Бәхет ҡояшы балаһы » Башкортостан кызы\n«Атайымды юҡһынып йәшәйем», – тине генерал Шайморатовтың ҡыҙы Октябрина. Миңә уның менән ҡыҫҡа ваҡытлы һөйләшеү насип булғайны. Ышанысын яулай алдыммы, ул, күҙҙәремә ҡарап, атаһын һағыныуын, уның тынғыһыҙ йәне менән теге донъяға барғас осраша алырына өмөтләнеүен асып һалды. Пенсия йәшендәге был ханым, балаларса ихласлыҡ менән, һөйөклө атаһын юҡһыныуын, уны төштә күреүен һөйләне.\nҺуңғы йылдарҙа, Шайморатов дивизияһы уҙамандары мәңгелеккә китеп барғанда, уларҙың ҡартлыҡ йәшенә еткән балалары һәм ейән-ейәнсәрҙәре менән йыш-йыш осрашып торабыҙ. Шайморатовтың ғаилә хәле, туғандары тураһында яҙма баҫтырыуымды һораусылар байтаҡ.\nАтаһының йылы ҡанаты аҫтында балалыҡ йылдарын уҙғарған Октябрина үҫә килә был бәхеттән мәхрүм ителә. Һис көтөлмәгән хәл. Үҫмер ҡыҙ быны ғәфү итмәгәндер, тип уйларға мөмкин.\nМиңлеғәли Минһаж (Минһажетдин) улы Шайморатов 1899 йылдың 15 авгусында ул саҡтағы Биштәкә, бөгөнгө Ҡырмыҫҡалы районының Шайморатов ауылында, тыуған. Барлыҡ мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә – ярлы ғаиләлә. Нәҫел тамырҙары алыҫта, Әй йылғаһы буйҙарында, ҡалғанлыҡтан, аҫабалыҡ хоҡуғы ла елгә осҡандыр. Биш балалы Шайморатовтар аҙ ерле иҫәпләнгән. Өҫтәүенә, игенселек һөнәрен үҙләштереү һәр кемгә бирелмәгән. Минһажетдин ситкә йөрөп эшләүҙе хуп күргән. Ағиҙел, Кама һыуҙарында һалсылар артеленә керә, йөк тейәүселектә бил бөгә. Ҡыштарҙы өйҙә үткәрә. Һыуҙар менән бергә ағып киткән баһадир көсөн яңынан туплағас, ялбыр сәкмәнен алып, юлға сыға. Ҡатыны Бибитайфа байҙарға хеҙмәт итә. Көн күреүҙәре етеш булмай. Май сүлмәге тышынан билдәле, тигәндәй, торған өйҙәрен бик бәләкәй, һалам башлы, ҡаралтыһыҙ итеп һүрәтләгән фоторәсем бар. Уны кемдер музей экспозицияһына ҡуйғайны. Урынһыҙ тип таптыҡ. Шайморатов исеменә тап төшөрөргә ынтылып торған көнсөлдәр шатланмаһын өсөн, фондҡа һалып ҡуйҙыҡ.\nОктябринаның тормошо ла еңелдән булмай. Балаға яңғырауыҡлы исем биргәндә, атаһы уның тормошо революция ҡояшы яҡтыһында гөрләп торорона шикләнмәгәндер. Бала Бөйөк Октябрҙең тантаналы ун йыллығы көндәрендә донъяға килгән бит.\nМиңлеғәлигә ун йәш тулғанда, әсәһе Бибитайфа вафат була. Уңғанлығы менән танылған был ҡатын байҙарҙың ниндәй генә ауыр эшен башҡармай. Шуның менән үҙен бөтөрә. Биш балаһы ҡала – Әхмәтгәрәй, Миңлеғәли, Камила, Ғәлимә, Абдулла. Бер Әхмәтгәрәй ҡул араһына ингән: ат менән йөк ташып аҡса таба. Миңлеғәлиҙе ауыл байы малайлыҡҡа ала. Булдыҡлының беләгенән беленеп тора, тигәндәй, бала үҙен тиҙ таныта. «Ат ене ҡағылған» малайҙың йылҡы өйөрөн үҙ ихтыярына буйһондора белеүе байҙы һөйөндөрә.\nУн биш йәше тулғас, атаһы Миңлеғәлиҙе Өфөгә алып килеп, Якимов пароходына матрос итеп урынлаштыра. Минһажетдинѓа революциянан һуң ер бирелә, ләкин, сирләү сәбәпле, ул, ерен үҙләштереп өлгөрмәйенсә, яҡты донъянан китеп бара.\nБай тормош мәктәбе уҙған Шайморатов, 1919 йылдың июнендә Ҡыҙыл Армияға үҙе теләп яҙылып, адмирал Колчак армияһына ҡаршы һуғыштарҙа тағы ла сынығыу ала. Үҙенең хәрби хеҙмәт өсөн яратылғанлығына инана. Командирҙар мәктәбендә ике тапҡыр уҡый. Урта мәктәп белемен үҙ аллы үҙләштерә.