары ҡоролмалары 60 проценттан ашыуға иҫкергән.\nОператив кәңәшмәлә шыршы байрамындарын ойоштороу барышы ла ҡаралды. Балаларға бай һәм сағыу программа әҙерләнә, йөҙҙән ашыу уҡыусы Кремль, ә 800-гә яҡын бала Республика шыршы байрамында ҡатнаша. Физик мөмкинлеге сикләнгән, ата-әсә ҡарауынын мәхрүм ҡалғандар, ғөмүмән, бер бала ла иғтибарҙан ситтә ҡалмаясаҡ.\nТөп яңылыҡ быйыл тәүге тапҡыр туғыҙ пиксель шыршыһы ҡуйыла. 32 метрлыҡ иң бейеге «Торатау» конгресс холы эргәһендә урын аласаҡ. Ә республика майҙандарын бөтәһе 1 мең 800-гә яҡын йәшел ҡупшыҡай биҙәйәсәк.\nБашҡортостанда яңы йыл каникулында спиртлы эсемлек һатыуҙы сикләү ҡаралған. 3 ғинуарҙа һатыуҙы бөтөнләй тыйыу көтөлә, ә бына 4-се, 5-се, 6-сы ғинуарҙа алкоголле продукцияны иртәнгән ундан көндөҙөгө икегә тиклем генә алырға мөмкин буласаҡ. Закон проекты әҙер, ул тикшереүгә ебәрелгән.\nБСТ Y.Metrika: 181\nРадий Хәбиров бөгөн эш сәфәре менән Бүздәк районында булды\n20:06, 27 ноя\nРадий Хәбиров Хәйбулла районындағы автобус туҡталҡаһын яңынан эшләргә ҡушты\n22:18, 18 ноя\nНиколай Гастелло исемендәге стадион республика балансына күсерелә\n08:40, 14 ноя


Йәркәйҙәрҙе ҡыш өшөтмәҫ » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Йәркәйҙәрҙе ҡыш өшөтмәҫ\nЙәркәйҙәрҙе ҡыш өшөтмәҫ 14.09.2013 // Йәмғиәт\n"Уют" ойошмаһында бының өсөн бар көстәрен һалалар\nҠыш еттеме, торлаҡ-коммуналь хужалыҡта ҡатмарлыҡтар тыуа башлай. Ошондай хәлдәрҙе булдырмаҫ өсөн был тармаҡта эшләүселәр бөгөн бөтә көсөн һала. "Уют" яуаплылығы сикләнгән ойошмаһы иңенә лә халыҡты йылылыҡ менән тәьмин итеү бурысы ятҡан. Бөгөн иһә бында ҡышҡы һалҡындарға әҙерлек эштәре аҙағына яҡынлаша.\nБыл ойошма Илеш районының Үрге һәм Түбәнге Йәркәй ауылдарын йылылыҡ һәм электр менән тәьмин итеү өсөн яуаплы. Беҙҙе уның ҡаҙанлыҡ цехы мастеры Марат Ғәббәсов ҡаршы алды. Күп фатирлы йорттарға, мәктәптәргә, балалар баҡсаларына, бюджет ойошмаларының бөтәһенә лә йылы тап ошонан юллана. "Ремонт эштәрен тамамланыҡ: ҡорамалдар, агрегаттар ҡаралды, һынауҙар үткәрелде, йылылыҡ селтәрҙәрен тикшерҙек. Әле уларға һыу тултыра башланыҡ. Дөйөм оҙонлоғо 22 саҡрым тирәһе тәшкил иткән йылытыу трассаларының хәле лә ҡәнәғәтләнерлек. Электр ҡорамалдарына ла ремонт-ревизия яһалған. Бөтә эштәр ҙә графикка ярашлы башҡарыла. 15 сентябрҙә әҙерлек паспорты алырға тейешбеҙ", – тип башҡарылғандар менән уртаҡлашты ойошма директоры Наил Ғәйнуллин.\nБеҙ килгәндә, бында буяу эштәрен тамамлай инеләр. Ҡаҙанлыҡ цехы мастеры Марат Ғәббәсов һөйләүенсә, бөгөн-иртәгә тикшереү менән махсус комиссия килергә тейеш. Әле пар йылытҡыстарына прессовка башҡараһы ҡалған. Бөтә персонал инструкцияға ярашлы йыллыҡ аттестация үткән.\n"Уют"та 23 кеше эш урыны тапҡан, штатта операторҙар, лаборанттар, слесарҙар, электриктар, иретеп йәбештереүселәр, һыу аппаратсыһы бар. Уртаса эш хаҡы ауыл ере өсөн ҡәнәғәтләнерлек – 12 мең һум тирәһе. Етәксе әйтеүенсә, уны арттырыу мөмкинлеге һәр ваҡыт иғтибар үҙәгендә, ләкин ойошманың башҡа сығымдары ла байтаҡ шул.\nҺауа температураһы 8-9 градусҡа төшкән саҡта, район хакимиәте башлығы ҡарары менән торбаларға йылылыҡ бирелә башлай. Бөгөн "Уют" тарафынан Йәркәйҙәге күп фатирлы яҡынса йөҙ йорт йылытыла. Халыҡ йылы өсөн Башҡортостандың тарифтар буйынса комитетында раҫланған нормативҡа ярашлы түләй. "Бурысы йыйылып киткәндәр ҙә юҡ түгел, шулай ҙа был мәсьәләне артыҡ ҡабартырға кәрәкмәйҙер. Ундайҙар менән аңлатыу эштәре алып барабыҙ. Күпселек барыбер ваҡытында түләп килә", – ти Наил Мәғсүм улы.\nЭш барышында килеп тыуған ҡатмарлыҡтарҙы ла тиҙ арала хәл итергә күнеккәндәр бында. "Үҙегеҙ күреп тораһығыҙ, агрегаттарҙың иҫәбе-хисабы юҡ, шуға ла төрлө хәл була. Ундай саҡта ремонт көттөрмәй инде", – тип төшөндөрә мастер Марат Фәүҙәт улы. Хакимиәт тә ярҙамдан өҙмәй икән: мәҫәлән, йылытыу трассаһының 9 саҡрымына республика һәм район тарафынан бүленгән аҡсаға капиталь ремонт яһалған. Насос станциялары ла реконструкция үткән. Ғөмүмән, йыл һайын башҡарылырға тейешле ремонт эштәре һәр ваҡыт үҙ мәлендә үтәлеп килә.\n"Уют" ойошмаһы йылылыҡ өсөн генә түгел, район үҙәген электр менән тәьмин итеү өсөн дә яуаплы. Һәр бер кешенең йортонда йылы булһын, ут булһын өсөн тир түгәләр бында. Шулай уҡ бәләкәй станцияларға ревизия, трансформатор станцияларына ремонт башҡарыу ҙа – "Уют" иңендә. Урамдарҙағы яҡты өсөн дә ауыл Советы менән берлектә улар яуаплы.\n"Ҡышын йылы һәм ут менән өҙөклөк булмаҫ тип ышанабыҙ. Тап шуның өсөн бөтә көсөбөҙҙө һалабыҙ бит. Һәр саҡ кешеләр мәнфәғәтендә эшләргә кәрәк, беҙ ҙә ошоно күҙ уңынан ысҡындырмайбыҙ. Шул саҡта һөҙөмтә лә көттөрмәй", – тине етәксе, беҙгә хәйерле юл теләп. Ни әйтәһең, дөрөҫ һүҙгә яуап юҡ. Күргәндәребеҙҙән илештәрҙе ҡыш, моғайын, быйыл өшөтмәҫ тигән фекерҙә ҡайтыу яғына юлландыҡ.\nАвтор: Рәшит ЗӘЙНУЛЛИН. Илеш районы.


