24 Ноябрь 2017, 14:19\n«Йәшә, урман!» Бөтә Рәсәй акцияһы бара. Уға ихлас ҡушылып, ата-әсәләр менән бергәләп ағас ултыртыу өмәһен ойошторҙоҡ.\nБеҙҙең I «Б»синыфы тирә-яҡты ҡороған ағас ботаҡтарынан таҙартты. Һуңынан инде мәктәп биләмәһе тирәләй 25 төп ҡарағай үҫентеһе ултыртып сыҡтыҡ. Үҙҙәренең яратҡан уҡытыусыһы Айгөл Низаметдинова етәкселегендә III «А» синыфы ла өмәлә әүҙем ҡатнашты.\nАғас ултыртҡан көндө беҙ «Ҡарағай көнө» тип атаныҡ. Был ваҡиға һәр беребеҙҙең хәтерендә уйылып ҡалды. Йыл һайын синыф менән уны билдәләйәсәкбеҙ. Уҡыусылар киләсәктә тәбиғәткә һаҡсыл булып үҫер, тип ышанабыҙ.\nМиҙхәт БАЙРАМҒОЛОВ, уҡытыусы.\nСалауат районы, Янғантау мәктәбе.


Белорет ҡалаһында ата-әсәләр комиссияһы кәңәшмәһе үтте - kurultai.ru\nБелорет ҡалаһында ата-әсәләр комиссияһы кәңәшмәһе үтте\n21 апрель, 17:09\nБелорет ҡалаһының Я. Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһында бөгөн туған телдәрҙе уҡытыу проблемалары буйынса зональ кәңәшмә булды. Сара Республика ата-әсәләр форумы сиктәрендә ойошторолдо.\nКәңәшмәлә 2020-2021 уҡыу йылында Белорет, Архангель, Учалы, Әбйәлил райондары, Межгорье ҡалаһы мәктәпкәсә һәм дөйөм белем биреү учреждениеларында башҡорт телен һәм туған телдәрҙе уҡытыу торошо ҡаралды. Шулай уҡ ғаиләлә бала тәрбиәләүҙә туған телдең роле, глобализация шарттарында башҡорт телен һаҡлап ҡалыу юлдары, мәғариф өлкәһендә башҡорт теленең туған тел булараҡ уҡытылыу торошо һәм башҡа темаларға сығыштар яңғыраны.\nСарала баш ҡала вәкилдәре - БР Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова, Башҡортостан Республикаһының мәғариф һәм фән министры урынбаҫары Әлфиә Ғәлиева, Республика ата-әсәләр комиссияһы рәйесе Эльвира Байназарова һәм райондарҙың мәғариф бүлектәре етәкселәре, ата-әсәләр комитеты рәйестәре ҡатнашты.\n«Быйыл август айында Өфө ҡалаһында ата-әсәләрҙең форумын үткәрергә йыйынабыҙ. Унда республиканан ғына түгел, күрше төбәктәрҙән дә ата-әсәләр киләсәк. Шуға күрә төбәктәргә сығып ошондай кәңәшмәләр үткәреү бик мөһим. Беҙҙең алдағы маҡсат — башҡорт телен өйрәнеүсе һәм башҡорт телендә һөйләшеүсе балаларҙың һанын йыл һайын үҫтерә барыу. Бының өсөн ата-әсәләр менән бәйләнештә торорға тейешбеҙ. Сөнки уларҙан бик күп нәмә тора: ғариза булмаһа, теләк булмаһа, мәктәп программаһында ла туған телгә урын булмаясаҡ. Шуның өсөн бөгөнгө осрашыуҙа пландарҙы, маҡсаттарҙы билдәләп китергә кәрәк», - тине Эльвира Ринат ҡыҙы.\nПленар өлөштән һуң форсайт-сессия уҙҙы. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ҡарамағындағы Ата-әсәләр комиссияһы етәксеһе Эльвира Байназарова тәжрибә менән уртаҡлашты, ата-әсәләр күмәкләшеп артабан эш итеү йүнәлештәрен тикшерҙе.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 30.01.2017\nРәсәй ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау хеҙмәте һуңғы йылдарҙа тәүге тапҡыр спиртлы эсемлектәрҙән ағыуланыу осраҡтары кәмеүен билдәләгән. Йылдың тәүге айында илдә алкоголдән 441 кеше һәләк булған. Шул уҡ ваҡытта башҡа йылдарҙа был күрһәткес ике-өс тапҡырға күберәк теркәлгән. Статистиканың ыңғай яҡҡа үҙгәреүе сауҙа нөктәләрендә пландан тыш даими тикшереүҙәр башланыуы һәм составында этил спирты миҡдары 25 проценттан юғары булған продукцияны һатыу ваҡытлыса туҡтатылыуы менән аңлатыла.\nКанаданың Квебек провинцияһында урынлашҡан мәсеткә һөжүм итеү һөҙөмтәһендә кәмендә 6 кешенең ғүмере өҙөлгән, бер нисә мосолман тән йәрәхәттәре алған. Урындағы мәғлүмәт агентлыҡтары хәбәр итеүенсә, фажиғә йәкшәмбе киске намаҙ ваҡытында теркәлә. Билдәһеҙ кешеләр тарафынан асылған утты Канада властары террор ғәмәле тип атаған. Полиция хеҙмәткәрҙәре ике ғәйепләнеүсене ҡулға алған. Рәсәй Президенты Владимир Путин Канада халҡының ҡайғыһын уртаҡлашҡан.\nҠытайҙың Нинбо ҡалаһындағы зоопаркта юлбарыҫ кешегә ташланған. Шаһиттар фекеренсә, йыртҡыстарҙы яҡындан күрергә теләүсе ир ҡойма аша вольерға үтеп ингән. Ошо ваҡытта хайуандарҙың береһе уны өҙгөсләргә тотонған. Зоопарк хеҙмәткәрҙәре төрлө шартлатҡыстар менән ирҙе юлбарыҫтарҙан айырып алған. Әммә ауыр йәрәхәттәр алған ир бер нисә сәғәттән дауаханала вафат булған.\nДонъяның иң сибәр ҡыҙы тип Франциянан Ирис Миттенар танылды. Икенсе, өсөнсө урындарҙы Гаити һәм Колумбия вәкилдәре бүлеште. Филиппинда үткән бәйгелә барлығы 86 һылыуҡай ҡатнашты. Улар араһында Рәсәйҙән 21 йәшлек Юлиана Королькова ла бар ине. Әммә Ырымбур ҡыҙы конкурстың финалына үтә алманы. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2002 йылда ватандашыбыҙ Оксана Федорова еңеүсе булды.\nҠаҙағстанда Бөтә донъя ҡышҡы универсиадаһын асыу тантанаһы үтте. 28-се тапҡыр ойошторолған ярыштарҙа 60 илдән өс меңгә яҡын студент ҡатнаша. Улар спорттың 13 төрөндә 85 комплект миҙал өсөн көрәш алып барасаҡ. Алматыла Рәсәй данын Башҡортостандан туғыҙ спортсы, шул иҫәптән шорт-тректа Анастасия Мигунова, сноубордта Антон Копривица, фристайлда Радмир Гәрәев, Алексей Соловий һәм Елена Зайцева яҡлай. Бынан тыш, хоккей буйынса ҡатын-ҡыҙҙар командаһына "Ағиҙел" клубының 4 вәкиле саҡырыу алған.


↗225 кеше (2010)\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 74 км\nМәсәк ауылы Ҡыйғы йылғаһы ҡушылдығы Кесейек йылғаһы буйында, район үҙәге Үрге Ҡыйғы ауылынан төньяҡҡа табан 31 километрҙа һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 74 километрҙа урынлашҡан.\nМәсәк ауылына XVIII быуаттың 2-се яртыһында Себер даруғаһы Дыуан улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауыл унда тәү төпләнеүсе Мәсәк Елмәтов исемен йөрөтә. Мәсәктең улдары: Ғүмәр Мәсәков (1748—1833), уның балалары Әлбәк, Юныс (уның улдары Зөлҡәрнәй, Ғиззәтулла, Кәлимулла); 1761 йылғы Ғәли Мәсәков; Аблай Мәсәков (уның улы 1772 йылғы Шәмсетдин, уның улы Шәйхислам).\n1795 йылда 18 йортта 55 ир-ат, 45 ҡатын-ҡыҙ, барлығы 100 кеше йәшәгән.\n1816 йылда 13 йортта 72 кеше, 1834 йылда — 24 йортта 152 кеше йәшәгән.\nАуыл халҡы игенселек менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 152 кешегә 66 сирек ужым һәм 159 сирек яҙғы иген сәселгән. Көңгөр һабаны менән ер һөргәндәр. XIX быуат аҙағында ауылда 3 һуҡҡыс һәм елгәргес булған. Малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр: Мәсәктә 350 ат, 250 һыйыр, 208 һарыҡ, 68 кәзә аҫыралған.\n1859 йылда Мәсәк ауылында 27 йортта 194 кешк йәшәгән.\n1865 йылда 46 йортта 203 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.\n1906 йылда ауылда мәсет булған. 1920 йылда 95 йортта 476 кеше иҫәпкә алынған.\nӘлеге ваҡытта Мәсәк ауылында башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.\nМәсәк ауылында башҡорттар йәшәй (2002).\n1920 йыл 26 август 476\n1939 йыл 17 ғинуар 404\n1959 йыл 15 ғинуар 311\n1989 йыл 12 ғинуар 199\n2002 йыл 9 октябрь 213\nГ. Камалов урамы (рус. Г. Камалова (улица)\nЙылғалар: Әй, Ҡыйғы, Ыҡ\nАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 194—195 с. (История д. Тугузлы)\nМәсәк // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Мәсәк // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Карта д. Масяково. Улица\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мәсәк&oldid=1132440 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:12 4 май 2022 үҙгәртелгән.


Төбәк көсө - сәләмәт йәштәрҙә\nМаҡсатлы программаа республикала 2015 йылдан Рөстәм Хәмитов башланғысы менән тормошҡа ашырыла. Күптән түгел ул ил кимәлендә пилот проекты статусына эйә булған.\nӘле программа Ғафури, Ҡырмыҫҡалы, Борай, Нуриман райондарында, Өфө һәм Ағиҙел ҡалаларында тормошҡа ашырыла. Проектта 900-ҙән ашыу башланғыс синыф уҡыусылары ҡатнаша. Программаға өҫтәмә физкультура дәрестәре индерелә. Хәҙер балалар көн һайын сәғәт дауамында спорт менән шөғөлләнә. Бынан тыш, ҡаралған дөйөм үҫтереү күнекмәләре уҡыусыларҙың һаулығын яҡшыртыуға йүнәлтелгән.\nАлександр Костарев, М.Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт педагогия университетының физкультура факультеты деканы: «Хәҙерге йәштәрҙең йонсоу, ауырыуҙарҙға бирешеп барыусан икәнен күҙәтәбеҙ. Сөнки улар көнө буйы компьютер алдында ултыра, видеоуйындар менән самаһыҙ мауыға. Алдағы йылдарҙа балалар менән үҫмерҙәрҙең ауырыу статистикаһы күҙгә күренеп насарайыр тигән хафа бар».\nАртабан, 4-се синыфтан һуң, баланың һәләтенә ҡарап уны билдәле бер спорт төрөнә әҙерлек эше башлана. Ә инде аҙаҡ, иң көслө спортсылар, юғары спорт оҫталығы мәктәптәренә һайлап алына. Ҡалғандарҙы хәрби хеҙмәт үтеүгә, ГТО нормативтарын тапшырыуға әҙерләү күҙаллана. Физик тәрбиә патриотик рух үҫтереү менән бергә бара. Әле проектты ойоштороусы ведомстволар алдында шулай уҡ уҡытыусыларҙы әҙерләү бурысы ла тора. Педагогтар әйтеүенсә, программала былтырҙан ҡатнашыусы мәктәптәр уҡыусыларҙың сәләмәтлеге яҡшырған. Был кластар ҡыш дауамында бөтөнләй ауырымаған да. Башҡортостан тәжрибәһе башҡа төбәктәрҙә лә ҡулланыласаҡ.\nАндрей Иванюта, Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры:\n«Беҙ Рәсәй кимәлендә был проектты тормошҡа ашырыусы эксперименталь майҙансыҡ статусына лайыҡ булдыҡ. 2017 йылдан илдең спорт министрлығынан финанс ярҙам ала башлаясаҡбыҙ. Бынан тыш, Олимпия комитеты ла беҙҙең башланғысты хупланы, уларҙан аҡсалата гранттар көтәбеҙ».


Ырғыҙлы ауылы — Викидәреслек\nЫрғыҙлы — бай тарихлы бик боронғо ауыл. Был изге ерҙә төрлө милләт халҡы быуын-быуын ғумер кисерә. Завод төҙөлөп, күпләп крепостной крәҫтиәндәрҙең, эшселәрҙең этап менән килеп михнәт күреуҙәрен, Пугачев яуын, Кинйә Арыҫланов һыбайлыларын, аҡтар-ҡыҙылдарын, колхозлашыу, артель, кустарсылыҡ осорон, ағас ағыҙыу, мал ҡыуыу — барыһын да кисерә Ырғыҙлы.\nЫрғыҙлы мәктәбе тарихы[үҙгәртергә]\nОлоларҙың һөйләүенә ҡарағанда, Ырғыҙлы ауылында мәктәп 1911 йылда асыла. Унда 8 йәштән 11 йәшкә тиклемге балаларға ике йыллыҡ башланғыс белем бирелә.\nМәктәпкә тирә-яҡтағы ауыл, утарҙарҙан балалар йыйыла. Бигерәк тә Ҡыңғыр, Ҡыуаламат, Төтәлән, Проломск, Ҡарағаййылға, Имәнйорттан балалар күп була. Мәктәптең тәүге уҡытыусылары Якушин, Морозов, Рассадников, Мочалиндар була. Улар тураһында белешмәләр һаҡланмаған, исемдәре генә халыҡ телендә ҡалған.\n1930 йылдарға тиклем мәктәп - өс йыллыҡ, шунан дүрт йыллыҡ итеп үҙгәртелә.\n1930 йылдар аҙағында мәктәптең директоры һәм берҙән-бер уҡытыусыһы булып В. А. Рычков эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, балаларҙың яратҡан укытыусыһы, ауыл халҡының хөрмәтле кешеһе Василий Аркадьевич үҙ теләге менән фронтҡа китә һәм унда батырҙарса һәләк була.\nҺуғыш осоронда һәм һуғыштан һуңғы йылдарҙа Ырғыҙлы ауылы ағас әҙерләү һәм Ағиҙелдән ағыҙыу үҙәге була. Тирә-яҡтан эшсе көстәр килтерелә, улар төрлө-төрлө йәштәге, төрлө милләт халҡы була. Ауыл ҙурая, балалар күбәйә, шунлыҡтан мәктәпте киңәйтеү проблемаһы килеп тыуа һәм 1952 йылда мәктәп 7 йыллыҡ итеп үҙгәртелә.\n1953-1954 йылдарҙа мәктәптә 120 бала уҡый. Дүрт бүлмәле генә бина хатта өс сменала ла уларҙы һыйҙыра алмай. Милләт төрлөлөгө лә хайран ҡалдыра: 120 укыусының 73-ө — урыҫ, 33-ө башҡорт, ҡалғандары — татар, мари, мордва, сыуаш. Уларҙың 13-ө комсомол ағзаһы, 90-ы пионер була.\n1956-1957 йылдарҙа мәктәп яны интернатында 23 бала йәшәй.\nШуныһы ҡыҙыклы: 50-60 йылдарҙа өлгәшмәүсе уҡыусылар һаны бик күп була. Мәҫәлән, 1955 йылда 124 уҡыусының - 61-е, 1957 йылда 94 уҡыусының 36-һы өлгәшмәй. Бер класта икешәр-өсәр йыл ултырған укыусылар күп була. Хәҙерге заман менән сағыштырғанда, был иҫ киткес һандар, ә ул йылдарҙа был ғәҙәти күренеш була. Балалар бигерәк гә урыҫ теле һәм математика фәндәренән өлгәшмәй.\n1959 йылда мәктәп 8 йыллыҡ итеп үҙгәртелә. Ырғыҙлы урман участкаһы контораһы бинаһын мәктәп итеп күсереп ултырталар. Бөтә ауыл халҡы ҡатнаша был төҙөлөштә. "Ҡыҙыл өмәләр", айырым кешеләрҙең ярҙамы ойошторола.\n1962 йылда мәктәптә 13 уҡытыусы эшләй, киске мәктәп ойошторола. Ырғыҙлы мәктәбе иң ҙур һәм алдынғы мәктәптәр рәтенә сыға. Кластар киңәйтелә, уҡыу кәрәк-яраҡтары алына, матди-техник базаһы нығына. Физика, химия, биология кабинеттары булдырыла. Спорт залы һәм майҙансығы йыһазландырыла, оҫтахана эшләнелә.\n1963-1964 йылдарҙа укыусылар һаны 226-ға етә. Тиҙ арала мәктәп һәм интернат бинаһын төҙөү проблемаһы килеп тыуа. Йылайыр районы Кананикольск урман хужалығына ҡараған Каней утарынан алты бүлмәле торлаҡ йорт күсереп килтерелеп, мәктәп итеп ултыртыла. Ошо ук йылда интернат бинаһы ла төҙөлә.\n1968 йылдан башлап ошо көндәргә тиклем Ырғыҙлы мәктәбе урта белем бирә. 1965-1975 йылдар - мәктәптең иң күркәм йылдары. Директор булып бик инициативалы ойоштороусы, оҫта педагог В. В. Лапшов эшләй. Уның тураһында һәр ваҡыт тик яҡшы һүҙҙәр генә ишетергә була. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған укытыусыһы Василий Васильевич мәктәпте күтәреүгә ҙур көс һала. Беҙ БДУ-ла укыған ваҡытта, профессор, мәрхүм Ғәли Сәитбатталов та Василий Васильевичты белеүе, хатта уның менән хат алышыуы тураһында кинәнеп һөйләгәйне.\n1970 йылдар урталарында Ғәли Ғәли улы ике юлдашы менән Ырғыҙлыға килә. Маҡсаттары - күп милләтле халыҡтың тел үҙенсәлектәрен, этнографияһын, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәнеү.\nКөн кискә ауышҡан, урамда кеше-фәлән күренмәй, шулай ҙа мәктәпте гиҙ табалар. Утынлыҡта чабанлы быйма кейгән, һырма салбарлы, фуфайкаһының билен быуған оҙон ғына буйлы бер ир утын яра. Кирелеп-кирелеп саба, түмәрҙәре бик ботаҡлы, ярылып бармай икән. Был өсәү ипләп кенә яҡынлаша, Алпамышалай бәһлеүән балтаһын эләктереп ҡуйыр, тин борсолалар.\nШулай ҙа утын ярыусы бик һиҙгер икән, улар яҡынлашҡансы, балтаһын түмәргә сабып, ҡулын һөртә-һөртә, уларға йылмайып сәләм бирә. "Мәктәп директоры кәрәк ине", - тигән һорауға: "Мин булам", - ти был кеше. Ҡунаҡтар аптырап китә, баштан-аяҡ ҡарап, ышанмайыраҡ торалар. Василий Васильевич, аҡланғандай итеп: "Мәктәп тирәһен ҡараштырып ҡайтайым гип килгәйнем, интернатҡа бик насар, ботаҡлы утын килтереп ауҙарғандар. Балалар нисек ярып яҡһын уны? Исмаһам, иртәнсәк яғырлығын ярып бирҙем", - ти. Ошо иҫтәлек тә Лапшовтың ниндәй кеше булыуы тураһында һөйләй.\nМин дә ошо мәктәптә, 1970-1974 йылдарҙа уҡып, һигеҙ класс тамамланым. Ин матур, күңелле, бәхетле мәктән йылдары! Ветеран укытыусы Әсеғолов Тимерйән Рамаҙан улы, Желудков Михаил Алексеевич, Байшөғөрова Зөлхизә Ғәли ҡыҙы — үҙҙәре тере тарих була торғайны.\nЙәп-йәш кенә математика уҡытыусыһы Зәйнетдинова (Ҡасимова) Рәмилә Мөхәмәт ҡыҙы, Гольцов Николай Николаевич, Самохина Фәриҙә Абдулла ҡыҙы - һаман да остаз, күренекле кешеләр. Оҙаҡ йылдар буйы ошо мәктәптә тырышып, үҙҙәрен йәлләмәй эшләнеләр.\nЙор һүҙле, бай телле Ишбулатов Мөнир Сибәғәт улының әҙәбиәт дәрестәре әле лә хәтерҙә. Физкультура дәрестәре лә бигерәк яҡшы үтә ине. Кластағы 32 уҡыусының 16-һы ботинкалы саңғы менән Ҡотан яланында йүгерә торғайныҡ. Ул тиклем саңғыларҙы Лапшов ҡайҙан алды икән ул заманда? Хеҙмәт дәрестәрен үҙ эшенең оҫтаһы Әсеғолов Тимерйән Рамаҙан улы алып бара ине. Мин шунда балта, йышҡы тоторға өйрәндем. "Ҡыҙ кешегә нимәгә ул?" — тиеүсе булманы. Был белем тормошта әле лә ярап ҡала.\n1978 йылда Белорет педагогия училищеһын тамамлағас, Ырғыҙлыға эшкә килдем, ошо ваҡытта бында 160 тирәһе бала уҡый ине. Иҫке Аҡбулат, Ҡотан, Мәҡсүт, Ғәҙелгәрәй ауылы балалары "Б" класында башҡортса, Ырғыҙлы баталары "А" класында урыҫ телендә уҡытылды.\nИнтернатта 78 уҡыусы йәшәне, бүлмә һайып 20-шәр бала, ике яруслы койкаларҙа ятты. Шарттар - ауыр.\nШулай итеп, йылдар үтә тора, мәктәп тә үҙгәрә, үҫешә. Матди-техник базаһы Ырғыҙлы урман участкаһы, сплавкон-тора менән бәйле ипе.\n1980 йылдарҙа сплавучастка бөтөрөлөп, егерменән ашыу ғаилә Мәләүез, Күмертау ҡалаларына күсенеп китте. Уҡытыусы Ишбулатов Мөнир Сибәғәт улы: "Ырғыҙлының киләсәге юҡ, ауыл утар булып ҡала, 90-сы йылдарға ауыл бөтөнләй бөтәсәк", -тип, "Таң" гәзитендә яҙып сыҡҡайны.\nБөтмәне Ырғыҙлы ауылы! Әлеге көндә бик күп йәштәр ер алып, өй һалып, ихласлап йәшәп яталар. Күп милләтле халыҡ татыу йәшәй бында. Балалар 2005 йылдан өр-яңы ике ҡатлы, бөтә шарттар булдырылған мәктәптә белем алалар. Иркен спорт залы, оҫтахана, яҡты бүлмәләре, компьютер класы, урыҫ теле, биология, физика кабинеттары йыһазландырылған.\nӘле унда Ырғыҙлы, Ҡотан, Мәҡсүт ауылдарынан 117 бала уҡый, уларға 17 уҡытыусы белем бирә. Тырыш коллектив эшләй был мәктәптә. Уңыштарыбыҙ ҙа етерлек. Ауылдың киләсәге — мәктәп. Мәктәп бар һәм эшләй.\nХ. СИТДИҠОВА. Ҡотан ауылы. Мәктәбем — йәшлегем минең\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Ырғыҙлы_ауылы&oldid=19672»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:10 30 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Ял көндәрендә Ирандан санкциялар алынғандан һуң, эталон маркалы нефттең хаҡы төшкән\nӘйтәйек, Лондон биржаларының береһендә «Brent» нефтенең барреле 27,67 долларға тиклем кәмегән.\nНефть хаҡы йыл ярым төшә, әммә статистик мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, уҙған аҙнала рекордлы юғалтыу билдәләнгән - 11 проценттан ашыу. Сеймал етештереү түбәнәйеүгә ҡарамаҫтан, баҙарға көн һайын 1 миллион баррелгә яҡын «артыҡ» нефть килә. Был хаҡтарға кире йоғонто яһай. Бөгөн доллар курсы 1998 йылғы деноминация ваҡытынан алып тәүге тапҡыр 78 һумдан ашып китте. Ә иртәгә ул Рәсәйҙең Үҙәк банкы тарафынан 78 һум 66 тин кимәлендә билдәләнгән. Евроның рәсми курсы ла бөгөн 85 һумдан юғарыраҡ күтәрелде


