Баруди Ғәлимйән — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nБаруди Ғәлимйән — версиялар араһындағы айырма\nБаруди Ғәлимйән (үҙгәртергә)\n17:57, 14 апрель 2018 версияһы\n2 байт алынған , 1 год назад\n→Биографияһы: clean up, replaced: урыҫ → рус using AWB\n19:03, 15 февраль 2018 версияһы (төҙәтеү)\n17:57, 14 апрель 2018 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\nә (→Биографияһы: clean up, replaced: урыҫ → рус using AWB)\nБаруди Ғәлимйән 1857 йылдың 17 февралендә Ҡазан губернаһы Кесе Коваль ауылында сауҙагәр ғаиләһендә тыуған. Уға өс йәш тулғанда, ғаилә [[Ҡазан]]ға күсенә. [[1862 йыл]]да Ҡазан [[мәҙрәсә]]һендә уҡырға һәм яҙырға өйрәнә. [[1875 йыл]]да үҙенең дини белемен дауам итеү өсөн Бохараға китә. [[1882 йыл]]да Ҡазанға ҡайта, унда Аҡ мәсеттә икенсе имам була. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә хеҙмәте буйынса уңыш ҡаҙана, уҡыусылары һаны һиҙелерлек арта. Ошонан сығып Диниә [[1883 йыл]]да уға үҙенең мәҙрәсәһен асырға мөмкинлек бирә. Баруди быны шунда уҡ эшләй, яңы мәҙрәсәгә үҙенең атаһының исемен бирә — «Мөхәммәҙиә». Тиҙҙән уның мәҙрәсәһе Ҡазандың ҙур һәм абруйлы дини училищеһы булып китә. [[1887 йыл]]да [[Ғосман империяһы]]на һәм [[Мысыр]]ға оҙайлы сәфәргә сыға.\n[[1905 йыл]]дан башлап Баруди үҙен тулыһынса педагогик эшмәкәрлеккә бағышлай, дәреслектәр яҙа, матбуғатта әүҙем баҫтырып сығара, үҙенең мәҙрәсәһендә уҡыу программаларын киңәйтә һәм камиллаштыра, ундағы уҡыусылар һаны һәм ул булдырған мосолман мәктәбенең абруйы тағы ла арта. [[1906 йыл]]да Баруди Ҡазанда баҫылған «ад-дин вә-ль-әҙәп» (урыҫсарусса «Дин һәм әхлаҡ») журналына нигеҙ һала һәм уны етәкләй. [[1908 йыл]]да властар уны баҫтырыуҙы тыя. Шул уҡ йылда Баруди панисламизм ҡараштарын таратыуҙа ғәйепләнә һәм Вологда губернаһына ебәрелә. [[1913 йыл]]да һөргөндән әйләнеп ҡайта һәм яңынан үҙ журналын 1917 йылға тиклем баҫтырып сығарыуҙы тергеҙә.\nДөйөм алғанда, Баруди [[Рәсәй]] империяһында мосолмандар хәрәкәтенең әүҙем эшмәкәре була. Мәҫәлән, [[1906 йыл]]дың ғинуар, август айҙарында 2-се һәм 3-сө [[Рәсәй]] мосолмандары съезы эшендә ҡатнаша, мосолмандарҙың «Иттифаҡ әл-муслимин» ойошмаһы идараһы комитеты ағзаһы була. [[1917 йыл]]дың 1-2 майында [[Мәскәү]]ҙә Бөтә Рәсәй мосолмандары съезында Диниәнең күпселек тауышы менән мөфтөй итеп һайлана. Баруди 1921 йылда [[Мәскәү]]ҙә вафат була, ғүмеренең һуңғы айҙарында Волга-Урал районының асығыусыларына ярҙам буйынса комитет эшендә әүҙем ҡатнаша.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/799757 ҡабул ителгән


Йөрәктә ялҡын уйната (Р.Камалдың «Мединститут» эше» романының идея-проблематикаһы)\nРус философы Николай Бердяев: «Кешелек донъяһына шәхес милләт вәкиле булып килеп инә», — тигән. Эйе, ил, халыҡ тарихы, фән үҫеше берҙәм процесты тәшкил итә. Милләт тарихына ғәҙел ҡараштар хаҡына кемдәрҙең генә башы китмәй ҙә йәки ғүмере эмиграцияла үтмәй. Урыҫ «тирмәнендә» тарттырып буйһондороу сәйәсәте тарихтан яҡшы билдәле. Шәхестең уникаль фекерҙәре өсөн эҙәрлекләүҙәрҙе А.Солженицын, И.Бунин, С.Юлаев, Х.Туфан, Һ.Дәүләтшина һ.б. зыялылар ҙа кисергән.\nЯҙыусы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Р.Камалдың «Мединститут» эше» романында ла конкрет бер осорҙоң рухи-әхлаҡи, социаль-сәйәси панорамаһы, интеллигенция яҙмышы сағыла. Тарих төпкөлөнә ҡараш ташлап, автор әҫәр башында уҡ уҡыусыға шуны еткерә: «Хакимдар иң элек шәхес ауыҙын ҡаплай, уны юлдан алып ташлай. Коперник, Джордано Бруно, Сахаров… Улар беҙҙең ыңғайға баҫмай! Уларҙың ауыҙын томаларға, күҙен соҡорға, һаман да тынмаһа, юҡ итергә! Уларҙы Жанна д’Арктай — усаҡҡа!» Тап ошо юлдар романға асҡыс кеүек ҡабул ителә.\nАвтор һүрәтләгән дәүерҙә, йәғни үткән быуаттың 70-се йылдарында, әҙәбиәт цензорҙарын уйға ҡалдырған әҫәр Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең «Иблис» поэмаһы булған. Тар мәғәнәһендәге иблислек, кескәйме ул, ҙурмы, һәр кемдә бар. Кеше тәбиғәте шуға ҡоролған. Әммә поэмала иблислек «ҡанбабалар илен онотоу, телдән яҙыу» кеүек ҡарала. Уның тотош йәмғиәтте солғап алыуы ҡурҡыныс, тигән фекерҙә автор. Бюрократтар төрлө яҡтан төрткөләп торған заманда Назар Нәжмиҙең аҙ һанлы милләттәрҙең рухи-социаль атмосфераһын яҡтыртыуы — үҙе бер ҡаһарманлыҡ. Бигерәк тә, башҡорт, татар халыҡтарының күңел барометры кеүек: «Милләт, тел мәсьәләһе — беҙҙең төп фажиғәбеҙ, уны һаман да ярып әйтә алмайбыҙ» тип, рухи ҡоршауҙарҙан ҡотолоу сараһын эҙләүе, торғонлоҡ йәмғиәте мәсьәләләре буйынса 1974 йылда «Ҡазан уттары» журналында сығыш яһауы һоҡландыра. Поэмала тарихта һаҡланып ҡалырға тырышыу менән бергә бәндәнең күңел ҡотоптарына ҡурҡыу оялаған мәлдәр сәнғәтсә яңғырашлы сағыла.\nКүрәһең, Р.Камал да шул осор атмосфераһын ул ваҡыттағы йәш аңы-булмышына ныҡлы һеңдергәндер. Шуға ла әҙип дәүер системаһы тигән макрообразды бер вуз проблемаһы аша оҫта сағылдырыуға өлгәшкән. Уҡыусының күҙ алдынан, калейдоскоптағы кеүек, тарих биттәре үтә, халҡыбыҙҙың аҫыл вәкилдәренең яҙмышы хәтергә төшөрөлә. Төп герой, мединститут ректоры Ислахов милләт мәнфәғәтен яҡлау-һаҡлау өсөн, һуғыш тамамланып, илгә ҡайтҡас та, йәнен фиҙа ҡылырға әҙер. «Ислахов дәүерендә мединститут Рәсәй Федерацияһы вуздары араһында алдынғы булды: уға бер нисә йыл рәттән күсмә ҡыҙыл байраҡ тапшырылды, санитар-гигиена һәм стоматология факультеттары асылды, ике ятаҡхана һалынды, хәҙер институттың яңы корпусын төҙөү хаҡында план ҡоралар. Ректорҙың инициативаһы, туранан-тура юллауы буйынса вуздың ғилми советына докторлыҡ диссертацияһы яҡлау хоҡуғы бирелде…» Бөтә был эштәрҙе атҡарыу Ислаховҡа еңел булмай. Тыныс тормошта, гуманһыҙ түрәләр менән көрәшә торғас, йөрәге ярылып үлгән ҡаһарман шәхес булараҡ хәтерҙә ҡала ул. Халыҡ аҡылын туплаған, оҙон фронт юлдарын үткәндә бомба аҫтында ҡалып, аяҡтар туңырҙай һыуыҡ подвалдарҙа меңдәрсә операциялар эшләгән, ҡорос кеүек утта-һыуҙа сыныҡҡан хәрби врач, юғары интеллектҡа, рухи-әхлаҡи сифаттарға эйә ир-уҙаман Зыя Ислахов медицина фәндәре докторы, профессор дәрәжәһенә лә эйә. Оҙайлы ваҡыт элиталы иҫәпләнгән мединститут коллективын етәкләй.\nЙылдар ағышында Ислаховтың бәҫен-дәрәжәһен төшөрөргә нисек кенә тырышмайҙар. Йәнәһе, «ул бисәнән-бисәгә йөрөй». Тәүге ҡатынына, Мәскәүҙә үҙе менән бергә уҡыған Маһираға, яратып өйләнә Зыя. Йәш ғаилә Өфөгә ҡайтып эш башлай, тормошто йәмләп, улдары Ишбулды тыуа. Маһира — иренә йәшәү көсө биргән, биләүҙәге бала менән ҡалып, Зыяһын тағы ла Мәскәүгә — аспирантураға оҙатҡан, даими үҫеш-ынтылышҡа әйҙәгән сабыр аҡыллы ҡатын, ҡәйнәһе Өмөтбикәгә — итәғәтле килен, сабыйына — изге әсә, коллективта — үҙ эшенең оҫтаһы. Маһира, Зыя, Өмөтбикә, Ишбулды образдары аша Р.Камал ир-ҡатын, ата-әсә һәм бала, килен—ҡәйнә һ.б. проблемаларҙы бер фокусҡа туплай. Ҡәйнәнең килен күңеленә сабырлыҡ орлоҡтары һалыр ил инәһе булыуы айырым иғтибарға лайыҡ. Уның эске донъяһы, булмышы төрлө диалогтар, художестволы деталдәр, сюжет элементтары аша сағыу яҡтыртыла. Һуғыш касафаты Маһираның берҙән-бер балаһын мәңгелеккә алып китә, байтаҡ йылдарҙан һуң үпкәһендәге яман шеш үҙен дә яҡты донъя менән хушлашырға мәжбүр итә. Хирург ире лә ҡотҡарыр хәлдә түгел.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғарипов әйткәнсә: «Йәшәү өсөн беренселәр түгел, йәшәү өсөн кәрәк һуңғылар», — тигән хәҡиҡәт тә бар бит әле донъяла. Зыя Ислахов, яратҡан ғаиләһенән яҙғас, йәшлек ҡалаһы — Мәскәүгә юллана һәм башкөллө эшкә сума. Байтаҡ ваҡыт уҙғас, милли рухлы Зыя гастролгә килгән театрыбыҙ спектакленә бара һәм танылған актриса Ҡәфиәне осрата. Был ханымға йәшлеге кире ҡайтҡандай ғашиҡ булып, ҡасандыр Маһираһы менән үткән һуҡмаҡтарҙы урай, аҙаҡ Ҡәфиә менән тормош ҡора. Ғүмер ахырынаса тәүге хәләл ефетенең яҡты рухына, өлөшөнә төшкән икенсе ҡатыны — Ҡәфиәһенең — үҙенә тоғро ҡала. Ул ғынамы һуң?! Автор Зыя Ислаховтың бөйөк һөйөү менән илһамланған һиҙгер-зирәк күңелен, психофизиологик халәтен тулыраҡ тасуирлау маҡсатында төп геройын рәссам сифаттары менән биҙәй. Ғалимдың, көслө ихтыярлы етәксенең күңел донъяһы һынлы сәнғәткә лә битараф түгел. Был ике йүнәлеште, йәғни ғалим һәм рәссам халәтен, автор органик берлектә бирә: «Триптих»тың тәүге өлөшөн Зыя «Хыялый ҡыҙый» тип атарға булды. Унда Маһираның йәшлек, студент йылдары яҡтыртыласаҡ. Мәскәү осоро… Аҙаҡ «Ҡыҙ менән егет» картинаһы китә, иң һуңында «Әсә менән бала» полотноһы…!» Картина атамаларынан күренеүенсә, бында хис-тойғолар динамикаһы түбәндән юғарыға үҫешә барып, градация күренешен ала.\nЙәшәү позицияһы ныҡ, тормошҡа аныҡ ҡарашлы, ваҡиғаларға үҙ баһаһын бирә алған Ислаховтың антиподы — проректор Һөйәрғолов. Ул үҙ мәлендә остазынан күп нәмәгә өйрәнеп, хәҙер уның «заманы үтте» тип иҫәпләй, ректор урынын көҫәй. Һөйәрғоловсыларға ауыл балаларын ҡабул итеү 3 проценттан 43-кә күтәрелеүе лә, йәғни ректор «үҙенең тоҡомдаштарын килтереп тултырыуы», ҡабул итеү комиссияһына төпкөл ауыл мәктәбе уҡытыусыларын ылыҡтырыуы һ.б оҡшамай. Халыҡ әйткәнсә, әҙер ояға йомортҡа һалыу еңел бит. Автор уларҙы төрлө ваҡиғалар солғанышында, көнкүрештә, коллегаларына, студенттарға мөнәсәбәттәре фонында ҡылыҡһырлап, уҡыусыны йыш һиҫкәндерә. Мәҫәлән, Һөйәрғолов власть, дан, аҡса, кәйеф-сафа ярата, «йәшел йылан»ға әүәҫ, ҡатын-ҡыҙға бәйһеҙ мөнәсәбәттә. Әммә ул «саф», белгестәр тарафынан уның хаҡта ғәйбәт таратылмай, барыр юлы шыма, сөнки уны обкомдағы Алламоратов яҡлай. Ә ислаховсылар берәм-һәрәм эштән ебәрелә, барыр юлдары кәртәләнә, төрмә, психоневрологик диспансерҙарға оҙатыла… Күрәһең, Хоҙай көслө бәндәләренә һынауҙы күберәк бирер, тигәндәре дөрөҫтөр.\nӘҫәрҙә ректор Ислаховтың, уның фекерҙәштәренең дәүер хакимдары алдында һуҡырҙарса баш эймәгән башҡорт булыуҙары һоҡландыра. Мәҫәлән, хәтәр идеология шарттарына ҡарамай, «Башҡорт зыялылары яҙмышы» монографияһына тотонған Мазһар Ҡотлояров (исем-шәрифендәге «ҡотло» һүҙе юҡҡа түгел!), доцент Мәмбәтов, элекке хәрби осоусы, «Урал бөркөтө», талантлы ҡурайсы Ғафуан Алсынбаев, йәнә Башҡортостандың «союздаш республикалар менән сағыштырғанда мөмкинлектәре сикле: энциклопедия сығара алмай, киностудияһы юҡ, махсус тарих, милли-сәйәсәт институты, ойошмаһы юҡ…» тип көйөнгән майор Сәғитов һ.б. Ундайҙар, йәғни Уралтау, Башҡортостан, тарихи хәтер, халыҡ рухы, милләт сәләмәтлеге тип янғандар — 21 шәхес. Яҙыусы ниңә тап ошо һанға туҡталған? Әҫәр башында телгә алынған Коперниктарҙан алып бөгөнгө көнгә тиклем төрлө баҫым-ҡыҫымдар тарих сылбырында күп булған, бәлки, бынан һуң да ете генә түгел, егерме бер быуынға етер әле, уяу булығыҙ, тигән иҫкәртеүҙер… Бәлки, Зыя Ислаховтың прототибы — мединститут ректоры профессор Зәйнулла Ихсанов яҡлылар ысынбарлыҡта, 70-се йылдарҙа, 21 шәхес булғандыр…\nЭйе, әҫәр йөрәктә ялҡын уйната, төрлө уйҙарға этәрә, үткәнгә бөгөнгө көн призмаһы аша ҡараш ташлата. Роман хәҙерге заман профессиональ әҙәбиәт стилендә яҙылыуы менән дә ота. Ошо публицистик фекерләү стилен XXI быуаттың танылған прозаиктары Фазыл Искәндәр, Виктор Пелевин, Дина Рубина, күптән түгел Нобель премияһына лайыҡ булған белорус яҙыусыһы Светлана Алексеевич та үҙ итә. Бөгөнгө елдәй етеҙ ритмлы заманда, һис шикһеҙ, публицистик стиль китап уҡыусының эстетик зауығына йәтеш кенә тап килә.\nШулай ҙа әҫәр композицияһын камиллаштырыу мөмкинлеге бар, беҙҙеңсә. Йәнә төп герой Ислаховтың характерын тағы ла көсәйтер, ғилми даирәһен киңәйтер фәнни конференция, конгресс-симпозиумдарҙан ара-тирә фрагменттар, ғилми советтарҙан дискуссия-дебат элементтары ла артыҡ булмаҫ ине. Әммә был иҫкәрмә әҫәр бәҫен һис тә төшөрмәй. Роман шәхес бөйөклөгө хаҡындағы гимн, фажиғә-ҡорбандар хаҡындағы реквием-һыҡтау, 70-се йылдар идеологик машинаһының халыҡсан-демократик ҡарашлы шәхес-белгестәрҙе төрлө ҡыҫаларға бикләүе хаҡындағы әсе факт булараҡ та күңелгә уйыла.


«Мәҙәниәттәрҙең глобаль симфонияһы» –Башҡортостандың милли сәйәсәте нигеҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n«Мәҙәниәттәрҙең глобаль симфонияһы» –Башҡортостандың милли сәйәсәте нигеҙе\n16:03, 10 июня 2010 Сәйәсәт\n«Башҡортостандың мәҙәни сәйәсәте глобалләштереүҙе унификация итеп түгел, ә «мәҙәниәттәрҙең глобаль симфонияһы» тип ҡараясаҡ». Шулай тип иҫәпләй республика башлығы Мортаза Рәхимов.\n— Башҡорт мәҙәниәте, әҙәбиәте һәм сәнғәтенә, ижади интеллигенцияға ярҙам итеү беҙҙә дәүләт сәйәсәте рангына күтәрелгән, — тине ул бөгөн III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының пленар ултырышында. — Беҙҙең ижади коллективтарыбыҙ Европа, Азия һәм Американың иң яҡшы сәхнәләрендә уңышлы сығыш яһай. Улар күп илдәрҙә тамашасылар күңелен яулаған.\nБынан тыш, Президент әйтеүенсә, һуңғы арала республика етәкселегенең илебеҙҙең башҡа төбәктәрендә, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙә йәшәгән башҡорттарға иғтибары артты. Уларҙың мәнфәғәте республиканың иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәрен киңәйткәндә, килешеүҙәр төҙөгәндә иҫәпкә алына.