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Сәләх Кулибай\nСәләх Кулибай (1910—1976)\nСәләх Кулибай (Сәләх Габит улы Кулибаев) 1910 йылдың 15 июлендә Башҡортостандың Әбйәлил районы Таһир ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1921 — 1923 йылдарҙа Темәс балалар йортонда тәрбиәләнә. 1924 — 1925 йылдарҙа Түбә руднигының фабзавучында уҡый, аҙаҡ приискыларҙа эшләй. 1929 йылда Баймаҡ заводының тау-техник мәктәбен тамамлап сыға.\n1930 йылда “Башҡортостан” гәзите Сәләх Кулибайҙы промышленность бүлегенә әҙәби сотрудник итеп эшкә саҡыра. С. Кулибай 1933 — 1937 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.\nКулибай 1945 — 1950 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзында әҙәби консультант, “Әҙәби Башҡортостан” журналы сотруднигы, СССР Яҙыусылар союзының Литфонд вәкиле булып эшләй. Шунан һуң ун йыл Башҡортостан китап нәшриәтендә художестволы әҙәбиәт редакторы һәм шул бүлектең мөдире вазифаларын башҡара.\nСәләх Кулибайҙың тәүге шиғыры 1927 йылда “Сәсән” журналында баҫылып сыға. Ул шунан эшсе-хәбәрсе сифатында “Башҡортостан”, “Башҡортостан йәштәре” гәзиттәрендә, “Сәсән” журналында хәбәрҙәр һәм шиғырҙар менән сығыш яһай башлай.\nКулибайҙың “Эш тауында” (1930), “Суйындар һулышы” (1931) тигән шиғыр китаптарында шау-гөр килгән тимерҙәр хәрәкәтен, үҙ-ара һөйләшеп йөрөгән завод торбаларын, мартендар һулышын, суйындар парадын күрергә мөмкин. С. Кулибайҙың башланғыс ижадындағы тышҡы эффектҡа бирелеү оҙаҡламай кеше күңеленә диҡҡәт менән алышына.\nКешеләрҙең ғәжәйеп бай рухи донъяларын шиғыр юлдары аша яңғыратыу, кинәнесле хеҙмәтте юғары поэзия, оло ижад дәрәжәһенә күтәреп тасуирлау Сәләх Кулибайҙың һуғышҡа тиклем үк яҙылған күп шиғырҙарының аҫыл сифатын тәшкил итә барҙы. “Төйәгем”, “Эш йыры”, “Алтау һәйкәле”, “Хыяллы тау”, “Тәҙрәмдә рәсемдәр” кеүек лирик шиғырҙары ошо яҡтары менән көслө һәм күркәм ине.\nУның 50 — 60-сы йылдарҙа яҙылған “Аҫыл таштар”, “Юлдағы уйҙар”, “Һинең менән” ише шиғырҙары “Тауҙар йыры” циклы — хеҙмәткә арналған поэтик әҫәрҙәренең матур үрнәктәре.\nСәләх Кулибайҙың мәҫәл, юмористик һәм сатирик хикәйәләр, повестар, ҙур һәм бәләкәй пьесалар яҙыу өлкәһендә лә бына тигән ҡаҙаныштары бар. Сәләх Кулибай тәржемә эше менән дә шөғөлләнә.\n1934 йылдан бирле Яҙыусылар союзы ағзаһы булды.\nТӨРЛӨ БИҘӘКТӘР Сәләх Кулибай (1910 — 1976) үҙенең бер китабын “Төрлө биҙәктәр” (1958) тип атағайны. Ул, ысындан да, төрлө биҙәк булырлыҡ жанрҙарҙан, шиғырҙарҙан, мәҫәлдәрҙән, поэтик фельетондарҙан, йырҙарҙан һәм хикәйәләрҙән тора ине. Ғөмүмән, Сәләх Кулибайҙың бер китабы ғына түгел, бөтә ижады төрлө биҙәкле. Шуның менән ул күркәм дә. Ижадтары бынан илле-алтмыш йылдар элек башланған тәүге йәки икенсе быуын әҙиптәрҙең тормошо һәм әҙәби юл баштары хаҡында хәҙер беҙгә йыш ҡына фараз итергә тура килә. Улар әкренләп, нисектер, тарих монарына төрөлөп алыҫая-алыҫая күкһелләнеп күренә килгән төҫлө. Әммә Сергей Есенин әйткәнсә, шағирҙың тормошо, бөтә барлығы уның шиғырҙарында. Бына Сәләх Кулибайҙың 30-70-се йылдар дауамындағы ижады заманыбыҙҙың етеҙ ағышын һәм шағирҙың үҙ тормошон, уй-кисерештәрен тулы итеп күҙ алдына баҫтыра, ә быларҙы үҙҙәре лә кисереп үткәргән ҡорҙаштары тағы тәрәнерәк аңлай торғандарҙыр. Әгәр шағир дәүер һулышын үҙ шиғырҙарында оҙаҡ йылдар буйына тойҙорорлоҡ итеп һаҡлап килә ала икән, тимәк, ул ысын шағир тигән һүҙ. Малай саҡта гиҙҙем Уралтауҙы, Йәшлегемдә булдым Амурҙа, Һалдаты ла булдым оло яуҙың Азатлыҡты һаҡлап ҡалыуҙа; Гиҙеп үттем алыҫ Карпаттауҙы, Кисеп сыҡтым Тисса йылғаһын, Дәфтәремә һайлап яҙып барҙым Хәтирәһен данлы йылдарҙың. Тыуған илемдең мин киңлегенән Гөлдәр һайлап алған шикелле, Хеҙмәтемдә дәрт һәм ләззәт табып, Йәшлек, һөйөү йәмен кисерҙем. Ошо Һаран, әммә тәрән мәғәнәле шиғри юлдарҙа Сәләх Кулибайҙың Ватан улы булып сынығып еткән ғүмер юлының сәхифәләре һәм хеҙмәтенең кинәнесе сағылып уҙа. Ошо данлы юлда уның ғүмере төҫлө ҡәҙерле ижады бөрөләнә, поэзияһының саф ынйылар һымаҡ аҫыл бөртөктәре ишәйә. Сәләх Кулибай әҙәбиәткә тимер-томорҙар шалтыратып, мартен мейестәре, завод торбалары күтәреп килгән шағир. Әгәр уның 1930 йылда сыҡҡан “Эш тауында” йәки 1931 йыл баҫылған “Суйындар һулышы” тигән шиғыр йыйынтыҡтарын алып ҡарағанда, уларҙа шау-гөр килгән тимерҙәр хәрәкәтен, үҙ-ара һөйләшеп йөрөгән завод торбаларын, суйындар парадын күрергә мөмкин. Йәш шағир шул саҡтағы әҙәби модаға эйәреүе буйынса, быны производство темаһы тип аңлай. Ләкин ул әле ана шул завод ҡоймалары, оҙон мөрйәләр, корпустар менән әүрәп, заводтың төп хужалары — эшселәрҙе бик шәйләп етә алмай. Ғәлимов Сәләм һүҙҙәре менән әйткәндә, ул мәл “шиғыр әле цех тышында йөрөнө прогуллап”. Рудниктарҙа, шахталарҙа кәйлә тотоп эшләп, тау промышленносы мәктәбен тамамлап килгән үҫмер Сәләхетдиндең теләге изге, әлбиттә: производство темаһын ҡыйыу рәүештә әҙәбиәткә индереү, үҙе яҡшы белгән эшселәр хеҙмәтенә дан йырлау. Ә әле килештереп йырлай алмау, күрәһең, йәшлектән, тәжрибә етмәүҙән. Ижады ҡанат ярған саҡтағы әҫәрҙәре тураһында олоғайғас Сәләх Кулибай шулай тип яҙҙы: “Уларҙың күпселеге производствоға, эшсе синыфҡа бағышланған булыуына ҡарамаҫтан, тышҡы эффектҡа, тышҡы күренешкә ҡоролғандар. Шуға күрә лә байтаҡ йылдар миңә “тимер-томор шағиры” тигән ҡушаматты ишетергә тура килгеләй ине. Әлбиттә, был ҡушамат миңә бик оҡшай ине. Сөнки бик дөрөҫ, минең ижадымдың нигеҙе лә ерҙең шул байлығына, уны иретеп сығарыусы һәм илгә байлыҡ, ҡорал, техника биреүсе эшсе синыфтың хеҙмәтенә, тормошона ярашлы итеп ҡоролған. Һәм мин алда ла шул металл, уны ҡайнатып сығарыусы баһадир эшселәр тураһында яҙасаҡмын. Ләкин башлап яҙылғандағыса түгел, башҡаса, хәҙерге талаптарға яуап бирерлек итеп яҙыуыма ышанам”. Совет кешеләренең ғәжәйеп бай рухи донъяларын поэтик юлдар аша яңғыратыу, кинәнесле хеҙмәтте юғары поэзия, оло ижад дәрәжәһенә күтәреп тасуирлау Сәләх Кулибайҙың һуғышҡа тиклем үк яҙылған күп шиғырҙарының аҫыл сифаттарын тәшкил итә барҙы. “Төйәгем”, “Эш йыры”, “Алтау һәйкәле”, “Хыяллы тау”, “Тәҙрәмдә рәсемдәр” кеүек лирик шиғырҙары ошо яҡтары менән күркәм һәм көслө инеләр. Утыҙынсы йылдарҙа ижад ителгән “Асыу”, “Бәхетле ер””, “Өс һөйөү”, “Дәүер әкиәте” кеүек поэмалары социализм төҙөлөшө күренештәрен бөтә реаллегендә һүрәтләүҙәре, совет кешеһенең гүзәл һыҙаттарын сағылдырырға ынтылыштары менән характерлы. Әгәр Сәләх Кулибайҙың бөтә ижадына күҙ ташлағанда уның илһам сығанағының, иң яҡшы әҫәрҙәренең темаһы һәм поэтик йүнәлеше тыуған яҡтары, күкһел Ирәндек буйҙары, үҙе эшләгән Түбә рудниктары, тау эшселәренең тормошо һәм уйҙары менән айырылғыһыҙ бәйләнешен күрергә мөмкин. Уның күп әҫәрҙәренең шиғри төйәге тауҙар ҡуйынында, мәғдән сығарылған шахталарҙа, дөрөҫөрәге, ошо тау эшселәренең күңелендә. Шағир ҡулына ҡәләм алһа, уның уйҙары йыш ҡына, ҡоростарҙы үҙенә тартҡан көслө магнит төҫлө, баҡыр тауҙарына тартыла. Быны шағир үҙе үк әйтә: Антрацит булып янмаһам да, Йырға кәрәк ут та, ялҡын да, Шуның өсөн минең йырым сымы Баҡыр тауҙарына тартылған. Эҫе бында, ләкин тынсыу түгел, Йылы алам домна утынан, Был — төйәгем минең, шуның өсөн Таштарын да маҡтап ултырам. Оҫта ташсы аҫыл таштарҙан ғәжәйеп әйберҙәр, һәйкәлдәр төҙөй алғаны шикелле, Сәләх Кулибай ҙа халыҡ күңеленән йыйылған аҫыл һүҙҙәр ярҙамында ҙур поэзия тыуҙыра. Ул һүҙҙәр мәғдәнен үҙ йөрәгендә етерлек ҡайнатҡанда саф ынйыларҙан торған шиғри юлдар ҡоя. Уның һуңғы йылдарҙа яҙылған “Аҫыл таштар”, “Юлдағы уйҙар”, “Һинең менән” кеүек шиғырҙары, “Тауҙар йыры” циклы эшсе синыфына, уның хеҙмәтенә арналған матур үрнәктәр булды. Эшселәрҙең яҡты образдарын Һәм поэзияға тиң хеҙмәттәрен Сәләх Кулибай “Оҫталар” тигән поэмаһында киң полотнола кәүҙәләндерә алды. Ғөмүмән, Сәләх Кулибай нимә тураһында ғына яҙмаһын, ниндәй мөһим темалар күтәрмәһен, үҙен сыныҡтырған эшселәр синыфы күҙлегенән ҡарағанда, уның йөрәк йылыһын яҡшы тойғанда ул ысын ижади уңыштар кисерҙе. Әгәр ул ошо илһам сығанағынан алыҫлаша икән, уның шиғырҙарының сатҡыһы һүрәнләнә башлауы, поэтик биҙәктәре төҫһөҙләнеүе лә сер түгел ине. Бында, әлбиттә, домнала руданың мәғлүм бер юғары температурала ғына иреп, ҡоросҡа әүерелгәне шикелле, шиғырҙың да тейешле дәрәжәлә кисерелеп, йөрәк ялҡыны менән ижад ителгәндә генә ысын поэзияға әйләнеүен оноторға ярамай. Кеше ғүмеренең шатлыҡлы һәм ҡайғылы минуттары булған кеүек, шул тормоштоң бер көҙгөһө булған Сәләх Кулибай поэзияһының да шатлыҡ менән тулы, шулай уҡ борсолоу, һағыштан да мәхрүм түгел төрлө моңо бар. Бөйөк Ватан һуғышының тәүге айҙарынан алып, еңеү көндәренә саҡлы фронтта йөрөгән, Украина далалары, Карпат тауҙары аша дошманды ҡыуып барған шағир-һалдат Кулибайҙың был осорҙағы ижады яу йылдарының ауыр һәм данлы шиғри көндәлеге рәүешендә ҡуйын дәфтәренә яҙыла бара. Ә тиҙҙән улар фронттан тыуған Башҡортостанға “Яуҙағы йыр” булып ҡайталар. Уларҙа һуғыш һөрөмө һалған ҡайғы ла, еңеү килеренә ышаныс, тыуған илгә ҡайнар һөйөү, дошманға утлы нәфрәт ташып сыға. Ә яуҙарҙан һуңғы поэзияһы яңынан шат моңдар менән байыға, шиғри биҙәктәргә йәнә ишәйә төшә. Ана, ул оҙаҡ йылдар һағындырған тыуған яҡтарында йөрөй, яҡташтарының хеҙмәтенә дан яуҙыра, уларҙың яҡты образдарын йырға, поэзияға алып инә. “Яуҙарҙан һуң”, “Оҫталар”, “Шат ҡарттар” поэмаларында кәүҙәләндерелгән Юлай һәм Зифа, Ғата һәм Данило, Ишкилде һәм Йәнбикә ана шул гүзәл образдар галереяһынан. Сәләх Кулибай ижадында ыңғай геройҙары менән бергә, әле беҙҙең тормошта яҡшы кешеләр араһында сыбалып йөрөгән төрлө бәндәләр осраған шикелле, тиҫкәре типтар ҙа күренгеләне. Кулибай үҙе кешегә шундай һәйбәт, кешелекле һәм кеселекле булғаны һымаҡ, ижадында ла ошо холҡона тоғро ҡалып, ыңғай геройҙарын һөйөп, үҙ итеп һүрәтләй, ә тиҫкәрелектәрҙе ҡайыҙлағанда ошо сабыр ғына кеүек ағайыбыҙ уҫал сатирикка әүерелә ине. Ул төрлө бюрократтарҙы, карьеристарҙы, елғыуарҙарҙы, мещандарҙы һәм башҡа шундай бәндәләрҙе әҙәм мәсхәрәһенә ҡалдырмайынса туҡтаманы. Һеҙ, ана, уның “Һайланма әҫәрҙәр”енең бер томлығына ингән юмористик хикәйәләрен генә алып ҡарағыҙ. Юмормы, әллә тағы зәһәрерәгеме икәнлеген тиҙ төшөнөрһөгөҙ. “Зәррә ҡәҙәр нур юҡ дошманыма, дуҫҡа һалҡын таш юҡ йөрәктә” тигән һүҙҙәренә ул һәр саҡ тоғро булды. Сәләх Кулибай әҙәбиәттең төрлө жанрҙарында ла актив һәм уңышлы эшләп килгән әҙип ине. Уның лирик поэзия, поэма, басня, юмористик һәм сатирик хикәйәләр, повестар, ҙур һәм бәләкәй пьесалар яҙыу өлкәһендә бына тигән ҡаҙаныштары булды. Уның бер шаршаулы пьесалары колхоз һәм совхоз клубтарында ҙур алҡыштар менән үтә, басня һәм юмористик хикәйәләре лә йыш ҡына сәхнәләргә күтәрелә. Балалар уның мажаралы хикәйәләрен, поэмаларын түҙемһеҙлек менән көтөп алдылар. Корея халҡында, балаларыңа мираҫ итеп миллион тин ҡалдырғансы бер китап ҡалдыр, тигән һәйбәт мәҡәл бар. Сәләх Кулибай халҡына бер генә түгел, тиҫтәләрсә китаптар бүләк иткән һәм киң массаның ихтирамын яулаған яҙыусы ине. Беҙҙең халыҡ, ташҡа баҫҡан һүҙ юйылмаҫ, ти. Ә шул ташҡа баҫҡан һүҙ халыҡ күңеленән урын алһа, әҙип ғүмере үлемһеҙ тигән һүҙ. “Ғүмер” тигән һәйбәт шиғырынан ике строфаһын цитировать итәһе килә: Нисәнсе яҙ һәм йәй килә, үтә Көҙ, ҡыш етә, тағы яҙ килә... Ҡартайырһың микән һин дә шағир? Ҡартайғанда, эшең аҙ, тимә... Үкенесһеҙ үтһен ошо ғүмер, Бер нәмә лә түгел мәңгегә. Мәңгеләштер ҡыҫҡа ғүмерҙе лә: Ул — кешегә килә бер генә. Сәләх Кулибайҙың илле йылға яҡын ижад ғүмере тынғыһыҙ эш өҫтөндә ҡайнап үтте, тимәк, үткән юл үкенесле түгел, ә ҙур хеҙмәт, дан, хөрмәт менән биҙәлгән булды. Башҡорт совет әҙәбиәтендә уның билдәле бер эҙе, ижади биҙәктәре бар. (Ғайса Хөсәйенов) 1981 й.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЯҠШЫҺЫ ЛА БАЙТАҠ ТӨҘӘТӘҺЕ УРЫНДАРЫ ЛА БАР - 2019 - Мәҡәләләр\nКомпьютер артында "йәшәйбеҙ" бөгөн. Эштә лә уның экранына текәлеп ултырабыҙ, ҡайтып ул-был иткәс тә ҡулға йә ноутбук, йә телефон алабыҙ. Хәҙер етәкселәр менән аралашыу ҙа еңелләште - уларҙың күбеһен социаль селтәрҙәрҙә табырға була. Ләкин мин, оло быуын вәкиле булараҡ, тота килеп кенә үҙем шәхсән белмәгән кешегә хат яҙа алмайым. Ә күңелдә әйтәһе һүҙҙәр ҙә, еткерәһе фекерҙәр ҙә байтаҡ. Шуға күрә яратып уҡыған "Киске Өфө" аша ҡайһы бер уйҙарым, күҙәтеүҙәрем менән бүлешергә йөрьәт иттем.\nҮҙем баш ҡалала йәшәйем, шуға күрә әйтәһе һүҙем дә Өфөгә күберәк ҡағыла. Ҡайһы берәүҙәр ризаһыҙлыҡ белдерһәләр ҙә, былтыр башланып әле булһа дауам итеүсе транспорт реформаһын хуплайым. Нимә генә тимәһендәр, ошо өлкәлә эшләүсе шәхси эшҡыуҙарҙың эшмәкәрлегенә ҡаты контроль етмәй ине. 20 һум аҡса өсөн бер-береһен тапай яҙып уҙышҡан маршрут автобустарының кәмеүе юл хәрәкәтендә ҡатнашыусы һәр кемдең хәүефһеҙлеге өсөн ыңғай йоғонто яһаны. Бәләкәй газель һәм күпселек осраҡта бысраҡ "пазиктар" урынына ҙур һәм таҙа "Башавтотранс" автобустарында рәхәтләнеп йөрөйөм. Ләкин уларға ҡағылышлы проблема ла бар. Ул да булһа, был автобустарҙың күбеһендә ни өсөндөр кондуктор юҡ. Водитель автобусты ла йөрөтә, аҡса алып-бирә, карталар менән мәж килә һәм ошо рәүешле юлға иғтибарын юғалта. Был тиҙ арала хәл ителә торған мәсьәләләрҙең береһе, минеңсә.\nХәҙер таң атҡансы бер йорт ҡалҡып сығырға мөмкин. Ләкин ошондай бихисап кварталдар төҙөүгә рөхсәт биргән саҡта ни өсөн тейешле власть органдары ул урындағы балалар баҡсаһының, мәктәптең һыйҙырышлығын, машиналар ҡуйыу урындары булыу-булмауын ентекле тикшермәй икән? Инде бәләкәй мунса ла һыймаҫтай күренгән ергә лә күп ҡатлы әллә нисә йорт ултыртырлыҡ урын нисек табаларҙыр, иҫ-аҡылым китә. Йәшәргә кеше килеп тула, ә инфраструктура юҡ кимәлендә. Ошо мәсьәләгә ҡағылышлы ниндәй ҙә булһа контролдең булыуы мөһимдер, тип уйлайым.\nЧерниковка биҫтәһендә йәшәүсе булараҡ, ошо райондағы буш ултырған иҫке йорттарҙың күплеген билдәләп үткем килә. Мәҫәлән, Орджоникидзе урамындағы күптән бер кем дә йәшәмәгән ике ҡатлы йорттоң ни өсөн әле булһа һүтелмәй ултырыуын аңлай алмайым. Унда үҙҙәренә төйәк тапҡан маргинал әҙәмдәр шул йорт янынан үтеп йөрөүсе балалар өсөн ҙур хәүеф тыуҙыра түгелме ни?\nБалалар тигәндән, уларҙың һаулығын нығытыу, хәүефһеҙлеген ҡайғыртыу буйынса эштәр башҡарыла, ләкин, ҡыҙғанысҡа күрә, етерлек кимәлдә түгел, тип әйтер инем. Әле бына Ненец автономиялы округындағы булған фажиғәне ишетеп, йөрәк әрней. Ни рәүешле ҡулында бысаҡ булған иҫерек әҙәм бер ҡаршылыҡһыҙ балалар баҡсаһына үтеп инә алған һуң, тигән һорау тыуа. Һаҡ өсөн яуаплы кешеләр ҙә булған, тип хәбәр ителә. Минең ейәнем уҡыған мәктәптә лә һаҡсы бар, ләкин уның бар эше асҡыс биреп-алып ултырыуға ҡайтып ҡала. Ишектәр һәр ваҡыт асыҡ, кем инә-кем сыға, уға иғтибар итеүсе кеше юҡ, дәрестәр ваҡытында ла хатта мәктәп коридорында иркен йөрөргә мөмкин. Ни өсөн ошондай ҡараш һуң балаларҙың хәүефһеҙлегенә? Битарафлыҡмы, моңһоҙлоҡмы, ялҡаулыҡмы? Күп һөйләйбеҙ, ә ысынында, һөҙөмтә юҡ. Етәкселәр тарафынан ҡаты контроль булғанда ғына үҙ эшебеҙгә яуаплы ҡарарға өйрәнгәнбеҙ шикелле... Шулай итеп, тормошобоҙ бер яйҙа ғына дауам итә. Яҡшыһы ла бихисап, төҙәтәһе урындары ла етерлек. Бер-беребеҙгә ярҙам итеп йәшәйек. Берҙәмлектә - көс!\nЯҙылған: 11.11.19 | Ҡаралған: 341


