«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТОРМОШОҢА КИЛЕП КЕРГӘН ҺӘР КЕШЕ – БҮЛӘК - 2016 - Мәҡәләләр\nТОРМОШОҢА КИЛЕП КЕРГӘН ҺӘР КЕШЕ – БҮЛӘК\nБөгөн өс һорауҙы прозаик, драматург, Башҡортостан Яҙыусылар берлеге идараһы рәйесе Наил Әсхәт улы ҒӘЙЕТБАЙҒА юллайбыҙ.\nУҡыусылар менән осрашҡанда яҙыусыларға, мөхәббәт бармы, булһа, нимә ул, тигәнерәк һорауҙар бирәләр. Һеҙ ошо һорауға ни тип яуап бирер инегеҙ?\n- Яңыраҡ гәзиттә бер ҡатындың хатын уҡырға тура килде. Ул ире менән ғашиҡ булышып өйләнешеүҙәре хаҡында яҙа. Әммә йәшәргә урындары юҡлығы, аҡса етешмәүе арҡаһында мөнәсәбәттәренең ҡырҡыулашыуы, ике яҡтан да ата-әсәһе килеп ҡыҫылғас, аралары бөтөнләй насарайыуы тураһында һөйләй. Бара торғас, ире ҡатынына бер нисә тапҡыр ҡул күтәрә. Шулай итеп, ялҡынлы хистәр әкренләп боҙло нәфрәткә әйләнә, улар айырылышып ҡуя. "Мөхәббәт юҡ ул", тип һығымта яһай хат авторы. Һөйләүенә ҡарағанда, ҡатындың мөхәббәттең нимә икәнен белмәүе, ғашиҡ булыу менән мөхәббәт араһындағы айырманы һиҙмәүе тойола.\nХәйер, ул ғына түгел, күптәр ҡайҙан белһен был айырманы? Хәҙерге кинолар, сериалдар, бигерәк тә эстрада йырҙары, егет менән ҡыҙ араһында барлыҡҡа килгән мөнәсәбәтте - танцаларҙа, урамда осраҡлы рәүештә тыуған, бер ниндәй рухи принциптарға таянмаған мауығыуҙы - ғашиҡ булыуҙы - "мөхәббәт" тип бутай. Шул тойғоно идеал кимәленә күтәрә, уға табынырға өндәй. Тормошто әле аңлап етмәгән йәштәр ошоға ышана, йырҙар тарафынан туҡтауһыҙ тылҡылғас, ғашиҡ булыуҙы бөтә бәләләрҙән ҡотҡарыусы көс тип, йәшәйештең төп маҡсаты итеп ҡабул итә, шуға ғына таянып ғаилә ҡорорға маташа. Егет һәм ҡыҙҙар, әгәр кемгәлер ғашиҡ булмаһа, ҡыйынлыҡтарға ҡаршы тора алмаҫмын, йәшәүемдең мәғәнәһе бөтәр, тигән фекергә килә. Ана шулай итеп яңылыш рәүештә "мөхәббәт" тип аталған мауығыу - ғашиҡ булыу тураһында үтә ҡыҙыл уйҙырма тыуҙыра. Әммә тормош үтә ҡыҙылды тиҙ уңдыра һәм күңел төшөнкөлөгөнә бирелеүҙәр, айырылышыуҙар, хатта үҙ-үҙеңә ҡул һалыуҙар башлана. Әлеге хат яҙған ҡатындың яҙмышы ошоға бер миҫал. Уға ҡайғыһының сәбәптәрен аңлатыу өсөн түбәндәгене әйтер инем.\nЭлекке ваҡыттарҙа ҡыҙ кейәүен өйләнешеүгә тиклем бөтөнләй күрмәгән, белмәгән. Ҡатын ирен ғәйеп итмәҫкә, ниндәй булһа - шулай ҡабул итергә, уны ихтирам итергә һәм уға буйһонорға кәрәклеген белгән, иренең мөхәббәтен яулау мотлаҡ икәнен аңлаған. Ире менән йәшәүҙе енси теләк арҡаһында түгел, ә Аллаһы Тәғәлә ҡушыуы буйынса бирелгән тип, Хоҙайға рәхмәт әйтеп ҡабул иткән. Егет кеше лә кәләше алдында оло бурыс алған, уны ғүмер буйы яҡларға, һаҡларға, кейендерергә, ашатырға һүҙ биргән һәм шуны Аллаһы Тәғәләнең бойороғо тип, бер нимәгә ҡарамай үтәгән.\nЫсын мөхәббәт - бер-береңә ҡарата ныҡлы рухи һәм дини принциптарға таянған ихтирам, ихтирамдан сыҡҡан һоҡланыу ул. Ни тиклем ихтирам көслө булһа, мөхәббәт тә көслө. Шуға ихтирамды күҙ ҡараһындай һаҡларға, уны үҫтерергә кәрәк. Ғашиҡ булыу ысын мөхәббәттең башы ғына. Әгәр ысын мөхәббәткә әүерелмәһә, ғашиҡ булыу тормош ауырлыҡтары арҡаһында анһат ҡына юҡҡа сыға. Сөнки ул буш ерҙә осраҡлы барлыҡҡа килгән, уның рухи нигеҙе юҡ. Ә ысын мөхәббәт һәр саҡ донъя ҡыйынлыҡтарынан һис ҡурҡмай, уны тыныс һәм ризалыҡ менән ҡабул итә. Уларға артыҡ иғтибар итмәй, хатта күрмәй, шуға бер нәмәгә бирешмәй йәшәүен дауам итә ала.\nЭстрада йырҙары данлаған "ғашиҡ булышыу" - мөхәббәт түгел, ә бер ниндәй принципҡа нигеҙләнмәгән ваҡытлыса, еңелсә хис ул. Эстрада һәм сериалдар шул "ғашиҡ булыу"ҙы күберәк йәштәрҙең иғтибарын йәлеп итеү өсөн юрамал "мөхәббәт" тип атай. Бәләкәй балаларға әүрәтер өсөн уйынсыҡ биргән кеүек, бәлки, ваҡытында йәштәрҙе лә әүрәтер өсөн ошондай уйынсыҡ кәрәктер. Фәҡәт бала үҫкәс, уйынсыҡтың буш нәмә икәнлеген аңлаған кеүек, һәр кем аҡыллана төшә, ғашиҡ булыуҙың матур биҙәлгән уйынсыҡ ҡына икәненә төшөнөргә, ғаилә ҡорғанда һис тә уның кеүек еңел-елпе тойғоға таянырға ярамағанлығын белергә тейеш.\nУрам хәйерселәр менән тулды. Хәйерселәрҙең етәкселәре бар, шулар уларҙы урамға ултыртып ҡуя, аҙаҡ аҡсаларын тартып ала, тиҙәр. Икенселәр араҡы алыу өсөн хәйер йыя, тиҙәр. Хәйер бирергәме уларға, юҡмы?\n- Үҙеңде ҡайғыртма, кеше хаҡында уйла, тип тәрбиәләйбеҙ балаларҙы. Был фекер бик үк дөрөҫ түгел. Кеше иң алда үҙе тураһында уйларға тейеш. Сөнки дини һәм фәлсәфәүи китаптар әйтеүенсә, беҙ был донъяға үҙебеҙҙең кем икәнлегебеҙҙе белеү, аңлау, тойоу өсөн килгәнбеҙ. Кеше төрлө тойғолар кисергәндә үҙен дөрөҫ тоторға тырыша, шулай итеп үҙ-үҙен яһай. Эйе, төрлө хәлдә, төрлө һыналышта үҙеңде нисек тотаһың, шул - һин ул.\nӘ нисек тоторға һуң үҙ-үҙеңде секунд һайын тыуып, үҙгәреп торған ситуацияларҙа?\n"Ошо хәлдә мөхәббәт, изгелек, ярҙам итеүсе ни эшләр ине?"\nҺәр ситуацияла ошо һорауға бирелгән яуап - кешенең үҙе ул.\nКешене уйлама, үҙеңде уйла, йәғни секунд һайын ошо һорауға нисек итеп яуап биреүеңде уйла. Сөнки шул яуап - һин ул. Сөнки һинең менән осрашҡан һәр кеше һинең шул һорауға ниндәй яуап биреүеңде белеү өсөн ебәрелгән. Ҡартатайым әйтә торғайны: "Һиңә һәр осраған кеше Хызыр Ильяс ул. Хызыр Ильяс урамда хәйерсе булып ултыра, һине һынап ултыра, шуға аҡсаңды бер ҡасан дә йәлләмә", - ти ине.\nЭйе, беҙ йыш ҡына: "Хәйерсе араҡы алыу өсөн аҡса йыя", - тип, ундайҙарға аҡса бирмәҫкә тырышабыҙ. Әммә... Хәйерсене уйлама, үҙеңде уйла. Изгелек итеү өсөн бүләк ителгән мөмкинлектән файҙалан. Хәйерсе аҡсаны нимә эшләтә, ул уның проблемаһы. Хәйерсе өсөн борсолма. Ҡыуанып, хәйереңде бир ҙә кит. Шуны бел: хәйерсе бит һине һынау өсөн ебәрелгән. Әгәр аҡсаңды йәлләһәң, һин - ярлы һәм мәңге ярлы булып ҡаласаҡһың, хәйерсегә аҡса һалһаң, һинең тирәләге ваҡиғалар ыңғай йүнәлеш ала, аҡсаң хәрәкәткә килә, аҡса ағымы һинең аша үтә башлай, һин аҡсаға күмеләсәкһең.\nЭйе, һәр осрашыу, һәр осраған кеше (дошманмы, дуҫмы - уныһы мөһим түгел) беҙҙең өсөн бүләк ул. "Мин - кем?" тигән һорауға, "Мин - мөхәббәт, изгелек, ярҙам итеү", тип яуап биреү мөмкинлеген тыуҙырған бүләк. Оло бүләк. Шул ваҡытта һин үҙең дә һәр осраған кеше өсөн бүләк. Шуға күрә тормошоңа килеп кергән һәр кешенең ҡайһы яғы менән бүләк икәнен таба бел, аңлай бел, яуап бирә бел. Ни өсөн килә һинең янға һәр кеше? Бел: һине бүләк тиеп килә. Һәм һиңә бүләк булып килә. Аллаһы Тәғәләнең оло, бөйөк һүҙе бар: "Мин һеҙҙең янға фәрештәнән башҡа бер кемде лә ебәрмәйем".\nБыйыл һеҙҙең "Тарихи пьесалар" китабы Салауат Юлаев исемендәге премияға тәҡдим ителде. Шул китап хаҡында һөйләп китһәгеҙ ине.\n- Беҙҙә Башкортостанда тарихи пьесалар китабы баҫылмай, сөнки драматургтарыбыҙ әҫәре икәү-өсәү менән генә сикләнә, һәр драматург тарихи пьеса ла яҙмай. Тарихи пьесаларҙың булмауы йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләү эшендә ҙур ауырлыҡтар тыуҙыра. Был уғата мөһим эшкә тиҫтәнән ашыу профессиональ театрҙар һәм йөҙәрләгән халыҡ театрҙары ҡушылып китә алмай. Һәм беҙ йәштәрҙең йылдан-йыл рухи яҡтан һыуыныуын, ил, халыҡ, тел тураһында уйламауын, патриотик тойғоларҙы онота барыуын күрәбеҙ. Был бик аяныс хәл. Ошо хаҡта босолоп, мин үҙемдең патриотик рух менән һуғарылған, арҙаҡлы шәхестәребеҙ менән һоҡланып яҙылған тарихи пьесаларымды бер йыйынтыҡҡа туплап нәшер итергә булдым. Бындай китапты театрҙар, мәктәптәрҙәге драма түңәрәктәре күптән һорай. З. Биишева исемендәге "Китап" нәшриәтенә рәхмәт, улар ниәтемде хупланы. Һәм бына тиҫтәләгән йылдар эсендә тәү тапҡыр уҡыусылар, театрҙар һыуһап көткән китап нәшер ителде.\nБыйыл Салауат Юлаев исемендәге премияға дәғүә итеүсе китаптарҙан минең "Тарихи пьесалар" йыйынтығы ҡырҡа айырылып тора, тип уйлайым. Һүҙ ҙә юҡ, башҡа дәғүәселәрҙең дә әҫәрҙәрендә тыуған ил, халыҡ хаҡында әйтелә. Ә минең китаптың төп йүнәлеше, төп идеяһы - тулыһынса, башынан аҙағынаса патриотик рух менән һуғарылған, пьесалар илебеҙ, халҡыбыҙ тарихының данлы биттәрен күрһәтә, шул тарихта юйылмаҫ эҙ ҡалдырған арҙаҡлы шәхестәребеҙҙең эштәрен һәм яҙмыштарын һүрәтләй. Ана шуға ла йыйынтыҡ оло тәрбиәүи көскә эйә, тип өмөтләнәм. Ул уҡыусыларҙа, бигерәк тә йәш быуында, тыуған илебеҙгә, уның тарихына, күренекле кешеләренә һөйөү уята, изгелеккә һәм ғәҙеллекә саҡыра. Китапта төп геройҙар итеп халҡыбыҙҙың яҙмышында ҙур роль уйнаған шәхестәрҙе алдым. Уларҙың һәр береһенең яҙмышы, йәшәү принциптары уҡыусыларға өлгө булып тора, тормош юлын һайларға өйрәтә: Урал батыр, Ғайса пәйғәмбәр, Салауат Юлаев, Мифтахетдин Аҡмулла, Шәйехзада Бабич, Зәки Вәлиди, Рәми Ғәрипов, Һәҙиә Дәүләтшина, Мостай Кәрим һәм башҡалар.\nЮғары бүләккә дәғүә итеүсе ҡалған китаптарҙағы әҫәрҙәр приздар яуламаһа, маҡтана биреберәк шуны ла әйтәйем: йыйынтығыма ингән ун өс пьесаның уныһы Мәҙәниәт министрлығы үткәргән төрлө конкурстарҙа билдәле сәнғәт әһелдәренән торған жюри ағзалары тарафынан еңеүселәр иҫәбенә индерелде. Күптән түгел яҙылыуҙарына ҡарамай, туғыҙ пьеса профессиональ театрҙар сәхнәһендә ҡуйылды.\nЯҙылған: 19.09.16 | Ҡаралған: 870


Өфөлә инвалидтар өсөн тәүге автомәктәп асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә инвалидтар өсөн тәүге автомәктәп асылды\n17:35, 1 апреля 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостан Республикаһының уҡыу-курс комбинатында һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙе машина йөрөтөргә өйрәтәсәктәр. Курстарға яҙылыу 1 апрелдән башланды.\nБыл маҡсаттарға «Рено Логан» автомобиле ҡулайлаштырылған. Машина махсус ҡулайламалар менән йыһазландырылған.\nБашҡортостан Республикаһының уҡыу-курс комбинаты директоры Владимир Петров һүҙҙәренсә, башҡа төрлө айырмалар һәм ташламалар юҡ: шул уҡ ҡағиҙәләр, шул уҡ билеттар, теория, практика. Дәрестәр кәм тигәндә ике ай дауам итәсәк. Автомобиль йөрөтөүгә медицина персоналынан рөхсәт ҡағыҙы алған барлыҡ теләүселәр уҡытыласаҡ.\n— Курсанттарҙы беҙҙең инструкторҙар барып аласаҡ, был хеҙмәт бушлай күрһәтелә, — тип аңлатты Владимир Петров. – Курстарға (347) 228-56-36 телефоны буйынса яҙылырға мөмкин. Учреждение адресы: Өфө ҡалаһы, Владивосток урамы, 5.\nТеги: асыҡ мөхит


Башҡортостанда Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауға килеү күрһәткесе 72,23 процент тәшкил итте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауға килеү күрһәткесе 72,23 процент тәшкил итте\n13:09, 19 сентября 2016 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостанда Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауға килеү күрһәткесе 72,23 процент тәшкил итте. Әлегә протоколдарҙың 94 проценты ғына эшкәртелгән. Һайлаусыларҙың 58,73 проценты «Берҙәм Рәсәй» партияһы өсөн тауыш биргән. Икенсе урында КПРФ — 18,45 процент, өсөнсөлә ЛДПР — 9,75 процент. «Ғәҙел Рәсәй» партияһы (6,27) дүртенсе урын биләй. Был хаҡта республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев бөгөн үткән брифингта белдерҙе.\nАлты округта депутат мандаттары өсөн 47 кандидат көрәште. Шуларҙың бишәүһендә һайлаусылар «Берҙәм Рәсәй» вәкилдәренә өҫтөнлөк бирҙе. Мәҫәлән, Өфө бер мандатлы округында Павел Качкаев (57,66 процент), Благовещенда — Илдар Бикбаев (52,28), Белоретта — Зөһрә Рәхмәтуллина (49,51), Салауатта — Зариф Байғусҡаров (57,41), Стәрлетамаҡта Алексей Изотов (48,59) еңеп сыҡты. Нефтекама округында «Граждандар платформаһы» вәкиле Рифат Шәйхетдинов еңеү яуланы (45,25 процент).\nРеспублика Дәүләт Йыйылышына өҫтәмә һайлауҙа Инорс округында Евгений Семивеличенко — 53,08, Нарыш бер мандатлы һайлау округында Раил Фәхретдинов 73,59 процент тауыш йыйҙы.\nХәйҙәр Вәлиев әйтеүенсә,был һуңғы мәғлүмәттәр түгел .\nТеги: һайлау йомғаҡтары


