Мәжит Ғафури музейында Һиндостан ҡунаҡтары булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәжит Ғафури музейында Һиндостан ҡунаҡтары булды\n9:48, 7 октября 2009 Йәмғиәт\nМәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейында Һиндостандан оло ҡунаҡтар булып китте. Улар — "Бөтә донья аңы уяныуы" халыҡ-ара конференцияһына нигеҙ һалыусы һәм уның етәксеһе Джагдиш Ганди әфәнде һәм Шишир Шривастава әфәнде. Башҡорт һәм татар әҙәбиәте классигы Мәжит Ғафури мираҫы һаҡланған йортта ҡунаҡтар Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты саҡырыуы буйынса ойошторолған дуҫтарса сәфәр сиктәрендә булды.Сит ил ҡунаҡтары музей экспозицияһы менән танышты, Мәжит Ғафуриҙың тормош юлы, уның ижады менән ҡыҙыҡһынды. Был хаҡта уларға музей директоры Фәнис Янышев бәйән итте.\n-Беҙҙең өсөн һеҙҙең республика менән танышыу, юғары уҡыу йорттары менән хеҙмәттәшлек итеү — оло мәртәбә, — тип үҙ тәьҫораттары менән бүлеште Ганди әфәнде,- Бәләкәй генә республикала төрлө халыҡтарҙың үҙ-ара килешеп һәм татыу йәшәүе беҙҙе хайран итте. Әгәр артабан да шулай йәшәһәгеҙ, һеҙҙең хаҡта бөтә донъяла беләсәктәр.\nГанди әфәнде әйтеүенсә, был сәфәр Башҡортостан тураһында уларҙың фекерен ҡырҡа үҙгәрткән һәм улар беҙҙең республика менән әүҙем хеҙмәттәшлек итергә әҙер.\nШулай уҡ ҡунаҡтар халҡыбыҙҙың йомарт һәм талантлы булыуын билдәләп үтте. Ә Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле концерты уларға айырыуса көслө тәьҫир иткән.\n— Университетта ла үтә талантлы студенттар уҡый.- тине улар.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УҒА ТИҢ ШӘХЕС ЮҠ, ЙӘКИ МӨХӘММӘТ БӘЙҒӘМБӘРҘЕҢ ИСЕМЛЕКТӘ БЕРЕНСЕ БУЛҒАНЫ - 2015 - Мәҡәләләр\nЯраталар ҙа инде Ҡушма Штаттарҙа төрлө рейтингтар төҙөү менән булышырға. Иң бай кешеләр рейтингы бар, иң ышаныслы автомобилдәр теҙеме, иң матур кешеләр, иң ҙур уңышҡа өлгәшкән музыканттар һәм башҡа төрлө исемлектәр…\nЭлектрон китапты уйлап сығарған американлы Майкл Харт бер көн баш ватырға тотона: "Миллиардлаған Ер шары йәшәүселәренән кем тарих ағышына иң мөһим йоғонто яһаған?". Ошо һорауға үҙ яуабын Харт 1978 йылда донъя күргән һәм 1992 йылда ҡабат баҫылып сыҡҡан "100 иң бөйөк кеше" энциклопедияһына индерә. Китапта күренекле шәхестәрҙең ҡыҫҡа биографияһы рейтинг системаһында бирелгән. Кешелек тарихына иң көслө тәьҫир итеүсене билдәләү ниәтен төп принцип итеп ҡулланған Харт, мәҫәлән, ғалимдың фән өлкәһен үҫтереүгә ғәйәт ҙур булышлыҡ иткәнен күҙ уңында тотоп, Исаак Ньютонды икенсе урынға ҡуя. Пенициллинды асҡан бактериолог Флемингты 43-сө урында табабыҙ, Колумб - 9-сы позицияла, Иосиф Сталин - 66-сы. Лао-цзы, Иоганн Бах, Фрейд, Кеннеди, Гомер, Елизавета I һәм башҡа шөһрәт ҡаҙанған әҙәм заттарын да күрергә мөмкин бында.\nӘ ниндәй арҙаҡлы исем иң юғарыла урынлашҡан икән? Беренселекте, белергә теләһәгеҙ, "уникаль тарихи шәхес" яулаған. Ул да булһа - Мөхәммәт бәйғәмбәр. Был факт "бәғзе китап уҡыусыларын ғәжәпләндерер, икенселәрҙең ризаһыҙлығын тыуҙырыр, - тип яҙа автор. - Ләкин Мөхәммәт (с.ғ.с.) тарихта берҙән-бер ошондай кеше, кемдең эшмәкәрлеге дини өлкәлә лә, донъяуи, фани юҫыҡта ла ғәҙәттән тыш уңышлы ине. Сығышы менән түбән социаль ҡатламдан булған был кеше, бөйөк донъя диндәренең береһенә нигеҙ һалды, ифрат ҙур уңыштарға өлгәшкән сәйәси лидер булып китте. Бөгөнгәсә, үлеменән һуң ун өс быуат үтһә лә, ғаләмдә уның ҡаҙаныштары шауҡымы ғәжәйеп ҡеүәтле".\nЫсын бөйөклөк ябайлыҡта, тиҙәр. Иҫәпһеҙ һынауҙарҙы үтеп, ауырлыҡтарҙы сабырлыҡ менән кисереп, изге миссияһын башҡарып, тауҙар бейеклегендәй дәрәжәләргә олғашты Бәйғәмбәребеҙ (с.ғ.с.). Тормош, ҡолас йәйеп, һәммә рәхәттәрен, байлыҡ-ниғмәттәрен яуҙырырырға әҙер ине, бар ерҙә ҡәҙер-хөрмәт көттө, данлы ҡалалар, ололап, тәхет башына ултыртырға ниәтләп, ишектәрен асты… Ләкин донъя ләззәттәрен үҙ итмәне Мөхәммәт (с.ғ.с.). Ябай йәшәйешен тамсы ла яҡшыртырға уйы булманы уның.\nБер көн Аллаһ рәсүленең өйөнә сәхәбәһе Ғүмәр (р.а.) килеп инә. Буш бүлмә, иҙәндә септә түшәк. Мөйөштә бер үлсәү арпа оно. Эргәһендә сөйҙә сүмес эленгән. Барлығы шул! Ғүмәр (р.а.) был ярлылыҡты күреп, илап ебәрә: "Византия хакимдары һәм Персия шаһтары хазинаға сумып йәшәйҙәр. Ә Аллаһ илсеһенең булған байлығы кипкән септәнән ғибәрәт!" "Ғаләмдә бар нәмә Аллаһы Тәғәлә бойондороҡлоғонда, беҙҙеке түгел. Ошо фани донъя нимәгә кәрәк миңә? Кешеләр йәйге көндә арып, ағас күләгәһендә бер аҙ ял итергә туҡтап, яңынан ҡуҙғалып киткән юлсылар һымаҡ бында", - тип яуаплаған Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм.\nБер нисә көн рәттән ут яғылмай торған замандар ғәҙәти хәл була Бәйғәмбәр ғаиләһе өсөн. Ҡарыны асҡан ваҡытта бер тапҡыр ҙа зарланыу һүҙҙәрен ысҡындырмай ул, киреһенсә, рәхмәтле булыуын белдереп, тәсбих әйтә Аллаһы Тәғәләгә. Ҙур байлыҡтар ҡулға килеп ингән мәлдәрҙә инде таң ҡалдырырлыҡ йомартлыҡ менән һуңғы тингәсә мохтаждарға тарата, ярлыларға өләшә, үтенгәндәргә ярҙам итә.\n"Бер әҙәм балаһының рухы ла хакимлыҡ итеү һынауына сыҙай алмай". Платондың быуаттар төпкөлөнән билдәле ошо һүҙҙәрендә хаҡлыҡ бар. Власть татлы емеш, әммә күңел өсөн зарарлы шул. Уның зәһәренән рухты паклыҡта һаҡлап ҡалыу - ысын мәғәнәһендә мөғжизә. Бөйөктәрҙән-бөйөктәр генә атҡара алған кәрәмәттер ул.\nМөхәммәт бәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм йәштән үк ырыуҙаштары араһында намыҫлы кеше булараҡ таныла, хатта халыҡ уны "әл-Әмин" (тоғро, ышаныслы) тип хөрмәтләп исемләй. Нәбилек дәүерендә Аллаһ илсеһенең (с.ғ.с.) күңел күркәмлеге тулыраҡ рәүештә асыла. Бәйғәмбәрҙең ҡатыны Ғәйшә (р.а.) ошондай иҫтәлектәр һаҡлаған ире хаҡында: "Бер кемде лә оялтманы, битәрләмәне; яуызлыҡҡа яуызлыҡ менән түгел, ә ғәфү итеү, яҡшы мөнәсәбәт менән яуап бирҙе ул, ямандан, насарлыҡтан ситләште. Әсиргә эләккәнгә, хеҙмәтсегә, хатта бер йәнлеккә лә һуғыу ғына түгел, хаҡһыҙ ҡағылырға баҙнат итмәне".\nЙәмғиәт менән идара итеү дөрөҫлөккә, хәҡиҡәткә нигеҙләнә Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең дәүләтендә. Мәшһүр сәйәсмән, фәйләсүф Лафайет, киң билдәле "Кеше хоҡуҡтары декларацияһы"н нәшер итеү алдынан бар юридик системаларҙы өйрәнеп, ислам хоҡуғының өҫтөнлөгөн танып, һоҡланыуын йәшермәй: "О, Мөхәммәт! Ғәҙеллек, хаҡлыҡта шул тиклем юғары күтәрелдең һин - бөгөнгәсә берәү ҙә тиң түгел һиңә, һуңынан да тиңләшә алмаясаҡ!".\nМөхәммәт ғәләйһис-сәләм күп түрәләрҙең "профессиональ сире" - тәкәбберлектән азат була, мөъминдәрҙе үҙен артыҡ ололауҙан киҫәтә: "Һеҙ минең дәрәжәмде саманан тыш күтәреп, ҙурламағыҙ! Аллаһы Тәғәлә бит миңә "Рәсүл" тип өндәшер алдынан "Ҡолом" тигән".\nБәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм бер ҡасан да үҙен кемдәндер өҫтөн ҡуймаған. Инсандарҙы ғына түгел, бар йән эйәләрен ихтирам итеп йәшәгән. Бер мәл сиреүҙәре менән ҡайтып килгәндә юлда көсөкләгән инә эт ятҡанын белеп ҡала. Тәүҙә бер һалдатҡа эт эргәһендә тороп, уны ҡурсаларға бойороҡ бирә, ләкин хайуанды бөтөнләй маҙаһыҙламаҫ өсөн, 25 меңлек (!) ғәскәренең юлын үҙгәртә. Оло мәртәбәләре менән файҙаланып, махсус номерҙар тағып, светофорҙың ҡыҙыл утына елдереп үткән башлыҡтар, уларҙың башҡа "аҫыл заттарса" ғәмәлдәре күҙ алдына баҫҡан һайын, Мөхәмәт бәйғәмбәрҙең (с.ғ.с.) ошо инсафлығы иҫте китәрә.\nТарихта яҡты эҙ ҡалдырырға, абруй ҡаҙанып, коллективта, йәмғиәттә лайыҡлы урын алып, булдыҡлы шәхестәр рәтен тулыландырырға теләмәгән кеше юҡтыр. Уңыш, бәхет ишегенә асҡыс эҙләп, беҙ йыш ҡына ниндәйҙер популяр замандаштарҙың көнитмешенә күҙ һалып, уларҙың тәжрибәһенә таянырға тырышабыҙ. Психолог, тьюторҙар, тренинг үткәреүселәрҙең төрлөсә аҡыл өйрәтеп маташыуын тыңларға әҙербеҙ. Ә меңәрләгән йылдар һуҙымында бәҫен төшөрмәгән, бөйөктәрҙән-бөйөк Мөхәммәт бәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм мираҫына, нишләптер, мөрәжәғәт итмәйбеҙ. "Аһ, дәриға!" тип, Аҡмуллалай үкенерлек булмаһын өсөн Аллаһ илсеһе (с.ғ.с.) өлгөһөндә үҫешеү зарурҙыр. Мөхәммәт бәйғәмбәр ғәләйһис-сәләмдең феноменаль шәхесе бәрәкәт эстәгәндәр өсөн иң яҡшы үрнәк икәнлеге иң әүәл Ҡөрьәндә бирелгән һәм дәүерҙәр һуҙымында раҫланған хәҡиҡәт, уйлана белгәндәргә билдә.\nЯҙылған: 29.06.15 | Ҡаралған: 1198