Песня «Хуш...» исполнителя МС БАШ. Скачать или слушать онлайн\nҺәр кем уҙенсә һөйә,\nКемдер ҡаса, йәшенә, көйә.\nӘ икенселәр иһә ышана, һағына, көтә,\nӘ мин бөтәһен дә иҫләйем һәм һаҡлайым.\nБәләкәс, был йыр һиңә!\nКүрәм төш, һин дә күрерһең әле.\nҺағынам йыш керәм, һиңә лә етер мәле.\nКүрешһәк яңылыш, йәшермә минән ҡарашың.\nҺуңғы осрашыу, хәтерләйем, ниңә шунда алдаштың?\nАлдама миңә, яратмайһың имеш,\nҺағынмайһың алыҫ булһаң, йәнәһе шул килеш.\nЙәшәйһең, һулайһың тыныс ,тормош дауам итә.\nАлдама мине исмаһам, шәбәйәме йөрәктә тибеш,\nҮҙгәрәме кистәрең, үткәргән төндәрең?\nКемдең ҡолағына шыбырлай ялған өндәрең?\nНиңә улай итәң, ни эшләп һин алдашаң?\nНи эшләп һин ҡаты улай, хистәр менән булышаһың?\nӘ мин юғалам, шикле киләһе көнөм.\nҠайҙа,ни эшләп,ниңә бушлыҡҡа төкөнөм?\nУятмағыҙ мине, булышмағыҙ, йәштәрем бик әсе.\nБыл йыр һиңә, ишет, бәләкәсем.\nАҙаштым ниңә һуң, ниңә?\nЯңғыҙ иттең мине мәңгелеккә.\nАяуһыҙ яҙмышың миңә.\nБәләкәс, һағынам һине.\nСәскәләр, хуш еҫ, рәхәт, аҡлан...\nҠояш апай йылмайып ҡалҡҡан.\nИшетәһеңме моң, был йыр беҙҙең өсөн.\nКөҙөн, ғашик булыуҙың иҫлә һәр төҫөн.\nИркәлә миңә, һыйын, шикләнмә бир ниҙә.\nҠулым нығраҡ тот,йөрәк тибешен һиҙәм.\nТыныс шундай, ишетәһеңме, тик һине һөйәм.\nХыялдар алып ҡаса, уларҙан тауҙар өйәм.\nҺағынам һине, көтәм төндәрен.\nУянып, янымда күрергә теләйем йәнем.\nНисек булырға, һүнгәс ялҡын.\nӨшөйөм мин дә,һинһеҙ ныҡ һалҡын.\nҠасма яҙмыштан,һөрт йәштәрең.\nУятмаһа ине берәү тәмле төштәрем.\nҠастың, йәшендең, ҡалдым һемәйеп,\nҮҙең һайланың шул юлды, һиндә бар ғәйеп.\nЯңғыҙ иттең мине мәңгелеккә\nБәләкәс ,һағынам һине.


Төбәктә йәшәүселәр өсөн эшкә урынлашыу һәм торлаҡ менән тәьмин ителеү төп мәсьәлә булып ҡала\n22 Март 2017, 17:30\nӨФӨ, 2017 йыл, 22 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/. Башҡортостанда йәшәүселәр өсөн эшкә урынлашыу һәм лайыҡлы торлаҡ менән тәьмин ителеү иң киҫкен мәсьәлә булып ҡала. Дмитрий Медведевтың Өфөләге төбәк йәмәғәтселекте ҡабул итеү бүлмәһенә килгән мөрәжәғәттәрҙең күбеһе ошо проблемаларға бәйле.\nРеспубликала билдәле йырсы ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе Раил Әсәҙуллинға туғанын эшкә урынлаштырыуҙа ярҙам һорап мөрәжәғәт итте. Йәш ҡатын музыкаль педагогик белемгә эйә һәм тыуған төйәгенә файҙа килтерергә теләй. Әле ул Себер тарафтарында эшләп йөрөй. Раил Әсәҙуллин уның белеме һәм тәжрибәһе ниндәй өлкәлә файҙалы буласағын билдәләү өсөн йәш белгес менән осрашып һөйләшергә вәғәҙә итте.\nӨфөнән бер ҡатын социаль торлаҡ алыуҙа ярҙам һораны. Ул инвалид туғаны менән коммуналь фатирҙа йәшәй. Бына инде 20 йылдан ашыу фатирға сиратта тора. Бөтә документтарҙы ҡарағандан һуң ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе ошо ғаиләнең торлаҡ шарттарын яҡшыртыу буйынса аныҡ саралар күреү өсөн мөрәжәғәт итеүсе менән тағы ла бер тапҡыр осрашасаҡ.\nТөбәктә билдәле уҡытыусы Раил Әсәҙуллинға һәләтле балалар менән эшләү буйынса яңы идеялар менән килгән. Дмитрий Медведевтың йәмәғәтселекте ҡабул итеү бүлмәһе даими рәүештә танылған уҡытыусының тәрбиәләнеүселәре ҡатнашлығында Ҡаһарманлыҡ дәрестәре үткәрә. Ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе уҡытыусыға башланғысы өсөн рәхмәт белдерҙе һәм юбилейы менән ҡотланы.\nТеги:граждандарҙы ҡабул итеүдмитрий медведевтың ҡабул итеү бүлмәһе


Иртәгә «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында Сергей Афониндың онлайн-конференцияһы көтөлә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n12:18, 31 января 2012 Сәйәсәт\nСәғәт 11-ҙән 12-гә тиклем ул «Ижтимағи электрон гәзит» сайтына килгән һорауҙарға яуап бирәсәк.\nВице-премьерға i-gazeta.com порталына ингән һәр кеше һорау бирә ала. Бының өсөн «Ижтимағи электрон гәзит»тең баш битендәге «Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары — торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры С.И. Афониндың онлайн-конференцияһы» бүлегендә бирелгән тейешле форманы тултырырға кәрәк. Һорауҙарҙы онлайн-конференцияға тиклем дә, онлайн барышында ла бирергә мөмкин.\n«Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең техник ярҙамында видеотрансляция алып барыласаҡ.\nТеги: онлайн-конференция, Ижтимағи электрон гәзит


Рөстәм Хәмитов: «Һайлау кампанияһы ыңғай юҫыҡта бара икән, тимәк, халыҡ ышаныс белдерә» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Һайлау кампанияһы ыңғай юҫыҡта бара икән, тимәк, халыҡ ышаныс белдерә»\n12:21, 5 сентября 2013 Йәмғиәт\n— Эшләргә, тырышырға кәрәк, кире йоғонтоға бирелергә, һәр нәмәне инҡар итергә ярамай. Әгәр һайлау кампанияһы ыңғай юҫыҡта бара икән, тимәк, халыҡ ышаныс белдерә, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шаршамбы, 4 сентябрҙә, БЮТ телеканалында тура эфир барышында.\nБашҡортостан Республикаһы бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутаттар һайлау алдынан республика Президенты парламент эшмәкәрлегенең еңел түгеллеген билдәләне. Пленар ултырыш, ғәҙәттә, тыныс үтә, әммә комиссияларҙа һәм комитеттарҙа ҡыҙыу фекер алышыуҙар, бәхәстәр килеп тыуа.\n— Әммә бындай ығы-зығы ситкә сығарылмай, шуға күрә пленар ултырыштарҙа барыһы ла тыныс үтә. Быға ҡарамаҫтан, уларҙа ла фекер алышыуҙар, көсөргәнешле хәлдәр булырға тейеш, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Тура конфликттарҙың бер ыңғай яғы ла юҡ, сөнки улар емереүгә, юҡ итеүгә йүнәлтелгән, был дәүләт власы абруйының артыуына килтермәй. Власть халыҡта билдәле бер аҡыллылыҡ, үҙ-үҙеңде тотоу ҡағиҙәләре, мәҙәнилек менән ассоциациялаша. Әлбиттә, «ҡаршы» тауыш бирергә лә мөмкин, әммә быны аныҡ һәм аңлайышлы итеп дәлилләү зарур.\nРеспубликала аҙағына яҡынлашҡан һайлау алды осоро, Президент һүҙҙәренсә, ваҡиғаларға бай булды.\n— Кемдер үҙ маҡсатына өлгәшә алды, кемдер — юҡ. Дөйөм алғанда, минеңсә, был эмоцияларҙы сығарыу осоро булды. Кешеләр үҙҙәрен, ыңғай йәки кире сифаттарын күрһәтергә тырышты. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ундай осраҡтар ҙа була, — тине республика етәксеһе.\nДөйөм алғанда, әлеге һайлау алды кампанияһын Башҡортостан Президенты «ғәҙәти», республикала 2011 йылда үткән кампанияға оҡшаш тип баһаланы.\nТеги: бр президенты,тура эфир,һайлауҙар