Ҡарашыбыҙҙан аңлап тора\n27 Июль 2018, 12:16\n«Атайлы бала – арҡалы бала», – тиҙәр. Ысынлап та, аталары булған балалар бик бәхетле, сөнки таяныр кешеләре бар. Мин дә шулар рәтенә инәм.\nДонъялағы иң яҡын кешем – атайым Айбулат Рәсүл улы матур, хозур тәбиғәтле Янһары ауылында Зөлхизә һәм Рәсүл Дәүләтҡужиндар ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. Мәктәпте тамамлағас, Троицк ҡалаһында ветеринария бүлеген уңышлы тамамлап, тыуып үҫкән ауылына эшкә ҡайта.\nҠәҙерлебеҙҙе бик яратабыҙ. Ул беҙҙең ни әйтеребеҙҙе ҡарашыбыҙҙан аңлап тора. Шундай атайым булғанға бик шатмын, уның менән ғорурланам.\nМине «атай ҡыҙы» тип йөрөтәләр, сөнки уға ныҡ оҡшағанмын. Ҡыҙ кешегә атай яҡыныраҡ һымаҡ. Ул минең бер үтенесемде лә кире ҡаҡмай. Урыны менән етди ҙә, яғымлы ла була белә. Беҙҙе, өс ҡәҙерле балаһын, ҡурсалаусы, бәлә-ҡазаларҙан һаҡлаусы.\nМин атайыма иң изге теләктәрҙе теләйем. Әсәйем менән оҙон-оҙаҡ беҙҙе ҡыуандырып, татыу йәшәһендәр ине.\nАлтынай ДӘҮЛӘТҠУЖИНА, III синыф уҡыусыһы.\nБөрйән районы, Яңы Собханғол ауылы.


Йөҙ йыл элек ошо көндәрҙә, 1907 йылдың 4 ғинуарында, тата р телендә "Урал" гәзитенең беренсе һаны сыға.\nГәзит Ырымбурҙа донъя күрә, әммә ул Өфөлә барлыҡа килә. Баҫманы сығарыу революционер Хөсәйен Ямашев исеменә бәйле. 1 906 йылда ул ялған паспорт менән Ҡазандан Өфөгә ҡасып килә. Өфө урамындағы (бөгөнгө Чернышевский урамы) 75 - се һанлы йо рттоң флигелендә урынлаша. Тиҙҙән Өфөнөң РСДРП комитеты менә н бәйләнешкә инә, башҡорттар һәм татарҙар араһында эш алып бара башлай. Йыш ҡына фатирында революционерҙарҙың кәңәшмәләре үтә. Был ваҡытта Хөсәйен Ямашев татар телендә гәзит сығарыу планы менән дә янып йөрөй һәм өфөлөләр менән у ртаҡлаша. РСДРП - ның Урал һәм Өфө комитеттары хуплау белдерә. Ғәлимйән Ибраһимов был турала түбәндәге һүҙҙәрен әйтә: " Татар телендәге тәүге сәйәси прокламациялар Ямашев һәм уның иптәштәре тарафынан сығарылды. Әммә хәҙер халыҡты й әшерен баҫма әҫәрҙәре менән генә тәрбиәләү мөмкин түгел. Хәрәкәткә етәкселек итеү, эшсәндәр араһында большевиктар идеяһын таратыу өсөн гәзит кәрәк".\nЯңы гәзит сығарыу идеяһын хуплаһалар ҙа, уның өсөн аҡса булмай. Бер көнө Өфөгә РСДРП - ның Үҙәк Комитеты рәйесе, Ленин менән "шәхсән таныш" булған Иван Адамович Саммер килә. Ул Ямашевтың фатирында туҡтала. Гәзитте сығарыу планына арналған осрашыуҙарҙың береһендә ул Үҙәк Комитет фондынан гәзит сығымдары өсөн 500 һум бүлә.\nӘммә полиция эҙәрлекләүе гәзитте баҫа башлау мөмкинселеген\nбирмәй. Татар телендәге типография ла булмай.\nОшо хәлде иҫәпкә алып, РСДРП - ның Өфө комитеты гәзитте Ырымбурҙа сығарыуҙы маҡсатҡа ярашлы тип таба. 1906 йылдың ок тябрь аҙағында Хөсәйен Ямашев ҡалаға килә һәм гәзит сығарыу эшен йәйелдереп ебәрә. Социал - демократтарға легаль\nгәзит баҫыу өсөн рөхсәт бирелмәй. Шуға күрә "Уралдың" рәсми\nмөхәррире сифатында Ямашевтың ҡатыны Хәҙисә сығыш яһай - ул рәсми рәүештә партия сифатында тормай. Нәшерсе ролен шулай уҡ партияһыҙ зыялы Тимурша Соловьев "уйнай". Шул ваҡытта ғына Ырымбур губернаторы "Урал" гәзитен сығарыуға рөхсәтен бирә.\n1907 йылдың 4 ғинуарында уҡыусылар яңы гәзиттең беренсе һанын үҙ ҡулына ала.\nМөхәрририәттең мәҡәләһендә гәзиттең маҡсаты ҡала һәм ауыл\nэшселәренең мәнфәғәттәрен яҡлау, тип әйтелә. Беҙ пролетарийҙарҙы берләшергә саҡырасаҡбыҙ, тип яҙа редакция.\n"Урал" легаль" рәүештә аҙнаһына ике - өс тапҡыр тапҡыр дү рт биттә сыға. Конспирация маҡсатында мәҡәләләр ҡултамғаһыҙ йәки псевдоним аҫтында баҫыла.\nИдея етәксеһе Хөсәйен Ямашев үҙенең күп кенә мәҡәләләрен "Ҡыҙыл" һәм "Һул" псевдонимдары аҫтында баҫтыра. Гәзит\nэшендә татар яҙыусылары, журналистар ҡатнаша. "Урал" Өфөлә,\nҠазанда, Һамарҙа, Силәбелә һәм башҡа ҡалаларҙа таратыла. Завод һәм фабрика, өйәҙ хәбәрселәре эшселәрҙең стачка хәрәкәттәре, крәҫтиән фетнәләре, йәштәрҙең сығыштары тураһында хәбәр итә.\nГәзиттең идея йөкмәткеһе большевиктар партияһының сәйәси һәм тактик хәрәкәте менән билдәләнә, әлбиттә. Нәҡ "Урал" гәзите биттәрендә татар телендә тәүге тапҡыр Лениндың "Дәүлә т Думаһына кемде һайларға" мәҡәләһе баҫылып сыға.\nРеакция шарттарында бындай гәзит оҙаҡ йәшәй алмай. Полиция мөхәрририәттә күп тапҡыр тентеүҙәр үткәрә, гәзит һәм\nброшюраларҙы конфискациялай. Дүрт айҙан, 1907 йылдың апрелендә "Урал" үҙенең эшен туҡтата. Ул бөтәһе 31 гәзит һәм\nэшселәрҙең социаль азатлығы, һайлаусылар хоҡуғы, социал - демократтарҙың аграр программаһы, милли мәсьәләләргә арналған биш ҡушымта сығарып өлгөрә.


Булыр илдең балаһы... » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Ҡоролтай тауышы » Булыр илдең балаһы...\nБулыр илдең балаһы... 30.03.2018 // Ҡоролтай тауышы\nБаймаҡ районының Аҡморон ауыл биләмәһе башҡорттары ҡоролтайы ауылдарҙы төҙөкләндереү, халыҡтың йәшәйеше, тын алышы менән танышыу, ниндәй проблемалар борсоуын асыҡлау маҡсатында ҡорға йыйылды. Уның ҡарарына ярашлы, ошо биләмәгә ҡараған Аҡморон, Мәмбәт, Ҡаратал, Сәйғәфәр, Аҡтау ауылдарында күсмә ултырыштар үтте. Был сарала ауыл биләмәһе хакимиәте, ауыл Советы депутаттары, “Ағинәйҙәр” һәм “Атайсал” клубтары ағзалары, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ветерандар советтары ағзалары, төрлө учреждение етәкселәре һәм белгестәре ҡатнашты.\n— Бөгөн көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе — төҙөкләндереү, — тип аныҡ бурыстар билдәләне урындағы ҡоролтай рәйесе Рим Сөләймән улы Йәнбирҙин. — Проблемаларҙы бергәләп хәл итеү талап ителә. Төп маҡсат — урамдарҙы төҙөкләндереү, социаль объекттарҙы, янғын хәүефһеҙлеген күҙәтеү, ауыр хәлдәге һәм шулай уҡ өлгөлө, йүнсел ғаиләләрҙең йәшәйеше менән танышыу.\nУрындағы ҡоролтайҙың тәүге күсмә ултырышы Аҡморондан башланды. Бында 1574 кеше теркәлгән, ләкин уларҙың ни бары 865-е ауылда йәшәй. Шуларҙың 572-һе башҡорт. 485 йорттоң 78-е буш тора! Ошонда теркәлгәндәрҙең яртыһы тиерлек ситтә йәшәй. Шунлыҡтан Аҡморонда буш торған йорттар бик күп. Уларҙы даими рәүештә төҙөкләндереү, тирә-яғын сүп-сарҙан таҙартыу талап ителә. Быға беҙ рейд барышында ла инандыҡ. Мәҫәлән, К. Маркс урамындағы 74 өйҙөң — 12-һе, Ленин урамындағы 141 йорттоң — 23-ө, 1 Май урамындағы 32 йорттоң — 11-е, Тыныслыҡ урамындағы 105 йорттоң 13-ө буш тора. Аҡморонда етем балалар өсөн икешәр фатирлы ике йорт төҙөлгән, ләкин бөгөн уның береһендә генә йәшәйҙәр.\nАуылды төҙөкләндереү менән шөғөлләнгән йәмғиәтте А.П. Денисов етәкләй. Күп ҡатлы йорттар алдынан сүп-сарҙы сығарыу, ихата алдын тәртипкә килтереү — уларҙың бурысы.\n— Бөгөн халыҡтың хеҙмәт өсөн бурысы күпләп йыйылған, — тине ул. — Ярлылар һәм байҙар түләмәй. Бурыстарҙың йыйылыуы беҙҙең эшмәкәрлекте тотҡарлай.\nБер — аҡ, бер — ҡара тигәндәй, бында бер матурға — бер яман... өй. Ҡотһоҙ, иҫке өйҙәр араһында күркәм, ҡот уйнағандары ла бар. Шуларҙың береһе Рауил Хөрмәт улы Байғотлиндыҡы. Тирмәнсе булып эшләгән Рауил ағай бөгөн хаҡлы ялда. Алтын ҡуллы оҫта хужалығын үҙ ҡулдары менән ҡорған. Беҙҙе иң ҡыҙыҡһындырғаны уның тиҙәктән “зәңгәр яғыулыҡ”, йәғни биогаз табыуы булды. “Тауыҡ тиҙәге, йәшел үлән, рапс, кукуруздан да биогаз эшләргә мөмкин. Мискәгә иҙеп тултырылған тиҙәктән газ баллонына ун атмосфера газ йыйыла, ул 1 сәғәт тә 45 минут тотоноуға етә”, — тине Рауил ағай. Был өйҙә шулай уҡ ҡояш энергияһын да файҙаланалар. Әлегә уға электр лампочкаһы ғына тоташтырылған. Ошо арала башҡа көнкүреш техникаһы өсөн дә панелдәрҙе арттырырға иҫәп тота.\nУрындағы ҡоролтайҙың киләһе күсмә ултырышы Мәмбәттә үтте. Баймаҡҡа терәлеп ятҡан бәләкәй генә был ауылдың шундай төҙөк, матур икәнен күптәр белмәйҙер ҙә әле. Бында йәйен дә, ҡышын да бер ниндәй сүп күрмәҫһең. Яңылыш ҡына осоп йөрөгән кәнфит ҡағыҙы ла юҡ хатта.\n— Хәйер, беҙҙә йыл әйләнәһенә шундай таҙалыҡ һәм тәртип, — тине Мәмбәт ауылы старостаһы Рәзилә Фәйзуллина. — Халыҡ беҙҙә матурлыҡты ярата. Шунлыҡтан һәр кем үҙ йортон, биләмәһен, ихатаһын тулы тәртиптә тоторға тырыша. Тағы ла шуныһы ҡыуаныслы: беҙҙең ауылда эскән йә алкоголь һәм спиртлы эсемлек менән сауҙа иткән бер генә кеше лә юҡ.\nРәзилә Фәйзуллина оло ғорурлыҡ менән беҙҙе урам буйлап алып йөрөнө. Ауылда барлығы 52 йорт, шуларҙың һигеҙе буш. Шуныһы ҡыуаныслы: һигеҙ йорт төҙөлә башлаған, тағы ла дүрт ер бүлеме билдәләнгән. Ауылда 186 кеше теркәлгән, шуларҙың 146-һы йәшәй. 20 пенсионер, мәктәпкәсә йәштәге 15 бала иҫәпләнә. Урындағы мәктәптә ете бала уҡый.\n— Ата-әсәләр һәр яҡлап та беҙгә ярҙам күрһәтә, — тине уҡытыусы Гөлдәр Мостафа ҡыҙы. — Төрлө байрамдарҙы бергә уҙғарабыҙ. Картуфты ла, төрлө йәшелсә, еләк-емеште лә бергә ултыртабыҙ. Йыйып алынған уңышты ашханаға оҙатабыҙ.\nБергәләшеп эшләгәндең емеше лә татлы. Быны ауылдың уңған эшҡыуары Таһир Юнысов та иҫбатлай. Бөгөн ул һөт йыйыу һәм үҫемлекселек йүнәлешендә эшләй, ете кешегә эш урыны булдырған.\nМәмбәттә бөгөн иман йорто — мәсет төҙөү эше киң йәйелдерелгән. Был сауаплы эште оҙаҡҡа һуҙмай, быйыл сафҡа индереү планлаштырыла. Ысынлап та, мәмбәттәрҙән өлгө алырлыҡ шул!\nҠаратал. Урындағы ҡоролтайҙың киләһе ултырышы бында уҙҙы. Ауылда 144 өй, 360 кеше йәшәй. Бөгөн 26 йорт буш тора. Хужалыҡта 234 мал аҫрала. Ә бына 36 йортта бөтөнләй мал көтөлмәй, хатта тауыҡ та. Ауыл ерендә йәшәп, хатта тауыҡ та көтмәгән кеше ғәжәпләндерә. Урамдар бында төҙөк, матур. Кеше йәшәмәгән өйҙәрҙе лә ташландыҡ тип әйтмәҫһең.\n— Беҙҙә өйләнмәгән 61 егет йәшәй! Тимәк, йәмғиәтебеҙ 61 ғаиләнән мәхрүм, берәрҙән генә һанағанда ла, 61 сабый донъяға килмәгән, — тине ауыл старостаһы Рим Йәнбирҙин. — Ғаилә ҡормауҙың сәбәбе ниҙә? Ә уны алыҫтан эҙләргә кәрәкмәй: эскелек, эшһеҙлек, маҡсатһыҙ йәшәү... Бына был йортта яңғыҙ егет йәшәй, донъяһын бынамын тигән итеп көтә, ә бында йәшәгән яңғыҙаҡ эсә. Өйләнмәгән ир-ат араһында 50-55 йәшлектәр ҙә бар. Ҡайһы берәүҙәренең йыйылышып эсеп йөрөүе ауылыбыҙҙы биҙәмәй. Вахта менән эшләп ҡайтҡан берәү 65 мең һум аҡсаһын эсеп бөткән! Ул кешегә нимә әйтәһең инде? Көмөшкә, төрлө спирт менән һатыу итеүселәр бар. Улар менән закон телендә һөйләшеү алып барабыҙ.\nҠараталда ике крәҫтиән (фермер) хужалығы бар. Рәзилә менән Вәлит Юлыевтар малсылыҡ, баҫыусылыҡ менән шөғөлләнә. Фермер булараҡ, хужалығын күтәреү өсөн грант алғандар. Улар совхоздан ҡалған фермаларҙа мал көтә. Эште алып барыу өсөн матди-техник база нығытылған. Ә Зәлифә менән Айбулат Юнысбаевтар районда тәүгеләрҙән булып крәҫтиән (фермер) хужалығы төҙөгән. Улар бөгөн уңышлы ғына эшләп, аяғында ныҡлы баҫып торған хужалыҡтарҙан һанала. Юнысбаевтар бер нисә кешегә эш урыны булдырған.\n— Бына улар һымаҡ ауылда тағы ла бер-ике фермер кәрәк. Уларҙан үрнәк алып, бәлки, башҡалар ҙа ҡыбырҙар ине тигән өмөттәмен, — тине Рим Йәнбирҙин. — Ауылда һәр урамда өс кешенән торған совет ойошторолған. Үҙҙәрендәге проблеманы улар үҙҙәре ҡарай. Килеп сыҡмай икән, беҙгә мөрәжәғәт итәләр һәм бергәләп хәл итеү юлын эҙләйбеҙ.\nҠараталдарҙың тағы ла бер яҡшы эше тураһында яҙып үтмәү мөмкин түгел. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ауылдаштарының яҡты иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында уларҙың фоторәсемдәрен мәрмәр ташҡа күсертеп, мемориаль комплексҡа теҙгәндәр. Сығымдарҙы һәр кемдең туғаны үҙе күтәргән. Сарала ҡатнашыусылар был эште башҡа ауылдарҙа ла башҡарырға кәрәклеген билдәләне.\nСәйғәфәрҙә үткән сарала ҡатнашыусыларҙың хәтерендә 107 йәшлек Ғәфирә инәй Тәңребирҙина менән булған осрашыу хәтерҙә уйылып ҡалған. Оҙаҡ йәшәүселәр һәр ваҡытта ла серле, мөғжизәле тормош алып барған кеүек. Быуаттан ашыу ғүмер иткән Ғәфирә инәй — илебеҙ тарихының тере шаһиты. Дин юлын үҙ иткән инәй намаҙҙарын ҡалдырмай. Бар тырышлығын һалып, тормоштан йәм һәм ғәм табып йәшәй. Бына кемдән үрнәк алырға кәрәк!\nЫсынында ла Сәйғәфәрҙә тырыш, сәмсел халыҡ йәшәй. Бында 200-ҙән ашыу йорт бар, шуларҙың 24-е буш тора. 647 кеше йәшәй (337-е ҡатын-ҡыҙ). 116 пенсионер. Буйҙаҡ егеттәр ҙә (40-тан ашыу), кейәүгә сыҡмаған ҡыҙҙар ҙа (25) бар. Ауылда эш юҡ кимәлдә. Шунлыҡтан күптәр ситкә китергә мәжбүр, һөҙөмтәлә ҡатын-ҡыҙҙар донъя йөгөн үҙ елкәләрендә тарта. Балалар ҙа атайҙарын һирәк күрә. Шәхси ихаталарҙа мал күпләп аҫрала, 5-әр, 7-шәр һыйыр тотоусылар бар.\nАуылда бер крәҫтиән (фермер) хужалығы эшләй. Мәргән Байсыуаҡов баҫыусылыҡ һәм малсылыҡ йүнәлешен һайлаған. Хәмзә Әбилев үҙенең туғандары менән кооператив ойошторған. Улар, пай ерҙәрен берләштереп, иген сәскән. Кәрәкле техника тупланған. Бер нисә кешегә өҫтәмә эш урыны булдырылған. Үҫтереп алынған иген менән халыҡты тәьмин итәләр.\nАуыл халҡы йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнаша. Төрлө мәҙәни сараларҙы, экологик өмәләрҙе бергә тупланып атҡарып сығалар. “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына ярашлы тракторлы булғандар. Өр-яңы ДТ тракторы бик күп проблемаларҙы хәл итеүгә булышлыҡ иткән. Хәҙер иһә уларға ҡыштарын буран ҡурҡыныс тыуҙырмай — юл бар. Түләш урамы халҡы Зәбир Ғәлиндең ярҙамы менән яңы күпер төҙөгән.\nСәйғәфәрҙәр золом ҡорбандары иҫтәлегенә ҡуйылған обелискты ла тәртиптә тоторға тырыша. Уны тергеҙеүгә ауыл Советы депутаты Фирғәт Истәков күп көс һалған. Обелискта репрессия ауына эләккән 35 кешенең исем-шәрифе уйып яҙылған.\n— Аҡтау — бай тарихлы төбәк. Борон был урында ат заводы булған, уны бригадир Ғөбәйт Кәримов ойошторған, — тип беҙҙе ауылы менән таныштырҙы староста Шамил Арыҫланбаев. — Ул бындағы ике аҡ тау итәген, эргәлә генә шишмәләр ағыуын оҡшата. Тәүҙә йәйләү генә була, һуңынан ауыл барлыҡҡа килә. Ғөбәйт Кәримов, Исмәғил Аралбаев, Фазылйән Мәмбәтовтар беренселәрҙән булып ғаиләләре менән күсеп килә.\nБөгөн Аҡтауҙа 77 йорт бар, 15-е буш тора. 62 кешенең 38-е пенсионер. Аҡтауҙа тырыш, хеҙмәт яратҡан халыҡ йәшәй. Йорттар тәртиптә, урамдар таҙа. Хәтимә Юнысбаева, Тәслимә Ноғоманова, Рәшиҙә Байрамғолова, Мансур Азаматов, Шамил менән Камил Арыҫланбаевтар, Фәнил Байымов, Әлим Кәлимов, Динислам Иҫәндәүләтов, Кинйәғәле Ноғоманов, Таһир Арыҫланбаев һәм башҡалар урамдарҙы тәртипкә килтереү өсөн бар тырышлығын һала. Ауылда биш йыл элек мәсет төҙөлә башлаған. Бөгөн унда эштәр тамамланыу өҫтөндә.\nҠасандыр гөрләп торған мәктәп кенә бөгөн етемһерәп, бушап ҡалған. 1986 йылда төҙөлгән клубта иһә тормош ҡайнай. Ошонда уҡ китапхана урынлашҡан. Был – халыҡтың яратҡан урыны. Ҡатын-ҡыҙҙар советы, ағинәйҙәр ошонда ҡорға йыйылып, көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итә. “Аҡ сәскә” фольклор ансамбле уңышлы эшләй.\n— Йөрөгән аяҡҡа йүрмә эләгә, тиҙәр, — тине Аҡморон ауыл биләмәһе башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Рим Йәнбирҙин, ултырыштарға йомғаҡ яһап. — Был сара йыл дауамында барҙы. Беҙ биш ауылда ла булдыҡ. Халыҡтың йәшәйеше, тормошо менән таныштыҡ. Ҡайҙа, нимә, нисегерәк икәнен сағыштырып ҡарай алабыҙ. Күршеләрҙең яҡшы яғын өйрәнеп, үҙебеҙҙә лә шуны булдырырға тырышайыҡ. Урындарҙа башлыса бер үк проблема күтәрелә. Ысынлап та, халыҡҡа эш урындары кәрәк. Юғиһә күптәр ситкә китеп эшләй. Ғаиләһе менән бергә йәшәһәләр, ҡайһы бер проблемалар булмаҫ ине. Эскелеккә лә кәртә ҡуйылыр ине. Бөгөн Аҡтау, Мәмбәт ауылдарында эскелек, спирт, көмөшкә менән һатыу итеүселәр юҡ, тибеҙ. Уларҙан өлгө алырға кәрәк.\nЫсынлап та, Аҡтау һәм Мәмбәт кеүек ауылдар районда бармаҡ менән генә һанарлыҡ, ләкин миҙалдың икенсе яғы ла бар. Бәләкәй ауылдарҙың киләсәге билдәһеҙ. Уларҙа яңы мәктәп, балалар баҡсаһы асыу тураһында һүҙ алып барыу урынһыҙ. Әгәр артабан да ошолай дауам итһә, башҡа ауылдарҙы ла шул уҡ хәл көтмәҫ, тимә.\n— Урындағы башҡорттар ҡоролтайы ҙур эш атҡарҙы, — тине Аҡморон ауыл биләмәһе башлығы Марс Әҡсән улы Әбүбәкиров. — Күршеләрҙең хәлен белеп, уларҙың йәшәйеше менән таныштыҡ. Фәһем алырлыҡ, өйрәнәһе тәжрибә күп. Проблемаларҙы бергәләп хәл итеү юлын эҙләйек. Иң тәүҙә эш урындары булдырыу мотлаҡ, ләкин ҡайҙандыр ярҙам көтөп ятыу заманы уҙған, үҙебеҙгә эшләргә, ҡуҙғалырға ваҡыт. Мәҫәлән, бөгөн көтөүсе табып булмай. Эш һораусы күп, ләкин мал көтөргә теләүсе юҡ.\nМәҡәләмде шундай хикәйәт менән тамамлағым килә: барлыҡ уңайлыҡтар булдырып, ике пар сысҡанды шунда бикләгәндәр. Яҡтыла, йылыла рәхәтләнеп үрсеп киткәндәр. Улар артҡандан-арта барған, ләкин был күпкә бармаған. Көслөләр көсһөҙҙәрен йәберләп, уларҙы ашай башлаған. Иң әрһеҙҙәре генә тороп ҡалған. Был тәжрибәне 25 тапҡыр үткәреп ҡарағандар. Шул уҡ хәл ҡабатланған. Был нимәне аңлата? Әҙерҙе көтөп түгел, ҡаршылыҡтарҙы йырып сығып, үҙ тормошобоҙҙо үҙебеҙгә ҡорорға кәрәк, тигәнгә ишара. Бөтә булған һынауҙы ла лайыҡлы үтергә тырышайыҡ. Бәлки, шул ваҡытта етем балалар ҙа, асарбаҡтар ҙа булмаҫ ине.\nАвтор: Лилиә ТАҠАЕВА.\nбеҙҙең ҡәүем ҡор йыйҙы 20.04.2018 // Ҡоролтай тауышы\n14 апрелдә Өфөлә башҡорттарҙың иң ҙур ырыуҙарының береһе булған Мең ҡәүеме үҙенең өсөнсө йыйынын...\nҺоҡланғыс әсә лә ул... 20.04.2018 // Ҡоролтай тауышы\nНурия апай Хәкимованың йөҙөнән нур бөркөлөп торған кеүек. Күңеленең матурлығы, эскерһеҙлеге,...\nБерҙәмлектә – беҙҙең көсөбөҙ! 30.03.2018 // Ҡоролтай тауышы\nБашҡортостандың беренсе баш ҡалаһы Темәстә Башҡорт автономияһы иғлан ителеүгә 100 йыл тулыу...\nБорай кантоны феномены 30.03.2018 // Ҡоролтай тауышы\nРәсәй Федерацияһына нигеҙ һалған Башҡорт автономияһы хаҡында һүҙ сыҡҡанда, беҙ күберәк Көньяҡ Урал...\nТотош уҡырға 1 051\nКузнецов артылышы 23.02.2018 // Ҡоролтай тауышы\n1930 йылдар башында илдә репрессиялар башлана. Йорт хужаһы Ғаззали өлкән улы Әхтәм менән шундай...\nВикипедияға булған дәғүәләргә яуап 23.02.2018 // Ҡоролтай тауышы\nДонъяла киң билдәлелек яулаған интернет энциклопедияһы “Википедия”ға йәмәғәтселектең иғтибары артыу...\nХалыҡ йәнле Халиҡов 23.02.2018 // Ҡоролтай тауышы\nБүздәктә мәктәп уҡыусылары араһында тәүге тапҡыр “Халиҡов уҡыуҙары” үтте....\nБорай автономияһы һәм уның тарихи әһәмиәте 23.02.2018 // Ҡоролтай тауышы\nБөгөнгө хәлендә Башҡорт Республикаһының барлыҡҡа килеүе бер көнлөк кенә эш булмаған. Ул Граждандар...\nПермь крайы башҡорттары ҡоролтайы Чернушка ҡалаһы “Нефтсе” мәҙәниәт үҙәге ҡарамағындағы “Ғилмияза”...