Ҡәберҙән ҡубарылыу | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Ҡәберҙән ҡубарылыу\n« Кинйә Арсланов\nҠатын-ҡыҙҙарыбыҙға ҡаты яза! »\nИсрафил ғәләйһиссәләм ҡулына борғо алып ҡәберҙәрҙән ҡубарылыу хаҡында хәбәр биреп өргәс, был тауыштан ер һәм күктәр ҡалтырап торор. Шунан һуң тағы ла Исрафил фәрештә ҡатыраҡ итеп тауыш һалыр:\n— Әй әҙәмдәрҙең тәндәрен ташлап сыҡҡан йәндәр, ҡабат урынығыҙға ҡайтығыҙ, серегән һөйәктәр, өҙөлгән тамырҙар, сәселгән төктәр ҡабат донъялығы ваҡыттарығыҙғы хәлегеҙгә кире ҡайтығыҙ! — тип әйтер.\nХәбәрҙәрҙә шулай һөйләнелә, ысынлапта етенсе ҡат күктә Аллаһы Тәғәлә тарафынан яратылған бер диңгеҙ булыр, уның эсендә йәүһәрҙән хасил ителгән хәрбә-һөңгөләр биш йөҙ йыллыҡ юл оҙонлоғонда өҫкә табан ҡалҡышып торорҙар. Был диңгеҙ үҙе бер фәрештәнең ҡарамағында булып, барлыҡ сифаттарын бары тик Аллаһы Тәғәлә үҙе генә белер. Ахырзаман килеп еткәс, бөтә йәндәр шул диңгеҙҙә торорҙар һәм Исрафил мөгөҙөнөң ауазын ишетеп, уның эсенән сығарҙар. Тәндәрен эҙләп ер өҫтөнә китерҙәр.\nҠәберҙән ҡубарылыу әмеренән һуң һәр кемдең гүрҙә ятырлыҡ тәҡәте ҡалмайынса, ерҙәр ярылғас, унан бәндәләрҙең тәндәре яланғас хәлдәрендә ҡалҡышып сығарҙар. Йәндәре менән ҡушылырҙар. Барыһыла был ерҙең хәлдәрен күреп ғәжәпләнерҙәр. Элек тупраҡтарҙы ҡара ер тип уйлаған булһалар, был көндә уның көмөштәй саф икәнлегенә иҫтәре китер. Кемдәр донъялыҡта тупраҡтың ҡаралығынан ҡурҡып сәждә (намаҙ) итмәгән булһалар, был көндә ул ваҡыттағы үҙҙәренең хәлдәренән оялырҙар. Бала үҙенең атаһы-әсәһе алдында гонаһы өсөн нисек ҡыҙарһа, бәндәләр ҙә шул хистәрҙе ныҡ кисерерҙәр.\nҠәберҙән ҡубарылған ваҡыттарында мөьминдәр өсөн яндарына фәрештәләр килеп, уларҙың өҫтәрендәге ҡәбер тупраҡтарын ҡанаттары менән һыпырып йөрөрҙәр, әммә маңлайҙарына буялған һөрмә кеүек балсыҡты алмаҫтар, сөнки был — уларҙың сәждә иткәнлектәре Һәм Аллаһы Тәғәләне донъяла йәшәгән ваҡыттарында ололағандары тураһында дәлил сифатында йөрөр. Мәхшәрҙән килеп, сират күперен үткән ваҡыттарында ла сәждә тупрағы ул бәндәләрҙе серле мөһөр кеүек һаҡлап торор.\nӘҙәмдәр менән бергә хайуандар һәм башҡа тере йән эйәләре лә ҡубарылыр. Унда бөтә кеше хайуандарҙын һәм малдарҙың бер ҡабым аҙыҡ табам алмайынса иҫәнгерәп йөрөгәндәрен күрерҙәр. Үҙҙәренең дә ашҡаҙандары ризыҡ һорар. Бары тик мөьминдәрҙең генә донъялығы ураҙалары һәм ғибәҙәттәре арҡаһында тамаҡтары асмаҫ, әле генә табындан (мәжлестән) ҡуҙғалған ҡунаҡтар кеүек үҙҙәрен хис итәрҙәр.\nАта ла, ир бала ла, әсә лә, ҡыҙ бала ла, ҡарты ла, йәше лә — барыһы бер төрлө әсәнән шәрә-тыума хәлдәрендә ҡәберҙәре янында баҫып торорҙар. Әммә бер-береһенә күҙ ташламаҫтар. Аллаһы Тәғәләне көтөп, күктәргә табан бағырҙар. Унда биҙәлгән йәннәтте күрерҙәр. Күңелдәрендә шунда барып инеү теләге ҙур булыр.\nҠәберҙән ҡубарылғанда мосолмандар ун ике төрлө рәүештә гүрҙәренән сығарылырҙар:\nБеренселәре — маймыл сүрәтендә, был кешеләр халыҡтар араһында ығы-зығы, фетнә яһап йөрөүселәрҙән булырҙар.\nИкенселәре—ҡабан сусҡаһы ҡыйәфәтендә, былар иһә донъяла хәрәм ризыҡ менән туҡланыусылар булырҙар.\nӨсөнсөләре — һуҡыр хәлдәрендә ҡубарылыр, бер-береһенә һәм халыҡтар артынан тотоношып-эйәрешеп йөрөрҙәр, улар — донъялағы ваҡыттырындағы хакимдәр — судьялар һәм идарасы булып та, дөрөҫлөктә хеҙмәт итергә бурыслы һаналып та, ғәҙел һәм тоғро хөкөм ҡылмаған кешеләр булырҙар.\nДүртенселәре — һаңғырау һәм телһеҙ хәлдә сығарылырҙар, донъяла улар үҙҙәренең яман эштәрен күреп тә, тәүбәһеҙ, дөрөҫ булмаған ғәмәлдәрен төҙәтергә тырышлыҡ ҡуймаған кешеләр булырҙар.\nБишенселәре — ауыҙҙарынан һеләгәйҙәрен ағыҙып, телдәрен сәйнәгән хәлдә ҡәберҙәренән ҡубарылыусылар, был кешеләр — һүҙҙәренә фиғелдәре һәм ғәмәлдәре тура килмәгән, телдә берҙе һөйләп, асылда икенсене эшләгән ғалимдар булырҙар!\nАлтынсылары — тәндәрендә ут янғандан ҡалған йәрәхәттәре менән күренерҙәр, был кешеләр иһә ялған шаһитлыҡ итеүсе, шуның менән бәндәләрҙе бутаусылар булырҙар.\nЕтенселәре — һаҫыҡ еҫле хәлдә маңлайҙарына аяҡ табандарын терәгән сүрәттә ҡубарылырҙар, был кешеләр үҙҙәренең нәфселәренә эйәреп йөрөүҙәре арҡаһында шайтан хеҙмәтселәре кеүек булырҙар, уларҙың донъялағы хәрәмғә ҡатнашҡандары асыҡ билдәле булыр.\nҺигеҙенселәре — иҫеректәр кеүек уңға-һулға ауып-түңеп йөрөгән ҡыйәфәттә гүрҙәренән сығарылырҙар, былары иһә бәндәләрҙе Аллаһы Тәғәлә тарафынан бирелгән ризыҡтарынан мәхрүм иткән, тыйған кешеләр булырҙар.\nТуғыҙынсылары — дегеттән ыштандар кейгән хәлдәрендә ҡубарылырҙар, улар ғәйбәт һөйләшеүҙәренән ҡурҡмағандары өсөн шул хәлдә мыҫҡылланырҙар.\nУнынсылары — телдәре арҡаларында шул телдәренә аҫылынып торған хәлдә булырҙар, былар иһә һүҙ йөрөтөү-ташыу арҡаһында шулай ҡылынырҙар.\nУн беренселәрҙе — иҫерек булған хәлдә сығарырҙар, улар мәсеттә донъя һүҙен һөйләп ултырып, ғибәҙәт урынын боҙғандары өсөн шул ҡыйәфәттә булырҙар.\nУн икенселәре — сусҡа сүрәтендә гүрҙәренән килеп сығарҙар, сөнки ҡорһаҡтарына артығын тултырыуҙы, артығын ашауҙы донъялағы ваҡытта ғөрөф-ғәҙәт итеүселәр булырҙар.\nҒалимдәр әйтеүе буйынса: "Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үәссәлләм әйтте: "Ҡыйәмәт көнөндә минең өммәтем ун ике төрлө булып ҡәберҙәренән ҡубарҙар, шулай булғас, бер ҡысҡырыусы ҡысҡырыр ҙа әйтер: «Былар күршеләрен рәнйетеп, тәүбә ҡылмайынса үлгән кешеләрҙер, был уларҙың язаһылыр, быларҙың урыны утталыр!» — тип әйтер; икенселәре дуңғыҙ ҡыйәфәтендә ҡубарҙар, Аллаһы Тәғәлә тарафынан бер ҡысҡырыусы ҡысҡырырҙа үә әйтер: «Былар намаҙҙа еңеллек ҡылып, тәүбә ҡылмайынса үлгән кешеләрҙер, уларҙың язалары ошолор!» — тиер; өсөнселәре ҡорһаҡтары тау булып ҡубарҙар, эстәре йыландар менән тулы булыр, Аллаһы Тәғәлә тарафынан хәбәр биреүсе әйтер: "Былар зәкәте тыйып, тәүбә ҡылмайынса үлгән кешеләрҙер, уларҙың язалары шул булыр, урындары утталыр... Дүртенселәре ауыҙҙарынан ҡан аҡҡан хәлдә һәм ут сыҡҡан хәлдә ҡубарҙар, быларына әйтелер: «Былар һатыу-алыуҙа алдашып, тәүбә ҡылмайынса үлгән кешеләрҙер!»; бишенселәре еҫтәре үләкһәнән дә һаҙығыраҡ булған хәлдә ҡубарҙар, былары Аллаһ Тәғәләнән ҡурҡмайынса, әҙәмдәрҙән йәшереп гөнаһ ҡылған кешеләрҙер; алтынсылары үңәстәре киҫелгән хәлдә ҡубарҙар, улар ялғанға геүәлыҡ биреүсе кешеләрҙер; етенселәре телһеҙ һәм ауыҙҙарынан һеләгәйҙәре аҡҡан хәлдә ҡубарҙар, улар хаҡлыҡты йәшергән кешеләрҙер; һигеҙенселәре баштарын эйгән хәлдә ҡубарылыр, аяҡтары— өҫтөндә булыр, ғәүрәттәренән һаһыҡ һәм бысраҡ һыу ағып торор, улар донъяла боҙоҡлоҡ ҡылып, тәүбә ҡылмайынса үлгән кешеләрҙер; туғыҙынсыларҙын йөҙҙәре ҡара, күҙҙәре — ала, эстәре ут менән тулы булған хәлдә ҡубарҙар, улар, йәбер-золом ҡылып, йәтимдәр малын ашаған кешеләрҙер; унынсылары ала тәнле һәм зәхмәтле (проказа ауырыу) булған хәлдә ҡубарҙар, улар ата-әсәһе рәнйеткән кешеләрҙер; ун беренселәре һуҡыр булған хәлдә ҡубарҙар, тештәре үгеҙҙең мөгөҙөнә оҡшар, ауыҙҙары — күкрәктәренә, телдәре—ҡорһаҡтарына, ҡорһаҡтары боттарына тиклем һалынған булыр, ҡорһаҡтарынан нәжестәр ағып торор, улар—хәмер эсеүе кешеләрҙер; әммә ун икенселәрҙең йөҙҙәре айҙың ун дүртенсе кисәһендәге шикелле яҡты булған хәлдә ҡубарҙар, сиратты йәшен кеүек үтәрҙәр, Аллаһы Тәғәлә тарафынан бер ҡысҡырыусы ҡысҡырыр ҙа әйтер: «Былар донъяла яҡшы ғәмәлдәр ҡылып, биш ваҡыт намаҙҙы йәмғиәт менән уҡып, тәүбә ҡылып мәрхүм булған кешеләрҙер, быларҙың урындары йәннәттәлер, Алла Тәғәлә— быларҙан, былар—Аллаһынан ризалыр!» — тип әйтер.\nҠасан бәндәләр ҡәберҙәренән ялан аяҡ һәм яланғас ҡубарылып сыҡҡас, үҙ алдарында эленеп, әҙерләнгән үлсәү, йәғни мизанды күрерҙәр, күҙҙәре ғәҙәт буйынса ҡояшты эҙләр, уны табырҙар һәм көмөш кеүек аҡ хәлендә ялтырап торғанына иҫтәре китер. Шунда барыһы хайран булып һорарҙар:\n— Беҙҙе был үкенес көнөнә ҡәберебеҙҙән кемдәр ҡубарып сығарҙы, ниндәй маҡсат менән беҙгә шул тиклем хәүефтәр һалды? — тип. Уларға ҡаршы мөьминдәр:\n— Был Аллаһы Тәғәләнең вәғәҙә ҡылынған Ҡыйәмәт көнө, пәйғәмбәрҙәр был хаҡта дөрөҫ әйттеләр, хәбәрҙәрен ҡалдырҙылар,— тип яуап бирерҙәр.\nАллаһы Тәғәләнең әмере етеп, фәрештәләр йәһәннәмдең ете ҡатын сылбырҙар менән һөйрәп күктәр йәнәшәһенә килтереп ҡуярҙар. Андағы әҙерләнеп ҡуйылған бөтә ғазаптарҙы бәндәләр күреп, ғәжәпһенеп, үкерә башларҙар.\nПәйғәмбәрҙәр алға сығарҙар, башҡаларҙан айырмалы булараҡ, өҫтәрендә кейемдәре тәндәрен ҡаплап торор. Был ҡурҡыныстар алдында Ибраһим ғәләйһиссәләм:\n— Әй, Аллаһы Тәғәләм, миңә нәфсемде—теләгәнемде бирһәң ине,— тип белдерер.\nШунда Муса пәйғәмбәр ҙә:\n— Нәфсемде, нәфсемде!—тип үтенер; уға Ғайса ғәләйһиссәләм ҡушылыр, әммә Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһи үәссәлләм хәҙрәттәре иһә, уларҙан айырмалы булараҡ:\n— Өммәтем, өммәтем,— тип хәсрәтләнер.\nБыларҙы күреп торған Аллаһы Тәғәлә пәйғәмбәрҙәренә хайран булыр һәм әйтер:\n— Һеҙ барығыҙҙа йәннәткә керергә теләп, үҙегеҙ өсөн генә үтендегеҙ, әммә һөйөкле ҡолым Мөхәммәт үҙе тураһында ҡайғыртмай, өммәте өсөн хәсрәтләнде. Арағыҙҙа унан да өҫтөне булмаҫ, шуға ла мосолмандарҙы яҡыныраҡ күрермен,— тип.\nБәндәләр ҡәберҙәренән ҡубарылған ерҙәрендә ҡырҡ йыл буйына, ҡайһы бер китаптарҙан күренгәнсә, мең йыл дауамында күккә ҡарап баҫҡан хәлдәрендә торорҙар.\nШулай итеп, Исрафил фәрештәнен сур ауазының әмере менән ҡәберҙәр ҡубарылыр һәм тәндәргә йәндәр өр-яңынан ҡайтып, бәндәләр терелерҙәр. Был көн шундай ҡот осҡос көн булыр, һәр кемдең үҙ хәсрәте үҙенә генә булыр, әсәләре — балаларын, балалар — әсәләрен белмәҫтәр, ғибәҙәткә һуң, яуапҡа иртә икәнлеге беленер. Бары тик Аллаһы Тәғәләнән бойороғо ирешкәс кенә мәхшәргә һөрөлөрҙәр.\nХаҡ яҙылғандарҙан: «Быларҙы Бәйтел-Мөҡәтдәс ерендә Саһира тигән ергә килтерерҙәр. Ҡыйәмәт көнендә Ғәрәсәт майҙанында йөҙ егерме саф булыр, һәр сафтың оҙонлоғо ҡырҡ йыллыҡ юл булыр, һәр сафтың ҡалынлығы егерме йыллыҡ юл булыр. Бындағы өс саф — мосолмандар, ҡалғандары башҡа милләттәр булырҙар. Икенсе урында яҙылғандан — Рәсүлуллаһ сәллалаһи ғәләйһи үәссәлләм: „Минең өммәтем йөҙ егерме саф булыр“,— тип әйтер имештер. Дөрөҫөрәк риүәйәт ошолор: мөьминдәрҙең йөҙҙәре аҡ һәм паҡ булыр, башҡаларҙың йөҙҙәре ҡара һәм шайтандар менән бергә булырҙар»\nӘгәр ҙә ер йөҙөндә ғүмер кисергәнендә үк әҙәм балалары ҡәберҙәренә кергәс яңынан ҡубарыласаҡбыҙ тип аңламайынса һәм белмәгән хәлдәрендә йәшәһәләр, бының менән генә уларға Әхирәт көнөндә ярлыҡау ирешмәҫ. Белемһеҙ ҡалыуҙарынан ғәйепте үҙҙәрендә эҙләһендәр, әммә ҡубарылмайынса ла ҡалмаҫтар. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙән килгән хәбәрҙәр буйынса шул билдәле, Аллаһы Тәғәләнең иң яратҡан көндәре — йома һәм ғәрәфә кисәһе икән. Ғәрәфәлә бәндәләр ураҙа тотһалар һәм таң атҡансы аҙыҡҡа ҡул һуҙмай торһалар, был төндө йоҡламай үткәрһәләр, был бәндәләр ҙә Аллаһы Тәғәлә алдында һөйкөмлө ҡылынып, Иблискә дошман булырҙар. Ураҙанан өҙөлмәгән, уны ҡалдырмаған әҙәмдәр ҙә ҡәберҙәренән яҡты йөҙ һәм ауыҙҙарынан хуш иҫтәр килгән хәлдә ҡубарылыр. Уларҙы фәрештәләр танып:\n— Һеҙ донъялығы йәшәгән ваҡытта башҡалар ашаған ваҡытта ризыҡтан тыйылдығыҙ, бүтәндәр күтәреп тәмле-татлы һыуҙар эскәндә, төкөрөгеҙҙе лә йоторға оялып торҙоғоҙ, хәҙер инде улар бер йотом һыу һәм бер телем ризыҡ өсөн йән атып торһондар, ә һеҙҙең һыйланыр ваҡытығыҙ етте,— тип әйтерҙәр, йәннәттән тәмле ашамлыҡтар һәм эсемлектәр килтерерҙәр.\nШулай итеп, ул көндө Аллаһы Тәғәләнең хаҡ һәм тоғро ҡолдары булған мөьминдәр генә бәхетле һәм һөйөклө бәндәләр булыр, уларҙың шатлығы Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең һөйөнөсөн арттырыр. Ҡәберҙән ҡубарылғанда һәр кем ғүмерҙең уҙғанлығын тамам төшөнөп етәр, Аллаһ Тәғәләне күрер, ҡушҡандарын-тыйылғандарын үтәмәүҙән үкенер, намаҙға үә доғаға ла теҙләнә алмаҫ, яуап тоторға әҙерлек ҡылыр һәм Мәхшәргә һөрәлер...\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 24.10.2016 в 00:11, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Ҡырын йөҙөүселәр — Башҡорт Википедияһы\nҠырын йөҙөүселәр (лат. Amphipoda, (рус. Бокоплавы, амфиподы, разноногие раки) — юғары ҡыҫалалар отрядында тигеҙ булмаған аяҡлы ҡыҫала һымаҡтар (Amphipoda), ҡыҫала һымаҡтар отряды; ер йөҙөнөң бөтә өлөштәрендә осрай торған ваҡ ҡыҫала һымаҡтар.\nКласс: Юғары ҡыҫалалар\nӨҫкө отряд: Peracarida\nОтряд: Ҡырын йөҙөүселәр\nAmphipoda Latreille, 1817\nКәүҙәһе 15—18 мм оҙонлоҡта, ян-яҡтан ҡыҫылған, дуға һымаҡ бөгөлгән: баштан, күкрәктән (6 йәки 7 сегмент) һәм ҡорһаҡтан (6 сегмент) тора. Күкрәк аяҡтары (уларҙың төбөндә өҫтәлмә айғолаҡ үҫентеләре бар) хәрәкәт итеү һәм тын алыу, ҡорһаҡтағы тәүге өс пар аяҡ — йөҙөү, ҡалған өс пары һикереү өсөн хеҙмәт итә. Енси диморфизм хас: ата заттар кәүҙәләренең ҙурыраҡ, мыйыҡтарының оҙонораҡ булыуы һәм күкрәк аяҡтарының тәүге ике парының формаһы менән айырыла.\nЙомортҡалар инә ҡыҫалаларҙың күкрәк аяҡтары пластинкалары хасил иткән етлегеү камераларына һалына. Йомортҡаларҙан оло заттарҙан әлә ни айырылмаған йәш ҡыҫалалар сыға; күл ҡырын йөҙөүселәрe йылына 2 быуын бирә. Туҡланыуы Күпселеге бөтә нәмә менән дә туҡлана, йыртҡыстар бар.\nDikerogammarus haemobaphes һәм Corophium curvispinum һыу ағымдарында, ҡырын йөҙөүсе бөрсә ш. уҡ мәмерйә һыуҙарында һәм инештәрендә тереклек итә, күл ҡырын йөҙөүсеһе Башҡортостандың Урал алды һәм Башҡортостандың Урал аръяғы һыу ятҡылыҡтарында осрай. Балыҡ, һыу ҡоштары өсөн аҙыҡ, өйрәк гельминтоздарын (полиморфоз, стрептокароз, тетрамероз) тыуҙырғыстарҙың аралыҡ хужаһы.\nАмфиподы // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\nҠырын йөҙөүселәр — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡырын_йөҙөүселәр&oldid=419879 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 8 февраль 2014 в 12:06\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:06 8 февраль 2014 үҙгәртелгән.