Росатом проекты етәксеһе Владимир Арженцов менән эшлекле осрашыу\n30 ғинуарҙа Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Росатом» атом энергияһы буйынса дәүләт корпорацияһының проект етәксеһе Владимир Арженцов менән осрашты. Осрашыуҙа төбәктә «Һаҡсыл хөкүмәт» һәм «Һаҡсыл поликлиника» проекттарын тормошҡа ашырыу юлдары тикшерелде.\nШулай уҡ осрашыуҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов ҡатнашты.\n«Һаҡсыл хөкүмәт» проекты һөҙөмтәһеҙ сығымдарҙы юҡҡа сығарыу, һаҡсыл етештереү мәҙәниәтен булдырыу һәм башҡарма власть органдарында эш һөҙөмтәлелеген артырыу нигеҙендә етештереү процестарын ҡулайлаштырыуға йүнәлтелгән. Әлеге ваҡытта проект биш төбәктә – Адыгея Республикаһында, Киров һәм Рязань өлкәләрендә, Ханты-Манси автономия округында, Төньяҡ Осетия – Алания Республикаһында бойомға ашырыла.\n— Был йүнәлештә эшләйәсәк структураларға аныҡ тәҡдимдәр бар. Ошо проектты тормошҡа ашырыу менән беҙ Башҡортостан Республикаһында идара итеү системаһын камиллаштырыуҙың яңы юлына сығырға тейеш, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн республикаға ҡараған бер төркөм хөкүмәт, муниципаль структуралар, предприятиелар күбеһенсә хис-тойғоларҙа, системаһыҙ, иҫкесә эшләй. Ә «Һаҡсыл хөкүмәт» барыһын да системаға килтерергә һәм яңы һөҙөмтәләргә өлгәшергә ярҙам итәсәк. Шуға күрә был юҫыҡта тырышып эшләрбеҙ.\n«Һаҡсыл поликлиника» проекты дауалау-иҫкәртеү учреждениеларының эш һөҙөмтәлелеген һәм медицина ярҙамы менән файҙаланыу мөмкинлеген арттырыуға йүнәлтелгән. Ул сираттарҙы ҡыҫҡартырға, анализ тапшырыуҙы һәм уны тикшереүҙе тиҙләтергә, терапевҡа яҙылыуҙы ябайлаштырырға һәм шул уҡ ресурстарҙа тағы ла күберәк пациенттар ҡабул итергә шарттар булдырасаҡ.\n2017 йылдың октябренән проектта республиканың дүрт һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы – Өфөләге 32-се поликлиника, 4-се балалар поликлиникаһы, Белорет үҙәк район клиник дауаханаһы һәм Күмертау ҡала дауаханаһы ҡатнаша.


Башҡортостандың Юғары суды рәйесе Земфира Латипова вафат\n24 Ноябрь , 12:20\nФото:Башҡортостан Республикаһының Юғары суды\nӨфөлә 24 ноябрь төнөндә Башҡортостандың Юғары суды рәйесе Земфира Латипова оҙаҡ ауырығандан һуң яҡты донъя менән хушлашты. Уға 66 йәш ине. Судтарҙың берләштерелгән матбуғат хеҙмәтендә ошо мәғлүмәтте раҫланылар.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Земфира Үзбәк ҡыҙы коронавирустан һуң өҙлөгөп вафат булған. Ул бер айға яҡын сир менән көрәшкән.\nРәсәй Президенты Владимир Путиндың указы менән Земфира Латипова 2019 йылдың апрелендә Башҡортостандың Юғары судына етәкселек итә башлай. Земфира Латипова суд системаһында 1982 йылдан алып эшләй. 1988 йылдан — Башҡортостандың Юғары суды судьяһы. 2009 йылда Башҡортостандың Юғары суды рәйесе урынбаҫары вазифаһына тәғәйенләнә, енәйәти суд эштәрен башҡарыу өсөн яуап бирә. 2018 йылдың сентябренән, Башҡортостан Юғары судының элекке рәйесе Михаил Тарасенконың икенсе эшкә күсеүе сәбәпле, ваҡытлыса уның вазифаһын башҡара.