Матурлыҡ донъяһында белем алабыҙ\n14 Сентябрь 2018, 13:53\nБеҙ, Тоҡтағол төп дөйөм белем биреү мәктәбе уҡытыусылары, уҡыусылары, эшселәре, мәктәбебеҙҙе һәр миҙгелдә матур итеп күрергә, тойорға яратабыҙ, шуға күрә бының өсөн күп көс һалабыҙ.\nУҙған уҡыу йылы башланғанда ла үҙебеҙҙе әкиәт донъяһында кеүек хис иттек. Үҙ ҡулдарыбыҙ менән тыуҙырылған матурлыҡ донъяһында тырышып уҡытаһы, уҡыйһы, эшләйһе генә килеп торҙо.\nКөҙөн йәшелсәләрҙе, йәй буйы матурлыҡ, йәм биргән сәскәләрҙең орлоҡтарын йыйҙыҡ. Яҙ, йәй миҙгелендә мәктәбебеҙ тағы ла йәмләнһен өсөн орлоҡтар әҙерләнек.\nБигерәк тә ҡышты уҡыусы-ларыбыҙ һағынып көтөп алды. Һәр йылдағыса ҡарҙан, боҙҙан матур һындар яһау конкурстары уҙғарҙыҡ. Һәр класс мәктәпте матурлауҙа әүҙем ҡатнашты, еңеүселәр ҙә билдәләнде: I урынды – IX класс, II урынды – VII –VIII кластар, III урынды ҡалған класс уҡыусылары яуланы, бүләктәр тапшырылды. VII-IX класс уҡыусыларына 2D фильмын ҡарау бәхете тейҙе.\nЯһаған һындарыбыҙҙы бөтә кеше һоҡланып ҡараны. Унда йәнһүрәт персонаждары, Яңы йыл байрамын килтереүсе Ҡыш Бабай менән Ҡарһылыу ҙа бар ине. Үҙебеҙҙе мөғжизәле әкиәт илендә кеүек тойҙоҡ. Байрам итергә йыраҡтарҙан ҡайтҡан ауылдаштарыбыҙ ҙа, балалар баҡсаһында тәрбиәләнеүсе кескәй дуҫтарыбыҙ ҙа – һәммә кеше уларға һоҡланды, эргәһендә фотоға төшөүселәр ҙә булды.\nЯҙ килеү менән, тағы ла мәктәбебеҙҙе матурыраҡ иткебеҙ килде. Көҙҙән әҙерләнгән сәскә орлоҡтарын сәсергә клумбалар, түтәлдәр яһаныҡ. Был эштә лә һәр класс коллективы, уҡытыусылар, эшселәребеҙ ҙә әүҙем ҡатнашты. Төрлө материалдан яһалған гөл һауыттары ла мәктәп янына йәм бирә.\nМатурлыҡ тыуҙырыуҙан тыш\nуҡыусыларыбыҙ һәм уҡытыусы-ларыбыҙ төп бурысыбыҙ – уҡыу-уҡытыу, белем биреүҙе лә онот-май. Олимпиадаларҙа, төрлө конкурстарҙа, спорт ярыштарында ҡатнаша.\n7-се класс уҡыусыһы Гөлназ Раянова йәмғиәт белеменән 2-се урын (уҡытыусыһы – Гөлназ Мусина), 8-се класс уҡыусыһы Ләйсән Гәрәева биологиянан 3-сө урын (уҡытыусыһы – Зәлирә Даянова), 4-се класс уҡыусыһы Айгиз Мусин башланғыс кластар араһында уҙғарылған математиканан 3-сө урын (уҡытыусыһы – Гөлшат Әхмәтйәнова), 9-сы класс уҡыусыһы Илнур Раянов башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән 3-сө урын (уҡытыусыһы – Нурия Раянова) алып ҡыуандырҙы.\nУҡыусыларыбыҙ Башҡортостан Республикаһы Кесе фәндәр ака-демияһы сиктәрендә уҙғарылған тикшеренеү эштәренең район бәйгеһендә лә ҡатнашты. 3-сө класс уҡыусыһы Гүзәл Мәрҙәнова “Крайҙы өйрәнеү” номинацияһында 3-сө урынды алды (уҡытыусыһы – Илвира Мәрҙәнова), 4-се класс уҡыусыһы Ләйсән Бәхтиева “Фән һәм ижад” номинацияһында әүҙем ҡатнашыусы (уҡытыусыһы – Гөлшат Әхмәтйәнова), 8-се класс уҡыусыһы Анита Фәйзуллина “Крайҙы өйрәнеү” номинацияһында яҡшы һөҙөмтәләргә иреште (уҡы-тыусыһы – Гөлназ Мусина).\nБашҡортостан Республикаһы көнөнә арналған “Республикама дан йырлайым” район иншалар бәйгеһендә 3-сө класс уҡыусыһы Гүзәл Мәрҙәнова ла 1-се урынға лайыҡ булды.\n6-сы класс уҡыусыһы Айһылыу Низаметдинова район уҙғарған йәш һәләттәрҙең “Башҡортостан йон-доҙсоҡтары” бәйгеһенең “Вокал” номинацияһында еңеүсе булды.\nБөтә донъя шиғриәт көнөнә арналған “Һәр ваҡыт йәшәһен ғаилә!” яттан шиғыр һөйләүселәрҙең II район бәйгеһендә 7-се класс уҡыусыһы Гөлназ Раянова “Үҙем ижад иткән әҫәр” номинацияһында ҡатнашып еңеүсе булды.\nМәктәптең театр коллективы һәр йыл район уҙғарған “Йондоҙло юл” фестиваль-бәйгеһендә уңышлы ҡатнаша. Ғ. Камалдың “Беренсе театр” комедияһынан өҙөк сәхнәләштереп, быйыл да грамота менән бүләкләнде (етәксеһе – Рәшиҙә Низамова).\nМәктәп уҡыусылары спорт ярыштарында ла үҙҙәрен һынатманы. Шашка, саңғы, коньки, еңел атлетика төрҙәренән айырылып торҙолар.\nТөп белем биреү мәктәптәре араһында спартакиада зачётына шашка буйынса район ярыштарында ла уҡыусыларыбыҙ ҡатнашты. Илдар Рәшитов – 2-се, Руслан Бәҙретдинов 3-cө урындар яуланы, ә мәктәп командаһы – 3-cө урында.\nШулай уҡ төп белем биреү мәктәптәре араһында спартакиада зачётына саңғы буйынса район ярыштарында ла уҡыусыларыбыҙ ҡатнашты. Резеда Ғилметдинова, Айгөл Низаметдинова – 1-се, Ринар Разетдинов – 2-се, Финат Мәрҙәнов 3-cө урындар яулаһа, мәктәп командаһы 1-cе урынға сыҡты.\n“Беҙҙең өмөтлө боҙобоҙ – 2018” коньки буйынса Бөтә Рәсәй күмәк ярыштарында ла уңыштарыбыҙ бар: Гөлназ Раянова – 1-се урын, Айгөл Низаметдинова – 2-се урын, Наҙгөл Нурғәлиева – 3-cө урын.\nСпартакиада зачётына еңел атлетика буйынса мәктәп уҡыу-сыларының ГТО район фестивален-дә Резеда Ғилметдиновала – 2-се урын, Ридал Ниғәмәтйәновта 3-cө урын булды, ә мәктәп командаһы – 1-cе урында.\n64 уҡыусы белем алды, балалар баҡсаһында 15 бала тәрбиәләнде.\n6 уҡыусы мәктәпте тамамлап төрлө уҡыу йорттарында уҡыясаҡ.\nЙәй көнө лә мәктәбебеҙҙә эш ҡайнай. Үҙебеҙ яһаған клумбаларҙы, түтәлдәрҙе тәрбиәләйбеҙ, сүп үләндәрен утайбыҙ, яңы уҡыу йылына әҙерләнәбеҙ.\nТиҙҙән мәктәбебеҙ ишектәрен 62 бала асып инәсәк, беренсе тапҡыр 1-се класҡа 7 бәләкәс дуҫыбыҙ киләсәк, балалар баҡсаһында 15 бала тәрбиәләнәсәк.