Йөрәгеңде усына һалырҙай дуҫтар ҡайҙа? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Йөрәгеңде усына һалырҙай дуҫтар ҡайҙа?\nЙөрәгеңде усына һалырҙай дуҫтар ҡайҙа? 10.08.2018 // Йәмғиәт\nУйлап ҡараһаң, ҡәҙимге, өйрәнгән һүҙҙәр бит инде. Бары уларға һалынған эске мәғәнә, фәлсәфәүи фекер, ҡайһы яҡҡа һәм нимәгә ишара яһауы тураһында уйланырға ғына форсат та тапмайбыҙ, теләгебеҙ ҙә, бәлки, шул самалыр.\nҒәзиз әсә менән балаһы араһындағы ҡан менән бирелгән һәм аң менән нығытыла торған мөнәсәбәтте иң килешле һүҙҙәр эсенә һалыу ҙа мөмкин түгелдер. Әсә һөйөүе һәм үҙенә йән биргән ошо кешегә баланың мәңге һүрелмәҫ ихтирамы, әлбиттә, тәбиғилер. Ата менән балалар араһында ла беҙ гел генә илтифат итеп бармаған, әммә был ғына уның ихласлығын шик аҫтына ҡуймаҫлыҡ бәйләнеш йәшәй.\n“Бала – бауыр,\nдуҫ – тамыр...”\n“Юрға менгән юлдашынан айырылыр, күп йәшәгән ҡорҙашынан айырылыр, күп һөйләгән дуҫынан айырылыр...” Билдәһеҙ берәү әйтеп ҡалдырған фекерҙең тапҡырлығына хайран булып, шуның оҙаҡ йәшәүгә һәм күп һөйләүгә ҡағылғаны, сәпкә төҙәлгән уҡ һымаҡ, миңә тейәлер тип уйлайым. Хоҙай биргән ғүмерҙе үткәреп бөтмәй ҙә сара юҡ, йәнә лә һөйләй, яҙа торған һөнәр һайлағас, был да дуҫтарымдың аҙайыуына сәбәпсе булманымы икән?\nӘҙәм балаһы донъяға күҙен ваҡытлыса ғына аса. Самалы шул арауыҡта ла, кешеләр араһында көн иткәс, төрлө хәлдәргә тарыйһың, күңелең ятҡан кемдер – танышың, ваҡыт үтә килә дуҫың булып китә. Хәтер ҡалыу, ситләшеү, үкенескә ҡаршы, дошманлашыу ҙа алыҫ йөрөмәй. Был да тормоштоң бер һыҙаты.\nОшо юлдарҙы яҙып, болоҡһотҡан хистәремде ҡағыҙ битенә төшөргәндә бәғзеләрен йән дуҫым тип әйтерлек, бүтәндәр тоғро дуҫ булып ҡалған кешеләрҙең исеме хәтергә килә, был донъя менән бәхилләшеүҙәренән аҙаҡ байтаҡ йылдар үтһә лә, сырайҙары, йөрөш-тороштары, ғәҙәттәре һаман күҙем алдында, тауыштары ла, кисә генә ҡолағыма салынғандай, әленән-әле ишетелеп ҡала.\nРаил Илһамов менән Марат Илһамовты, икеһе лә, бәлки, Әбйәлил яғынан булғанғамы икән, туғандар тип иҫәпләгәндәрен беләм. Әммә уларҙа – фамилиялар ғына уртаҡлығы. Тормошта иһә Раил Мөхөтдин улы ауыл хужалығы фәненә, уның да агрономия йүнәлешенә, үҙ фекерен, күп йәһәттән бүтәндәрҙекен ҡабатламаған һүҙле ғалим ине. Үткән заман формаһын ҡулланғандан аңғарғанһығыҙҙыр хәлемде. Йәшлегемдең иң нурлы көндәрен ихлас уртаҡлашҡан дуҫым менән яҙмыш мине уға иллеһе тулыр-тулмаҫтан бәхилләштерҙе. Марат Әҡсән улы Илһамов иһә – күренекле математик һәм механик ғалим, академик. Америка Ҡушма Штаттары, Бөйөк Британия, Ҡытай Халыҡ Республикаһының университетында һәм ғилми үҙәктәрендә ихлас мөғәмәләгә осраған, уларҙа хатта хеҙмәттәшлек тапҡан Марат Илһамов урынында икенсе берәү булһа, танауын сөйөп, беҙҙең ише ябайҙарҙы, ай-һай, күҙгә элер инеме, юҡмы?\nДонъя йөҙөндә ниндәй елдәр иҫерен, тормошоңдоң ҡайһы яҡҡа ауышырын белеп булмай. Көнитмештең һәр мәлендә мин Раил дуҫымдың ипләп кенә еткергән кәңәштәрен күңелемдә нығыта, һеңдерә әйткән һүҙҙәрен күтәрә килдем. Раил, тегендә китергә самаһыҙ ҡабаланмаһа, бөгөн дә олпат профессор исемен күтәреп йөрөр ине. Хәҙер иһә Өфөлә йәшәгән, эшләгән Илһамовтарҙан күҙ алдымда бары Марат ағай ғына ҡалды. Мостай ағай: “Хатта яңғыҙлығыңды ла һөйләргә кеше кәрәк”, – тигәндәй, күңелем етемһерәгән мәлдәрҙә Марат Әҡсән улына шылтыратам – математика, физика, механика шырлыҡтарында йөрөһә лә, ул минең, ябай ғына кешенең, йөрәген ниндәй хистәр тырнағанын аңлай, шикелле. Шуны һиҙемләмәһәм, ҙур ғалим һәм өлкән кешене бимазалап та тормаҫ инем. Раил Илһамовты юғалтыуҙан ауыртҡан йөрәгемде Марат Илһамовтың яҡынлығы бер ни ҡәҙәр имләй.\nҒөмүмән, нимә һуң ул дуҫлыҡ тигән төшөнсә? Ул, ваҡыт үтә килә, үҙгәреш кисерәме? Шулай була ҡалһа, ниндәй хәл-ваҡиғалар йоғонтоһонда? Дуҫлыҡ – кешеләр араһында, донъя яралғандан, улар бер-береһен әҙәм тип таный башлағандан уҡ килгән тойғомо, әллә уға әүәл дә, бөгөн дә хәжәт-мәнфәғәттәр үҙгәреш индерәме? Хәҙерге “Һин – миңә, мин – һиңә” тигән ҡанун өҫтөнлөк алған заманда, яҡынлыҡҡа конъюнктура ла өҫтәлмәйме? Дуҫлыҡ, хис булараҡ сентименталлек һыҙаттарынан арынып, зарури йомош мәжбүр иткән элемтә төҫөн алмаймы? Үҙ-үҙемә һәм бүтәндәргә бирә торған һорауҙарҙың аҙағы күренәһе түгел.\nДонъяны алып барыу өлгөһө\nСаҡмағош районындағы сая колхоз рәйесе, быуынға ултырыр-ултырмаҫтан республикала иң шәп хужалыҡ етәкселәренең береһе тип танылған, шул арала фәнгә лә юл яра башлаған, маҡтаулы исемдәргә лайыҡ булып өлгөргән аҙашым Марсель Хужин, күренекле иҡтисадсы-ғалим, академик Әнәс Мәхмүтов... Уларҙың исем-шәрифен епкә теҙелгән мунсаҡ һымаҡ һанап ултырыуҙан ни мәғәнә? Һәр береһе тураһында сиселеп һөйләмәгәс.\nМинең балалыҡ һәм үҫмерлек йылдарым Әбйәлил районының Ҡаҙмаш ауылында үтте. Ошонда әрменең төрлө гарнизондарында хеҙмәт итеп, атаһы, баһадир кәүҙәле, граждандар һуғышы йылдарында Василий Иванович Чапаевтың дивизияһында рота командиры булған Билалов Рамаҙан апаның офицер улы Нуретдин ағайға кес кенә йөрәгемде “бирҙем”. Нуретдин Рамаҙан улының артынан ҡойроҡ кеүек ҡалышмай йөрөгән малай-шалай араһынан ниңәлер миңә ҡарата үҙ иткән мөғәмәләлә булды, шикелле. Үҙе лә фронтовик булғас, атайһыҙ үҫеп килгән етем баланы, бәлки, йәлләүе лә шулай күренгәндер. Бер ҡайтҡанында Нуретдин ағай, Суворов училищеһына ебәрмәккә, мине район хәрби комиссариатына алып китте. Малайҙарҙы туғыҙ йәштән генә ҡабул итә торған училище өсөн мин “ҡартайған” булып сыҡтым. Хәрби мөхиттең законы ҡаты – кире борҙолар. Әммә шул йылдарҙан аҙаҡ бик оҙаҡ Нуретдин ағай менән хәбәрләшеп йәшәнек. Улы Владимир менән ҡыҙы Светлана урта мәктәпте Германияла, Дрезден ҡалаһында, тамамлағайны, ҡан да, йән дә тартыу шул булғандыр, Светлана Өфө медицина институтына (хәҙерге Башҡортостан дәүләт медицина университеты ул саҡ шул атамала ине) килеп инде. Дрезденда мәктәпте алтын миҙал менән тамамлаған ҡыҙыҡайға олатаһы, атаһы илендә юғары белем эстәү, шәт, ауыр булып тойолмағандыр. Ғүмер баҡый хәбәрләшеп торған Нуретдин ағайым иһә Бөйөк Ватан һуғышы барышында взвод командиры сифатында үҙе азат итешкән Калининград (ул саҡ – Кенигсберг) ҡалаһында йәшәргә ҡалды. Танк дивизияһы командиры урынбаҫары вазифаһынан, полковник дәрәжәһендә отставкаға сыҡҡан яугир ағайымды дуҫым тип атарға, аңлайһығыҙҙыр, әле булһа баҙнат итмәйем, ләкин йөрәктә күптәнән үҙ урынын алған тойғоно ҡайҙа ҡуяйым һуң?\nЭлекке замандарҙа кешеләр нисегерәк яҡынайған, бер-береһенә нисек эҫенешкән икән? Йән дуҫ тип әйтерлек эскерһеҙ, һис ниндәй шухыр-мухырһыҙ яҡынлыҡҡа тарихта, бәлки үҙебеҙҙең арала ла миҫалдар бармы? Шундай уйҙарым, хатта шик-шөбһәләрем менән уртаҡлашайым әле тип, тиҫтәләрсә йылдар уртаҡ уйҙа, шундай уҡ фекерҙә булған тиҫтерем, халыҡ шағиры Хәсән Назарға шылтыратам. Әттәгенәһе, ваҡ-төйәк сырхауҙарға ғына буй биреп бармаған Хәсәнем дауаханала ята икән. Ләкин беләбеҙ, сандыр тәнле кешегә зәхмәт бигүк яҡыная алмай. Шуны раҫлағандай, оҫта телефон аша түбәндәге юлдарҙы яҙҙырҙы.\nХәтер ҡалды әле һиңә, дуҫҡай,\nӘллә ниндәймен мин бигерәк.\nАхыры, үтә яҡын күргәндәргә\nҮтә һиҙгер була был йөрәк.\nӘ бит дуҫҡа ғына була барын\nҮҙ исеме менән атарға.\nЯттарға бит ихлас асылып булмай\nҺәм хәтер ҙә ҡалмай яттарға.\nИлленсе йылдарҙа хакимдар, ғалимдарҙың хәүефләнеүҙәрен ҡолаҡҡа элмәй, ҡылғанлы далаларында нисәмә быуат ғүмер кисергән халыҡтың ай-вайына ҡарамай, шул далаларҙы һөрөп ташларға булды. Көслөгә Тәңре юҡ, тигән һымаҡ, беҙҙең илдә, һәр даим, түрәләрҙең генә һүҙе өҫкә сыға килә. Шул хәҡиҡәтте раҫлағандай, Әбйәлилемдең һыуһыҙ ҡола яланында “Урал” тип аталған игенселек совхозы хасил булды. Сиҙәм күтәреүгә тотош илде күтәргәйнеләр бит инде. Әлеге хужалыҡта ла, бер мәл, егерме милләттең ул һәм ҡыҙҙары йыйылып китте. Шуны ғына әйтәйем, совхозда алмандар айырым ауыл булып, телдәрен онотмай, милли ғөрөф-ғәҙәттәрен ташламай йәшәй, ә иң мөһиме – донъяны ни рәүешле алып барыу, дөйөм эште лә нисек башҡарыу өлгөһөн күрһәтә.\nҮҙем дә аңғармаҫтан, һүҙем бер яры сығып бара икән. Мәсьәлә шунда, “Урал”, әйткәнемсә, ҡола яланға килеп урынлашты ла ул, әммә торлаҡ төҙөүгә лә, бүтән кәрәк-яраҡҡа ла ағасһыҙ булмай. Совхоз, беҙҙең яҡтан ағас алып, тракторҙар менән шуларҙы үҙенә ташыта. Зәһәр ҡыштың бер көнөндә өйөбөҙ янына дәү сана таҡҡан “ДТ” тракторы килеп туҡтаны. Кабинаһынан буйсан бер егет һикереп төштө. Беҙгә төбәп, ул егетте кем ебәргәндер, уныһы миңә ҡараңғы, иллә-мәгәр тракторсы Сергей Музыка үткән-барған һайын беҙҙә туҡтар булып китте. Аҡ йөҙлө, зәңгәр күҙле, алсаҡ был егеткә тамам эҫендек. Юлы һуҙылыбыраҡ, уға беҙҙә ҡунырға тура килһә, тотош ғаиләбеҙ өсөн байрам. Әсәйем, апам (үгәй атайым Әхмәтйән Фазлетдин улына мин, үҙебеҙҙең яҡтығыса, апа тип өндәшә торғайным), Сергей Ефимович ашъяулыҡ тирәһендә оҙаҡ ҡына көңгөр-ҡаңғыр килеп ултыралар. Кәйефләнер рәттәре булһа, ҡарт яратҡан “Бейеш”ен һуҙып ебәрә, әсәйем әйтмешләй, Сәргәй белеш үҙенсә, беҙ ишетмәгән-белмәгән йырын башлай. Иртәгәһенә иртә менән ҡунаҡ үҙ юлынан китә, беҙгә иһә уның йәнә килеүен көтөү ҡала.\nҺүҙ барышында “Урал” совхозында бихисап милләттәр йәшәгәнлеген әйткәйнем бит. Ваҡыт үтә килә ошонда ҡатнаш ғаиләләр ифрат күбәйеп китте. Беҙгә күрше Амангилде ауылында тыуып, хужалыҡта тракторсы булып эшләгән Вафир ағай Тайсин, Социалистик Хеҙмәт Геройы, торараҡ интернациональ оло ғаилә ҡороп ебәрҙе, сөнки уландары рус, башҡорт, алман ҡыҙҙарын килен итеп төшөрҙө.\nӘ тракторсы һәм беҙҙең өлкәндәрҙең знакумы Сергей Ефимович Музыка, ил тарҡалғас, сиҙәм совхозының да рәт-сираты киткәс, “Урал”дағы донъяһын ҡалдырып, үҙенең Днепропетровск яғына ҡайтыуҙы хуп күрҙе. Ашлыҡты яҫмаларға һалыу буйынса заманында Башҡортостанда рекорд ҡуйған механизатор тыуған яғында тормошон бәхетле дауам итһен ине. Ә беҙ... “Дуҫың яныңда булмаһа, донъяның йәме юҡ”, – тип тиктәҫкә генә әйтмәгәндәр шул.\nҺәйбәт дуҫтарым байтаҡ булды. Ләкин ваҡыттың йыш иләге, кемдең кемлегенә ҡарап тормай, аяуһыҙ һайлай икән. Күптәрен юғалттым – тегендәләр, бүтәндәре үҙҙәре күҙҙән дә юғалды, күңелдән дә юйылды. Тик әрһеҙҙәр генә һинең уға мөнәсәбәтеңде күрмәмеш-һиҙмәмешкә һалышып, нисектер күҙеңә салынырға тырыша, тирә-яғыңда ураңғылауын дауам итә. Үҙенә кәрәк саҡта ғына яҡынайырға тырышҡан әҙәмдәрҙе дуҫтарың ҡорона индереү мөмкинме икән?\nМинеңсә, кеше ғүмер баҡый эскерһеҙ дуҫлыҡ, яҡты иптәшлек өлгөләренә таянып йәшәргә тырыша. Яҙмышыма рәхмәтле булыуым шунда: ижадына һәм шәхсән үҙенә мөкиббән киткән Мостай ағайҙың замандаштары үә ҡәләмдәштәре Михаил Дудин, Рәсүл Ғамзатов, Елена Николаевская һәм шулар тиңендәге бүтәндәр менән хикәйәт итеп һөйләрлек дуҫлығының осмотон булһа ла күреп ҡалдым. Ә һуң шағирҙың бар донъяға даны таралған геофизик Наил Кәбир улы Юнысов, ғалим һәм нефть эшкәртеүсе, Социалистик Хеҙмәт Геройы Ғүмәр Ғариф улы Теләшев менән дуҫлығы?!\nӘҙәм балаларын телдәр ҙә, шөғөлдәр ҙә, диндәр ҙә айырмай, улар араһына сәйәсәт, көнсөллөк, хөсөт инеп кенә харап итә. Һеҙҙең автор йәшерәк йылдарында Мәскәүҙә, мәртәбәле уҡыу йортонда, белем эстәгәйне. Ун ике кеше генә һабаҡ алған төркөмөбөҙҙә туғыҙ милләт вәкиле бар ине. Бер нисәбеҙ – рустар, украин Владимир Ходий, белорус Петр Сидорович, үзбәк Абрай Хәмзәев, мордва Павел Куляшов, осетин Валерий Шанаев... Сула табып, табын янына йыйылһаҡ, һүҙҙе һәр кем мотлаҡ туған телендә әйтә. Беҙҙең өсөн әйтелгәндең мәғәнәһе менән бергә, һүҙҙең яңғырашы, телдең көйө лә мөһим ине. “Дуҫлыҡ тәбиғәт һауаһының һәр үҙгәрештәренә, эшлекле һәм йүнле кешеләр тормош юлын үткәндәге бөтөн соҡор-саҡырҙарға бирешмәҫтәй ныҡлы булырға тейеш”. Был – рус әҙибе, публицисы, инҡилап эшмәкәре Александр Иванович Герцен әйтеп ҡалдырған һүҙ.\nБорон-борондан мәғлүмдер, дуҫ көлгәндә беленмәй, бөлгәндә беленә. Бына хәҙерге осорҙа ла Ватан-илебеҙ ауыр хәлдә, бөйөклөгөн тәҡрарларға нисек кенә тырышмаһын, ул донъя дәүләттәре ғаиләһендәге һөймәлекһеҙ бала хәлендә йөрөй. Дуҫтар түгел, хатта теләктәшлек итеүселәргә лә мохтажбыҙ. Өлкәндәр, аҡыл диңгеҙендә карап йөрөтөрлөк кешеләр ҙә бер-береһен аңламаҫ булды.\nҘур һәм ихлас күңелле шағирыбыҙ Абдулхаҡ Игебаев ағай осрашҡан мәлдә: “Һай, ҡустым, әйт, йондоҙҙоң ҡайһыһын алып тотторайым? Әллә йөрәгемде усыңа һалһам да ризаһыңмы?” тип ҡанатланып китә торғайны. Әй, изге күңелле ағайым! Һинең ҙур йөрәгең минең тар ғына усҡа һыя буламы һуң инде! Үҙемдең дә йөрәгемде усына һалырҙай дуҫтарымды барлаған саҡтарым йыш була, ләкин уларҙы табыуы көндән-көн ауырыраҡ.


Үҙебеҙҙең ҡулда! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Экология » Үҙебеҙҙең ҡулда!\nҮҙебеҙҙең ҡулда! 04.07.2017 // Экология\nМин йәмле Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан Бәләкәй Моҡас ауылында йәшәйем. Беҙҙең тәбиғәтебеҙ бай һәм матур.\nЯҡын-тирәлә ҙур урмандар булмаһа ла, ағас-ҡыуаҡлыҡтарыбыҙ күп, балыҡлы күлдәребеҙ бар. Яландарыбыҙҙа төрлө сәскәләр, шифалы үләндәр үҫә.\nЙәй буйы Ағиҙел йылғаһында кешеләр рәхәтләнеп һыу инә. Ауыл халҡы яланда бергәләп хуш еҫле һутлы үләндәрҙән бесән әҙерләй. Ялға туҡтаған ваҡытта бал ҡорттарының сәскәнән сәскәгә ҡунып һут йыйыуын, йәшел үлән араһында сиңерткәләрҙең һикереүен күҙәтеү йәнгә рәхәтлек бирә.\nЯҙ етеү менән бөтә тәбиғәт уяна. Тирә-яҡ көндән-көн йәшәрә, йәмләнә. Тик ошо ваҡытта үләндәр менән бергә ҡар аҫтындағы сүп-сар ҙа күренә башлай. Һуңғы йылдарҙа тәбиғәтебеҙҙең ҡыйланыуы күңелде ныҡ борсоуға һала. Яр ситтәренә ташланған буш пластик, быяла шешәләр, консерва банкалары, полиэтилен тоҡсайҙың иҫәбе-һаны юҡ.\nБөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнөндә йыл һайын беҙ, мәктәп уҡыусылары, ауылыбыҙҙағы шишмәне, уның тирә-яғын таҙартабыҙ, экологик өмәләргә сығабыҙ. Был эш йолаға әйләнде тип әйтһәм дә була.\nКеше киләсәк хаҡында, алдағы быуындар тураһында ҡайғыртырға тейеш. Тәбиғәтте һаҡлау һәр кемдең изге бурысына әйләнһен. Баҡсаларҙа матур сәскәләр үҫтерәйек, йылға-күлдәрҙе таҙа тотайыҡ. Ер йөҙөндәге ҡоштарҙың, хайуандарҙың да юҡҡа сыҡмауы кешеләргә бәйле.\nБергәләшеп һаҡлайыҡ тәбиғәтебеҙҙе, бөтәһе лә үҙебеҙҙең ҡулда!\nАвтор: Диана ФАЗЛӘХМӘТОВА, Дарьино мәктәбе уҡыусыһы.