- ...Ҡайтмай тороғоҙ инде, Гөлирә Азаматовна, зинһар өсөн...\n- Йә, нимәһенә юҡҡа борсолаһың, һеңлекәш? Бер ни ҙә булмаҫ, ҡурҡырлыҡ бер нәмә лә юҡ.Ана, көндөҙгө алмаш килде лә инде. Һеҙ килеп тороп күмәкһегеҙ, ялһыҙ эшләйемме ни?\n- Бөгөн Асия килә лә һуң...\n- Килһә ни, бынағайыш, уға ни булған?\n- Уҫал, тиҙәр килеп тороп, ерле-юҡҡа ҡысҡырынып ала ла йөрөй икән... Бында ятҡан ҡатындар барыһы ла, һеҙҙең менән һәйбәтерәк, ышаныслыраҡ, тиҙәрсе.\n- Китсәле,юҡты һөйләмә... Бөтәбеҙ ҙә бер үк инде.Беҙҙең ашаған икмәгебеҙ шул да һуң .Бәпесеңде бик тә бик минең эргәлә тапҡың килгәс, төндә өлгөрөп ҡалырға ине...\nГөлирә Азаматовна йылмайып йәш ҡатынға ҡараны ла боролоп сығып китте. Фәймә уның артынан ыңғайлай бирҙе, ләкин тағы ҡаты итеп тулғаҡ тотоуона сыҙай алмай, бөгөлөп төштө, сытырайып, ике ҡуллап тимер карауаттың башына тотондо. Уф, аллам, ҡайһылай оҙаҡ ауырытты быныһы... Төнө буйы керпек ҡаҡманы, ятып та, тороп та, йөрөп тә арыны инде. Кисә төш мәленән ауырый башлағайны, әле һаман ыҙалатыпмы-ыҙалата...\nИлһамының иң ныҡ ҡурҡҡаны алдына килде былай: ”Үҙем эштә саҡта ғына ауырып китмәһәң ярар ине”, - тип һөйләнде лә йөрөнө бит. Хатта ваҡыты етмәһә лә: "Әйҙә, район үҙәгендәге дауаханаға алып барып ташлайым үҙеңде, алданыраҡ барып ят.Әгәр ҡара төнһөҙ эштән ҡайта алмаһам, ауырып китһәң, өйҙә яңғыҙың ни ҡылырһың?" - тип ҡайғырҙы.Ә Фәймәнең һис кенә лә ваҡытынан алда киткеһе килмәне: "Ҡуй әле, күҙем упайып, унда нимә ҡарап ятайым. Бында ҡыҙым бар, бәләкәй булһа ла, иптәш үҙемә. Яйлап ҡына еңел-елпе эшемде лә бөтөрөп йөрөйөм. Ауырый башлағас ҡына китһәм дә, моғайын, юлда табып ятмаҫмын, барып өлгөрөрмөн", - тип үҙ һүҙен бирмәне. Кисә иртән дә Фәймә әкренләп ваҡ-төйәк мәшәҡәт менән булды: ятҡан урын-ерҙәрен йыйыштырҙы, һауыт-һаба йыуҙы, ул арала уянған ҡыҙының сәсен тарап үрҙе, аяғөҫтө генә йөрөп, оҫта ҡуллы ире йүнәтеп биргән таяҡҡа сепрәк ҡыҫтырып, иҙәндәрен йыуып алды.Көн бер аҙ имшей биргәс, беләгенә биҙрәһен элеп һыйырҙарын һауырға сыҡты.\nБыйыл саҡ беренсегә быҙаулаған танаҡайы, алаҡандап тороп, һөтлө биҙрәһен түкте лә ебәрҙе. Уныһын эйелеп алайым, тигәнсе, тибеп осормаһынмы! Башын саҡ артҡа ташлап өлгөрҙө Фәймә, әммә ҡырҡа хәрәкәт яһауҙан ултырғысы менән бергә дөбөр-шатыр ҡолап барып төштө. Һыйыр ҡайғыһы китте инде... Тәүҙә: «Әлдә генә бер ни ҙә булманы, бынагүр, саҡ һыйыр аҫтында ҡалманым бит, әй...Шунда баҫып китһә өҫтөңә, бөттө-ө-ө...» - тип ҡыуанғайны ла, иртәрәк шатланған икән: төштән һуң эсе аҫҡа тартып тороп, бил тирәһе ауырта башланы. Фәймәнең ҡото осто – Илһамы эштән һуңға ҡалып ҡуймаһа ярар ине... Күрше-тирәлә, исмаһам, бер кемдә лә машина юҡ, телефон ишараты иһә бар ауылға берәү генә. Уныһының да ошо арала йүне юҡ, тиҙәр. Тәүҙә ятып ҡына торҙо, унан әйләнгән һайын стеналағы сәғәткә ҡарай-ҡарай, тәҙрәнән тәҙрәгә йөрөй башланы. Үс иткәндәй, сәғәт телдәре бер урында ҡатып ҡалдымы ни, ваҡыты ҡалай яй үтә!Бил тирәһендәге ауыртыу иһә көсәйгәндән-көсәйҙе, инде Фәймәнең тәҙрәнән ирен ҡарау ҡайғыһы китте: эсен ҡосаҡлап, бөгәрләнеп кенә диванға барып ауҙы.Эргәһенә өс йәшлек ҡыҙы килеп һыйынды: «Әсәй, ныҡ ауылтамы? Ҡустым ныҡ итеп тибәме? Нишләп улайта?Һине ялатмаймы әллә?»- тип һаҡау теле менән бөтмәҫ-төкәнмәҫ һорауҙарын яуҙыра-яуҙыра, бәләкәс кенә йомшаҡ ҡулдары менән әсәһенең эсен һыйпаны.\nКөн тамам кискә ауышып, күҙ бәйләнә башлағас, ҡапҡаның «шап» итеп ябылыуына тертләп башын күтәргән Фәймә, эсенән сыҙамай, кире дуға кеүек бөгөлдө. Ҡыҙы, тыуған көнөнә атаһы Мәғнит баҙарынан алып ҡайтҡан үҙе ҙурлыҡ ҡурсағын ҡосаҡлап, мыш та мыш килеп йоҡлап киткән. Өйҙән көндәгесә ҡыҙының тәтелдәгән тауышы ишетелмәгәс, тәҙрәләрҙә ут булмағас, ишектән һағайып ҡына килеп ингән ире, ҡараш ташлау менән, хәлгенәһен шунда уҡ аңланы... «Башландымы?..» - тип кенә һораны ла уҡ кеүек тышҡа атылды. Тәмле йоҡоһонан уятырға йәлләп, бала янына ут күршеһенең өлкән синыфтарҙа уҡыған ике ҡыҙын индереп ултыртты ла, ошо көнгә тип алдан уҡ әҙерләп ҡуйған бензинын бакка ҡоя һалып, иҫке генә «Жигули» машинаһын тырылдатып ебәрҙе. Күрше ауылдағы фелдьшерға ла туҡтап тормай, туп-тура район үҙәгенә елдерҙеләр.\n...Бүлмәләге олораҡ ҡатындар төрлөһө төрлөсә кәңәш биргән булдылар: ҡайһыныһы тулғаҡ тота башлағас та, лып ятып ауырырға ҡушты, икенселәре:\n- Юҡ, яңылышаһығыҙ тулғаҡты аяғөҫтө үткәреүе еңелерәк, ипләп кенә атлап тик йөрөргә кәрәк, - тинеләр.\nЭргәһендәге карауатта ятыусы үҙе менән тиңдәшерәк ҡатын:\n- Эй-й шуларҙы!.. Береһен дә тыңлама! Мин, ана, икенсеһен шул тиклем еңел таптым. Ауырый башлау менән, тулғаҡ ваҡыты етте ниһә, карауат башына ике ҡуллап йәбешәм дә саҡ ҡына көсәнә башлайым... Шәфҡәт туташтары хатта ауырығанымды ла белмәй ҡалды, уәт! Ваҡыты еткәйне, карауатҡа һуҙылып төшөп яттым да таптым да ҡуйҙым баламды, хатта «ыһ» та итмәнем... Тегеләр әрләй, станокка менергә ҡушалар, ҡайҙа унда күтәрелеү?! Бала төшөп килә бит, – тип көлә-көлә үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлашты.\nШунан китте һүҙ быуаһы йырылып... Әйтерһең, ҡатындар шуны ғына көтөп ятҡан. Бер-береһен бүлдерә-бүлдерә, шәфҡәт туташтарының холоҡ-фиғеле ниндәй, ире кем, ҡайҙа эшләй, балалары нисәү... - бер нәмә ҡуймай теҙеп алып киттеләр.\n- Что за беспорядок? Баҙар ойошторғанһығыҙ коридорҙа! Марш палаталарығыҙға! Тәҙрә ниңә асыҡ? Передачаны шунан алмаһағыҙ, нимә, приемный покой аша бирә алмайҙармы? Имеҙеүле күкрәктәрегеҙгә һыуыҡ үткәрмәксе булаһығыҙмы?!\nКоридорҙың теге осонан уҡ акушерҙың ҡатындарҙы пыр туҙҙырып әрләгәне ишетелде. Фәймә, һүҙгә ҡалмаҫ өсөн, туйтаңлап карауатына барып ята һалды. Тауыш яҡынайғандан-яҡынайҙы. «Моғайын, бүлмәләрҙе ҡарап йөрөй инде», - тип һығымта яһаны ҡатын. Ысынлап та, шулай икән, тиҙҙән уларға ла килеп инде. Йәш тип ни, әллә ни йәш тә түгел икән. «31 йәше менән бара», - тинеләр белгән ҡатындар. Һаман да кейәүгә сыҡмай, үҙ-үҙен генә ҡарап, һыланып-һыйпанып, гел ҡупшы ғына кейенеп йөрөгәс йәш күренә инде... Көйәҙ ҡыҙҙы береһе лә атаһының исеме менән әйтмәй, Асиянан ғына һалдыралар. Ҡарт ҡыҙҙар рәтенә баҫҡан инде хәҙер. Ҡалай үҙен дорфа тота, үәт әй... Бөгөн ниңәлер кәйефе лә юҡ ахыры.\n- Давно укол һалып таптырмай, нимә тип һалып ҡуйғандар быны? Йоҡоларына баш булалмай, күп булмаһа, төнө буйы рәхәтләнеп йоҡлап сыҡтылар инде... Ә беҙгә отдуваться за них... Иш һин уларҙы!.. Срочно станокка!.. Таптырырға әҙерләгеҙ!..\nФәймә эстән генә ҡыуанып китте. Әй, сыҙарлығы ҡалманы инде, һалһалар һалһындар ҙа уколдарын, күпме интегергә була... Моғайын, бер ул ғына шулай тапмайҙыр әле, балаға ни зыяны булһа, врачтар үҙҙәре үк улайтып әйтеп тормаҫ ине. Шул арала коридорға сығып киткән Асияның сарға тауышы ишетелде. Тағы кемде әрләйҙер инде.\n- Опять сыҡтығыҙмы? Күпме әйтергә була һеҙгә? Танк кеүек ҡорһаҡтарын киреп алалар ҙа һаулыҡ һорашыу ҙа юҡ, черт та юҡ, бер коридор булып, юл да бирмәй, йәйрәп китеп йөрөйҙәр ищу етмәһә!.. Харрасова, һиңә әйтәм, ишетәһеңме шул!? Лежащий режим һинең! Бына иртәгә үк городҡа оҙаттырам мин һине, нечего делать бында...\nҺөйләнә-һөйләнә кире килеп инде Асия.\n- Аптырарһың, ей-богу, аптырарһың был ауыл бисәләренә... Ошо Харрасованың ике балаһын да кесарево сечение менән көскә алдыҡ бит әле. Йә инде, ҡара әле, ҡурҡмай тағы өсөнсөгә табырға килгән... Бына һиңә мә!.. Бер юлы үлергә йөрөй микән? Ире йүнле кеше булһа, ни әйтер инең... Өҫтөнә кейергә йүнле кейеме лә юҡтыр, килгән була майға ҡатып бөткән рабочий спецовкаһы менән... Көн һайын ике балаһын ике яҡтан етәкләй ҙә...\nАсия йәне көйөп, сутырланы ла сутырланы.\n- Ошо ауылдыҡыларға иҫем-аҡылым китә... Бесәй кеүек йыл һайын балалайҙар бит әле. Бына һиңә нимәгә кәрәк быныһы? Берәүҙе тапҡас, етмәгәнме?.. Үҙеңә ҡара әле, ҡасан һуңғы тапҡыр бөҙрәханала булдың? Исмаһам, ғүмереңдә бер тапҡыр матурлыҡ салонында булғаның бармы? Шул алкаш ирҙәрегеҙ менән һыйыр тиҙәгенән башҡа нимә күргәнегеҙ бар тиһең... Ищу бала өҫтөнә бала табып... Хәйерселәр һанын арттырып... Баланы тапҡас та ҡарарға кәрәк бит әле!..\nФәймәнең мейеһенә кинәт кенә эҫе ҡан һирпелгән кеүек булды, тамағы төбөнә ниндәйҙер әсе бер төйөн килеп тығылды ла өнөн быуҙы... Ул был тиклем күрә алмау, нәфрәт менән әйтелгән һүҙҙәргә ҡапыл-ғара ни тиа яуап бирергә белмәй ҡатып ҡалды. Асия унан яуап та көтмәй ине, һаман ярһып-ярһып үҙенекен һөйләүен белде.\n...Йәш ҡатындың күҙ алдына, бәпәй булыуын белгәс, Илһамының ни тиклем ҡыуанғаны, уны күтәреп алып бүлмә буйлап өйөрөлтөп-өйөрөлтөп бейеп китеүе килде.Ә УЗИ үткәндән һуң, тыуасаҡ баланың малай икәнлеге асыҡланғас, иренең шатланыуҙары һуң!.. үбәһе күккә тейҙеме ни!..Кистәрен һуҙылып төшөп ятып, ҡорһағындағы баланың тибешеүҙәрен тыңлауы, икәүләшеп уға исем эҙләүҙәре күҙ алдынан кино кадрҙары һымаҡ теҙелеп үтте. Әле килеп тик-томалға, нахаҡҡа рәнйетелеүҙән, үпкәләүҙән күҙҙәренә йәш тығылды.\n- Беҙ... беҙ ирем менән көтөп алдыҡ был баланы... Теләп алынған бала ул...\nҮкһеү аша бәйләнешһеҙ, өҙөк-йыртыҡ һүҙҙәр сыҡты. Фәймә түгелеп илап ебәрҙе... Был Асияның асыуын ғына ҡабартты. Уның күңелендә ошоға тиклем йыйлып килгән бар асыуы, йөрәген таш кеүек иҙгән яңғыҙлыҡ тойғоһо, үҙ яртыһын таба алмауҙан ризаһыҙлығы, көн дә башҡалар бәхетен ситтән генә күҙәтеп йөрөү, биттәрен тут баҫҡан, күрер күҙгә һөймәлекһеҙ генә ҡатындарҙың да әсә булыу шатлығынан йөҙҙәренән нур һирпеп, эстән яҡтырып китеүҙәре – барыһы-барыһы ла яман шеш булып тулышҡан да тап бөгөн, бына ошо минутта һытылып аҡтымы ни!.. Етмәһә, бөгөн иртәнсәктән кәйефһеҙ килеп торҙо ла бөтә нәмә кирегә китте – көн дә эшкә ултырып йөрөгән тәүге автобусынан тороп ҡалды, дауахананың бейек тупһаларынан ҡабаланып күтәрелгәндә яңыраҡ ҡына ҡыйбат хаҡҡа һатып алған итальян итегенең үксәһен ҡыйшайта баҫты.Былай ҙа һуңғы көндәрҙә күңеле болоҡһоп йөрөй ине, тирә-яҡтағы бар нәмә йәнен көйҙөрә, бәләкәй генә етешһеҙлек тә сығырынан сығара. Бөгөн килеп ошоларҙың барыһы ла уны шартлаттымы ни! Асия, ҡыҙарып-бүртенеп, бар асыуын алдында ятҡан, үҙе әйтмешләй, ауыл бисәһенә, төшөрөп, нимәлер ҡысҡырҙы ла ҡысҡырҙы... Тик Фәймә генә уның нимә һөйләгәнен ишетерлек хәлдә түгел ине. Бындай күңелен ҡыра һуғырлыҡ ауыр һүҙҙәрҙе белемле ҡатындан түгел, үҙен белә-белгәндән ҡара колхоз эшендә йөрөгән иренән дә ишеткәне булмағас, туҡтай алмай үкһене лә үкһене.\n- Көсән! Көсән, тием мин һиңә!.. Балаңды үлтергең киләме?.. Илап тороп ята ищу етмәһә!.. Бында һиңә йәлләргә әсәйең барҙыр шул!..\nАсия ҡатындың сикәһенә уңлы-һуллы сәпәкләп ебәрҙе лә үҙе лә һиҙмәҫтән ҡулын һөртөп торған таҫтамалы менән уның эсенә һуҡҡылай башланы.\n- Рәшитовна!.. Ни ҡыланаһығыҙ! Етәр һеҙгә!..\nИртәнге тикшереүгә бөгөн нишләптер ғәҙәттәгенән алдараҡ килгән Рәсимә Маратовна, коридорға уҡ яңғыраған тауыштарҙы ишетеп, ашығып бала табыу бүлмәһенә килеп инде лә, бындағы хәлдәрҙе күреп, ишек төбөндә хайран ҡалып туҡтап ҡалды. Ике тиҫтә йылдан артыҡ ошонда эшләп, үҙ ғүмерендә ниндәй генә ҡатмарлы операциялар яһамаған, ниндәй генә ауыр килгән балаларҙы ҡабул итмәгән тәжрибәле табип ни бары бер нисә секунд эсендә бүлмәләге ғәҙәттән тыш хәлде һалҡын аҡыл менән самалап өлгөрҙө.Унан, шул ыңғайы өҫтөн алыштыра-алыштыра, аптырашып шаҡ ҡатып торған шәфҡәт туташтарына , тауышына тимер сыңдар сығарып бойороҡ бирҙе:\n- Укол! Венаға!\nУның тыныс, ләкин ҡәтғи тауышынан кинәт барыһы ла айнып киткәндәй булдылар.Ҡапыл бөтәһе лә йүгерешә башланы.Шәфҡәт туташы ҡалтыранған ҡулдары менән тыйыла алмай үкһегән Фәймәнең уң ҡулынан венаһын эҙләй башланы.\n- Юҡсы, таба алмайым, венаһы бөтөнләй беленмәй...\n- Һулаҡайға сыҡ! Бына был яҡтан!..\n- Көсән!..Көсән әле, бәпкәм!..Йә-йә, балаңа донъяға килергә ярҙам ит!...\nРәсимә Маратовна, өйрәнгән хәрәкәттәр менән бирсәткәләрен кейә-кейә, Фәймәнең аяҡ остарына барып баҫты.Кисәнән бирле ауырып, нисәнсе көн инде ашамай-эсмәй, төнө буйы йоҡламағас, хәле бөткән ҡатын бар нәмәгә лә битараф ине... Сикһеҙ рәнйетелеүҙән туҡтай алмай иланы ла иланы...\n- Бына һиңә бер истеричка!.. Ята шунда...\nТағы нимәлер әйтмәксе булып ауыҙын асҡан Асияны табибәнең уҫалланып киткән күҙ ҡарашы шып туҡтатты.\n- Рәшитовна, тот таҫтамалды!.. Тиҙ бул, хәҙер баланы юғалтабыҙ бит...\nВрач йәһәт кенә сөйҙә элеүле торған оҙон таҫтамалды һыпырып алды ла ҡулына урап тотоп, икенсе осон Асияға һондо. Тик шул мәлдә генә уныһының аңына хәлдең бик киҫкен икәнлеге барып етте. Акушер ағарынып китте, бөтә ярһыуы ҡул менән һыпырып алғандай юҡҡа сыҡты, уның урынында йөҙөндә: «Мин нишләнем әле?» - тигән ҡурҡыу ҡатыш аптырау ғына ҡалды. Күп уйлап торорға ваҡыт юҡ ине. Асия ҡалтыранған ҡулдары менән тейен етеҙлегендә үҙенә һонолған таҫтамалды эләктереп алды ла Фәймәнең түшенә һалды. Икәүләп ике яҡтан әсә ҡорһағындағы баланы һығып сығара башланылар.\n- Әйҙә, әйҙә, нығыраҡ!..\n- Көсән әле, көсән!.. Йә, балаҡайым, бәпесеңде уйла әҙерәк...\n- Башы күренде, ҡабул итергә әҙерләнегеҙ!..\n- Аһ-аһ, бының бит эсәге муйынына уралған... Ике тапҡыр хатта..\n- Нисек эстә үлмәгән был бала, ә...\nАсия, көсө етмәгәнлектән, түше менән Фәймәнең ҡорһағына ятып тигәндәй, таҫтамал менән эсен һыҡты. Йәш ҡатын, уның битенә тиерлек эйелгән биҙерәткес йөҙөн күрмәҫ өсөн, башын икенсе яҡҡа борҙо, йәшле күҙҙәрен сытырлатып йомдо һәм ҡараңғылыҡҡа сумды...\nУл нисек итеп үҙе тирәләй шәфҡәт туташтарының бер туҡтауһыҙ йүгерешкәнен дә, ике беләгенән дә эҙләп-эҙләп, ҡул суғынан көс-хәл менән табып алған венаһына бер-бер артлы әллә нисәмә төрлө укол ҡаҙағандарын да, аҙаҡтан система ҡуйғандарын да һиҙмәне. Шул тиклем көсөргәнештән аңын юғалтҡайны.Рәсимә Маратовна күм-күк булып һығылған баланы һаҡ ҡына ҡабул итеп алды.\n- Малай... Бөтә һаны ла теүәл. Йә, төклө аяғың менән, балаҡай!.. Үәт, атаһы ҡыуана икән бының...\nБала тын алмай ине. Тәжрибәле табибә бында ла юғалып ҡалманы: малайҙы һыңар аяғынан тотоп өҫкә күтәрҙе лә шапылдатып янбашына һуғып ебәрҙе. Бала табыу бүлмәһен сағыу бәпәй тауышы яңғыратты.\n- Ила, әйҙә, нығыраҡ ила, күҙең ҡара булыр!..\nБүлмәләгеләр еңел тын алып ебәрҙе.Шәфҡәт туташтары өндәшмәй генә үҙ эшен башҡарыуҙы дауам иттеләр.Береһе бәпәйҙең битен-тәнен таҙартты, кендеген эшкәртте, ашыҡмай-сәбәләнмәй генә буйын-ауырлығын үлсәне.Икенсеһе Фәймә менән булашты: эсенә боҙ һалды, өҫтөнә ике ҡатлап одеял япты, йөрәк тибешен тикшерҙе.Бөтәһенә лә ифрат уңайһыҙ ине.\nРәсимә Маратовна, коридорға башын тығып, баянан бирле бер-бер кәрәк булһам, тип ҡыйыуһыҙ ғына ишек төбөндә тапанған иҙән йыуыусы өлкән генә йәштәге апайҙы саҡырып индерҙе.\n- Зөлфиә апай, сәйеңде ҡайнатырға ҡуй әле.\n- Бая уҡ ҡайнап сыҡты, әҙер. Ултыртайыммы?..Эйе шул, әйҙәгеҙ, күмәкләп эсеп алығыҙ.\n- Бына был ҡатынға... Уколдары тәьҫиренән уяныу менән, эҫе генә итеп ҡуян ҡанындай ҡуйы, һөтлө-шәкәрле сәй эсерерһегеҙ. Ә һеҙ, Асия Рәшитовна, барығыҙ бүлмәгеҙгә, бер аҙ ял итеп алығыҙ.Һуңғараҡ һөйләшербеҙ.Тәүҙә тынысланығыҙ...\nҺаман да сығып китмәй торған Зөлфиә апай уларға ҡарамай ғына өндәште:\n- Теге ҡатындың ире баянан бирле тәҙрә янынан китмәй урала. Ҡатынымды ҡотламайынса ҡайтып китә алмайым, тип үтенә...\n- Ярай инде, ял итһен, йоҡлай бирһен ҡатыны. Уянғас ҡына әйтерһегеҙ, - тине табибә.\n...Эй, был ваҡыт даръяһы! Әҙәм балаһын төрлө ваҡ-төйәге, алдатҡыс мәшәҡәттәре, ығы-зығыһы менән әүрәтеп, һиҙҙермәй аға ла аға. Фәймә лә әле генә бала табыу йортонан сыҡҡан кеүек ине, ҡараһана, малайына өс йәш булып та киткән, имеш. Ҡыҙы ла апаруҡ ҙурайҙы хәҙер, ҡул араһына инеп, әсәһенә арлы-бирле ярҙам итергә эшкинде. Аталары, шаяртҡылап, тағы ла бәпәй алыу, малайына ла, ҡыҙына ла иш кәрәклеге тураһында һүҙ ҡушҡылай башланы, ләкин ҡатыны был турала ишетергә лә теләмәне.Теге ваҡыттағы хәлдәр шул тиклем йөрәгенә уйылып ҡалған, хатта бер-ике йыллап төштәренә инеп , һаташып ыҙаланы.\nБәпәй тапҡандан һуң, аңына килгәс, ғәрләнеүҙән дә, дауаханалағы ҡатындар, шәфҡәт туташтары алдында оялыуҙан да нисек өҙгөләнеүҙәре күҙ алдына килде. Ярай әле, бүлмәлә бергә ятҡан ҡатындар өсөһө лә олораҡ ине, уның күңелен аяп һүҙ ҡуйыртманылар. Ә бына Рәсимә Маратовна, уңайын килтереп, күҙгә-күҙ ҡарап үҙе менән генә һөйләште: эште тәрәнгә ебәргеһе килмәй ине. Бер аҙнанан ғына отпускаға китергә тора, ә бынауындай сетерекле хәл уға әлегә кәрәкмәй... Әгәр Фәймәнең дә, бәпәйенең дә хәлдәре һәйбәт булһа, уҙа ҡалһа дүрт-биш көндән ҡайтып китәсәктәр, ә бындағыларға эшләргә лә эшләргә... Шуға Фәймәнең дә ыңғайына һыпырҙы, Асияны ла эш бүлмәһенә индереп әсәйҙәрсә орошоп алды. Аҙна һайын уҙа торған кәңәшмәлә иһә, шундай ауыр осраҡта юғалып ҡалмауы, стресс хәлендәге ҡатын менән йәш баланың ғүмерен ҡотҡарып ҡалғаны өсөн рәхмәт белдерҙе...\nФәймәнең бәхетенә, ул дауахананан сығып киткәнсе, Асияның сменаһы тура килмәне. Илһамының малайлы булыу бәхетенән түбәһе күккә тейҙе: ҡатыны өсөн өлтөрәп кенә торҙо, нығынғансы ҡулына эш тейҙертмәне, бәпәйҙе эштән ҡайтыу менән ҡулына ала ла йоҡлап киткәнсе төшөрмәй. Йәш бәпәй менән ығы-зығы яйлап-яйлап дауаханалағы күңелһеҙ ваҡиғаларҙы тоноҡландыра төштө. Ауылда тормош ағышы күпкә яйыраҡ, тынысыраҡ шул.\nБер мәл шулай, күршеләрҙә аш мәжлесе барышында, ирҙәр барыһы ла тышҡа берәрҙе көйрәтергә сығып киткәс, ҡатындар араһында әлегә лә баяғы бәпәйләү тураһында һүҙ сығып китте.Иркенләгән ҡатындарҙың теле сиселде – кем ни рәүешле ауырыған, нисек тапҡан – оҙон һүҙгә төшөп киттеләр. Хәбәрҙәренә ҡолаҡ һала-һала йөрөгән Фәймә, Асия Рәшитовнаның исеме сыҡҡас, түрбаштан сығып шым ғына диван ситенә терәлде.\n- Наконец-то, ул да кейәүгә сыҡты, - тип кемдеңдер һүҙ ташлауы булды, һүлпәнәйә төшкән гәп баҙары тағы ла ҡыҙып китте.\n- Эйе, игеҙәк ҡыҙҙары бар икән, - тип һүҙ дилбегәһен нығытып үҙ ҡулына алды, ҡунаҡ башынан алып барыһын да үҙ ауыҙына ғына ҡаратып ҡуйған Миңлегөл.\n- Апайым бергә эшләй бит уның менән.Бөтә дауахананы аяҡҡа баҫтырҙы, ти... Уның һөрәнләүе-ҡысҡырыуы!.. Баш врачты өйөнән саҡыртып алғандар аптырағас. Саҡ ҡына сабыр итеү, нейтеү юҡ, әй... Тәгәрәп-үкереп йөрөнө, ти, хатта коридор яңғырап торған... Палаталағы ҡатындар көлөшөп бер булғандар инде.\n- Ауырлы ҡатындарҙың күрмәгәнен күрһәтә торғайны, төшкән инде үҙенә рәнйеүҙәре, - тип ҡуйҙы кемдер, ғәмһеҙ генә.\n- Эйе, апайым да шулай, ти. Хәҙер үҙе әсәй булғас, белде инде нисек икәнен... ”Ошонан имен-аман ҡотолһам, иремде яҡын да юлатмайым”, - тип әйтә, ти...\nҠатындар геү килеп көлөшөп алдылар.\n- Һей-й-й, онотола ул аҙаҡтан... Мең ләззәттең бер ҡыйыны була инде...\n- Кит, биғәләш, ирҙәр ишетеп ҡалһын шунан... Күҙеңде лә астырмаҫтар, лаҡап итеп эләктереп алырҙар шунан...\n- Ҡара әле, уҡыған врачтар шулай ауырығас, беҙгә ней һан, ибет...\n- Эйе шул, бына мин...\nҠатындар тағы ла яйлап үҙ хәбәрҙәренә күстеләр, ә Фәймә еңел тын алып ҡуйҙы. Нисектер яурынын ошоға тиклем аҫып торған бер йөктө алып ташланылармы ни! Бына бит, Асия ла көтә торғас, үҙ тиңен тапҡан. Йәшәй килә төрлөһөн күреп, аҡыл йыйып, тәжрибә туплаған хәҙерге Фәймә уны шул тиклем аңлай... Тиң-тоштарының парлы-парлы булыуын күреп, башҡалар бәхетенә көнләшеп, үҙ бәхетенә юл быуған бит бахыр ҡыҙыҡай... Ҡарт ҡыҙ рәтендә ҡалыу ҡурҡынысы ла күңелен ҡатырғандыр инде, шуға ауырлы ҡатындарҙы аңламау ғына түгел, күрә алмау дәрәжәһенә еткәндер инде. Эсенән генә:”Мин һине ғәфү итәм.Мин һине кисерәм, Асия”, - тип ҡабат-ҡабат әндәште ул һәм йөрәгенең ҡараңғыраҡ бер мөйөшөндә нисәмә йылдар буйы боҫоп ятҡан ауыр хистең томан ише генә таралыуын тойҙо. Еңеләйеп, яҡтырып киткән кеүек булды хатта, эстән аҡ нур бөркөлдөмө ни!Ундағы был үҙгәреште янындағылар ҙа һиҙҙе.\n- Был шымтояҡ та өндәшмәй генә йөрөй-йөрөй ҙә кешегә һиҙҙермәй генә бәпәйләй торған әле. Илһамың заказ бирмәнеме өсөнсөгә?\n- Эйе шул, тегеләрең ҙурайҙы бит...\n- Ҡара уны, балаларҙың йәш араһы ҙур булһа, үҫтереүе ауыр була. Бер-береһен көтөшмәйҙәр ҙә, аңламайҙар ҙа...\n- Һуҙылып йөрөмә, аҙаҡтан ҡыйын була.Барыбер икәү менән ҡалмайығыҙ...- тип төрткөләй башлаған ҡатындарға ҡарап Фәймә йылмайып ебәрҙе.\n- Йә-йә, киттеләр инде...Әйҙәгеҙ, сәй яңыртып эсәйек, ана, ирҙәр ҙә инеп килә, - тип оҫта ғына итеп һүҙҙе икенсегә бороп ебәрҙе...