Версия для печати >"Ул йығылды, ләкин башҡаларға ғүмер бирҙе, юҡҡа ауманы...”\n"Ул йығылды, ләкин башҡаларға ғүмер бирҙе, юҡҡа ауманы...”8-12-2011, 14:38 / 1941-1945\nҺуғыштан һуң ҡәберҙәрҙе асыҡлау, ҡаҙыныу эштәре алып барған яңынан-яңы ойошмалар барлыҡҡа килде, эҙләнеү отрядтары төҙөлдө. Шуныһын да билдәләргә кәрәк, “черный копатель” тип аталғандары ла бар. Улар ҡәберлектәрҙе мина эҙләү өсөн ҡулланылған махсус прибор менән таба ла, һалдаттың ҡоралы, каска, йәшерен баҙарҙа үтә торған башҡа кәрәк-ярағын алып, һөйәктәрен туҙҙырып, тайыу яғын ҡарай. Әҙәм аҡтыҡтарына ҡаршы көрәш алып барыла, тик һөҙөмтәһе бик аҙ, сөнки ҡайҙа ҡаҙыныуҙарын билдәләүе ауыр. Уның ҡарауы, энтузиастарҙан торған, коллективын башлыса патриот йәштәр тәшкил иткән эҙләнеү отрядтары ла әүҙемләшә.\n2007 йылда Смоленск ҡалаһынан ошондай отряд Ленинград өлкәһе Вороново ауылы эргәһендә ике ҡәберлек таба. Әлбиттә, ер менән тигеҙләнгән, өҫтәренә үлән үҫкән була. Хәйер, ҡасандыр совет һалдаттары ятҡан ҡәберҙәрҙе иҫләүсе лә юҡтыр хәҙер. Яу үткән ерҙәрҙә аҙ түгел бит улар...\nИке ҡәберлектең береһендә беҙҙең яҡташыбыҙ, Ҡырмыҫҡалы районы Илтуған ауылынан Кәбиров Хисаметдин Миңлеғәлим улының һөлдәһе икәнлеге асыҡлана. Уның шәхесен гильза эсенә адресын, исем-шәрифен яҙып ҡалдырған ҡағыҙҙан асыҡлайҙар. Иҫ китерлек, 1942 йылдан бирле ер аҫтында ятҡан ҡағыҙ киҫәге һалдат тураһындағы мәғлүмәтте 65 йыл үткәс беҙҙең быуынға килтереп еткерә!\nАрхив документтары менән сағыштырып, тейешле документтар тултырғас, һалдат һөлдәһен Башҡортостанға — тыуған еренә ҡайтарырға ҡарар итәләр. Бөгөн Илтуғанда Хисаметдиндең улы Рауилдың ҡатыны ғына йәшәй. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Рауил ағай үҙе күптән мәрхүм инде. Ғүмере буйы почтала эшләне, хат, гәзит-журналдар ташыны. “Ташыны” тим, сөнки көн дә Илтуғандан алты саҡрым алыҫлыҡта ятҡан почта бүлексәһенән алып ҡайтырға ла өй беренсә таратырға кәрәк. Кем белә, ауылдаштарына яҙылған һәр хатты ҡулына алған һайын: “Атайым тураһында миңә лә берәй хәбәр юҡмы икән?” — тип уйлағандыр Рауил ағай. Сөнки тәүҙә бит атаһының үлеме тураһында бер ни әйтелмәй “ҡара ҡағыҙ”ында, ә “хәбәрһеҙ юғалды” тиелә. Тимәк, өмөт сатҡылары күңелдәрҙә йәшәй. Әсәһе Ғәтиә лә бит ошо сатҡыларҙы ғүмере буйы йәшәтеп, ирен һуңғы көнөнә саҡлы көттө.\nХисаметдин менән Ғәтиә һуғышҡа саҡлы ике малайға һәм бер ҡыҙға ғүмер биреп өлгөрә. Күңеле һиҙгәнме, ғаилә башлығы һуғыш башланып, фронтҡа алынғансы ҡатыны, сабыйҙары өсөн барыһын да эшләргә тырыша. Утыҙ йәше лә тулмаҫ борон өй-ҡаралтыһын нығыта, ул саҡта рөхсәт ителгән ҡәҙәре малын аҫрай, ҡош-ҡортон арттыра. Колхоз эшенә лә йүгерә, өйөндә лә баш баҫып тир түгә.\nҺуғыш. Хисаметдин Кәбиров тәүге көндәрҙән үк фронтҡа алына. Был сағында уның бер туған ҡустыһы Саҙрислам Миңлеғәлим улы менән ике туған ҡустыһы Хөрмәт Мөхәмәтдин улы Кәбировтарҙың “ҡара ҡағыҙ”ы килгән була. Улар икеһе лә 717-се уҡсылар полкы, 170-се уҡсылар дивизияһында хеҙмәт иткән. Һуғыш башланған көндө үк тәүге фашист бомбалары өҫтәренә яуа... Икеһенең дә “ҡара ҡағыҙ”ына “1941 йылдың 22 июнендә һәләк булды” тигән йөрәк өҙгөс хәбәр яҙыла. Береһе — 1916, икенсеһе 1915 йылда тыуғандар, йәғни 26 һәм 25 йәшлектәр — типһә тимер өҙөр, ҡатындарын иркәләр, сабыйҙарын түшәмгә саҡлы сөйөп яратыр саҡтары...\n— Атайым һуғышҡа киткәндә былай тигән: “Ғәтиә, ҡайтырымды белмәйем, балаларҙы һаҡла”, — тип хәтерләй Хисаметдиндең ҡыҙы Зөлфиә апай. Ул Стәрлетамаҡта йәшәй. Атаһының һөлдәһен ҡәҙерләп, оло ихтирам менән һуңғы юлға оҙатҡан барлыҡ ауылдаштарына, Ҡырмыҫҡалы хәрби комиссариатына, Смоленск эҙәрмәндәренә, Оборона министрлығына оло рәхмәтле ул. Үҙе әйтеүенсә, хәҙер ҡайтып, әсәһе менән атаһының ҡәберенә баш эйер урын бар. Ә бит, уйлап ҡараһаң, күптәр, бик күптәр мәхрүм ошо кисерештәрҙән.\nХисаметдин Миңлеғәлим улы һуғышҡа алыныу менән Ленинград фронтына эләгә. Ҡаланы блокада ҡулсаһына ҡамарға ниәтләгән фашистарға ҡаршы алышыусы ғәскәр составында була. Тик 1942 йылдың ғинуарында уның ғүмере өҙөлә.\n“Хәтер китабы”ның 13-сө томындағы белешмәнән, йәғни хәрби комиссариат биргән мәғлүмәттәр буйынса, Хисаметдин Миңлеғәлим улы Кәбиров 1909 йылда Илтуған ауылында тыуған, 1942 йылдың ғинуарында һәләк булған. Ә бына эҙәрмәндәр һөлдәгә ҡушып килтергән документтарҙа башҡа дата күрһәтелә: 1905 йылда тыуған, 1942 йылдың февралендә батырҙарса һәләк булған. Тыуған йылы тураһында хәрби комиссариат мәғлүмәттәре дөрөҫтөр, сөнки фронтҡа оҙатҡанда документтар ҡабаланмайыраҡ тултырыла, ә яу мәлендә уның ҡайғыһы булмай. Ә бына фанилыҡтан китеүенә килгәндә, һалдат алданыраҡ (был осраҡта ғинуар) һәләк булып, документтарҙың — “ҡара ҡағыҙ”ҙың — февралдә генә тыуған еренә ебәрелеүе мөмкин. Хәйер, уныһы мөһимме ни...\nҺуғышта, хәрби антына тоғро ҡалып, ҡуйылған бурысты үтәгәндә һәләк булыусы “хәбәрһеҙ юғалғандар” булмай. Һуңғы һулыштарын, ауаздарын ишетмәгәнгә, йәндәрен фиҙа ҡылғандарын кемдер күрмәгәнгә, ҡағыҙға теркәмәгәнгә генә улар Аллаһы Тәғәлә биргән ғүмерҙәренән һуң да ошо “билдәһеҙ”лекте күтәреп күңелдәрҙә, йөрәктәрҙә йәшәргә мәжбүр.\n...Мин йығылһам әгәр, йәш түкмә һин,\n“Ул Ватанын һөйҙө, ут эсендә\nУның данын, намыҫын яҡланы,\nҒүмер бирҙе. Юҡҡа ауманы”.\nБыл юлдарҙы ҡағыҙға төшөргәндә йәш башҡорт шағиры Мәлих Харис үҙенең дә яу яландарында башын һалырын тойомлағандыр. Был быуындың батырлығы, сыҙамлығы һис ҡасан да онотолмаҫ, сөнки улар бөгөн һаҡаллы ҡарттан, таяҡҡа таянған әбейҙән алып типһә тимер өҙөрлөк ирҙәрҙең, сабыйын тупылдатып һөйөр ҡатындарҙың күңелендә йәшәй, һеҙгә булған оло хистәр тәпәй баҫҡан балаға күсә. Быуындар күсәгилешлелеге нәҡ ана шунда сағыла...


Һеҙҙе ысын күңелдән Ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө менән ҡотлайым!\nҒаилә һәм имен бала саҡ – илебеҙҙең, республикабыҙҙың, ҡалабыҙҙың төп үҫеш йүнәлештәренең береһе. Өфөлә ғаиләгә ярҙам, балаларҙың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау мәсьәләләренә ҙур иғтибар бирелә. Беҙ ҡала өлкәндәр өсөн дә, бабалар өсөн дә уңайлы булһын тип, тырышабыҙ.\nМуниципалитет шулай уҡ сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыусы, ҡала һәм республика тормошонда әүҙем ҡатнашыусы ғаилә ағзаларының таланттарын үҫтереүсе яуаплы ғаиләләрҙең уңай тәжрибәһен таратыуға ярҙам итә.\nСөнки ғаиләлә өлкән быуындан кесеһенә әхлаҡи һәм рухи ҡиммәттәр, мәҙәни традициялар күсә, уларҙан башҡа йәмғиәттең һәм дәүләттең алға табан үҫеше мөмкин түгел.\nҮҙ балаларын, шулай уҡ ҡурсалауға алған балаларҙы тәрбиәләгән атай-әсәйҙәргә, күп балалы ғаиләләргә, бергә оҙон-оҙаҡ тормош көткән ғаиләләргә һәм дә йәш парҙарға ысын күңелдән рәхмәтемде белдерәм һәм бәхет теләйем.\nБарлыҡ ғаиләләргә лә мөхәббәт, тыныслыҡ, именлек һәм ныҡлы һаулыҡ теләйем!


31 июлдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Ҡырмыҫҡалы районына барҙы. Төбәк етәксеһе көньяҡ урман-дала зонаһы буйынса «Баҫыу көнө-2018» ауыл хужалығы культураларын урып-йыйыуҙы ойоштороуға арналған зональ семинар-кәңәшмәлә ҡатнашты.\n– Ауыл хужалығы өсөн иң ҡыҙыу мәл – урып-йыйыу эштәре ваҡыты етте. Бөгөн беҙ «Баҫыу көнөн» яңы форматта уҙғарабыҙ. Әгәр элек тотош республиканы йыйһаҡ, хәҙер зональ эш алып барабыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов.\nЯҙҙың һалҡын килеүе сәбәпле сәсеү кампанияһы ауыр булды, әммә был уңышҡа тәьҫир итмәне, тине төбәк етәксеһе.\n– Баҫыуҙарҙа уңыш өлгөргән. Уны юғалтыуһыҙ йыйып алырға кәрәк, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Башлығы.\nСара барышында Рөстәм Хәмитов ауыл хужалығы продукцияһын етештереүгә һәм һатыуға арналған түңәрәк өҫтәл үткәрҙе, шулай уҡ үҙебеҙҙә һәм сит илдә сығарылған ауыл хужалығы техникаһы күргәҙмәһен ҡараны. «Ростсельмаш» компаниялар төркөмө вәкилдәре төбәк етәксеһенә Башҡортостанда ла файҙаланылған иген йыйыу комбайндары, тракторҙар һәм башҡа техника өлгөләрен күрһәтте. Экспозицияға республикала билдәле һәм популяр булған, шулай уҡ яңы моделдәр – мәҫәлән, Канадала, хәҙер иһә тулыһынса Рәсәйҙә йыйылған трактор ҡуйылған.\nШулай уҡ Рөстәм Хәмитов «Артемида» тоҡомсолоҡ хужалығы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшендә ҡулланылған техниканы ҡараны. Тоҡомсолоҡ хужалығының етештереү буйынса директоры Евгений Пожидаев билдәләүенсә, барлыҡ техника Рәсәйҙә сығарыла, уның төп айырмаһы — «интеллигентлы игенселек», ул аныҡлыҡты һәм яңы технологияларҙы файҙаланыуҙы күҙ уңында тота. Рөстәм Хәмитов тоҡомсолоҡ хужалығы етәкселеге менән предприятиеның иҡтисади күрһәткестәрен, шулай уҡ етештереүсәнлекте арттырыу мәсьәләләрен һәм ауыл хужалығы производствоһына заманса һанлы технологиялар индереү кәрәклеген тикшерҙе. Һуңғылары булмаһа, Башҡортостандың донъя йүнәлештәренән артта ҡалыуы мөмкин, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Башлығы.


Хәбәрҙәр: Грециялағы ҡасаҡтар: “өмөт утрауы” менән хушлашыу.\nГрециялағы ҡасаҡтар: “өмөт утрауы” менән хушлашыу.\nБер нисә сәғәттән үҙҙәрен “Сүриә ҡасаҡтары” тип атаусы кешеләр Грецияның Лесбос утрауынан Төркиәгә оҙатыласаҡ. Дүшәмбе көн, 4 апрелдә, Евроберләшмә һәм Анкара араһындағы килешеү үҙ көсөнә инде - ЕС территорияһына законһыҙ үтеп ингән мигранттар Төркиәгә ҡайтарыла башлаясаҡ. Легаль булмаған мигранттарҙың береһе лә кире унда ҡайтырға ашҡынып тормай.\n“Төркиә - беҙҙең өсөн хәүефле ил. Беҙ унда барырға теләмәйбеҙ. Унда хәлдәр ҡатмарлы, бер ниндәй ҙә ярҙам юҡ. Төркиә Европанан, башҡа илдәрҙән аҡса ала, әммә сүриәлеләргә бер ниндәй ҙә ярҙам күрһәтелмәй.”\nДүшәмбенән шаршамбыға ҡәҙәр Лесбостан төрөк ярына 750 кешене оҙатырға уйлайҙар. Әлеге мәлдә ваҡытлы үҙәктә 3 мең самаһы кеше йәшәй.\nБорис Чершиков, БМО-ның ҡасаҡтар эше буйынса комиссариат вәкиле:\n“Урындарҙа ҡотҡарыусылар булыуы мөһим, кешеләр кәрәкле ярҙамды алырға тейеш. Уны халыҡты оҙатыу башланғансы эшләргә кәрәк. Бындағы хәлдәр беҙҙә борсолоу тыуҙыра, беҙ Грецияны һәм Төркиәне урындарҙа ҡотҡарыусыларҙы әҙер тоторға саҡырабыҙ. Әлегә ике илдә лә был мәсьәләлә етешһеҙлектәр күрәбеҙ.”\nБМО фекеренсә, был кешеләр Европанан ҡасаҡ статусы биреүҙе һораған, шулай булғас улар менән лайыҡлы мөғәмәлә итергә кәрәк.


Иҡтисад // Мәшғүллек\nЭшсе һөнәре яңынан модала\nЭшсе - бүре түгел, урманға ҡасмаҫ. Элегерәк был әйтем, ысынлап та, урынлы ине. Сөнки, ни тиһәңдә, эшсе һөнәрҙәренә артыҡ мохтажлыҡ күҙәтелмәне.\nӘ бына хәҙер килеп, яу һалһаң да була. Эшһеҙлек булһа ла, э шселәр һәр бер предприятиела етешмәй тиерлек. Пенсияға тикле м эшләргә ҡалған эшселәр тиҙҙән хаҡлы ялға сығасаҡ, ә бына у ларҙы тулыһынса алмаштырырҙай йәш белгестәр юҡ. Йәшәтәр хәер\nменеждмент кеүек модалы һөнәрҙәргә эйә булырға тырыша. эшсе\nһөнәрҙәрҙе хөрмәт итеү бөттө тиерлек.\nШул уҡ ваҡытта юғары квалификациялы, үҙенең ауыр эшенә ижа ди ҡарашта булған белгестәр һәр бер ойшмаға кәрәк.\nМәҫәлән, Өфө ҡалаһының хеҙмәт биржаһы мәғлүмәттәре буйынса , юғары квалификацияла эшселәргә булған һорау тәҡдим ителгә н белгестәр һанынан өс тапҡырға тиклем күберәк. Мәҫәлән, әле ге мәл 70 токарь, 40 фрезеровкалаусы, 4 монтажсы талап ител ә.\n"Урал сәнәғәте тәжрибәһендә иҡтисади проблемаларҙы хәл ите үҙең социаль аспекттары" тип исемләнгән "түңәрәк өҫтәл" тап ошо мәсьәләләргә ҡағылды. Был сарала совет йылдарындағы дәрт ләндереү сараларына иғтибар арттырыу тураһында ла фекер әйте лде. ысынлап та, бер американлы беҙҙең предприятиены һатып а лғас, туҙанға батып бөткән байраҡты килтереп сығара һәм эштә\nоло уңыштарға ирешкән цех коллективтарына бирә башлай. эш һ өҙөмтәләре, барыһын да аптыратып, ҡапыл ғына юғарыға күтәрел ә. Тимәк, дәртләндереү тигән нимә байтаҡ йылдар буйы тәрби әләнгән совет кешеләренең мейеһенә ныҡ һеңгән. Ә ниңә уны ҡ улланмаҫҡа һуң