Яҡын дуҫ та, кәңәшсе лә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Яҡын дуҫ та, кәңәшсе лә\nЯҡын дуҫ та, кәңәшсе лә 12.01.2012 // Йәмғиәт\nЙәнә бер йыл артта ҡалды. Үҙенсәлекле был осорҙа редакциябыҙ почтаһы ла һәлмәк кенә булды: гәзит уҡыусыларыбыҙҙан бөтәһе ике меңгә яҡын хат алдыҡ, уларҙың күпселеге баҫмабыҙҙа донъя күрҙе, бәғзеләре үҙ сиратын көтә.\n“Башҡортостан” – халыҡ гәзите. Уҡыусыларыбыҙҙың теләктәренә, үтенестәренә ҡолаҡ һалып эш итеү матур йолаға әүерелгән. Шуға ла беҙгә килгән һәр хатты ҡыуанып ҡаршы алабыҙ. Йыл дауамында Сибайҙан тыуған яҡты өйрәнеүсе Рамаҙан Үтәғолов халҡыбыҙҙың тарихына ҡағылышлы мәҡәләләре менән сығыш яһаһа, билдәле әҙиптәр, ғалимдар, журналистар Рауил Бикбаев, Зиннур Нурғәлин, Зөһрә Ҡотлогилдина, Фәрзәнә Аҡбулатова, Гөлшат Әхмәтҡужина, Ғиниәт Ҡунафин, Ризван Хажиев, Рамаҙан Ҡотошов, Сәлимйән Ғүмәров, Ишмөхәмәт Шарапов, Лира Яҡшыбаева, Мөнир Иҡсанов, Рафаэль Аҙнағолов, Ләлә Бейешева, Сәнә Сабирйәнова телебеҙ, илебеҙ яҙмышына ҡағылған көнүҙәк публицистик яҙмалары менән гәзитебеҙҙе байытты.\nӘбйәлилдән Иҙрис Ноғоманов, Йылайырҙан Фәрит Рәмов, Баймаҡтан Рәшит Үтәев, Гүзәл Иҫәнгилдина, Салауат Мөхәмәтшин, Ғафуриҙан Рәйсә Фәйзуллина, Флүрә Хәлилова, Ишембайҙан Вараҡа Ғәләүетдинова, Фәүзиә Аҡҡолова, Сибайҙан Азамат Тажетдинов, Иглиндән Илтүҙәр Харунов, Малаяҙҙан Зилә Буранғолова, Балтастан Аида Хәйретдинова, Бөрөнән Рияз Мәсәлимов, Белореттан Нурулла Миһранов ябай хеҙмәт кешеләренең эшмәкәрлеге тураһында яҙҙы, халыҡты борсоған мәсьәләләрҙе ҡыйыу яҡтыртты.\nШуныһы ҡыуаныслы: “Башҡортостан” республикабыҙҙа ғына түгел, бөтә ил, донъя буйлап һибелеп көн итеүсе милләттәштәребеҙҙе изге бер ҡорға туплаусы баҫмаға әүерелә бара. Эстониянан “Ағиҙел” башҡорт мәҙәни үҙәге рәйесе Флүзә Хәйруллина, Татарстандың Саба районынан Рәхимә Вәлиуллина, Тверь ҡалаһынан Хәлил Көнәфин, Мәскәүҙән Финан Хөсәйенов, Һамарҙан Сәлимә Игенбәтова был төбәктәрҙә йәшәүсе абруйлы яҡташтарыбыҙ, уларҙың эшмәкәрлеге тураһындағы яҙмалары менән ҡыуандырҙы. Литва Республикаһынан Ғәлим Сиражетдинов: “Башҡортостан” гәзитенең электрон версияһын алдырабыҙ. Уның һәр битен йотлоғоп уҡыйбыҙ”, — тигән. Татарстандан Фәрзәнә Кинйәбаева: «Бокс буйынса донъя чемпионы, Лос-Анджелес ҡалаһында йәшәүсе Силәбе башҡорто Хәбир Сөләймәнов тураһындағы мәҡәләне яратып уҡыным, сит тарафтарҙа ла милләтебеҙҙең мәртәбәһен күрһәтерҙәй шәхестәребеҙ булыуына ғорурландым», — тип яҙа. Башҡа тарафтарҙа йәшәүсе абруйлы милләттәштәребеҙ, уларҙы борсоған проблемалар хаҡында ла гәзиттә мәҡәләләр йыш баҫылды.\nБулдыҡлы, тәүәккәл ул-ҡыҙҙарыбыҙҙы күрһәтеү, башҡаларҙы уларҙың матур өлгөһөнә йәлеп итеү маҡсатында иғлан ителгән “Башҡорт эшҡыуарлығы” конкурсында гәзит уҡыусыларыбыҙ ҙа әүҙем ҡатнашыуы менән һөйөндөрҙө.\nЯңы йыл халҡыбыҙ өсөн тарихи ваҡиғаларға бай булмаҡсы. 1812 йылғы Ватан һуғышында төрлө халыҡтар менән башҡорттар ҙа ҡатнашып, еңеүгә ҙур өлөш индергән. Халҡыбыҙ күңелендә тәрән эҙ ҡалдырған яуҙа, бәлки, һеҙҙең ата-бабаларығыҙ ҙа ҡатнашып, ҡаһарманлыҡ күрһәткәндер. Тарихығыҙҙы өйрәнеп, шәжәрәгеҙҙе барлап, беҙгә ошо хаҡта яҙа алаһығыҙ.\nҒүмере буйы илем, телем тип янып йәшәгән атаҡлы шағирыбыҙ Рәми Ғариповҡа февралдә 80 йәш тулыр ине. Ошо уңайҙан республикабыҙҙа төрлө саралар уҙғарыласаҡ, шағирҙың яҡты рухы хөрмәтләп иҫкә алынасаҡ. Был изге эштән “Башҡортостан” гәзите лә ситтә ҡалмай, шағирҙың иҫтәлегенә “Урал күкрәгендә йөрәк кеүек Башҡортостан – тыуған илкәйем” тип аталған конкурс иғлан итте. Унда теләгән һәр кем бер генә шиғыр менән ҡатнаша ала, тема сикләнмәй.\n“Ҡәләмгир” конкурсы хаҡында ла иҫегеҙгә төшөрәбеҙ. Бөтәбеҙҙе борсоған мәсьәләләрҙе уртаға һалып һөйләшеү, көн ҡаҙағына һуҡҡан проблемаларҙы ҡыйыу яҡтыртыу, кешеләрҙең йәшәйешен ыңғай яҡҡа үҙгәртеү ниәтенән ойошторолдо ул. Конкурс август айына ҡәҙәр дауам итәсәк. Тәрән йөкмәткеле публицистик яҙмалар көтәбеҙ һеҙҙән.\nЙәнә бер конкурс хаҡында ла онотоп ҡуймағыҙ: былтыр июндә “Урал” башҡорт халыҡ үҙәге менән берлектә гәзитебеҙ “Районымдың ете мөғжизәһе” конкурсын иғлан иткәйне. Бәйге июнь айына тиклем бара. Уның төп маҡсаты – республикабыҙҙың гүзәл тәбиғәтен һаҡлау, халыҡ ишетеп белгән урындарҙан тыш төбәктәге тәбиғәт мөйөштәрен асыу, ҡомартҡының халҡыбыҙ өсөн ни тиклем ҡиммәтле булыуын аңлатыу, йәнә лә уларҙы һаҡлау йәһәтенән үткәрелгән саралар хаҡында бәйән итеү.\nЯңы йылда ла бергә булайыҡ, дуҫтар. Яратҡан гәзитебеҙҙе күмәк көс менән фәһемле, уҡымлы, бай йөкмәткеле итеп сығарайыҡ. Беҙгә хаттар яҙығыҙ!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЕТЕ ЙӘШЕНӘ ТИКЛЕМ ТУҒАН ТЕЛДӘ ҺӨЙЛӘШҺЕН БАЛА - 2017 - Мәҡәләләр\nРеспублика мәктәптәрендә башҡорт телен дәүләт теле булараҡ мотлаҡ уҡытыу тураһында һүҙ тағы ла көн үҙәгенә сыҡҡас, был хаҡта фекер алышыуҙар ҙа күбәйҙе. Башҡортостан Республикаһының баш психотерапевты Илгиз Тимербулатовтың "Эхо Москвы" радиоһының "Персонально Ваш" программаһындағы сығышы ҡыҙыҡ тойолдо һәм уның журналист һорауҙарына биргән яуаптарының бер өлөшө менән гәзит уҡыусыларҙы ла таныштырмаҡсы булдыҡ.\n- Бала өсөн телдәр өйрәнеү - психикаһы үҫеше өсөн генә түгел, психологик сәләмәтлеге өсөн дә бик файҙалы. Телдәр ни тиклем күп булһа, шул тиклем яҡшыраҡ, сөнки психо-физиологик кимәлдә телдәр өйрәнеү кеше психикаһы өсөн көсөргәнеш түгел, киреһенсә, юғары нервылар эшмәкәрлеген күнектереүҙә бик файҙалы. Ә инде уның кәрәкме йәки кәрәкмәйме икәнлеге тураһында һүҙ бара икән, беренсенән, белем бер ваҡытта ла артыҡ булмай. Мәҫәлән, табип булып эшләй башланың, ти. Табиптарға оло йәштәгеләр күп мөрәжәғәт итә. Уларҙың күбеһе башҡортса йәки татарса ғына һөйләшә. Әгәр уларҙы аңламайһың, аңлата алмайһың икән, ике арала бәйләнеш барлыҡҡа килмәй. Йәки телде белмәйһең, ә тирә-яғыңда кешеләр үҙ телендә һөйләшә икән, моғайын, нимә тураһында һүҙ барғанын аңламау бик ҡыйындыр. Факультативтар бар, тиер бәғзеләр. Минеңсә, йәшәгән төбәгеңдәге халыҡ телен белеү файҙаһыҙ түгел, уның һәр саҡ кәрәге тейә. Икенсенән, күп илдәрҙә милли тел мотлаҡ уҡытыла. Үкенескә күрә, башҡорт телендә һөйләшеүсе йәштәр бик аҙ. Уларҙы әсә телен өйрәнеүгә нисек дәртләндерергә мөмкин? Японияла Икенсе донъя һуғышынан һуң барыһы ла инглиз телен өйрәнә башлай. Әммә һуңынан улар дөрөҫ йүнәлеш ала һәм барлыҡ цивилизацияларҙың байлығы менән дә ҡулланыу кәрәклеген аңлап ҡала. Ә этнокомпонент һинең милләтеңде билдәләү өсөн кәрәк, ул һине башҡаларҙан айырып тора. Йәғни инглиз, рус, француз телдәрен белһәң, һин барыһы кеүек буласаҡһың, ә башҡаларҙан айырмаң нимәлә? Сәйәхәттә йөрөгәндә, ғәҙәттә, башҡа урындарҙа булмаған ерҙәрҙә булырға тырышаһың, үҙенсәлекле урындарҙы эҙләйһең. Ә кешенең үҙенсәлеге - уны башҡаларҙан айырып торған теле. Был - бер.\nИкенсенән, йәшәгән төбәгеңдең телен белеү - ул һинең хәүефһеҙлегең. Эргә-тирәләгеләрең, бәлки, һинең турала һөйләшәлер, ә һин аңламайһың.\nӨсөнсөнән, иҡтисади компонент. Сөнки этно-мәҙәни аспектты заманса технологияларҙа, мәҫәлән, бизнес-проектта файҙаланырға мөмкин. Был да бик мөһим. Сөнки тел - ул мәҙәниәт. Хатта психофизиолог күҙлегенән шуны әйтер инем: Санкт-Петербургтағы Мейе институтында уҙғарылған тикшеренеү һөҙөмтәһе шуны күрһәтә: бала ете йәшкә тиклем туған телендә һөйләшһә, уның үҫеше йылдамыраҡ бара. Төпкө аң кимәлендә туған телдең өндәр бәйләнеше тиҙерәк үҫешеү мөмкинлеген бирә, был генетик кимәлдә әсә һөтө менән балаға тапшырыла.\nЯҙылған: 28.08.17 | Ҡаралған: 758


Инфоурок / Другое / Тесты / Тесты по башкирскому языку (6, 9 кл.)\n13.36 КБ тест 6 кл.б. яз..docx\n12.05 КБ тест 9-сы кл..docx\nВыбранный для просмотра документ тест 6 кл.б. яз..docx\n“Ҡылым” темаһы буйынса тест\n1.Ҡылым нимәне белдерә?\nа) предметты; б) предметтың билдәһен; в) предметтың эшен-хәрәкәтен.\n2.Ҡылымға хас грамматик категорияларҙы билдәләгеҙ: а) дәрәжә б) заман в) килеш г) һөйкәлеш ғ) йүнәлеш. 3.Ҡылымдың затлы формаһын билдәләгеҙ: а) ҡылым төркөмсәләре б) ҡылым һөйкәлештәре. 4. Һөйләшер һүҙ күп әле һөйләмендә сифат ҡылым ниндәй заманды белдерә: а) хәҙерге заман сифат ҡылым б) үткән заман сифат ҡылым в) киләсәк заман сифат ҡылым г) бер заманды ла күрһәтмәй. 5. Уларға бары дөрөҫөн генә әйтһендәр һөйләмендә ҡылымды табып, уның һөйкәлешен билдәләгеҙ: а) хәбәр һөйкәлеше б) бойороҡ һөйкәлеше в) теләк һөйкәлеше г) шарт һөйкәлеше 6.Күк йөҙөндә яҙғы ҡояш балҡый һөйләмендә һуңғы һүҙҙең ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарауын билдәләгеҙ: а) исем б) сифат в)ҡылым г)һан ғ) алмаш. 7. Был турала белеүсе кеше булманы һөйләмендә ҡылымды табып, уның төркөмсәһен билдәләгеҙ: а) исем ҡылым б) хәл ҡылым в) уртаҡ ҡылым г) сифат ҡылым ғ) ҡылым төркөмсәһенең береһенә лә ҡарамай. 8.Исем ҡылым нимәне белдерә? а) эштең, хәрәкәттең, хәлдең атамаһын; б) эште, хәрәкәтте, хәлде; в) эштең, хәрәкәттең, хәлдең билдәһен. 9.Китеүҙәр юҡ был донъянан һөйләмендә ҡылымды табып, төркөмсәһен билдәләгеҙ: а) исем ҡылым б) хәл ҡылым в) уртаҡ ҡылым г) сифат ҡылым ғ) ҡылым төркөмсәһенең береһенә лә ҡарамай. 10. Ярға яҡын килергә ярамай һөйләмендә ҡылымды табып, төркөмсәһен билдәләгеҙ: а) исем ҡылым б) хәл ҡылым в) уртаҡ ҡылым г) сифат ҡылым ғ) ҡылым төркөмсәһенең береһенә лә ҡарамай. 11. Ҡылымдың нисә йүнәлеше бар? а) 2 б) 8 в) 7 г) 5 ғ) 3 12.Ҡайһы яуапта хәл ҡылымдар бирелгән? а) уҡыу, килгән, барасаҡ; б) киткәс, киткәнсе, өйрәтеп, өйрәткәнсә в) ҡараны, бирҙек, эшләүсе, эшләргә.\nВыбранный для просмотра документ тест 9-сы кл..docx\n1.Тел белеменең төрлө стилдәрҙә өйрәнә торған бүлеге нисек атала? а) морфология б) фонетика в) синтаксис г) стилистика\n2. Телдең йәмғиәт тормошоноң ниндәй ҙә булһа бер яғын хеҙмәтләндереүсе телмәр төрө нисек атала? а) телмәр стиле б) телмәр мәҙәниәте\n3. йәнле һөйләү стиле ғәҙәттәге телмәрҙә ни рәүешле бирелә? а) диалог б) тура телмәр в) монолог\n4.- Солтанғәле! - Нимә тағы? - Борол әле. –Ҡалай ҡыҙыҡ әле һин. Кешене үсекләй-үсекләй ҙә борол әле ти.\nБыл өҙөк ниндәй стилдә яҙылған? а) матур әҙәбиәт б) йәнле һөйләү в) рәсми стиль г) хаттар стиле\n5.Яҙыусы ижад иткән образдар ярҙамында уҡыусы тойғоһона, уйына йоғонто яһаусы стиль нисек атала?\nа) матур әҙәбиәт б) йәнле һөйләү в)публицистик стиль\n6.Фәнни эҙләнеүҙәр, тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһен аңлатҡан стиль формаһы нисек атала? а) матур әҙәбиәт б) фәнни стиль в) рәсми стиль г) хаттар стиле\n7.Маҡсаты белешмә биреү булған стиль нисек атала? а) матур әҙәбиәт б) фәнни стиль в) рәсми стиль г) хаттар стиле\n8.Рәсм эш ҡағыҙҙары стиленең һөйләү формаһы нисек атала? а) диалог б) тура телмәр в) монолог г) ситләтелгән телмәр\n9.Кешеләрҙең үҙ-ара бер-береһенә булған мөнәсәбәттәрен белдергән стиль төрө. а) матур әҙәбиәт б) фәнни стиль в) рәсми стиль г) хаттар стиле\n10. Ысынбарлыҡтағы күренештәрҙе һүрәтләүсе телмәр саралары нисек атала? а) диалог б) тура телмәр в) монолог г)тасуирлау саралары\nНомер материала: ДВ-476546


Республикала йән башына уртаса аҡсалата килем артты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала йән башына уртаса аҡсалата килем артты\n10:20, 11 сентября 2014 Иҡтисад\n10 сентябрҙә Башҡортостан Хөкүмәтендә Социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы республика комиссияһы ултырышы уҙҙы.\n— Өс яҡлы килешеүҙең 190 йөкләмәһенән бөтәһе лә тиерлек үтәлгән. Ун өс пункт тулы күләмдә үтәлеп бөтмәгән һәм уларҙы йыл һуңына тиклем тамамларға кәрәк, — тип билдәләне премьер-министр урынбаҫары – комиссия координаторы Лилиә Ғүмәрова.\nУл шулай уҡ, тәүге ярты йыллыҡ йомғаҡтары буйынса республика халҡының йән башына уртаса аҡсалата килем 22153 һум тәшкил итте һәм уҙған йылдың ярашлы осоро менән сағыштырмаса, уртаса Рәсәй кимәлен 1,4 процент пунктына уҙып, 8,3 процентҡа артты, тип хәбәр итте.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, республикала йәшәү минимумы күләменән түбәнерәк аҡсалата килем алған халыҡ өлөшө 2013 йылда, 2012 йылдағы кеүек, 10,3 процент тәшкил итә, ул РФ күрһәткестәренән яҡшыраҡ (РФ-ла – 11,1 процент).\nДөйөм эшһеҙлек кимәле йыл башынан алып 5,8-ҙән 4,9 процентҡа тиклем (Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы методологияһы буйынса), теркәлгән эшһеҙлек кимәле – 1,2-нән 1,1 процентҡа тиклем, көсөргәнешлек коэффициенты – 0,8-ҙән 0,5-кә тиклем (Рәсәй Федерацияһында шулай уҡ – 0,5) түбәнәйгән.\nБашҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының прогноздары буйынса, республика төбәк тулайым продуктының үҫеш темптары 2014 йылда максималь тотҡарлыҡ нөктәһенән һуң (һуңғы йылдарҙағы көсөргәнешле үҫеш фонында) 2015 йылда 102,2 проценттан 2017 йылда 103,6 процентҡа тиклем артасаҡ.\nДөйөм алғанда, иҡтисадсыларҙың фекере буйынса, республика иҡтисадының үҫеш динамикаһы уртаса Рәсәй кимәленән юғарыраҡ урынлашасаҡ. Тулайым төбәк продуктының күләме 2015 йылда 1,4 триллион һумдан 2017 йылда 1,6 триллион һумға тиклем үҫәсәк.\nУртаса айлыҡ эш хаҡы 2014 йылда 23,9 мең һумдан 30,5 мең һумға тиклем артасаҡ. Уҙған йыл (22,4 мең һум) менән сағыштырмаса үҫеш 37 процент тәшкил итәсәк.\nТеги: өс яҡлы комиссия,килешеүҙәр,аҡсалата килем


Ата-бабам тыуған ер, кендек ҡаным тамған ер... - Праздник села, улицы - Родной наш край - Каталог файлов - Кугарчинская ЦРБ\nРәсми яҙмаларҙа 2-се Түкәт исеме менән йөрөтөлһә лә асылда халыҡ был ауылды Тирмән тип белә. Һис тә арттырыу түгел: ғәжәйеп һоҡланғыс был тәбиғәт мөйөшөн хаҡлы рәүештә районыбыҙҙың ғына түгел, республикабыҙҙың иң матур ерҙәренең береһе тиергә була.\nБер нисә йөҙ йыл элек ата-бабаларыбыҙ төйәк иткән был хозур ерҙә урынлашҡан ауыл артыҡ ҙур түгел, шулай ҙа унда уҙған “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамына бихисап кешеләр йыйылды. Тимәк, уны күптәр үҙенең тәүтөйәге тип һанай, йәне-тәне менән уға тартыла.\nҒәҙәттәгесә ауыл осонда ҡунаҡтарҙы икмәк-тоҙ, ҡымыҙ менән ҡаршы алғас, байрам изге йоланан – Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙары рухына аят уҡыуҙан башланды. Ауыл уртаһында төҙөлгән һәм һуңғы йылдарҙа яңыртылып, күркәм төҫкә ингән обелискыла сит ерҙәрҙә мәңгелеккә ятып ҡалған 13 яугирҙың, яуҙан иҫән ҡайтып, тыуған ерҙә мәңгелек төйәк тапҡан 10 ветерандың исеме урын алған. Район имам-мөхтәсибе Рәсүл хәҙрәт Янбаев уҡыған доғалар улар рухын шатландырғандыр, Иншә Аллаһ!\nБайрамға бик ентекле әҙерләнгән ауыл халҡы: ҡыйшайып-ауып ятҡан ҡойма-ҡапҡалар, ҡаралтылар күрмәҫһең. Урам ситтәре тип-тигеҙ итеп сабылған, баҡсаларына иһә иң маһир баҡсасылар ҙа көнләшерлек… Һис һүҙһеҙ, тырыштар, уңғандар йәшәй Тирмәндә.\nТабышты тирмәндәр башлыса ҡортсолоҡ кәсебенән ала, ғөмүмән, бында умартасылыҡ менән шөғөлләнмәгән бер генә кеше лә юҡ, тиҙәр. Шуғалыр ҙа, ҡапҡа төптәренә өҫтәл ҡуйып, ауылдаштарын, ситтән ҡайтҡан ҡунаҡтарҙы хөрмәтләп ҡунаҡ иткән хужаларҙың табын түрендә иң төп урынды бал һәм ҡортсолоҡ продукттары урын алған. 16 йорт хужаһы, һис ауырһынмай, ҡунаҡтарҙы һый-хөрмәттән тыш, йыр-моң менән дә “һыйланы”. Ҡунаҡсыл хужалар ауылдаштарын Тайвандан алып ҡайтҡан сәй менән һыйланы.\nБайрамдың Арҡырытау һәм Сусаҡтау итәгендәге иркен яланда – ҡасандыр Тирмән, Түкәт, Нуҡай, Ишбирҙе, Ҡыҙылташ ауылдары йәштәре уйын ҡорған ҡарағай янында уҙған рәсми өлөшө Рәсүл Янбаев уҡыған аят-доғаларҙан башланды.\nРайондан килгән вәкилдәр – район хакимиәтенең иҡтисад бүлеге начальнигы Денис Дәүләтшин район хакимиәте башлығының ҡотлау һүҙҙәрен уҡып ишеттерһә, район Советы депутаты Рим Ғүмәров ауылда иң оҙаҡ йәшәүсе Рәшит Байғүбәковҡа һәм ауылдың иң бәләкәй кешеһе Айбулат Әҙелғужинға бүләктәр тапшырҙы.\nҺәр кем белә: байрамға әҙерләнеүе генә оҙаҡ һымаҡ, үҙе бер тынала уҙа ла китә. Тирмәндәге “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” күҙ асып йомғансы уҙып китһә лә, унан алған юғары кәйеф, рух берлеге ауыл халҡының күңелен бик оҙаҡ йылытасаҡ әле.\nИсточник - moradimgazeta.wordpress.com