Баш ҡалала 9 йәшлек малай «НефАЗ» тәгәрмәсе аҫтына эләккән\n17 Декабрь 2021, 13:40\n17 декабрҙә көндөҙ Азатлыҡ урамында пассажир транспорты ҡатнашлығында юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән.\nБашҡортостан буйынса Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, «НефАЗ» автобусының 48 йәшлек водителе, 51а «ВАЗ-Дуҫлыҡ монументы» маршруты буйынса китеп барғанда, йәйәүлеләр үткәүелендә 9 йәшлек малайҙы бәрҙергән.\nЙәрәхәтләнгән бала дауаханаға оҙатылған. Билдәле булыуынса, салонда ун пассажир булған, береһе лә зыян күрмәгән. Ваҡиға урынында полиция һәм башҡа хеҙмәттәр эшләй.\nАвария сәбәптәре асыҡлана.


Юрист контракт, юридик ҡала өсөн һәр Япония фирмаһы - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nЮрист контракт, юридик ҡала өсөн һәр Япония фирмаһы\nБеҙ әлеге ваҡытта ашыу бар\nКилешеү төшөнсәһе боронғо замандарға барып тоташаӘммә хәҙерге заман һәм интерпретация булдырыу тураһында ҡағиҙә дөйөм хоҡуғы системаһы хоҡуҡи килешеү байтаҡ килеп сыға. Контрактын-ике йәки унан күберәк кеше араһындағы был килешеү, ниндәй маҡсатта эшләргә законлы булһа-алмаштырырға йәки тауарҙың хаҡын биржа һатып алырға тейешле әйберҙәрен ҙә булды. Нагахам, Иноуэ Мизуно урынлашҡан. Токио, япония корпорацияларының неяпонский кеше һәм хеҙмәттәр менән тәьмин итә, шулай уҡ япон корпорацияһы һәм шәхси кешеләр.\nКорпоратив хоҡуҡ өлкәһе, слияние һәм поглощения, халыҡ-ара Агентлыҡ һәм лицензия килешеүе.\nМаккензи Бейкер күҙәтеү юридик фирмаһы (берлектәге предприятие Gaikokuho) айырым юридик хеҙмәттәр күрһәтә клиенттарына, японияла һәм донъяның дүрт тиҫтә йыл дауамында эшләп, иҫке береһе булып тора һәм, үҙ ваҡыты менән джулиан.\nассоциированный mckenzie офисы асылды 1972 йылдарҙа булды.\nХалыҡ-ара юридик фирмаһы араһында лидер булып тора юридик фирмаһы Дерингер Брукхаус Фрешфилдс ЛЛП күҙәтеү, барлыҡ өлкәләр буйынса юғары сифатлы консультация бирәбеҙ, хоҡуҡтарын Европа, яҡын көнсығыш, АҠШ-ТА, азия менән. 2, ете йөҙ егерме биш адвокат мөһим эшлекле үҙәктәрҙең бөтә донъя буйынса. Юридик фирмаһы Ашурст Обзор-халыҡ-ара юридик фирмаһы алып барған, консультация корпорациялар, хөкүмәткә һәм финанс институты.\nsonderhoff нисек инде йөҙ йылдан ашыу\nБизнес өлкәһендә беҙҙең төп корпоратив хоҡуҡ, финанстар, бәхәстәрҙе хәл итеү, шулай уҡ актив үҫеш һәм энергетика өлкәһен финанслау, инфраструктура һәм ресурстар. Таунсенд юридик фирмаһы күҙәтеү Стоктон Килпатрик АЛАТАУ, беҙҙең уңышты тулыһынса клиент адвокаттың фирмалар ҡатнашты. Беҙ йүнәлеше һөҙөмтәләр килтерәме, адвокат үҫеш циклдарының бөтә стадияларынан корпорацияһы, финанс дисциплинаһын һәм ҡатмарлы операция талап ителгән ҡиммәтле ҡағыҙҙар. Алатау юридик консультация юридик фирмаларының вәкиллектәре һәм күҙәтеү һәм ҡайһы бер эре инвестиция килешеүҙәре тэтчер симпсондар бартлетт килешеүҙәр һәм рөхсәт бәхәстәре тәьмин ҡатмарлы һәм донъяла.\nОфисы беҙҙең штаб-фатир нью-йоркта, беҙҙең тандем менән офисы эшләй. Пекин, Гонконг, Лондон, Лос Донъяның алдынғы фирмаларҙың береһе-юридик фирмаһы юридик дэвис полк күҙәтеү.\nБеҙгә билдәле эшләү оҫталығы мәсьәләһе бик ҡатмарлы, ул беҙҙе клиенттар өсөн мөһиме, һөнәри оҫталыҡтары юғары кимәлдә һәм беҙҙә практика һәм беҙ бөтә буйға аша тәҡдим итә.\nБеҙҙең клиенттар, уларҙың күбеһе донъя һәм сәнәғәте лидерҙарының.\nАЛАТАУ Ларднер Паули Юридик фирмаһы юғары баһаланы күҙәтеүе, юридик фирмаһы Милли, профилле клиент үҙенә күрһәтелгән хеҙмәттәргә, уларҙы килтереү хаҡы юғары юридик консультант беҙҙең өсөн клиенттары. Шул иҫәптән беҙҙең һөнәрҙә юридик хеҙмәттәренең тулы спектрын корпоратив, корпоратив идара итеү һәм тап шул иҫәптә. Юридик фирмаһы күҙәтеү мөмкинлеге Клиффорд-юридик донъяның алдынғы фирмаларының береһе, егерме туғыҙ офисы һәм 3 тиҫтәгә яҡын илдең, йөҙ юрисконсульттар. Берҙәм хеҙмәттәшлек, хоҡуҡи ресурстарҙың күләме һәм тәрәнлеге буйынса ла тигеҙ була сиктәрендә дүрт төп баҙарҙа фирманың үҙ-Төньяҡ һәм көньяҡ америка, Азия, Көнсығыш Европа һәм яҡын. Юридик фирмаһы менән күҙәтеү 1988 йылда япония инә, алла даны өсөн һәм сифатлы консультация бирә инновацион ллп овери булып, рулевой тиклем ҡатмарлы килешеү уңышлы тамамлай. Юридик фирмаһы күҙәтеү S ки-бутик-юридик компаниялар өсөн сифатлы хеҙмәттәр күрһәтеүҙе юридик мульти-япония компаниялары менән ты к. милли һәм практикала юридик инглиз теле Нью-Йорк. Беҙ аңлайбыҙ, япон эшҡыуары тип табыла һәм закондар системаһын хоҡуҡи япон йыш ҡына түгел, теле менән бәйләнеше. Оцук Сого адвокат бюроһы 2011 йылда нигеҙ һалынған, япон һәм сит ил ҡануниәт тәҡдим структурирование өсөн юридик һәм бизнес-планлаштырыу һәм халыҡ-ара япон клиенттар. Беҙҙең фирма - юридик хеҙмәте менән конструктив эшмәкәрлеге тәрән һәм эшҡыуарлыҡ буйынса советта был ҙур мөмкинлек. 1910 йылда Япония нигеҙ һалыусы, бөгөн япония фирмаһы эшләү фирманың төп einsel европа фирмаһы менән бәйләнеш көслө. Традиция буйынса беренсе немец береһе корпоратив клиенттарға юридик ярҙам артынан мөрәжәғәт япония, токио халыҡ-ара кимәлдәге юрист булырға һәм үҙ фирмаһы офисында ихтыяжын аңлау практикала киңәйтергә саҡырҙы.\nлитэм, клиенттарын улар менән осрашырға тура килә.\nУның тәрән белем һәм ҡаҙаныштар менән бергә географик япон фирмаһы бөтә донъяла ҙур баҙары, хеҙмәтләндереү һәләтле ихтыяжын транспаранттар фирма бизнес-клиенттар. Беҙҙең маҡсат-булып алдынғы халыҡ-ара юридик фирмаларҙа төҙөргә мөнәсәбәттәр, бизнес ул бер өйөр-циклы өсөн гарантия бирә, тип мөрәжәғәт иткән алдынғы компаниялары һәм финанс институттары ярҙам өсөн беҙ иң мөһим һәм ҡатмарлы эштәр инстинктивно улар. АЛАТАУ корпорацияһы донъяның алдынғы булһа ла гейтс килеүе, үҫеше һәм урта компанияларҙы, сәнәғәт һәм эре эшҡыуарҙар капиталды баҙарында ҡатнашыусыларҙың һәр төркөмгә, шулай уҡ йәмәғәт ойошмалары, белем биреү учреждениелары, ойошмалар һәм шәхси берәмектәргә хәйриә робастно беҙҙең тормоштоң үҙе. Иң ҙур хеҙмәттәренең береһе булып. юридик тәьминәт Дла Пайпер һөҙөмтәлә 2005 йылда донъя масштабында өлкәһендә хоҡуҡи беспрецедентного. ҡушылған Шул уҡ ваҡытта ябай булыу стратегияһы масштабындағы буйынса ҙур ҡушылдығы - ойоштороуҙың халыҡ-ара хоҡуҡи практикаһы, уларҙы ихтыяжы тураһында хәстәрлек иң мөһим хоҡуҡи һәләтле.\nСето административ офистар-был интеллектуаль милек юридик фирмаһы.\nОсака, Япония менән өҫтәмә офисы нагоя ҡалаһының. Адвокат клиенттың һәм фирмалары сит ил һәм ватан интеллектуаль милек мәсьәләләре буйынса консультация биреү, барлыҡ, интеллектуаль мәсьәләләре буйынса консультация ала һәм клиенттарына объекттары ғариза биргән. Бутик-юридик фирмаһы токиола урынлашҡан. Дөйөм корпоратив практикаһын эсенә алған, хеҙмәт хоҡуҡтары һәм рөхсәт бәхәстәре. Закон буйынса беҙ иң һөҙөмтәле юридик консультация ынтылған япон манераларын юғары сифатын тәьмин итә. -ООО Вентис-Юридик фирмаһы урынлашҡан Бангкок, Таиланд биргән төрлө бизнес-юридик хеҙмәттәр буласаҡ клиенттары Таиланд һәм Япония кеүек, бөтөн төбәктә һәм АСЕАН. Яҡшы клиенттар һәм фирмалар тоғролоҡ өсөн уларҙың коллегалары араһында абруйы бар клиенттар биргән. АЛАТАУ Хьюз Хаббард Рид күрһәткән бизнес-предприятие-эре шәхси компаниялар тиклем, халыҡ-ара корпорация асыҡтан-асыҡ һатыла. Юристар консультация коммерция фирмаһы килешеүе буйынса йөҙ клиентты, шул иҫәптән слияние һәм поглощения килешеү, уртаҡ предприятиелар һәм финанслау, норматив. Сит ил һәм сит ил юридик консультациялар биреү, хоҡуҡтарын һәм сифатлы ағас япондар өсөн инглиз теле кабинеты япон корпорацияһы, физик берәмектәрҙең һәм юридик фирмаһы, эске һәм тышҡы мәсьәләләргә ҡағылған закондар һәм норматив килешәм.\nЭтик ҡараштары фирмаһының иң юғары стандарттарына.\nГ бина-ул награда менән секьюритизация финанс һәм практиканы, белем тәрәнлеген Сакая Ацуми эшләй, улар бөтә хоҡуҡтарҙы һәм финанс өлкәһендә бизнес йәйелгән. Финанс өлкәһендә инновацион потенциалын камиллыҡ уның өсөн танылған фирмаһынан, проект эштәре беҙҙең өсөн бигерәк тә. Алди төркөмө юридик лос-Анджелес, Калифорния, интеллектуаль милек өлкәһендә махсуслашҡан, бизнес, күңел, күсемһеҙ милек, яуаплылыҡтары, хоҡуҡтары, хеҙмәт һәм хеҙмәте. Бәләкәй генә фирма клиенттарының ҡыҙыҡһыныу уятты.\nКалифорния, Техас, бөйөк британия, Япония һәм Тайбэй.\nБашҡа фирмалар биреү сифатлы күҙаллана.\nТорған билдәле Япония юрист - юрисы иң яҡшы япон исемлеге\nRefinance - Japana


Рөстәм Хәмитов Ирек Ялаловтың Өфө мэры итеп һайланыуын хупланы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Ирек Ялаловтың Өфө мэры итеп һайланыуын хупланы\n15:35, 18 января 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ирек Ялаловтың Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы итеп һайланыуын хупланы.\nПрезидент һүҙҙәренсә, ҡала башлығын һайлау процедураһын ул ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәткән. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, ул тауыш биреү барышына нисек тә йоғонто яһау түгел, ә был процедураның нисек үтеүен күреү һәм аңлау өсөн сарала ҡатнашырға рөхсәт һораған.\n— Властың алмашыныуы – һәр саҡ мөһим ваҡиға. Был сәйәси, иҡтисади, социаль тормоштағы яуаплы күренеш, — тине Рөстәм Хәмитов.\nУл үҙенең дә күптән түгел был һынау аша үтеүен иҫкә төшөрҙө — уның Башҡортостан Президенты вазифаһында эшләй башлауына йыл ярым тулды. Рөстәм Хәмитов иҫәпләүенсә, Ирек Ялаловҡа үҙенең булдыҡлылығын иҫбатларға, депутаттар корпусына һәм ҡала халҡына таянып эшләй алыуын күрһәтергә кәрәк буласаҡ әле.\nРөстәм Хәмитов ҡала Советы депутаттарына Өфөлә власть кимәлен түбәнәйтеүгә юл ҡуймауҙары өсөн рәхмәт белдерҙе. Уның фекеренсә, ҡала башлығы вазифаһына әҙерлекле кеше тәғәйенләнгән.\nРеспублика Президенты, Ирек Ялаловтың ҡала мэры итеп һайланыуы – власть алмашыныуы ғына түгел, ә ниндәйҙер кимәлдә күсәгилешлелек тә, тип билдәләне. Ирек Ялалов – ҡала башлығының беренсе урынбаҫары, бынан һуң йыл дауамында республиканың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры булып эшләне. Рөстәм Хәмитов Ирек Ялаловтың был вазифаһындағы эшмәкәрлегенән ҡәнәғәт булыуын билдәләне. Өфө ҡалаһы һәм Башҡортостан көҙгө-ҡышҡы йылытыу осорона әҙерлек, ремонт эштәре, торлаҡ-коммуналь хужалыҡты яңыртыу буйынса дөйөм алғанда алдынғылар рәтендә булған, төбәктә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә яңы проекттар тормошҡа ашырылған.\n— Ҡала мэры вазифаһында ышаныслы, көслө, хужалыҡсыл, ҡала хужалығы менән идара итә алырлыҡ, ҡала халҡы, ҡала округы депутаттары, предприятие етәкселәре менән яҡшы мөнәсәбәт булдырырға әҙер етәксене күрергә теләгәйнем. Был эш өсөн, әлбиттә, әҙерлекле, тормош һәм кәрәкле эш тәжрибәһе булған кеше кәрәк ине, — тине Рөстәм Хәмитов.