Төндәлектәр. Ҡәһәр һуҡҡан ХVIII быуат. Яҙмыштарҙы хәл иткән имтихан.\n6 Февраль 2020, 14:08\nӨлкән курстыҡылар беҙгә һауалы төҫтә: “Уҡығыҙ, уҡығыҙ! Барыбер файҙаһы булмаясаҡ, бер-икәүегеҙ тороп ҡаласаҡ, икәү-өсәүегеҙ ҡыуыласаҡ”, – тип ҡурҡытып торғанда ла ҡалтырана-ҡалтырана белем эстәгән булабыҙ.\nЙыш ҡына Ғайса Хөсәйеновтың “Ҡанлы илле биш” романын яңынан уҡып, ХVIII быуаттағы ваҡиғаларҙы ҡайтанан кисерәм һәм хәҙереге көндәргә әйләнеп ҡайтам.\nБылтырғы яҙмаларымдың береһендә ХVIII быуат урыҫ әҙәбиәте хаҡында әйтә биреп ҡуйғайным. Сөнки юғары курстағылар беренселәрҙе ошо фән менән ҡоттарын осора торғайнылар.\nБеренсе семестрҙа уҡыған урыҫ халыҡ ижадынан һуң (урыҫ фольклорын беҙ атай урынына күргән Иван Егорович Карпухин төшөндөрә торғайны) ХVIII быуат урыҫ әҙәбиәте иҫке славян теле менән ҡуша теш үтмәҫлек һымаҡ тойола ине. Ҡыҙыл күн тышлы ҡалын китапҡа беҙ ҡурҡыу ҡатыш ихтирам менән ҡарайбыҙ.\nӘ Яңы йыл алдынан икенсе курстан биш студентты, ошо фәндән өлгәшмәгәндәре өсөн, беҙҙең курсҡа ҡайтанан төшөрөп ултырттылар. Беҙҙең төркөмдән икәү имтихандарҙы ла биреп тормай ҡайтып китергә мәжбүр булды. Ләкин ХVIII быуат әҙәбиәтенең ҡорбандары бының менән генә сикләнмәне. Ваҡиғалар ҡуйырғандан-ҡуйырҙы һәм онотолмаҫлыҡ фажиғә менән тамамланды...