ЮРИСТАР БУШЛАЙ КОНСУЛЬТАЦИЯЛАРҒА МЕНӘН\nБушлай юридик ярҙам алыу һәм консультациялар советы онлайн юридик ғәмәлдәр алгоритмын аңларға була, башҡа мөмкинлектәр барлыҡҡа юридик разгадать ойоша ниндәйҙер сайтта теркәлеү. Консультациялар бушлай онлайн бөткөһөҙ. Ысынлыкта, юридик мәсьәләләр менән әүҙем эшләгән кешеләр, уларға юрист булыу ғына хәл белем нигеҙендә закондар һәм башҡа норматив акттар, документтар менән эшләй, уларҙы көн һайын практикаға килә.\nЮридик консультация юрист булған һәм буласаҡ\nКүп кенә юристар консультация бушлай онлайн бурыстарының береһе ауыр хәл арҡаһында. Был осраҡта юристарға тора эштәре буйынса документтар ҡабул итеүгә яҙылғандарҙың үҙҙәре менән осрашты һәм очный килтерә.\nАртабан юридик документтар буйынса юрист консультациялары планын ғәмәлгә формалаштырыу хәлде асыҡлау өсөн мөһим. Юристар консультация бушлай юридик ярҙам суд тәшкил үк, чиновниктар эшмәкәрлегенә ялыу булыуы, прокуратураның ғаризалар онлайн.\nЙыш ҡына чиновниктар, прокурорский хеҙмәткәрҙәре, хоҡуҡи грамоталылыҡ кимәленә сығып, кеше судьялар, суд шикәйәт, ялыу, йәки башҡа документ өсөн дәүләт органы. Кеше менән, присутственный үк юридик документтар биреү урыны, хатта һөйләшеп тә.\nАныҡ һеҙҙең ярҙам һәм юристар консультацияһы бушлай онлайн тәшкил итә.\nемкий документтар иғтибар итмәй, ул мөмкин буласаҡ\nҺүҙ, юристар бушлай консультацияларға нән башланырға тора. Был аҙым дөрөҫ түгел, бурысығыҙ бәйле хәлдә теләһә ниндәй үҫеш, уның юридик.\nҺәм иң мөһиме, уның уҡымышлы булған өсөн\nАкттарҙы Асыҡлаған Миҫал, Үрнәк, Миҫал


Рәсәй халҡы XIX быуаттың иң күренекле һәм әһәмиәтле ваҡиғаһы тип крепостнойлыҡты бөтөрөүҙе атағайны. Шуға ла был ваҡиғаға 150 йыл тулыуҙы Рәсәй халҡы ҙур байрам булараҡ билдәләне. Ошо уңайҙан Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведевтың сығышы күптәрҙе уйға һалды. Ил башлығының ирекле кешенән ҡурҡмаҫҡа саҡырыуын төрлө кеше төрлөсә ҡабул итте.\nБүрәт Республикаһында мал-тыуарға ғына түгел, кешеләргә лә үлем ҡурҡынысы менән янаған ҡотороу ауырыуы таралды.\nЕтмәһә, республика ауылдарында хужаһыҙ эттәр ҙә күбәйгән. Хужаһыҙ эттәр атыла, бесәйҙәргә прививкалар эшләнә. Әле вирус табылған ауылдарға бер кемде лә индермәҫкә һәм сығармаҫҡа йыйыналар.\nГрецияла 300-гә яҡын мигрант аслыҡ иғлан итеп, бер ай тирәһе үҙҙәренең проблемаларын етәкселәргә еткерергә тырышты.\nШунлыҡтан Греция хөкүмәте үҙенең илендә йәшәгән сит кешеләргә йомшағыраҡ мөнәсәбәттә булырға ҡарар иткән, уларҙы тыуған илдәренә ҡыуып ҡайтарыу кампанияһы ваҡытлыса кисектерелгән. Һәр хәлдә, аслыҡ иғлан иткән бөтә кеше лә кәмендә алты айға илдә йәшәргә ҡалдырыла.\nБер ҡайҙа ла эшләмәгән белорус егете аҡса эшләүҙең бик шәп ысулын тапҡан – ул етәкселәргә ҡаршы төрлө ялыуҙар яҙа башлаған.\nБылтыр ул 400-ҙән ашыу ялыу яҙған. Әлбиттә, ялыу яҙыуҙан алда егет етәкселәрҙе ҡурҡытып, аҡса даулаған. Ришүәт бирергә йыйынмағандар өҫтөнән ялыу яҙылған.\nБер яҡтан ҡараһаң, эшһеҙ ир ысынбарлыҡта булған закон боҙоуҙарға зарланған – номерһыҙ йөрөгән йәки дөрөҫ ҡуйылмаған машиналар, кәрәгенән өҫкәрәк эленгән почта йәшниктәре өсөн аңлатмалар талап иткән. Тик был хоҡуҡ боҙоуҙар буйынса ялыу яҙасағын вәғәҙә итеп ҡурҡытып, ришүәт талап итеүе генә эште боҙған – әле егетте ҡулға алғандар. Уны психиатрға күрһәтергә лә иҫәп тоталар.\nСығыу ваҡыты 5-03-2011, 16:48 | Ҡаранылар: 1815\nЭйе, “Йәшлек” тыңлай…


Кадрҙар мәсьәләһе быйыл Башҡортостандың эске эштәр органдары өсөн өҫтөнлөклө буласаҡ. Был турала кисә БР буйынса Эске эштәр министрлығының 2010 йылдағы эш йомғаҡтарына һәм 2011 йылға пландарына арналған коллегияһында республика буйынса эске эштәр министры Игорь Алешин белдерҙе.\n- Беҙҙе артабан да Эске эштәр министрлығы структураһын оптималләштереү көтә, - тип билдәләне министр, - һәм үҙгәртеп ҡороу шарттарында профессиональ кадрҙар ядроһын һаҡлап ҡалыу, дисциплинаны нығытыу һәм хеҙмәткәрҙәр менән законлылыҡты күҙәтеү - уңыштың төп нигеҙе.\nБашҡортостан милицияһы хеҙмәткәрҙәре үҙенең потенциалын ике көн элек үткән тактик-махсус күнекмәләрҙә күрһәтте. Тәҡдим ителгән легенда буйынса, футбол матчы ваҡытында стадионда шартлатҡыс һалыныуы хаҡында хәбәр алынды. Тәртип һағында тороусылар халыҡты эвакуациялау һәм территорияны тикшереүҙең нисек үткәрелеүен күрһәтте. Артабан сценарий буйынса матч өҙөлөүенә риза булмаған фанаттар күләмле тәртипһеҙлектәр ойошторҙо. Бунт күтәргән төркөмдө айырым тәғәйенләнештәге милиция отряды (ОМОН) тынысландырҙы. Ә һауанан ваҡиғалар ағышын авиаотряд хеҙмәткәрҙәре күҙәтте. Кәрәк саҡта вертолет сыуалыштар үҙәгенә милиция десантын төшөрә йәки яраланғандарҙы эвакуациялай ала. Һуңынан ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре һәм махсус тәғәйенләнештәге милиция отряды килеп ҡушылды. Уларҙың бурысы машинала ҡасҡан тәртипһеҙлек башлаусыларҙы ҡыуып етеп, аманатҡа алынған кешене ҡотҡарыу ине.\nЭске эштәр органдарының 800-ҙән ашыу хеҙмәткәре йәлеп ителгән киң күләмле сара Өфө ҡалаһынан алыҫ булмаған Зинин ҡасабаһы янында үтте. Игорь Алешиндың билдәләүенсә, ғәҙәттә бындай саралар милицияның һөнәри әҙерлек үҙәгендә үтә. Әммә был юлы икенсе майҙан һайланған, сөнки бер урынға өйрәнергә ярамай, тәртип һаҡсылары теләһә ниндәй ерҙә лә ориентир таба белергә тейеш.\nМинистр, был сара - күрһәтмә сығыштар түгел, ә состав өсөн өйрәтеү күнекмәләре, тип билдәләне.\n- Йомғаҡлау коллегияһына бөтә республиканан милиция подразделениелары етәкселәре йыйылыуынан файҙаланып, беҙ һәр район-ҡала эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәре башҡара белергә тейешле ғәҙәти эш мәсьәләләрен барлап сыҡтыҡ, - тип билдәләне Игорь Алешин.\nИменлек тәьмин итеүсе хеҙмәткәрҙәрҙең берҙәм эш итергә һәм тормошта була торған һәр төрлө хәлдәргә әҙерлеген министр ыңғай баһаланы. Шулай ҙа коллегия ултырышында ул кадрҙар хеҙмәте адресына бер нисә иҫкәрмәһен дә әйтеп үтте. Атап әйткәндә, Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре эшләгән хоҡуҡ боҙоуҙар иҫәбенең бик әкрен кәмеүен билдәләне. Мәҫәлән, 2010 йылда Башҡортостандың 2,5 мең милиция хеҙмәткәре дисциплинар яуаплылыҡҡа тарттырылған.\nҒөмүмән, Игорь Алешин республика Эске эштәр министрлығының бөтә подразделениеларын да тәнҡитләп үтте. Криминалға ҡаршы көрәштә махсуслашҡан подразделениеға килгәндә, министр ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш һөҙөмтәләренән ҡәнәғәт булмауын белдерҙе. Коррупцияға ҡаршы тороу өлөшөндә уңыштар күп түгел: асыҡланған 400-ҙән ашыу факттың туғыҙын ғына айырыуса ҙур ришүәт алыуға индереп була.\nТикшереү подразделениеларына ла һорауҙар бар: аҡланғандар иҫәбе артҡан, тимәк, нигеҙһеҙ рәүештә енәйәт яуаплылығына тарттырылғандар күп булған. Өҫтәп тикшереүгә ҡайтарылған эштәр ҙә күбәйгән.\nЙәмәғәт хәүефһеҙлеге милицияһына ла эләкте - атап әйткәндә, лицензия-рөхсәт биреү һәм патруль-пост хеҙмәтенә, шулай уҡ ведомствонан тыш һаҡ хеҙмәтенә.\nЮлдарҙағы хәлдәр ҙә шәптән түгел. Кәмеүенә ҡарамаҫтан, авариялар иҫәбе һаман ҙур булып ҡала. 2010 йылда Башҡортостанда биш меңдән ашыу юл-транспорт һәләкәте теркәлгән, уларҙа 658 кешенең ғүмере ҡыйылған, 6,5 меңгә яҡын кеше төрлө тән йәрәхәттәре алған. Алешин ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәренә яңы техник сараларҙы әүҙемерәк ҡулланырға тәҡдим итте, бөгөнгө көндә республика Дәүләт инспекцияһы улар менән тейешле кимәлдә тәьмин ителгән. Ә юл һаҡсылары арсеналы кисә йәнә биш автомобиль менән тулыланды. Өр-яңы сит ил машиналары асҡыстарын адресаттарға махсус рәүештә Өфөгә йомғаҡлау коллегияһы эшендә ҡатнашыу өсөн килгән Рәсәй Эске эштәр министрлығының Тыл департаменты начальнигы урынбаҫары Станислав Трушин тапшырҙы.\n"Форд Фокус" маркаһындағы машиналар иң алдынғы техника менән йыһазландырылған. Уларҙың һәр береһендә һанлы видеотеркәүсе, алкотестер, тиҙлекте һәм быяланың яҡтылыҡ үткәреүен үлсәүсе приборҙар бар.\nБашҡортостан милицияһының йәнә бер яңылығы - ошо уҡ көндө Бәлиғ булмаған хоҡуҡ боҙоусылар өсөн ваҡытлыса йәшәү үҙәге асылды. Уны ойоштороу өсөн Черниковка биҫтәһендә 1000 квадрат метрлыҡ ике ҡатлы бина тулыһынса үҙгәртеп ҡоролған.\nЙәш хулигандар бик уңайлы шарттарҙа тәрбиәләнәсәк. Йәмле йоҡо бүлмәләре, иркен уйын бүлмәһе, яҡты уҡыу кластары, йәнә ашхана, медпункт һәм тренажерҙары, өҫтәл теннисы булған спорт залы ла бар бында. Бының шифахана түгел, асылда холоҡ төҙәтеү йорто булыуын бөтә ерҙә урынлаштырылған күҙәтеү камералары ла, милиция формаһындағы тәрбиәселәр генә хәтерләтә. Суд ҡарары буйынса бындай урындарға етди енәйәткә барған, әммә енәйәт өсөн яуап бирерлек йәшкә етмәгән балалар ебәрелә. Бындай учреждениелар контингенты ғәҙәттә - 10 йәштән 17 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр. Бында улар менән милиционерҙар ҙа, психолог һәм педагогтар ҙа эшләйәсәк.\nТәүге йәшәүселәрен Үҙәк 1 февралдән ҡабул итергә әҙер. Бер юлы бында 30 үҫмер йәшәй ала. Бындай учреждениеларҙа уларҙы ҡайтанан тәрбиәләү өсөн бирелгән максималь ваҡыт - 45 көн.\nМилиция статистикаһы буйынса, 2010 йылда Башҡортостанда үҫмерҙәр енәйәтселеге кимәле 20 процентҡа кәмегән. Криминоген хәл дә республикала тотороҡло булып ҡала, тип билдәләне Игорь Алешин. Миҫал өсөн Яңы йыл байрамдарын ғына алайыҡ, уҙған йылдар менән сағыштырғанда был арала хоҡуҡ боҙоуҙар өс тапҡырға кәмерәк теркәлгән.\n- Ләкин тынысланырға ярамай - дарыны ҡоро килеш тоторға кәрәк, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республиканың баш милиционеры.


Яҡын дуҫыбыҙ ине...\n25 Сентябрь 2017, 18:00\nҒүмер ағыр һыу һымаҡ ҡына шул… Инде эш телефоныбыҙҙан гәзитебеҙҙең дә, үҙебеҙҙең дә яҡын дуҫыбыҙҙың: “Ҡыҙҙар, хәлдәрегеҙ нисек, һеҙҙең һандуғас моңондай тауышығыҙҙы ишеткәс, ун йылға йәшәреп киттем әле”, тигән шаян тауышы ишетелмәҫ…1935 йылда “Таң” гәзитенең тәүге һанын ҡулына алып уҡып, унан ғүмере буйы уға тоғро ҡалған, ғүмеренең һуңғы йылдарына тиклем гәзиткә яҙышып торған яҡын дуҫыбыҙ, районыбыҙҙа ғына түгел, республикала билдәле шәхес, Бөйөк Ватан һуғышы һәм мәғариф ветераны, абруйлы аҡһаҡал Дәүләтбирҙин Сәлихйән Хафиз улы баҡыйлыҡҡа күсте.\nЛайыҡлы йәшәне ул донъяла. Яҡты күңелле, ысын мәғәнәһендә интеллигент, юғары мәҙәниәтле, кешегә, бигерәк тә ҡатын-ҡыҙға ҡарата ихтирамлы, иғтибарлы, итәғәтле булды. Зарланыу белмәне. Матур, аҡыллы итеп ҡартая белде.\nТаланттар тәрбиәләүсе лә ул – Сәлихйән Хафизовичтың ғаиләһендә композитор ҙа, шағирә лә, рәссам да, яҙыусы ла, тарихсы ла үҫкән. Бер ғаиләлә! Был үҙе үк уның ниндәй атай булыуы хаҡында асыҡ һөйләй.\nБеҙҙе уның грамоталылығы хайран итә ине. Ҡулъяҙмаларында һәр өтөр, һәр нөктә үҙ урынында, бер ниндәй хәреф хатаһы юҡ. Икенсе хайран иткән нәмә – туҡһанына еткәндә лә феноменаль хәтерле булыуы. Һуңғы йылдарҙа күҙе хөртәйеп киткәс, кешене тауышы буйынса айырҙы. Шунда ла гәзиттән айырылманы. Район гәзите килеү менән эргәһендәге кешенән уҡыта һалып, беҙгә үҙенең фекерен дә белдереп ҡуя торғайны. Редакцияға ебәргән мәҡәләләрен дә һуңғы йылдарҙа улы Заһир ағайҙан яҙҙырҙы. Әммә уларҙы ятҡа иҫләй ине. Унан мәҡәлә килеп тә етә, телефон да шылтырай. Таныш тауыш ишетелә. “Ҡыҙҙар, һеҙгә ебәргән мәҡәләмдең икенсе абзацының өсөнсө һөйләмендәге фәлән һүҙҙе фәлән тигәненә алыштырығыҙ әле, шулай нығыраҡ оҡшар һымаҡ…”. Беҙ алдыбыҙҙа ятҡан мәҡәләнән теге урынды саҡ табып алабыҙ…\nТормошобоҙға әле “көрсөк” тигән әрһеҙ һүҙ килеп инмәгән теге замандарҙа йыш ҡына ойошторолоп торған хәбәрселәр йыйындарына ла бик теләп килер ине дуҫыбыҙ. Ҡытҡылдата көлөп, берәй шаян хәтирәһен иҫләһенме, халыҡ йырын йырлар ебәрһенме… Йәш айырмаһын һиҙмәгәнбеҙ ҙә икән!\nАҡыллы ғына кәңәштәрен дә йәтеш кенә итеп һүҙ араһында ғына ҡыҫтырып ебәрер, гәзиттә килеп сыҡҡан хаталар тураһында ла йөҙҙө йыртмай ғына иҫкәртер аҡһаҡал, аҡыл эйәһе булып ҡалыр ул беҙҙең хәтеребеҙҙә…\nҠәҙерле дуҫыбыҙҙың балаларының, яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашып, уларға сәләмәтлек, именлек, күңел бөтөнлөгө теләйбеҙ.\nХуш бул, Аҡһаҡал! Йәнең йәннәттә булһын, дуҫыбыҙ!\n“Таң” гәзите редакцияһы коллективы.