Әҙәби балҡыш » Страница 12 » Башкортостан кызы\nАЛМАСЫБАР ҺӘМ АЗАТЛЫҠ ОСОШО\nАтайымдың иҫтәлегенә бағышлайым Гөлбаныу Яныбай ҡыҙы Ырыҫбаева 1961 йылдың 5 сентябрендә Баймаҡ ҡалаһында тыуған. Мәскәүҙәге М.Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлаған. Әлеге ваҡытта Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма...\nНәрисә Уйылданова Әбйәлил районы Рауил ауылында йәшәй. Башланғыс синыфтар уҡытыусыһы булып эшләй. Әҙәби ижад менән мәктәп йылдарынан шөғөлләнә. «Йәншишмә» (элекке «Башҡортостан пионеры») гәзитенең йәш хәбәрсеһе булды. Тормош иптәше Тәлғәт менән дүрт...\nМарат Әминев Марат Мөхәмәт улы Әминев Ғафури районы Һабай ауылында тыуған. БДУ-ның тарих факультетын тамамлаған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Ғафури районы «Табын» гәзитендә башлай. «Башҡортостан» гәзитендә, «Һәнәк», «Аманат» журналдарында эшләй. Бөгөнгө...\n«Кешелектең йәншишмәһе – ҡатын-ҡыҙ сырағында»\nТаңһылыу ҠАРАМЫШЕВА Хеҙмәт юлын беҙҙең баҫмала башлаған Таңһылыу Ҡарамышева – билдәле журналист, шағирә генә түгел, ялҡынлы йәмәғәт эшмәкәре лә. Быйыл сирек быуатлыҡ юбилейын билдәләгән «Шоңҡар» журналының «кендек инәһе», тәүге баш мөхәррире лә ул....


Башҡортостан - тәүге өсәү иҫәбендә\n17 Февраль , 09:40\n"Был милли проект беҙҙең өсөн иң мөһимдәрҙең береһе".\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәрҙә "Хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу һәм мәшғүллеккә ярҙам" милли проектының тормошҡа ашырылыуы тураһында яҙҙы.\n“Башҡортостандың иҡтисади рейтингта алғы урындарҙы йыш ала башлауы ҡыуаныслы. Был республикабыҙҙың бөгөнгө хәлен билдәләй. Рәсәй Иҡтисади үҫеш министрлығы беренсе тапҡыр “Хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу һәм мәшғүллеккә ярҙам” (национальный проект "Повышение производительности труда и поддержка занятости") милли проектын тормошҡа ашырыу буйынса рейтингты иғлан итте, унда Башҡортостан тәүге өсәү иҫәбендә.\nБыл милли проект беҙҙең өсөн иң мөһимдәрҙең береһе.\nУл нимә бирә? Бер яҡтан, беҙ яңы предприятиелар барлыҡҡа килһен өсөн әүҙем инвестиция эшмәкәрлеге алып барабыҙ. Тик эш шунда, булған предприятиеларҙа хеҙмәт етештереүсәнлеген күтәреү, йәғни иҡтисади уңыш өсөн етди резерв бар. Мәҫәлән, проект етештереү циклында нисек итеп артыҡ ауыр хеҙмәтте башҡармаҫҡа икәнлегенә төшөнөргә ярҙам итә. Был тәү сиратта хеҙмәт мәҙәниәте. Етештереү сығымдарын кәметеп, предприятие хеҙмәткәрҙәр өсөн социаль программаларҙы ғәмәлгә индерергә һәм эш хаҡын күтәрергә мөмкинлек ала.\nПроектты һәм рейтингты һис кенә лә эш урындарын ҡыҫҡартыу алымы кеүек ҡабул итергә кәрәкмәй. Киреһенсә, маҡсат шундай – кеше кәрәкмәгәнде башҡармайынса, һөҙөмтәлерәк эшләргә тейеш.\nБеҙгә ышанып, милли проектта ҡатнашҡан предприятиелар етәкселәренә рәхмәт белдерәм. 2021 йылда уларҙың һаны 129-ға етте.\nРеспублика предприятиеларында милли проект сараларының иҡтисади һөҙөмтәлелеге бер миллиард һум тәшкил итте. Шуныһы мөһим, проектта ҡатнашыусы предприятиелар ҡорамалдар алыу өсөн дәүләт ярҙамына өмөт итә ала. Артабан хәрәкәт итәбеҙ”, - тип яҙҙы социаль селтәрҙәрҙә Радий Хәбиров.\nФото: республика Башлығының социаль селтәрҙәге сәхифәһе.


Балтач районында йәшәүсе ҡатын үҙенең балаларын үлтереүҙә ғәйепләнә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБалтач районында йәшәүсе ҡатын үҙенең балаларын үлтереүҙә ғәйепләнә\n10 августа 2016 — 16:16 ГТРК «Башкортостан»\nҠомъяҙы ауылында теркәлгән фажиғәлә 3 бала һәләк булғайны. Тәфтишселәр янғындың балаларҙың ут менән шаярыуынан сығыуын асыҡлаған. Әсә балаларына тейешле иғтибар биреп еткермәгән, йыш ҡына яңғыҙҙарын ҡалдырған. Уртансы балалары йыш ҡына шырпы менән уйнаған.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ил констиитуцияһына үҙгәрештәрҙе күптәр хуплай. Төп тауыш биреү көнөндә Башҡортостан дәүләт концерт залынан кеше өҙөлмәне. Ул иртәнге һигеҙҙән киске сәғәт һигеҙгә тиклем граждандарҙы ҡабул итте. Йәшенән, олоһона тиклем һәр кем Конституцияға индереләсәк...


Алтыны бөткәс, үҙе лә бөттө... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Алтыны бөткәс, үҙе лә бөттө...\nАлтыны бөткәс, үҙе лә бөттө... 01.02.2019 // Йәмғиәт\nҠайынлы сауҡалыҡтың юғалып барған тарихы.\nХХ быуаттың 70–80-се йылдары торғонлоҡ, халыҡ аҙ йәшәгән кескәй ауылдарҙы киләсәге юҡ тип бөтөрөү, эрерәгенә, ҡасабаларға күсереү осоро булып тарихта ҡалған. Беҙҙең быуын юҡҡа сыҡҡан ауылдар хаҡында олатай-өләсәйҙәр, әсәйҙәребеҙ, йәғни оло быуын кешеләре һөйләгәндән генә ишетеп белә. Мәҫәлән, беҙҙең Учалы районының Килмәк һәм Амангилде (Сәнсәр) араһында ҡасандыр гөрләп торған Әбләз (Ҡарасәй), Ҡолош менән Тирлән ҡасабаһы араһында Көҙөй, Мәҫкәү ауылынан йыраҡ түгел Йәндек ауылы булғанлығы билдәле. Шундай ауылдарҙың береһе – алтын йыуыусылар тарафынан барлыҡҡа килтерелгән Ҡайынлы сауҡалыҡ (Березовая роща) исемлеһе беҙҙең Ураҙҙан биш саҡрымдар тирәһендә көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан булған.\nАуылыбыҙҙың тирә-яғында элек-электән алтын йыуғандар. Иң тәү сиратта аҫыл металл ятҡылыҡтарын урыҫ кешеләре белеп ҡалған. Үҙ ерҙәренә үҙҙәре хужа булып өйрәнгән, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараған аҡһаҡалдар уларҙы ҡыуып та маташҡан. Тыуған яҡ тарихын күп әҫәрҙәрендә яҡтыртҡан ауылдаш яҙыусыбыҙ Талха Ғиниәтуллин был хаҡта яҙып сыҡҡайны инде.\nАуылыбыҙ аҡһаҡалы Алик ағай Насиров (77 йәштә) һөйләүенсә, Ураҙ тирәһендә алтын йыуыу 1744 йылда уҡ башланған. Иң тәүгеләрҙән булып Ягодкин фамилиялы урыҫ байы килеп урынлашҡан. Ҙур итеп йорт һалған, уны эстән дә, тыштан да таҡта менән көпләткән. Батрактар тотҡан, уларға ла йәшәргә йорт төҙөткән. Бик күп һарай-ҡаралтыһы, умарталығы менән тотош утар барлыҡҡа килгән. Оло урыҫ ҡапҡаһы, ҡоймалары бөтөн донъяһын ҡаплап торған. Урал тауҙарынан башланған Орсоҡташ йылғаһын, канау ҡаҙытып, бер ярым саҡрымдан бороп килтерткән, ҙур быуа эшләткән. Унда Әстрхан яҡтарынан алынған бикре балыҡтарын үрсетеп һатып ятҡан.\nБыл утарҙағы тормош тураһында Талха Йомабай улы үҙенең “Немец” исемле хикәйәһендә ошолай яҙа:\n“...Беренсе герман һуғышы ваҡытында немец әсирҙәрен килтерҙеләр. Улар алтын йыуҙы. Ягодкинда барактарҙа йәшәнеләр. Ауылға килеп һөт-ҡаймаҡ ала торғайнылар. Кешеләргә хужалыҡтарында ярҙам иттеләр. Оскар исемлеһе тимерлектә эшләште. Кешеләр уны Ғәскәр тип йөрөттө. Батша төшөрөлгәс тә, байтаҡ ваҡыт унда йәшәне әле. Һүрәт төшөрөргә яратты. Ҡайтҡан саҡта:\n– Мин тауҙарығыҙҙы, һоҡланғыс тәбиғәтегеҙҙе онотмам инде, – тине”.\nТалха ағайҙың бөгөн һөйләүенсә, немец әсире уның өләсәһенә хужалығында ярҙам итеп йөрөгән.\nАуылыбыҙ аҡһаҡалы Нияз ағай Исхаҡов (1939 йылғы, 79 йәштә) менән дә әңгәмә ҡорҙоҡ. Нияз Мөғәллим улы — нәҫелдән килгән алтын йыуыусыларҙың береһе. Оҙаҡ йылдар Ҡайынлы сауҡалыҡта эшләгән. Уның атаһы ла, олатаһы ла алтын йыуыусы (старатель) булған. Рудник йүнәлтмәһе буйынса Мәскәү ҡалаһында уҡып ҡайтҡан. Күп төрлө һөнәр үҙләштергән. Хеҙмәт ветераны, маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнгән.\n– Олатайым һөйләүенсә, иң алда беҙҙәге алтынға француздар хужа булған, – тип башлап китте ул һүҙен. – Улар Санкт-Петербург аша бәйләнеш тотҡан. А.Х. Ялаловтың “Миндәк алтыны” исемле китабында (Учалы, 2010) Ҡайынлы сауҡалыҡ алтынын шотландтар йыуған тип тә әйтелә. Ә белгестәре Англиянан булған. Алтыны йыуылып бөткәс, шурфты ябыр алдынан, ергә рәхмәт йөҙөнән, үҙҙәренең йолаһы буйынса, аҡса (тәңкәләр) ырғытҡандар. 1880–1890 йылғы аҡсалар табылған. Революцияға тиклем Ҡайынлы сауҡалыҡ приискыһында 4692 килограмм алтын йыуылғанлығы билдәле. Был француз компаниялары етәкләгән артелдәрҙән тыш. Хәҙер алтын йыуған урындарҙа 17 яһалма күл барлыҡҡа килгән. Унда районыбыҙҙың төрлө мөйөштәренән балыҡ тоторға киләләр. Бөтә эш төрө лә ҡул менән башҡарылған. Аяҡҡа кейергә итек тә булмаған. 8–10 метр тәрәнлеккә лебедка менән бадьяға ултыртып икешәр кешене төшөргәндәр. Алтын бөртөктәре ҡушылмалы ҡом өҫкә сығарылған. Махсус арбаларҙа йылғаға йыуырға алып барғандар, халыҡ уны “алтынщиктар арбаһы” тип йөрөткән. Шурфтар ишелеп баҫылып үлгәндәр ҙә булған, Ғүмәр Ғүмәров, Ғәйшә Фәғәлова шулай киткәндәр теге донъяға, тип әйтәләр. Стреляев фамилиялы шәп тимерсе алтын табыу ҡорамалдарын, хужалыҡ кәрәк-ярағын йүнәтеп бирер булған.\n1960 йылдарҙа инде алтынды гидравлика юлы менән Ленинск приискыһы йыуа башланы. Ягодкинда алтын өҫтә генә ятҡан. 50-ләп йорт бар ине. Уҡытыусы Буҙыҡаев ағай белем бирҙе.\nОлоларҙың һөйләүҙәренсә, Ягодкин, Покровское, Гәрәевкә (ауылдар үҙәге), Федор приискыһы бөтәһе бергә Ҡайынлы сауҡалыҡ (Березовая роща) ауылын барлыҡҡа килтергән. Улар бер-береһенән ике-өс саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. 1930 йылда коллективлаштырыу осоронда Тирлән ҡасабаһынан Повераев, Климов, Пестряков, Плетменцев, Обухов, Ларионов фамилиялы урыҫтар һәм башҡа яҡтарҙан да төрлө милләт кешеләре күсенеп килгән. Шул уҡ ваҡытта Ураҙҙан Лоҡман, Шәйәхмәт, Атау, Бәхтиәр бабайҙар һәм башҡалар ғаиләләре менән бында килеп донъя ҡорған. Шул арҡала Ҡайынлы сауҡалыҡ ҙурайып киткән. Ярҙамсы станция, ете йыллыҡ мәктәп төҙөлгән. Мәҙәниәт йорто һалырға ла ниәтләгәндәр. Ауыл уртаһында эсәр һыу өсөн ҡоҙоҡ ҡаҙытылған. Алтын приискыһының контораһы ла шунда урынлашып, биш бүлмәнән торған булған. Старателдәр йыуылған алтын бөртөктәрен десятникка илтеп тапшырған. Уларға аҡса урынына бон (карточка һымаҡ) бирелгән. Шул бон менән магазиндан аҙыҡ-түлек, кейем-һалым алғандар.\nТөрлө милләт кешеләре булһалар ҙа, бер-береһе менән тығыҙ аралашып йәшәгәндәр. Урыҫтар урындағы халыҡ телен бик тиҙ үҙләштергән, бала-саға урамда бергә уйнап, бер мәктәпкә йөрөгән, бер телдә уҡыған. Алтын йыуыуҙан тыш, кешеләр Силәбе өлкәһенең “Петропавловск” совхозына утын әҙерләп оҙатҡан, күпләп мал аҫраған, йәшелсә-емеш үҫтергән. Дин тотҡандар. Лоҡман исемле бабай мулла булып торған. Обухов ҡарттың белемсе әбейе һәм Александр Шахурин халыҡты төрлө дарыу үләндәре менән дауалаған. Мал табибы Буторин да ауырыуҙарҙы йүнәлтеү серҙәрен белгән.\nГел эш кенә булмаған, әлбиттә, күңел асыу кисәләрен дә үткәргәндәр. Федор ҡарттың улы Михаил (1938 йылғы, үрҙә телгә алынған Нияз ағай Исхаҡовтың дуҫы) гармунда оҫта уйнаған, төрлө мәҙәни сараларҙы биҙәгән. “Беҙ унда хатта кинолар ҡарай инек. “Повесть о настоящем человеке” фильмын шунда күрһәттеләр, — тип хәтеренә ала Нияз ағай. – Һуңынан Михаил Белорет ҡалаһына күсеп китте”.\nМәҡәләне әҙерләгәндә ҡасандыр Ҡайынлы сауҡалыҡта йәшәп киткән ағинәйҙәр менән дә осраштым.\nРауҙа апай Йомағужина (1934 йылғы, 84 йәштә): “Атайымдар алтын йыуырға күсеп барҙы. Ғаиләлә беҙ биш ҡыҙ, бер малай үҫтек. Мансур исемле ҡустыбыҙ өҫтөнә ҡайнап ултырған самауырҙың һыуы түгелеп, бешеп үлде. Шахтала баҫылып үлгән старателдәр ҙә булды”,– тип иҫенә төшөрә ул.\nФирҙәүес апай Мөхәмәтйәрова (1936 йылғы, 82 йәштә): “Унда алтын йыуалар ине. Көнө буйы бутарға ҡом-таш һалаһың, кисен генә һыуҙа сайҡатып алтын бөртөктәрен алаһың, контораға тапшыраһың. Веснин фамилиялы урыҫтарҙы белә инем. Улар Миндәккә күсенде. Ғаиләлә ете бала булдыҡ. Инәйем (әсәйем) Бибизинә утын ҡырҡырға йөрөй торғайны. Ғәйшә абыстай аят уҡый ине. Урал тауҙары яҡын булғас, бүреләр һарыҡтарҙы күп ҡырҙы, – тип һөйләп алды. – Уҡытыусым Һиҙиәт Юнысов хәтерҙә ҡалған”.\nРәсимә апай Лоҡманова (1942 йылғы, 76 йәштә): “Мин Ҡайынлы сауҡалыҡта ун биш йыл йәшәнем. Приискыға алтын йыуған кешеләр күсеп килә ине. Күпләп ағас та ҡырҡтылар. Үҙем һауынсы булып эшләнем. Ул замандарҙа ла ауыл халҡының малына көтөүсе таба алмай, сиратлап көттөк. Ҙур йылға булмағас, күлгә кер сайҡарға йөрөй торғайныҡ. Мәктәптә балалар бик аҙ ине. Уҡытыусым Шәмсиямал апай онотолмаған. Ул мәктәпте Ураҙға күсереп ултырттылар, әлеге ваҡытта мәктәп ҡарауылсыһының йорто инде. Йыйылма халыҡ йәшәне. Урыҫ зыяраты булды. Башҡорттарҙы Ураҙға ерләй торғайнылар. Ҡайынлы сауҡалыҡта 1960–1975 йылдарҙа йәшәнек”, – тип хәтирәләре менән ихлас бүлеште.\nФәнжиә апай Сәхәүетдинова (1940 йылғы, 77 йәштә) Ураҙ ауылында колхозсы ғаиләһендә тыуған. Атаһы һуғышҡа киткәндә алты айлыҡ ҡына булып ҡалған. Ун дүрт йәшендә генә һауынсы булып Ягодкинда эш башлаған. “Вәлимөхәмәт ағай Сәғәҙәтов, Миңйыһан апай Казеева магазинда һатыусы булды. Тәүлегенә өс тапҡыр һыйыр һауғас, Ураҙға ҡайтып йөрөй алманыҡ, ҡуна яттыҡ. Шул магазиндан аҙыҡ-түлек ала инек. Трудоденгә — биш тин, унан 10 тин түләнеләр, 1960 йылдар тирәһендә 20 тингә күтәрҙеләр, – ти ул. – Маһи, Бибиямал әбейҙәр, Әүхәҙи, Әһел бабайҙар йәшәне. Ә Бәләй бабайҙы, гәзитте баш түбән уҡырға маташа, тиҙәр ине”.\nБер ваҡыт 100–120 баш һыйыр бруцеллез менән ауырып китә. Алты һауынсыны, шул иҫәптән Фәнжиә апайҙы ла, Ҡыҙылташ буйына ауырыу һыйырҙар менән бергә күсерәләр. Эш хаҡына көнөнә ярты литр һөт биргәндәр. Һөттән апай үҙе лә зарарлана һәм бөгөн дә яфалана.\n1949 йылда, алтыны йыуылып бөткәс, приискыны ябалар. Халыҡ яйлап тарала башлай, Белорет, Миндәк, Рудник (Учалы) яҡтарына күсенеп китә. 1948 йылда Ягодкин байҙың өйө иҫкереп, емерек хәлгә килә. Уның нигеҙенән офицер погондары, хәрби ҡоралдар табыла. Алтындарын балсыҡ көршәктәргә тултырып, бал ҡорттарының ҡышлау урынына күмгән, тиҙәр. Йылдар үткәс тә, улы килеп эҙләп йөрөгән, ейәне табып алып киткән, тип тә раҫлаусылар бар.\n1960 йылдарҙа Ягодкинда тормош бөтөнләйгә һүнә. Иң һуңғы булып урыҫ Климов һәм Зөлҡәрнәй Насиров, ә Ҡайынлы сауҡалыҡта Фәрүәз Зөлҡәрнәй улы Насиров ҡына бер яңғыҙы донъя көтөп ҡала. Ул һуғыштан контузия алып ҡайта. Ауылдаштары шаяртып “комендант” ҡушаматы менән йөрөтә.\nШулай итеп, күпселек урыҫтар барлыҡҡа килтергән Ҡайынлы сауҡалыҡ бөтөүгә юл ала. Ауыл урынын бары тик шахта соҡорҙары ғына хәтерләтә. Улары ла инде ер менән тигеҙләнеп бөтөү өҫтөндә. Башҡорт милләтенән булғандар Ураҙҙың түбәнге ос яғына килеп урынлаша. Балалары, ейән-ейәнсәрҙәре бөгөн шунда йәшәй.\n“1976 йылда “Урал” колхозына эшкә килгәндә ун тирәһе йорт бар ине әле. Бәләкәй генә мәктәбе, магазины эшләй ине. Халыҡ икенсе яҡтарға күсенә башлағайны. Күпселегенә ҡаланан фатир бирҙеләр”, – тип хәтерләй элекке баш зоотехник Алмас Ситдиҡов.\nӘлеге ваҡытта емерек торошта булһа ла, Ҡайынлы сауҡалыҡ менән Ягодкин араһындағы урыҫ зыяраты һаҡланған.\nЗаманында был ауылдан бик күп абруйлы шәхестәр үҫеп сыҡҡан. Бөйөк Ватан һуғышына китеүселәр ҙә етерлек булған. Уларҙың исем-шәрифе ауылыбыҙҙың уртаһында урынлашҡан билдәһеҙ һалдат һәйкәле нигеҙенә яҙылған. Алтын йыуыусыларҙың ҡайһы бер исемдәре ауылыбыҙҙың топонимикаһында, приискы ябылһа ла, ныҡлы урын алған. Халыҡ берәй урынды аңлатыр булһа, әле лә шул атамаларҙы ҡулланып һөйләй: Федор яланы, Ягодкин утары, Пушков күле, Березовый, Шамов һаҙлығы. Симон Шамов — старатель, Ураҙ ауылының күперенән сыҡҡас, уңда элекке сусҡа фермаһының аҫҡы яғында һаҙлыҡҡа яҡын йорт һалып йәшәгән. Өй урыны бөгөн дә бар. Уның исеме менән Симон яланы, тауы ла аталған. Колхоз ваҡытында был урындар быҙауҙар һәм сусҡалар өсөн йәйге лагерь итеп ҡулланылған. Әрсән (Арсений) һаҙлығы Орсоҡташ йылғаһы менән Ҡайынлы сауҡалыҡ араһында ята. Унда халыҡ бөгөнгө көнгә тиклем мүк сығара. Әйтеүҙәренә ҡарағанда, һаҙ аҫтында ла, эргәһендә лә алтын күп.\n1837 йылда властарҙың указы менән Яйыҡ үрендә алтын йыуырға рөхсәт ителгән. Шул осорҙа К.П. Горяев фамилиялы урыҫ килеп алтын йыуа башлаған. Тау башына тәүгеләрҙән булып йорт һалған. Урыҫтар уны — Горяевка, башҡорттар Гәрәевкә тип йөрөткән. Ул Ҡайынлы сауҡалыҡтың үҙәге булып торған.\nТормош дауам итә. Бөткән ауылдар, унда тыуған, донъя көткән кешеләр, заманалар алмашынған һайын, тарих ҡуласаһына инә бара. Ҡомартҡылары һәм иҫтәлектәре генә йәшәүҙәренең шаһиты булып ҡала килә... Ҡайынлы сауҡалыҡ ауылы тураһында белешмә туплағанда, бер ниндәй ҙә мәғлүмәт булмауы, фотографиялар ҙа һаҡланмауы асыҡланды. Киләсәк быуындар тарихыбыҙға иғтибарлыраҡ булыр тип ышанғы килә.\nРайон: Учалы районы Ураҙ ауылы