Абилимпикс-2018 - Bash.News\nМәскәүҙә мөмкинлелеге сикләнгән кешеләр араһында профессиональ оҫталыҡ буйынса дүртенсе милли чемпионат үтте. Башҡортостан данын бәйгелә төбәк этаптарында еңеү яулаған 40 кеше яҡланы. Улар өс категория - уҡыусылар, студенттар һәм 25 төр буйынса белгестәр.\nЧемпионат һөҙөмтәләре буйынса республика вәкилдәре дөйөм команда беренселегендә икенсе баҫҡысҡа күтәрелде. Яҡташтарыбыҙ 6 алтын, 9 көмөш һәм 6 бронзаға лайыҡ булды. Республика командаһын уңышлы сығыштары менән Радий Хәбиров тәбрикләне.\n"Башҡортостан "Абилимпикс" тип аталған Рәсәйҙең уникаль беренселегендә икенсе урын алды. Әгәр ҙә һеҙ был турала ишетмәһәгеҙ, көслө һәм һәләтле кешеләр менән танышыуға бер аҙ ваҡыт бүлегеҙ. Ысын күңелдән команданы ҡотлайым һәм уларға ярҙам итеүселәргә ҙур рәхмәт белдерәм!" - тип яҙған Башҡортостан етәксеһе социаль селтәрҙәге сәхифәһендә.\n"Башҡортостан ҡыҙы" - иң яҡшы журнал\n12:19, 20 сен\nРеспублика автоинспекцияһы бөгөн көсәйтелгән тәртиптә эшләй\n10:34, 20 сен


Халыҡ-ара балалар уйындарында 2 меңгә яҡын спортсы ҡатнаша » "Урал" гәзите\n– Беҙ уйындарҙа 1,5-2 мең спортсы ҡатнашыр, тип көтәбеҙ. Ҡунаҡтарҙы ҡабул итеү күҙлегенән был беҙҙең өсөн нормаль күренеш, – тине төбәк етәксеһе. – Инфраструктурабыҙҙың күп һандағы ҡунаҡтарҙы урынлаштыра алыуын яҡшы беләһегеҙ. Беҙ көйәрмәндәрҙе, оҙатыусыларҙы, ата-әсәләрҙе иҫәпкә алып ике, хатта өс тапҡырға күберәкте ҡабул итә алабыҙ.\nРичард Смит үҙенең сәфәре барышында спорт, шулай уҡ инфраструктура объекттарында, шулай уҡ ҡунаҡханаларҙа булыуын билдәләне.\n– Беҙ 1,5-2 мең ҡатнашыусыны көтәбеҙ. Мин VIP-ҡунаҡтарҙы урынлаштырыу күҙ уңында тотолған ҡунаҡханаларҙы ҡараным. Бында бер нисә һәйбәт ҡунаҡхана төҙөлгән, 2015 йылда, буғай, – тине Ричард Смит. – Булып өлгөргән барлыҡ объекттар менән ҡәнәғәтмен.


10:50, 26 август 2013 версияһы\n13 байт өҫтәлгән , 7 лет назад\n10:49, 26 август 2013 версияһы (төҙәтеү)\n10:50, 26 август 2013 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\nБиблия – [[йәһүҙелек|йәһүд]] һәм [[христианлыҡ|христиан]] диндәрендә Изге Китап сифатында ҡанунлаштырылған яҙмалар йыйынтығы. [[Ислам]] Библияны Изге Катап булараҡ таный, ләкин уны «көфөр» йәғни боҙолған тип таный. Библия Иҫке Ғәһет (ҡануни закондар −Тәүрат, Ветхий Завет) һәм Яңы Ғәһет (4 Инжил һәм апостл ғәмәлдәренән тора, Новый Завет) тип аталған өштәрҙән тора. Беренсеһе христиан дине барлыҡҡа килгәнсе үк яҙылған китаптарҙы берләштерә, ул Б.Э.Т III быуатта яҙылған.\nИҫке Ғәһед 3 бүлектән тора. «Ҡанун» (йәһүдсә – [[Тора]]) тип аталған беренсе бүлектә [[Муса (пәйғәмбәр)|Муса пәйғәмбәрҙең]] 5 китабы, икенсе – «Яҙмалар» («Писания») бүлегендә йәһүд халҡының боронғо тарихын бәйән итеүсе 13 китаптан керә, өсөнсө – «Зәбүр» («Пластырь») бүлегендә христиандарҙа һәм йәһүдиҙәрҙә ғибәҙәт ҡылыуҙың мөһим бер өлөшө булып торған дини шиғырҙар тупланған. Иҫке Ғәһет ун бер йәһүд пәйғәмбәр асыштарын бәйән ителгән «Пәйғәмбәрҙәр» китабы менән йомғаҡланған. Йәһүҙиҙәр Иҫке Ғәһедтең йәһүд телендәге текстын изге тип иҫәпләй. Христиандар иһә Б.Э.Т II быуатта Александрия ҡалаһында тәржемә ителгән тексты (уның төҙөлөшө һәм тексты йәһүдиҙәрҙекенән бер аҙ айырала) ҡануни тип таный. Иҫке Ғәһет [[латин телелатинтеле|латин]], боронғо славян һ.б. телдәргә [[грек теленәнтеле]]нән тәржемә ителгән. Яңы Ғәһет фәҡәт христиандарҙа ғына изге булып һанала. Ул 27 китаптан – [[Ғайса]]ның тормошо һәм тәғлимәте, Изге апостол ғәмәлдәре менән бәйән ителгән 4 Инжилдән (Евангелие; мәғәнәһе – «изге хәбәр»), апостолдарҙың 21 хатынан һәм Иоанн Богослов асышынан ғибәрәт. Яңы Ғәһедтең тексты грек телендә яҙылған.\n[[Рус православие сиркәүе]] Библияның [[XI быуаттабыуат]]та Кирил һәм Мефодий тарафынан тәржемә ителгән боронғо славян телендәге текстын файҙалана. Христиан динендәге башҡа милләт вәкилдәре үҙ теленә тәржемә иткелгән Библияны ҡуллана. Библияны рус теленә [[XXI быуат]] башында тәржемә итә башлайҙар. 1810 йылда Яңы Ғәһет тәржемә ителә. Шулай ҙа уның 1860-70 йылдарҙағы тәржемәһе – «Синодаль» ғына сиркәү тарафынан рәсми рәүештә раҫлана, уна урыҫ протестанттары ла ҡаллана.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/405720 ҡабул ителгән


Туризм менән ҡыҙыҡһыныусы ғаиләләр махсус конкурста ҡатнаша ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТуризм менән ҡыҙыҡһыныусы ғаиләләр махсус конкурста ҡатнаша ала\n“Иң яҡшы ғаилә туристик маршруты” республика конкурсына эштәр ҡабул итеү дауам итә.\nБәйгенең маҡсаты – ғаилә туризмын үҫтереү, ҡыҙыҡлы тәбиғи объекттарҙы асыҡлау, маршрутта тыуған яҡты өйрәнеү эштәрен алып барыу, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, балаларҙы һәм ата-әсәләрҙе тыуған яҡты әүҙем өйрәнеүгә ылыҡтырыу.\nКонкурста туризм үҙәктәре, туристик клубтар, секциялар, йәш турист станцияларының ярҙамы менән республиканың ғаилә туристик төркөмдәре ҡатнаша ала.\nҒаилә туристик сәйәхәте отчетын 2010 йылдың 20 ғинуарына тиклем БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығына, БР Мәғариф министрлығына һәм БР Турист-спорт үҙәгенә ебәрергә. Адресы: 450008. Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10, тел/факс (347)251-57\nЕңеүселәр кубок һәм грамоталар менән бүләкләнеләсәк. Конкурсты ойоштороусылар - БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы, БР Мәғариф министрлығы һәм БР Турист-спорт үҙәге.