Яңы йыл һәр балаға шатлыҡ-ҡыуаныстар ғына килтерһен!\n30 Декабрь 2016, 12:40\nКүп балалы ғаиләләрҙә, опекала һәм социаль приютта тәрбиәләнгән балалар өсөн ойошторолған район Хакимиәте башлығы шыршы байрамдары үтте.\nҠала мәҙәниәт һарайы коллективы быйыл да улар өсөн мауыҡтырғыс Яңы йыл программаһы әҙерләгән. Театрлаштырылған тамаша алдынан район Хакимиәте башлығы Рөстәм Шәмсетдинов етеп килгән Яңы йыл менән ҡотланы.\n- Был ҡышҡы байрамды бөтәбеҙ ҙә көтөп ала, сөнки уға яңы өмөтттәр, пландар, ниәттәр бағлайбыҙ. Хыялдар тормошҡа ашһын өсөн, һеҙгә, йәш быуынға, тырышып уҡырға, сәләмәт тормош алып барырға, маҡсатҡа ынтылып йәшәргә кәрәк, - тине ул ҡотлау сығышында.\nАртабан балалар Ҡар бабайҙар тураһында ҡышҡы әкиәт ҡараны. Бында улар музыкаль тамаша геройҙары менән бергә шатланды, көлдө. Ҡарһылыу һәм Ҡыш бабайҙың сәләм-фатихаһын алғас, дискозалдағы ҡупшы шыршы янында әйлән-бәйлән уйнаны, төрлө конкурстарҙа ҡатнашты, Яңы йыл, ҡыш тураһында йырҙарҙы иҫкә төшөрҙө. Был көндө 7-се мәктәп янындағы мәктәп-интернаттан - 30, социаль приюттан - 15, опекалағы - 271, күп балалы ғаиләләрҙән 200 балаға район Хакимиәте башлығы бүләге тапшырылды.\nҺүрәттә: Сәхнәлә - Ҡар бабайҙар Ҡарһылыу һәм Ҡыш бабай менән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АҪАЛЫ БАЛАҪ ҺУҒЫУСЫЛАР БОРОНҒО ҺӨНӘРҘЕ ЯҢЫРТА - 2021 - Мәҡәләләр\nАҪАЛЫ БАЛАҪ ҺУҒЫУСЫЛАР БОРОНҒО ҺӨНӘРҘЕ ЯҢЫРТА\nАуылға ингән ерҙә, юл-урам саттарын бергә төйнәгәндәй ҡалҡып, ыҡсым ғына мәҙәниәт йорто тора. Уның тирә-яғын уратҡан кәртәләүгә аллы-гөллө аҫалы балаҫтар эленгән. Иң башта был күргәҙмәне буйлап-танышып сығырға кәрәктер. Балаҫ һуғыу урынын ҡороп, ғәм халыҡтың геүләгәнен тын ғына тамаша ҡылып ултырған оло йәштәге ҡатынға яҡынлашам. Күсәрбай ауылында ғүмер кисергән Аҡсулпанова Гөлтуташ инәй икән. Үҙе бынан алыҫта, мең ырыуы йәшәгән яҡта - Ауырғазы районы Яңы Биғәләш ауылында тыуып үҫкән. Күсәрбайҙа аҫалы балаҫ һуҡҡан боронғо кеше булыуы бик икеле ине, тимәк, килгән килендәрҙең шөғөлө булған ул. "Юҡ, был ауылда аҫалы балаҫ юҡ ине, - ти Гөлтуташ апай ҙа, - килен булып төшкәнемдә әҙер балаҫтарым бар ине. Заманына күрә бирнәм бай килде! Ике аҫалы балаҫым, һуғылған шәлем, тарыраҡ булһа ла, кейеҙем дә булды. Шаршауымды ла өлгөрттөк. Инәйемдәр тырышты инде. Йыраҡҡа килдем бит, әллә нисә һыу сығып, әллә нисә тау ашып, тигәндәй... Бында килгәс, колхоз эшенә, ғаилә эсенә сумдым, балаҫ һуғыу ҡайғыһы булманы..." Шулайтып, кейәүгә китер ҡыҙ үҙ бирнәһен үҙе етештереп, "бай килен" исеме күтәрерлек мал туплай. "Балалар үҫкәс, донъяның ыуаҡай-мыуаҡай эштәре ҡулдан төшкәс, әүәлге урынды (һуғыу станогын) яңыртып эшләтеп алдым. Тәү мәлдә хатта ҡулдарым ҡалтырай торғайны, шатланам бит әй! Ысынлап та мин балаҫ һуғаммы! Ҡартаймаҫ борон бик күп итеп аҫалар күсереп һуғайым, тип ашҡындым. Ныҡ һағынғайным. Бер ниен дә онотмағанмын, үҙем ебен оҙатып, үҙем аҫаһын күтәрмәләп ҫуғып алдым да киттем! Үәт әйкәйем!. Ана шулайта ул йәштән өйрәнеү! Бер ҡайҙа ла юғалмай, бер ҡайҙа ла ҡасмай - йөрәк төбөндә генә көтөп тик ята!" - тип һүҙен осланы Күсәрбай ағинәйе Гөлтуташ апай.\nБалаҫ фестивале күргәҙмәләре буйлап артабан китәбеҙ. Бер нисә өҫтәл артында бәләкәй генә һуғыу ҡоролмалары ҡуйылған, ун-ун ике йәшлек ҡыҙ балалар тар ғына балаҫ өлгөләре һуғып ултырған була. Бындай уйынсыҡ эштәрҙе Раевка район Пионерҙер йортонда, Бөрө ҡалаһында күргән бар. Балаларҙы балаҫ һуғыуға йәлеп итеүҙе былар ҙа уйындан башлаған икән, тибеҙ. Ләкин балалар янында инә ҡаҙҙай өйөрөлгән уҡытыусылары менән танышҡас, фекер үҙгәрә. Баҡһаң, Күсәрбай мәҙәниәт йортоноң тас маңлайына киреп ҡуйылған оҙон баннерҙағы яҙыу күп нәмәне асыҡлай: "Башҡорт балаҫы этникаһы байрамы" - тип яҙылған унда. Күсәрбайҙа ла ағинәйҙәр балаҫ һуғыу темаһын күтәреп сығып, уны үҫтереү буйынса республика Башлығы грантын ала, ошо эште Күсәрбайҙа ғына түгел, төбәктәге башҡа ауылдарҙа ла таратырға, тигән маҡсат менән "Башҡорт балаҫы этникаһы байрамы"н иғлан итә! Бына, исмаһам, тархандарса киң фекерләү, тип уйлап ҡына ҡуям да, был турала әйтергә ашыҡмайынса, ары китәм.\nҺораш ҡына, яуаптар бар: ауыл мәктәбендә балаларҙы балаҫ һуғырға өйрәтмәк булып түңәрәк эше башланған. Уны Минһылыу исемле оҫта етәкләй. Күсәрбайҙан Гүзәл Аҡсулпанова, Айыусынан Нурия Миниғужина башҡорт кәсептәрен өйрәтеү буйынса эш алып бара икән. "Нәзифә Абдуллина ғүмер буйы мәктәптә эшләгән, ә бөгөн ул балаларға балаҫ һуғырға өйрәтә.\n"Башҡорт балаҫы этник байрамы"н тантаналы асҡан саҡта, етәкселәрҙән фатиха алғас, оҫталарға ла һүҙ бирелә. Бер етәксенең һүҙе ныҡ хәтергә уйылды: "Егерме биш йыл ошо районда эшләйем, әммә бындай байрамды күргәнем юҡ", - тине ул. Бөгөнгө байрамдың баһаһын күтәрергә теләп әйтте, ләкин шунса дәүер ошо яҡта эшләп, халыҡ кәсептәрен күрмәүе, уларҙы күтәрерлек байрамдары булмауын фаш итте лә ҡуйҙы. Бына, ниһайәт, Күсәрбай балаҫсыһы алға сыға. Күсәрбайҙың баш ағинәйе дәрәжәһен йөрөткән Флүрә Аҡсулпанова ул. Абруйлы оҫтаның һүҙҙәрендә бик күп тәрән мәғәнә ята. Бигерәк тә бөгөн ауылдарҙа ағинәй булыуҙың ни хәтле яуаплы һәм ҡатмарлы күренеш тә булып китеүе асыла. Ағинәйлек бөгөн тәсбих әйтеп, аҡтан кейенеп, аҡыл өйрәтеп ултырыу түгел, ул халыҡ күңелен үҫтерә торған һәм уны ағарта торған эш-ғәмәлдең башында тороп, юл башларға, өлгө күрһәтергә, эш күрһәтергә әйҙәүсе лә ул. Хатта "аяҡтары бик ныҡ ауыртһа ла"... Флүрә Зәйнулла ҡыҙы үҙенең ҡотлау һүҙен ихлас ослап ҡуя: "Ашарға бар, кейемдәр бар, эшләһәк, яратҡан эшебеҙ бар - артығы кәрәкмәй. Аҡса өсөн йәшәмәгеҙ. Ул байлыҡ беҙгә нимә килтерер, яҡшыға алып барырмы, кем һәм ни өсөн тотонор ул байлыҡты? Иман - бына ул донъя байлығы. Иман таратайыҡ, иманлы булып йәшәйек. Яратҡан эшем итеп Аллаһы ошо эшкә ҡушҡан өсөн рәхмәтлемен..." Уның сығышына оҙаҡ итеп ҡул саптылар...\nШулай итеп, быйыл "Айыҡ ауыл" номинацияһында еңеп, Хөкүмәттән биш миллион һум бүләккә сертификат алған Күсәрбайҙа балаҫ фестивале гөрләй. Уны туҡтатыр көс юҡ. Район ауылдарынан йыр-бейеү коллективтары алмашлап сығып ҡына тора. Беҙҙе ҡырҙан килгән ҡунаҡтар ҙа ҡыҙыҡһындыра. Йылайырҙан Юлдыбай, Сидоровка ауылы ағинәйҙәре үҙ машиналарын ҡыуып, үҙҙәре эшләтеп алған туҡыу һәм һуғыу урындарын тейәп, килеп еткән. Йылайырҙың баш ағинәйе Миләүшә Моратова, яҡташы Люция Таһирова менән сепрәк йыртып һуғылған балаҫтарҙы - турпышаларҙы йәйеп һалған. Ҡасандыр беҙ барыбыҙ ҙа тиерлек ошондай балаҫ өҫтөндә уйнап үҫтек, шуларҙы тотоп бирнәле булып кейәүгә оҙатылдыҡ. Улар тарих сүплегендә тороп ҡалды, ҡытай тауары менән баҫылып онотолдо микән, тиһәк, бынағайыш, артыбыҙҙан "яңы күренеш" булып - һөнәрмәнлек һәм халыҡсан кәсеп өлгөһө булып баҫтырып киләләрсе!.. Аҫалы балаҫты ғафуриҙар "көйөҙ", ти, бөрйәндәр "йөн балаҫ" ти, стәрлеләр "келәм", ти, күгәрсендәр "биҙәкле балаҫ" тип йөрөтә. Сепрәк балаҫты әбйәлил менән баймаҡтар, йылайырҙар менән бөрйәндәр "турпыша", ти. Ни генә тиһәләр ҙә, улар был көндә "Башҡорт балаҫы этникаһы байрамы" түрендә. Ишембай районы Кинйәбулат ауылынан килгән Гөлсирә Дәүләтова менән танышабыҙ. Һуҡҡан аҫалы балаҫтары ла бик күркәм, үҙе лә бик мөләйем, бик матур, һәм бының сере лә бар икән. Гөлсирә апайҙың йөҙөн яҡтыртып торған "көҙгөһө" - янындағы килене Регина Дәүләтова булып сыҡты. Ҡәйнәһенең эшен ҙурлап, аңлап, күтәрмәләп тороуын күреү - үҙе бер кинәнес. Шайтан ҡолағы һаңғырау булһын, күҙ теймәһен. Әммә ҡыйыуһыҙ ғына торған ҡәйнәһенең һуҡҡан балаҫтарын килене маҡтап бөтә алмай, кеше алдында уны оҫта икәнен күрһәтергә тырышыуына рәхмәт. Регина килен үҙе Кинйәбулат ауыл мәҙәниәт йортонда художество етәксеһе булып эшләй икән. Ҡул эштәренә лә тотонған: селтәр, хәситә, ҡашмау эшләп һата. Күсәрбай йыйынын да бик матур яңы хәситәһе менән балҡытып торҙо. Тарихын да һөйләргә иренмәне: "Был хәситәне 1930 йылдарҙа төшкән иҫке фотонан ҡарап эшләнек, ул ғаилә байлығын беҙҙең өләсәйҙәр бала ғына саҡтан уҡ эшләтеп таҡҡан. Бөтә биҙәүестәрен Ишембай яғы башҡорт ҡатындары Бөйөк Ватан һуғышында фашистарҙы еңер өсөн самолет һатып алырға биргән... "\nИрекһеҙҙән, бөгөнгө ҡатмарлы заманда ла халыҡты ҡотҡарыу һәм һаҡлау өсөн башҡорт ҡатын-ҡыҙы йәнә үҙенең биҙәүестәрен тәҡдим итә түгелме, тигән уй башҡа килә. Нисекме? Ынйы-мәрйен теҙәме, уҡа-биҙәк сигәме, елән-камзул тегәме, аҫалы балаҫ һуғамы - йәш ҡыҙҙар һәм малайҙар мөкиббән китеп, донъяһын онотоп ошо ижад эшенә сума бит. Абайлап ҡарағыҙ әле ошо хәлде. Милли кейем тергеҙеү, милли уйындар уйнау, милли аштар бешереү, милли тел хазнаһын һәм йыр-моңдарҙы өйрәнеү беҙҙең балаларҙы йәнә ҡотҡарыр, зиһенен томалаған һәм һаулығын ҡоротҡан интернет-гаджет ауҙарынан аралар. Шулай ти йәш быуынды милли кәсепкә йәлеп итеүсе, эшкә өйрәтеүсе ағинәйҙәр.\nФедоровка районы Бала Сытырман ауылынан килгән Роза Раҡаева - электән күренекле аҫалы балаҫ һуғыу оҫтаһы. Ул 1990 йылдарҙа уҡ Башҡортостанда республика Халыҡ ижады үҙәге башлаған "Башҡорт балаҫы" фестивалдәрендә ҡатнаша килә, ул һуҡҡан аҫалы балаҫтар менән Салауат йыйыны тирмәләре лә йыл һайын биҙәлде. "Башҡортостан" гәзите ойошторған "Һөнәрмән" республика күргәҙмә-бәйгеһендә лә еңеүселәрҙең береһе булды ул. Шул ваҡытта алған рәхмәт хаттарын яттан белә ул, дипломдарын һәм Ҡаҙан ҡалаһына сәйәхәт путевкаһы менән бүләкләнеүен онотмай һөйөнөп һөйләй. Уны Күсәрбайға, "Башҡорт балаҫ этникаһы байрамы"на етәкләп тиерлек алып килеүсе - Федоровка яғы ағинәйҙәре башлығы Минсара Иҫәнғолова икән һәм ул үҙе лә балаҫ һуға. Ә Роза Раҡаева һуҡҡан балаҫ башҡаларҙан ныҡ айырыла бит. Нисек, нимәһе менән айырыла, тиһегеҙме? Был хаҡта уны уратып ҡарап тороусылар бер ауыҙҙан баһалар-аңлатмалар яуҙыра: "Беренсенән, Роза Раҡаеваның балаҫы - ул башҡорт традицион аҫаһы һәм бары тик һарыҡ йөнөнән, үҙе иләп, буяп әҙерләгән йөн ептәрҙән һуғылған. Икенсенән, йөн буяуҙары - элекке анилин буяҡ, улар бик сифатлы һәм баҙыҡ төҫтәре оҙаҡ бөтмәй һаҡлана. Өсөнсөнән, балаҫтағы төҫтәр бер-береһенә яҡшы тура килә, күҙгә бәрелмәй, яһалма үтә сағыу төҫ юҡ - ҡара һарыҡтың тәбиғи төҫтәге йөнө, ҡыҙыл буяулы йөн, үләнгә тартым йәшкелт талғын төҫ. Тап ошо дөрөҫ табылған төҫтәр һәм дөрөҫ күсерелгән аҫалар арҡаһында Роза Искәндәр ҡыҙының һуҡҡан балаҫтары художестволы картина кеүек, ҡарап туймаҫлыҡ бер күренешкә әйләнә..."\nБыл хәтле маҡтауға иреп китеп, Роза апайыбыҙ үҙенең бер серен сисеп ташланы: "Буяу ныҡ керһен өсөн, оҙаҡ һаҡланһын өсөн мин уның буяғын эркет һыуына һалып ҡайнатам, шуға манам. Тәүҙә эркетте ҡаҙанда ҡайнатам, аҙлап ҡына буяҡтың онтағын (порошок) һибәм. Самалап ҡына һалғас, болғатып бер биш минут ҡайнатам да шунда уҡ буяй торған йөндө лө сумдырам. Үәт шәп була - эркет буяҡты дан итә!" Бына шулай итеп быуаттар артында "аҙашып ҡалған " халыҡ кәсебе серҙәре беҙҙе ҡыуып етте лә ҡуйҙы.\nШул урында ниндәй ағас-үләндәрҙән нисек итеп тәбиғи буяуҙар алғанын да иҫкә төшөрә оҫталар. Кесерткән һабағы - йәшел буяҡ, һуған ҡабығы - һарғылт йәки ҡыҙғылт ерән төҫ (оранж), ерек ҡабығы - көрән-ҡыҙыл төҫ бирә икән. Был эштә әсе ҡатыҡ һыуы йәки ҡороттан һарҡыған эркет бик урынлы "ярҙамға килә".\nДим-Күгиҙел йылғаһының үренән - Бишбүләк районы Ҡаныҡай ауылынан дүрт ҡунаҡ бар ине йыйында: Әминә Абдрахманова, Мәрйәм Хәкимова, Светлана Хәйруллина һәм Гөлшат Хәлиуллина. Ҡунаҡ, тимәй, хәл юҡ, сөнки улар үҙҙәренең яғында бик ныҡ таралған аҫалы балаҫтарҙың, исмаһам, береһен дә тотоп килмәгән. Күрәһең, тапмағандар... Йәки, кәрәк тапмағандар. Мостай Кәрим яҙғанса, "иң һылыу ҡыҙҙар - Дим үрендә", тигәндәй, үҙегеҙҙе күрһәтергә килдегеҙме әллә, тип шаяртабыҙ. Әйткәндәй, Раевкала уҙған республика "Аҫалы балаҫ" фестивалдәренә лә Бишбүләктән бер генә оҫта килә торғайны. Усаҡлыкисеү ауылынан Сәғәҙәт Фәсхиева.\nНисек кенә булмаһын, бөтә килгән кешенең кәйефе тәбиғәттеке кеүек - бер нимәгә ҡарамай, шат һәм ғорур ине ул көндө. "Ҡаныҡай ҡыҙҙары был юлы Күсәрбай фестиваленә "байҡар" булып, йәғни, "разведчик" булып килгән", - тип ихлас шаяртты халыҡ. Ысынлап та, кем белә, бәлки улар киләһе республика балаҫ йыйынын үҙҙәренең ауылында үткәрер. Ике йыл элек Бишбүләктең Ҡаныҡай ағинәйҙәре ҡыш уртаһында балаҫсылар менән осрашыуға мәктәп уҡыусыларын, ҡул эше оҫталарын йыйғайны. Аҫалы балаҫтары күҙҙең яуын алып торҙо. Бигерәк тә шул балаҫтар өҫтөндә ултырып, "Урал батыр" эпосын яттан һөйләгән балалар иҫтә ҡалды.\nБайрамда Стәрлетамаҡ район хакимиәте башлығы Әнүәр Абдрафиҡов, район советы секретары Люция Шәйәхмәтова, урындағы етәкселектән Рима Ниғмәтуллина, Стәрлетамаҡ район мәғариф идаралығы етәксеһе һәм район башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Эльвира Иманғолова сығыш яһаны. "Нимә һуң ул башҡорт аҫалы балаҫы" тигән һорауға яуап эҙләмәне улар, ә, тырышып, урындағы халыҡҡа яңы заманда элекке оҫталыҡты тергеҙеү юлдарын табырға кәңәш бирҙе, изге теләктәрен еткерҙе. Шулай ҙа нимә һуң ул "Башҡорт балаҫы? Милли хазинабыҙ, республика башҡорт бренды, ил ҡото булған аҫалы балаҫтарыбыҙ бик күп тарафтарға таралып, икенсе ҡәүемдәр өсөн дә "үҙ мөлкәте" булып китеүе бар. Ә башҡорт аҫалы балаҫы булған, бар һәм буласаҡ. Һәр кемгә билдәле: егәрле башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары бер төбәктә дебет шәл бәйләй, икенсе яҡта кейеҙ баҫа, ә ҡайһы бер урында балаҫ һуға. Балаҫ һуғыу - башҡорт халҡының борон-борондан килгән һөнәрҙәренең береһе. Ҡулдан һуғылған йөн балаҫтарҙың иң затлыһы һәм ҡатмарлыһы - аҫалы балаҫ. Һарыҡ йәки кәзә йөнөн иләп, буяп, билдәле бер орнамент, геометрик фигура менән аҫалап һуғылған балаҫ "аҫалы балаҫ", тип атала. Бер яҡтан, "аҫа" һүҙенең мәғәнәһе балаҫ һуғыу ысулын аңлата, йәки ептәрҙе асып-айырып, йөн ептәрҙе арҡыры үткәреп, аҫалап-биҙәк һалып һуғыу менән бәйле. Халыҡта "балаҫ аҫалау, аҫалап һуғыу", тип һөйләйҙәр. Артабан "аҫа" һүҙе балаҫҡа ҡуйылған, йәғни һуғылған орнаментты, биҙәкте лә белдерә. "Аҫалау", "барсалау", тигән һүҙҙәр ҡул эше оҫталары телмәрендә йыш осрай - биҙәк һалыу, биҙәкләү, мәғәнәһендә йөрөй улар. Тимәк, аҫалап һуғылған балаҫ "аҫалы балаҫ" тип йөрөтөлә.\nБорон-борондан матурлыҡ һәм байлыҡ, уңғанлыҡ һәм мәҙәнилек күрһәткесе булған аҫалы балаҫ башҡорттар йәшәгән бөтә ерҙә осрай. Ҡайһы бер яҡта уны "йөн балаҫ, келәм" тип тә йөрөтәләр. Урал аръяғындағы Баймаҡ, Учалы, Бөрйәндә, көньяктағы Күгәрсен, Хәйбулла, Белоретта йәшәгән аҫалы балаҫ һуғыусы оҫталарҙың эше милли музейҙарҙы, каталогтарҙы биҙәй. Fафури, Архангел, Ауырғазы, Шишмә ауылдарында балаҫ һуғыусылар элек күп булған. Дим-Өршәк йылғалары буйында йәшәгән мең ырыуы башҡорттарында айырыуса киң таралған. Бик боронғо, ҡатмарлы, зауыҡлы һәм серле күренеш булған аҫалы балаҫ Бишбүләк, Миәкә, Әлшәй, Дәүләкән яғында һәр бер йортта осрай, был төбәктә аҫалы балаҫтар әле лә күпләп һуғыла. Танылған оҫталар бар - Әлшәй районынан Фатима Шөғәйепова, Минзилә Муллағолова, Нәсимә Зәйҙуллина, Гөлсөмбаныу Fәбдрәхимова, Миңлегөлсәм Fәлиуллина, Рәйсә Рафиҡова, Тәслимә Кәлимуллина, Вәрисә Имаева, Зөһрә Әхмәтовалар, Миәкәнән Рәйлә Зәйнуллина... Оҫталарҙың да оҫтаһы, "Башҡорт балаҫы" республика фестивале лауреаты, Дәүләкән районы Ҡоръятмаҫ ауылынан Назыя Әхмәтвәлиева данлыҡлы балаҫ һуғыусыларҙан һанала, уға етә Ғафури районы Сәйетбаба ауылынан Рабиға Йәрмиеваның, Минира Харрасованың эштәрен таныйбыҙ.\nБалаҫты һуғырҙан алда йөндө тетеү, иләү, сиратыу, буяу, йомғаҡлау эше тора. Уны өмә менән башҡарыу яйһыҙ. Йөн ептең йыуанлығы, сираҡлығы балаҫтың сифатында сағыла. Шуға күрә иләү-сиратыу бер ҡулдан, йәғни бер генә кеше тарафынан эшләнһә, балаҫ тигеҙ була. Буласаҡ балаҫ һәр ваҡыт кемгәлер бағышлап һуғыла. Һатыр өсөн әҙерләнгән балаҫ та Аллаға тапшырылып, изге теләк, матур хистәр менән һуғыла. Аҫаны - орнаментты һайлау ҙа бик мөһим һанала. Ҡыҙ балаға йәки ир балаға тәғәйен аҫалар була. Ҡайһы бер оҫта ҡулы-күҙе өйрәнгән айырым бер аҫаны ғына үҙ итә. Ләкин ысын оҫталар боронғо аҫаны ғына күсерә, үҙгәртеүҙән-боҙоуҙан тыйыла. Һәр аҫаның көсө, ырымы, мәғәнәһе булыуға улар ышана. Һуңғы осорҙа балаҫҡа сағыу роза сәскәләре һүрәтен ҡуйыуҙы балаҫ оҫталары һәм ғалимдар хупламай. Самаһыҙ сыбарлыҡ, артыҡ сағыу төҫтәр балаҫтың тылсымлы матурлығын кәметә. Шуға күрә аҫалы балаҫтағы боронғо башҡорт геометрик орнаменттарына өҫтөнлөк бирелә. Башҡорт аҫалы балаҫының халыҡсанлығы, эпик мәғәнәһе, зауыҡлы төҫтәрҙә балҡышы бик юғары баһалана.\nБашҡорт аҫалы балаҫына арналған республика байрамы - ул күргәҙмәләр, йәрминкәләр, оҫталыҡ тантанаһы ғына түгел. Ҡасандыр "Ағиҙел" художестволы производство берекмәһе балаҫты күпләп етештергән, унда махсус станоктар эшләнгән, ауылдарҙан оҫталар йәлеп ителгән. Әммә берекмә тарҡалыу менән бөтә эш тәжрибәһе ҡыйраған, станоктар юҡҡа сыҡҡан, эшләүселәр таралған. Бөгөн "Ағиҙел"дә һуғылған балаҫтар башҡорт милли төҫтәренән, биҙәктәренән бик алыҫ тора. Тураһын әйткәндә, уникаль халыҡ кәсебен артабан үҫтереүҙән бигерәк, уны тамам оноттороу, башты бутау уның бөгөнгө текстиль продукцияһы.\nСтәрлетамаҡ районы Күсәрбай ауылында булып үткән "Башҡорт балаҫы этникаһы байрамы" тип аталған саранан һуң баш әйләнерлек ҡыуаныс булмаһа ла, башты юғары сөйөрлөк ғорурлыҡ күңелде күтәрҙе. Төбәктәге оҫталарҙың ижадына ихтирам йөҙөнән иғлан ителгән был сараның маҡсаты - ауыл халҡының матди хәлен яҡшыртыу ғына түгел бит. Иң мөһиме, борондан уңғанлыҡ-гүзәллек сағылышы булған аҫыл һөнәрҙең рухи байлыҡ, милләт хазинаһы икәнен күрһәтеү, балаҫ аҫалауҙың серҙәрен йәш быуынға тапшырыу. Бөгөн халыҡҡа эш урыны булдырырлыҡ предприятие асыу, боронғо оҫталыҡтың үрнәктәрен һаҡлау - аҫалы балаҫтар байрамының төп маҡсаты. "Аҫалы балаҫ - үткән заман, тип ҡараусылар бар. Ә беҙ, киреһенсә, уның киләсәктә лә башҡорт өйөнөң, мәҙәниәтенең, халыҡ сәнғәтенең үҙәгендә буласағына ышанабыҙ", - ти улар.\nЯҙылған: 17.09.21 | Ҡаралған: 85