Өфөлә 2-се балалар поликлиникаһының яңы филиалы 9 меңдән ашыу йәш пациентты хеҙмәтләндерә ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:33, 18 марта 2019 Йәмғиәт\nӨфөлә 2-се балалар поликлиникаһының яңы филиалы 9 меңдән ашыу йәш пациентты хеҙмәтләндерә ала Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nБөгөн, 18 мартта, Өфөлә 2-се балалар поликлиникаһының яңы филиалы (Амантай урамы, 7/1) асылды. Медицина учреждениеһының тәүге эш көнөндә унда һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин, Өфө мэры Өлфәт Мостафин, Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусының хәләл ефете Каринэ Хәбирова килде.\nКолгуев биҫтәһендә балаларҙы медицина хеҙмәтләндереүе өсөн тағы бер бина кәрәклеге тураһында ете йыл элек үк һүҙ алып барыла башланы. 2013 йылда бина бүленде, медицина учреждениеһы 2014 йылдың аҙағында асылырға тейеш ине. Ләкин объектты сафҡа индереү подрядсы һәм балалар поликлиникаһы араһында суд тикшереүе арҡаһында бер нисә йылға һуҙылды — төҙөлөш фирмаһының мутлашыуы асыҡланды.\nБылтыр республика етәксеһе Радий Хәбиров ошо мәсьәләне тикшерергә ҡушты. Бинаны капиталь ремонтлау Социаль маҡсатлы программалар фонды аша хеҙмәттәшлек тураһында килешеү сиктәрендә «Башнефть» компанияһы аҡсаһына финансланды. Компания аппараты етәксеһе урынбаҫары Вячеслав Кожевников һүҙҙәренсә, объектҡа һалынған аҡсаның күләме 20 миллион һумдан ашыу тәшкил итте. Подрядсыһы — 15-БНЗС төҙөлөш фирмаһы. Бина ҡыҫҡа ваҡыт эсендә — дүрт айҙа төҙөкләндерелде.\nХәҙер поликлиниканың яңы филиалы яҡындағы туғыҙ участканың туғыҙ меңдән ашыу йәш пациентын хеҙмәтләндерергә әҙер. Тәүҙә улар Кувыкин урамындағы филиалға мөрәжәғәт итергә мәжбүр булған. Бүлек мөдире Любовь Сергеева әйтеүенсә, балаларҙы һәм үҫмерҙәрҙе һигеҙ педиатр, шәфҡәт туташтары, тар йүнәлешле белгестәр: невролог, хирург, окулист хеҙмәтләндерә. Йәш пациенттар бында анализдар тапшыра һәм төрлө тикшереүҙәр үтә ала. Дөйөм майҙаны 600 квадрат метрлыҡ бинала процедура бүлмәһе, фильтр-бокс, прививка эшләү, әсә һәм бала, сәләмәт бала, функциональ диагностика, биоматериал алыу бүлмәләре урынлашҡан. Бөтә кабинеттар заманса ҡорамал менән йыһазландырылған. Фойела табиптарға яҙылыу өсөн терминал, коляскалар ҡуйыу урыны, асыҡ регистратура бар.\nКаринэ Хәбирова билдәләүенсә, бында медициналағы барлыҡ заманса стандарттар үтәлгән, илдең бөтә поликлиникаларында ла ошондай шарттар һәм мөмкинлектар бар тип әйтеп булмай.\n«Һәр әсә балаһын бында ҙур теләк менән алып килер тип ышанам, ләкин профилактика өсөн генә», — тине ул.\nТеги: һаулыҡ һаҡлау, поликлиника


(Мәжит Алкин битенән йүнәлтелде)\nАлкин Мәжит Сәмиғулла улы (15 февраль 1940 йыл) — башҡорт йырсыһы (тенор), педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (2011), профессор (1992). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1977). Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге призға йәш йырсыларҙың республика конкурсы лауреаты (1972).\nМәжит Сәмиғулла улы Алкин 1940 йылдың 15 февралендә Башҡорт АССР-ының Малаяҙ (хәҙерге Салауат) районы Әлкә ауылында тыуған.\nЙомшаҡ тембрлы матур тауышҡа эйә.\nЙырсының репертуарында башҡорт, рус һәм сит ил композиторҙары әҫәрҙәре.\nЙәш башҡарыусыларҙың Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге Республика конкурсында 1-се урын яулаусы, лауреат (1972).\nБашҡарған әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡорт энциклопедияһы — Алкин Мәжит Сәмиғулла улы (Тикшерелгән 29 июль 2018)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Алкин_Мәжит_Сәмиғулла_улы&oldid=864296 ҡабул ителгән\nСәнғәт фәндәре кандидаттары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:44 5 февраль 2019 үҙгәртелгән.


«Тамыр» балалар һәм үҫмерҙәр телеканалының 25 йыллыҡ юбилейы уңайынан байрам саралары дауам итә\nУның сиктәрендә бөгөн федераль канал, Милли телерадиотапшырыуҙар ассоциацияһы ҡунаҡтары, Ҡаҙағстан, Саха-Яҡут балалар телеканалдары етәкселәре, «АБВГДейка» тапшырыуы художество етәксеһе ҡатнашлығында матбуғат конференцияһы менән түңәрәк өҫтәл ойошторолдо. Төп тема - балалар телевидениеһы, иң мөһим һорау - финанс етмәүе. Әңгәмә барышында балалар телевизион контентын эшләп сығарыуҙа дәүләт ярҙамы нисегерәк булырға тейеш тигән мәсьәлә күтәрелде.\nМәскәүҙән, сит илдән килгән хеҙмәттәштәр төбәктәге «Тамыр» телеканалының эшмәкәрлеген юғары баһалай. Ысынлап та, тәүлек әйләнәһенә танып-белеү тапшырыуҙары трансляциалаған ижади коллективтың кескәйҙәрҙе тәрбиәләүҙә роле ҙур. Юбилей сиктәрендә уҙғарылған ултырыш үҙ-ара тәжрибә уртаҡлашыу майҙаны ла булып торҙо. Мәҫәлән, Ҡаҙағстандың «Балапан» телеканалы балалар һәм үҫмерҙәр өсөн анимацион сериалдар төшөрөү йүнәлешен яйға һалған. Бөгөн «Тамыр» телеканалы «Янур» һәм «Бирешмә» проекттары өҫтөндә эшләй, хеҙмәттәштәр менән аралашыу башланған эштәргә булышлыҡ итер тигән ниәт бар.\nҠарлыгаш Абдибаева, «Балапан» телеканалының баш режиссеры /Ҡаҙағстан/: «Таң атып ҡояш батҡанға тиклем балалар өсөн эшләгән «Тамыр» беҙҙең өсөн өлгө булып тора. Уларҙың Бөтә Рәсәй кимәлендә яулаған уңыштарын күреп, ишетеп торабыҙ. 25 йыллыҡ юбилейҙары менән ҡотлайым».


"Салауат Юлаев" Мәскәүҙә "Динамо" командаһы менән ярышта бик шәп уйын күрһәтте. Матчтың төп геройҙарының береһе ҡапҡасы Александр Еременко булды, ул ярышташтарына хатта бер тапҡыр ғына ла ҡапҡаны алыуға юл ҡуйманы.\nБер шайба, билдәле булыуынса, ҙур әһәмиәткә эйә булыуы мөмкин. Мәҫәлән, Игорь Григоренко "Динамо" менән осрашыуҙа миҙгелдә тәүге тапҡыр шайба индерҙе - был яғына ул үҙен күпкә ышаныслыраҡ тоясаҡ. Һәр хәлдә, күп хоккейсылар, иң мөһиме - иҫәпте асыу, тип раҫлай.\nХәйер, Григоренкола ышаныс уянмауы ла ихтимал - уға команда етәкселеге яғынан баҫым бик көслө, ә был рухи күтәренкелек өҫтәмәй. Ғөмүмән, сәйер позиция - кеше яңы ғына уйнай башлаған, ә унан мөғжизә көтәләр. Ул бит Хогвардстан әйләнеп ҡайтмаған, ә фарм-клубтан ғына килгән...\n"Динамо"ның голкиперы Виталий Еремеев Григоренконың голын үткәргәс, тренеры Владимир Крикунов уны бының өсөн әрләмәне бит, ә, киреһенсә, яҡланы әле:\n- Шайба көтөлмәгәнсә булды, нишләйһең, хаталанмаған ҡапҡасылар булмай. Команда уйнауҙан туҡтаны ла ҡуйҙы, ә улай эшләргә ярамай ине.\nӘ бит Крикуновтың ул кистә ғәйеплене табып, бөтәһен дә уға һылтарға сәбәптәр күп булды. "Динамо"ның ҡайһы бер көйәрмәндәре үҙҙәрен әҙәпһеҙ тотто. Өсөнсө осорҙа улар "БЫЛ ХОККЕЙ ТҮГЕЛ!" тигән плакат элде, боҙға арҡалары менән әйләнеп ултырҙы, хатта "Крикунов, кит!" тип ҡысҡыра башланылар. Ә ул бит ҡатмарлы локаут йылында Рәсәй чемпионатының плей-оффында еңеү яулаған тренер! Башҡа ундай кәңәшсе-тәрбиәселәрҙе хәтерләмәйем мин, ә һеҙ?\n"Динамо" хоккей командаһының баш тренеры Владимир Крикунов матчтан һуң үҙ командаһына дөрөҫ баһа бирҙе:\n- Миҙгелдә тәүге тапҡыр бөгөнгө кеүек һүлпән уйнанылар. СКА-ға ҡаршы еңеүгә ынтылған һуғышсан команда сыҡҡайны, ә бөгөн егеттәргә ҡарауы оят булды. Беренсе голға тиклем уйнанылар ҙа, үткәргәс, туҡтанылар ҙа ҡалдылар.\n3:0 - өфөләргә бер шайба индерәһе ҡалды, ул саҡта клубтың 100 голы буласаҡ. "Салауат Юлаев" был миҙгелдә беренсе урында килә, үҙенең артынан килеүсе Санкт-Петербург СКА- һынан 10 мәрәйгә алда бара. Яҡын арала еңелеүҙәр серияһы көтөлмәй, тимәк, клуб таблицала беренсе урынға иҫәп тота ала.\nТик йәл, был беренсе урын бер ниндәй ҙә приз менән бүләкләнмәй. Былар барыһы ла иптәштәрсә осрашыу серияһын хәтерләтә.