Трамп элекке адвокат тип танылды, сөнки ул ялғанлаһа һәм рәсәй араһындағы бәйләнеш тураһында үткән Конгресс-босс\nМахсус прокурор тикшереүе, Роберт Мюллер, ҡаты ны һәм рәсәй араһындағы бәйләнештә булырға ҡушты дональд трамп яҡтылыҡ түгәр. Майкл Коэн, адвокат, уны элеккесә, үҙем был донъяға килеүе, ысынлап та ғәжәпләнде кесаҙна, суд Манхэттен күрһәтә. Джен күсемһеҙ милеккә үҙ үҙен ғәйепле тип танылған проект хаҡында ул мәскәүҙә үткән конгресс-босс, washington post һөйләне. Әгәр был план барлығы билдәле булыуынса, Майкл Коэн, Дональд Трамп булып ул ун йыл эшләй, үҙен булдыҡлы һәм әлеге ваҡытта, уның төп советы, алда булғанлығын раҫлауҙы, 2016 йылдың ғинуарында был эште туҡтатып булмай. Лжесвидетельство танылды, уның алдында congressmen тимәк, был проект күпкә алыҫ йәшәй, дауамы булып, аҡш президенты булыу был кампанияның иң ҡыҙған мәле. Атап әйткәндә, twitter хәбәрсеһе булараҡ билдәләнеүе беҙҙең аҡш, Жан-Бернар Cadier, рәсәй баш ҡалаһының Tower дональд трамп Trump тәшкил итә. Бер нисә тапҡыр булып, 2016 йылдың йәйенә һәм дональд трамп инде, тип белдерҙе рәсәй мәнфәғәттәрен эше йәки уны юҡ итә. Кәрәк, тип әйтер булған төп нәмәләр: ил етәкселегенә был, тип уйлап, артыҡ киңерәк-уларға йоғонто яһарға тырышабыҙ.\nВаҡыт үтеү менән, Майкл Коэн барлыҡҡа килә, ҡотолғоһоҙ тикшереү расист комплекстың бер өлөшө булараҡ, ул инде бер нисә ай бесить Дональд Трамп, истерика ҡайһы саҡ бата бара, сөнки тырышырға йәшерә алмай ул. Былтыр августа, инде, Майкл Коэн таныу тураһындағы законды боҙоп һайлау кампанияһын финанслау, ике тынлыҡ һатыу ҡатын-ҡыҙ, улар менән бәйләнеш тота, уларға тейеү өсөн дональд трамп.\nШулай уҡ уны ғәйепле тип танылды\nүҙенсәлекле һалым түләп барһа, банкылар һәм мошенник. Ләкин Роберт Мюллер команда менән эшләргә, инициатива күрһәтергә, уның көнө нисек, тип, был юлы ла-уның эше түгел, тип вәғәҙә Коэн Майкл ҡатмарлашты, ләкин уның элекке хужаһын тап. ‘Дональд Трамп танылыуы, мәскәүҙә уның проектын tower trump була.\nАлып барған уларҙы\nБыл проблема ла түгел, был кандидаттар сифатында һәм уны йәшерергә тырышып. Ул әйтә, адвокат тип, уның элекке Коэн ‘түбән’, уның ‘ята, үҙе өсөн язаны кәметте\nИса хеҙмәттәр өлкәһе


Һай, «Ирәндек моңдары», талантлы ул-ҡыҙҙарың!\nБыйыл конкурс еңеүсеһенә «Башҡорт баҡыры» бүләктең еллеһен—еңел автомобиль вәғәҙә итә.\nБынан теүәл 16 йыл элек, йәғни 1996 йылдың 15-18 майында тәү тапҡыр «Ирәндек моңдары» бәйгеһе ойошторола. Шул мәлдән башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың тѳбәк-ара конкурсы күркәм традицияға әүерелеп, Сибай ҡалаһы иң һәләтле, моңло, дәртле балалар һәм йәштәрҙе йыйыр тѳбәккә әйләнде. Быйыл был йыр-моң бәйгеһе 11-се тапҡыр ойоштороласаҡ.\n«Ирәндек моңдары» кеүек оло бәйгенең тап беҙҙең тѳбәктә үткәрелеүе юҡҡа түгел. Уның башҡорт милләтенең тѳп этник ѳлѳшѳ йәшәгән, халҡыбыҙҙың йыр-моңдарының иң гүзәл ѳлгѳләре һаҡланған, мәшһүр йырсылары менән дан тотҡан ерлектә уҙғарылыуы тәбиғи ҙә, дѳрѳҫ тә. Тәүҙә, йәғни 1996 йылдан 2000 йылға тиклем йыл һайын үткәре леп, унан ике йылға бер ойошторолоп килгән конкурс бик күптәргә ҡанат ҡуйҙы. Беренсе йылдарҙа үҙешмәкәрҙәр араһында сығыш яһап, бер нисә йылдан профессионалдар араһында үҙ кѳсѳн, һәләтен һынап ҡараусыларҙың күп булыуы ла быға асыҡ дәлил. Балалар араһында ҡатнашыуҙан башлап, үҫә барып, аҙаҡ Гран-при алыусылар ҙа бар. Был үҙе үк күпте һѳйләй. Тәүге йылдарҙа конкурсанттар һаны 90-ға ла тулмаһа, аҙаҡ ул 100-ҙән ашты. Йәғни бәйгенең абруйы күтәрелгәндән-күтәрелә бара. Быйыл да конкурстың юғары кимәлдә үтәсәгенә һәм яңы таланттарға киләсәккә ышаныслы юл һаласағына ѳмѳт ҙур.\n1-2 июндә үтәсәк «Ирәндек моңдары» тѳбәк-ара конкурсының шарттарына килгәндә, ул түбәндәгесә: конкурста 35 йәшкә тиклемге һәр һәләтле башҡарыусы ҡатнашыу хоҡуғына эйә. Бәйгеселәр ике йәш, йәғни 16 йәшкә тиклемгеләр һәм унан ѳлкәндәр тѳркѳмѳнә бүленә. Махсус белеме булғандар профессионалдар араһында һынау тотасаҡ. Шулай уҡ 16-35 йәштәгеләр теләге буйынса оҙон йәиһә ҡыҫҡа кѳй номинацияһы ѳсѳн кѳрәш алып барырға хоҡуҡлы. Әгәр икеһендә лә үҙен һәләтле итеп таныта ала икән, был еңеүгә күберәк мѳмкинлек бирә.\nКесе, йәғни 16 йәшкә тиклемгеләр араһында бер генә тур уҙғарыла. Улар үҙҙәре һайлап алған башҡорт халыҡ йырын микрофонһыҙ һәм музыкаль оҙатыуһыҙ йырларға тейеш. Шулай уҡ урындағы фольклорҙы (йола йырҙары, шаян йыр, таҡмаҡ, ҡобайыр, бә-йет, мѳнәжәт, һамаҡ) белеүе мѳһим. Оло тѳркѳмдәгеләргә иһә ике турҙы үтеү зарур. Тәүгеһендә микрофонһыҙ һәм музыкаль оҙатыуһыҙ «Урал», «Сибай», «Буранбай», «Ильяс», «Баяс», «Эскадрон», «Абдрахман», «Сәлимәкәй», «Ғилмияза»,«Зѳлхизә», «Тәфтиләү», «Таштуғай», «Ашҡаҙар», «Ҡолой кантон», «Ғүмәров», «Ҡаһым түрә» йырҙарын башҡара алыуы мотлаҡ. Шулай уҡ бәйгесенән 1812 йылғы Ватан һуғышына арналған оҙон кѳйҙәрҙе белеүҙе талап итәсәктәр. Икенсе турҙа йәнә микрофонһыҙ, музыкаль оҙатыуһыҙ «Әрме», «Бейеш», «Илсе Ғайса», «Йәмәлекәй тауы», «Һандуғас», «Томан», «Шәүрә», «Шафиҡ», «Хисам», «Һаҡмар», «Илсе Урал», «Һары ла сәс», «Арғужа», «Кѳйѳлдѳ», «Тѳйәләҫ», «Уйыл» йырҙарын йырлау зарур. Йәнә урындағы фольклорҙан оҙон кѳй ишеттереү кәрәк буласаҡ.\nҠыҫҡа кѳй номинацияһында кѳс һынашыусыларға эпос-ҡобайырҙарҙан ѳҙѳктәрҙе йырлап ишеттереү, һамаҡ, мѳнәжәт, бәйет, таҡмаҡ, йола, мәжлес йырҙарын, шаян йырҙарҙы һәм башҡаларҙы кѳйләүҙән тыш, уның тарихын яҡшы белеү талап итеп ҡуйыла.\nБалалар, үҙешмәкәрҙәр, профессионалдар араһында призлы урындар билдәләнеп, уларға диплом һәм бүләктәр тапшырыла. Шулай уҡ бер Гран-при билдәләнәсәк. Тѳп урын яулаусыға бағыусы «Башҡорт баҡыры» йәмғиәтенән ВАЗ-2107 автомобиле тапшырыласаҡ.


Стәрлетамаҡта республиканың Йәштәр палатаһы һәм ҡаланың Йәштәр советы ағзалары осрашты\n29 Март 2012, 16:21\nСтәрлетамаҡта үткән кәңәшмәлә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзалары менән ҡала округы Советы ҡарамағындағы Йәштәр советы вәкилдәре ҡатнашты.\nСарала ҡатнашыусылар эшкә урынлашыу, белем биреү сифаты, белгестәр етешмәү, төбәктең экологик торошо, наркоманияны иҫкәртеү кеүек йәштәр өсөн актуаль мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Шулай уҡ улар алдағы йылға бурыстар билдәләне, хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен ҡараны.\nСтәрлетамаҡтың йәштәр хәрәкәте активистары төбәктә йәштәр эшҡыуарлығын үҫтереү буйынса тәжрибә уртаҡлашты. «Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар – үҫеш территорияһы» республика мәғариф форумын үткәреү идеяһы Йәштәр палатаһы ағзалары менән юғары баһаланды. Конференцияла ҡатнашыуға тәжрибәле эксперттарҙы йәлеп итеү планлаштырыла, улар төбәк кимәлендә эшҡыуарлыҡ үҙенсәлектәре тураһында һөйләйәсәк.\nКәңәшмәлә ҡалала волонтерлыҡ хәрәкәтен үҫтереүгә айырыуса иғтибар бүленде. Йәш парламентарийҙар Стәрлетамаҡ волонтерҙарына Башҡорт дәүләт медицина университетының Волонтерҙар әҙерләү үҙәге ағзалары менән осрашыу ойоштороуҙа ярҙамын тәҡдим итте.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһының Йәштәр советы ағзаларында нормалар һәм закондар сығарыу эшмәкәрлеге һәм уны урындарҙа тормошҡа ашырыу мөмкинлектәре ҡыҙыҡһыныу уятты. Республиканың Йәштәр палатаһы рәйесе Николай Самойленко закон проекттарын ҡабул итеү механизмы һәм ғәмәлдәге ҡануниәткә үҙгәрештәр индереү мөмкинлеге тураһында һөйләне.\nТеги:бр дәүләт йыйылышындайәштәр сәйәсәте


Өфөнөң Орджоникидзе районын Марат Ғәлиуллин етәкләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң Орджоникидзе районын Марат Ғәлиуллин етәкләне\n17:44, 28 мая 2014 Сәйәсәт\nМарат Ғәлиуллин БР Өфө ҡалаһы ҡала округының Орджоникидзе районы хакимиәтен етәкләне. Район башлығының элекке эш урыны – Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары.\nҠала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов районды 15 йыл дауамында етәкләгән Мәхмүт Бикбулатовҡа рәхмәтен белдерҙе. Баш ҡала мэры был йылдарҙа райондағы ыңғай үҙгәрештәрҙе билдәләне.\nИрек Ялаловтың әйтеүе буйынса, алдағы йылдарҙа районда бер нисә эре проектты тормошҡа ашырыу, социаль һәм транспорт инфраструктураһын яҡшыртыу һәм киңәйтеү планлаштырыла. Был яуаплы мәсьәләләрҙе Марат Ғәлиуллин етәкселегендәге бөтә коллективҡа хәл итергә тура киләсәк.\nТеги: кадрҙарҙы күсереп ҡуйыу


29 Март 2019, 15:07\n“Тылсымлы һандыҡ” рубрикаһында балаларҙы бик матур бүләк көтөп торған. Миләүшә Рамазан ҡыҙы, һандыҡты асып, уҡыусыларға “Аҡбуҙат” журналына яҙылған квитанция тотторҙо.\n“Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы” төбәк-ара конкурсында Стәрлетамаҡ ҡалаһы Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназия уҡытыусыһы Ғирфанова Миләүшә Рамазан ҡыҙы Өфө ҡалаһының 18-се урта мәктәбендә асыҡ дәрес күрһәтте. Дәрес “Аҡбуҙат” журналының рубрикалары буйлап сәйәхәт формаһында ойошторолдо. 4-се класс уҡыусылары өсөн ул бик уңышлы уйланылған ине.\n“Башҡорт телендә һөйләшәм” рубрикаһында тел шымартыу күнекмәләре эшләһәләр, “Тәбиғәт – изге йортобоҙ” рубрикаһында Гөлфиә Юнысованың әҫәре буйынса фекер алыштылар. Яңы темаға ҡағылышлы һорауҙар уҡыусылар менән бергә сиселде. Балалар рәнйетелгән муйыл ағасын һаҡлап ҡалыу өсөн үҙ тәҡдимдәрен әйтте, тирә-яҡ мөхитте ҡурсалау буйынса ҡараштарын еткерҙе.\n“Бәпембә” рубрикаһында, төркөмдәргә бүленеп, ижади эштәр башҡарҙылар. Уҡыусыларҙың фекерләү ҡеүәһенә, сағыу артислыҡ һәләтенә һоҡланып, был класта Беләрмәндәр, Үҫәрмәндәр, Һөнәрмәндәр уҡый икән тип шатландыҡ.\n“Тылсымлы һандыҡ” рубрикаһында балаларҙы бик матур бүләк көтөп торған. Миләүшә Рамазан ҡыҙы, һандыҡты асып, уҡыусыларға “Аҡбуҙат” журналына яҙылған квитанция тотторҙо. Барыһы ла бындай ҙур бүләктән сикһеҙ ҡыуаныс кисерҙе.\nСәйәхәт формаһында ойошторолған дәрес бер тында үтеп китте. Балаларҙың “Аҡбуҙат”тың рубрикалары менән яҡындан танышыуы журналға ҡыҙыҡһыныу тойғоһон арттырҙы.\nЖәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназияның башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.


Башҡортостанда "Үҫеш нөктәһе" мәғариф үҙәктәре асыла\n25 Ноябрь , 12:51\n24 ноябрҙә проекттың беренсе резиденцияһы Күмертауҙа үҙ эшен башланы. Яҡындағы өс аҙна эсендә ошондай уҡ ун дүрт майҙан республиканың ете ҡалаһында һәм Өфөнөң ете районында асыласаҡ. Улар иҫәбендә Стәрлетамаҡ, Салауат, Нефтекамск, Октябрьский, Сибай, Межгорье һәм Ағиҙел.\nБашҡортостан ҡалаларында "Мәғариф" милли проектын тормошҡа ашырыуға ярашлы "Үҫеш нөктәһе" мәғариф үҙәктәре асыла.\nБындай үҙәктәр асылыу уҡыусылар өсөн заманса технологиялар менән эш итергә өйрәнеү мөмкинлеге бирә. "Үҫеш нөктәһе" үҙәге өсөн төҙөкләндерелгән физика, химия, биология буйынса уҡыу ҡорамалдары комплекттары булған кабинеттар эшләй, цифрлы лабораториялар, лаборатор эштәр, тәжрибә үткәреү өсөн ҡорамалдар, ноутбуктар, механика, робототехника буйынса йыйылмалар һәм башҡалар булдырылған. Балалар квадрокоптерҙар менән идара итә, 3D принтерҙары менән эшләй, фотостудияларҙа шөғөлләнә. Былар барыһы ла уҡыусыларҙы тырышып уҡыуға дәртләндерә, уҡытыусыларҙы белем биреүгә илһамландыра.\n2024 йылға тиклем Башҡортостанда 800-гә яҡын "Үҫеш нөктәһе" үҙәге асыу планлаштырыла.


Һаҡмарҙан өлгө алып | Новости Башкортостана\nҺаҡмарҙан өлгө алып\n22.05.2017 в 19:19 \_\_ Общество \_\_ 326\nИнйәр буйында йәшәүселәр экологик өмәгә сыға. Июнь башында “Таҙа һыуға - таҙа яр” акцияһы үтәсәк. Белорет районы Инйәр ҡасабаһы халҡы йылға ярҙарын таҙартыуға тотона. Оло һәм Кесе Инйәр йылғалары тап Инйәр ҡасабаһы янында ҡушыла. Яңыраҡ Әбйәлил, Баймаҡ, Йылайыр һәм Хәйбулла райондары Һаҡмар буйын таҙартыу акцияһын башланы.


Башҡортостанда БДИ үткәреүгә контроллек итеү буйынса ведомство-ара комиссия булдырыласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n18:17, 5 августа 2011 Йәмғиәт\nЙома, 5 августа, юғары уҡыу йорттары беренсе курсҡа ҡабул итеү тураһында бойороҡтар сығарҙы, быға ҡарамаҫтан БДИ темаһы әле булһа актуаль. Быйылғы Берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләрен бөтә кимәлдәрҙә лә тикшереү дауам итә. Фекерҙәр, алдан көтөлгәнсә, бер-береһенә ҡаршы килә.\nБөгөн Республика йортонда үткән видеоселектор кәңәшмәһендә Башҡортостанда асыҡланған БДИ барышындағы тәртип боҙоуҙар һәм уның ғәҙел үтеүен тәьмин итеү хаҡында һүҙ барҙы. Кәңәшмәлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, БР мәғариф министры Әлфис Ғаязов, юғары уҡыу йорттары ректорҙары, ҡала һәм райондарҙың мәғариф бүлеге етәкселәре ҡатнашты.\n— Яңыраҡ Башҡортостанда Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе Любовь Голубева булды. БДИ һөҙөмтәләренең бөтә предметтар буйынса ла тотороҡло юғары булыу сәбәптәрен асыҡларға тырышыу уның бында килеүенең бер маҡсаты булды, — тип иҫкә төшөрҙә Рөстәм Хәмитов. – 2011 йылда республикала уртаса Рәсәйҙәге менән сағыштырмаса БДИ буйынса уртаса балл 11 предметтан алты балдан ашыуға күтәрелгән. Балтас, Йәрмәкәй, Илеш, Кушнаренко, Саҡмағош, Шишмә райондарында һәм Ағиҙел ҡалаһында уртаса балл республика кимәлендәгенән күпкә, 7-13 балға, артҡан. Был муниципалитеттар бындай юғары һөҙөмтәләрҙе беренсе йыл ғына күрһәтмәй. Ләкин беҙгә киләһене асыҡларға кәрәк – был ысынында ла белемдең юғары кимәлеме, әллә билдәләрҙең ғәҙел булмауымы.\nБыйыл 100 балл йыйыусылар һаны (24) былтырғыға ҡарағанда өс кешегә кәмерәк булһа ла, 81-ҙән алып 90 балға тиклем йыйыусы уҡыусылар һаны күпкә артҡан.\nАсыҡланған БДИ барышындағы тәртип боҙоуҙарға Президент айырыуса иғтибарын йүнәлтте.\nИрекле күҙәтеүселәр эше хаҡында ла һүҙ сыҡты. Президент иҫәпләүенсә, «БДИ барышына контроллек итеү системаһы мөмкинлектәре менән беҙ тулыһынса ҡулланмайбыҙ».\nБыйыл ирекле күҙәтеүсе сифатында 684 кеше аккредитация үткән, былтырғыға ҡарағанда был өс тапҡырға күберәк. Ләкин, Президент әйтеүенсә, бер тәртип боҙоуҙы ла улар асыҡламаған.\nАлда әйтеп үтелгән мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағында ведомство-ара комиссия булдырыласаҡ, тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.\nРеспубликала БДИ процедураһын камиллаштырыу буйынса бер нисә йүнәлеш хаҡында мәғариф министры Әлфис Ғаязов та әйтте. Процесстың әхлаҡи яғын ул иң мөһиме тип атаны.\nРеспублика юғары уҡыу йорттарының Ректорҙар советы рәйесе Морат Ғөзәйеров ирекле күҙәтеүселәр итеп вуз уҡытыусыларын йәлеп итергә кәрәк, тип иҫәпләй. Бынан тыш, уның фекеренсә, БДИ үткәргәндә юғары уҡыу йорттары аудиторияларын файҙаланырға кәрәк.\nКәңәшмә аҙағында тәртип боҙоусыларға ҡарата эштән бушатыуҙы ла күҙ уңында тотҡан ҡаты яза буласаҡ, тип билдәләнде.\n— Тәртип боҙоусылар административ ҡына түгел, енәйәт яуаплылығына ла тарттырыласаҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Зөһрә Рәхмәтуллина.\nТеги: мәғариф, кәңәшмә, БР Президенты


Республикала ял көндәрендә дүрт кеше батып үлгән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nРеспубликала ял көндәрендә дүрт кеше батып үлгән\n12:31, 19 августа 2013 Хәл-ваҡиғалар\nҮткән ял көндәрендә республикала һыуҙа дүрт бәхетһеҙ осраҡ теркәлгән. Батып үлгәндәрҙең барыһы ла иҫерек килеш һыу инеү өсөн тәғәйенләнмәгән урындарҙа һыу ингән, тип хәбәр иттеләр Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан.\nӨфөлә йөҙә белмәгән 17 йәшлек ҡыҙ батып үлгән. Архангел районының Казанка ауылынан 29 йәшлек ҡыҙ Инйәр йылғаһы аша йөҙөп сығырға ниәтләгән. Шулай уҡ 29 йәшлек Илеш районы егете дуҫтары менән ял иткәндә күлдә батып үлгән. Әбйәлил районынан 56 йәшлек ир ҡатыны менән Яҡтыкүлдә ял иткәндә абайламай ярҙан һыуға ҡолап төшкән.\nТеги: ғәҙәттән тыш хәлдәр


Республика башлығы бөгөн халыҡты ҡабул итте - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспублика башлығы бөгөн халыҡты ҡабул итте\n21 апреля 2017 — 15:51 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика башлығы бөгөн халыҡты ҡабул итте.\nӨлкәндәр, балалар һәм мөмкинлеге сикле кешеләрҙең именлеген хәстәрләү ил бурысы. Әүҙем граждандар ошо проблемаларҙы асыҡлап уларҙы хәл итеү сараһын үтенеп Респулика башлығына мөрәжәғәт итә. Бөгөн Рөстәм Хәмитов Президент Путиндың ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар менән осрашыу үткәрҙе. Хеҙмәт ветераны, Ҡариҙел районы ветерандар советы рәйесе Ринат Абзаловты урындағы халыҡты социаль яҡлау үҙәген бөтөрөп уның бурыстарын дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеүсе күп яҡлы үҙәк ҡарамағына тапшырыу ҡарары борсой. Район халҡы ризаһыҙлығын ул төбәк етәксеһенә еткерә. Рөстәм Зәки улы менән осрашыу ҡәнәғәтлек тойғоһо ҡалдырған. Мәсьәләнең ыңғай хәл ителеренә ныҡлы ышаныс бар. Өфө районы Шамонино ауылында табип амбулаторияһы эшен яйға һалыу мәсьәләһе лә яҡын арала хәл ителер. Ике бала атаһы, ошо ауылда йәшәгән Азамат Хәйбуллин республика башлығы менән әңгәмәнән һуң ошондай өмөт менән ҡайта.