Байрам менән, гүзәл заттар!\n5 Март , 15:35\nДинебеҙ әсәләрҙе ныҡ хөрмәтләй. “Йәннәт әсәйҙәрҙең аяҡ аҫтында” тигән хәҙис барыбыҙға таныш. “Кемде нығыраҡ хөрмәт итергә тейешбеҙ?” тигән һорауға Мөхәммәт пәйғәмбәр (с.ғ.с.) өс тапҡыр “Әсәйеңде” тип әйткән.\nРәфис САФИН, ҡаланың 2666-сы мәхәлләһе имам-хатибы:\nБисмилләһир-рахмәнир-рахим. Хөрмәтле Ҡәрҙәштәр, “Көнгәк” гәзите уҡыусылары! Көн менән төндө алмаштырыусы, Ер һәм Күкте барлыҡҡа килтереүсе Аллаһы Тәғәләнең рәхмәте менән һалҡын ҡыш тамамланып, матур яҙ айы – март етә. Хәйерле, шатлыҡ-ҡыуанысҡа тулы булһын был миҙгел. Ислам динендә изге байрамдар күп, уларҙы Аллаһы Тәғәләнең мөхәббәтенә, ризалығына ирешә торған ғәмәлдәр ҡылып, Раббыбыҙға тағы ла яҡынаябыҙ ин шә Аллаһ. Дәүләтле илдә йәшәгәнгә күрә хөкүмәт айрамдары ла беҙҙең тормошҡа үтеп ингән. Шуларҙың береһе – 8 март Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө. Ир заты йылына бер тапҡыр гүзәл затты гөлләмә, затлы бүләк менән тәбрикләй. Аҙаҡ инде ир-егеттәр ғүмерлек хәләл ефетен, әсәһен, ҡыҙ балаһын тағы ла бер календарь йылына онотоп тора. Ни өсөн? Сөнки был донъяуи байрам ваҡытлыса ғына.\nАллаһы Тәғәлә атабыҙ Әҙәмгә инәбеҙ Һауаны мәңгелеккә тормош иптәше итеп биргән. Донъялыҡта берәй кешенән бүләк алһаҡ шул тиклем шатланабыҙ, һаҡлап, юғары урынға ҡуябыҙ, ә Аллаһы Тәғәләнең бүләге һаналған ҡатын-ҡыҙҙарҙы беҙ, ир-егеттәр, бик ҡәҙерләмәйбеҙ. Исламда ирҙәрҙең дә, ҡатындарҙың да хоҡуҡтары тигеҙ. Аллаһ алдында һәр ҡайһыбыҙ үҙ ғәмәлдәре өсөн яуап тотасаҡ. Динебеҙҙә гүзәл заттарға оло ихтирам күрһәтелә. Ҡөрьәндә “Ҡатындар” сүрәһе бар. Мөхәммәт пәйғәмбәр (с.ғ.с.) исламды ҡабул иткәс, уға беренсе булып ҡатыны Хәҙисә ышана һәм динде ҡабул итә, рәсүлебеҙ артына баҫып, намаҙ уҡый. Мәккә ҡалаһы урынына тәүгеләрҙән булып Ибраһим пәйғәмбәрҙең ҡатыны Хәжәр төйәкләнә. Динебеҙ әсәләрҙе ныҡ хөрмәтләй. “Йәннәт әсәйҙәрҙең аяҡ аҫтында” тигән хәҙис барыбыҙға таныш. “Кемде нығыраҡ хөрмәт итергә тейешбеҙ?” тигән һорауға Мөхәммәт пәйғәмбәр (с.ғ.с.) өс тапҡыр “Әсәйеңде” тип әйткән.\nМосолман ҡатын-ҡыҙҙар тәүфиҡлы, юғары әҙәпле, әхлаҡлы, тыйнаҡ, сәсе яулыҡ менән ҡаплаулы, буй-һыны белендермәгән кейем кейгән, таҙа, бөхтә булырға тейеш. Улар өсөн ҡағиҙәләр бик күп. Гүзәл заттар һәр өлкәлә бик әүҙем: ғилем донъяһында, медицина, мәғариф эшендә, йәмәғәт тормошонда.\nБайрам мөбәрәк булһын, хеҙмәтегеҙ юғары баһаланһын, ил тыныслығында, ғаилә татыулығында, өлфәт мәхәббәтле хәйерле ғүмер кисерергә яҙһын, хөрмәтле илаһи заттар! Аллаһы Тәғәлә изгелектәрегеҙҙе ҡабул итһен. Әмин.


Юрий Пустовгаров: Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек – төбәктең тотороҡло үҫеш нигеҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nЮрий Пустовгаров: Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек – төбәктең тотороҡло үҫеш нигеҙе\n17:35, 13 октября 2009 Сәйәсәт\nБашҡортостан Рәсәй Федерацияһының алдынғы индустриаль һәм ауыл хужалығы төбәктәренең береһе булып тора. Төбәк предприятиелары сығарған продукцияның конкуренцияға һәләтлелеге Башҡортостанды халыҡ-ара һәм төбәк-ара хеҙмәттәшлектә песпективалы партнер яһай. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров “Регионы России” журналына интервьюһында республиканың сит илдәр һәм РФ төбәктәре менән иҡтисади хеҙмәттәшлеге тураһында һөйләне.\n— Хөрмәтле Юрий Леонидович, Башҡортостан Республикаһы Рәсәйҙең ҡайһы төбәктәре һәм ниндәй сит илдәр менән иҡтисади мөнәсәбәттәрҙе әүҙем үҫтерә?\n— Башҡортостан Республикаһы донъяның 100-ҙән ашыу иле менән сауҙа-иҡтисади мөнәсәбәттәрҙе әүҙем үҫтерә. 2008 йыл йомғаҡтары буйынса республиканың тышҡы сауҙа күләме буйынса лидерҙар тиҫтәһенә Нидерландтар, Чехия, Ҡаҙағстан, Латвия, Төркиә, Италия, Украина, Финляндия, АҠШ, Ҡытай кеүек илдәр инә.\nБашҡортостан Рәсәй Федерацияһының 80 субъекты менән сауҙа-иҡтисади мөнәсәбәттәр урынлаштырған, шуларҙан килешеү нигеҙендә — Рәсәйҙең 51 төбәге менән. Силәбе, Ырымбур өлкәләре, Татарстан Республикаһы, Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалалары, Удмурт Республикаһы, Свердловск, Һамар , Төмән, Мәскәү, Нижегородка өлкәләре менән әүҙем хеҙмәттәшлек итәбеҙ.\nРеспублика Силәбе һәм Свердловск өлкәләренә, Татарстан Республикаһына, Мәскәү ҡалаһына һәм өлкәһенә, Удмурт Республикаһына, Һамар, Төмән, Ырымбур һәм Тамбов өлкәләренә иң күп продукция сығара.\nӘ Башҡортостан Республикаһына продукция сығарыусы иң яҡын төп сәнәғәт төбәктәре: Силәбе һәм Һамар өлкәләре, Татарстан Республикаһы, Нижегородка өлкәһе, Пермь крайы, Свердловск, Кемерово һәм Ленинград өлкәләре.\nЮрий Пустовгаровтың тулы интервьюһын журнал сайтында уҡырға мөмкин: http://gosrf.ru/journal/article/734\n"Регионы России" журналы\tавтор: "Регионы России" журналы\nТеги: интервью, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек


Салауат районы «Салауат йыйыны» республика фольклор байрамына әҙерләнә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСалауат районы «Салауат йыйыны» республика фольклор байрамына әҙерләнә\n17:12, 14 июня 2012 Йәмғиәт\n«Салауат йыйыны» фольклор байрамы 16 июндә Салауат районының Ҡаратаулы ауылы янында, Йүрүҙән йылғаһы буйында үтәсәк. Ул яҙғы баҫыу эштәренең тамамланыуына һәм Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арнала.\nРеспублика байрамы программаһы менән театрлаштырылған тамаша, ат сабыштары, көрәш, «Бауырһаҡ» конкурсы планлаштырылған. Шулай уҡ волейбол һәм футбол матчтары, гер спорты, еңел атлетика һәм армрестлинг буйынса ярыштар ойоштороласаҡ. Малайҙар һәм үҫмерҙәр үҙҙәрен «Йүрүҙән бөркөтө» конкурсында (уҡ атыу, һөңгө ташлау) һынап ҡарай ала.\nСпорт ярыштарынан тыш, ойоштороусылар ижади конкурстар ҙа әҙерләй. Мәҫәлән, үҙешмәкәр коллективтарҙа ҡатнашыусылар — хор, вокаль, фольклор, бейеү ансамблдәре, айырым башҡарыусылар, дуэттар күп жанрлы конкурста ҡатнаша ала. Йәш башҡарыусылар араһында айырым конкурс үткәреләсәк. Еңеүселәр һәм призерҙарға ҡиммәтле бүләктәр әҙерләнгән.\nБынан тыш, ауыл биләмәләренең, ойошмалар, учреждениеларҙың парады, һәр төрлө халыҡ уйындары үткәреләсәк.\nБайрам БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Салауат районы хакимиәте менән ойошторола.


Өфөлә автомобиль күпалышы буйынса ярыштарҙың өсөнсө этабы үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n14 сентября 2015 — 17:43\nҠала беренселегендә водитель танытмаһын алмаусылар ҙа ҡатнашты. Тик үҙҙәре яһаған спорт автомобиле руле артында. Ҡала беренселегенең сираттағы өлөшөнә 15-ләп ҡатнашыусы теркәлгән. Һәммәһе лә техник инспекция һәм медицина тикшереүе үткән. Майҙанда иң мөһиме – хәүефһеҙлек. Автомобиль күпалышы сая водителдәр ярышы түгел, ә ҡатмарлы юлда һәм уңайһыҙ һауа шарттарында автомобилде йөрөтөү маһирлығын күрһәтеү. Был тәңгәлдә теләгән һәр кем үҙен самалап ҡарай ала, шарттар ярышта 18 йәшен тултырған, водитель таныҡлығын алған һәм шәхси машинаһы булған һәр кемгә ҡатнашырға рөхсәт итә. Әммә иң кесе ярышсыларға 12 йәш икәнлеге асыҡланды. Үҫмерҙәр Бөрө балалар ижады үҙәге тәрбиәләнеүселәре. Машиналарҙы улар үҙҙәре йыя. Турнир башлыса ярышсылар тырышлығы менән ойошторолдо. Автомобиль күпалышы төбәктә дәртле кешеләр теләге менән үҫешә.Күпбәйгелә ҡатнашыусыларҙы ярыштың йәнә ике этабы көтә. Спортсыларға халыҡ-ара кимәлдәге уҙыштарға әле иртәрәк, әммә оҫталығын камиллаштырыу өсөн ошонан да уңайлы майҙан юҡ.


Ҡотҡарыу хеҙмәте хәбәр итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nҠотҡарыу хеҙмәте хәбәр итә\n10:31, 5 апреля 2010 Йәмғиәт\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, уҙған тәүлектә республикала 12 янғын сыҡҡан. Ут менән бәйле ваҡиғалар Өфөнөң Октябрьский һәм Совет районында, Салауат һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында, шулай уҡ Туймазы, Ғафури, Күгәрсен, Бәләбәй, Көйөргәҙе, Балаҡатай һәм Ауырғазы райондарында күҙәтелгән.\nЯҡынса зыян 610 мең һум тәшкил иткән. 3 миллион 560 мең һумлыҡ матди байлыҡ ҡотҡарылған. Янғындарҙы һүндереүгә янғын һүндереүселәр составынан 64 кеше һәм 24 махсус техника берәмеге йәлеп ителгән.\nРеспубликаның һыу объекттарында тәүлек эсендә ғәҙәттән тыш ваҡиғалар күҙәтелмәгән.


Австрия герцоглығы — Башҡорт Википедияһы\nАвстрия герцоглығы — 1156 йылда Privilegium Minus патентына ярашлы Изге Рим империяһы сиктәрендә булдырылған дәүләт. Көнсығыш маркаһы элекке Бавария герцоглығынан айырыла һәм үҙе герцоглыҡ рангын ала.\nИзге Рим империяһы дәүләте 1453 йылға тиклем\n1156 — 1453\nXIVбыуатта Австрия герцоглығы (хәнәүәт төҫө) Изге Рим империяһының составында (ҡара һыҙат)\nБаш ҡала Вена\nТел(дәр) Бавария диалекты\nДин Рим-католик сиркәү\n- 1156—1177 (беренсе герцог) Генрих II\n- 1230—1246 (аҙаҡҡы Бабенберг Фридрих II\n- 1278—1282 (беренсе Габсбург Рудольф I\n- 1330—1358 Альбрехт II (аҙаҡҡы номиналь герцог)*\n- 1440—1457 (аҙаҡҡы герцог) Ладислав Постум\n* Башта Оттон, һуңынан Леопольд V менән 1344 йылға тиклем берләштерелгән идаралыҡ.\nТарихҡа тиклем Австрия\nНорик һәм Реция\nИзге Рим империяһы\nАльп һәм дунай рейхсгау\n2.1 Бабенбергтар династияһы\n2.2 Пржемысл Отакар II\n2.3 Габсбургтар династияһы\nТәүге ваҡытта герцоглыҡ сағыштырмаса ҙур булмай, хәҙерге Түбәнге Австрия ҙурлығындағы территорияны биләй. Ул Дунай йылғаһының төньяҡ һәм көнсығыш ярҙарында, Энстан көнсығышҡа ҡарай урынлаша. Тарихи яҡтан был территория Каролинг Авар маркаһыныҡы була.\nАвар маркаһы Карл Бөйөк тарафынан яҡынса 800 йылда төҙөлә , 907 йылдағы Прессбург янындағы алыштан һуң венгрҙар хакимлығы аҫтында ҡала һәм 955 йылдағы Лех йылғаһындағы алышта Оттон Бөйөк еңгәндән һуң ҡабаттан Бавария герцоглығының Көнсығыш маркаһы булараҡ тергеҙелә.\nДрозендорф, Рабс, Ла һәм Тайя йылғаһы буйлап ашҡа нығытмалар, тарихи өлкәләрҙән төньяҡҡа Вальдфиртель (нем. Waldviertel) һәм Вайнфиртель (нем. Weinviertel), Манхартсберг һырты менән бүленгән, Богемия герцоглығы һәм Пржемысловичтар чех династияһына ҡараған Морава маркаһы ерҙәре менән герцоглыҡтың сиктәрен билдәләй.\nКөнсығыш маркаһы Венгрия короллеге менән яйлап Морава тигеҙлеге һәм Вена бассейны яғына шыла бара. Дунайҙың уң ярында Венгрия менән сик бер нисә быуат дауамында Лайта йылғаһы буйлап билдәләнә. Герцоглыҡ статусын 1180 йылда алған Австрия көньяҡта Штирия менән сиктәш була.\nБабенбергтар династияһы Үҙгәртергә\nБөгөнгө Австрия башлыса Габсбургтарҙың династияһы менән күҙаллана, әммә 1246 йылға тиклем был ерҙәр менән Бабенбергтар династияһы хакимлыҡ итә. Австрия маркграфы Леопольд IV Гогенштауфендарҙы Вельфтар нәҫеле менән көрәштә яҡлап сыға һәм уның бер туған ағаһы , Германия короле Конрад III, Бавария герцогын Генрих X Ғорурҙы ҡолатҡандан һуң, Бавария тәхетенә Леопольд ултыра. Леопольд IV ҡустыһы һәм вариҫы Генрих Язомирготт Вельфтар менән көрәште дауам итә, әммә Изге Рим империяһы тәхетенә I Фридрих I ултырғанынан һуң Баварияны Генрих Арыҫланға бирергә мәжбүр була. Компенсация сифатында Фридрих I 1756 йылдың 17 сентябрендә Австрия маркаһын герцоглыҡ статусына тиклем күтәргән ''Privilegium Minus''ты иғлан итә.\nАвстрияның өр – яңы герцогы Венала, буласаҡ Хофбург һарайы урынында урынлаша. Бер үк ваҡытта ул үҙенең шәхси сиркәүе сифатында ирланд монахтары йәшәй башлаған Шотландия монастыренә нигеҙ һала. Вена аша Венгрияға һәм Византия империяһына Кремстан һәм Маутерҙан Дунай буйлап сауҙа итеү юлында Австрия бик уңайлы урынлашҡанға күрә, Бабенбергтар ҡыҫҡа ваҡыт эсендә иң көслө династияларҙың береһенә әүерелә. Династия ҡеүәтлегенең пигы Австрия герцогы Леопольд V (1177—1194) һәм Австрия герцогы Леопольд VI Данлы (1194—1230) идаралығы дәүеренә тура килә. 1186 йылда Отакар IV менән, уның вафатынан һуң Штирия Австрияға ҡушылыуы тураһында, Санкт-Георгенберг килешеүе төҙөлә һәм 1192 йылдан 1918 йылға тиклем Штирия Австрия дәүләте менән шәхси унияла була. Герцоглыҡ территорияһы шулай уҡ , Энстан көнбайышҡа табан Траун йылғаһы буйлап, шул иҫәптән киләсәктә Үрге Австрияның административ үҙәге булып киткән Линц ҡалаһын да уҙ эсенә алып, Бавария ерҙәре менән киңәйә.\nГерцог Леопольд V Өсөнсө тәре походында һәм Акрҙы ҡамауҙа (1189—1191)| ҡатнаша, ҡамау ваҡытында Ричард Арыҫлан йөрәге менән талаша һәм иленә ҡайтып китә. Австрия аша Англияға ҡайтып барғанда Ричард Дюрнштайн замогында тотола һәм тик ҙур йолом түләп кенә азат ителә. Был аҡсаны ул Венгрия сигендә Винер-Нойштадтта нығытма төҙөүгә тотона.\nЛеопольд V улы Леопольд VI, Австрияла һәм Штирияла власты бер үҙе генә тотҡан хаким, 1198 йылда Византия княжнаһы Феодора Ангелина менән никахлаша. Уларҙың ҡыҙы, Маргарита фон Бабенберг, 1225 йылда Изге Рим империяһы императоры Фридрих II улы, Германия короле Генрих VII ҡатыны була. Вена һарайы янында билдәле миннезингерҙар, шул иҫәптән Рейнмар фон Хагенау һәм Вальтер фон Фогельвейде, йыш ҡына ҡунаҡта булалар , урта-үрге-немец телендә шиғриәт үҫешә. Версияларҙың береһенә ярашлы нәҡ Австрия ерҙәрендә эпик поэма “Нибелунгтар тураһында йыр” ( “Песнь о Нибелунгах” барлыҡҡа килгән.\nӘммә артабанғы герцог , Леопольд V улы Фридрих II Һуғышсы (Воитель), 1230 йылда тәхеткә ултырғандан һуң Австрия аҡ һөйәктәре менән генә түгел, хатта күрше дәүләт королдәре: Чехия короле Вацлав I, Венгрия короле Андраш II менән — һәм хатта Австрия тәхетенә Генрих VII дәғүәләрен хуплауҙа ғәйепләп, император Фридрих II менән дә конфликтҡа инә. Император Фридрих II батша йәберен иғлан итә һәм 1236 йылда уны Венанан ҡыуа. Һуңынан император менән эштәр яйлана, әммә сиктәш конфликттар дауам итә әле һәм 1246 йылда Лайта йылғаһындағы алышта Фридрих II үлтерелә. Ошоноң менән Бабенбергтар нәҫеленең ир тармағы тулыһынса өҙөлә.\nПржемысл Отакар II Үҙгәртергә\nЕвропаның хәҙерге картаһы өҫтөнән һалынған Отакар II 1251-1276 еңеүҙәр картаһы\nбабенбергтарҙың династияһының өҙөлөүе Австрияны анархия осорона дусар итә. Privilegium Minus ярашлы ир енесенән вариҫтар булмаған осраҡта Австрия тәхете ҡатын - ҡыҙ тармағынан тапшырылырға тейеш була. Владислав Моравский (чех. Vladislav Český) кисекмәҫтән үҙенең дәғүәләрен белдерә, әммә үҙенең хоҡуғы менән файҙаланып өлгәрмәй, сөнки 1247 йылдың ғинуарында ҡапыл вафат була. Ул арала император "Privilegium Minus" боҙоп, Австрияны юҡҡа сыҡҡан тип иғлан итә һәм, Венаға баҫып инеп, үҙенең ғәсҡәрҙәрен герцоглыҡҡа индерә. Тол герцогиня Гертруда үҙенең яҡлаусылары менән Венгрияға ҡаса һәм Рим папаһы Иннокентий IV ярҙам һорай. папаның баҫымы аҫтында Гертруда 1248 йылдың уртаһында Баден папа тарафынан ошо уҡ йылдың 14 сентябрендә Австрия һәм Штирия герцогы итеп танылған марграфы Герман VI тип кейәүгә сыға.\nЧехия короле Пржемысл Отакар II Герман VI вафатынан һуң килеп сыҡҡан хәл менән файҙаланырға ҡарар итә. 1250 йылда ул Австрия ерҙәренә барып инә һәм урындағы аҡ һөйәктәрҙә танылыу таба. Австрия тәхетенә дәғүәләрен нығытып ҡуйыр өсөн, Отакар II үҙенән 30 йәшкә оло Маргарита фон Бабенбергка өйләнә. Венгрия короле Бела VI Гертруданың үҙенең туғаны Даниил Галицкийҙың улы Роман Данилович менән өсөнсө никахта булыуына ишара яһап, Отакарға ҡаршы тороп ҡарай һәм Штирияға баҫып инә. Әммә венгрҙарҙың ғәсҡәре 1260 йылда Кресенбрун янындағы алышта һәләкәткә осрай һәм Откар Богемия, Моравия. Австрия һәм Штирияның тулы хакимиәтле идарасыһы булып китә.\n1269 йылда Отакар йоғонтоһо аҫтында көньяҡ ерҙәр күсә: Каринтия герцоглығы, Крайна маркаһы һәм Винд маркаһы. Ғөмүмән, уға Польша сиктәренең төньяҡтағы Судеттарҙан көньяҡтағы Адриатика ярҙарына тиклем Үҙәк Европа дәүләте буйһона. 1273 йылда Отакар Рим короле тәхетенә ултырырға тырышып ҡарай, әммә Габсбургтар династияһынан ике батшалыҡ осоронан һуң беренсе мәртәбә ысынбарлыҡта Германия короле булған Рудольф I отола. Император хоҡуғы менән файҙаланып, Рудольф Отакар тарафынан "баҫып алынған" ерҙәрҙе үҙенә буйһондора, Отакар үҙе Морава яланындағы һуғышта үлтерелә. Австрия герцоглығы территорияларын Рудольф I Швабиялағы киң биләмәләрҙе өҫтәгән улдарына һәм уларҙың вариҫтарына тапшыра.\nАртабанғы 640 лет АвстрияГабсбургтар хакимлығы аҫтында үтә. XIV һәм XV быуаттарҙа Габсбургтар герцоглыҡҡа Австрияға һәм Штирияға яҡын урынлашҡан провинцияларҙы ҡушылдыра башлайҙар. 1335 йылда дәүләт составына Каринтия һәм Крайна герцоглыҡтары, 1363 йылда — Тироль графлығы ла индерелә. Ошо территориялар бергә Габсбургтарҙың мираҫҡа ҡалған ерҙәре булып билдәлелек яулай.\nXIII һәм XIV быуаттар герцоглыҡ өсөн тынысһыҙ була. Рудольф IV ҡыҫҡа һәм ваҡиғаларға бай идаралығынан һуң, уның ағалары , Альбрехт III һәм Леопольд III, 1379 йылдағы Нойберг килешеүе буйынса герцоглыҡты үҙ –ара бүлешәләр. Альбрехт үҙенә Австрияны ҡалдыра, ә Леопольд ҡалған территорияларға хужа була. 1402 году Леопольд тармағында тағы ла бер ҡабат биләмәләр бүлешеүе үткәрелә : Эрнст Үрге Австрияны (Штирия, Каринтия һәм Крайнаны) ала, ә Фридрих IV — Тиролде һәм Алғы Австрияны.\n1438 йылда Австрия герцогы Альбрехт V үҙенең ҡайныһы Изге Рим империя императоры Сигизмундтың вариҫы итеп һайлана һәм бер йыл ғына идара итһә лә, Габсбургтар үҙҙренең статусын император статусына тиклем күтәрә алалар. Герцог Эрнсттың улы, Изге Рим империя императоры Фридрих III, ҡабаттан 1457 йылда Альбрехт тармағы һәм 1490 йылда Тироль тармағы өҙөлгәндән һуң Габсбургтарҙың ерҙәрен берләштерә. Шулай уҡ Фридрих III официаль рәүештә 1453 йылда атаһы иғлан иткән Австрияның эрцгерцоглыҡ статусын раҫлай.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Австрия_герцоглығы&oldid=829885 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 11 сентябрь 2018 в 11:23\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:23 11 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