Аҡ бөркөт – Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы символы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАҡ бөркөт – Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы символы\n16:38, 28 декабря 2012 Йәмғиәт\nБашҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылының иң яҡшы эблемаһы һәм девизы проектына конкурсҡа йомғаҡ яһаны.\n— Атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы, «Башҡортостан» гәзитенең художество мөхәррире Нәсих Хәлисовтың эше иң яҡшыһы тип табылды. Эмблемала күккә ынтылған аҡ бөркөт төшөрөлгән, — тип һөйләне БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.\nНәсих Хәлисов хәбәр итеүенсә, эмблемала бөркөт осраҡлы ғына төшөрөлмәгән.\n— Бөркөттәр йәшәү урыны итеп экологик яҡтан таҙа төбәктәрҙе генә һайлай. Эмблема фоны – тамсы. Ул республикабыҙ флагын символлаштырған өс төҫтән тора, — тип билдәләне еңеүсе.\nТирә-яҡ мөхите һаҡлау йылының иң яҡшы девизы түбәндәгесә яңғырай: «Иртәгәһе көнөбөҙҙө һаҡлайыҡ!» Уның авторы — Бөтә Рәсәй инвалидтар йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе.\nТеги: тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы,конкурстар


Башҡортостан менән Франция араһындағы тауар әйләнеше былтыр 61 миллион доллар тәшкил иткән\nЫсынбарлыҡ мөмкинлектәргә ҡарағанда күпкә кәмерәк, тине Рөстәм Хәмитов Франция предприятиелары вәкилдәре менән осрашыуҙа. Республика етәксеһе әйтеүенсә, тауар әйләнешенең иң күләмле осоро 2013 йылға тура килә һәм сит илдәрҙең санкциялары арҡаһында хеҙмәттәшлек юғалып ҡала.\nФранцияны Башҡортостандың газ һәм нефть өлкәһе ҡыҙыҡһындыра. Экспортҡа башлыса дизель яғыулығы, мазут, каучук, ағас күмере, метал һәм быяла продукцияһы оҙатыла. Ә сит илдән беҙгә машина һәм ҡорамалдар, медицина препараттары, резина -техник изделиелар, косметика саралы һәм алкоголь индерелә.\nФранция эшҡыуарҙары санкцияларға ҡарамаҫтан хеҙмәттәшлек итергә әҙер. Сит илдән осрашыуға тиҫтәнән ашыу компания вәкиле килгән. Бизнес алып барыу өсөн уңайлыҡтар, баҙар мөмкинлектәре булдырылһа инвестициялар индерергә әҙер.\nПавел Шинский, Франция-Рәсәй сауҙа-сәнәғәт палатаһы генераль директоры: «Был компанияларҙың барыһы ла Рәсәйҙә күптән эшләй. Инвестор була алырҙай эшҡыуарҙарҙың был бер өлөшө генә. Башлыса сәнәғәт өлкәһендә эшләүселәр генә килде. Ҡайһы төбәктәр менән эшләү һорауы килеп тыуғанда күп кенә компаниялар Өфөнө билдәләй. Шуға күрә хеҙмәттәшлек емештәре алда әле».\nАзат Фазлыев, Башҡортостандың сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты: «Франция эшҡыуарҙары яғынан энергетика, медицина өлкәһендә бик ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр булды. Улар бөтә донъяға танылған компаниялар һәм бындай абруйлы инвесторҙарҙы республикаға алып килһәк яҡшы булыр ине».


Иҫкәртеү, миҫал фатирҙағы өлөшөн һатҡан. Ышандырһа акция һатып нотариаль - Франция онлайн юристар!\nИҫкәртеү, миҫал фатирҙағы өлөшөн һатҡан. Ышандырһа акция һатып нотариаль\nБыл осраҡта, был ауыр булған\nБыл акция дөйөм милек өлөшө бар, көткән дә, был тиҙ арала һатырға мөмкинБыл осраҡта, ҡарар милекселәрҙең хәбәрҙе икенсе фараз киләсәктә инвесторҙар һатыла. Әлбиттә, хужаһы үҙ ҡарамағы буйынса идара итеү хоҡуғына эйә була үҙенең өлөшөн һата йәки бүләк, әммә шарттар, башҡа милекселәргә өлөшөн һатып алыуға хоҡуғын боҙа башлыса түгел. Был ҡағиҙәләрен ҡулланыу ғына түгел, дәүләт тендерҙарында. Бурыслы граждандар Кодексының фатирҙағы өлөшөн һатырға йәки йорт хужалары тураһында иҫкәртеп ҡуйҙы, разослать һәм башҡа күсемһеҙ милек хужаларына, әгәр кешеләрҙе ситләштерә өсөнсө фараз. Был осраҡта, әгәр уларҙың өлөшөн тартып ала белдерҙе барлыҡ акционеры дөйөм милек, өсөнсө зат уларҙы һатып ала. Әммә был хоҡуҡтарҙы тормошҡа ашырыу өсөн, бөтә формальность, фатирҙағы өлөшөн һатырға тураһында мөрәжәғәт әҙерләргә һәм ебәрергә. өлгөләре булырға тейешлеген аңлатыу.\nҒәҙәттә, бөтә документтар эйә булыу өсөн, мөрәжәғәт ебәреүегеҙҙе раҫларға, уны һыу sodors почта бүлексәһе аша ебәрелә.\nМөрәжәғәт һәм хат һалынған документтар исемлеге менән ебәрегеҙ был осраҡта. Дата дата билдәләү өсөн йәмәғәт туҡланыу предприятиелары өсөн ваҡытым булғанда һатыусы булып тороу, күрһәтеү, килтереү тураһында иҫкәртә. Был ысулдары ла билдәле бер хәүеф бар, бәлки, алырһығыҙ хат алыуҙан баш тартҡан, йәшәрлек түгел. йә адресы, йә сит илдәрҙең шифахана урынлашҡан. Әлбиттә, почта хеҙмәткәрҙәре көн һайын йөрөп белә яҙығыҙ йә булмаһа, әлеге ваҡытта ҡайҙа мөрәжәғәт алынған. Был осраҡта суд практикаһы ла бер мәғәнәле була.\nБер яҡтан, ҡораллы көстәр билдәләй, тип башҡа милекселәрҙең хәбәрҙәр тапшырырға бурыслы түгел, һатһындар, тик саралар ҡабул итә, улар хужаһы цэрийға була.\nИкенсе яҡтан, һатып алыусыларҙың ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн судҡа биреү хоҡуғы булыуын һәм ҡайһы бер эшкәртеү, тип дәлилләй үҙенең ҡарарын тапҡыр булыу-булмауы хаҡында иҫкәрткән, һатып алыу өсөн раҫлай. Әгәр бөтәһе бергә йәшәгән хужалар, фатирҙағы өлөшөн һатырға биргән кеше тураһындағы хәбәрҙе һеҙҙән өлгө ала. Был осраҡта, акциялар икенсе алым кәрәк облигациялар талап итә, ҡултамғалар расшифровка, хәбәрҙәр датаһы алына. Был тартынҡы менән башҡа бик һирәк практика ла хужалары иҫәбенән башҡарыла. Бындай алым, ҡағиҙә булараҡ, һатып һайлау, тип ышанам, башҡа мөмкинлектәр булыр тип уның менән килешә алмай милектәше. Нотариус фекер функциялы урынлаштырып бөтә аламы, үҙе һәм раҫлауға ебәрҙе. Әгәр кешене туҡтатма, суд түгел, нотариаль контора түгел, билдәле бер ваҡыт эсендә, ай-һай, хәбәре ала, хатты алып булмаҫмы тип, ул справка бирегеҙ, тигән. милектәше туҡтат тәртип булыр, закондар ҡуйылған. Әгәр почта таратыу дәлил юҡ, нотариустар тураһында мәғлүмәт бирелә, йәғни, мөмкин булған бөтә саралар ҡабул итә, һатыу өсөн дөрөҫ цэрийға милектәше хаҡында.\nӘммә бындай сертификат алыу, алдан килешелгән булырға тейеш, сөнки шундай бер документ ла ҡаралған норматив-хоҡуҡи акттар.\nБик мөһим мәлдә-был хаҡ\nӘлбиттә, бындай хеҙмәттәр түләү, әммә бөтә вышесказанный иң ышаныслы. Шунда уҡ бөтә өлгөләре ебәреү өсөн күршеләрең фатир өлөшө һатыу тураһында хәбәрҙәр булырға тейеш түгел. иҫбат итеп, тейешле бөтә ҡыҙыҡһынған кешеләрҙе туҡтат. Текстың ниәте үтәүгә үҙ өлөшөн һата. Күңеленең, һеҙ нимә күрһәтеләсәк, ниндәй өлөшөн һатырға тейеш булып, ундағы мөлкәткә ҡушыла. Һатып тейешле шарттарҙы һүрәтләй, д осраҡта. Шул реаль булырға тейеш һәм ул тура килә, онотолоп, бар ниәттәр өсөн уларҙың һатыла. Әгәр хаҡы буйынса өсөнсө заттан алып барыуҙан ситләшеп, ҙур йәки артыҡ ҡарамаҫтан, килешеү ғәмәлгә яраҡһыҙ тип танылды мөмкин. Милектәге фатирҙы һатып алыу тураһындағы хәбәрҙе икенсе өлөшө йәки башҡа вәкилдәре милектәше өлгөһө ала.\nТулыһынса уның вәкәләттәрен раҫлаусы тейеш була.\nБыл вәкәләтле кешеләрҙең, тикшерергә кәрәк, тип күрһәтеп, һатып алыу хоҡуғына эйә булыуы тураһында иҫкәртә, тип вәкилдәре. Һуң, нисек раҫлай алаһығыҙ, тип хат ала милектәше өлөшө хаҡында иҫкәрткән, һатып, утыҙ көн дауамында көтөргә тейеш буласаҡ һеҙгә.\nӘгәр ошо ваҡыттан һуң, яуап милектәшлек, ҡарар күрһәтелә, улар түгел, беҙ улар яғынан даими үткәрергә мөмкин булған стадияһы менән туранан-тура аралашты.\nРөхсәт төшөнсәләрен бутай һәм кеше бик йыш мөрәжәғәт итә. Шулай ҙа, өлөшөнә хаҡында иҫкәрткән, һатып өлгөләрен булдырыу өсөн, запрос ебәрелә, улар хужаһы бөтөнләй икенсе, өсөнсө заттар өсөн рөхсәтте һатып ала улар. Был-хата фекер Милек хужаларын аныҡлау өлөшө булып тора, уның администраторы, бөтә хоҡуҡтары һәм бурыстары, уға эйәрҙе. Милектәш булған ла һатыу мөмкинлеге йәки һата алмай, кире осраҡта был конституцион норманы боҙоу булып тора туп-тулы. Преимущественного права һатып алыу ғына өлөшөнә хоҡуғын нығытыуға йүнәлтелгән ҡануниәт һәм овладеть парижской. бөтә хоҡуҡтар яҡланған Дөрөҫ күҙаллағаны күренә. тәне кимәлдә, уларҙың мөлкәтен тартып алырға теркәйҙәр килешеүгә. Росреестр һатырға рөхсәт кәрәк ҡайһы берҙәрендә белгестәр, һатыу хоҡуғы тулыһынса талаптарын боҙған һәм был тик ғәмәлдәге закон нормаларына ҡаршы килә. Әгәр хужалары берләшмәһе бөтә өлөшөндә һатыу тураһында хәбәрҙәр өлгөләре һатып ебәрергә теләмәй, уларҙың сиктәрендә килешеү процедураһы судҡа ялыу биреү хоҡуғына эйә. Закон менән был процедура транзакцияһы өсөн юҡҡа датаға өс айҙан. Был осраҡта ғариза тапшырырға тейеш. запрос истец булып хоҡуҡты һатыу үҙ эсенә ала. Итергә кәрәк, тип билдәләне хаҡында иҫкәртә, фатир өлөшө һатыу-һатып бөтә процедура өлөшө дөйөм был документ мөһим. Ҡоҡуҡтар мөрәжәғәт ебәрергә тейеш, хөкөм итеү процедураларын килтерергә мөмкин.\nUspjeh u području prava - Pravnika


54°04′00″ с. ш. 54°58′32″ в. д.\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 91 % тәшкил итә.\n1906 йыл 376\n1920 йыл 26 август 329\n1939 йыл 17 ғинуар 146\n1959 йыл 15 ғинуар 181\n1989 йыл 12 ғинуар 156\n2002 йыл 9 октябрь 162\nСепәш — Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы аҫабалары торамаһы. Ул Ҡайын (1870 йыл) һәм Хәлил (1920 йыл) булараҡ та билдәле. Ауыл тарихы беҙгә мәғлүм түгел, ләкин 1795 йылда 77 кеше йәшәгән 10 йорттан тороуы уның барлыҡҡа килеүе хаҡында кире ҡаҡҡыһыҙ дәлилләй. 1817 йылда бина 140 кеше менән 24 ихатанан торған. 1834 йылда бында 230 башҡорт йәшәй. 50 йортта 1859 йылда 397 башҡорт иҫәпкә алынған, 64 йортта 1870 йылда 412 кеше булған.\nИҫке Сәпәштә 1917 йылда 79 йортта 389 башҡорт булған. Бөтә ауылға 295 дисәтинә һөрөнтө ер тура килә. Шул уҡ ваҡытта 59 йорттоң 4 дисәтинәгә, 14-енең — 10-ға, 1-енең — 15-кә, 2-һенең 15-тән ашыу дисәтинәгә тиклем һөрөнтө ерҙәре булған.\n3 ихата сәсеүлекһеҙ булған. 1843 йылда уҡ 230 башҡортҡа 80 бот ужым, 984 бот яҙғы иген сәселгән.\nПодпоручик Әйүп Ҡайыпов 2-се башҡорт полкы составында Парижды алыуҙа ҡатнаша, 4-се дәрәжә изге Анна ордены, ике көмөш миҙал менән бүләкләнә.\nИҫке Сәпәштә Ғаилә көнө. 2018 йылдың 18 июле\nМиңлеғолова Зөлфирә Ғәлиәхмәт ҡыҙы (6.11.1959), мәғариф ветераны. 1985—2007 йылдарҙа Әлшәй районы Раевка ауылындағы Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге Башҡорт лицейы педагогы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2002), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1996), «Рәсәй Федерацияһының иң яҡшы уҡытыусыһы» конкурсы еңеүсеһе (1995).\nХәкимова Светлана Фәрит ҡыҙы (21 июнь 1963 йыл) — театр актёры, 1991 йылдан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2006)\n↑ Видео Иҫке Сәпәштә Ғаилә көнө. 2018 йылдың 18 июле\nИҫке Сәпәш // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 8 февраль 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Сәпәш&oldid=1144404 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:20 28 июнь 2022 үҙгәртелгән.