Баш ҡала халҡы Өфөнөң күп ҡатлы йорттарына ҡарағанда ҡала ситендәге өйҙәргә өҫтөнлөк бирә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡала халҡы Өфөнөң күп ҡатлы йорттарына ҡарағанда ҡала ситендәге өйҙәргә өҫтөнлөк бирә\n15:48, 18 марта 2014 Йәмғиәт\nӨфө халҡының йәмәғәт фекерен алыу һөҙөмтәләре күрһәтеүенсә, үткән йылдарҙағы мәғлүмәттәр менән сағыштырмаса ҡала ситендәге торлаҡҡа ихтыяж тотороҡло үҫешә – 2008 йылда 47 проценттан алып 2013 йылда 56,5 процентҡа тиклем. Бындай мәғлүмәттәрҙе Өфө хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика идаралығы начальнигы Аскар Фазлыев 18 мартта үткән матбуғат конференцияһында килтерә.\nҠала ситендә йорт һатып алырға әҙер 56,5 процент теләүсе торлаҡ сифатында танхаусты ҡарай, ә 37,7 проценты бындай торлаҡ тибын үҙе өсөн яраҡһыҙ тип иҫәпләй.\nДөйөм алғанда торлаҡ тәьминәтлеге менән хәл, һорау алған өфөлөләрҙең фекеренсә, 2013 йылда 2012 йыл менән сағыштырмаса күпкә үҙгәрмәгән, әммә ул биш йыл элеккегә ҡарағанда күпмегәлер яҡшыраҡ. 2008 йылда респонденттарҙың 33 проценты ҡалала торлаҡ тәьминәтлеге менән хәлде ыңғай баһаланы, ә ағымдағы йылда – 44 процент.\nҺорау алғандарҙың сиреге тиерлек Өфөлә торлаҡ алырға теләр ине. Уларҙың яртыһы эконом-класс торлағы алыу мөмкинлеген ҡарарға әҙер. Потенциал һатып алыусыларҙың яртыһы тиерлек фатирҙы беренсел торлаҡ баҙарында йәки төҙөлөш стадияһында (тейешенсә, 33 һәм 13 процент) һатып алыуҙы үҙ итә.\nӨфө халҡы фекеренсә, ҡала Дим һәм Ағиҙел аръяғы, Затон-Дим (31 процент һәм 30 процент) яғына үҫешергә тейеш. Был йүнәлештәрҙә яңы биҫтәләр төҙөлөшө перспективалы тип иҫәпләнә. Респонденттарҙың 22 проценты ҡала Ҡариҙел аръяғы (Нагаево, Дорогино) яғына үҫешергә тейеш тип иҫәпләй.\nТеги: өфө хакимиәте,матбуғат конференцияһы,һорау алыу,торлаҡ


Төбәктә шартлы мал башына иҫәптә 30-ҙан ашыу центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктә шартлы мал башына иҫәптә 30-ҙан ашыу центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән\n15:40, 29 октября 2014 Иҡтисад\nӨФӨ, 2014 йыл, 29 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлиә Антипина/.\nБашҡортостандың туғыҙ районы аграрийҙары мал башына иҫәптә 30 һәм унан артығыраҡ центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләгән. Мал аҙығы туплау буйынса Яңауыл районы лидерлыҡ итә, унда 36,5-шар центнер мал аҙығы берәмеге тупланған. Артабан 34,4 центнер һөҙөмтәһе менән Саҡмағош районы килә; Краснокама районы 32,2-шәр центнер әҙерләгән. Тәтешле һәм Ҡырмыҫҡалы райондары 32-шәр, Федоровка – 31,1; Хәйбулла — 30,9; Архангель райондары 30,4-шәр центнер мал аҙығы берәмеге туплаған. Лидерҙар исемлеген Нуриман районы йомғаҡлай, уның запастары 30-шар центнер мал аҙығы берәмеге тәшкил итә.\nРеспублика буйынса шартлы мал башына иҫәптә 26,5-шәр центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән, тип хәбәр итә БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте.


Өфөлә журналистар йылдағыса Матбуғат балына йыйыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n14:02, 19 ноября 2018 Мәҙәниәт\nӨфөлә журналистар йылдағыса Матбуғат балына йыйыла Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n21 декабрҙә Өфөләге Конгресс-холда йылдағыса Матбуғат балы ойошторола. Йола буйынса, унда Башҡортостандың киң мәғлүмәт саралары журналистары бүләкләнә.\nБыйыл сара Башҡортостандың 2019 йылда билдәләнергә тейешле 100 йыллығын байрам итеүгә арнала, тип хәбәр итте Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының баш белгес-эксперты Нилә Ғәйнетдинова.\nЯңы йыл алдынан уҙғарылған сарала ҡатнашыуға федераль, республика һәм район киң мәғлүмәт саралары, корпоратив баҫмаларҙың вәкилдәре, министрлыҡтар һәм ведомстволар, алдынғы предприятиелар һәм компанияларҙың матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре саҡырыла.\nНоминациялар буйынса еңеүгә кандидаттар күрһәтеү принцибы быйыл да һаҡлана. «Иҡтисад һәм финанс», «Сәйәсәт һәм йәмғиәт», «Мәҙәниәт һәм сәнғәт», «Социаль яҡлау», «Мәғариф», «Спорт һәм йәштәр сәйәсәте», «Һаулыҡ», «Экология», «Сәнәғәт һәм инвестициялар», «Тыуған төйәк» номинацияларына дәғүәселәрҙе — республиканың профилле министрлыҡтары һәм ведомстволары етәкселәре һәм матбуғат хеҙмәттәре, ә «Йыл журналисы» исеменә номинанттарҙы республиканың киң мәғлүмәт саралары үҙ хеҙмәткәрҙәре араһынан тәҡдим итә.\nЕңеүселәр 21 декабрҙә билдәле була.\nТеги: киң мәғлүмәт саралары, матбуғат балы


Аҡмулланың аҡ һүҙе аманат булып килде » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Аҡмулланың аҡ һүҙе аманат булып килде\n19.12.2014 Аҡмулланың аҡ һүҙе аманат булып килде\nҺәр ижадсы үҙенең һүҙе менән халыҡ күңеленә яҡшылыҡ һәм яманлыҡ орлоҡтары сәсә. Ә кеше ҡайһы орлоҡҡа күберәк тәрбиә бирә, һыу ҡоя, шуныһы күберәк емеш бирә, ти. Яманлыҡ орлоғон сәсеүсе шәхестәрҙең исемдәре быуаттар аша онотола барһа ла, яҡшылыҡҡа әйҙәүселәрҙе халыҡ хәтере онотмай.\nҮҙенең ижады, һәр һүҙе менән тыуған халҡын белемгә, иманға, яҡтылыҡҡа әйҙәгән мәғрифәтсе, шағир, сәсән Мифтахетдин Аҡмулланың тыуыуына 183 йыл тулыу айҡанлы 12 – 13 декабрҙә Миәкә ерендә “Аҡмулла нәсихәттәре” республика фольклор байрамы үтте. Үҙ шәхесе менән ғорурланған төбәк байрамдың юғары кимәлдә үтеүе өсөн байтаҡ көс түккән. Төрлө төбәктәрҙән килгән ҡунаҡтарға миәкәләрҙең мәҙәни хәлен генә түгел, ә көнкүрешен, халыҡ кәсептәрен күрһәтеү, ошо ерлектә етештерелгән тауарҙарҙы ла рекламалау маҡсатында “Күҙ теймәһен ҡулыңа” күргәҙмәһе ойошторолғайны. Район мәҙәниәт йортоноң фойеһында дебет шәлдәр, сигелгән алъяпҡыстар, талдан үрелгән кәрзиндәр, мурҙалар, семәрләп яһалған һандыҡтар күҙҙең яуын алып, үҙенә саҡырып тора ине. Ә инде төбәктең даны булған аҫалы балаҫтар янынан ике көн буйы кеше өҙөлмәне.\nБайрамды тәбрикләргә Аҡмулланың ижадын тергеҙеүгә һәм өйрәнеүгә күп көс түккән ғалимдар, БР Яҙыусылар союзы ағзалары, республика журналистары, шәхес исемендәге юғары награда лауреаттары, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты вәкилдәре, сәсәндәр, уҡытыусылар йыйылды.\nЙәш быуынды тәрбиәләүҙә, милли асылыбыҙҙы пропагандалауҙа әүҙем эшләгән “Ағинәйҙәр ҡоро” ҙур роль уйнай. Һәр районда, хәҙер инде һәр ауылда төҙөлгән был ойошманың әһәмиәте бик ҙур. Күп осраҡта йәмәғәт эштәренең башлаусыһы, ойоштороусыһы, әйҙәүсеһе, тәжрибә менән аҡылдың тупланмаһы булған, халыҡ мәктәбе исемен алған ҡор Миәкә ерендә лә әүҙем эшләй. Сираттағы йыйылыш та “Аҡмулла нәсихәттәре” сиктәрендә үтте. Унда оло быуын вәкилдәре халыҡ ижадын өйрәнеү, сәсәндәр мәктәбен тергеҙеү, Мифтахетдин Аҡмулланың тормошо һәм ижады, уның әҙәби мираҫының Башҡортостан мәҙәниәтендәге урыны һәм роле тураһында фекер алышты.\nБер нисә сараны үҙ эсенә алған байрамдың төп биҙәге “Сәсәндәр бәйгеһе” булды. Әбйәлил, Белорет, Бишбүләк, Ейәнсура, Миәкә, Ҡырмыҫҡалы, Салауат һәм Өфө райондарынан килгән утыҙға яҡын һүҙ оҫтаһы сәсәнлектә көс һынашты. Улар араһында Миәкәнең төрлө мәктәптәренән килгән уҡыусыларҙың күп булыуы шатландырҙы. Балаларҙы әҙерләп сәхнәгә сығарған һәр уҡытыусыға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының Маҡтау ҡағыҙы һәм “Остаз” номинацияһы бирелде. Ғөмүмән, миәкәләргә: “Афарин!”– тип кенә әйтергә ҡала. Аҡмулланың вариҫтары булараҡ, балалар ҙа, ололар ҙа, һәр милләт вәкиле лә шиғриәткә ғашиҡ бында. Һәр береһе бөйөк шәхескә арналған шиғырҙары менән ҡыуандырҙы, үҙҙәре ижад иткән ҡобайырҙарҙы әйтте. Аҡмулла ижады ла ситтә ҡалманы, конкурсанттар, береһенән-береһе уҙҙырып, шағирҙың әҫәрҙәрен бәйән итте, нәсихәттәрен уҡыны. Бәйгенең икенсе туры “Әйтеш” – сәсәнде сәсән иткән, телдең йорлоғон, аҡылдың тәрәнлеген күрһәткән конкурс. Был осраҡта хатта юғалып ҡалыусылар ҙа булды. Әммә телгә бай, һәр осраҡта үҙ фекере булғандар был һынауҙы ла лайыҡлы үтте.\nСарала балаларҙың күп булыуы шатландырһа, йәштәрҙең булмауы бер аҙ кәйефте ҡырҙы. Райондарҙан килгән ағинәйҙәр, аҡһаҡалдар киләсәктә үҙҙәренә алмаш тәрбиәләрҙәр, быуындан-быуынға тапшырылған аманатты юғалтмайынса, үҙҙәренең һүҙ байлығын, мираҫын йәш быуынға өйрәтер, тигән ышаныс бар. Фольклор ансамблдәрҙә шөғөлләнгән, ваҡытлы матбуғат биттәрендә ҡобайырҙары менән сығыш яһаған йәштәребеҙ, аллаға шөкөр, бар. Бары тик уларға дөрөҫ юл күрһәтергә, ошондай сараларға саҡырып, сәсәнлектең әһәмиәтен, ҡеүәтен аңлатырға кәрәк.\nФилология фәндәре докторы, профессор Әхмәт Сөләймәнов етәкселегендәге жюри ағзалары сәсәндәрҙең сығышын баһалап ҡына ҡалманы, улар өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәреп, киләсәктә сығыш яһау өсөн һәр конкурсантҡа дөрөҫ йүнәлеш күрһәтте. “Һүҙҙең бәҫен төшөрмәйенсә, киреһенсә, баһаһын арттырыу – сәсәндәрҙең төп бурысы. Һәр әйткән һүҙгә иғтибарлы булһағыҙ ине. Халыҡ ижадын, йолаларын төплө өйрәнегеҙ”, – тип үҙ фекерен еткерҙе билдәле фольклор белгесе. Жюри ағзаһы, “Шоңҡар” журналының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин ижадсыларҙың образдары, һүрәтләү алымдары һай булыуын белдерһә, Республика халыҡ ижады үҙәгенең фольклор буйынса баш белгесе Гөлгөнә Баймырҙина ижади темаларҙың бер төрлө булыуын тәнҡитләне. Бөтә тәнҡит һүҙҙәрен, тәҡдимдәрҙе иҫәпкә алып, драматург, Аҡмулла исемендәге премия лауреаты Сәрүәр Сурина сәсәнлеккә дәғүә итеүселәргә үҙ-үҙҙәренә юғары талаптар ҡуйырға, хаталар өҫтөндә эшләргә тәҡдим итте.\nСәсәндәрҙең быға тиклем ойошторолған төрлө йыйындарында, бәйгеләрендә еңеүҙәре менән дан ҡаҙанған Әбйәлил районы сәсәниәләрендә “Аҡмулла нәсихәттәре”ндә ярыш сәме уятырлыҡ, еңеүгә дәғүә итерлек Салауат батыр төйәгенән килгән сәсәндәрҙең барлығы асыҡланды. Жюри ағзалары бик оҙаҡ бәхәсләшкәндән һуң тәүге урындарҙы ошо ике район вәкилдәренә тапшырырға ҡарар итте. Бәйге еңеүселәре тип Әбйәлил сәсәниәһе Хәнифә Әбүбәкирова менән Салауат районы уҙаманы Сафуан Сәйетғәлин табылды. Икенсе урынды ла ошо уҡ райондарҙан килгән Вәсилә Садиҡова менән Флорис Ғайсин бүлеште. Ә өсөнсө урын сағыштырмаса йәш быуын вәкилдәре – Өфө районынан Мансур Ҡаҙаҡаев, Миәкәнән Миңзилә Билалова һәм Бишбүләктән Рәүилә Дәүләтоваға тапшырылды.\n“Аҡмулла нәсихәттәре” байрамының төп бүләге – 1989 йылда район хакимиәте булдырған Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия быйыл да үҙенең хужаһын тапты. Шәхестең ижадын өйрәнеүҙә, мәңгеләштереүҙә һәм пропагандалауҙағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн Башҡорт дәүләт педагогия университеты профессоры Әхмәт Хажмөхәмәт улы Дәүләтҡоловҡа тапшырылды.\nБайрамды Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Миәкә районы хакимиәте менән берлектә яңыраҡ ҡына ойошторолған “Урал батыр” сәсәндәр үҙәге ойошторҙо. Республика халыҡ ижады үҙәге директоры урынбаҫары Нәфисә Тулыбаева, үҙәк эшенә ҙур өмөттәр бағалап, киләсәктә сәсәнлеккә, һүҙ оҫталарына иғтибар артыр, тип күҙалланы.\n26.05.2019 - Әҙәбиәт "Тыума ғынам..."\n21.05.2019 - Әҙәбиәт Үәт, ҡыҙыҡ! (17.05.2019)\n19.05.2019 - Әҙәбиәт Егетлеккә юл (Хикәйә)\n16.05.2019 - Әҙәбиәт Үәт, ҡыҙыҡ! (10.05.2019)\n11.05.2019 - Әҙәбиәт Алдаҡсы донъя\n07.05.2019 - Әҙәбиәт Үәт, ҡыҙыҡ! (3.05.2019)\n27.04.2019 - Әҙәбиәт ЙӘШЛЕКТӘГЕ ҺӨЙӨҮ ДОҒАҺЫ\n24.04.2019 - Әҙәбиәт Үәт, ҡыҙыҡ! (19.04.2019)