Гейне Бушлай Онлайн Уйын – Уйын Бушлай Порно\nУйын Бушлай Онлайн Гей-Был Шул, Унда Барлыҡ Хыялдар Аша Төплө\nҠасан етә эш хардкорный порноигр, индустрияһының бөтә категория популярлығы арта бара. Ярай, гей-порно донъя уйындары иҫкәрмә түгел. Уйын өлкәндәр өсөн беҙ бөтә ир-аттың енси индустрияһының иң яҡшы уйын өсөн тәҡдим хардкорный, ул ир-егет менән мауыға. Коллекцияларында, беҙ бында булыу, gnu барыһы ла үҙ эсенә ала, улар һеҙгә кәрәк, һеҙгә ҡәнәғәтләндереү өсөн фантазия гомоэротический мөмкин. Һеҙ беҙҙең сайттан йәки был бөтә аспекттарын өйрәнеү өсөн симулятор уйнарға мөмкин иң ябай ярҙам менән һеҙҙе ҡайнар симулятор фантастик хыялдарының., Бөтә уйындар, платформала беҙҙең бар ул беҙҙә, HTM5 бара, яңы булдырылған интернет уйынын сексуаль ысулы булып тора. Графика булып, уларҙың йәшерәк, движок иң яҡшы ҡайһы бер хәрәкәте, уйын һәм ҡатмарлы процесс, был тағы ла мөһим, онлайн-уйын тәжрибәһе, һеҙҙең килә булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ниндәй ҡорамалдар ҡулланыла. Бөтә был уйын браузер үрсей һеҙҙең туранан-тура, башҡа кәрәк,-тип ҡуйҙы йәки скачивать йй. Һәм һеҙ сайтҡа ғына инеп уйнай башлай. Хардкорный секс-һәм уйындар тағы ҡасан да бындай тәжрибәһе булған асыҡ неограниченный кеүек, беҙҙең сайтта., Беҙҙең коллекцияла тураһында ентекләп уҡып параграф икенсе.\nБына Беҙ Һеҙҙең Менән Нимә Ала Ала\nИң яҡшы сайттарҙың береһе булып шул факт түгел, бигерәк тә беҙҙең, һеҙҙең, уларҙың уйын түләүһеҙ туранан-тура йәки был браузер тип тергеҙергә мөмкин. Башҡа күп кенә сайттары секс-браузерный порноигры уйын беҙҙең көндәргә бушлай тәҡдим итә. Уйын өлкәндәр өсөн бушлай барыу өсөн генә түгел, әммә уларҙың күбеһе коллекцияһы менән гей-уйынсы, һәм уларҙың береһе лә төрлөлөгө шулай булғас, беҙ нисек беҙҙең сайтта тәҡдим итә. Беҙ тәҡдим порноигра ир-аттар өсөн генә түгел, ирҙәрен ярата торған. - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ниндәй егеттәр тип күҙ алдына килә, секс тураһында уйлап, улар персонаждар һеҙгә беҙҙең сайтта табырға була., Был йәш менән барған малайҙы ҡайһы берҙә твинка һеҙҙең өсөн уйын-фантазия, шул уҡ ваҡытта барлыҡ башҡа егеттәр качок тәҡдим итәбеҙ, яратабыҙ, ул ир-ат менән вполне. Әгәр һезгә ошай йөнлө ҙур ир-егеттәр, һеҙ беҙҙең өсөн секс-айыу менән уйын. Был ҡайһы бер уйында һеҙ өҫтән ине, наслаждаться секск POV, ә һеҙ наслаждаться тәжрибәне башҡа ҡайһы бер гей-ҡарашҡа мажара төбө менән.\nКинк ҙа күп беҙҙең-н сайтында һәм порноигра фетишистский. Иң фантазияһы баһаланды береһе булып тора, был төркөм һеҙ аласыз наслаждаться секск. Уйын беҙҙең бар, һеҙ уларҙы кисерегеҙ групповуха гейский мөмкинлек бирә, һәм беҙ тәҡдим БДСМ хатта секс-уйын, һеҙҙең ҡараш менән оҫта уйнаны, уларҙы үҙе яза секс-үҙе рабыня ағзаһы. Һәм һин ышан, беҙгә коллекция мультяшный булды был секс-уйын беҙҙең сайтта. Бындай уйын менән беҙҙе из мультфильмов персонаждар күп була, фильм, билдәле һәм популяр видеоуйындары менән хатта., Был персонаждар, бәлки, гея алмайым, әммә мин ышанам, һеҙ уларҙы һәр саҡ хәрәкәт ағзалары тип күрергә теләүенән йә уларҙы задница, өҙөп ала. Хәҙер һеҙ был мөмкинселек менән бушлай коллекция гей - уйын.\nГейне Һәм Уйындарға Бушлай Бушлай Неограниченный\nҠасан һеҙ беҙҙең сайтта, берҙән, һеҙ нимә эшләргә кәрәк булһа, иң тәүҙә был бөтә уйын да уйнай, - был йәштә үҙеңде раҫлау. Һуң, беҙ һеҙгә вәғәҙә итеп, 18 йәше тулған, тип, һеҙ, һәм һеҙ аласаһы бушлай неограниченный инеү неограниченный коллекцияһын был уйынын сексуаль. Бөтә уйын браузер туранан-тура һеҙ үрсеп, уйын һәм тәжрибәһенән тыш, шулай уҡ платформа һеҙҙең пользовательский тәжрибәһе беҙгә яҡшы булыуы беҙҙе шатландыра алаһығыҙ. Был, сөнки беҙҙең уйынсылар үҫә берләшмәләре, форумдар аша беҙҙең менән бәйләнеш бүлеге аңлатма ала һәм ул һеҙгә., Бынан тыш, беҙҙең команда char бүлмә беҙҙең сайтын булдырыу өҫтөндә эшләй. Был һеҙгә кәрәк башҡа бөтә функциялары булған һәм берләшмәләре теркәлгән. Һеҙ беҙҙең сайттан тулыһынса аноним эсендә һеҙ барлыҡ йәшәй.


Башҡортостанда Рәсәй сәйәсәте мәктәбенең 7-се саҡырылышына ҡабул итеү тамамланды\nБарлығы 140 кеше «Медиа саҡырыу» программаһы буйынса белемен камиллаштырырға теләй, уларҙың иң лайыҡлылары ғына һайлап алынды. Яҡын арала ойоштороласаҡ дәрестәр ШОС һәм БРИКС саммитарының мәғлүмәти яҡтан яҡтыртылыуына арналған. Тәүге осрашыуҙа Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев матбуғат һәм власть араһындағы бәйләнеш хаҡында һөйләне. Буласаҡ сәйәсмәндәр белгестәргә үҙҙәренең проекттарын тәҡдим итте.\nКристина Карпухина, Рәсәй сәйәсәте мәктәбе тыңлаусыһы: «Мәктәптәрҙә норманан ситләшкән тәртип» темаһына арналған проект тәҡдим иттем. Балалар менән эшләйем, шуға ла был минең өсөн мөһим эш. Ул балалар менән ата-әсәләр араһындағы бәйләнеште нығытыуға ярҙам итер тигән уйҙамын. Маҡсатым дәүләт органдарында эшләү».


Бында Секс Менән Бөтә Уйын Гейне, Оргазм Өсөн Кәрәк Тип Һеҙ Һуңғы Онлайн\nПорно яңы уйын ла күп була, ул һеҙгә беҙҙең яңы сайтыбыҙ коллекцияһын ҡарарға кәрәк. Бында ҡулланыу технологиялары эшләнгән бөтә HTML5 менән, график һәм донъяла иң яҡшы уйындарҙың береһе булыуын ул китерелә менән алмаштырырға ҡарар flash енсә, һеҙ унда ҡасан булдығыҙ браузерный уйын күрмәгән. Html5 сөнки технологиялар һәм һығылмалы булып тора артыҡ, яй туранан-тура һеҙҙең браузер уйын булды был, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй ҡорамалдар ҡуллана аласыз., Был һеҙҙең компьютер уйыны уйнап үҙебеҙ, һеҙ үҙегеҙ, уларҙы телефон йәки планшет уйнай, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ windows ли ҡоролмаһы эшләмәй, macOS, iOS йәки Android. Уйынын беҙ бер нисә протестировать ҡоролошон ысынлап та, күңелен, уйын ваҡытында барып бөтә процесты яҡшы.\nУйын фантазияны ла күп ҡәнәғәтләндереү һәм, һеҙ уларҙы алыр булһағыҙ мөмкин, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ мөхәббәтте йәки бысраҡ gnu татлы шөғөл эҙләй. Бөтә төр уйындар беҙҙең персонаждары булыуын, уларҙың ҡайһы берҙәре хатта мөмкин һәм настроить, фантазияһы тап һеҙҙең өсөн яҡшыраҡ. Коллекцияларында, беҙ уның бында эшләй башлағас, етерлек төрлөлөгө һәм китерелә менән раят сәғәттәр һаны етерлек, һеҙгә түләүһеҙ алмаштырыу өсөн кулак булғаны өсөн секс-тубал. Һәм шулай уҡ һеҙ бушлай яратҡан секс-төрөп, был бөтә һеҙҙең бушлай килгән контент сайтты. Һеҙ беҙҙең сайтҡа церебраль кәрәк булды, һәм беҙ бер ниндәй ҙә ярҙам һорай., Хатта научной реклама ҡарамаҫтан, ҡарағанда, ул популяр бушлай тәҡдим секс-көпшә. Шулай итеп, мажаралы порно иң ҡырағай һыу әҙерләгеҙ, һеҙ улар менән онлайн секс уйындар коллекция гей булыуы мөмкин.\nХәҙер Һеҙ Был Уйын Менән Яңы Интерактив Бөтә Енси Gnu\nБындай ҙур уйынға килер. гейне коллекцияның йөкмәткеһе менән секс, һәм унда, унда порно күп булған, шулай уҡ күп төрлөлөгө. Сөнки артыҡ күп булып gnu реаль тойолмай һеҙҙең, уларҙың уйын процессы кисерә ҡасан һеҙ беҙҙең сайтта. Хардкорный беҙҙең секс-уйын, һеҙ тойорға мәжбүр иткән, һеҙ был ваҡиғаның үҙәгендә була. Уйын ярҙамында төрлө жанрҙа, уларҙы тәҡдим итә, беҙ, һеҙ фантазия төрлө кимәлдәге иң шатландыра алманылар.\nҠайһы һын башҡарыусы физик әгәр телисез икән, һеҙҙең күп буласаҡ секс-н сайтында симулятор, һеҙ күп һынауҙар һын менән бирелгән азатлыҡ, енси акт һәм уйынсыҡтар. Уларҙың ҡайһы берҙәренә ярайһы даими, эш ҡасан етә секс йыш, ҡайһы бер башҡа өҫтөнлөк һеҙ теләген ҡәнәғәтләндереү өҫтөндә шул уҡ ваҡытта булдыҡһыҙҙар секс-рабыня БДСМ мажара булды.\nСценарийының ҡайһы бер ҡәнәғәтләндереү әгәр телисез икән, ул һеҙгә крутиться у башы, йәғни һеҙ беҙҙең сайтҡа симулятор фантастик кәрәк. Барыһы ла, хатта ролле уйындар менән кисерештәре менән егет һәм көсләү тураһындағы gnu тиклем ялбыр инцест һәм фантазия, ысынбарлыҡты булып тойола, сөнки һеҙ бөтә бәйләнеш тыш секс алынған, уны килтереү, һәм артабанғы эҙемтәләре. Әммә беҙ шулай уҡ уйында иң сексуаль өсөн фантазия тәҡдим итә, йәки ул булырға мөмкин гея бисексуал. Мин әйтәм гей тураһында-секс-симулятор, аватар һүрәттәренә һеҙ унда үҙенә үҙе ойоштора, ә һуңынан картаһы киткән, бөтә ир-егеттәр өсөн зыянлы., Трахнуть бер тапҡыр ала улар һиңә, һин уларға сифаты булырға мөмкинме трах дуҫ, хатта үҙебеҙҙең егеттәр эшләй алаһың һәм һиңә улар. Былар барыһы ла беҙҙең сайтта һәм башҡа күп нәмәләрҙе кисереүсән.\nПлатформа, Ул Эшләй Яратыусылар Өсөн Заманса Порно\nБеҙгә бер нисә көнгә функцияға эйә булырға тейеш ул порно өсөн порно һөйөүселәргә хәҙерге заман ихтыяжын ҡәнәғәтләндерә. Иң элек, беҙҙең күңел, беҙгә тулы азатлыҡ хәрәкәте платформа тәҡдим итә. Теләһә ниндәй һын, улар телисез икән, наслаждаться-се беҙҙең сайттар, улар аласыз яһарға, беләм, ҡасан да булһа кем белә. Башҡа нәмәләрҙе беҙ шәхси мәғлүмәт сәйәсәте тоғро булмауы, шулай уҡ серверына тоташыу беҙҙең шифрланған беҙ тәҡдим итә, шулай булһа ла беҙ хатта беләм тип, һеҙ кем, әлегә һеҙ бында уйнай., Башҡа сайттар бөтә аспекттарын, навигация кеүек, һәм хатта үҙ-ара берләшмәләр менән ҡараған, ҡушылғанды урын. Закладка беҙ өҫтәй, сөнки беҙ яңы уйын даими килтерелә.