Ырыҫын белеп ылыҫ урмандың… » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n...Рәсәйҙә бөгөн юҡҡа сыҡҡан профессиялар араһында вздымщик һөнәре лә бар. Ылыҫлы ағастарҙың олонон йоҡартып, шунан сайыр һарҡһын өсөн улаҡтар һыҙыусы була ул. Ҡарағайҙар төбөндә бөгөн дә күренгеләгән баяғы воронкаларҙы ла ҡасандыр улар ҡулланған. Әбйәлил районы Хәмит ауылы урман хужалығында һуңғы сайырсылар ғаиләһе 1993 йылға тиклем эшләне. Улар – ғүмерҙәрен урман эшенә арнаған Рәмзиә һәм Әсләм Шәйхиндар.\nБала саҡтары һуғыштан һуңғы емереклектәрҙе тергеҙеү мәленә тура килә. Илде аяҡҡа баҫтырыу өсөн күп ағас талап ителә, Башҡортостандың урман биләмәләрендә эшселәр өсөн төҙөлгән барактарҙан торған байтаҡ ҡасабалар ҡалҡа. Ағасын ҡырҡып бөткәс, урмансыларҙы яңы ергә күсергәндәр, элекке урындары ташландыҡҡа ҡалған. Белорет яғындағы шундай ҡасабаларҙың байтағында пленға төшкән немец хәрбиҙәре, үҙебеҙҙең репрессияларға эләккән халыҡ, эш эҙләп төрлө яҡтан йыйылған кешеләр ҙә эшләгән. Мәҫәлән, Белорет районының әле ҙур ғына ауылдарынан һаналған Үҙәнбаш, Әбйәлилдең Мәйгәште ауылы шулай барлыҡҡа килгән. Боронғо ауылдарҙа йәшәгән ерле халыҡ та урман эшендә йөрөгән. Шулай итеп, һуғышҡа тиклем илебеҙҙә сайыр эше ныҡ таралһа, һуғыш бөткәс урман ҡырҡыу нығыраҡ үҫешкән, әммә сайыр йыйыу ҙа булған.\nРәмзиә инәйҙең (паспортта Зәлифә яҙылған) әсәһе Хәсбиямал Татлы ауылы ҡыҙы була. Ул да Үҙәндә егерме ике йыл буйы яңғыҙы ике диләнкәнән сайыр йыя. Сайыр йыйыуҙың ни тиклем ауыр хеҙмәт булыуын эшләп ҡарағандар ғына күҙ алдына килтерә торғандыр. Рәмзиә лә дүртенсе кластан башлап ун туғыҙ йәшендә кейәүгә сығып киткәнсе әсәһенә сайыр әҙерләшеп, урманда үҫә. Хәмит егете Әсләм Байрамғәле улы утыҙ саҡрымдар алыҫҡа, үҙ ауылына алып ҡайтҡас та әле, шул йәйҙә әсәһенә барып ярҙам итә. Үҙәндә борондан старовер урыҫтар йәшәй, инәй ҙә йәш сағында күберәк урыҫса һөйләшкән. Әсләм олатай шуға: «Инәйең мәрйә ине ул», – тип көлә. Башта Үҙәндә йәшәйҙәр, 1975 йылда Хәмиткә күсәләр, ғаилә башлығына сайыр майҙаны бирәләр. Ҡатыны тәүҙә дүрт йыл, әсәһенә ярҙам иткән һымаҡ, рәсми рәүештә урынлашмай, иренә эшләшә. Һуңынан ғына күрше Ғөбәйҙулла бабай: «Нишләп улай йөрөйһөгөҙ, хәләл ефетеңде лә сайырсы итеп яҙҙырып ал», – тигәс кенә, уның да хеҙмәт кенәгәһендә сайыр йыйыусы тигән яҙыу барлыҡҡа килә.\nДиләнкәләрендә, сама менән алтмыш алты гектарҙа, ун бер мең ағас була, уны воронка һанынан ҡарап беләләр. Йылдар буйы һыҙа торғас, һәр ағасты таный башлайҙар. Рәмзиә инәй менән Әсләм апа (Әбйәлилдә бабайҙы шулай тиҙәр) эшләгән сайыр майҙандары ауылдан биш-ун саҡрым алыҫта булғанда ла, ғүмер буйы эшкә лә, бесәнгә лә гел йәйәү йөрөй. Иңдәренә ризыҡ, эш ҡоралдары һалып, һәр иртәлә ауылдан сығып китәләр, кисләп кенә ҡайталар. Ҡыш ҡарағайҙарын, сайырсылар теле менән әйткәнсә, акарить итәләр, йәғни ҡарағай битен ялтыратмай ғына йоҡарталар, шунан ай тирәһе үҙ хужалыҡтары менән булып, утын-бесән ташып ҡалалар. Ҡар асылһа, тәүҙә майҙанды таҙартып, шунан воронка ҡуйырға ашығалар. «Ул саҡтарҙа ҡар күп яуҙы, билдән кисеп тә йөрөлдө, үлән дә бейек булды, инәйең саҡ күренер ине араһынан. Себен-серәкәй, күгәүен болот һымаҡ торҙо. Аяҡ аҫтында көртмәле, еләк түшәлеп ятһа ла, иғтибар итмәйһең, гел өҫкә ҡарап, көс менән һыҙып тик йөрөйһөң, кеше үтеп китәме, хайуанмы, уларҙы күреү юҡ», – ти Әсләм Байрамғәле улы. Рәмзиә инәй ҙә хәтирәләрҙән күңелләнеп китә: «Майҙың ун алтылары ҡайындың һуты сыҡҡан һымаҡ, ҡарағай олондарына ла сайыр килә башлай, меңәрләгән ағасты эшкәртеп өлгөрөргә кәрәк, ҡабаланып, өҫкә генә ҡарап, аяҡ аҫтындағы бүрәнә-фәләнде күрмәй тәгәрәп тә киткәнебеҙ булды. Әллә нисә тапҡыр бүре осраны, бәләкәйҙән урманда йөрөгәс, ҡурҡыу тойғоһо булманы. Ағасҡа көнөнә бер генә һыҙыҡ һыҙаһың, шунһыҙ сайыр килмәй, миҙгелдә ун һигеҙ-егерме һыҙыҡ һыҙыла һәр олонға, улаҡтар өс метрға тиклем бейектә булып китә. Планды гел икеләтә бирә инек, шунһыҙ хаҡы сыҡманы».\nҺәр ғәмәлде намыҫ менән башҡарырға күнеккән сайырсылар хеҙмәттәрен эш тип түгел, тормош рәүеше итеп ҡабул итә. Стаж, пенсия тураһында уйламайҙар ҙа, был ауыр эштә йөрөүселәргә ниндәйҙер ташламалар барҙыр, тип тә белмәйҙәр. Шуға ла, сайырҙа егерме биш йылдан артыҡ йөрөһә лә, Рәмзиә инәйҙең рәсми стажы ни бары ун өс йыл яҙылған, Әсләм апаныҡы – утыҙ йыл самаһы. Әммә заманында был фиҙакәр сайырсылар планды гел арттырып үтәп, Урман хужалығы министрлығының Почет грамоталары, Рәхмәт хаттары менән дә билдәләнгән. Ауыр һөнәргә һәр кем ынтылып тормаған. Хәмиттең заманындағы алдынғы сайырсылары араһынан Солтанғәле Ҡасимов, Йәғәфәр Мөлөков һәм башҡа бик күптәрҙе хөрмәт менән иҫкә ала Әсләм Байрамғәле улы: «Сайыр эшен комплекслы итеп, ғаилә менән алып барғанда ғына ыратып була, яңғыҙҙың эше түгел. Мастерыбыҙ Фәттәх Багаев ғәҙел кеше булды, беҙ йыйған сеймалды ауырлығын, сортын ҡабул иткәндә мутлашып яҙмаһындар өсөн, һәр ваҡыт районға үҙе йөрөнө. Инәйең менән бер миҙгелдә ике йөҙ литрлыҡ ике йөҙҙән ашыу мискәне тултыра инек. Йөрөй-йөрөй тәбиғәтте тоя башлайһың. Ағас ялбыр булһа, сайырҙы ла күп бирә, йәшен йәшнәп ямғыр яуһа, атмосфера баҫымы түбәнләй, сайыр шул ваҡытта көслө килә, ап-аҡ ҡына булып, сәсрәмәй аҫҡа бата, тағы иртәле-кисле һәйбәт килә, ныҡ эҫелә насар аға. Иң сифатлы сайыр – сентябрь айыныҡы, уныһының хаҡы ла ҡиммәт ине. Элек эште һағынып бара торғайныҡ, ҡайтҡанда өйҙә лә эш көтә, ҡатмарлы ла, күңелле лә булды».\nТырыш хеҙмәттәре арҡаһында нығынып, өй һалып сыға Шәйхиндар. Өс балаларын да уңған, сабыр итеп тәрбиәләйҙәр. Эштәрендә улар ярҙамсы ла була. Ғүмер буйы ҡарағайға ғына ҡарап торған ғаилә 1993 йылда аптырап ҡала, сайырҙы ҡабул итеүҙән туҡтайҙар. Кинйәләре Вәйсәне, шул йылда мәктәпте «бишле»гә генә тамамлаһа ла, уҡырға ебәрергә аҡсалары булмай. Балаларҙы аяҡҡа баҫтырып, үҙҙәре лә лайыҡлы йәшәр өсөн пенсияға тиклем ҡалған ун йылда нимә генә эшләмәй улар. Ғаилә башлығы өс йыл «Агролес» ойошмаһында ҡарауылсы ла була. Әсләм Байрамғәле улы һәнәк-тырма, арба-сана эшләй, балта һаплай, инәй менән дегет цехына туҙ ҙа йыялар. Шунан, рөхсәт билеты алып, мүк йыйырға тотонғас, кире урмандарына ҡайтыуҙан кинәнес табалар, йөрөгән ерҙәрен бер юлы сүп булып ятҡан ботаҡ-сатаҡтан да таҙарталар.\nХәҙер сайыр менән булышҡан кеше юҡ. Ылыҫ майы өсөн генә һыҙыусылар бар ул, тик ҙур күләмдә түгел. Эшләрҙәр ҙә ине, урманды арендаға алыу ябай кешенең хәленән килмәй, ҡыйбат. Элекке СССР республикаларынан бөгөн Беларусь илендә генә сайырсылыҡ һаҡланған. Был ҡиммәтле продукцияны Бөйөк Британия, Германияла күпләп йыялар. Техника эшләү өсөн кәрәккәс, Ҡытайҙа ла хәҙер йөҙәрләгән мең эшсе сайыр йыйыу менән мәшғүл. «Беҙ ни план тип йүгереп тик йөрөгәнбеҙ. Гел хәрәкәттә булғас, һаулыҡ Аллаға шөкөр, тик бына бәләкәйҙән көс төшкәнме, аяҡтар һыҙлай, сайырҙың шул һыҙланыуҙарға һәм башҡа күп сырхауҙарға дауа икәнен дә белмәгәнбеҙ», – ти Рәмзиә инәй. Оло йәштә булһалар ҙа, Шәйхиндар әле лә теремек, ең һыҙғанып, хәлдәренән килгәнсә балаларына, ейән-ейәнсәрҙәренә терәк булып донъя көтә. Әсләм бабай һаман да үҙҙәре дәррәү эшләп уҙғарған йәшлектәренә тура килгән совет власы идеалдарына тоғро, йоҡо бүлмәһендә әлегәсә Ленин портреты тора. Тәбиғәт менән бер булып өйрәнгәс, улар бөгөнгө ысынбарлыҡты, урмандарыбыҙға ситтән килгән арендаторҙарҙың хужа булыуын, кешеләрҙең тәбиғәткә ҡарата аяуһыҙлығына, ауыл эргәһендә, йылғаға яҡын майҙандарҙа «тейергә ярамай» тигән ҡанун булыуына ҡарамай, ағас ҡырҡылыуына эстәре боша. Урманды уйлап, уны һағынып йәшәй улар. Әйткәндәй, күрешеүебеҙгә бер нисә көн үткәс, Өфөгә юлланғанда, уларҙы тағы Шаҡарған тауында ҡыуанып урмандан ҡайтып килгәндәрендә осраттым. Тәбиғәттең үҙе һымаҡ ихлас был ғаиләгә Хоҙай бәхетле, оҙон ғүмер бирһен!


Башҡортостан райондары. Туймазы\nТуймазы районы Башҡортостандың көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Ул Шаран, Бүздәк, Бәләбәй, Йәрмәкәй райондары, Татарстан республикаһы менән сиктәш. 1930 йылдың 20 авгусында ойошторола. Майҙаны – 2 мең квадрат километрҙан ашыу. Административ үҙәге – Туймазы ҡалаһы. Өфөнән көнбайышҡа табан 170 км алыҫлыҡта урынлашҡан.\nБлог. Инглиз теленән был һүҙҙе интернет көндәлек тип тәржемә итергә мөмкин. Бөгөн барыһы ла интернеттың әүҙем ҡулланыусылары. Төрлө темаларға яҙышҡан кешеләрҙе, үҙҙәренең махсус сайтын, йәки социаль селтәрҙәге битен матур итеп биҙәп, фоторәсемдәр, видеояҙмалар менән байытҡандарҙың ижадын күҙәтеп барыуы ҡыҙыҡ. Бөгөн ысынлап та, интернетта блог алып барыуҙы ижад менән сағыштырыраға мөмкиндер. Кемдер уны үҙенең айырым эше тип тә һанай. Блог ярҙамында аҡса эшләүселәр ҙә күп. Берәүҙәр уны күңел асыу сараһы итеп күрә.\nҺуңғы йылдарҙа Башҡортостанда милли сәнғәтте яңы кимәлгә күтәргән коллективтарҙың артыуын күҙәтәбеҙ. Арғымаҡ, Йатаған, Елмерҙәк, Сал Урал, Саптар, Тархан – был этнотөркөмдәрҙең үҙ йөҙө, үҙ моңо, үҙ тамашасыһы бар. Төркөмдәрҙең һәр береһе ҡабатланмаҫ, әммә йәштәрҙе берләштергән маҡсаттар уртаҡ. Төрлө коллективтарға берләшкән һәләтле ҡыҙҙар һәм егеттәр башҡорт халҡының мәҙәниәтен, тарихын танытырға ынтыла. Уңышлы эшләп килгән этнопроекттарҙың береһе Zainetdin тип атала. Йырсы, музыкант Зәйнетдин - төшкө табындың ҡунағы.\n"Киске Өфө" башҡорт донъяһы өсөн\nПрограмманың ҡунағы - "Киске Өфө" газетаһының баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева.\n"Самауыр янында" тапшырыуында Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев тыңлаусыларыбыҙҙы "Киске Өфө" гәзитенә яҙылырға саҡырҙы. Эстафетаны Сәғиҙулла Байегеткә, Рәсүл Ҡарабулатовҡа һәм Фәнис Рәхмәтовҡа тапшырҙы. Улар эстафетаны ҡабул итерме? Кемгә тапшырыр? Артабан "Бәйләнештә" социаль селтәрендәге "Киске Өфө" гәзите асыҡ төркөмөн күҙәтеп барығыҙ.\nБашҡортостан райондары. Белорет\nБелорет - республикабыҙҙағы иң ҙур район. Башҡа төбәктәрҙән ул тәбиғәте, тау, йылғалары, ҡаҙылма байлыҡтары менән айырылып тора. Күп мул һыулы йылғалар ошо тарафтарҙан баш ала: Ағиҙел, Инйәр, Йүрүҙән, Нөгөш һ.б. Көньяҡ Уралдағы иң бейек тауҙар - Ямантау, Нәре, Ирәмәл, Машаҡ, Ҡыраҡа, Рәз, Кирәл дә ошо районда.Көньяҡ-Урал Дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы Рәсәйҙәге иң ҙур биш ҡурсаулыҡ исемлегендә. Ямантау, Ирәмәл, Ар ташы, Ҡоткор тамағы, Ҡыҙылъяр мәмерйәһе Рәсәйҙең тәбиғәт һәйкәлдәре булып һанала.\nҠымыҙ барҙа ҡыҙыҡ ҡына түгел, һаулыҡ та бар, ти халыҡ. Ҡымыҙҙың шифалы эсемлек икәнлеген һәр кем тиерлек белә. Әммә ул организм өсөн ни ҡәҙәр файҙалы һуң? Фекер алашыуҙа ҡымыҙ шифаһын үҙендә татығандар, ҡымыҙ бешеү оҫталары ҡатнаша.\n"Берҙәмлек" һәм "Евразия йөрәге" Башҡортостанда\nОҙаҡламай Өфө "Берҙәмлек" мәркәзе буласаҡ. Һәм “Евразия йөрәге” баш ҡалабыҙҙа тибәсәк.\nБашҡортостан ҙур концерт майҙанына әйләнә. Республика Башлығы грантына уҙғарылған халыҡ-ара фестивалдәрҙә ниндәй проекттар урын алыр? Бөгөн ошо турала.\nРеспублика халыҡ ижады үҙәгенең бүлек етәксеһе Эльвира Әхмәтйәнова һәм Мәҙәниәт министрлығының концерт программалары дирекцияһы белгесе Айһылыу Байғусҡарова.\nҺөйөнсө, бәпес тыуған\nБорон беҙҙең халыҡта бала тыуғас уны апаһына йәки ағаһына йөҙөнән элек аяғын күрһәткәндәр. Шулай иткәндә, балалар үҙ-ара татыу була тигәнгә ышанған ата-бабаларыбыҙ. Бала тыуғас та, уны ен-шайтан алыштырыуҙан да ныҡ һаҡлағандар. Сабыйҙың яңғыҙын ҡалдырырға тырышмағандар. Шайтан күлдәге кейҙергәндәр. Ҡулына ҡыҙыл сепрәк бәйләп, маңлайына ҡором һөрткәндәр. Былары иһә ҡара көстәрҙән генә түгел, күҙ тейеүҙән дә һаҡлаған, йәнәһе. Был ырымдарға әле лә ышаныусылар күп. Бала тураһында һүҙ сыҡһа, ырым–юрауҙарҙың һәммәһенә лә ышана башлайбыҙ. Күҙекетрмәйбеҙ, шатланабыҙ. Бәхетле ғаиләләрҙе тәбрикләйбеҙ.\nЕр-һыу атамаларын халыҡтың тарихын, тормош-көнкүрешен, мәҙәниәтен сағылдырған тылсымлы бер көҙгө менән сағыштыралар. Ер-һыу исемдәрендә тотош тарих, халҡыбыҙҙың үткәне һаҡлана.\nБашҡортостан райондары. Шаран\nШаран районы – Башҡортостандың көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Майҙаны 1384 квадрат километр. Шаран районында 22 меңдән ашыу кеше йәшәй. Бында башҡорт, татар, урыҫ, мари, сыуаш һәм башҡа милләт вәкилдәре берҙәм һәм татыу ғүмер итә.\nБеҙҙә ҡунаҡта - "Тархан" командаһы\nТабиптар көндөң нисек кенә булыуына ҡарамаҫтан, күберәк саф һауала йөрөргә, спорт менән шөғөлләнергә кәңәш итә. Спорт йылдың һәр бер миҙгелендә файҙалы. Студиябыҙ ҡунаҡтары ла тап шулай ти. Башҡортостанда грэпплинг федерацияһына нигеҙ һалыусы, "Тархан" командаһы етәксеһе, тренеры Динар Аҡмырҙин һәм спортсы ИлдарТаймаҫов менән спорт, уның физик һәм рухи үҫешкә файҙаһы тураһында һөйләшәбеҙ.\nКешегә ғүмер итеү өсөн, һыу-һауа, ут-ерҙән ҡала, иң кәрәкле шарттарҙың береһе – моң тип әйтәләр. Йыр-моң кешене илһамландыра, күңелгә ҡанат ҡуя, дәрт уята. Ул тәбиғәттең иң ғәжәйеп мөғжизәләренең береһе һәм беҙ күҙ алдына ла килтермәгән көскә эйә. Шуға ла йырҙан айырылмаған, күңелендәгеһен йыр аша еткергән замандаштарыбыҙ бихисап. Әммә уларҙың күптәре тормошон ҙур сәхнә менән бәйләргә ашыҡмай, бары үҙе өсөн генә йырлай. Халыҡ таланттарының тауыштары иҫ киткес моңло, башҡарыу оҫталығы ҡайһы саҡ профессионалдарҙан ҡалышмай. Беҙ тыңлаусыларыбыҙға тап шундай замандаштарыбыҙ тураһында һөйләргә тәҡдим иттек.\n"Ҡорос" халыҡ театры\nБеҙҙә ҡунаҡта Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары - Әлиә Әбдрәшитова, Гүзәлиә Миңлебаева, Гөлнур Зөлмөхәмәтова һәм Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисы, йырсы Илнур Лоҡманов. Уларҙы "Ҡорос" халыҡ театры берләштерә.\nҺәр ауылдың – бәләкәйме ул, ҙурмы – төрлө мәсьәләләре, эреле-ваҡлы мәшәҡәттәре бар. Совет осоронда улар менән шөғөлләнеүселәр күп ине. Мәҫәлән, колхоз башлығы, ауыл Советы рәйесе, партия, профсоюз һәм комсомол, башҡа күп төрлө ойошмаларҙың ағзалары һәм етәкселәре, милицияның участка инспекторы, мәктәп директоры... Ҡыҫҡаһы, һәр кем ниндәйҙер мәсьәлә өсөн яуаплы булды. Бөгөн уларҙың береһе лә юҡ тиерлек. Был шарттарҙа яуаплылыҡтың ҙур өлөшө ауыл старосталары иңенә төшә. Староста вазифаһы заман шауҡымы менән барлыҡҡа килде. Кем һуң ул ауыл старостаһы? Ул ниндәй эштәр башҡара, уға ниндәй бурыстар йөкмәтелгән? Ауыл тормошонда ул ниндәй роль уйнай?\n"Шиғыр юлы – ҡоро аҡыл түгел. Шиғыр юлы – йөрәк арҡылы", - тип яҙған Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжми. Йөрәктән сыҡҡан йөрәккә етә, тиҙәр халҡыбыҙҙа. Беҙҙең халҡыбыҙ шиғри һүҙгә бер ваҡытта ла битараф булмаған. “Йөрәк һүҙе” телевизион проекты шиғри һүҙҙен бәҫен аңлаусыларҙы, шиғриәт һөйөүселәрҙе берләштерә. “Ҡурай” телеканалында эфирға сыҡҡан үҙенсәлекле тапшырыу тураһында һөйләшеү өсөн "Самауыр янына" проект авторы, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Наилә Сәфәрғолованы саҡырҙыҡ.\nБалам Берҙәм дәүләт имтиханына әҙерләнә\nУҡыу йылы аҙағына яҡынлаша. Оҙаҡламай мәктәп уҡыусылары каникулдарға таралашасаҡ. Ошо мәлде балалар ҙа, уларҙың ата-әсәләре лә түҙемһеҙләнеп көтә. Йәшерен-батырын түгел, беҙ, өлкәндәр, балалар менән үҙебеҙ ҙә уҡыуға йөрөгәндәй. Уларҙың уңышы – беҙҙең уңыш, хәстәрҙәре – беҙҙең борсолоуҙар... Берҙәм дәүләт имтиханы – борсолоуға сәбәп биргән ваҡиғаларҙың береһе. Башҡалар йәйге ял көткән арала сығарылыш класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәлере ошо һынауға әҙерләнә. "Самауыр янында" ошо әҙерлек мәсьәләләре тураһында һөйләшәбеҙ.\nБыл донъяның иң ҙур һөйөнөсө -\nЯңы тыуған бала тауышы.\nУл бит иртәгәгә оран һалыу,\nУл киләсәк менән ҡауышыу, - тигән шағир. Иртәгәгә оран һалған, ул ғына ла түгел, бәхеттән һәм шатлыҡтан бүтәндәрҙе лә ҡысҡыртҡан, йырлатҡан, илһамландырған бәпестәр, май ҡыҙҙары һәм малайҙары тураһында һөйләшәбеҙ.\nИрәүән барҙа ир үлмәҫ...\nБелгестәр дәллиләүенсә, үҙең тыуған ерҙә үҫкән аҙыҡ-түлек һинең һаулығыңа яҡшы йоғонто яһай. Иммунитет ныҡ була, төрллө аллергик ауырыуҙарға бирешеп бармайһың. Һәр милләттең үҙ рационы була. Беҙҙең ата-бабаларыбыҙ, мәҫәлән, ер ҡарҙан әрселеп, тәүге йәшеллек күренеү менән, төрлө аштар бешергән, файҙалы үҫемлектәрҙең тиҫтәләгән төрөн ашауҙа ҡулланған. Бөгөн беҙ улар хаҡында нимә беләбеҙ, нисек ҡулланабыҙ? Һөйләшеүҙә ошо һорауҙарға яуап эҙләйбеҙ.\nБашҡортостан райондары. Федоровка\nФедоровка районы – Башҡортостандың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Ул Стәрлебаш, Мәләүез, Көйөргәҙе райондары, Ырымбур өлкәһе менән сиктәш. 1935 йылда Мәләүез һәм Стәрлебаш райондарын бүлеү һөҙөмтәһендә ойошторола. Административ үҙәге – Федоровка ауылы. Өфөнән 200 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Данлы Дим һәм Ашҡаҙар йылғалары Федоровка ерендә баш ала.\n1941 йыл. Һуғыш башланған йылдың ҡышы. Башҡорт дәүләт филармонияһында музыкаль-әҙәби лекторий эш башлай. Уны Мәскәүҙән Өфөгә эвакуцияланған билдәле музыка белгесе һәм лектор Григорий Поляновский ойоштора. Концерт-лекцияларҙың төп маҡсаты – халыҡтың патриотик рухын күтәреү була. 70 йылдан ашыу тарихы булған музыкаль-әҙәби лекторий әле лә уңышлы эшләй. Филармонияның иң тәүге коллективтарының береһе юбилейын билдәләй. Оло байрамды ул ниндәй уңыштар менән ҡаршы ала? Бөгөн музыкаль-әҙәби лекторий тамашасыларға ниҙәр тәҡдим итә? Быйылғы ижад миҙгеле филармония тарихына ниндәй яңы биттәр өҫтәгән? Ошо һәм башҡа һорауҙарға Хөсәйен Әхмәтов исемендәге башҡорт дәүләт филармонияһы хеҙмәткәрҙәре, нәфис һүҙ оҫтаһы Эльмира Юлдашева һәм реклама бүлеге етәксеһе Ирина Захарова яуап бирә.