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - РУСЛАН ЯМАНБАЕВ – СПОРТТАҒЫ ХАЗИНАЛАРҘЫҢ БЕРЕҺЕ УЛ - 2017 - Мәҡәләләр\nРУСЛАН ЯМАНБАЕВ – СПОРТТАҒЫ ХАЗИНАЛАРҘЫҢ БЕРЕҺЕ УЛ\nХәтерегеҙҙәлер, 2016 йылдың апрелендә үҙенә "Башҡорт" тигән ҡушамат алған, һуғыш самбоһы буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы исеменә лайыҡ булған Венер Ғәлиев Өфөлә үткән ҡатнаш алыш төрҙәре (ММА) турнирында әрмән көрәшсеһен еңгәйне. Ана шул көндө, тап шул турнирҙа тағы бер милләттәшебеҙҙе, Венер Ғәлиевтың уҡыусыһы Руслан Яманбаевты ла күптәр күҙгә элде. Был көндө Руслан да сағыу алыш күрһәтте, тик тактика яғынан ғына отолоп, дәғүәсеһе Балкизовтан еңелеп ҡуйҙы. Ошо хәлдән һуң 11 ай үттеме, юҡмы, Руслан Виктор Кичигинды, тағы 2 айҙан Рөстәм Капаловты еңде, ә тағы ике айҙан, йәғни ошо йылдың 8 октябрендә Ислам Бегидовты ла техник нокаутҡа "ебәрҙе". Руслан ЯМАНБАЕВтың тиҙ арала еңеүле аҙымдарға күсеүенең сере нимәлә икән? Бәлки, уның еңеүҙәренең сере башҡорт батыры стилендә сығыш яһауындалыр? Түбәндәге материалыбыҙҙа ошо һәм башҡа һорауҙарға Русландың үҙенән яуаптар ишетербеҙ. Әңгәмәбеҙҙә шулай уҡ Өфөләге "U-FIGHT" промоутер компанияһы етәксеһе Рәмил СӘҒИТОВ та ҡатнаша. Рәмил Миңнулла улы үҙ сиратында башҡорт ММА-сыларына ҡағылышлы бик ҡыҙыҡлы фекерҙәре менән уртаҡлашыр.\nТәүге һорау яп-ябай: һеҙ ҡайһы яҡта тыуғанһығыҙ, ҡайҙа уҡығанһығыҙ? Минең уйымса, танышыуҙы ошонан башлаһаҡ, дөрөҫөрәк булыр...\nР. Яманбаев: Мин Дәүләкән ҡалаһында тыуғанмын. 9-сы синыфты тамамлаған йылда 13 кенә йорттан торған, тәбиғи газы ла, һыуы ла булмаған, карталарҙа ла күрһәтелмәгән Шишмә районы Яңы Опто ауылына күстек. 11-се синыфты Яңы Оптонан 7 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан күрше ауыл мәктәбендә тамамланым. Унан М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының физкультура факультетында юғары белем алдым.\nР. Сәғитов: Тыумышым менән Көйөргәҙе районы Ермолаево ҡасабаһынанмын. Бала саҡтан дзюдо менән шөғөлләндем. 16 йәшемдә дзюдо буйынса спорт мастеры нормативын үтәнем. Күмертау педагогия училищеһын тамамланым. 5 йыл Хәрби диңгеҙ флотында, һыу аҫты кәмәһендә хеҙмәт иттем дә, Ырымбурҙағы физкультура институтына уҡырға индем. Уны тамамлағас, Санкт-Петербург физкультура академияһында тренерҙарҙың юғары мәктәбе факультетында белемемде камиллаштырҙым. Академияла Аршавин, Кержаков, Малафеев ише Рәсәйҙең ярты йыйылма командаһын тәшкил иткән билдәле спортсылар менән бергә уҡыным.\nРуслан, ә һеҙ спорт менән ҡасан шөғөлләнә башланығыҙ?\nР. Яманбаев: Бала сағымдан. Күрше ауыл мәктәбенә йәйәү йөрөп уҡығас, еңел атлетиканы бик тиҙ үҙләштерҙем. 3 километрға йүгереү буйынса республика мәктәптәре уҡыусылары араһында бронза миҙал да яуланым мин. Йүгереү менән бергә, футбол менән дә етди шөғөлләндем. Мәктәпте тамамлағас, ике уртала ҡалдым: йә кикбоксёр, йә футболсы булырға тейеш инем. Мин тәүге юлды һайланым. Кикбоксингты мин ысын ир-егеттәр генә шөғөлләнә торған спорт төрө тип ҡабул итәм. Университетта уҡыу менән бер рәттән, БДПУ-ның кикбоксинг тренеры Рәшит Рушан улы Кәримовтың күнекмәләрендә шөғөлләнә, кикбоксинг, бокс буйынса республика, Волга буйы федераль округы турнирҙарында сығыш яһай башланым. Уларҙа еңеү яулаған мәлдәрем дә, призлы урындар алған саҡтарым да булды.\nСтудент йылдарын артта ҡалдырғас, Өфөләге "Ягуар" алыш клубында тай боксы һәм бокс буйынса тренер булып эшкә урынлаштым. Минең бер дәресемде атаҡлы тренер Артур Мөхәмәтдинов күреп ҡалды. Күрҙе лә, миңә үҙенең тәрбиәләнеүселәренә дәрес биреүемде һораны. "Минең самбосылар яҡшы көрәшә, әммә "йоҙроҡтары" көсһөҙөрәк. Һин уларҙың йоҙроҡ менән һуғыу техникаһын "шымарт" әле", - тине.\nШулай итеп, мин ике клубта - "Ягуар"ҙа һәм Өфөнөң Киров районы Эске эштәр бүлеге спорт залында (әйткәндәй, Венер Ғәлиев та заманында ошо залда шөғөлләнгән) тренерлыҡ итә башланым. Самбосылар менән аралаша торғас, үҙем дә был спорт менән ҡыҙыҡһынып киттем.\nЯңы һөнәр өйрәнгән сағыңда барыһы ла шыма ғына бармай бит ғәҙәттә. Мине лә самбосы егеттәр йә күтәреп һуға, йә ҡулымды шаҡара, йә тынымды быуа торғайны. Әлбиттә, күнекмәләр ваҡытында былай еңелеүҙәрем мине сығырымдан сығарһа ла, ниндәйҙер кимәлдә сәмләндерә лә ине.\n2011 йылда Венер Ғәлиев Ҡаҙандың Эске эштәр министрлығы йыйылма командаһында тренерлыҡ иткән осорҙа уның менән Өфөлә күнекмә үтергә, тип, беҙҙең залға ҡатнаш һуғыш алышы йондоҙо Али Баһаутдинов үҙе килеп төштө. Кемдең генә ике батырҙың күнекмәһен күргеһе килмәһен! Миңә был уңайҙан уңыш йылмайҙы - легендар спортсылар әлеге лә баяғы мин күнекмә үткәргән залда шөғөлләнәсәге билдәле булды. Был күнекмәләргә мин дә ҡушылып киттем. Минән башҡа йәшерәк егеттәр ҙә бар ине. Егеттәр менән ҡушарлап алыша, дөйөм физик әҙерлек күнекмәләре эшләй, тоҡтарҙы дөмбәҫләй башланыҡ. Мин бығаса шөғөлләнгән кикбоксингта ла, бокста ла бер раунд 2 минуттан да артмағас, ҡатнаш һуғыш алышсыларының 5-әр минутлыҡ раундтарын "күтәрә" алмай бер булдым. Был хәл мине тағы ла нығыраҡ сәмләндерҙе. Мин тағы, тағы уртаға сыҡтым. Бер мәл тоттом да Венер ағай менән ҡара-ҡаршы тороп көрәшеп ҡарар итеүемде белдерҙем. Миңә үҙемдән көслөрәк кешеләр менән көс һынашыу оҡшай бит. Ә Венер ағай: "Юҡ, был егет миңә бармай", - тигән һымаҡ, миңә ҡул ғына һелтәне. Быны күргән Артур Мөхәмәтдинов: "Бына күрерһең әле, ярты йыл эсендә мин унан ҡәҙимге көрәшсе яһаясаҡмын", - тип әйтеп һалды.\nОшо хәлдән һуң мин кистәрен Артур Рәфис улына күнекмәләргә йөрөй башланым. Шәхси күнекмәләр үткәреүемде лә дауам иттем. Бер аҙҙан алға китеш һиҙелде. Самбосылар менән көрәшә ала башланым. Көндәрҙән бер көндө тренерым миңә ҡатнаш хәрби алыш төрҙәре буйынса Башҡортостан беренселегендә сығыш яһарға тәҡдим итте. Мин риза булдым. Был ярышта мин еңеп сыҡтым. Унан, күп тә үтмәй, Волга буйы федераль округында беренсе урын яулау бәхетенә ирештем. Күптәр минең "ударник" булһам да, 5 алышта ла ауырттырыу һәм тынды быуыу алымы менән еңеүемә аптыраны. Унан һуң Ырымбурҙа үткән Рәсәй чемпионатына киттем, әммә унда мин көткән һөҙөмтә килеп сыҡманы. Ике алыштың береһендә еңеп сыҡтым, береһендә - еңелдем. Өфөгә ҡайтып, бер аҙ хәл алғас, ошонда килгән Венер Ғәлиев менән көрәшеп алдыҡ - күптәнге хыялым тормошҡа ашты! Венер ағай минең менән ҡәнәғәт ҡалды. Ике аҙна самаһы үткәс, тренерым: "Һине Венер Екатеринбургҡа саҡыра, "Fight nights" чемпионаты эсендә уның клубы өсөн сығыш яһауыңды теләй", - тип әйтеп һалды. Венер Зәйнулла улы "Fight nights"-тың эсендә үҙенең командаһын булдырғайны.\nР. Сәғитов: Әйткәндәй, Русланды был ваҡиғаларҙан алдараҡ Кавказда, Нальчик ҡалаһында үткән бер турнирҙа күптәр күреп ҡалғайны. Мәрәйҙәр буйынса еңеүҙе судьялар урындағы спортсыға бирһә лә, залда ултырыусы күп кенә кешеләр, беҙҙең кеүек үк, еңеү Русланға бирелер, тип уйлаған икән. Русландың алышынан һуң күп кенә таныштарым: "Ҡара һин уны, бик ҡыҙыҡлы көрәшсе өлгөрөп еткән бит!" - тип, миңә Руслан тураһында үҙ фекерен еткерергә ашыҡҡайны. Руслан, ысынлап та, еңерлек көрәште, тик судьялар ҙа, тамашасылар ҙа урындағы кешеләр булғанға күрә, еңеү, мәрәйҙәр һаны буйынса, тигән һылтау менән, Русланға бирелмәне. Ул икенсе урынға ҡалды.\nӘйткәндәй, биш минуттан алыш башлана, тигәндә, ринг-анонсер Александр Загорский беҙҙән: "Егетегеҙҙең ҡушаматы ниндәй?" - тип һораны. Шунда уҡ тигәндәй: "Башҡорт мәғдәне" (башкирский самородок) тигән исем уйлап табылды. Ысынлап та, хазина ине ул беҙҙең өсөн. Артур Мөхәмәтдинов хазинаһы!\nОшонан һуң уның Екатеринбург ҡалаһының "Ратиборец" клубы менән контракт төҙөү процесы башланды. Русландың "Ратиборец"ҡа эләгеүенә Башҡортостанда һөнәрмән алышсылар әҙерләүсе мәшһүр тренер Артур Мөхәмәтдинов ныҡ булышлыҡ итте. Руслан менән Венер бик уңышлы хеҙмәттәшлек итә, алыштар ваҡытында йә береһе, йә икенсеһе секундант булып тора. Әйткәндәй, ошо осорҙа Венер уның Башҡортостан менән Свердловск өлкәһе юлдарын йыш тапауына ишаралап, "Күсмән" ("Кочевник") тигән исем тәҡдим итте. Был исем Русланға ла оҡшаны.\nРусланға ситкә күсергә тура килде шул, сөнки бында күнекмә үтеү перспективаһы юҡ. Башҡортостанда ММА, үҙегеҙ беләһегеҙ, ауырыраҡ үҫешә. Екатеринбургта перспектива ла, шарттар ҙа бик шәп.\nР. Яманбаев: Мин дә, Венер ағай ҙа республикала ҡала ала инек, Венер Ғәлиев бында үҙҙәренең Башҡортостандан булыуын һәр ерҙә күрһәтеп йөрөгән әллә күпме шәп егеттәр тәрбиәләй алыр ине. Әле беҙ Башҡортостандан булыуыбыҙҙы әйтә йөрөһәк тә, "Ратиборец" исеменән сығыш яһайбыҙ.\nР. Сәғитов: Ринг-анонсеры Александр Загорский һәр ваҡыт беҙҙең егеттәрҙе: "Башҡортостанда тыуып үҫкән, әлеге көндә "Ратиборец" клубы өсөн сығыш яһаусы Венер Ғәлиев (йә, Руслан Яманбаев)", - тип иғлан итә. Шул саҡ милли кейемдә беҙҙең егеттәр килеп сыға. Был эште егеттәр үҙҙәренең башҡорт булыуҙарын онотмаһын өсөн эшләйбеҙ. Беҙ ситкә сыҡһаҡ, ҙур булмаған төркөм булып көйәрмәндәребеҙ оҙатып йөрөй. Кавказда булһынмы, башҡа ерҙәме - трибуналарҙа башҡорттоң ҡамсат бүреген кейгән егеттәр ултыра. Был атмосфераны беҙ үҙебеҙ булдырабыҙ. Был йәһәттән дуҫыбыҙға, Башҡортостан республикаһының атҡаҙанған артисы Азат Йыһаншинға рәхмәтлебеҙ. Венер менән Руслан кейгән милли кейемде ул бирҙе. Мин гел әйтәм: ҙур спорттан киткән хәлдә, егеттәр ул кейемдәрҙе музейға тапшырырға бурыслы!\nРәмил Миңнулла улы, үҙегеҙҙең промоутерлыҡ эшмәкәрлегегеҙ тураһында ла һөйләп үтһәгеҙ ине.\nР. Сәғитов: 2000 йылдар баштарында ММА үҫешә башлаған ғына ваҡытта беҙ Өфөлә тәүге алыштар ойошторҙоҡ. ММА-сыларҙы, кикбоксерҙарҙы, тай боксы оҫталарын бер майҙанға йыйып, уларҙы ярыштыра торғайныҡ. Тәүҙәрәк 300-400 тамашасыға иҫәпләнгән майҙандарҙа алыштар уҙғарһаҡ, яйлап киңерәктәренә күсерлек ҡеүәткә эйә булдыҡ. Шуға иғтибарҙы йүнәлтке килә: бөгөнгө көндә Рәсәй, донъя кимәлендә киң билдәлелек яулаған күп кенә алышсыларҙың беренсе алыштары тап Өфөлә, беҙ ойошторған ярыштарҙа башланды. Был исемлеккә Александр Шеременконы, Забит Самедовты ("Маугли"), Рәшит Магомедовты (UFC промоутер компанияһында шөғөлләнә), Агоп Тапчанды, Вячеслав Дацикты һ.б. индерергә була. Венер Ғәлиев беренсе алыштарын Ҡаҙағстанда үткән булһа ла, беҙ ҙә оло ғорурлыҡ менән: "12 йыл элек Венер Ғәлиев тәүге алыштарының береһен беҙҙә үткәрҙе", - тибеҙ. Венер Ғәлиевтың Башҡортостандағы тәүге алышы Өфөнөң Спорт һарайында үтте. Был сараны үткәргәндә бер ҡыҙыҡ хәл дә булғайны. Бюджет бәләкәй ине, рекламаға аҡса ла юҡ. Мин тоттом да Спорт һарайына 20х30 метрлыҡ баннер элеп ҡуйҙым. Һөҙөмтәлә, беҙ 5 мең урынлыҡ залға 4 меңгә яҡын кеше йыйҙыҡ. Тағы шуныһы ҡыҙыҡ. Ул мәлдә әле хоккей өсөн тәғәйенләнгән Спорт һарайында хоккейҙан башҡа саралар уҙһа, боҙло залға йылы һауа өрҙөртмәйҙәр ине. Тамашасылар тундар, курткалар, кәпәстәр кейеп ултырһа ла, ҡәнәғәт ҡалды. Венер Ғәлиев билдәле әрмән көрәшсеһе Агоп Тапчанға (әлеге көндә Агоп Сочи ҡалаһының ММА берлеген етәкләй) ҡаршы сығып, уны тәүге минуттарҙа уҡ нокаутҡа оҙатты. Был алыштан һуң Агоп ярты йыл самаһы дауаланды. Ҡыҙыҡлы осрашыу булды был. Әле лә хәтерҙә, зал үрә баҫып алҡышланы. 2016 йылда Венерҙың Степанянды еңгән осрашыуынан кәм булманы был осрашыу ҙа, тип әйтә алам.\nАртабан PROFC ойошмаһының ике турнирын үткәрҙек. Был турнирға Александр Емельяненко, Эльбрус Ниғмәтуллин, Сергей Харитонов килде. Венер ҙа бында бер нисә тапҡыр алышҡа сығып, дәғүәселәрен еңеп, Өфө тамашасыларына бүләк эшләне. "Үҙебеҙҙең башҡорт егеттәренә ярҙам итәйек, уларға матур, сағыу тамашалар үткәрәйек", - тип, концерттар өлкәһендә эшләүсе продюсер Заһир Ҡотлосурин менән берлектә "U-FIGHT" компанияһын барлыҡҡа килтерҙек. Был компания өсөнсө йыл эшләй. Бөйөк еңеүҙең 70 йыллығына ҡарата шәп турнир үткәрҙек. Шоу програмаһы бик көслө булды. Бында ла Сергей Харитонов, Эльбрус Ниғмәтуллиндар килде. Был көндө Венер Сергей Гвоздицкий исемле украин егете менән, ә Руслан - Алан Хугаев исемле осетин егете менән алышты. Венер Харьков егетен нокаутҡа оҙатты, Руслан мәрәйҙәр һаны менән еңде. Венер - Артур Туҡтағолов йырына, ә Руслан МС Баш йырына уртаға килеп сыҡты. Ошо турнирҙан һуң Артур менән Венерҙың: "Әгәр Өфөлә яҡшы сара ойошторорға теләһәгеҙ, Рәмил Сәғитов менән бәйләнешкә сығығыҙ", - тигән һүҙенә нигеҙләнеп, "Fight nights" компанияһы беҙҙең менән берлектә бик ҙур турнир үткәрҙе. Һөҙөмтәне үҙегеҙ күрҙегеҙ: Роберт Юлдашев, артистар, шоу... Беҙҙең арҡала, Заһир Ҡотлосурин арҡаһында... Ул да миңә ярҙам итте.\nУл көндө Руслан дәғүәсеһенән бер башҡа юғарыраҡ ине, ниңәлер, еңелеп ҡуйҙы. Һорауҙар күп, әйҙә, улар үткәндә ҡалһын. Венерҙын Акоп Степанянды нисек еңеүен, унан һуң ниндәй ажиотаж, фурор тыуғанын үҙегеҙ күрҙегеҙ. Венер икенсе раундта еңелеп бара ине, өсөнсө раундҡа сыҡты ла Степанянды "ер менән тигеҙләне". Бер кем бер нәмә аңламай ҙа ҡалды. Зал "шартланы". Ошо хәлдән һуң беҙҙең эштәр тағы ла алғараҡ китте.\nҺеҙҙең офисығыҙ барҙыр?\nР. Сәғитов: Офисыбыҙ бар, алыш төркөмөбөҙ ҙә бар. Ул әле формалашыу осоро кисерә. Артур Мөхәмәтдинов етәкләй уны. Уның көслө генә спортсыларҙан тупланған командаһы ла бар. Әйткәндәй, тиҙҙән, 8 декабрҙә беҙ панкратион буйынса турнир үткәрергә уйлайбыҙ. Рәсәйҙең панкратион федерацияһы Хабаровск ҡалаһында урынлашҡан. Бынан элгәре Хабаровскиҙан Дмитрий Коньковтан: "Мин Рәсәйҙең урта өлөшөндә турнир үткәрергә теләр инем", - тигән тәҡдим килде. Ҡатнашыусылар исемлегенә күҙ һалһаҡ, беҙҙән, Башҡортостандан был турнирҙа 6 кеше ҡатнашасаҡ. Беҙ Артур менән хәүефле аҙымға барырға булдыҡ. Ике ҡатын-ҡыҙ алышы көтөлә. Хабаровскиҙан урындағы йондоҙ, бер тапҡыр ҙа еңелмәгән Айгөл Хәбирова Һамарҙан (уны үҙебеҙҙең "егет", тип әйткәндә лә була) Юлия Куценко менән көс һынашасаҡ. Ҡыҙҙарҙың икеһе лә бик "ҡатмарлы" спортсы. Уларҙың алышы ҡыҙыҡлы булмаҡсы. Тағы бер парҙың береһе - Сибай ҡыҙы, Хәлит Һибәтуллиндың уҡыусыһы Зарина Ғүмәрованың дебюты көтөлә. Уның дәғүәсеһе - Силәбе ҡалаһынан Галина Яҡупова исемле ҡыҙ.\nШуныһы айырым иғтибарға лайыҡ - Башҡортостан данын башҡорттар ғына түгел, татарҙар ҙа, урыҫтар ҙа, дағстанлылар ҙа һәм башҡалар ҙа яҡлаясаҡ. Ә был кисәнең төп алышында Руслан Яманбаев менән Корея республикаһынан килгән Ким Кйонг Пхи билбау өсөн көрәшәсәк. Билбау ныҡ затлы буласаҡ.\nШулай итеп, 8 декабрҙә "Өфө уттары" тарихында тәүге тапҡыр һигеҙ мөйөшлө ситлек, октагон торасаҡ. Октагонды Динар Хәйруллин исемле дуҫымдың фирмаһы биреп торҙо. Әле был ситлек Кавказ республикаларында үткәрелгән турнирҙарҙа ҡулланыла. Ноябрҙә уны Өфөгә килтерәсәкбеҙ, турнирҙан һуң ул беҙҙә ҡаласаҡ. Шуға, башҡорт егеттәренә һәм ҡыҙҙарына, үҙебеҙҙең егеттәр һәм ҡыҙҙар өсөн янып көйәйек, тигән саҡырыу ташлағы килә. Билеттар "ат хаҡы" түгел - осһоҙ ғына. Уларҙы Өфө кассаларында алырға була.\nРуслан, беҙ һеҙҙең Ислам Бегидов менән алышығыҙҙы бик ҡыҙыҡһынып күҙәттек. Һеҙ уны ырғып, тубыҡ менән битенә тибеп, бик оҫта еңдегеҙ. Был алдан әҙерләнгән алым булдымы, әллә алыш ваҡытында планлаштырылдымы?\nР. Яманбаев: План буйынса бөтә 3 раундты ла файҙаланырға иҫәп тота инем. Был юлы тренерҙарым мине психологик яҡтан яҡшы әҙерләне - миңә үҙемде иркен тоторға, күнекмәләге һымаҡ һуғышырға өйрәтте. Мин шулай иттем дә, үҙемдең секунданттарымды ла, дәғүәсемдәрҙе лә ишеттем, матур алыш күрһәттем. Мин алға бара, уға һуға башлаһам, Ислам һәр саҡ аҫҡа эйелә ине. Ошонан сығып, миңә уға бер нисә комбинация удар эшләргә лә, уның башына "осоп ҡунырға" ғына ҡалды. Уның нимә эшләргә теләүен аңлау өсөн миңә раунд ярым ваҡыт кәрәк булды. "Стойка" ла ул ҡалыша ине, мин уға йышыраҡ "сәпәй" инем. Раундты "алыр" өсөн уға минең аяҡтарға үтеп инергә кәрәк ине. Мин быны аңлап ҡалдым. Уның секунданттары ла: "Эшләргә кәрәк!" - тигән һүҙҙе ҡабатланы ла ҡабатланы. Мин уның аҫҡа эйелә биреп, мине сеткаға ҡыҫырыҡларға тырышыуын аңланым. Улай итһә, Ислам Бегидов мине партерға күсерә лә, үҙенә мәрәйҙәр эшләй ала ине. Әммә был план тормошҡа ашып өлгөрмәне. Уның минең аяҡтарға йәбешергә ынтылған ғына сағында, ырғыған килеш, тубығым менән уның битенә тибеп өлгөрҙөм. Бынан тыш, беренсе раунд башланған ғына мәлдә Исламға ябай ғына "тройка" алымы менән һуҡҡайным. Әллә бер йоҙроғом шыялап үттеме - уның уң ҡашы тирәһе ҡанай башланы. Бер аҙҙан ҡан уның күҙенә ағып төштө. Был да дәғүәсемә психологик баҫым яһаны шикелле. Ә алыш барышында минең берәй ерем ҡанаһа, мин, киреһенсә, ҡыҙам ғына. Әйткәндәй, ошо урында Рәмил Миңнулла улының психологик ярҙамын да билдәләп үтке килә: беҙҙең алыштар алдынан ул был турала үҙенең дуҫтарына һөйләй, уларҙы турнирҙы ҡарарға саҡыра. Турнир көнөндә Рәсәйҙең төрлө тарафтарынан әллә күпме кешеләрҙең һиңә уңыштар теләп яҙыуы ныҡ дәртләндерә. Беҙгә милли кейемдәр, дәртле композициялар табып биреүсе кеше лә ул - Рәмил Сәғитов. Рәмил Миңнулла улының минең алыш алдынан була торған сәләмләү сығышыма Заһир Зәйнетдиновты йәлеп итеүе үҙе бер ваҡиға булды. Заһир ҡурайҙа ла, ҡумыҙҙа ла уйнап ебәрә, бейей ҙә, хатта өзләй ҙә бит.\nР. Сәғитов: Эйе. Заһирға мөрәжәғәт итеүем булды, ул Рөстәм Ғиззәтуллин менән бергәләп "Күләгә менән алыш" тип исемләнгән композиция әҙерләп тә ҡуйҙы. Был сығышты күргән Бату Хасиков (әйткәндәй, ул Руслан өсөн янып-көйгән булған икән) алыштан һуң: "Музыкаль оҙатыу елле булды", - тип, үҙ фекерен белдереп китте.\nЕгеттәрҙе психологик яҡтан әҙерләүҙә Венер менән Артур бик оҫта эшләй. Улар был эштә бай тәжрибәгә таянып эш итә. Саралар комплексын ҡуллана: йә ҡатыраҡ итеп әйтә, йә йомшағыраҡ итеп, "һалпы яғына һалам ҡыҫтыра", кәрәк икән, хатта спортсыны "һелкетеп" тә ала.\nУл алыш ваҡытында "Боец-ТВ" телеканалы комментаторҙары Русландың бик тиҙ хәрәкәтләнеүенә иғтибар итте. Был тиклем етеҙлек ни яғы менән яҡшы?\nР. Яманбаев: Был тактик алым булды. Уны миңә, әле Өфөлә саҡта уҡ, Артур Мөхәмәтдинов өйрәтеп ҡуйғайны. "Аяғыңа үтә алмаһындар өсөн етеҙ хәрәкәт ит, дәғүәсеңде албырғат", - тине ул. Тик торған кешенең аяҡтарын тотоп алыуы еңелерәкме, әллә эргәңдә һағыҙаҡ һымаҡ өйөрөлгән кешенеңме - үҙегеҙ беләһегеҙ.\nР. Сәғитов: Ислам Бегидов бөтөнләй икенсе төрлө алыш көткән, ахыры. Ул Русланды партерға күсерергә теләгәндер. Көс яғынан ул Русландан күпкә өҫтөнөрәк. Руслан үҙенең ауырлыҡ категорияһына түгел, ә ҙурыраҡ категорияға сыҡты. Ул бер ваҡытта ла 70 килограмға сыҡҡаны булманы. Уның ғәҙәти ауырлығы - 65 килограмм. Ә Исламдың ауырлығы 80 килограмға яҡын ине. Экранда һеҙгә лә күренгәндер: Руслан төҙ генә, ә Ислам культурист һымаҡ. Тамашасы ла үҙенсәлекле бит. 5 мең кеше ултыра икән, ти, бөтәһе лә тип әйтерлек: "Ислам" да, "Ислам", - тип ҡысҡыра. Бәлки, был да үҙ ролен уйнағандыр, йәғни Русландың ҡанын ҡыҙҙырғандыр.\nРуслан, һеҙ октагонға башҡорт милли кейемендә, башҡорт көй-моңо оҙатыуында килеп сығаһығыҙ. Һеҙҙәге милли кейем шәп продюсер алымымы, әллә етдиерәк мәғәнәгә эйәме?\nР. Яманбаев: Мин үҙемде һәр ваҡыт башҡорт итеп тоям. Беҙҙең командала күпселекте урыҫтар тәшкил итә. Улар - аҡ, Венер Ғәлиев менән мин генә - ике ҡара башҡорт. Беҙ уларҙан холҡобоҙ менән дә, көсөбөҙ, етеҙлегебеҙ, тиҙ фекерләүебеҙ менән дә нисектер айырылып торабыҙ. Венер ағай йыш ҡына: "Башҡортто башҡорт кешеһе генә аңлай инде ул", - тип әйтеп тә ала. Берәй алыш алдынан бүрегемде кейеүем була, миндә аңлатып булмаған тойғолар уяна. Рух тип әйтәйемме, әллә башҡа нәмәме...\nӘңгәмә барышында ошо фекер бер нисә тапҡыр яңғыраны, шуға ла мин уны тап ошо урында әйтеп үтергә булдым. Руслан әйтеүенсә, Башҡортостандың, Өфөнөң бынамын тигән ММА тренеры - Артур Мөхәмәтдиновы бар. Ул: "Әгәр кеше алыш барған залға килгән икән - ул былай ҙа батыр", - тип, унан ысын батыр әүәләргә тотона икән. Тимәк, кадрҙар бар, шарттар ғына кәрәк... Тағы Русландан уның киләсәктә Өфөгә ҡайтыу-ҡайтмауы тураһында ла һорағайным. Ул: "Мотлаҡ ҡайтасаҡмын", - тип яуапланы.\nЯҙылған: 05.12.17 | Ҡаралған: 545