Рөстәм Шаһыбалов ниңә концерт ҡарамай? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Рөстәм Шаһыбалов ниңә концерт ҡарамай?\n01.02.2019 Рөстәм Шаһыбалов ниңә концерт ҡарамай?\nйәки Халыҡ йырҙарының киләсәге бармы?\nРөстәм ШАҺЫБАЛОВ – башҡорт эстрадаһындағы әүҙем йырсыларҙың береһе. Ул Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының “Каруан” төркөмөндә эшләй, яңғыҙ йырсы булараҡ та тамашасыларҙы ҡыуандыра, баш ҡалала үткән концерттарҙа ла йыш сығыш яһай. Бөгөн Әбйәлил егете үҙенең тамашасыларын филармонияның Ҙур залына йыйып, шәхси концерты менән ҡыуандыра. Мәшәҡәтле мәл булыуына ҡарамаҫтан, ул бер аҙ ижад хаҡында әңгәмәләшеп алырға ваҡытын бүлде.\n– Рөстәм, һинең тамашасың булараҡ, матур репертуарыңды билдәләп үтер инем. Йырҙарың мәғәнәле, моңло, күңелгә яҡын булыуы менән айырылып тора.\n– Оҡшамаған йырҙарҙы йырлай алмайым. Һәр йырсы, репертуарына алырҙан алда, йырҙы күңеленә һеңдерергә тейеш. Әгәр ундағы хистәр, фекерҙәр үҙеңә тап килмәй икән, нисек итеп уны тамашасыға еткерергә?! Әлбиттә, сценарий буйынса ҡуйылған ҡайһы бер концерттарҙа кәрәк булған өсөн генә ниндәйҙер йырҙарҙы башҡарырға тура килә. Әммә уларҙы репертуарыма алмайым, кәрәк урында ғына йырлайым. Һәр кем репертуарҙы үҙ мөмкинлегенә һәм зауығына ҡарап һайлай. Минең күңелемә моңло йырҙар ауаздаш.\n– Хәҙер интернет селтәре тәнҡит ояһына әүерелде. Күберәк түрәләргә һәм ижад кешеләренә “эләгә”. Һине, йырҙарыңды юҡҡа тәнҡитләһәләр, яуап яҙаһыңмы?\n– Бөтә кешегә лә оҡшап бөтөп булмай. Шуға күрә интернет киңлектәрендәге кире хәбәрҙәргә, фекерҙәргә иғтибар итмәйем. Мәҫәлән, яңы йырымды йөҙ кеше яратҡан осраҡта ла, оҡшатмаған кеше лә табыласаҡ.\n– Башҡа йырсыларҙың концертына йөрөйһөңмө?\n– Барам, тик ҡарамайым. Ышанаһығыҙмы, юҡмы, тыныс ҡына залда ултыра алмайым. Сәхнә арты тормошона ныҡ өйрәнгәнмен, хатта ҡатнашмаһам да, концерт мәлендә артистар араһында йөрөйөм.\n– Һин – халыҡ йырҙарын да оҫта башҡарған артист. Башҡорт халыҡ йырҙарын йырлай алмаған йырсы йырсы түгел, тигән фекер менән килешәһеңме?\n– Килешеп етмәйем. Әгәр халыҡ йырын йырлай алмайһың икән, рәхим ит – эстрада йүнәлештәре бик күп. Үҙ стилеңде табып, башҡарырға мөмкин. Әлбиттә, йырсының халыҡ йырҙарын йырларлыҡ моңо, тауышы, таланты бар икән, ул йәне теләгән әҫәрҙе йырлай аласаҡ. Хәҙер заман үҙгәрҙе, артистар күп, эстрада сәнғәте бай. Махсус белеме булмаған йырсылар ҙа бар.\n– Тимәк, һинең йырсыларға талаптарың ҡаты түгел...\n– Йырсыларҙың да төрлөһө бар. Әле әйтелгән фекерем, ауыл мәжлесендә йырлаған һәр кем ҙур сәхнәгә сығырға тейеш, тигәнде аңлатмай. Һәр эштә профессионализм кәрәк. Шулай ҙа ҡайһы саҡ шундай таланттар осрай, хатта 4 – 5 йыл махсус белем алған йырсыларҙы ла уҙҙыра. Исемләп әйткем килмәй, әммә фонограммаға ғына йырлаған артистар ҙа күп. Ниндәй генә концертты алып ҡарама, мотлаҡ “фанерщик”тар сығыш яһай. Әгәр һин үҙеңде йырсы тип һанайһың икән, тамашасыны алдама. Ярай, ул бер-бер артлы 6 – 7 йыр йырлаһа, уның бер нисәһенә ташлама яһарға булыр ине. Ҡайһы бер концерттар баштан алып аҙағына тиклем тамашасыны алдауға ҡоролған.\n– Был күренеш нимәнән килә: йырсының тауышы юҡмы, әллә үҙ-үҙенә ышанмаймы?\n– Йырлай белмәгәндәр ҙә осрай. Шулай ҙа был башлыса үҙ-үҙеңә ышанмауҙан килә. “Плюс”ҡа йырлау зарарлы ғәҙәт ул. 2 – 3 мәртәбә шулай сығыш яһанымы, ғәҙәтенә инеп китә. Ҡаушау, ҡурҡыу барлыҡҡа килә, ышаныс юғала, шунлыҡтан тағы-тағы “плюс” менән сыға. Берәй ваҡыт тере тауышҡа йырлағыһы килһә лә, йырлай алмаясаҡ. Уның менән бик һаҡ булырға кәрәк. Мин үҙем дә, “Каруан” төркөмө менән дә концерттарҙы тотошлай тере тауышҡа йырлайым. Күптән “фанера”ны туҡтатыу тураһында һүҙ бара, әммә дәүләт кимәлендә хәл итмәй тороп, был күренеште бөтөрөп булмаясаҡ.\n– Ә һин сәхнәлә ҡаушайһыңмы? Тере тауыш менән тулҡынланыу ныҡ һиҙелә бит...\n– Артист кеше һәр саҡ тулҡынлана, ни тиһәң дә, йөҙәрләгән кеше алдына сығып баҫаһың бит. Йырсы булыу еңел түгел: тауыш матур яңғыраһын, һүҙҙәр онотолмаһын, сәхнәлә үҙеңде матур тоторға – быларҙың береһен дә хәтерҙән сығарырға ярамай. Эшләй-эшләй ҡаушауҙы еңергә өйрәндем. Тәүге йылдарҙағы кеүек, тубыҡтар ҡалтырап, баш эйергә лә онотоп, сәхнә артына сапмайым (көлә – авт.). Көтөлмәгән хәлдәрҙе лә үткәрә беләм. Йыш ҡына, айырыуса яңы йырҙың өсөнсө куплетын онота торған холҡом бар. Был осраҡта тәүгеһен ҡабат йырлайым.\n– Йырсылар тауышын һаҡлар өсөн туңдырма ашамаҫҡа, тәмәке тартмаҫҡа тейеш, тиҙәр...\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, мин ул яҡтан гонаһлымын. Тәмәкене ташларға көс етмәй. Улым Илдан балалар баҡсаһынан алып ҡайтҡан һайын туңдырма һорай, уға алғанда үҙемде лә онотмайым. Рәхәтләнеп, тәмләп ашайбыҙ. Ә бына көнбағыш ашамайым, ул, ысынлап та, тауышҡа кире йоғонто яһай. Һалҡын көндәрҙә мотлаҡ башыма бүрек кейеп, муйынға шарф урап йөрөйөм. Һалҡын алдырырға ярамай.\n– Ә ауырыған килеш сәхнәгә сығырға тура киләме?\n– Эйе. Тауыш бөтөнләй бөтмәһә, йырып сығырға була. Йырсыларҙы бит шуның өсөн уҡыталар. Тымау, ангина, тамаҡ шешеүе бер нисә йырҙы башҡарырға ҡамасауламай. Һау саҡтағылай рәхәтләнеп, кинәнеп йырлап булмай, әлбиттә, шулай ҙа оятҡа ҡалмаҫлыҡ итеп сығыш яһай алам.\n– Йырсы булыу һинең бала саҡ хыялың инеме?\n– Бала саҡта хыялдар күп була бит ул. Атайым мәҙәниәт йорто мөдире булып эшләгәс, ғаиләбеҙ менән концерттарҙа, кисәләрҙә һәр ваҡыт ҡатнашып йөрөнөк. Әсәйем дә, атайым да йырланы. Халыҡ йырҙарын атайымдан өйрәндем. Махсус ултырып өйрәтмәне ул. Көн һайын уның йырлағанын ишеткәс, күңелгә һеңде, үҙем дә уларҙы йырлай башланым. Ә әсәйем композиторҙарҙың йырҙарын өйрәтте. Сәхнәгә ылыҡтым: бейеү ансамбленә, ҡурай түңәрәгенә йөрөнөм. “Әбйәлил йондоҙсоҡтары” тигән конкурста ҡатнашып, йыр буйынса 2-се урын алып ҡайтыуым иҫтә ҡалған. Мәктәпте тамамлап, ҡайҙа барырға, тигән һорау алдында торғанда, әсәйем Өфө сәнғәт училищеһына барып ҡарарға тәҡдим итте. Имтихандарҙы уңышлы тапшырып, вокал бүлегендә, Вәхит Хызыров класында уҡый башланым.\n– Профессиональ йырсыларҙы классик йырҙар, опера ариялары йырлатып әҙерләйҙәр. Ябай ауыл малайы булараҡ, уларҙы нисек ҡабул иттең?\n– “Ҡайҙа килеп эләктем мин?” – тип аптыранған ваҡыттар күп булды. Опера сәнғәте минең өсөн түгел, уға һаман да битарафмын. Башҡорт халыҡ йырҙарын яратам. Юғары сәнғәт өлгөһөн ситтән эҙләргә кәрәкмәй, улар үҙебеҙҙә бар. Училищеның академик йырлау бүлеген тамамлағас, Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға индем. Беренсе курстан һуң, уҡытыусым Миләүшә Мортазина менән һөйләшеп, халыҡ йырҙары йүнәлешендә уҡыуҙы дауам иттем.\n– Тик халыҡ йырҙарын ғына йырларға теләгең юҡмы?\n– Бик теләп йырлар инем, әммә замандың үҙ талабы. Башҡортостандың баш ҡалаһында бит халыҡ йырҙарынан ғына торған концерттар ҡуйылмай, сөнки тамашасы йөрөмәй. Был – бөгөнгө көндөң оло проблемаһы. Киләсәктә ул йырҙарҙы тыңлар кеше булырмы? Халыҡ йыры юғала икән, ғөрөф-ғәҙәттәр, тел, тарих онотоласаҡ. Декабрь айында данлыҡлы йырсы Абдулла Солтановтың юбилей кисәһе шул тиклем матур үтте, унда бик теләп ҡатнаштым.\n– Шулай ҙа төрлө конкурста халыҡ йырҙары менән йәштәр ҡатнашып тора...\n– Былтыр, 2002 йыл еңеүсеһе булараҡ, мине “Ирәндек моңдары” конкурсына сығыш яһарға саҡырҙылар. Йәш таланттар менән танышыу маҡсатында, конкурс программаһын ҡараным. Унда бәйгеселәр башлыса бер үк йырҙарҙы башҡара. Эҙләнеү, һирәк башҡарылған йырҙарҙы өйрәнеү юҡ. Бәйге өсөн, тип кенә халыҡ йырын йырларға ярамай. Мин концерттарыма һирәк башҡарылған йырҙарҙы алырға тырышам. Халҡыбыҙ мираҫы ҙур, уны тамашасыға еткереү – беҙҙең бурыс.\n– Репертуарың тураһында һөйләшеүгә әйләнеп ҡайтҡанда, йырҙарыңды тыңлап, һине донъяның әсе-сөсөһөн күп татыған, етди кеше тип уйларға була.\n– Шаяртырға ла яратам, кеше шаяртыуҙарын да аңлайым, тик сама тигән нәмәне оноторға ярамай. Тормош ауырлығы күрелмәне, Аллаға шөкөр, бәхетле кешемен. Шулай ҙа йәшләй генә Өфөгә килеп, үҙ урыныңды табыу еңел булманы. Ғаилә, үҙ донъяңды ҡороу, торлаҡ мәсьәләһен хәл итеү– мәшәҡәттәр етерлек. Училищела уҡығанда ғына атай-әсәйҙән ярҙам алдым, артабан, ир-егет булараҡ, үҙемде үҙем ҡарарға тейешмен, тигән маҡсат ҡуйҙым. Был мәшәҡәттәрҙән тыш ижад итергә, үҙ тамашасыларыңды табырға, танылыу яуларға ла кәрәк ине. Булдыра алған тиклемен атҡарып сыҡтым. Артабан да тура юлдан тайпылмай, ауырлыҡтар булһа, бирешмәй йәшәргә насип итһен.\nАртист тормошо ла еңелдән түгел. Һөнәремде яратам ул, тик юл йөрөү мәшәҡәттәре бер аҙ йонсотто. Тәгәрмәстә йүгергән тейен кеүек тойолоп китә. План буйынса концерттар күп, улар араһында – репетициялар, гастролдәр, сығыштар. Кешеләр ял иткәндә эшләйбеҙ. Ярай беҙ, йәштәр, киләсәккә өмөт итеп йәшәйбеҙ. Ә бит ғүмерҙәрен сәхнәгә арнап, атҡаҙанған исемен ала алмайынса, хаҡлы ялға китеүселәр бар. Уларҙың яҙмышы бына, ысынлап та, аяныслы.\n– Тыуған яҡтарыңа концерт менән ҡайтҡаның бармы?\n– Теләк ҙур, әлегә мөмкинлек юҡ. Эш графигы тығыҙ булғас, үҙебеҙ теләгән яҡтарға гастролгә сыға алмайбыҙ. Ауылдаштарым атайымды хаҡлы ялға бик ҙурлап оҙатты. Мәҙәниәт йортонда матур кисә ойошторолдо. Һуңғы тапҡыр ауыл халҡы алдында шунда сығыш яһағайным. Алла бирһә, булыр, тип ышанам. Бәлки, бөгөнгө концерт программаһы менән Әбйәлил яҡтарына юл төшөр...\n– Уй-ниәттәрең тормошҡа ашһын, Рөстәм. Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт!


Башҡорт театрында яңы герой - Bash.News\nБашҡорт театрында яңы герой\nБашҡорт театрында яңы герой https://bash.news/news/84793_bashort_teatrynda_yay_geroj\nСтәрлетамаҡ театр-концерт берләшмәһе йәнә тамашасы иғтибарына ҙур премьера әҙерләй. Был юлы ижади коллектив яҙыусы, тарихсы Спартак Ильясовтың ижадына мөрәжәғәт иткән. Премьера 29 һәм 30 ноябргә билдәләнгән. Сәхнә әҫәре булараҡ ижад ителгән роман ысын тормоштан алыныуы менән үҙенсәлекле. Ул Бөйөк Ватан һуғышы һалдатының фажиғәле яҙмышы хаҡында. Уны ҡасандыр халыҡ "Биғылый" тип йөрөткән. Проза һәм сәхнә әҫәре лә ошо исем менән аталған.\nСпартак Ильясов, "Биғылый" романы авторы: “Биғылый” романы өҫтөндә эшләү, беренсенән, сәхнә әҫәре итеп эшләнгән әҫәр түгел. Ул һаман да яҙылып бөтмәгән. Биғылыйҙар йәшәгән шарттар, мөнәсәбәт һ.б. Меңләгән һорауҙар килеп баҫасаҡ”.\nАвтор әйтеүенсә, драма театр коллективы өсөн ҙур яңылыҡ булып тора. Герой яҙмышын сәхнә кимәленә сығарыу әҫәрҙең әһәмиәтен тағы ла көсәйтә. Ул бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ тип ышана ижади коллектив. Әйткәндәй, Спартак Ильясовтың "Биғылый" китабының исем туйы былтыр Өфөлә үткәйне. Ул саҡта әҫәрҙе фильм итеп үҫтереү идеяһы күтәрелде. Һөҙөмтә оҙаҡ көттөрмәне. Тәүгеләрҙән булып стәрлеләр тотондо. Премьераға тиклем һанаулы ғына көндәр ҡалды. Әлеге ваҡытта репетициялар менән бергә сәхнә декорацияһы, костюмдар әҙерләнә.\n«Башҡортостан тарихы биттәре» марафонын Стәрлебаш районы дауам итә\n23:26, 11 сен\n«Беренсе республика» фильмы БСТ каналында күрһәтеләсәк\n21:52, 11 сен


Бөгөн 1 сентябрь – белем көнө - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспублика мәғариф министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, төбәктә уҡыусылар һаны 460 меңгә етә. Балалар баҡсаһына йөрөүселәр һәм колледж-институттары студенттарын, тәрбиәселәр, уҡытыусыларҙы иҫәпкә алғанда, әле белем биреү өлкәһенә 1 миллионға яҡын кеше йәлеп ителгән. Бөгөн республиканың барлыҡ мәктәптәрендә лә Белем көнө уңайынан тантаналар үтә. Беренсе синыфҡа быйыл 52 мең уҡыусы бара. Үткән йыл менән сағыштырғанда балалар һаны 13 меңгә күберәк.\nРеспублика етәксеһенән асыҡ дәрес\n01 сентября Ҡорбан байрамына арналған төп саралар Ләлә мәстендә үтте\n01 сентября Изге ғәмәл


Республика етәксеһе Әбйәлил районында һабантуйҙа ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика етәксеһе Әбйәлил районында һабантуйҙа ҡатнашты\n15:30, 16 июня 2014 Йәмғиәт\nӘбйәлил районында һабан байрамы уҙҙы, унда республика етәксеһе ҡатнашты. Рөстәм Хәмитов ауыл эшсәндәрен сәсеүҙе тамамлау менән ҡотланы һәм иң яҡшы хеҙмәткәрҙәргә дәүләт һәм ведомство наградаларын тапшырҙы.\n«Әбйәлил ере хозур тәбиғәте менән генә түгел, ә иң мөһиме – иҫ киткес, талантлы һәм эшһөйәр, изге һәм ҡунаҡсыл кешеләре менән бай. Тап бында быуындарҙың, мәҙәниәттең һәм дәүерҙәрҙең ныҡлы бәйләнеше һиҙелә», — тип билдәләне төбәк етәксеһе. — «Район уңыштарында бөтә республика уңышы сағыла. Бында килер алдынан төҙөлөш урындарын ҡараным. Оҙаҡламай – быйыл көҙ яңы балалар баҡсаһы асыласағын беләм. Юл, һыу үткәргес, бөтә кәрәкле объекттар төҙөлөшө бара». Властың төп маҡсаты – «кешеләргә ярҙам итеү, улар яҡшы йәшәһен, кәйефтәре күтәренке, эш хаҡы лайыҡлы, перпектива һәйбәт булһын өсөн барыһын да эшләү».\nРеспублика етәксеһе Башҡортостандың Почет грамотаһын агроном Алексей Гусевҡа тапшырҙы. «БР атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре» исеме менән малсы Айрат Ғәликәев бүләкләнде. «БР атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исеме Амангилде ауылы Мәҙәниәт йорто художество етәксеһе Дәүләт Ҡадыровҡа бирелде. Хеҙмәт ветераны Фәрит Яҡупов «Рәсәйҙең агросәнәғәт комплексын үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн» РФ Ауыл хужалығы министрлығының алтын миҙалы менән наградланды.\nТеги: бр президенты,һабантуй