130 һуғышсан осош\nСоветтар Союзы Геройы Владимир Алексеевич Секинға - 85 йәш. Бөгөнгө көндә ул Стәрлетамаҡта йәшәй. Владимир Алексеевич 1924 йылдың 15 майында Пенза өлкәһе Поим ауылында, эшсе ғаиләһендә тыуған. Бер аҙҙан ата-әсәһе Стәрлетамаҡҡа күсә. Владимир бында һигеҙ класты тамамлай. Ул бала саҡтан уҡ һауаға тартыла, балалар техник станцияһына йөрөй. Самолет моделдәрен төҙөй һәм һауаға осора. 1940 йылда Владимир Секин нефть техникумына инә. Әммә осоусы булыу теләге егеттең яҙмышын ҡырҡа үҙгәртә. Ул саҡта ҡалала 101-се граждан һауа флоты эскадрильяһы урынлашҡан була. Һәм нефть техникумының 16 йәшлек уҡыусыһы осоусы булырға ҡарар итә. Эскадрильяға инеү еңелдән булмай. 700 кандидаттан 220-һе ҡабул ителә. Шуға күрә Советтар Союзы Геройы В.А. Секиндың осоусылар биографияһы Стәрлетамаҡта башлана. Эскадрильяла ул осоу серҙәренә төшөнә. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Владимир Секин ҡала хәрби комиссариатына килә һәм үҙ ирке менән Ҡыҙыл Армияға инә. Уны Энгельс хәрби осоусылар мәктәбенә ебәрәләр. Ул тырышып уҡый, СБ самолеттарында яҡшы оса. Тирә-яҡта һуғыш бара, һәм Владимр Секин фронтҡа ебәреүҙәрен һорай, әммә файҙаһыҙ. 1943 йылда àвиация мәктәбен тамамлағандан һуң äа армияға эләкмәй. Уға ИЛ-2 яңы штурмовик инеүе тураһында хәбәр итәләр, уны үҙләштерергә кәрәк. Үҙләштерә, уҡыу осоуҙары күпме кәрәк шунса оса. Лейтенант Секин 1944 йылдың июнендә генә фронтҡа алына. Ул саҡта хәрби летчиктың ғүмере ҡыҫҡа һәм 3-5 һуғышсаí осошҡа тиң, тип һанағандар. 80 һуғышсан осош яһаусыларға Советтар Союзы Геройы исеме биргәндәр. Ә лейтенант Владимир Секин 1944 йылдың июненән 1945 йылдың апреленә тиклем 130 һуғышсан осош яһай. Сенкин тылда шәп ныҡлыҡ ала, уҡыу осоусыны оҫта яһай.\nЛейтенант Владимир Секин фронтҡа Кубанда ҡаты һуғыш барған мәлдә инә. Хәрби дивизия коллективы уны үҙ итә. Аяуһыҙ һуғышта ҡатнаша. Кубандан һуң Ҡырым, билдәле Миусфронты була. II Белорус фронтында В.А. Секин 103-сө штурм яһаусы авиация полкы звеноһы (203-сө штурм яһаусы авиация дивизияһы, 4-се һауа армияһы) менән командалыҡ итә. Секинға ауыр шарттарҙа осорға тура килә. Владимир Алексеевич һуғышта биш ИЛ-2 штурмовигын алмаштыра. Алты тапҡыр бәреп төшөрөлә. Йыйылған шассиҙар менән машинаһын туғыҙ тапҡыр "ҡорһағына" ултырта.\n- Осоу бейеклеге уртаса 1200 метр ине, - тип хәтерләй ул, - беҙ бомба ташланыҡ һәм 600-70 метрҙан аттыҡ.\nКерчь, "утлы ер" Владимир Алексеевичтың хәтерендә ҡалған. Штурмовиктар һауанан беҙҙең десантты төшөрөүҙө ҡапланы, дошманды яндырҙы. Бындай осош немецтарҙың ҡотон алды.\nВладимир Алексеевич һуғышта булған бер ваҡиғаны әле булһа онота алмай. Бер саҡ һуғышсан осошта двигателдә шатун өҙөлә (дошман снарядынан түгел, былай ғына), һәм уның самолеты башта Днепр ярына бәрелә, һуңынан ҙур булмаған тау өҫтөнән осоп, бесән күбәһенә барып төшә. Бәхеткә күрә осоусы бомбаларҙы алдан уҡ ташлаған була. Владимир Алексеевич һәм уҡсы иҫән ҡала. Ә самолеттың уң ҡанаты һәм ҡойроғо өҙөлә.\nВладимир Алексеевич һуғыштан һуң уҡыусылар, журналистар менән осрашыуында көлөп иҫкә ала:\n- Полкташтар шаярта: Секин заданиеға оса, ә әйләнеп ҡайтҡанда - йәйәү.\nШаяртыуҙа дөрөҫлөк бар. Самолетты урман эсенә лә, соҡорға ла, һәм хатта дошман территорияһына ла ултыртырға тура килде. 1945 йылдың 22 февралендә Кенигсберг янында, фронттан 20 саҡрым алыҫлыҡта дошмандың зенит тубы Владимир Секиндың самолетын бәреп төшөрә. Ергә ултырырға тура килә. Һауа уҡсыһы Николай Ивановтың ике аяғы ла йәрәхәтләнә. Самолетты ракетницанан атып яндырҙыҡ. Үҙебеҙҙекеләргә ҡарай юл алдыҡ. Немецтар беҙҙең арттан ҡыуа төшмәне, улар үҙ баштарын ҡотҡарырға тырышты. Осоусылар беренсе көндә һигеҙ километр үтә, икенсе көндә - ни бары өс. Ә бында совет частары һөжүмгә бара. Ҡыуаныслы осрашыу була. Госпиталгә оҙатыу алдынан лейтенант Владимир Секинға Ҡыҙыл Байраҡ ордены тапшыралар.\nҺауыҡҡандан һуң һауала һуғыш Көнсығыш Пруссияла дауам итә. Еңеү көнө яҡынлаша. Командование ҡыйыу осоусы Владимир Алексеевич Секинды Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим итә. Тейешле документтар йыйыла. Яҡташыбыҙҙың хәрби ҡаҙаныштары тураһында былай тиелә:\n"103-сө штурм яһаусы авиация полкы звеноһы командиры (203-сө штурм яһаусы авиация дивизияһы, 4-се һауа армияһы, II Белорус фронты) лейтенант В.А. Секин 1944 йылдың июненән 1945 йылдың апреленә тиклемге осорҙа 130 штурм яһаусы һуғышсан осош яһаны, шуның 22-һендә төркөм башында барҙы. Көнсығыш Пруссияла һәм Померанияла һөжүм итеү операцияларында дошмандың оборона ҡоролмаларын һәм ғәскәрҙәр тупланмаһын яулауға 36 һуғышсан осош яһаны".\n1945 йылдың 18 авгусында В.А. Секинға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.\nБөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң Владимир Алексеевич 12 йыл хәрби авиацияла хеҙмәт итә. Яңы ИЛ-10 штурмовигын, МИГ-15 БИС истребителен үҙләштерә. Тәжрибәһен йәш осоусыларға тапшыра. Шуға күрә уға Төньяҡ ғәскәр төркөмөндә, Карпат арты һәм Байкал арты хәрби округтарында хеҙмәт итергә тура килә. 1957 йылда запастағы подполковник В.А. Секин Стәрлетамаҡҡа ҡайта. Ҡаланың төрлө предприятиеларында эшләй. 1971 йылда Владимир Секин ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев менән осраша, ул шулай уҡ заманында Энгельс хәрби авиация мәктәбен тамамлаған. Секин Муса Гәрәев тәҡдиме буйынса авиацияға ҡайта, Стәрлетамаҡ аэроклубын етәкләй. Уның исеме республиканан ситтә лә данланды. Алты йыл эсендә бер авария булманы, аэроклубты тамамлаусылар бөтә ил буйлап осто. Подполковник В.А. Секин үҙе лә һауаға күтәрелде, әммә 54 йәше тулғас, ул осоуҙан туҡтаé: ҡара ҡылау.\nСоветтар Союзы Геройы Владимир Алексеевич хаҡлы ялда. Ул тормошҡа зарланмай. Тик держава өсөн борсола, илдәге ваҡиғаларҙы күҙәтеп бара.


Бар яҙмышы уның – тауға үрләү » Башкортостан кызы\n«Ҡайтыр инем яҙға, ҡалпаҡ үрергә,\nТағын ниҙәр яҙған миңә күрергә?\nМенер инем тауға, еләк йыйырға,\nЛәкин ҡарҙар яуған минең хыялға», – моңло тауышлы йырсының ошо йыры ни эшләптер гел ҡолаҡ осонда яңғырай.\nХалидә Бигичеваның моңоңа, гүзәллегенә һоҡланмау мөмкин түгел. Хоҙай үҙенең һөйөклө балаларына ғына шулай барыһын да йәлләмәй бирәлер. Барыһын да тигәнгә һәләт тә, дан да, шөһрәт тә, бәхет тә, ҡаты һынауҙар һәм янып-көйөүҙәр ҙә инә торғандыр. Сөнки фани донъяның үҙәгендә әйләнәм тигәндәргә аҡты ла, ҡараны ла берҙәй күтәртә торған шул яҙмыш. Беҙ белгән Халидә – “Изге ай” төркөмө йырсыһы, заманында СССР тип аталған илдең иң билдәле вокаль-инструменталь ансамбле менән оло дәүләтте арҡырыһына-буйына иңләп сығыштар яһап йөрөгән, һәр ҡала-ҡасаба кибеттәрендә йыр кассеталары һатылған билдәле йырсы. Уның сәхнә кейемдәренең матурлығын, зиннәтлеген, зауыҡлығын ҡарар өсөн генә лә тамашаларына барып ултырырлыҡ!\nБеҙ студент саҡта Өфөгә Магниторск ҡалаһы аша йөрөнөк һәм ҡаланың һәр кибетендә “Изге Ай”ҙың кассеталары һатыла торғайны. Урыҫ халҡы нисек Пугачеваны яратһа, Рәсәй киңлегендәге төрки телле халыҡтар ҙа Бигичеваны шулай һоҡланып тыңлай ине. 90-сы йылдарҙағы күп йондоҙҙарҙан айырмалы рәүештә, Халидә ханым һәр саҡ тәүфиҡ һәм иман юлын өҫтөн күрә. Үҙгәртеп ҡороу йылдары башланғас, төркөмө менән әллә күпме хәйриә концерттары ойоштороп, Мәскәү, Түбәнге Новгород, Ульяновск, Һамар, тағы ла бик күп Себер ҡалаларында мәсет төҙөү эштәренә булышлыҡ итә. Дин булған ерҙә телдең, милли мәҙәниәттең дә яҡлаулы булырын ул яҡшы аңлай, сөнки тап шул динлелектәре арҡаһында нисә быуаттар буйы урыҫ халҡы ҡоршауында ҡалыуҙарына ҡарамаҫтан, Новгород өлкәһе мишәрҙәре рухтарын һәм телдәрен һаҡлап килә. «Беҙҙең ауылдарҙа совет йылдарында ла уҡытыу үҙебеҙсә булды, мәсеттәр эшләп торҙо, бергәләп ураҙа ла тоттоҡ, доғалар ҙа ятланыҡ. Әммә коммунистарҙың теше үтмәне, сөнки беҙҙекеләрҙең бер-береһен ошаҡлау, көнләшеү йә күрә алмай юлын ҡыйыу тигән холҡо юҡ. Шул берҙәмлек беҙҙе һаҡлап алып ҡалғанмы, әллә һаҡланыр өсөн шулай берҙәм булырға мәжбүр булғандармы, уныһын белмәйем, – ти Түбәнге Новгород өлкәһенең Ҡыҙыл Октябрь районы Чын Вәли ауылы һылыуы. –Атайым менән әсәйемдең ун бер балаһы булып, һигеҙе үҫеп еткән. Әсәйемдең тауышы матур булһа ла, моңланып ултырырға әллә ни ваҡыты булманы. Һирәкләп йырлап ебәргәнендә моңонан арбалып, уйынымды ла онота инем. Беҙҙең яҡтар тағы ла ризыҡты оҫта әҙерләүҙәре менән данлыҡлы, бүтән тарафта беҙҙәге ише татлы бәрәмәстәр, ҡаҙылыҡтар юҡтыр ул”.\nТағы ла Новгород мишәрҙәре ҡул эштәренә маһир булыуҙары менән билдәле. Улар һуҡҡан быймалар, теккән итектәр… Халидә лә бәләкәйҙән энә-ҡайсы тота. Өләсәйемдең теген машинкаһының энәһе менән бармағымды нисә үтә тишкәнмендер, Хоҙай ғына белә. Мәктәптән һуң тегенсе һөнәре алып, ауылда эш башланым. Мәскәү тартып, заводҡа барып урынлаштым, бригадир булдым. Зарарлы цехта ун ике йыл эшләп пенсияға сыҡтым. Унда эшләгәндә үк үҙешмәкәр түңәрәктә йөрөнөм, һуңынан «Изге Ай»ға һайлап алыу хаҡында ишеткәс, йырлап ҡарар өсөн генә барғайным, ғүмерлеккә ҡалдым.\nМоңло ҡыҙ йәшләй генә яман шеш менән күҙмә-күҙ осраша. Ярай әле берҙән-бер улымды табып өлгөргән инем, ә бит хыялым әсәйем һымаҡ күп бала үҫтереү ине, ти. Бер-бер артлы операциялар, химия терапиялары үткәрергә мәжбүр йырсы бер ваҡытта ла тамашасыһы алдында бахырланыуға юл ҡуймай. Сәхнәгә ул һәр саҡ бәхетле йылмайып, төҙ атлап, ҡупшы кейенеп сығып баҫа. Яҙмыш ниндәй сиктәргә килтереп терәһә лә, ул һәр ваҡыт доғаларын уҡып, Хоҙайға һыйына, йөрьәт итеп, хажды ла урап ҡайта.\n“Мине дауалаусы ла, нығытыусы ла – йыр. Әхирәттәремә лә, үҙегеҙҙе насар тойһағыҙ, йырлағыҙ, тием”,– ти Халидә ханым. Әйткәндәй, күптәрҙең һушын алған сәхнә кейемдәренең барыһын да тиерлек ул үҙ ҡулы менән теккән икән. Хатта итектәргә, ҡалпаҡтарға тиклем үҙ ҡулдары менән сигелгән, нағышланған.\nКәртинкәләй һылыу ҡатындың грим бүлмәһенә тамашаларҙан һуң кәрзин-кәрзин сәскәләр ташыйҙар. Баһадирҙай ир-уҙамандар мөхәббәттәрен белдерә, алтын тауҙар вәғәҙә итә. Әммә ул ғүмер буйы тормош иптәшенән башҡа берәүҙе лә күрмәй. “Яратыуым мине һуҡыр иткәндер инде. Уның бер етешһеҙлеген дә күрмәй инем. Инде өләсәй булғас, кисерә алмаҫлыҡ хәлдән һуң иптәшем менән юлдарыбыҙ айырылды. Алтмыш йәшемдә яҙмышымдың ҡырҡа боролош алыуы башта шаңҡытһа ла, шөкөр, үҙемде ҡулға алырға көс таптым. Әле төркөмөм менән өр-яңы программа төҙөп, Рәсәй буйлап турға сыҡтым”, – ти ул.\nБер ҡасан да фонограммаға йырламай Халидә ханым, тамашасы ла уның көслө энергетикаһына, ихласлығына арбала, шуның өсөн яраталыр, моғайын. Ә йырсы йырлаған һайын шуны нығыраҡ тоя, көсәйә, күңеле яҡтыра бара. “Менер инем тауға”, – тип йырлаған һылыу, үҙе лә аңғармайынса, бәхет тауҙарының түбәләрен айҡай торғандыр.