Хәйерсе булыуҙың төп сәбәбе - аңда\n6 Август 2021, 17:03\nИнтернет селтәрендә Наталья Грейстың “Генетик хәйерселектең дүрт сәбәбе” исемле яҙмаһына тап булдым. Авторҙың китабын тотоп уҡып ҡарағаным булмаһа ла, уның ҡанундары тураһында мәҡәләләр быға тиклем дә ҡыҙыҡһыныу уятҡайны. Ул һәр ваҡыт үҙенең уйланыуҙарын, фәлсәфәүи фекерҙәрен тормошта үҙе осратҡан миҫалдар менән дәлилләүе менән иҫтә ҡала. Ни өсөн хәйерселек менән бысраҡлыҡ, сүп-сар һәр ваҡыт бер-береһен оҙатып йөрөүенең дүрт сәбәбен дә төрлө ваҡиға менән иҫбатлай. “Грейс закондары”, бәлки, һеҙҙе лә ҡыҙыҡһындырыр.\nИнтернет селтәрендә Наталья Грейстың “Генетик хәйерселектең дүрт сәбәбе” исемле яҙмаһына тап булдым. Авторҙың китабын тотоп уҡып ҡарағаным булмаһа ла, уның ҡанундары тураһында мәҡәләләр быға тиклем дә ҡыҙыҡһыныу уятҡайны. Ул һәр ваҡыт үҙенең уйланыуҙарын, фәлсәфәүи фекерҙәрен тормошта үҙе осратҡан миҫалдар менән дәлилләүе менән иҫтә ҡала.\nНи өсөн хәйерселек менән бысраҡлыҡ, сүп-сар һәр ваҡыт бер-береһен оҙатып йөрөүенең дүрт сәбәбен дә төрлө ваҡиға менән иҫбатлай. “Грейс закондары”, бәлки, һеҙҙе лә ҡыҙыҡһындырыр.\nБеренсеһе – менталитет\n“Хәйерселеккә илткән сәбәптәрҙең беренсеһе - менталитет, - ти психолог, оратор, бизнес-тренер, яҙыусы Наталья Грейс. -\nБала саҡта класташ ҡыҙыҡайҙың өйөндә ололар күрмәгәндә йыш ҡына диванда һикерҙек. Урыны-урыны менән өҫкә ҡалҡып торған пружиналар, дивандан ҡалҡҡан саң болото беҙҙе ифрат шатландыра ине, - ти ул. - Тик егерме йылдан һуң бала саҡ дуҫыма ингәндә мөйөштә беҙ һикереп уйнаған шул уҡ диванды күреп бик ғәжәпләндем.\nУл бик үҙгәрмәгәйне, әммә мине был юлы өйҙөң шул тиклем ярлы булыуы аптыратты. Эстән генә, яңы диван алыу, бысранып бөткән ултырғыстарҙы, ватылған урынына шоколад тышы йәбештерелгән көҙгөнө алмаштырыу күпмегә төшөр ине икән, тип иҫәпләйем. Әхирәтем менән һөйләшкән арала күңелдән генә түшәмде ағарттым, стенаға яңы обой йәбештерҙем. Себен эҙҙәре ҡалған тәҙрәләрҙе йыуғым, диван аҫтынан тырым-тырағай күренеп ятҡан таяҡтарҙы, ҡатырғаларҙы, ойоҡ менән бәйләнгән гөл һауытын сығарып бәргем килде. “Аҡсалары юҡтыр, бәлки?” - тип уйлайым... Әммә аҡылым бының менән килешмәй һәм арзанға булһа ла, ағас төҫөндәге пленка алып, өҫтәлде йәбештерергә ҡуша. Ҡайҙа ғына ҡараһам да, күҙем боҙоҡ, иҫке, бысраҡ нәмәгә, сүп-сарға төртөлдө.\nШул саҡ, нисек уйлайһың, ни өсөн хәйерселек булған ерҙә һәр ваҡыт бысраҡ, тигән уй ҡалҡты башымда. Әгәр ҙә “һәр ваҡыт”ты ҡайһы берҙә, йыш ҡына тип үҙгәртһәк тә, бер нәмә лә үҙгәрмәй. Бысраҡлыҡ - ул аҡсаһыҙлыҡ күренеше түгел, менталитет. Уйлап ҡарағыҙ: бысраҡлыҡ, сүп-сар - ул менталитет сағылышы, ярлылыҡ менән бысраҡлыҡ - күрше булғас, хәйерселек тә - үҙенә күрә менталитет инде.\nХәйерселек - ул йыуылмаған баштан башлана.\nИкенсеһе - мещанлыҡ.\nМәктәптә мине әҙәбиәттән иҫ киткес яҡшы, аҡыллы уҡытыусы - Тамара Григорьевна уҡытты. Уның әйткән фразаһын ғүмерлеккә иҫтә ҡалдырҙым. Дәрестә кемдер, мещанлыҡ нимәне аңлата ул, тип һораны. Уҡытыусым шулай тип яуап бирҙе: “Мещанлыҡ - ул сервантта яңы һауыт торғанда иҫкереп бөткәненән эсеү”. Күп кенә кеше “ҡара көн”гә тип, аҡса йыя. Күптәрҙең сервантында ҡунаҡҡа тигән яңы сынаяғы ултыра. Тик байрамдар ҙа, ҡунаҡтар ҙа һирәк килә, ә тормошобоҙҙа күберәк - ғәҙәти көндәр. Кем яҡшы киләсәк көтөп йәшәй, уға ундай көн бер ҡасан да килмәй.\nШул ваҡытта мин шуны аңланым: хәйерсе булыу, бысраҡта йәшәү - оят. Торлағыңда, артабан балаларыңдың менталитетында сағыласаҡ башыңдағы “емереклек” - оят.\nБер нәмә лә эшләмәй яҡшы киләсәк көтөп йәшәү емереклеккә килтерә.\nӨсөнсөһө - “Золушка комплексы”.\nБер үҙе ике ҡыҙ тәрбиәләгән ҡатынды беләм. Дача алырға тип, ул егерме йылдан ашыу аҡса йыйҙы. Ҡыҙҙар ярым ас йәшәне, оло ҡыҙы ихатаға тубығы ямалған иҫке вельвет салбарҙа сығырға оялыуы тураһында һөйләгәйне. Ҡыҙ үҫкән һайын ни ғиллә менәндер салбар ҙа үҫте. Баҡһаң, әсәһе ҡыҙына ҙур салбар һатып алып, балағын эскә бөкләп тегеп кейҙергән дә, ҡыҙы үҫкән һайын яйлап балаҡты һүтеп төшөргән.\nДәүләт кешегә етеш йәшәргә бирмәй, тимәгеҙ. Мин системаны түгел, ә мейеләге сереклекте әрләйем. Шул уҡ аҡсаға хәйерсе булырға ла, лайыҡлы йәшәргә лә мөмкин. Әсәһе дача һатып алғас, ике ҡыҙҙың береһен дә ул ҡыҙыҡһындырманы, киреһенсә, бер туҡтауһыҙ әсәләренә ҡатын-ҡыҙ булырға өйрәтмәгәненә үпкә белдерҙе. Ҡыҙҙарҙа “Золушка принцибы” формалашҡан була. Туҙған креслолар, иҫкергән һауыт-һаба, уңған таҫтамал күреп, ете йыллыҡ пальто кейеп үҫкән ҡыҙҙар һөҙөмтәлә үҙҙәренә аҡса тотонорға йәлләй.\nҠыҙҙар үҙенә нимәлер һатып алғандан һуң, уларҙың кәйефтәре төшә, яңы әйбергә лайыҡ булмаған һымаҡ тоя үҙҙәрен. Генетик хәйерселек бына ошо була инде. Ул - аңда, күҙәнәктәрҙә, ҡанда, һөйәктә.\nҮҙегеҙгә аҡса тотонорға ҡурҡыу һеҙҙе хәйерсе итә.\nДүртенсеһе - программалау.\nҠупҡан, иҫкергән, төҫө бөткән әйбер күреп үҫкән балалар төпкөл аңда хәйерселеккә программалана. Үҫмерлек осоронда уҡ улар уның ауырлығын аңлай башлай. Антон Чехов та бысраҡ коридор, төҫө бөткән стеналар студенттың белем алыу һәләтенә насар йоғонто яһай, тип әйткән.\nҺеҙ, бәлки, ярлылыҡты күрә алмау ҡайһы бер кешеләрҙе аҡса эшләргә, байырға этәрә, тиерһегеҙ, әммә мин һеҙгә, хәйерселектең ауырлығынан күп кеше һынып ҡалыуы тураһында әйтәм. Шуға күрә хәйерселекте үҙегеҙҙән ҡыуығыҙ. Миңә шул тиклем “Байлыҡ - ул аҡыл торошо” тигән фраза оҡшай. Шулай булғас, хәйерселек тә - аҡыл торошо. Һеҙҙең аҡылығыҙ һәм фекерҙәрегеҙ торошо”.