«Йәгеҙ әле, Ағинәйҙәр» - 14 Марта 2017 - Хайбуллинская библиотечная система\n«6+» Среда, 21.03.2018, 19:23\nГлавная » 2017 » Март » 14 » «Йәгеҙ әле, Ағинәйҙәр»\n«Йәгеҙ әле, Ағинәйҙәр»\nОҙон, йоҡоло ҡыштан һуң, ниһәйәт, түҙемһеҙләнеп көткән Яҙ беҙгә ишек ҡаға. Яҙҙың ҡайнар һулышынан бөтә тәбиғәт уянғанда, донъя шулай нурға ҡойонғанда, йөрәктәр ҙә елкенмәй ҡала алмай. Ошо миҙгелдең һоҡланғыс байрамы – 8 март Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан Юлбарыҫ ауылы ағинәйҙәре ойошмаһы күрше Быҙаулыҡ ауылы ағинәйҙәрен ҡунаҡҡа саҡырҙы. Йыр-моңға, уйын-көлкөгә ҡоролған «Йәгеҙ әле, Ағинәйҙәр» байрам сараһы ойошторолдо. Ике ауылдың ағинәйҙәренә лә алдан өйгә эштәр ҡушылды.\nБына, ниһайәт, билдәләнгән көн килеп етте. Тамашасылар ҙа күп кенә йыйылған, көткән ҡунаҡтар ҙа килде. Зал сәскә-гөлдәр менән матур биҙәлгән. Һәр кемдең күңелендә нур, байрам кәйефе сағыла.\nЮлбарыҫ ауылы ағинәйҙәре үҙ командаһын «Шатлыҡ» тип, ә ҡунаҡтар «Әхирәттәр» тип атаны. Байрам булғас, әлбиттә, беренсе конкурс оригиналь ҡотлау бурысын ҡуйҙы. «Шатлыҡ»тар балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре, онотолоп барған октябрят, пионер һәм комсомол ойошмалары исеменән дә, һалдаттар булып та ҡотланы. «Әхирәттәр» үҙ сиратында юлбарыҫтарға йырлы сәләм һәм бүләктәр тапшырҙы.\nАртабан барыһына ла таныш булған әкиәттәрҙе заманға ярашлы үҙгәртеп, яңы әкиәт ижад итеү һәм сәхнәләштереү бурысы торҙо. Ҡунаҡтар «Шалҡан»ды, ә хужалар «Тирмә»не һайлағайны. «Торлаҡ проблемаһы», «ипотека», «кредит», «залогҡа мөлкәтеңде ҡуйыу», «отолоу», «әсәлек капиталы» кеүек көндәлек тормошта ҡулланған һүҙҙәр был конкурста ла сағылыш тапты.\n«Йырлы һорауға – йырлы яуап», «Шаян һорауҙа – шаян яуаптар», «Әйтемде дауам ит…», «Пантонима. Театр» тип аталды киләһе конкурстар.\nӘйтеп үтергә кәрәк, ике ауылдың ағинәйҙәре лә шундай талантлылар, Һамар ауыл советы биләмәһендә ойошторолған бер байрам да уларһыҙ үтмәй. Халыҡ та ағинәйҙәрҙең сығышын ярата. Уйын-конкурстар араһында музыкаль сығыштар үҙе матур концертҡа әйләнде, көслө алҡыштар менән ҡабул ителде.\n…Конкурс тамам, әммә тамашасылар ҡайтырға ашыҡмай. Һәр береһе йылы теләктәрен, рәхмәттәрен әйтеп ҡалырға теләй. Мин дә үҙ сиратымда барлыҡ гүзәл заттарға үҙемдең теләктәремде еткерәм:\nХөрмәтле ҡатын-ҡыҙҙар! Хәстәрлекле һәм илаһи, һөйкөмлө һәм матур, тоғро һәм зирәк булғанығыҙға һоҡланабыҙ. Һеҙҙең иң изге өмөттәрегеҙ һәм хыялдарығыҙ тормошҡа ашһын! Өйөгөҙҙә тыныслыҡ, мөхәббәт һәм етеш тормош килһен! Балаларығыҙҙың, яҡындарығыҙҙың һәм туғандарығыҙҙың йөҙҙәре шатлыҡлы йылмайыуҙан балҡыһын! Бәхетле киләсәккә һәм хыялдарығыҙҙың тормошҡа ашырына булған ышаныс ташламаһын! Таҙалыҡ, һаулыҡ, түҙемлек, тырышлыҡ, оҙон ғүмер теләйем!


Баш ҡалала тиҫтәнән ашыу торлаҡ төҙөлөшө рөхсәтһеҙ башҡарыла\nБыл турала "СтройкиУфы. ру" сайты хәбәр итә. Өфөлә барған төҙөлөштәрҙе күҙәтеүгә махсуслашҡан интернет проект ҡала проекттарын үҫтереү фонды һәм Бөтә Рәсәй халыҡ фронты менән берлектә ойошторолған. Унда баш ҡалала барған барлыҡ торлаҡ төҙөлөштәре тураһында аныҡ мәғлүмәт алыу мөмкин. Халыҡ фронты ағзалары рөхсәтһеҙ төҙөлөштәрҙе даими күҙәтеп тора. Уларҙың сираттағы рейдына беҙҙең хәбәрселәр ҙә ҡушылды.\nБаш ҡаланың Тихорецкая урамында барған төҙөлөштө ҡала хакимәте халыҡ фронты менән берлектә туҡтатыуға өлгәште. «Интеграл» йәмғиәте эш башларға документтары булмай тороп буласаҡ йорттоң нигеҙен күтәреп тә өлгөргәйне. Ул ғына ла түгел әле төҙөлөп бөтмәгән торлаҡта фатирҙар ҙа һатыла башлағайны. Эш туҡтағандан алып халыҡ фронты ағзалары уны күҙәтеүҙә тота. Юғиһә, уның ҡайтанан тергеҙелеүе лә бар.\nДенис Мусин, Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостандағы төбәк штабы ағзаһы:\n«Беҙ үҙебеҙ төҙөлөштө туҡтата алмайбыҙ. Ләкин йәмәғәт, хоҡуҡ һаҡсылары һәм власть иғтибарын йәлеп итә алабыҙ. Халыҡ фронты ошо рәүешле байтаҡ рөхсәтһеҙ төҙөлөштәрҙе туҡтата алды».\nБыл күп ҡатлы йортто халыҡҡа ярайһы уҡ билдәле 10-сы төҙөлөш идаралығы күтәрә. Эш алып барыуға бөтөнләй рөхсәте булмаһа ла ете ҡатты һалып та ҡуйғандар. Төҙөлөштөң йылдамлығына ҡарағанда туҡтатырға ла уйламайҙар.\n10-сы төҙөлөш идаралығы ғына баш ҡалала дүрт урында рөхсәтһеҙ төҙөлөш алып бара. Бынан тыш, Өфөлә тағы ла тиҫтәгә яҡын торлаҡ төҙөлөшө законһыҙ башҡарыла. Был иһә йөҙөрләгән алданған кешеләр, тиергә лә мөмкин. Төҙөлөшкә өлөшләтә аҡса индерергә теләүселәр намыҫһыҙ ойошмалар тураһында интернеттағы махсус сәхифәлә белә ала. «Стройки Уфа. Ру» сайты барлыҡ төҙөлөштәрҙе лә күҙәтеүҙә тота.\nВладимир Барабаш, ҡала проекттарын үҫтереү фонды директоры: «Сайтта алты йөҙҙән ашыу төҙөлөш тураһында мәғлүмәт тупланған. Һәр объекттың хажалары, документтары күрһәтелгән. Теләгән кеше юристарҙан кәңәш тә һорай ала. Исемлек көндән -көн тулылана бара».\nРөхсәтһеҙ төҙөлөштәрҙең барыһы ла туҡтатыла тип әйтеп булмай. Уларҙың ҡайһы берҙәре суд аша булһа ла йәки башҡа юлдар менән күтәрелеп ҡуя. Төҙөүселәр шуға өмөт итә лә инде. Йорт ҡалҡып сыҡҡас барыбер документ биреләсәк тип уйлай. Ә инде бирмәһәләр алданған халыҡ иҫәбенә кеҫә ҡалынайталар.


Тамашасың ҡуйҙы бис!\n15 февраль көнө театр сәхнәһендә шаулап-гөрләп Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәүис Заһитовтың юбилей бенефисы уҙҙы.\nЮбилей кисәһендә тамашасы артистың театр йылъяҙмаһына уйылып ҡалған — Йыһан ҡарсыҡ («Башмағым» Х.Ибраһимов), Ильяс («Ҡыҙ урлау» М.Кәрим), Яппар («Ҡоҙаса» Б.Бикбай, З.Исмәғилев) һәм башҡа ролдәрен күрҙе, уның башҡарыуында «Буранбай», «Азамат» кеүек мәшһүр халыҡ йырҙарын ишетте. Рәүис Хәбир улын республикабыҙ йәмәғәтселеге, Ҡыйғы, Мәсетле, Ғафури, Әлшәй һәм башҡа райондарҙан дуҫтары, тамашасылары, Ғ.Камал ис. Татар дәүләт академия театрынан коллегалары ҡотланы.\nКисә, күтәренке рухта башланып, ысын мәғәнәһендә ҙур ижади байрамға әүерелде. Р.Заһитовтың оҙайлы һәм бай ижад юлын байҡап, уның юмор, йыр-моң тулы юбилей бенефисынан тамашасы үҙенә байрам кәйефе, шатлыҡлы хистәр алып, «бер йәш йәшәп » ҡайтты. Тәнәфес ваҡытында халыҡ арығансы үҙе лә бейене. Шулай итеп, тамашасы юбилярҙың 65 йәшлек юбилей байрамын ихлас уртаҡлашты, артисты ҙурлап алҡыштарға күмде. Залда алма төшөр урын булманы.\nӘ кисә ысынлап та зауыҡ менән, хәтерҙә ҡалырлыҡ һәм матур ойошторолғайны. Унда театрҙың бөтә ижади коллективы ҡатнашты (үҙенсәлекле сценарийҙың авторы- З.Бураҡаева), режиссеры — С.Асҡарова), сәхнә биҙәлеше -А.Нестеров).\nЮбилей бенефисы тамамланғас та кисәлә яңғыраған юмор, йырҙар ҡолаҡта оҙаҡ сыңлап торҙо.


Салауат ҡалаһынан кескәй Милена тартышыу - Веста синдромы менән яфалана\nБашҡортостан юлдаш телевидениеһының «Русфонд», «Мәрхәмәт» хәйриә фондтары һәм «Комсомольская правда» гәзите менән берлектәге хәйриә проекты дауам итә. Киләһе сюжетыбыҙ геройы Салауат ҡалаһынан кескәй Милена. Ул тартышыу - Веста синдромы менән яфалана. Ҡыҙҙы яңғыҙ тәрбиәләгән әсә был ауырыуҙы дауалап була тигән ышаныс менән йәшәй.\nМиленаға өс ай тулғас, йәш әсә балаһының һаулығы насарая башлауын тоя. Күп тә үтмәй ҡыҙҙың тәне тартыша башлай. Аптыраған ҡатын Салауат ҡалаһы табиптарына ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Баланы тикшереү үтергә Өфөгә ебәрәләр. Белгестәр ҡыҙға симптоматик өйәнәк, Веста синдромы диагнозын ҡуя.\nЛәйсән Петрова, Миленаның әсәһе: «Салауат табиптары ҡыҙым ултыра ла, атлай ҙа, һөйләшә лә алмаясаҡ тип ҡурҡытҡайны. Әлеге мәлдә беҙ күп нәмәгә өлгәштек: Милена ултыра башланы, аралаша. Үҙенең тойғоларын белдерә. Ләкин беҙ бының менән генә туҡталып ҡалырға уйламайбыҙ, ул атларға тейеш».\nДүрт йәшлек Милена әлегә аяғына әсәһе ярҙамында баҫып тора ала. Был - тиҫтәләгән дауалау курстарының ыңғай һөҙөмтәһе. балаға Бигерәк тә, Ҡытай табиптары ныҡ ярҙам иткән. Тартышыуҙар ғына һаман дауам итә, тәүлегенә уларҙың һаны егермегә еткән осраҡтар ҙа бар. Йәш әсә балаһын Мәскәүҙә дауалап була тигән өмөттә, бының өсөн ике йөҙ мең һум аҡса талап ителә.\nЕлена Малахова, иедицина технологиялары институты неврологы: /Мәскәү/\n«Медицина технологиялары институтына мөрәжәғәт иткәндә йоҡонан торғанда ҡыҙҙың ҡабатланыусан өйәнәк булыуы асыҡланды. Тикшереүҙәр һәм тартышыуға ҡаршы дауалау терапияһы үткәреү өсөн бала беҙҙең дауаханаға ятырға тейеш. Был осраҡта ауырыуҙың хәлен оҙайлы ваҡытҡа еңеләйтергә була. Бала реабилитация курсы үтеү мөмкинлеген аласаҡ».\nӘсә ҡыҙын яңғыҙ тәрбиәләй, финанс яҡтан ҡытлыҡ кисерә. Шулай ҙа йәш ҡатын бирешергә теләмәй. Кескәй Миленаның хәле нисек тә булһа яҡшырырға тейеш. Баланы һауыҡтырыу өсөн һәр кем ярҙам ҡулы һуҙа ала. Акцияла ҡатнашыр өсөн 5541 һандарына «ДЕТИ» һүҙен яҙып СМС хәбәр ебәрергә кәрәк. Иң мөһиме смс-хәбәр ебәргәндән һуң мобиль операторының талабы буйынса аҡса күсергәнде раҫлау зарур. Шулай уҡ «Русфондтың» сайтына инеп адреслы ярҙам күрһәтергә була.\nШулай уҡ беҙ үткән сығарылыштарҙа Мәләүез ҡалаһында йәшәүсе Марат Әбүбәкиров тураһында ла һөйләгәйнек. 12 йәшлек малай ҡолаҡҡа ҡатылыҡ менән яфалана. Маратҡа йәмғиәткә яраҡлашыр һәм тулы тормош менән йәшәр өсөн заманса ишетеү аппараты кәрәк. Акция сиктәрендә кәрәкле сумма тулыһынса йыйылған.


Республикабыҙ Президенты Рөстәм Хәмитов Ишембай тарафтарында эш сәфәре менән йөрөшләй, тау-урман төпкөлөндәге 350 йортлоҡ боронғо Ҡолғонаға туҡталып, ауыл активистары һәм уҡытыусылар менән осрашты, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусиндың ижад йортон ҡарағандан һуң, әҙип менән йәнле әңгәмә уҙғарҙы. Мәғлүм ки, төбәктә малсылыҡты, умартасылыҡты, фермер хужалыҡтарын үҫтереүгә, шулай уҡ туризм төрҙәрен ойоштороуға ҡулай шарттар етерлек. Киләсәктә заманса юл, элемтә, мәктәп транспорты һәм төбәккә хас башҡа мәсьәләләр ыңғай хәл ителәсәк.\nСпонсорҙар кәрәк, приют асам... Ирҙәргә... Ниңә көләһегеҙ? Йәлләйем, мин уларҙы. Хәҙер бит арыу ирҙәрҙе бармаҡ менән генә һанарлыҡ, улары ла әллә нисә ғаиләне обеспечивать итә – көс төшә, көс. Заманалар үҙгәрҙе шул, үҙгәрҙе. Бейектә йәшәйем мин. Шунда балкондан ҡараһаң, әллә нисә мусор йәшниге күренә, ирҙәр килә лә шунда соҡсона. Бисәләр ҙә килә, ә ирҙәр – күберәк, араларында типһә тимер өҙөрҙәйҙәре бар. Шундай ирҙәрҙе лә сүплеккә ташларҙар икән, эй Хоҙайым.\nИрҙәр слабый халыҡ шул, улар бит бала шикелле, күңелдәре гел йәш, ә үҙҙәре... Уларға защита кәрәк, защита, һаҡларға кәрәк, тим, ирҙәрҙе.\nҠырмыҫҡалы районының ҡайһы бер ауылдары тарихынан\nХөрмәтулла Лотфулла улы Абдрафиҡов – башҡорт халҡының тарихы буйынса бик күп сығанаҡтар өйрәнеп, йәмәғәтселеккә милли тамырҙарҙы аңғартыу буйынса арымай-талмай эшләгән шәхестәрҙең береһе. Ул 1938 йылда Ҡырмыҫҡалы районының Һарт-Науруз ауылында һарт башҡорттары ғаиләһендә донъяға килгән. Тыуған ауылында алған ете класс белем менән генә сикләнмәйенсә, хәрби хеҙмәткә саҡырылғас, киске урта мәктәпкә йөрөй һәм ҡулына өлгөргәнлек аттестаты ала.


339 белгес кадастр инженеры аттестатын алды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n339 белгес кадастр инженеры аттестатын алды\n15:44, 16 марта 2011 Иҡтисад\nБашҡортостанда кадастр инженеры аттестатын алыуға дәғүә итеүселәрҙең тағы бер төркөмө имтихан тотто. Аттестация Росреестрҙың БР буйынса идаралығы, БР буйынса Ер кадастр палатаһы менән берлектә БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы менән үткәрелде.\nКвалификация имтиханы йомғаҡтары буйынса 11 дәғүәсенең бишәүһе һынауҙы уңышлы үтеп, аттестат алды.\nБашҡортостан буйынса Ер кадастр палатаһынан хәбәр итеүҙәренсә, 15 мартҡа ҡарата республиканың 540 белгесе аттестацияла ҡатнашҡан. Шуларҙың 339-ы имтиханды уңышлы тапшырған.