Радик Юлъяҡшин менән Салауат Фәтхетдинов бер Ҡаҙанға һыйырҙармы икән. Бәй, улар һыймаҫлыҡмы ни?\n9 Декабрь 2019, 11:23\nБер нисә йыл элек бәхәс булған икән шул. Салауат Фәтхетдинов, нимәһелер сығып, Элвин Грейҙы йырларға өйрәтә башлаған. Ә теге егет яуап итеп “Аҡ Барыҫ-арена” тултырып (йәнәһе, минең һымаҡ йыйып ҡара), тамашасы йыйған һәм өс сәғәтлек концерт биргән. Дөрөҫ булһа, ҡушылып йырлаған халыҡ бейей-бейей ҡолап бөткән. Ә Элвин Грей – һин дә мин икән.\nОшонан һуң ҡыҙып киткән Салауат Фәтхетдинов “Аҡ Барыҫ-арена”ға халыҡты йыйып ҡараған да, бик килеп сыҡмаған. Уның тамашасылары – өлкән йәштәгеләр, ун биш мең кеше һыйышлы аренаны мөрхәтһенәме һуң инде?\nӘйткәндәй, бер Ҡаҙанға башҡорттар былай ҙа һыймай бит инде. Сөнки Татарстандың иң популяр йырсылары исемлегенең башында Башҡортостан оҫталары ныҡлы урын тота һәм урындағыларҙы бик яҡын юлатмай – Элвин Грей, Салауат Фәтхетдинов, Ришат Төхвәтуллин, Энүәр Нурғәлиев, Айҙар Ғәлимов һәм башҡалар.


Ҡоролтайҙа хәҙер яңы рәйес. Ниһайәтме?!.\nШаршамбы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының сираттағы ултырышында ойоштороу мәсьәләһе ҡаралды. Йәмәғәт ойошмаһының ике йыл элек һайланған рәйесе Әмир Ишемғолов үҙ теләге менән вазифаһын ҡалдырыуы хаҡында белдерҙе.\nМәғлүм булыуынса, Әмир Миңлеәхмәт улы Башҡортостан Республикаһының Умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми тикшеренеү институты директоры булып та эшләй. 2021 йылдың йәйендә Башҡортостанда умартасыларҙың “Апимондия” халыҡ-ара конгресы ойоштороласаҡ. Был сараны үткәреү өсөн тиҫтәләрсә ил көс һынашты, әммә Өфө еңеп сыҡты. Әмир Ишемғоловтың ойоштороу һәләте ошо еңеүҙә тос сағылыш тапты. Конгрестың ойоштороу дирекцияһын да Әмир Миңлеәхмәт улы етәкләйәсәк тип фараз ителә.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының идара ултырышында яңы рәйес вазифаһына Данир Әхмәҙиә улы Ғәйнуллин һайланды. Яңы рәйес вазифаһын төп эшенән айырылмайынса башҡарасаҡ. Ул бер үк ваҡытта Башҡортостандың мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-етештереү үҙәге директоры булып эшләй.\nҠоролтайҙың яңы рәйесенә уңыштар теләйбеҙ!


02 | Сентябрь | 2019 | Всемирный курултай башкир\nӨфөнөң йөҙөк ҡашына әүерелгән “Бейеүсе торналар” фонтаны ҡайтанан эшләй башлаясаҡ. 1 ноябргә “Торналар” һәм “Беренсе май” парктары төҙөкләндерелә. Республика етәксеһе әйтеүенсә, баш ҡалала йәшәүселәр өсөн уңайлы һәм хәүефһеҙ ял урындары барлыҡҡа киләсәк. Мәскәүҙә һәм донъяның башҡа эре ҡалаларындағы кеүек, Башҡортостанда яңы сифат стандарттары эшләй башлай. Өфө лә парктар ҡалаһы булып таныла ала, бының өсөн мөмкинлектәр […]\nРәсәй гимны/Российский гимн\nРәсәй гимны — башҡорт думбыраһы һәм ҡурайы башҡарыуында! Санкт-Петербург ҡалаһында Рәсәй гимнына арналған байрам үтте. Сарала 8097 музыкант ҡатнашты. Улар араһында Башҡортостан Республикаһының дәүләт филармонияһынан ике оркестр. Репетиция алдынан республиканың милли һәм тынлы оркестрҙары «Шайморатов» йырын башҡарҙы. Шуның менән улар Шайморатов флешмобын федераль кимәлдә дауам итте. «Гимн көнө» акцияһы — Гиннесс рекордтар китабына иң ҙур […]\nМәғариф министрлығы Йәштәр советын булдыра!\nМәғариф министрлығы үҙ сайтында Йәштәр советына ағзалар йыйыу тураһында асыҡ конкурс иғлан итте.\n«Янғантау» — ЮНЕСКО-ның геопарктар глобаль селтәренә ингән Рәсәйҙәге тәүге геопарк.\nБыл ҡарарҙы Индонезияла үткән Совет ултырышында сығарҙылар. Башҡортостан Республикаһының Башлығы вазифаһын башҡарыусы Радий Хәбиров геопаркты тормошҡа ашырыуҙа ярҙам ҡулын һуҙған һәр кешене еңеү менән ҡотланы. Әле республикала тағы бер геопарк — «Торатау» өҫтөндә эш барыуын белдерҙе.


Ҡайнар һулышы менән өтөп барған томра көн ахырында, ҡояш офоҡ ҡырына ауышып, көнбатыш тарафтары алһыу-һарғылт төҫкә мансыла башлаған саҡта көтөү ҡайта. Беҙ – ауыл малайҙары өсөн ошонан да яуаплыраҡ мәл бармы икән? Юҡтыр. Ни өсөн тигәндә, иртәнге көн сәйеңде һөтләп эсеүең дә, артабан өҫтәлеңдә май-ҡаймаҡтың булыу-булмауы ла тап ошо мәлдән тора. Көтөү ҡайтҡанда йоҡлап ҡалдыңмы, иртәгәһен телеңде яндыра-яндыра үҙе әрем ише әсе, үҙе ғәләмәт тәмһеҙ, йөрәккә ятмаҫ ҡара сәй һемереүең – ҡотолғоһоҙ хәл. Өҫтәүенә, иҫ киткес ләззәттән күҙҙәреңде йома төшөп, ҡалын ғына ҡаймаҡ яғылған хәләл икмәгеңде ашауҙан да мәхрүм ҡаласаҡһың. Аңы бар кешегә, үҙ бурысыңды еренә еткереп үтәмәгәнлектән, ашаған икмәгең дә хәрәм тойола башлай.\nӨН ҺӘМ ҺАН\nЙән һәм тән\nСәсән арыны. Һуңғы ун көндән күберәк инде туҡтауһыҙ тиерлек яҙҙы. Әлдә ижад йорто бар. Рәхмәт Яҙыусылар берлегенә, уның рәйесе Тойғонға. Йүгереп йөрөп, бер түрәнең тупһаһын ашатлап, икенсеһенең ишеген шарт асып, барыбер ижад йорто һалдырыуға өлгәштеләр. Шунда китте лә Сәсән үҙен уратҡан мөхит менән бәйләнеште өҙҙө. Ашханаға барып тамағын туйҙыра ла бүлмәгә инеп бикләнә. Унда яҙышҡан кеше өсөн бар нәмә лә бар. Ҙур өҫтәл, яҡшы шәм, йыуынырға душ – бәҙрәф һәм тыныслыҡ. Берәү ҙә килеп һинең бикле ишегеңде ҡаҡмай. Тәҙрәңдән муйыл ғына күренә. Ҡалған тормош яҙыусының үҙ алдында. Сәсән уйланып ята ла ырғып тороп яҙырға тотона. Шунан йәнә ята.\n«Ни хәл, туған! Нисә йылдар\nОсрашҡан юҡ, һине күргән юҡ.\n«Эш!» тип сабабыҙ ҙа, бер-береңде\nҺорашҡан юҡ, хатта белгән юҡ...»\nНисек эҙләп тапҡан?\nҠырҡҡа етеп килһә лә, Азамат өйләнмәгәйне әле. Ул йылдарҙа ҡыҙ кеше тормошҡа сыға алмай ултырып ҡалһа – һуғыш егеттәрҙе ҡырып бөткәйне, ә «һуғыш балалары» өсөн ундайҙар «әбей» фиғелендә ине – уға аңлап һәм йәлләп ҡаранылар. Әгәр егет утыҙҙан уҙһа, аҡһаҡ-туҡһаҡ йәки зәғиф булмаһа, арҡаһында бөкөрөһө лә юҡ икән (һуғыштан һуңғы йылдарҙа ҡыҙҙар ундайҙарға сығырға ла риза ине), етмәһә, ауылда кейәүгә барырлыҡ ҡыҙҙар көтөүе менән – был инде сәйерлек һанала. Эйе, яңғыҙ ҡатындар тарафынан иркәләнгән, ғаилә ҡамытын кейергә ашыҡмаған йөрөмтәлдәр ҙә бар, тик был юл Азамат өсөн түгел.\nБағыу – тәрбиәләү\nЙылғыр ғына малай ҡомлоҡта уйнай. Бер ир рәшәткәгә килеп терәлде лә быны күҙәтергә тотондо. Аҙыраҡ торғас, һорайһы итте:\n– Һин нимә эшләйһең?\nМалай башын күтәреп ҡараны, ҡом һоҫоп алған бәләкәй көрәк тотҡан ҡулы туҡтап ҡалды.\n– Уралтау яһайым.\nЕл осорған ауыл\nФрангиза Сәғитовна – математика уҡытыусыһы. Вуз тамамлап килеп, Тәпәләп ауылына урта мәктәпкә эшкә урынлашыуына ла ике тиҫтә йыллап ваҡыт уҙған. Эшен еренә еткереп башҡара ул. Уҫаллығы ла бар. Ғәҙеллекте ярата. «Дөрөҫлөк һинең яғыңда булһа, ҡырҡ мең кеше ҡаршы торһа ла, ҡурҡма», – тигән ныҡлы ҡараштан сығып эш итә. Хәҡиҡәт өсөн судлашырға ла күп һорамай, тегендәй-бындай түрәләр алдында ла баш эйеп йөрөй торған заттан түгел. Шуға күрә үҙен ауыл халҡы ла, коллегалары ла, уҡыусылар ҙа хөрмәт итә. Ләкин хөрмәттең дә төрлө сорттары бар: ысын йөрәктән хөрмәт, яһалма хөрмәт, дуҫтарса хөрмәт, ҡурҡыу ҡатыш хөрмәт...\n1939 йылдың 10 декабрендә Ишембай районының (элекке Маҡар районы) Әптек ауылында тыуғанмын. Ауырлыҡтарға бирешмәй, 1946 йылда – үҙебеҙҙәге башланғыс, 1950 йылда – Сәлих ете йыллыҡ, 1956 йылда Этҡол урта мәктәбен тамамланым. Бик йәшләй колхоздың комсомол ойошмаһы секретары булдым, армия сафында ла йәмәғәт йөгө тарттым.\n1961 йылдан 1969 йылға тиклем Стәрлетамаҡ синтетик каучук заводында аппаратсынан башлап өлкән инженер баҫҡысына күтәрелдем.


Uncategorized — Мәрйәм Бураҡаева сайты\nОпубликовано 06.09.2020 12.09.2020\nТыуған яҡтарын, әсәһен, туғандарын өҙөлөп һағыныуымы, әллә күрше генә блиндажда урынлашҡан Тәүфиҡты күргеһе килеүеме таңғы йоҡоларынан уятты Һылыуҙы. Ул, таҡта урындыҡтарҙа иҙерәп йоҡлап ятҡан әхирәттәрен уятмаҫ өсөн, аяғослап ҡына йөрөп кейенде лә тышҡа сыҡты. Көн уяна. Бөтә көнсығышты зәңгәрлек солғаған. Ағастар ҙа, Олым йылғаһы ла, болон да ошо сафлыҡҡа рәхәтләнә, кинәнә. Һылыу ҡояш сығышына ҡарап ҡул болғаны: “Сәләм һиңә, тыуған яғым! Айырылышҡанға өс ай ҙа үтмәне, йөрәккә һағыш булып урынлаштың…” Таң зәңгәрлеге бөтә үткәндәрҙе хыялға әйләндергән һымаҡ тойолоп китте. Шундай матур ине уның төҫө! “Әйҙә, ошо төҫтәге хыял булып йәшәһен үткән дә, киләсәк тә! – тине лә Һылыу, моңһоуланып ҡына өҫтәп ҡуйҙы; — Өмөт тә…” Шул саҡ Тәүфиҡтың кисә генә әйткән һүҙҙәре иҫенә төштө: “Күҙҙәреңдең зәңгәрлеген күрмәһәм, күк йөҙөнөң зәңгәрлеген абайламаҫ инем. Һине осратмаһам, Башҡортостан тыуған еремдәй яҡын булмаҫ ине. Һин тыуып-үҫкән ауылды – Ҡыйғыны, тулҡын-тулҡын сәстәреңде йыуып үҫтергән Ҡарайылғаны күргем килә; һин тыңлаған ҡоштарҙы тыңлағым килә, Һылыуҡай-гөлөм, зәңгәр күҙ”. Һылыуҡай күңеле менән Тәүфиҡтың ошо һүҙҙәренә иркәләнеп алды. “Әйҙә, минең менән таң ҡаршыларға сыҡ. Һиҙмәйһеңме ни, мин көтәм һине. Бында ла ҡоштар тап Ҡарайылға буйындағы кеүек үҙәктәрҙе өҙҙөрөп һайрай. Әйҙә, сыҡ. Ана улар ҙа саҡыра. Фьют-фьют, саңҡ-саңҡ. Тәүфиҡ, Тәүфиҡ, сыҡ-сыҡ”, — тиҙәр. Һылыу үҙ алдына йылмайып ҡуйҙы. Тағы ҡош тауыштарына ҡолаҡ һалды. Һандуғас ҡайҙалыр яҡында, ҡолаҡ төбөндә генә һайрағандай.\nЧитать далее «ҺЫЛЫУҠАЙ»\n«Урал батыр» мәктәбе\nБөгөнгө ҡапма-ҡаршылыҡлы мәғлүмәттәр менән тулған, рухи ҡиммәттәр осһоҙлана-төҫһөҙләнә барған боларыңҡы заманда быуаттар һынауын үткән милли традицияларға яңы һулыш биреү, йәш быуынды тәрбиәләүҙә халыҡ педагогикаһын киң ҡулланыу ғәмәлгә ярашлы буласаҡ.\nБыл йәһәттән мәшһүр «Урал батыр» эпосы милли идеологияның нигеҙен тәшкил итергә тейеш. Сөнки ул башҡорттоң халыҡ булараҡ ойошоуында хәл иткес роль уйнаған, үҙендә милли фәлсәфә туплаған барса ҡиммәттәрҙән дә өҫтөнөрәк рухи ҡомартҡыбыҙ.\nЧитать далее ««Урал батыр» мәктәбе»\n“Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте” буйынса өлгө программа\nПрограммаға дөйөм характеристика\nДөйөм белем биреүсе мәктәптәр өсөн “Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте” буйынса өлгө программа дөйөм белем биреү йөкмәткеһенең фундаменталь үҙәге (ядроһы) һәм икенсе быуын федераль дәүләт стандарттарында ҡуйылған талаптар нигеҙендә төҙөлдө. Унда шулай уҡ дөйөм белем биреүҙең уҡыу эшмәкәрлеген үҫтереү һәм формалаштырыу программаһының төп идеялары һәм талаптары (положениелары), дөйөм белем биреүҙең Рәсәй тарихы буйынса белем биреү программалары менән оҡшашлыҡ принциптары күҙ уңында тотолдо.\nЧитать далее «“Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте” буйынса өлгө программа»