Билегеҙҙе биштән быуырға әҙерләнегеҙ\n15 Ғинуар 2011, 20:06\nЯңы йыл каникулынан һуң иртән эшкә барыусылар, ғәҙәттәге маршрут автобустарына ултырғас, билет хаҡтарының 5-әр һумға артыуын күреп, аптырағандыр. Ысынлап та, ПАЗ-иктарҙа хаҡ 10 һумдан – 15-кә, «ГАЗель»дәрҙә 15-тән 20 һумға артҡан. Бәхеткә күрә, «НефАЗ»дарҙа хаҡ әлегә артмаған, әммә «Башавтотранс» хаҡтарҙы күтәреү-күтәрмәү тураһында әлегә һүҙ ҡуҙғатмай. Уларҙың серлелегенә ҡарағанда, күтәрерҙәр, ахыры. Сөнки дизель яғыулығына һәм бензинға хаҡ артыуын дауам итә бит. «Өфөгортранс» директоры урынбаҫары М. Гәрәев һүҙҙәренсә, улар рәсми теркәлгән пассажир ташыусы 9 компания автобустары хәрәкәтен, маршруттары һанын ғына көйләй ала. Ә хаҡтарға ҡыҫылыштары юҡ, ә рәсми теркәү үтмәгән шәхси компаниялар ҙа байтаҡ.\nЯңы йыл каникулынан һуң иртән эшкә барыусылар, ғәҙәттәге маршрут автобустарына ултырғас, билет хаҡтарының 5-әр һумға артыуын күреп, аптырағандыр. Ысынлап та, ПАЗ-иктарҙа хаҡ 10 һумдан – 15-кә, «ГАЗель»дәрҙә 15-тән 20 һумға артҡан. Бәхеткә күрә, «НефАЗ»дарҙа хаҡ әлегә артмаған, әммә «Башавтотранс» хаҡтарҙы күтәреү-күтәрмәү тураһында әлегә һүҙ ҡуҙғатмай. Уларҙың серлелегенә ҡарағанда, күтәрерҙәр, ахыры. Сөнки дизель яғыулығына һәм бензинға хаҡ артыуын дауам итә бит.\n«Өфөгортранс» директоры урынбаҫары М. Гәрәев һүҙҙәренсә, улар рәсми теркәлгән пассажир ташыусы 9 компания автобустары хәрәкәтен, маршруттары һанын ғына көйләй ала. Ә хаҡтарға ҡыҫылыштары юҡ, ә рәсми теркәү үтмәгән шәхси компаниялар ҙа байтаҡ.\nПассажирҙар ташыусы ҙур компанияларҙың береһе – «Уфа-Лайн»да хаҡтар күтәрелмәгән, әммә был да ваҡытлыса. Сөнки маршрут автобустарының күбеһе дизель яғыулығында йөрөй, ә яғыулыҡҡа хаҡ артҡас, билет хаҡы ла һүҙһеҙ артасаҡ. Быны улар февралгә ҡалдырған.\n«Спутник» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте үҙенең 257-се «К» маршруты автобусына хаҡты 15 һумдан – 20-гә, 216-сыға 10 һумдан 15-кә күтәрергә мәжбүр булған.\n«Башнефть» һәм «Башкирнефтепродукт» заправкаларында дизель яғыулығына хаҡтар 3 процентҡа күтәрелгән, йәғни яғыулыҡтың бер литры элекке 23,6 һум урынына хәҙер 24,3 һум тора. «Лукойл»да хаҡтар 22,6 һумдан 24,4 һумға барып еткән.\nЯңы йылдың тәүге көндәре беҙгә бына шундайыраҡ бик үк шатлыҡлы булмаған яңылыҡтар алып килде. Шулай итеп, йәмәғәт, билегеҙҙе биштән быуырға әҙерләнегеҙ. Сөнки хаҡтар артыуы башҡа юҫыҡта ла күҙәтелә.


Өфөлә яңы физкультура-спорт үҙәге асыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә яңы физкультура-спорт үҙәге асыла\n11:13, 25 января 2010 Йәмғиәт\nБөгөн, 25 ғинуарҙа, Өфөлә 31-се мәктәп территорияһында (Рихард Зорге урамы, 50) яңы физкультура-спорт үҙәген асыу тантанаһы үткәрелә.\nПроект «2006 — 2015 йылдарға Рәсәй Федерацияһында физик культураны һәм спортты үҫтереү» Федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә бойомға ашырылды.\nБыл физкультура үҙәге – спорт залынан һәм ярҙамсы бүлмәләрҙән торған ике ҡатлы бина. Бында душ, кейенеп-сисенеү, тренерҙар, снаряд, ял итеү, медицина ярҙамы бүлмәләре, тренажер залы, саунаһы менән хәл алыу үҙәге, төрлө административ биналар бар. Объектты төҙөү 38 миллион һумға төшкән.\nОбъекттың дәүләт заказсыһы — Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы.\nТөҙөлөш Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы бюджеттарынан финансланды.


Халҡыбыҙҙың бейеү ғәскәре » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Халҡыбыҙҙың бейеү ғәскәре\nХалҡыбыҙҙың бейеү ғәскәре 28.12.2013 // Әҙәбиәт\n2013 йылдың көҙө Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле өсөн айырыуса уңышлы булды: октябрь айында ул Парижда ЮНЕСКО штаб-фатирында сығыш яһағандан һуң, "Биш ҡитға" тип исемләнгән алтын миҙал һәм "Тыныслыҡ илсеһе" дипломы менән бүләкләнде. (Был диплом әлегәсә бары тик Моисеев ансамбленә генә тапшырылған). Артабан коллектив Японияла уҙған Рәсәй мәҙәниәте фестивалендә ҙур уңыш менән сығыш яһаны. Яңы йыл байрамына ҡарата ансамбль үҙенең дуҫтарына оло бүләк эшләмәксе. Ул да булһа — Башҡортостан Президентының грантына лайыҡ булған "Ғәскәров мираҫы" тигән яңы концерт программаһы.\nАнсамбль һәр ваҡыт халыҡтың иғтибар үҙәгендә булды. Киләһе йыл үҙенең олпат юбилейын билдәләргә йыйынған данлыҡлы коллектив ниндәй ниәттәр менән йәшәй, уның "руле" ышаныслы ҡулдарҙамы? Ошолар хаҡында ансамблдең художество етәксеһе, Башҡортостандың халыҡ артисы Филүс Хәсән улы ҠАҘАҠБАЕВ менән әңгәмәләшәбеҙ.\n— Ҡайҙа, ҡасан нимәнән башланды һеҙҙе ансамблгә илткән һуҡмаҡ?\n— Мин Ейәнсура районының Буранғол ауылында тыуып үҫтем. Өйөбөҙҙә сәнғәткә иғтибар көслө булды, атайым — йыр уҡытыусыһы, гармунда уйнай, йырлай, йыш ҡына төрлө концерттарҙа, смотрҙарҙа ҡатнаша. Мине үҙе менән йөрөтә торғайны. Элек үҙешмәкәр сәнғәткә иғтибар көслө ине бит, һәр колхоз-совхозда үҙ таланттарын үҫтерергә тырыштылар. Беҙҙең ауылға һәләтле балалар менән эшләргә Таһир Тайсин тигән уҡытыусыны саҡыртып алдылар. Тәүге тапҡыр сәхнәгә баҫтырған кеше ул булды: мине күмәк бейеүҙәрҙә лә ҡатнаштырҙы, яңғыҙ бейеү ҙә ҡуйҙы — "Перовский"ҙы. Бынан һуң инде бары тик сәхнә, Ғәскәров ансамбле тураһында хыялландым...\n— Профессиональ сәнғәткә аяҡ баҫҡан мәлегеҙ...\n— Бәхетемә күрә, 1985 йылда республикабыҙҙа хореография училищеһы асылды. Хәтеремдә, опера театры бинаһында бик ҙур конкурс үткәрҙеләр. 900 баланы ҡарап-тикшереп, 50-һен һайлап алдылар. Мин ана шул бәхетлеләр араһына эләктем. Бейеүгә булған һөйөүемде училищелағы уҡытыусыларым Фрат Нәби улы Әхмәтшин, Фәрит Кәрим улы Булатовтар асырға ярҙам итте. Айырыуса Марат Әғләм улы Кәримовты билдәләр инем — өлкән курстарҙа ул минең менән бик күп шөғөлләнде. Училищены тамамлағас, бала саҡ хыялым тормошҡа ашты — мине Ғәскәров ансамбленә эшкә алдылар.\n— Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе вазифаһында үҙегеҙҙе нисек тояһығыҙ?\n— Ансамблде етәкләргә тәҡдим иткәстәр, күп уйландым. Әлбиттә, еңел түгел, бигерәк тә тәүге аҙымдар ауыр булды, сөнки коллективта нисә кеше — шунса фекер, һәр береһе менән уртаҡ тел табырға кәрәк. Әкренләп үҙемә ҡарата ышаныс нығынғанын тоям — был бик кәрәк, шунһыҙ эште бер йүнәлешкә һалыу, берҙәм ижад итеү мөмкин түгел.\nШуны ла аңларға кәрәк: беҙҙең коллектив — шәхси ансамбль түгел, дәүләт ансамбле. Ул республикаға кәрәк, уның яҙмышын хәл иткәндә юғары ихтыяждарҙан сығып эш итеү мөһим. Бейеүселәрҙең проблемаларын аңлайым, белеп-күреп торам. Тиҙ булмаһа ла, ул мәсьәләләр хәл итмәҫлек түгел тип иҫәпләйем.\n— Әлеге мәлдә ниндәй маҡсаттар ҡуяһығыҙ?\n— Йыш ҡына сит илдәрҙә булған саҡта Башҡортостанды бөтөнләй белмәгән кешеләр осрай. Төп маҡсат бер көнлөк түгел, бик күп хеҙмәт талап иткән ҙур эш – Ғәскәров ансамблен донъя кимәлендә танытыу. Бының өсөн яңы кадрҙар, яҡшы постановкалар, төрлө программалар кәрәк. Донъяла бит төрлө коллективтар бар, уларҙан өйрәнергә кәрәк.\n— Алдығыҙҙа торған иң ҙур проблеманы нимәлә күрәһегеҙ?\n— Иң ҙур мәсьәлә балетмейстерҙарға бәйле. Күрше өлкәләрҙә лә етәкселәр яңы һулыш өрөрҙәй ижадсылар юҡлығына зарлана. Шул уҡ Моисеев, Красноярскиҙың Годенко исемендәге, Татарстандың йыр һәм бейеү ансамблендә лә...\nБеҙҙә хәл сағыштырмаса һәйбәт әле, бейеү ҡуйыусылар бар, төрлө уҡыу йорттарында, райондарҙа эшләйҙәр. Риф Ғәбитов, Рәйес Низаметдинов, Әсәҙуллин бейеүҙәр ҡуя. Әлбиттә, Ғәскәров — Ғәскәров инде, әммә, нисек кенә булмаһын, ижад итерҙәй бөтә балетмейстерҙарыбыҙға эшләргә мөмкинлек бирергә кәрәк. Тәнҡит кәрәк, әлбиттә, ләкин һәр нәмәне лә тәнҡитләп, иң яҡшы бейеүҙән дә ғәйеп табырға була. Мәҫәлән, Риф Ғәбитовтың бейеүҙәрен нисек тәнҡитләнеләр — "Еҙ үксә"не, "Саптар"ҙы... Ә бит улар оҙон ғүмерле булып сыҡты, күбеһе беҙҙең ансамблдә үҙ урынын табып, йәшәй бирә, халыҡ та бик ярата.\nТағы шул: ситкә китәләр. Сәбәбе аңлашыла инде — эш хаҡы түбән, фатир мәсьәләһе сетерекле. Ошо ике ҙур проблеманы хәл итмәйенсә, яҡшы бейеүселәребеҙҙе һаҡлап ҡала алмаясаҡбыҙ. Дөрөҫөн әйткәндә, беҙҙә тик фанаттар ғына эшләй ала. Бәхеткә күрә, республикабыҙ етәкселәре быларҙың барыһын да күрә, аңлай һәм беҙгә ярҙам итеү юлдарын эҙләй.\n— Ансамблдең "Ғәскәров мираҫы" тигән яңы программаһы тамашасыларға ниндәй яңылыҡтар әҙерләй?\n– Әле бейеп йөрөгән сағымда уҡ миндә һорау тыуа ине — ни өсөн Ғәскәров әҫәрҙәре ансамбль репертуарында әҙәйгәндән-әҙәйә бара? Эсте бошора ине был. Әлегеләй хәтеремдә, Мәскәүҙә сығыш яһағандан һуң: "Концерт бик матур булды, тик ни өсөн башҡорт бейеүҙәре шул тиклем әҙ? Башҡа халыҡтарҙыҡы ла һәйбәт, тик беҙ концертҡа үҙ сәнғәтебеҙҙе күрергә тип киләбеҙ", — тип әйткәндәре булды. Шуға ла етәксе булып килгәс, Ғәскәров бейеүҙәренән генә торған концерт программаһын төҙөүҙе төп бурыс итеп ҡуйҙым. Уның республика райондарында ҡуйған бейеүҙәрен дә барлап сыҡтыҡ.\n— Бейеүҙең асылына төшөнә башлаһаң, бер сәнғәтте лә уның менән сағыштырырлыҡ түгел. Бейеү — тотош шатлыҡ ҡына бит ул. Уның ритмы кешене үҙенә күрә бер тулҡынға кәйләй — бәхет, шатлыҡ тулҡынына...\n— Эйе. Тамашасыны беҙ ҡыуандырабыҙ ғына. Әҙәм балаһы һәр ваҡыт шатлыҡҡа ынтыла. Дөйөм алғанда, беҙҙең һөнәрҙе изге ғәмәл тип атар инем, сөнки илдәр гиҙеп, төрлө халыҡтар менән аралашып, дуҫлыҡ, именлек, туғанлыҡ ептәре һуҙабыҙ, матурлыҡ өләшәбеҙ, үҙ халҡыбыҙ, мәҙәниәтебеҙ менән таныштырабыҙ.\n— Тормош юлдашығыҙ — билдәле шәхес, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Сара Буранбаева. Һеҙҙең тынғыһыҙ тормош рәүешенә ҡарашы нисек?\n— Аллаға шөкөр, ғаиләмдән уңдым. Ҡатыным — иң яҡын кешем, дуҫым һәм таянысым, тип әйтә алам. Беҙ хәҙер инде егерме йылға яҡын бергәбеҙ, бер-беребеҙҙе ярты һүҙҙән, күҙ ҡарашынан аңлайбыҙ.\n— Данға, байлыҡҡа нисек ҡарайһығыҙ?\n— Бар нәмәлә лә сама кәрәк, тип уйлайым. Самаһыҙ данға, байлыҡҡа ынтылған кешеләрҙе күргәнем бар — был уларға бәхет килтергәне юҡ... Ләкин һәр кем етеш йәшәргә тейеш, сөнки фәҡир кеше нимә ашарын уйлай, сәнғәт ҡайғыһы юҡ унда. Шуға күрә ғаиләң, балаң мохтажлыҡһыҙ тормошта йәшәргә тейеш. Ә шулай ҙа иң ҙур байлыҡ — ул һаулыҡ.\nАнсамбль бөгөн һынылыш осорон кисерә. Яңы үрҙәргә ынтылған мәлендә уның "дилбегәһе" Филүс Ҡаҙаҡбаев кеүек рухлы, егәрле егеттәр ҡулында булыуы киләсәккә яҡты өмөттәр уята. Йәш етәксегә лә, уның данлыҡлы "ғәскәренә" лә уңыштар теләйек!\nАвтор: Миләүшә ИҘРИСОВА әңгәмәләште.


Элегерәк таҙа һыуҙың хаҡы тураһында башҡа ла килтермәй\nторғайныҡ. Хәҙер иһә уны һатып алабыҙ. Саф һауа хаҡында ла етди уйлаусылар һирәктер, моғайын. Бөгөн тәбиғәткә сығыу форсаты тейгәндә, уны һулап туя алмайбыҙ.\nБөгөн, бөтә донъяла билдәләнеүсе Бөтә донъя тирә - яҡ мөхи тте һаҡлау көнөндә был проблемалар айырыуса көнүҙәк булып яңғырай. "БАШвестЪ" гәзите уларҙың береһе - һауаны бысратыу темаһына туҡталырға ниәтләй.\nПроблеманың тамыры - автомобилдәр. Яғыулыҡ файҙаланыу ҡалдыҡтары 200 - ҙән ашыу компоненттан тора, улар араһында ағыулылары ла етерлек - бензапирен, формальдегид, ҡором, азо т диоксиды һәм башҡалар.\nЙыл һайын республикала автомобилдәр һаны биш процентҡа арта, бөгөн уларҙың һаны бер миллион тирәһе тәшкил итә.\nҺауаны бысратыусы был иҫ киткес ҙур сығанаҡтың эшен контролдә тотоуҙың ни тиклем мөһим булыуын күҙ алдына\nБашҡортостандың Тәбиғәт ресурстары министрлығында ҡул ҡаушырып ултырмайҙар. Йыл да унда "Саф һауа" операцияһы ойошторола. БР Тәбиғәт ресурстары министрлығы, БР Эске эштәр министрлығының дәүләт юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге инспекцияһы һ. б. вәкилдәрҙән торған инспекция тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәте күҙәтелеүен ентекле тикшерә. БР Хөкүмәтенең\nэтиллы бензин һәм составында көкөрт 0,2 проценттан да күп булған дизель яғыулығын мотор яғыулығы сифатында ҡулланыуҙы тыйған ҡарарҙарының үтәлеүенә ҙур иғтибар бирелә. Бөгөнгө көнгә 2300 автомобиль инструменталь контроль үткән, уларҙың 225 - енең экологик талаптарға яуап бирмәүе асыҡланған.\nӘлеге ваҡытта шыйыҡ нефть яғыулығына һорау артыуы һәм ҙур\nҡалаларҙа экологик хәлдең киҫкенләшеүе шарттарында был проблеманы хәл итеү өсөн газ яғыулығын файҙаланыу актуалләшә бара. БР Тәбиғәт министрлығының инициативаһы буйынса, әле 2004 йылда уҡ мотор яғыулығы сифатында\nшыйыҡландырылған тәбиғи газ файҙаланыуҙы киңәйтеү\nтураһында ҡарар ҡабул ителде. Уның үтәлеше, белгестәр фекер е буйынса, һауаның ағыуланыуын һиҙелерлек кәметергә мөмкинселек бирәсәк.\nҺуңғы өс йылда республикала газ яғыулығында эшләүсе машиналар һанының артыуы күҙәтелә. Әгәр 2000 йылда уларҙың һ аны 1569 булһа, 2005 йылда - 20 меңгә еткән.\nРеспубликала автомобилдәрҙе газ менән заправкалаусы 37 станция эшләй, Өфөлә уларҙың һаны - туғыҙ. Быйыл уларҙың һанын тағы ла һигеҙгә арттырыу планлаштырыла. Газ яғыулығын файҙаланыуҙың ыңғай һөҙөмтәләре тураһында һандар үҙҙәре үк һ өйләй.\n2004 йылда Өфөлә автотранспорттың яғыулыҡ файҙаланыу ҡалдыҡтары 177,6 мең тонна булһа, үткән йылда ул 133, 1 мең\nтәшкил иткән. Республика буйынса 2004 йылда - 670,8 мең тон на, 2005 йылда - 599,5 мең.\nӘммә был һандар ҙа тынысланыу өсөн сәбәп булып тормай: һауаның бысраныу проценты юғары булып ҡалыуын дауам итә. Был айырыуса Өфөлә һиҙелә.\nБыл һорау Тәбиғәт министрлығын ғына түгел, беҙҙең һәр\nберебеҙҙе борсорға тейеш, әлбиттә. Әйткәндәй, уның хеҙмәткәрҙәре унынсы июнь көнө беҙҙең һәр беребеҙҙе "Автомобилһеҙ бер көн" акцияһында ҡатнашырға саҡыра. Республика халҡы был көндө шәхси автомобилдәрен\nфайҙаланмаһа, һауабыҙҙы сафландырыуға ҙур өлөш индерер ине, ти улар.