ҺАРЫҠ МЕНӘН КӘЗӘ » Журнал\nЖурнал для детей » Журнал тураһында » Авторҙар » ҺАРЫҠ МЕНӘН КӘЗӘ\nҺАРЫҠ МЕНӘН КӘЗӘ\nБаҫылды : 3-01-2015, 18:07 |\nРубрика: Авторҙар / Әкиәттәр\n"Аҡбуҙат"та баҫылған: 01-2015\nИсеме: ҺАРЫҠ МЕНӘН КӘЗӘ\nАвтор: Әкрәм БЕЙЕШ\nАвторҙар / Әкиәттәр\nҺыуыҡ, буранлы бер көн булған, ти. Яңғыҙ ғына бер Һарыҡ мырт-мырт көйшәп, һарайҙа ятҡан. Йылы, геүләп мейесе янып тора. Бер яҡ башта —тултырылған йәшел бесән, икенсе яҡта — әҙерләп ҡуйған утын, аҫтында — йомшаҡ һалам. Ул һыуыҡтың ни икәнен дә белмәй, ти.\nУйланып ҡына утҡа ҡарап ултырғанда, кемдер берәү шаҡ та шоҡ ҡапҡа ҡаҡҡан. Һарыҡ:\n— Кем ул? — тип ҡараһа, ҡалтырап ҡына ишетелгән тауыш:\n— Был мин — Кәзә, һинең күршең, тигән. Өшөнөм, тояҡтарым туңды, ҡолаҡтарым өҙөлә. Саҡ ҡына йылынып сығайым, Һарыҡ апай. Ас әле!\nҺарыҡ ҡапҡаны асып өлгөрмәгән, шаулаған ел менән бергә Кәзә килеп ингән дә, баш-тояғын утҡа тығырҙай булып, мейес ауыҙына ҡапланған. Ул арала Һарыҡ ашарға әҙерләй башлаған: япраҡлы ғына матур бесән алып килеп һалған, йылы һыу ултыртҡан. Әҙ генә йылынып, күҙен асҡас, алан-йолан ҡарап, Кәзә ашарға тотонған. Ғүмер буйы бесән күрмәгән нәмә һымаҡ, йомарлап йотҡан, ти.\nТамағын да туйҙырып алғас Кәзәнең, теле лә сиселеп киткән. Үҙенең аһ-зарын, аслыҡта, һыуыҡта йөрөгәнен һөйләп, илап алған. Эсе бушағас, ҡапыл донъяһын иҫенә төшөргән һымаҡ, һикереп торған да:\n— Ярар, Һарыҡ апай, һиңә ҙур рәхмәт. Ай-һай буран! — тип теләр-теләмәҫ кенә китергә йыйынған.\nҺарыҡ уны йәлләп:\n— Ҡайҙа бараһың инде хәҙер? Ҡуй, Кәзә, йөрөмә, — тигән. — Әйҙә, икәүләп торайыҡ. Бесән етәрлек. Бергә күңелле лә булыр, тигән.\nКәзә бик ҡыуанып риза булған. Былар икәүләп тора башлаған. Теләгәнсә йоҡлайҙар, теләгәнсә ашайҙар. Әҙ генә һарай һыуыйна башлаһа, мейескә яғып ебәрәләр. Ут алдында мырт-мырт көйшәп, мөңгөр-мөңгөр һөйләшеп ултыралар. Шулай итеп былар рәхәт кенә, тыныс ҡына йәшәп ятҡанда, кемдер ҡапҡа ҡаҡҡан. Шул арала Кәзә уны-быны уйламай, ҡапҡаны асып та ебәргән. Ҡараһалар ٳ Бүре!\nБүре яйлап ҡына килеп ингән, тирә-яҡты ҡарап, башын сайҡап торған да:\n— Бына бит! — тигән. — Һеҙ урлап бөткәнһегеҙ икән минең бесәнде. Таптым бит! Хәҙер ашайым икегеҙҙе лә!\nКәзә ҡалтырап төшкән, ыҡ-мыҡ итеп, алғараҡ сығып баҫҡан да:\n— Бүре ағай, мин алманым һинең бесәнеңде, Һарыҡ алған уны. Мин бында тормайым бит, йомошҡа ғына индем, —тигән.\n— Әһә! — тигән Бүре, — һин алғанһың икән минең бесәнде. Хәҙер ашайым!\nҺарыҡ бер ҙә ҡаушап ҡалмаған.\n— Ашаһаң, ашарһың инде, — тигән. — Тик һин өҙгөләп ауырттырып ашама. Ауыҙыңды ҙур итеп асып тор, мин йүгереп барып, бөтөн көйө генә инәйем дә китәйем, — тигән.\n— Ярай, — тигәндә ауыҙын ҙур асып йоторға әҙерләнгән. Һарыҡ артҡа сигеңкерәп торған да, йүгереп килеп-тороп Бүренең ҡаҡ маңлайына төкөп ебәргән. Теге тәкмәс-төкмәс асыҡ ҡапҡанан тышҡа осҡан. Һарыҡ уның артынан тиҙ генә ҡапҡаны яба һалып, Кәзә эргәһенә килгән. Ипләп кенә тегене мөгөҙөнән етәкләп алған да, сығарып ырғытҡан. Үҙе тағы бикләнеп, мейес алдына килеп ятҡан. Ә тышта әүәлгесә һаман ел олой, буран ҡотора, ти.


Ҡыш башынан алып Өфөнән 1 миллион кубометр ҡар сығарылған\nБыл уҙған йылдың февралендәге күрһәткескә тиңләшкән. Һуңғы көндәрҙә күпләп ҡар яуыуы һөҙөмтәһендә ҡаланың коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре көсәйтелгән режимда эшләй. Туҡтауһыҙ яуған ҡар юлдарҙы күмә, бигерәк тә ихаталарҙа йөрөү ауырлаша.\nӨфө ҡала хакимиәтенән белдереүҙәренсә, күп ҡатлы йорттар араһындағы майҙандар график буйынса таҙартыла. Иғлан алдан эленә, уға ярашлы, автоһәүәҫкәрҙәргә машиналарын ҡырға күсереп торорға кәрәк, сөнки күп ваҡытта махсус техникаға ҡар таҙартырға ҡарауһыҙ ҡалдырып кителгән транспорт ҡамасаулай.\nТотороҡһоҙ һауа торошо алдағы өс көндә лә һаҡлана. Көслө ҡар яуыуы, айырым райондарҙа буран сығыуы көтөлә. Юлдарға көрт һала, күреү мөмкинлеге 500 метрҙар 1 мең метрға тиклем сикләнә. Һауа температураһы түбәнәйә, 7 ғинуарҙа 5-10, урыны менән 17 градусҡа тиклем, ә 9 ғинуарҙа 20 градусҡа тиклем һыуытыр тип күҙаллана. Ел секундына 16 метрға тиклем тиҙлектә иҫә.


Өфө менән Бургасты авиарейс тоташтырасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө менән Бургасты авиарейс тоташтырасаҡ\n17:30, 28 февраля 2011 Йәмғиәт\nТиҙҙән Өфө менән Болгарияның Бургас ҡалаһы араһында авиарейс асырға планлаштырыла. Был турала 28 февралдә «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында «Башҡортостан – Болгария» Дуҫлыҡ йәмғиәтенең башҡарыусы директоры Татьяна Коробова хәбәр итте.\n— Башҡортостан менән Болгария араһында мәҙәни бәйләнештәрҙе артабан үҫтереү был рейсты асыуға туранан-тура бәйләнгән, — тине ул. – Республикабыҙ вуздарында алмашыу программаһы буйынса Болгариянан уҡытыусылар эшләй, болгар студенттары уҡый. Беҙгә Болгариянан рәссамдар килә. Үҙ сиратында, беҙҙең ижади коллективтарыбыҙ, студенттарыбыҙ Болгарияға бара. Ләкин бөтөн был мәҙәни алмашыу Башҡортостан менән Болгария араһында тура авиабәйләнеш булмау арҡаһында ныҡ тотҡарлана. Мәскәү аша осорға тура килә. Бындай маршрут уңайһыҙ һәм өҫтәмә финанс сығымдары талап итә.\nТатьяна Коробованың һүҙҙәренә ҡарағанда, Өфө менән Бургас араһында авиарейсты 2010 йылдың йәйендә үк асырға планлаштырылғайны, ләкин ул саҡта был проект тормошҡа ашырылмайғайны.\nТеги: авиация, халыҡ-ара бәйләнештәр Евгений Рәхимҡолов


«Һәр ваҡыт Аллама һыйынып йөрөнөм, шуға ҡазалар мине урап үтте» - Гәзиттәрҙән - Мәҡәләләр: Статьи - Сайгафар Баймакский район\nЧетверг, 15.11.2018, 21:24\n«Һәр ваҡыт Аллама һыйынып йөрөнөм, шуға ҡазалар мине урап үтте»\nБөйөк Ватан һуғышын ҡәһәрле һәм изге тип атар инем. Ҡәһәрле, сөнки ул миллионлаған кешене ҡан илатҡан, етем иткән. Изге, сөнки ҡурҡыу белмәҫ батырҙарыбыҙ, ағайҙарыбыҙ, улдарыбыҙ яулап алған азатлыҡ һуғышы ул. Күпме яугир яу ҡырында билдәле һәм билдәһеҙ ҡәберҙәрҙә ятып ҡалған?..\nЕңеүҙең 66-сы яҙы… Атайыма 96 йәш тулған булыр ине. Ул 1991 йылда беҙҙе ташлап китте. Йылдан-йыл дәүләт һуғыш ветерандары хаҡында ныҡлы хәстәрлек күрә. Элегерәк вафат булған ветерандарға машина түгел, аты ла эләкмәне. Улар тормош ауырлығына зарланманы, аслыҡ-яланғаслыҡтан ҡаҡшаған илде аяҡҡа баҫтырыуҙы үҙ бурысы тип һананы.\nАтайым Хәмитов Нурислам Мәғәүйә улы 1915 йылда данлыҡлы Буранбай ауылында тыуған. Әммә уға унда йәшәргә насип булмай, хөкүмәт ҡайҙа ҡушһа шунда: Баймаҡ баҡыр иретеү заводында, Сибай ҡалаһында эшләргә тура килә. Тик 1957 йылда ғына Сәйғәфәр ауылында төпләнә.\nАтайымдың ата-әсәһе йәшләй генә мәрхүм булғас, ул ҡартатаһы Солтанмәхмүт хәҙрәт ҡулында үҫә. Ишле ғаиләһен тәьмин итеү өсөн кәртә тулы мал аҫрарға, иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем ялан-ҡырҙа эшләргә тура килә. Ерҙе ҡар ҡаплау менән сана-сана утын-бесән ташыу эше башлана. Атайым кесе йәштән хеҙмәттә сынығып үҫә. Ул бәйгеләрҙә бил бирмәҫ көрәшсе лә була, халыҡ йырҙарын оҫта башҡара.\nБар донъяны ялмап алған Бөйөк Ватан һуғышы кеше йәндәрен аяманы. 1941 йылға тиклем ике бала атаһы булып өлгөргән атайым фронтта йөрәк өшөткөс ваҡиғалар шаһиты була. Унан ҡайтҡас, һөйөклө ҡатынының үлеме хаҡында ишетергә тура килә…\nАлғы һыҙыҡ… Ике яҡтан да үлемесле ағыу сәселә, орудиеларҙан ҡурғаш ямғыры һибелә. 260-сы айырым элемтәселәр батальоны туп-тура ут эсенә бара. Башҡа әмәл юҡ, приказ шундай. Атайым үҙ бурысын теүәл үтәй. Һуғыш мәлендә бер нисә мәртәбә яраланып госпиталдә ятып сыға. Пуля бер тапҡыр ҙа һөйәгенә теймәй. Быны ул үҙенсә аңлатыр ине: «Һәр ваҡыт Аллама һыйынып йөрөнөм, шуға ҡазалар мине урап үтте». Фронттан ул 1945 йылдың октябрендә ҡайта. Яңынан өйләнеп, 3 балаға ғүмер бирәләр. Әсәйем Аҡбулатова Рабиға Хәйрулла ҡыҙы менән 44 йыл бергә ғүмер иттеләр. Беҙ,уларҙың 5 балаһы, күптән инде хаҡлы ялдабыҙ.\nАтайымдың миҙалдарын барлайым. Серле генә сыңлайҙар. Һәр яңы таң имен атһын. Ерҙә ҡабат һуғыш булмаһын, тиҙәр улар.\nЗәкиә Хәмитова, БР-ҙың мәғариф алдынғыһы.\n«Һаkмар» гəзите. 9 июнь, 2011 йыл\nПросмотров: 512 | Комментарии: 1 | Рейтинг: 0.0/0


Хужалыҡ ҡаралтылары, мунса, һарайҙар ғына түгел, йорттар ҙа янып юҡҡа сыға. Быйыл ошо сәбәптән 10 янғын сыҡҡан.\nҺалҡындар башланыу менән торлаҡ йорттарҙа мейес яғыу йышая. Бәлә сыҡмаһын өсөн, уны ҡорғанда һәм файҙаланғанда янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен үтәүгә айырыуса ҙур иғтибар бүлергә кәрәк. Тәжрибәнән күренеүенсә, ғәҙәттә мейесте артыҡ ҡыҙҙырыу, кирбестәр араһында ярыҡтар барлыҡҡа килеү, яғып ебәреү өсөн тиҙ тоҡаныусан шыйыҡ ҡулланыу, ҡуҙҙың иҙәнгә төшөүе сәбәпсе була.\nУт сыҡмаһын өсөн түбәндәге ҡағиҙәләрҙе үтәү мотлаҡ:\n* мейесте төҙөү, ремонтлауҙы тәжрибәле оҫталарға ғына ышанып тапшырығыҙ;\n* йылытыу миҙгеле башланырҙан алда йылытыу ҡорамалдарының төҙөклөгөн ныҡлап тикшерегеҙ,\nтөҙөкһөҙ приборҙарҙың хәүеф сығанағы булыуын оноторға ярамай;\n* төтөн юлын һөрөмдән, сүптән таҙартыу мөһим. Был эште һалҡын миҙгел башланғансы башҡарырға һәм һуңынан өс айға бер тапҡыр ҡабатларға кәрәк;\n* иҙәндә, мейес ауыҙы тәңгәлендә 50х70 сантиметр ҙурлығында тимер беркетелһен.\nМөрйәнән осҡондар сығыу - хәүефле сигнал. Тимәк, һөрөмгә ут тоҡаныу ҡурҡынысы ҙур. Төтөн юлы ярыҡтар барлыҡҡа килһә, һауаға осҡондар һәм ялҡын сыға. Бындай күренеш, ғәҙәттә, янғын менән тамамлана, шунлыҡтан осҡон һүндереү ҡорамалдары булдырыу һәм һөрөмдән таҙартыу талап ителә.\nМейесте артыҡ ҡыҙҙырыу ҙа йыш күҙәтелә. Һәр эштә сама белергә кәрәк -үтә һалҡындарҙа ла аҙлап яғығыҙ. Мейесте ҡараусыһыҙ ҡалдырмағыҙ, был бурысты балаларға йөкмәтмәгеҙ. Бензин, керосин ҡулланмағыҙ. Мейескә яҡын утын, кер, аяҡ кейеме һәм башҡа әйберҙәр киптермәгеҙ.\nСарлаҡта стеналарҙы һәм төтөн торбаларын аҡларға кәрәк.\nЯнғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен теүәл үтәгеҙ, үҙегеҙҙең һәм яҡындарығыҙҙың ғүмерен һаҡлағыҙ!\nДенис Сорокин, янғын часы начальнигы.


Бер асыш тарихы\nШүлгәнташ мәмерйәһен беренсе булып өйрәнеүсе Петр Рычков унда 1760 йылдың ғинуарында килә. Петр Иванович Шүлгәнташ мәмерйәһен һүрәтләүсе беренсе ғалим булараҡ таныла, әммә ул тик беренсе ҡатты ғына схемаға төшөрә. Иң ҙур залдарҙан һаналған Төп галереяла ғалим үҙе атағанса «сухая человеческая голова» – мәмерйә шарттарында мумияланған баш һөйәген таба. Был килеүҙең һөҙөмтәһе булып, шул уҡ йылда Петербургта сыҡҡан «Сочинения и переводы к пользе и увеселению служащих» тип аталған китапта мәмерйә тураһындағы мәҡәләһе яҙыла.\nӘлбиттә, мәмерйәне урындағы халыҡ был ваҡытҡа тиклем дә белгән була һәм уны Ташөй тип йөрөтә. Киң билдәле эпос менән бәйле Шүлгән исеме һуңғараҡ ҡулланылышҡа инә. Хәҙерге ваҡытта рәсми рәүештә мәмерйә ике исем менән – Шүлгәнташ һәм Капова тип аталып йөрөтөлә. Данлыҡлы мәмерйә «Шүлгән-Таш» дәүләт тәбиғәт биосфера ҡурсаулығының 51-се кварталында урынлашҡан һәм тәүлек әйләнәһенә һаҡлана. П. Рычковтың килеүенән һуң 10 йыл үткәс, Иван Лепехин экспедицияһы эшләй һәм шулай уҡ мәмерйәнең схемаһын төҙөп, уны ентекле һүрәтләү эштәрен башҡара. Был ике ғалимдан һуң мәмерйәне тикшереүсе әллә күпме экспедиция була, әммә уның әһәмиәтен арттырырлыҡ, донъя кимәленә сығарырлыҡ, был ерҙәрҙе данларлыҡ асыш тик 1959 йылдың ғинуарында ғына яһала.\n1958 йылдың сентябрендә Башҡорт дәүләт ҡурсаулығының Ағиҙел буйы филиалы барлыҡҡа килә, 1986 йылда ул «Шүлгән-Таш» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы булараҡ айырым юридик ойошмаға әйләнә. Яңы ғына филиал булараҡ эш башлаған ойошмаға ошо уҡ йылда өлкән ғилми хеҙмәткәр булып Мәскәүҙән зоолог, биология фәндәре кандидаты Александр Рюмин килә. Мәскәү ғалимының төпкөлдә урынлашҡан ҡурсаулыҡҡа эшкә килеүе мөғжизәгә тиң. Әммә быны осраҡлыҡ тип әйтеп булмай, сөнки ул был төбәккә үҙенең маҡсатына ярашлы, ышанып килә: үҙенең Көньяҡ Урал тәүтормош мәҙәниәт үҙәге үҫеше теорияһын иҫбатлар өсөн тап ошо төбәкте һайлай ул. Уйлап ҡараһаң, ойошма өсөн бынан да ҙурыраҡ уңыш булыуы мөмкинме һуң – 1958 йыл аҙағында ғына барлыҡҡа килгән, ә икенсе йылдың тәүге айында биләмәһендә донъя кимәлендәге асыш та яһалған!


Бөгөн Өфөлә тәүге шыршы ҡуйылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n16 ноября 2015 — 15:39\nУл Йәшел сауҡалыҡ биҫтәһендә урынлашҡан. Шулай итеп, республикабыҙ башҡалаһында яңы йылға етди әҙерлек башланды. Яңы йылға ай ярым ваҡыт ҡалһа ла, байрам сараларына әҙерлек әүҙемләшә. Өфө урамдарында тәүге ҡупшыҡайҙар ҡуйыла башланы. Яңы йыл символын урынлаштырыу төнгө ваҡытта башҡарыла. Әле авария бригадалары конструкцияны нығытыу менән шөғөлләнә. Хәүефһеҙлек маҡсатында уны ергә 1 метр ярымға ҡатылған таҡмаларға 4 яҡтан тарттырып ҡуялар.Быйыл Башҡортостанда Яңы йыл үҙенсәлекле сараларға бай булмаҡсы. Туроператорҙар туристик маршруттар әҙерләй. Ҡыш бабай рензиденцияһы Торатау янында урынлашасаҡ. Өфөнөң юғары уҡыу йорттары иһә райондарҙан һәм күрше төбәктәрҙән килгән абитуриенттар өсөн Асыҡ ишектәр көнөн ойоштора. Сығарылыш синыф уҡыусылары каникулдарын файҙалы үткәрә аласаҡ.