CITOGIC'2009-Өфө конгресы асылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nCITOGIC'2009-Өфө конгресы асылды\n17:19, 23 сентября 2009 Иҡтисад\nКонгресс-холда CITOGIC'2009-Өфө конгресы асылды. CITOGIC — ул газ, нефть сәнәғәтендә, энергетикала һәм элемтәлә яңы технологиялар менән таныштырыусы йыл һайын үткәрелеп килгән халыҡ-ара форум.\nКонгресс Рәсәйҙең, донъя энергетик державаһы булараҡ, технологик үҫешенең стратегик йүнәлештәренә арналған. CITOGIC'2009-Өфө Рәсәй Президенты күҙәтеүендә һәм БМО-ның Сәнәғәт үҫеше буйынса комитеты ҡанаты аҫтында үткәрелә. Уны ойоштороусылар — Рәсәй Фәндәр академияһы, "Газпром" асыҡ акционерҙар йәмғиәте, илдең ҙур нефть-газ, төҙөлөш, финанс компаниялары.\nКонгрестың юғары ҡунаҡтары иҫәбендә — БР Президенты Мортаза Рәхимов, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, республика Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев һәм башҡалар.\nКонгреста ҡатнашыусыларға Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев тәбрикләү хаты ебәргән. Унда, атап әйткәндә, шулай тиелә: "...ватан энергетикаһын һөҙөмтәле үҫтереү — ул иҡтисадты модернизациялауҙың төп йүнәлеше. Уның уңышы алдынғы заманса технологияларҙы киң индереү менән туранан-тура бәйләнгән. Бында Рәсәй фәненең инновацион ҡеүәтен тулыһынса ғәмәлгә индереү, ғалимдарҙың, конструкторҙарҙың һәм инженерҙарҙың яңы эшкәртмәләрен файҙаланыу үтә мөһим. Һәм әлбиттә — сит ил партнерҙары менән кооперация бәйләнештәрен тәрәнәйтеү. Конгресс барышында ҡабул ителгән ҡарарҙар Рәсәй яғыулыҡ-энергетика комплексының конкуренцияға һәләтлелеген күтәреүгә булышлыҡ итер, тип иҫәп тотам".\nШулай уҡ Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путиндан, Федерация Советы Рәйесе Сергей Мироновтан тәбрикләү телеграммалары килде.\nКонгреста ҡатнашыусылар алдында Рәсәй Федерацияһының Технологик фәндәр академияһы президенты Борис Никитин, Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов сығыш яһаны.


Оператив кәңәшмәлә ҡаралған мәсьәләләр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 мая 2021 — 11:12 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда ҡаҙылма байлыҡтар менән ҡулланыу буйынса махсус комиссия булдырыласаҡ. Оператив кәңәшмәлә Радий Хәбиров Баймаҡҡа эш сәфәре һөҙөмтәләрен барлап ошо хаҡта белдерҙе. Оператив кәңәшмә Ҡазандағы фажиғә ҡорбандарын бер минут тынлыҡ менән иҫкә алыуҙан башланды. Үткән аҙнала республика белем усаҡтары хәүефһеҙлеккә тикшереү үтте. Һөҙөмтә – мәғариф учреждениеларының ни бары 60 проценты ғына һаҡ аҫтында. Бигерәк тә ауыл ерендә был мәсьәлә киҫкен, Росгвардия хаҡтарҙы арттырыу сәбәпле күп ҡала мәктәптәре лә балалар именлеген “вахтерға” ышанып тапшырырға мәжбүр. Күҙгә күренмәгән хәүеф – вирустан һаҡланыу иһә мәктәптәрҙә яҡшы ойошторолған, ә бына медицина учреждениелары был һорауҙа битараф булғаны өсөн шелтә алды. Коронавирус менән сирләүселәр тәүлегенә 90 кеше тирәһендә һаҡлана, вакцинацияның коллектив иммунитет өсөн мөһим икәнен аңлау һәм халыҡҡа аңлатыу зарур. Был район-ҡала етәкселәре өсөн төп бурыс тип билдәләнде. Әйткәндәй, ошо көндәрҙә Башҡортостанға тағы ла 16 мең доза ҡайтарыла, улар араһында Рәсәйҙә теркәлгән өсөнсө төр вакцина “КовиВак” буласаҡ. Боррелиоз менән зарарлы талпандар кинәт артыуы халыҡ сәләмәтлегенә Лайма ауырыуы менән ҡурҡыныс янай. Быйыл 2 меңгә яҡын кеше медицина учреждениеларына мөрәжәғәт иткән, бәхеткә әле ауырыу осраҡтары теркәлмәгән. Баймаҡ районына эш сәфәрен барлап Радий Хәбиров төбәккә иғтибар артыуын, тиҙҙән федераль программа ярҙамында яңы парк булдырыласағын, баш бәләһенә әүерелгән Труд стадионында йәйгә ремонт тамамланыуын анонсланы. Баймаҡта үткән кәңәшмәнән ҡайтҡан мөһим ҡарар файҙалыҡаҙылмалар менән ҡулланыу сәйәсәтендә бихисап яңылыҡтар вәғәҙәләй. Автомобилдәрен газон, тротуарҙа ҡалдырырға яратҡан водителдәр административ комиссияларҙың әүҙем эшләй башлауын үҙ кеҫәһендә тойоп өлгөргәндер. Йыл башынан 2 миллион ярым һумға квитанциялар яҙылған. Был эштең артабан да дауам ителәсәге билдәле.


Республика аграрийҙары 3 млн тоннанан ашыу иген һуҡҡан\n10 Октябрь 2011, 17:47\nБөгөнгө көндә Башҡортостан игенселәре 3 млн 3 мең тонна иген һуғып алған. БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәренең быйылғы йылға прогноздары аҡланды. Әммә ураҡ кампанияһы ямғырҙар арҡаһында бер аҙға һуҙылған. Ведомствонан хәбәр итеүҙәренсә, аяҙ көндәр аграрийҙарға ураҡ эштәрен дауам итергә мөмкинлек биргән.\nБөгөнгө көндә ете район аграрийҙары иген культураларын тулыһынса йыйып алған, ҡалғандары һуңғы гектарҙарҙа эшләй. Стәрлетамаҡ районы эшсәндәре ураҡты тәүгеләрҙән булып тамамланы. 202 мең тонна иген йыйып, улар республика икмәгенә ҙур өлөш индерҙе.\nАуырғазы, Илеш, Саҡмағош райондары буйынса игендең тулайым йыйымы 130 мең тоннанан ашты.\nТеги:ауыл хужалығыигендең тулайым йыйымы


“Ҡыҙлы кеше бәхетле...” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » “Ҡыҙлы кеше бәхетле...”\n“Ҡыҙлы кеше бәхетле...”\nйәки Килендәр кем затынан һуң?\nҒаиләбеҙҙә туғыҙ бала – алты ҡыҙ һәм өс малай үҫтек. 6-сы класты тамамлағас, Күмертау ҡалаһындағы интернатҡа уҡырға индем, аҙаҡ Башҡорт дәүләт университетының иҡтисад бүлеген тамамланым. Б. районына йүнәлтмә буйынса эшкә барғайным, ғүмерлеккә ошо яҡта төпләндем. Агроном булып эшләүсе Ғәли менән танышып, йыл ярым дуҫлашып йөрөнөк тә, ике районды шаулатып туй үткәрҙек. Уға тиклем өс апайым, бер һеңлем, ике ағайым ғаилә ҡорғайны инде. Тағы ла бер йылдан иң кесе ҡустыбыҙ Әмир өйләнде, ике йылдан һеңлебеҙ Юлиә кейәүгә сыҡты. Барыбыҙ ҙа башлы-күҙле, ике малайҙан тыш башҡаларҙың кемеһе – Мәләүез, кемеһе – Күмертау, кемеһе Өфө ҡалаһында төпләнде. Оло ағайыбыҙ диңгеҙҙә йөк судноһында эшләй ине, мәрйәгә өйләнеп, ғүмере буйы сит төбәктә йәшәне. Мин һәм бер апайым кейәүгә сыҡҡан ерҙә ҡалдыҡ.\nЙылына бер тапҡыр тыуған йортҡа ҡайтып, 2 – 3 көн ҡунаҡ булабыҙ, йорт төҙөй башлаған ҡустыларыбыҙға, беҙҙән ҡул ярҙамы теймәй, тип хәлебеҙҙән килгәнсә аҡса бирәбеҙ. Ҡайтҡан арала әллә ни иркенләп һөйләшеп тә ултырып булмай, хәлдәрҙе һорашабыҙ ҙа – вәссәләм. Ғаилә ҡороуыма ун йыл үткәс, атайым мәрхүм булды. Мин эшләгән ойошманың баш ҡала учреждениеһы филиалына әйләнгән мәле ине, баш иҡтисадсы булараҡ, һәр ҡағыҙға ҡултамғам кәрәк – 40 көнөнә ҡайта алманым. Көн артынан көн, эш һәм йорт мәшәҡәттәре менән байтаҡ ваҡыт үтте. Тыуған яҡҡа ҡайтып килергә форсат сыҡмай. Бер көн бала табыу йортона йыйынған Юлиә һеңлем эш телефонына илап шылтыратты: “Апай, Илгизә еңгәй әсәйемде туҡмаған. Һеҙ ҡайта алаһығыҙмы?” Был хәбәргә ышанырға ла, ышанмаҫҡа ла белмәнем. Һеңлемде бер аҙ тынысландырғандан һуң иремдең эшенә юлландым. Өс көн ял алдыҡ та ауылға ҡайтырға булдыҡ.\nАтай йорто беҙҙе тыныс ҡаршы алды. Килен йылмайып-көлөп аш һалды, икенсе ағайым менән еңгәйҙе ҡунаҡҡа саҡырҙы. Әсәйем дә бер һүҙ өндәшмәй, һорашырға мин дә ҡыймайым. Ғәли менән аптырап бер-беребеҙгә ҡараштыҡ та, нимәгә ҡайтҡаныбыҙҙы аныҡлап әйтмәнек. Икенсе көндө оҙаҡ йылдар күрмәгән Фәнисә класташымдың хәлен барып белергә булдыҡ. Байтаҡ ҡына һөйләшеп ултырғас, ире Рөстәм һүҙ башланы:\n– Йорт-ҡурағыҙ ҙурмы? Хәлле йәшәйһегеҙме?\n– Аллаға шөкөр. Икебеҙ ҙә эшләйбеҙ, ике улыбыҙ үҫеп килә. Ҡыҙ бала ла кәрәк, тип торабыҙ. Мал ишле, йорт яңы. Ауырыған ҡәйнәмде лә үҙебеҙгә алып ҡайттыҡ әле.\n– Улайһа, Көнһылыу апайҙы үҙегеҙгә алып ҡайта алмайһығыҙ икән... Бәлки, уны башҡа апайҙарың берәр йыл ҡарап торор?\n– Ниңә? Бына тигән итеп йәшәп яталар түгелме? Әсәйҙең зарланғаны юҡ...\n– Уның зарланғанын ҡасан күргәнең бар? Үтә лә сабыр кеше бит. Атайығыҙ иҫән саҡта улай булманы ул, әммә һуңғы ваҡытта Илгизә киленегеҙ үтә шашып китте бит. Рәсимә менән (уртансы еңгәй) икәүләп әсәйегеҙҙе мыҫҡыл итәләр. Йәнәһе, улар ғүмере буйы йорт та төҙөй алмаған, килендәре килеп кенә яңы йорт күргәндәр. Ҡустың һуңғы арала эсә лә башланы шикелле. Уйлашығыҙ инде...\n– Туҡмаған, тип ишетеп ҡайтҡайныҡ. Ул-был һиҙелмәгән кеүек, шул дөрөҫмө икән?\n– Үҙебеҙ күрмәнек, ауылда, күршегеҙ Салауат бабай барып ингән, тип һөйләйҙәр.\nИрем менән ҡунаҡтан сыҡтыҡ та, кәңәшләшә-кәңәшләшә өйгә ҡайтып киттек. Ғәлигә рәхмәт, киң күңеллелек күрһәтте. “Өй иркен, бер әбей янына икенсеһе лә һыйыр. Ҡарарға ауыр тимәһәң, әйҙә, иртәгә ҡәйнәмде алып ҡайтайыҡ”, – тине. “Нимәһе ҡыйын булһын, бер-беренә иптәш булышып, хәбәр һөйләшеп ултырырҙар. Туйҙан бирле күрешкәндәре юҡ, яҡындан танышырҙар, – тип шатланып ризалаштым. – Тик әсәй һис тә зарланмай, риза булмаһа?” “Ул саҡта инде ауылдан көсләп алып китеп булмай, ҡалыр”.\nИртәгә юлға тигән көндө йомшаҡ ҡына итеп һүҙ башланым: “Әсәй, кейәүгә сығыуыма 13 йыл. Минең нисек йәшәгәнемде лә күргәнең юҡ. Әллә йәйгә тиклем беҙгә ҡунаҡҡа бараһыңмы? Бесән алдынан алып килер инек әле”. Шуны ғына көткәндәй, әсәйем: “Ярай һуң, бер аҙ йөрөп киләйем, әллә бар ғүмер, әллә юҡ. Ауылдан сығып йөрөгән юҡ күптән”, – тип ыңғайға килде.\nҒүмере булды әсәйемдең. Ҡартлыҡ бәхетенән дә мәхрүм булманы. Бер нисә айға тип киткән әсәйем алты йыл ауылға ҡайтманы. Һәр ҡыҙында берәр йыл йәшәп сыҡты. Килендәре тураһында насар һүҙ әйтмәне, беҙ ҙә һорашманыҡ. Ҡустымдың 35 йәшен ҙурҙан ҡубып үткәрергә булдылар. Бар туғандар менән йыйылышып ҡайттыҡ, ҡунаҡтан һуң әсәйем ауылда ҡалырға теләк белдерҙе. Беҙ ҡаршы килмәнек. Тик ике ай үтеүгә Илгизә килен миңә шылтыратты:\n– Әсәгеҙҙе ҡайтып алығыҙ, әбей аҫрар өсөн кейәүгә сыҡманым. Алкаш ҡустығыҙҙы ҡарап ятҡанға рәхмәт әйтегеҙ. Балалар рәхәтләнеп телевизор ҡарай алмай, тауышын ябырға ҡуша. Кисә, бесәйгә ҡоям тип, ярты биҙрә һөттө түкте. Ул ҡайтҡаны бирле Әмир менән талашабыҙ ҙа талашабыҙ. Алты йыл матур йәшәп ҡалдыҡ, улын миңә ҡаршы ҡотортоп, арабыҙҙы боҙҙо!\nИрем шул кисте үк, әсәйеңде барып алырға юлға сығайыҡ, тине. Барып, әсәйемде бөтөнләйгә үҙебеҙгә күсереп алдыҡ. Прописканан төштө, әйберҙәрен алды. Үлемтек әйберҙәрен күрше Салауат олатайҙарға индереп ҡуйҙы.\nБеҙҙә ул тағы алты йыл йәшәне. Тәүге талаш күсеүенә ике ай үтеү менән башланды. Прописканан төшкәс, пенсияһы ауылға бармаған. Алты йыл буйы әсәйемде ҡарамаһа ла, аҡсаһын тотоноп ятҡан килен был юлы ла шулай булыр тип уйлаған. “Йүнләп аҡса эшләмәгән ҡустығыҙ менән йәшәмәйем! Әсәңә әйт, ҡайтып, улын да алып китһен!”– килен көн һайын шулай туҙынды. Асыуым килеп, һуңғы һөйләшкәндә: “Ярай, юлына аҡса биреп ебәр. Әмир килеп етеү менән аҡсаһын күсерермен”, – тинем. Башҡаса бындай һөйләшеү ҡабатланманы.\nДүрт йыл йәшәүгә әсәйемә, һуғыш ветеранының тол ҡалған ҡатыны булараҡ, торлаҡ алырға сертификат тапшырылды. Беҙ өйләнгән улыбыҙға йорт һалғайныҡ, бәләкәсе Мәскәү вузына уҡырға инде, ҡайҙа йәшәре билдәһеҙ, ул аҡсанан баш тарттыҡ. Әсәйемә кәңәш итеп, ике юл тәҡдим иттем. Иң оло апайымдың алты балаһы бар, һәр береһен уҡытыу өсөн еҙнәм менән байтаҡ көс түкте. Уларҙың яңыраҡ өйләнгән дүртенсе улына торлаҡ алып бирергә йә, сертификатты аҡсаға әйләндереп, туғыҙ балаға теүәл бүлеп бирергә. Алты ҡыҙ йыйылышып кәңәшләштек тә, туйға төшкән аҡсаларын ҡушып, Алик ҡустыбыҙ (апайымдың улы) Мәләүез ҡалаһынан фатир алһын, тип ҡарар иттек.\nБыл турала белеп ҡалған Илгизә килен менән Рәсимә еңгәй беҙгә ҡаршы ҡара яу асты. Бер аҙҙан уларға Каспийск ҡалаһында йәшәгән Людмила еңгәбеҙ ҙә ҡушылды. Уларҙың талаш-тартышын әсәйгә һиҙҙермәҫкә тырышһаҡ та килеп сыҡманы, килендәре уға сиратлап шылтыратып әйтер һүҙҙәрен еткерҙе. Ҡартайған көнөндә ғүмер иткән йортон күрергә интизар булып ултырған әсәйем уларҙың ғауғаһын ауыр кисерҙе. Көндән-көн йомола барған ғәзиз кешебеҙҙе йәлләп, нисек күңелен табырға белмәй яфаландыҡ. Бер тапҡыр ҙа килендәренә зарланмаған кеше, нисектер асылып китеп, һөйләп алды:\n– Әмирҙе һеҙ, бәләкәй бала тип, иркәләгән саҡта, үҙ һүҙле булып үҫә инде, тип ҡайғыра инем. Бигерәк йыуаш булды, бер ҡәтғи ир һүҙе булманы. Ҡатыны әрләгән һайын эскегә бирелде, уның һайын килен мине, улыңды тәрбиәләй белмәйһең, тип битәрләне. Үҙе лә бигерәк яһил булды шул. Бер мәл ҡустың эсеп ҡайтты ла, килен тауыш күтәрҙе. Әмир, аптыратма әле, тип ныҡ ҡына этте лә, карауатҡа барып ҡапланды. Иҙәнгә ултыра төшкән Илгизә ултырған еремдән елтерәтеп һөйрәп төшөрҙө лә: “Миңә ҡул күтәрҙе улың. Һин өйрәтмәгәнһең тәртипкә. Әйт, минең алда киленгә һүҙ тейҙермә, тип әйт! Яңы йорттар төҙөп, туҡмалып йәшәтергә уйлайһыңмы?”– тип мине Әмиргә башым менән төкөтә башланы. Ысҡынайым тип ынтылғайным, аяғым тайып китеп, ултыра төштөм. Бер нисә тапҡыр тибеп өлгөрҙө, күрше Салауат ҡайнаға килеп инде. Ауыртыныуҙан бигерәк, ғәрләнеүҙән иланым. 40 йылдан ашыу атайың менән йәшәп туҡмалмағанды, килендән туҡмалдым. Теге юлы ҡайтҡанымда ла тиҙ оҙатты. Илгизә – ауыл хакимиәте башлығы Филүз менән, ә Рәсимә килен уның шоферы Зөлфәт менән йөрөй икән. Киске эңерҙә, ҡарағат япрағы йыяйым тип, Айғырйөҙгән туғайына төшһәм, дүртәүләшеп ярым яланғас эсеп ултыралар. Өндәшмәй генә үтеп китергә булған да бит, түҙмәй, эргәләренә барҙым. “Ер бит икәнһегеҙ. Мин һеҙҙе һыу һөлөгө кеүек улдарыма алып бирҙем. Һеҙ уларҙы юҡҡа сығарып, кеше ғаиләһен бутап йөрөйһөгөҙ”, – тинем. Иртәгәһенә, Әмир эшкә киткәс, тағы ла ныҡ ҡына әрләштек. Арағыҙ боҙолмаһын, туғандар аралашып йәшәһен тип, берегеҙгә лә был хәлдәрҙе һөйләмәнем. Эй, ете килен төшөргән Хәтипъямал миңә: “Көнһылыу, һин бәхетле, алты ҡыҙың бар”, – ти торғайны. Туғыҙығыҙ ҙа ҡыҙ булһа, ҡайғы күрмәҫ инем, исмаһам. Алтауығыҙҙан ҡәҙер-хөрмәт күреп, йылы һүҙ генә ишетеп йәшәнем. Өс малай өс бәлә булды бит: береһе сит-ят ерҙе үҙ итеп йәшәй. Балалары ни башҡортса белмәй, ни үҙе йыш ҡайта алмай. Икенсеһе күрәләтә уйнаш ҡатынға өйләнде. Әмир Илгизә киленде алып ҡайтҡас та атайыңа, был ҡыҙҙың күҙендә нур юҡ, тип әйттем. Йәне теләгән – йылан ите ашаған, тиҙәр, күңелем тартмаһа ла, берәүһенә бер ҡаршы төшмәнем. Улдарымды ғына бәхетһеҙ иттем шикелле, – тип, әсәйем бик оҙаҡ күҙ йәштәрен түкте.\nХәҙер инде уның вафатына ла өс йыл үтте. Ныҡлап ауырый башлағас, ауылға алып ҡайттыҡ. Янында өс ҡыҙы өлтөрәп торҙоҡ, тырт-мырт килеп йөрөгән киленде лә урынына ҡуйҙыҡ. Һәр хәлдә, әсәйебеҙҙе һуңғы юлға хөрмәтләп, үҙ нигеҙенән оҙаттыҡ. Риза булып яталыр, тим.\nҠыҙҙарға әсәйҙәре яҡын булалыр, тип уйлай инем. Шулай ҙа яман шеш менән ауырыған ҡәйнәмде һуңғы көндәрендә һыҡранмай ғына ҡараным. Гел һәйбәт кенә лә йәшәмәнек, төрлө саҡ булды. Әммә олоғайған, ауырыған кешене рәнйетергә, битәрләргә намыҫым ҡушмаҫ ине. Хәҙерге йәштәрҙе әрләһәләр ҙә, ике киленем дә, йәш булыуҙарына ҡарамаҫтан, беҙ тип өҙөлөп тора. Шулай ҙа ике ҡатлы йортта бер ҡәйнәһенә урын тапмаған Илгизә киленде аңлай алмайым. Тәүҙән ҡәйнә менән бергә йәшәргә теләмәгәс, йорттарын икенсе ергә һалдырһындар ине лә бит...\nҠыҙҙар тапҡан ҡатын ғына түгел, ихтирамлы, матур күңелле балалар үҫтергән, уларға тиң булырҙай килен-кейәүҙәре булғандар бәхетле була. Әсәйемә ҡул күтәргән ҡатын да бит кемдеңдер ҡыҙы, тик ул балаһынан әсә кешенең дә хөрмәт күреүе икеле...\nГөлдәриә ВӘЛИТОВА яҙып алды.\nРемонт холодильников уфа на дому http://ufa-remontteh.ru/remont-holod/\nСығыу ваҡыты 24-05-2017, 11:00 | Ҡаранылар: 2088