Ниһәйәт, быйылғы йылдың да иң сибәр ҡыҙы асыҡланды. Хәт ерегеҙгә төшөрөп үтәм, быйыл ул 14 - се тапҡыр үткәрелә. Са раны башлап ебәреүсе булып БР Башҡорт йәштәре союзы торҙо, о йоштороусылар - Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт һәм ми лли сәйәсәт министрлығы, Республиканың халыҡ ижады үҙәге, Бө тә донъя башҡорттар ҡоролтайының башҡарма комитеты.\nҺылыуҡайҙарҙы БР Хөкүмәте Премьер - министр урынбаҫары, м әҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Хәләф Ишморатов, уның уры нбаҫарҙары Рафаил Шафиҡов, Гөлдәр Моратова һәм башҡалар сәлә мләне.\nҮткән йылдағы кеүек үк байрамды үткәреү урыны итеп Нефтсе ләр һарайы һайланды. Тышта гала - тамашаға эләгеү өмөтө менә н янған йәштәр йыйылған ине. Ләйсән Ишҡолова икенсе тапҡыр б илет һатып алыуын белдерҙе ( ул һайлау турында ла булған икә н): "Билет бик ҡиммәт түгел, әлбиттә, тик ике тапҡыр 80 һум түләү ҙә студенттың кеҫәһенә һуға шул".\nЗалда алма төшөр ҙә урын юҡ ине. Балконда ла буш урындар күренмәй. Дөрөҫ, тамашаның икенсе өлөшөнә һөҙөмтәләре көтөп арыған тамашасылар ҡайтып китте, уларҙы аңларға ла була - ко нкурс дүрт сәғәткә һуҙылды.\nБайрам тантанаһы һуңлап башланды. Матур киске күлдәктәрҙе\nҡыҙҙар сәхнә буйлап үттеләр ҙә бик тиҙ юғалдылар. Сәхнәгә й ырсы Әлфиә Әхмәтйәнова сыҡты. Икенсе тапҡыр сәхнәгә сыҡҡанда\n21 ҡыҙҙан 14 - е генә ҡалғайны. Улар "Минең хыялым" конкурс ында һынау тота. Артабан ҡыҙҙар Екатеринбург ҡалаһынан Валер ия Төмәнцева тәҡдим иткән костюмдарҙа "Коктейль" коллекцияһы н күрһәтте.\nАҡыл да матурлыҡтың бер өлөшө. Ҡыҙҙарҙың аң кимәлен, эске\nдонъяһын, күңел байлығын баһалар өсөн алып барыусылар ете һ анына бәйле мәҡәлдәр, әйтемдәр буйынса һорауҙар яуҙыра.\nТулҡынландырғыс минуттар. Һәр кем түҙемһеҙлек менән ҡыҙҙа рҙың ҡайһыһы нисәнсе урын яулауын көтә.\nӨсөнсө урында өс ҡыҙ - Ғәлиә Ғиззәтова, Әлмира Хәлилова, Альбина Мөхәмәтйәнва, икенсе урында Миләүшә Хәмитова менән Г үзәл Кейекбаева, Гран - прины Алтынай Ибраһимова яулай! Алты найҙы "Аҙна" нәшриәт йорто ширҡәте төҫлө телевизор, өй кинот еатры, "Мондиаль" фирмаһы ҡиммәтле тун, "Метрополь" - сервис " туристик компанияһы Чехияға путевка менән бүләкләне.


Сибай суды спайс таратыусы енәйәтсел төркөмгә хөкөм ҡарары әҙерләй\nУлар интернеттан тартыу ҡатнашмалары һатып алып таратыу менән шөғөлләнгән. Тилерткес матдәләр ҡала һәм күрше райондарға ла оҙатылған.\nҠулға алыуҙар Сибай ҡалаһында бер үк ваҡытта төрлө ерҙә ойошторолдо. Оператив эш итеү һөҙөмтәһендә полиция хеҙмәткәрҙәре тартыу ҡатнашмалары таратыусы енәйәтсел төркөмде һаҡ аҫтына алды. Уларҙы асыҡлау еңелдән булмай. Төркөм ағзалары бер-береһе менән осрашмай. Улар мәкерле ниәттәрен интернет киңлектәрендә тормошҡа ашыра.\nИзге хазина. Интернеттағы сәхифә шулай аталған. Әммә унда һатылған тауар ғына бер ниндәй ҙә изгелек килтермәгән. Шул уҡ ваҡытта тилерткес матдәләр таратыусылар үҙҙәре спайстарҙы ҡулланмаған.\nПолиция дүрт кешене ҡулға алған. Енәйәтсел төркөмдә уларҙың һәр береһенең үҙ роле булған. Кемдер һатып алған, ҡайһы берәүҙәре таратҡан. Ҡыҙ кеше иһә интернетта һөйләшеүҙәр алып барған һәм иҫәп-хисап өсөн яуап биргән. Тентеү барышында полиция хеҙмәткәрҙәре ҙур партия тилерткес матдәләр һәм наркотиктар эшләү өсөн кәрәк-яраҡтар тапҡан.\nЕнәйәт эше буйынса тикшереү тамамланған. Төркөм ағзалары үҙ ғәйебен өлөшләтә генә таныған. Ошо арала Сибай суды тәфтишселәр туплаған дәлилдәрҙе тикшереп ҡарар сығарасаҡ.


Хәбәрҙәр: Аллаһ Илсеһенә (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) ялҡынлы мөхәббәт\nАллаһ Илсеһенә (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) ялҡынлы мөхәббәт\nИң уңышлы мөхәббәт – ҡәлбте йәнләндергән мөхәббәт. Ундай мөхәббәт һүнмәҫ ҡояш кеүек.\nҺүнмәҫ мөхәббәт сере\nКешеләрҙең рухи халәтенә ҡарап, һөйөү төрҙәре лә айырыла. Ҡәлбе үлгән йәндәр бар, ялҡынлы йәндәр бар. Ҡәлбе үлгән күңелдәр Һөйгәненә барып етә алмай, сөнки улар һөйөү юлындағы ауырлыҡтарға, мохтажлыҡтарға әҙер түгел. Ялҡынланып янған йәндәр генә, тулы һыулы йылғалар һымаҡ, һикәлтәләрҙе үтеп, танһыҡ күргән диңгеҙ менән ҡушылыу өсөн, алыҫ-алыҫтарға китә ала.\nИң уңышлы мөхәббәт – ҡәлбте йәнләндергән мөхәббәт. Ундай мөхәббәт ялҡынланып янған ҡояш кеүек. Аллаһу Тәғәлә Изге аятта ундай мөхәббәтте ялҡынлы мөхәббәт тип атай. Мөхәббәт оҙайы уның көсөнә бәйле.\nАллаһу Тәғәлә бөтә барлыҡты Үҙенең Мөхәббәте сәбәпле яралтҡан. Билдәле хәҙис-ҡудсиҙа әйтелә: «Мин йәшерен хазина инем һәм Мине танып белеүҙәрен теләнем һәм ғаләмде бар ҡылдым.»\n(Исмәғил Хаҡҡы Бурсави, «Канз Махви»)\nАллаһу Тәғәлә Раббыһын һөйөү арҡаһында рухи мәғрифәткә эйә булған һәм шул һөйөүҙе башҡа кешеләрҙең йөрәгенә лә һалған ҡолдарын ярата. Пәйғәмбәрҙәр, әүлиәләр, шәһиттәр һәм ихлас мөьминдәр шундай бәхетле һайлам ҡолдар иҫәбендә.\nҒаләм – мөхәббәт мәктәбе\nАллаһу Тәғәлә бөтә барлыҡҡа һәм һайлам ҡолдарына һөйөүен бүләк иткән. Бөтә ғаләм кеше өсөн бар ҡылынған һөйөү мәктәбе. Был мәктәптә мөхәббәттең гүзәл һәм юғары төрҙәренә өйрәтәләр: Аллаһу Сүбхәнәһү үә Тәғәләне һөйөргә, пәйғәмбәрҙәрҙе һөйөргә, рухи остаздарҙы һөйөргә, туғандарыңды һәм яҡындарыңды һөйөргә, бөтә барлыҡты һөйөргә...\nАллаһ Илсеһен (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) һөйгәндәрҙең ғәмәлдәрен иҫкә алып, беҙ бөйөк мөхәббәт һабаҡтары алабыҙ. Их хәләл һөйөүҙең береһе - Аллаһ Илсеһен (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) һөйөү. Беҙгә йәнһеҙ булып тойолған нәмәләрҙең Пәйғәмбәребеҙгә оло һөйөүе – Илаһи мөғжизәләрҙең береһе. Шундай мөғжизәләрҙең береһе\nПальма бүрәнәһенең илауы\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), сохбеттар (әңгәмәләр) үткәргәндә һәм сәхәбәләргә вәғәздәр һөйләгәндә, мәсет бинаһының терәүе булып хеҙмәт иткән финик пальмаһына таяныр булған. Тора-бара сохбеттағы сәхәбәләр шул ҡәҙәр күбәйгән, бөтәһе лә Аллаһ Илсеһенең (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) йөҙөн күрә алмаған, шуға күрә мәсет эсенә минбәр эшләп ҡуйғандар. Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) тәүге тапҡыр минбәргә күтәрелгәс, мөғжизә була – вәғәздәр ваҡытында Пәйғәмбәребеҙ (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) таянған пальма бүрәнәһе, ыңғырашып, ҡысҡырып илап ебәрә. (Бухари, Менакиб 25, Буйу 32) Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), минбәрҙән төшөп, уны һыйпап йыуата.\nШәйех Мәүләнә Руми был ваҡиғаны шулай тасуирлай:\n«Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) минбәрҙән төшә һәм фатихалы ҡулдары менән пальма бүрәнәһен һыйпай һәм әйтә:\n«О пальма бүрәнәһе! Һин нимә теләйһең? Нимә булды? Һин ниңә илайһың?»\nӘсе йәштәр түгеп, бүрәнә үҙ телендә һөйләй башлай:\n«О Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм)! Мине һағыш баҫты, сөнки һин мине ҡалдырып киттең. Бошонҡолоҡ ялмап алды мине. Вәғәздәрең ваҡытында һин миңә таянғанда, донъяла иң бәхетлеһе инем. Хәҙер һин мине ҡалдырҙың һәм минбәргә мендең. Хәҙер һинең таянысың – минбәр. О Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм)! Шәфҡәтле бул миңә һәм әйт: был донъяла кем һинең менән айырылышыуҙы күтәрә\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), уның рухи ғазаптарын тойоп, былай ти:\n«О пальма бүрәнәһе! Айырылышыу һағышың шул ҡәҙәр көслө икән, нимә теләйһең шуны һора минән!\nӘгәр теләһәң, Аллаһтан һорармын, ул һине көнбайыштан алып көнсығышҡа ҡәҙәр йәшәүсе бөтә барлыҡҡа емештәрен бүләк итеүсе ағасҡа әйләндерер! Йәки Ул һине Йәннәттәге йәш ағас итһен, һәм һин мәңге йәш һәм зифа булырһың!»\nАллаһ Илсеһенең (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) яғымлы һүҙенә лайыҡ булған пальма бүрәнәһе былай тип һорай:\n«О Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм)! Мин һинән быларҙың береһен дә һорамайым. Мин һиндә иреп юғалырға теләйем, шуға күрә, фани тәнемдән ҡотолор өсөн, мине ерләүҙәрен теләйем. Ағас ни ҡәҙәр генә йәш һәм күркәм булмаһын, ул һыу һәм ҡояш энергияһы менән туҡлана. Ә мин, һин миңә таянғанда, һинең яҡтылығың менән туҡланып, һинең йылылығың менән йылынып йәшәнем, һиңә һөйөүем менән һулыш алдым. Артабан, был ләззәттәрҙән мәхрүм ҡалып, мин йәшәй алмайым, мәңгелектә булырға теләйем. Сәхәбәләреңә мине ерләргә ҡуш, юҡҡа сығырға һәм һинең нурыңда мәңге ҡалырға теләйем.»\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), мәңгелек тормошта кеше ҡиәфәтен алһын өсөн, пальма бүрәнәһен ерләргә бойорған.\nБыл ваҡиғанан сығып, Шәйех Мәүләнә түбәндәге нәсихәттәрен бирә:\n«Бер нимәне яҡшы төшөн: Аллаһу Тәғәләнең Шәфҡәтенә лайыҡ булған әҙәм был донъяның үтә торған бәйҙәренән ҡотола һәм Раббыһына ғына йөҙ тота.»\n«Эй, ғәмһеҙ әҙәм! Муса һәм Әхмәттең мөғжизәләренә иғтибар менән баҡ! Таяҡ нисек йыланға әүерелгән һәм, Илаһи нурға ҡойоноп, пальма бүрәнәһе нисек илаған?!»\n«Ағас киҫәгенән хәҡиҡи һөйөү үрнәген ал! Тәнеңдең һәм ер бәйҙәренең әсире булма!»\n«Шуны бел: хәҡиҡи мөхәббәт һәм юғары үрҙәр материаль донъя һәм физик тән бөткән ерҙә башлана!»\n«Бел: хәҡиҡи бәхет – тәнеңдең теләктәренән азат булыу һәм Хаҡ Тәғәләбеҙгә йөҙ тотоу.»\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) пальма бүрәнәһен, физик ҡабырсағынан ҡотолһон һәм Әхирәттә Аллаһын таныған кеше ҡиәфәтендә тергеҙелһен өсөн, ерләргә әмер бирә.\nШул ғәжәпкә ҡалдыра һәм һоҡландыра: бүрәнә лә хатта үтә торған ер матурлыҡтарына алданмай, шуның сәбәбендә, Аллаһ Илсеһенең (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) күңелендә урын биләп, камил инсан һымаҡ, Уның яҡлауына лайыҡ була. Пальма бүрәнәһенең үтенесе ҡабул ҡылына. Үҫемлектәр донъяһының вәкиле генә булған пальма бүрәнәһе күп кешеләр күтәрелә алмаған рухи үрҙәргә үрләй.\nБер заман Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), Әбү Бәкер, Ғүмәр һәм Али (разыйаллаһу ғәнһүм) Өхөт тауына күтәрелә. Бөйөк кешеләр аҫтындағы Өхөт ҡалтыранып ҡуя.\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) уға былай тип мөрәжәғәт итә:\n«Тыныслан, Өхөт! Һинең өҫтөңдә бит бер пәйғәмбәр, бер ғәҙел һәм ике шәһит тора!»\n(Тирмиҙи,3703; Насаи, Ахбас 4/5, 6, 235)\nҮҫемлектәр генә түгел, хайуандар ҙа Аллаһ Илсеһенә (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) һөйөү бағлай һәм һис ҡаршылыҡһыҙ Уға буйһона.\nАбдуллаһ бин Йәбир (раҙыйаллаһу ғәнһү) былай тип һөйләй: «Бер заман Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) менән походтан ҡайтып килә инек. Беҙ Мәҙинәгә еттек һәм Бәни Нәжәр ҡәбиләһе баҡсалары яны тапҡырында бер дөйәнең баҡсаға берәүҙе лә үткәрмәүе тураһында белеп ҡалдыҡ.\nПәйғәмбәребеҙ (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), был турала ишеткәс, баҡсаға инде һәм берәүҙе лә яҡын ебәрмәгән ҡарышмал дөйәне саҡырҙы. Дөйә, Аллаһ Илсеһенең (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) тауышын ишетеү менән, башын эйеп, Уның янына килде һәм ергә ятты.\n«Йүгән килтерегеҙ!» - тип бойорҙо Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм). Ул дөйәгә йүгән кейҙерҙе лә уны хужаһына тотторҙо. Шунан тирә-янындағыларға былай тине: «Ерҙәге һәм күктәге бөтә йән эйәләре, боласыл ендәр һәм кешеләрҙән башҡа, минең Аллаһ Илсеһе икәнлегемде белә.» (Әхмәт бин Хәнбәл, «Мүснәд»)\nБыл бәйән шуға дәлил: үҫемлектәр, хайуандар һәм йәнһеҙ предметтар менән булған ваҡиғалар пальма бүрәнәһе менән булған ваҡиғаның дөрөҫлөгөн раҫлай.\nШағир Сөләймән Челәби йәнһеҙ тип иҫәпләнгән тәбиғәттең Пәйғәмбәребеҙҙе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) яртатыуы хаҡында бик матур итеп әйтә: «Хатта Ҡояш бер күбәләк ише Уның фатихалы нуры тирәләй өйөрөлә.»\nОло йөрәкле Али (раҙыйаллаһу ғәнһү) былай тип һөйләй:\n«Мин Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) менән йыш ҡына Мәккә буйлап йөрөй торғайным. Бер көндө беҙ бергәләп ҡала ситенә сыҡтыҡ. Юлыбыҙҙа осраған һәр ағас, һәр таш Уны сәләмләй һәм салауаттар әйтә ине.»\nТүбәндәге ваҡиға Аллаһ Илсеһенә (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) ҡарата булған ялҡынлы һөйөү миҫалы:\n«Походтарҙың береһендә Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) юлда осраған бәҙәүигә Ислам бағаналарын аңлата башлай. Бәҙәүи үҙ сиратында Аллаһ Илсеһенән (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) үҙенең пәйғәмбәрлеген иҫбатлауҙы һорай.\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) яҡындағы ағасты күрһәтә һәм уны үҙенә саҡыра. Ағас, Уның әмеренә буйһоноп, тамырҙары менән ерҙе йырта-йырта, Уға яҡыная һәм өс тапҡыр Аллаһтың барлығы һәм берлеге хаҡындағы шәһәҙәт һүҙҙәрен әйтә. Аҙаҡ Аллаһ Илсеһенең (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) әмеренә буйһоноп, йәнә урынына ҡайта.\nКүргән мөғжизәһенә хайран булып, бәҙәүи Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) алдына барып тубыҡлана һәм әйтә: «Алдыңда йөҙ түбән йығылырға рөхсәт ит!»\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) ҡәтғи ҡаршы килә: «Һис тә ризалығым юҡ! Аллаһ ҡоло икенсе бер Аллаһ ҡоло алдында сәждә ҡылырға тейеш түгел.»\nҮҫемлектәр һәм хайуандарҙың Аллаһ Илсеһенә (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) булған шул ҡәҙәр оло һөйөүен күреп, фекерләп ҡарарға кәрәк: тоғробоҙмо Уның юлына, фиҙакәрлеккә әҙербеҙме?!\nХәҙерге заманда Уның юғары рухиәтенә айырыуса мохтажбыҙ...Шағир әйткәнсә, ябай булмаған заманда йәшәйбеҙ: «Күтәрелсе, Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), Хисап көнө етте тиерлек!..»\nЭй Раббым! Ҡәлбебеҙҙе Үҙеңә һәм оло йөрәкле Илсеңә ялҡынлы мөхәббәт менән күм. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәтте (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) ихлас һөйгәндәрҙең рухиәтенән беҙгә лә гүзәл өлөш бүләк ит!


Ҡышҡылыҡҡа кишерҙе нисек һаҡларға?\n21 Сентябрь , 11:07\nКишерҙе һаҡлау ысулдары бик күп. Һәр кем, мөмкинлегенән сығып, был йәшелсәне ҡышҡа әҙерләп ҡалдыра. Уны элекке ысул буйынса йәшниктәргә тултырып, ҡом менән күмеүселәр ҙә бар. Ҡырғыстан ҡырып, туңдырғысҡа ҡуябыҙ, тип әйткәндәрен дә ишетәбеҙ.\nӘ беҙ һеҙгә тағы бер ысул тәҡдим итмәксебеҙ.\nҠышҡа әҙерләгән кишерҙе яҡшылап йыуып, төптәрен ҡырҡып, сепрәккә һалып киптерәһең.\nАҙаҡ целлофан тоҡсайҙарға һалып, һауа инмәҫлек итеп баштарын бәйләйһең. Был тоҡсайҙарҙы ҡағыҙ йәшниктәргә тултырып, баҙға ҡуяһың. Әйтелгән кәңәште теүәл үтәһәгеҙ, ҡыш буйы яңы ҡаҙып алған кеүек кетерләп кенә торған кишер ашарһығыҙ.\nСығанаҡ: "Файҙалы кәңәштәр"