Мәҙәниәт министры — Мишкәлә\n29 Ғинуар 2018, 12:17\nРайонға Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова килеп китте. Тәүҙә Әминә Ивний ҡыҙы граждандарҙы һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен ҡабул итеп, уларҙың һорауҙарына яуап бирҙе. Артабан ул мәҙәниәт учреждениеларын ҡараны.\nМинистрҙа мари милли үҙәге һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы яҡшы тәьҫораттар ҡалдырҙы. Артабан Балалар музыка сәнғәт мәктәбендә, Мишкә үҙәк китапханаһында булды. Китапханала ул китап фонды күләме, бөтә үҙәк китапхана системаһы эше, уҡыусылар менән бәйләнеш, үткәрелгән саралар һаны менән ҡыҙыҡһынды. Уны бирелә китаптарҙың күп булыуы, хеҙмәткәрҙәрҙең әленән-әле төрлө саралар үткәреүе һоҡландырҙы.\n— Әлегә тиклем республикала башҡа ерҙә бындағы кеүек тормош ҡайнап торған урынды күргәнем булманы шикелле, — тине Әминә Шафиҡова.\nБыға дүрт моделле ауыл һәм бер үҙәк моделле китапхананың тырышып эшләүе асыҡ миҫал булып тора.\nҮҙәк китапханала мәҙәниәт министры Башҡортостандың 100 йыллығына арналған “100 иң яҡшы башҡорт китабы” республика акцияһында ҡатнашты. Ул тантаналы рәүештә 1-се мәктәп-лицейҙың X класс уҡыусыһы Ксения Лобоваяға 2017 йылдың иң яҡшы китап уҡыусыһы булараҡ Почет грамотаһы тапшырҙы.\nРайон Мәҙәниәт һарайында ла Әминә Ивний ҡыҙын йылы ҡаршы алдылар. «Эрвел» халыҡ бейеү ансамбле үҙенең яңы бейеүҙәренең береһен — «Рвезылык»ты («Молодежный») башҡарҙы. Мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәре уға ҡыҫҡаса ғына үҙҙәренең уңыштары һәм булған проблемалар тураһында һөйләне. Министр артистарға ярҙам итергә вәғәҙә бирҙе.\nӘминә Ивний ҡыҙы осрашыуҙан ҡәнәғәт ҡалды, бейеүселәргә һәм хеҙмәткәрҙәргә мари халҡы традицияларын һаҡлаған өсөн рәхмәт әйтте. Район Мәҙәниәт һарайы һәм «Эрвел» халыҡ бейеү ансамбле уға ансамблдең юбилей концерты яҙылған диск һәм үҙҙәре тураһында китап-буклет бүләк итте.\nӘминә Шафиҡованы эш сәфәрендә район хакимиәте башлығы Р. Мусин оҙатып йөрөнө.


21 Апрель 2020, 12:00\n21 апрель – Урындағы үҙидара көнөАуыл ерлегендә халыҡтың йәшәйеше күп осраҡта улар һайлап ҡуйған депутат – халыҡ илсеһе эшмәкәрлегенә бәйле. Көтөү мәсьәләһе булһынмы, мал иҫәбен алыумы, йә иһә халыҡтың фекерен район етәкселегенә еткереүме – бында депутаттың һөйләшә белеүенән, уның ниндәй илсе булыуынан тора. Был йәһәттән самаҙылар депутаттарынан уңған, тип әйтергә була. Инде дүртенсегә Абзан ауыл биләмәһенең 9-сы округы депутаты итеп һайлап ҡуйылған Санъяр Иҙелбай улы Дәүләтбаев улар өсөн тырышып, йүгереп йөрөй.- Халыҡ һайлаған икән, тимәк, улар ышаныс белдерә. Шуға мин дә ауылдаштарымдың ышанысын аҡларға, халыҡ менән берлектә эш алып барырға бурыслымын тип уйлайым. Был йәһәттән ҡатын-ҡыҙҙар советы (етәксеһе Фәнисә Йылҡыбаева), ауыл ағинәйҙәре ойошмаһы (етәксеһе Мәүлиҙә Йылҡыбаева) менән бергә килешеп эшләйбеҙ. Әлбиттә, беҙҙең һәр бер башланғысты күтәреп алған ауыл халҡына ла рәхмәтлебеҙ. Тыңлайҙар, үҙебеҙ – ауылдаштар өсөн бит бөтәһе лә, килешеп эшләйбеҙ, рәхмәт уларға! “ – был һүҙҙәрҙе Санъяр Иҙелбай улы ысын йөрәктән әйтә.Санъяр Дәүләтбаев тураһында тулы мәҡәләне сайтта һәм гәзиттә уҡығыҙ.\nАуыл ерлегендә халыҡтың йәшәйеше күп осраҡта улар һайлап ҡуйған депутат – халыҡ илсеһе эшмәкәрлегенә бәйле. Көтөү мәсьәләһе булһынмы, мал иҫәбен алыумы, йә иһә халыҡтың фекерен район етәкселегенә еткереүме – бында депутаттың һөйләшә белеүенән, уның ниндәй илсе булыуынан тора. Был йәһәттән самаҙылар депутаттарынан уңған, тип әйтергә була. Инде дүртенсегә Абзан ауыл биләмәһенең 9-сы округы депутаты итеп һайлап ҡуйылған Санъяр Иҙелбай улы Дәүләтбаев улар өсөн тырышып, йүгереп йөрөй.\nХалыҡ һайлаған икән, тимәк, улар ышаныс белдерә. Шуға мин дә ауылдаштарымдың ышанысын аҡларға, халыҡ менән берлектә эш алып барырға бурыслымын тип уйлайым. Был йәһәттән ҡатын-ҡыҙҙар советы (етәксеһе Фәнисә Йылҡыбаева), ауыл ағинәйҙәре ойошмаһы (етәксеһе Мәүлиҙә Йылҡыбаева) менән бергә килешеп эшләйбеҙ. Әлбиттә, беҙҙең һәр бер башланғысты күтәреп алған ауыл халҡына ла рәхмәтлебеҙ. Тыңлайҙар, үҙебеҙ – ауылдаштар өсөн бит бөтәһе лә, килешеп эшләйбеҙ, рәхмәт уларға! “ – был һүҙҙәрҙе Санъяр Иҙелбай улы ысын йөрәктән әйтә.\nСамаҙы ауылында әлеге ваҡытта йәшәгәндәр күпселеге хаҡлы ялдағылар, шулай ҙа оло йәштәбеҙ тип тормайҙар, төрлө мәҙәни сараларҙа ла ҡатнашалар. “Айгүзәл” ҡатын-ҡыҙҙар ансамбле, “Дуҫлыҡ” бейеү ансамбле менән Самаҙыла, күрше тирә-яҡ ауылдарҙа ла сығыш яһайҙар, район мәҙәниәт йорто сәхнәһендә лә өсөнсө йыл рәттән Гала-концертта ҡатнашҡандар.\nБылтыр Муйнаҡ ауыл биләмәһе сигенән Абзан сигенә тиклем оло юл буйын ауыл халҡы менән бергәләп ҡыйҙан таҙартҡандар.\n“Быйыл “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” планлаштырылған ине, нисек килеп сығыр инде. Беҙ булыр тип уйлайбыҙ, шуға ла йорттарҙың тирә-яғын, ихата-урамдарҙы таҙартыу, тәртипкә килтереү эштәре тора. Буш торған йорттар күп, уларҙың хужалары, йә иһә баҡыйлыҡҡа күскән ата-әсәһенең йортон балалары тәрбиәләргә бурыслы, уларға ла хәбәр итәбеҙ. Йыл да майҙың бер-икеләрендә мәңгелек йорт – зыяратты, һәр кем үҙенең туғандарының ҡәберлеген таҙарта, буяй. Был инде йолаға индерелгән. Риза булып ятһындар”, – Санъяр ағай ауыл мәшәҡәттәрен үҙенеке кеүек итеп, ихласлап һөйләй. Эйе, башланғыс кластар уҡытыусыһы булып хеҙмәт юлын үткән кеше башҡаса булдыра ла алмайҙыр инде.\nУн йыллыҡ мәктәпте бөткәс, Санъяр Дәүләтбай улы ике йыл Сураш, Үрнәк, Малай Муйнаҡ ауылдарында уҡыусыларға белем бирә. Уға кесе йәштәге балалар менән эшләү оҡшап ҡала, һәм Салауат педагогия училищеһына уҡырға инеп, уны тамамлап, дипломлы белгес булып туған мәктәбенә эшкә ҡайта. “Коллектив көслө булды, килешеп эшләнек, күп нәмәгә өйрәттеләр колегаларым, – ул профкомда ла тора: етәкләй ҙә, ойоштороусы ла була. – Маҡтап ебәрәләр ҙә, эшләйем. Йәш кешегә күп кәркме ни?! Мәктәп депутат итеп күрһәткәйне, шунан башланды минең депутат эшмәкәрлегем. Ике саҡырылыш эшләнем, унан ял иткәс, ауыл халҡы тағы ике саҡырылышҡа һайланы”.\n“Декабрҙә ауылда сход үткәреп, халыҡ менән кәңәшләшеп, үҙәк урамға асфальт түшәү, ауыл мәҙәниәт йортона газ үткәреү, мобиль бәйләнеште яҡшыртыу кәрәклеге тураһында мәсьәләләр буйынса район башлығы Дәмин Юлановҡа мөрәжәғәт менән барҙыҡ, ауыл старостаһы Илдар Ҡылысбаев, ҡатын-ҡыҙҙар советы етәксеһе Мәүлиҙә Йылҡыбаева менән бергәләп. Бик ҡыуанып сыҡтыҡ Дәмин Марат улынан. Ул беҙҙең һорауҙарҙың ыңғай хәл ителәсәген әйтте. Беҙ ҡыуанып ҡайтып, урамды үлсәнек, беҙҙән һуң килеп тә үлсәнеләр. Май айында Кооператив урамында эш башланасаҡ. Тағы ла район буйынса ойошторолған шишмәләрҙең тирә-яғын төҙөкләндереү бәйгеһендә ҡатнашасаҡбыҙ. Беҙҙең Самаҙы шишмәләргә бай бит инде, хәл итербеҙ, ҡайһыныһын тәҡдим итергә” – ауыл депутатының пландары ҙур.\nҠатыны Гөлйемеш Йосоп ҡыҙы ла уға ярҙам итеп, һәр эшендә терәк булып тора. Мәҙәниәт хеҙмәткәре булып эшләгән ул. Ике малайға ғүмер биргәндәр: олоһо Илшат, һаулыҡ мөмкинлеге сикләнгәнгә, яндарында, , Динарҙары Өфөлә йәшәй. Өйләнгән, ике бала атаһы. Һатыусы-консультант булып эшләй, килендәре декрет ялында.\n“Уңғанһығыҙ депутатығыҙҙан!” тип әйтәбеҙ самаҙыларға. Бергә-бергә шулай килешеп эшләргә яҙһын!\nАйгөл Ҡылысбаева. Фото шәхси архивтан.


Теләкте уйлап телә » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Теләкте уйлап телә\nТеләкте уйлап телә 14.02.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nВикипедияға “Мисүәк (сивәк)” тигән мәҡәлә яҙғанда, бер филологик асыш яһаным инде әллә. Башҡорт телендәге “сүбәк сәйнәү” (буш хәбәрҙе күп һөйләү) тигән ғибәрә, ихтимал, шул мосолмандарҙа теш таҙартҡыс итеп файҙаланылған сивәк тигәндән килеп сыҡҡандыр.\nМисүәк менән теш таҙартыу фарыз ғәмәл дәрәжәһенә етә яҙған шарттарҙа, әлбиттә, уны ауыҙҙарында йыш тотҡандар, йыш сәйнәгәндәрҙер. Беҙҙең халыҡта “мисүәк” тигән вариант түгел, ә сивәк тигәне таралған булғандыр. Сүбәк бит ул – урыҫса пакля йәки джут.\nТеләкте лә уйлап телә, һин әйткәнсә ҡабул булыуы бар, ти торғайны ололар. Дөрөҫ тә. Йәшерәк саҡта оҙаҡ ҡына йылдар кейеп, ялҡытып бөткән пальтом бар ине. Сифатлы драптан тегелгәйне – туҙмай. Кейәм тиһәң – модаһы сыҡҡан, ташлайым тиһәң – йәл. Берәйһе урлап ҡына ҡуймай шуны, тип бер шаяртып ҡына әйтеп тә алдым. Баҡса йортона ваҡ-төйәк әйбер менән алып барып ташланыҡ – һыуыҡта кейергә ярап ҡала ул.\nҠабул булды теләгем... Икенсе килеүебеҙгә пальто ла, урланыуын теләмәгән башҡа нәмәләр ҙә юҡҡа сыҡҡайны.\nЗаманса шарттары булмаған ауылда ҡатындар барыһын да эшләй инде ул. Биш балалы беҙҙең ғаиләлә баш бала мин, берҙән-бер ҡустым ете йәшкә бәләкәй булғас, һеңлеләр менән ирҙәр эшенә лә егелеп үҫтек, бесән дә эшләнек, утын да бысып ярҙыҡ. Бигерәк тә ҡышын саған утынын ярырға ярата инем – анһат ҡына, кертелдәп кенә таралып тора. Ауыр күтәрмә тип торған кеше булманы – көйәнтәләп һыуын ғына түгел, өй һыларға балсығын да ташыныҡ, бүрәнәһен дә күтәрештек. Шуға беше булып үҫкәнбеҙҙер.\nБер мәл сит илгә китеп, шунда икмәк бешерергә эшкә ингән ирле-ҡатынлы тураһында уҡығайным. Он, сүпрә, еткелекле икмәк формаһы биргәндәр. Шунса икмәк сыға, тигәндәр. Тегеләрҙең ҡамырынан ике буханка артып ҡалған. Былар өндәшмәй генә алып ҡайтҡан. Иртәгәһенә тағы шулай сыҡҡан. Өсөнсө көндә тағы шулай иткәс, хужа саҡырып алып: “Эштән сығарам”, – тип әйткән.\nСәбәбен һорағас: “Элекке бешереүсе һәр саҡ артыҡ ике буханка тапшырып торҙо, ә һеҙ йәшерҙегеҙ, һеҙ намыҫлы түгел”, – тип яуаплаған.\nАҙыҡ-түлекте тоҡлап алғанда, плюс-минус шунса тигән яҙмаға иғтибар иткәнегеҙ бармы? Һуңғы йылдарҙағы контролһеҙлек күберәк минус яғына ҡайыра шул. Әҙләп алһаң, беленмәй әле, ә бына хәләлем предприятиела эшләгәндә бер насар хәл булғайны.\nОн комбинатынан ҡарабойҙай алғандар, һәр тоҡта, нормала ҡаралғанса, плюс-минус 50-100 грамм түгел, ярты килограмм һәм хатта күберәк тә етмәй булып сыҡҡан. Эш хаҡы урынына тауарлата түләгән ваҡыт. Тауыш сыҡҡан. Тоҡтарҙы тейәп, он комбинатына кире алып киткәндәр, етмәгәнен танырға теләмәгән етәкселәре алдында үлсәткәндәр. Кире тапшырып ҡайтҡандар...\nКеше йөрөһөн өсөн ни генә уйлап сығармайҙар ресторан хужалары! Берәүһенең ҡалын быяла менән көпләнгән иҙәне аҫтында матур балыҡтар йөҙөп йөрөй. Зал тулы кеше аквариум өҫтөндә ултырған кеүек.\n“Аҡ ҡалас тәмле була икән, ағайым бер малай ашағанын күргән” тигән көләмәстәге ише, ишектән инә биреп кенә ҡарап киттек, сөнки ундағы хаҡтар... Етмәһә, хәҙер балыҡты иҙә баҫырһың төҫлө – ытырғандыра.\nРепиндың “Бурлаки на Волге” тигән картинаһын белмәгән кеше әҙҙер. Һәләмә кейемле, йөҙҙәренә йонсоу, һағыш сыҡҡан был кешеләр йәлләү, ҡыҙғаныу тойғоһо уята, шул хәлдә йәшәргә мәжбүр булыуҙарына йән әрней башлай. Ә бына яңыраҡ 1910 йылғы фотография тап булды – унда Түбәнге Новгород өлкәһе ҡатындары һал тартып бара. Бурлактар. Шулай уҡ һәләмә кейенгәндәр, иң алға арыуыраҡ алъяпҡыслыһын махсус килтереп ҡуйғандарҙыр, бәлки. Тамаҡ аҫрар өсөн шундай ауыр эшкә ялланған инде, меҫкендәр. Йөк ауырлығы өҫтөнә яр буйының батҡағы-ҡомона бата-бата, таштарға аяҡтарын бәреп, ҡамыштарҙан яраланып, һаҙмырттан, һыуҙан да барырға тура килгән инде уларға.\nКрепостной, йәғни ҡол. Башҡорттар баш күтәргән һайын, уларҙың эшкә яраҡлы ғаилә ағзаларын, балаларын крепостнойлыҡҡа биреп торғандар. Мәскәүгә лә, Санкт-Петербургка ла һәм башҡа ҡалаларға ла ебәрелгән улар. Ҡанбабалары крепостной ҡол булғандарҙың тоҡомдары бөгөн урыҫ булып йөрөй инде. Башкиров, Башкирцев тигән фамилиялар ҙа, бәлки, шул ваҡыттан киләлер. Үҙҙәре хәҙер онотһа ла, йәки оноторға маташһа ла, шулай булыуы бик ихтимал.\nБилдәле исем – профессор, шағир Тредиаковский. Уның да ҡайныһы бүләк иткән ҡоло – Һамар яғынан килтерелгән башҡорт ҡатыны булған. Суҡындырылған. Шул ҡатындың ире лә ғәскәргә алынған, гренадер булған, тик суҡындырылмаған.\nНисектер тап булышҡан былар. Ир ҡатынын үҙ янына алырға теләк белдергәс, Тредиаковский башта басурман динендәгенә дөрөҫ динлене ҡайтармайым тип талашҡан. Ир суҡынғас та әле хәрби коллегия аша ғына ҡатын ире менән 1747 йылдың 29 июнендә ҡушыла алған. 1746 йылғы был документ архивтарҙа һаҡлана һәм “О присвоении профессором Тредьяковским жены гренадерской” тип атала.\nҠол биләү XIX быуаттың икенсе яртыһына тиклем һаҡланып килгән йәмғиәттә ҡоллоҡ психологияһы ҡанға һеңгән булыуы ғәжәпме ни?!


Республикала математиканы тапшырған ваҡытта бер уҡыусы имтихандан ҡыуып сығарылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала математиканы тапшырған ваҡытта бер уҡыусы имтихандан ҡыуып сығарылды\n17:33, 28 сентября 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nБашҡортостанда математиканы тапшырған ваҡытта бер уҡыусы имтихандан ҡыуып сығарылды. Ҡағиҙә боҙоусы телефондан файҙаланырға маташҡан.\nБашҡортостандың Мәғариф министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, шәмбе, 26 сентябрҙә, 752 кешенең 634-те математика буйынса Берҙәм дәүләт имтиханында ҡатнашты. Имтихан барышында 13 йәмәғәт күҙәтеүсеһе һәм бер федераль инспектор эшләне.\nБыл көндә республикала дүрт имтихан тапшырыу пункты ойошторолдо. Икәүһе — Өфөлә, Салауатта һәм Әбйәлил районының Асҡар ауылында — берәр. Башҡортостан Мәғариф министрлығының дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы һәм белем сифатын баһалау бүлеге етәксеһе Жанна Миникәева әйтеүенсә, видеокүҙәтеү системаһы штат режимында эшләне. Имтихан һөҙөмтәләре 4 октябрҙән һуң билдәле буласаҡ.\nШишәмбе, 29 сентябрҙә, рус теле буйынса Берҙәм дәүләт имтиханы уҙғарыла. Унда 80 кеше ҡатнашыр тип күҙаллана.