Буласаҡ яҙыусы Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән үҙе теләп фронтҡа китә\nМилли проза ҡаҙаныштарынан тыш, рус һәм донъя әҙәбиәтендә киң күләмле прозаның күп кенә һыҙаттарын ижади файҙаланып, ысынбарлыҡты художестволы сағылдырыуҙың, характерҙар тыуҙырыуҙың заманса алымдарын башҡорт һүҙ сәнғәтенә ҡыйыу индереүсе һәм уны оло тәжрибәле әҙәбиәттәр киңлегенә күтәреүгә, шуның һөҙөмтәһендә бөтә Союз һәм донъя аренаһына сығарауға ҙур өлөш индергән яҙыусыларҙың береһе Әнүәр Бикчәнтәев (1913 - 1989) тормошонан ун ваҡиға#Билдәлешәхестәртормошонанунваҡиға#Башҡортостан_әҙәбиәте #Литература_Башкортостана\n1. Әнүәр Бикчәнтәев 1913 йылды Өфө ҡалаһында хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуһа ла, уларҙың ғаиләһенә егерме беренсе йылғы аслыҡ мәлендә Ырымбурға күсеп китергә тура килә һәм бала, үҫмер саҡтарының күп өлөшө ошо күрше өлкә менән бәйле була.\n2. Буласаҡ яҙыусы Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән үҙе теләп фронтҡа китә.\n3. Әнүәр Бикчәнтәевты һуғыш уты яҙыусы-рассәм булараҡ та сыныҡтыра.\n4. Һуғыш ваҡытында ла төрлө темаларға арналған әҙәби парсалар, очерктар һәм хикәйәләр яҙыуҙан туҡтамай.\n5. Уның башланғыс ижады, новелла жанрында ижад ителгән әҫәрҙәренә Ә. Харисов былай тип ҡылыҡһырлама бирә: “Һүҙгә һаран, фекергә йомарт итеп яҙырға тырыша... Ҡыҫҡа формаларҙың үҙ мөмкинлектәре менән оҫта файҙалана белә”.\n6. Беренсе китабы һуғыш ваҡытында донъя күрә. 1944 йылда “Китап” нәшриәтендә “Ҡыҙыл мәктәр” исемле китабы рус телендә нәшер ителә.\n7. Әнүәр Бикчәнтәев беренселәрҙән булып А. Матросов тураһында документаль әҫәр яҙған автор. Ул“Бөркөт һауала үлә” повесында А. Матросовтың Өфө балалар колонияһында тәрбиәләнеүе хаҡындағы ысын факттарға нигеҙләнеп, уның Башҡортостан шарттарында формалашыуына баҫым яһай.\n8. Әнүәр Бикчәнтәевтың балалар өсөн әҫәрҙәре рус телендә ҡабат-ҡабат баҫылалар. Ә “Ҙур оркестр” повесы инглиз, немец, поляк, француз, сербхорват телдәренә лә тәржемә ителә.\n9. “Илсе ҡыҙы” повесын ҡыҙы Рәйләгә бағышлай.\n10. Әнүәр Бикчәнтәев “Ҡарасәй юлы”, “Ожмах вәғәҙә итмәйем” романдары һәм “Хушығыҙ, көмөш ямғырҙар” повесы өсөн хаҡлы рәүештә Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһына лайыҡ була.


Бөгөн баш ҡалала «Сәләм-2014» сыуаш йыр-моң һәм бейеү фестивале үтте\nСарала республиканың төрлө төбәктәренән йыйылған ижади коллективтар ҡатнашты. Улар Сергей Аксаков исемендәге паркты дәртле көйҙәргә күмде.\nБыйылғы фестиваль дүртенсе тапҡыр уҙғарыла. Йылдағыса, конкурсанттар уға етди әҙерләнеп килгән, сағыу костюмдар әҙерләгән.\nБыйыл коллективтар ете номинацияла көс һынаша, элеккеләренә өҫтәп, сыуаш милли ҡоралдарында уйнау конкурсы ла индерелгән. Фестивалдә йыл һайын ҡатнашыусылар ҙа бар. Өфөгә һәр ваҡыт ҙур теләк менән киләбеҙ, ти улар.\nӘлеге ваҡытта Башҡортостанда 110 меңгә яҡын сыуаш милләте вәкиле йәшәй. Улар күпләп йәшәгән төбәктәрҙә 78 йыр-моң һәм бейеү коллективты эшләп килә. Быйылғы фестивалдә уларҙың 20-һе ҡатнашты. Байрамдан республикала көн итеүсе башҡа халыҡтар вәкилдәре лә ситтә ҡалманы.\nФестиваль кискә тиклем дауам итте, коллективтарҙың сығышын жюри ағзалары баһаланы. «Сәләм» сыуаш йыр-моң фестивале күп милләтле Башҡортостан халҡының татыулығын тағы ла иҫбатланы.


Кәкүк, кәкүк, әйтсе миңә...\n16 Апрель 2019, 11:05\nКөтәм. Ошо яҙ етеп тирә -йүн ҡош- ҡорт тауышына сумғанда, ишетмәй ҡалмайым тип тәүге кәкүк тауышын көтәм. Сыҡҡан- ингән һайын ҡолаҡтарымды ҡарпайтып тиерлек таныш өҙөк тауышты һағалайым. Ҡайҙан ишеттем тиһегеҙме был ырымды?\nЙыл буйына кеҫәң аҡсанан һығылыр, тәүге кәкүк ҡысҡырғанда үҙең менән һуҡыр тинлегең генә булһа ла, тигәйне көтөү ҡаршыларға сыҡҡанда арғы урамдан Рәсимә еңгәй бер йылды. Белмәй һөйләп тормаҫтыр тип, эй ышандым ошо ырымға. Юҡ, кеҫәләрем ығып тулмаһа ла тап таҡыр булмаһын тием түлке. Иген уңһа, бесән үҫһә, сәскән - һипкәнебеҙ бураға тулһа, мал- тыуарыбыҙ эт- ҡош тешенә теймәй ризыҡҡа яҙһа шул еткән инде ауыл кешеһенә. Шау аҡса булып ята барыһы ла шул бер кеҫәгә. Кемдәндер төшөп ҡалған, анһат аҡсаға ымһынған юҡ, шулай ҙа сырт- сырт итеп кеҫәм төбөн болғай- болғай көтәм әле быйыл да тәүге кәкүк тауышын . Боронғолар бушты һөйләмәҫ...\nЙорт- ҡура тирәһенә ултырып һайраһа, йә ауыл араһына төшһә ошо кәкүк тигән ҡош яман оҡшамай тип тә һөйләйҙәр.Ҡәйнәмдән ишеттем быныһын. Һепертке менән ҡыуырға кәрәк икән үҙен әгәр яҡынлаһа өйгә. Һайраған Бишҡайынында ғына һайраһын, ишетербеҙ былай ҙа, өй араһына төшмәһен инде түлке был кәкүк...


Йылдар буйы буш торған бина\n9 Февраль , 17:00\nБашҡортостанда ер участкаларын тикшерәсәк комиссия ойошторолдо. Республикала барлыҡ ер участкаларының нисек бирелеүен һәм файҙаланылыуын контролдә тотасаҡ комиссия ойошторолдо. Республика Башлығы Радий Хәбиров яңыраҡ ошо хаҡтағы Указға ҡул ҡуйҙы. Республиканың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы белгестәре менән берлектә был яңылыҡтың асылы, уның әһәмиәте, халыҡтың тормошон яҡшыртырға нисек ярҙам итәсәге хаҡында һөйләйбеҙ.\nБашҡортостанда ер менән файҙа-ланыуға ҡағылышлы хоҡуҡ боҙоуҙар һанының артыуы теркәлгән. Берәүҙәр участканы үҙ белдеге менән биләп, документһыҙ файҙалана, икенселәр ерҙе маҡсатлы тәғәйенләнеше буйынса ҡулланмай, ә күп кенә урындарҙа йылдар дауамында ер контроле үткәрмәгәндәр, участкалар ташландыҡҡа әйләнеп, йылдар буйы буш ята, ә бит был биләмәләр килем килтерә алыр ине. Һөҙөмтәлә ҡала һәм район бюджеттары ҡуртым түләүҙәрен алып еткермәй, ә был – миллиондарса һәм миллиондарса һум тигән һүҙ.\nРадий Хәбиров етәкләгән комиссия һәр муниципалитетта участкаларҙың нисек файҙаланылыуын контролгә ала һәм тикшерә. Комиссия составына Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы, Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, «Росреестр», «Россельхознадзор» идаралыҡтары, ҡала һәм район хакимиәттәре, шулай уҡ башҡа ведомство вәкилдәре инә.\nМинең ер участкамды ла тикшерерҙәрме?\nӘгәр мөлкәтегеҙ шәхси милек булараҡ теркәлгән булһа, бер кем дә тикшереү менән килмәйәсәк. Һүҙ дәүләттән ҡуртымға алынған ер участкалары һәм биналар хаҡында бара.\nЭш бына нимәлә. Ҡуртым хаҡы һәм һалым күләме бизнестың төрөнә һәм кадастр хаҡына бәйле. Беренсе пунктта барыһы ла аңлашыла – бер үк майҙанды биләгән супермаркет, балалар баҡсаһы, сәнәғәт предприятиеһы һәм компания офисы төрлө суммалар түләйәсәк.\nКадастр хаҡын билдәләгәндә бик күп факторҙар иҫәпкә алына: участканың урынлашҡан ере, райондың уңайлылығы, инфраструктураның яҡынлығы һәм башҡалар. Стәрлетамаҡ үҙәгендәге ерҙең кадастр хаҡы ут та, газ да булмаған алыҫ райондағы шундай уҡ участка хаҡынан күпкә юғарыраҡ буласаҡ.\nАҡса ҡайҙа китә?\nМилеккә һәм ҡуртым түләүҙәренә һалым һәр муниципалитетта үҙенсә билдәләнә. Уны урындағы депутаттар ҡуя, ә йыйылған аҡса тулыһынса ҡала йәки район бюджетына йүнәлтелә.\nШуға күрә урындағы власть, тәү сиратта, үҙ биләмәһендәге ер-мөлкәт мөнәсәбәттәрен тәртипкә килтереү, шуға бәйле ҡаҙнаны тулыландырыу менән ҡыҙыҡһына.\nМәҫәлән, Өфөлә яңыраҡ үткән тикшереү барышында бер участканың рәсми рәүештә һауыҡтырыу комплексы өсөн тәғәйенләнгән булыуы асыҡланды. Уның кадастр хаҡы 11,5 миллион һум. Ғәмәлдәге ставкалар буйынса, ҡуртымға биреүсе ошо хаҡтың 1,7 процентын, йәғни 202 400 һум түләй.\nӘммә ысынында иһә, был бинала мунса һәм ресторан урынлашҡан. Дөрөҫ иҫәпләгәндә, кадастр хаҡы өс тапҡырҙан ашыуға – 37,7 миллион һумғаса тәшкил итеп, түләү коэффициенты 4,71 булырға тейеш. Был һалым һигеҙ тапҡырға күберәк – 1,77 миллион һум! Тимәк, бер объекттан ғына ҡала йылына миллион ярым һум аҡсаны алып бөтөрмәгән тигән һүҙ.\n– Ысынлап та, ер өлкәһендә хоҡуҡ боҙоуҙарҙың артыуын күрәбеҙ. Ер участкалары реестрындағы мәғлүмәттәрҙең уларҙың фактик статусына тап килмәүе һағайта: сауҙа предприятиеһы кадастр хаҡы «өс тин» булған ерҙә эшмәкәрлек алып бара. Ә бит тап ошо аҡсанан урындағы бюджеттар формалаша. Шуға күрә ҡала һәм район башлыҡтары ер-милек мәсьәләләрендә тәртип булдырыуға иғтибар йүнәлтергә тейеш. Ведомство-ара комиссияның тәүге ултырыштарын аҙна һайын үткәрәсәкбеҙ. Муниципалитет башлығын саҡырып, тәғәйен райондағы хәлде тикшерә башлайбыҙ, – тине республика Башлығы Радий Хәбиров.\nБушлай тейеш булған участканы йәки уның өсөн компенсацияны онлайн алырға мөмкин\nБашҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы ведомствоға мөрәжәғәт итмәйенсә ситтән тороп алыу мөмкин булған хеҙмәттәр исемлеген киңәйтергә ниәтләй.\nҺеҙ түбәндәгеләрҙе эшләй алаһығыҙ:\nшәхси торлаҡ төҙөлөшө өсөн ер участкаһына мохтаж булараҡ иҫәпкә тороу;\nбушлай ер участкаһы урынына бер тапҡыр бирелә торған түләү тураһында таныҡлыҡ алыу;\nер участкаһы урынына аҡсалата түләүҙең үҙен алыу.\nЙәғни ғариза биреү өсөн бер ҡайҙа ла барырға һәм сиратта торорға кәрәк-\nмәй, бөтә документтар компьютер йәки телефон аша тапшырыла. Һеҙгә «Дәүләт хеҙмәттәре»ндә раҫланған теркәү генә кәрәк буласаҡ. Адресы: gosuslugi.ru/r/bashkortostan.\nХәбәр итеүебеҙсә, былтыр Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы 26 дәүләт хеҙмәтен электрон төргә күсергәйне. Улар араһында – ер участкаһын сауҙалашмайынса ҡуртымға йәки бушлай файҙаланыуға алыу, ер участкаһын бер категориянан икенсеһенә күсереү һ.б. Был барыһы өсөн дә дөйөм һәм мөмкин тиклем кәмерәк документтар теҙмәһенә күсеү һөҙөмтәһендә мөмкин булды. Хәҙер документтарҙың тейешенсә булыуын компьютер тикшерә.\nБыл «кеше факторын» һәм дәүләт хеҙмәткәренең «шәхси мөнәсәбәтен» тулыһынса юҡҡа сығара. Һөҙөмтәлә, ғаризаларҙы формаль сәбәптәр буйынса кире ҡағыу һәм кире ҡайтарыу осраҡтары кәмегән. Ғаризаны ҡарау ваҡыты ла ярайһы уҡ ҡыҫҡарған.