\nТамбов губернаһындағы хәрби часта хеҙмәт иткән саҡта Шайморатов Елена исемле сибәр ҡыҙ менән яҙмышын бәйләй. Беҙ юғарыла телгә алған Октябрина, 1927 йылдың ноябрендә донъяға килеп, ғаиләгә йәм-нур һирпә, бәхетле тормош дауам итәсәгенә ышанысты нығыта.\nӨмөтлө командир Шайморатов 1929 – 1934 йылдарҙа М.В.Фрунзе исемендәге хәрби академияла белем ала: башта әҙерлек курсын уңышлы үтә, унан махсус факультетта, хәрби разведчиктар әҙерләй торған иң мөһим бүлектә, уҡый. Академияны фәҡәт отличноға тамамлағанлыҡтанмы, уны Генштабтың разведка идаралығында эшкә ҡалдыралар. Шәхси делоһында уның был эште белеп, бөхтәлек һәм ныҡышмалылыҡ менән башҡара килеүен билдәләгән яҙмалар бар.\nОктябрина күҙгә күренеп үҫә. Уның ал-ҡыҙыл сәскәле бәхетле бала сағын беҙ йылдар уҙғас яҙған хаттары буйынса күҙ алдына баҫтыра алабыҙ. 1986 йылда Шайморатовҡа беренсе һәйкәл асыу тантанаһында рәсми ҡунаҡ булараҡ ҡатнашҡандан һуң, ул Шайморатов ауылы мәктәбе балаларының яратҡан шәхесенә әүерелә, улар менән хатлашып йәшәй. Хат аша килеп торған һорауҙарына ихлас яуап яҙа.\n«Атайым тураһында тәүге тәьҫораттарымды һорағанһығыҙ, – тип башлана хаттарҙың береһе. – Бөгөнгөләй хәтерләйем. Уның ҡулында – фотоаппарат. Ул мине фотоға төшөрөргә әҙерләнә. Йә баҫтырып ҡуя, йә ултыртып ҡарай. Үҙе шат, туҡтауһыҙ йылмая. Бына ҡарап тор, ошонан ҡошсоҡ осоп сығасаҡ, ти. Ситкә ҡарама, юғиһә күрмәй ҡалырһың, имеш. Мин ышанам, шунлыҡтан күҙемде йоморға ҡурҡам. Минең фоторәсемем атайымдың эш өҫтәлендә, һәр саҡ уның күҙ алдында булыр ине».\n«Мин бәхет ҡояшы балаһы булып үҫтем, – тип яҙа Октябрина икенсе хатта. – Мәскәүҙә йәшәйбеҙ. Фатир иркен. Мин балалар баҡсаһына йөрөйөм. Әсәйем йөрөтә. Атайым ҡайтыуына өйҙәмен. Ул ишектән кереүгә ҡаршыһына йүгерәм. Кейемемде сискәнде көт, ти. Мин тыпырсынам. Ул ҡулын йыуып сыҡҡас, мине ҡосаҡлап, күкрәгенә ҡыҫа. Биттәремдән үбә. Миңә шундай рәхәт. Ә әсәйем аш хәстәрләй. Беҙ атайым менән уйнап туйғас, аш өҫтәле тирәләй ултырабыҙ. Улар нимәлер һөйләшә, ә мин тынғы бирмәйем».\nЯҡташыбыҙҙың разведка идаралығындағы үтә ҡатмарлы һәм яуаплы хеҙмәтен китаптарҙа уҡығанса күҙаллап була. Бына Шайморатов – Төркиәлә. Вазифаһы – хәрби атташе. Был сәйер атама артында нимәләр ятҡанын үҙе генә белә.\nУл тәрән белемле була. Академиянан һуң энциклопедист тип йөрөтәләр. Теүәл фәндәрҙә тиһеңме, сәйәсәттәме, өлкән начальниктар уны юғары баһалай. Өҫтәүенә, телдәрҙе үҙләштереүҙә уңыш ҡаҙана. Европа телдәре менән бер ҡатарҙан ҡытай телен өйрәнә. Бөгөн Республика Милли музейында һәм Хәрби Дан музейында Шайморатовтың «Ҡытай теле һүҙлектәре» – ҡалын-ҡалын дәфтәрҙәр һаҡлана. Күпме тырышлыҡ, йоҡоһоҙ төндәр, ялһыҙ көндәр үткәргән ул! Бынан тыш, төрки телдәрҙең күбеһен яҡшы белә. Шул иҫәптән уйғыр телен өйрәнә.\nШулай итеп, Ҡытайға оҙайлы командировкаға барыу көндәре етә. Ҡытайҙа, Синьцзян провинцияһында күпмелер булып ҡайтҡас, ғаиләһен үҙе менән алып китә.\nОктябрина яҙмаларынан: «Сүл тигеҙлеге бер мәл бөттө лә ҡуйҙы. Ҡаршыла тауҙар теҙмәһе ҡалҡып сыҡты. Бейек тауҙар. Йәшел урман. Бер аҙҙан аҡ ҡар ҡаплаған тауҙар алға баҫҡандай булды. Үҙҙәре бер ҙә алыҫ түгел һымаҡ. Миңә һалҡын булып китте. Әсәйем йылы кейем бирҙе, үҙе лә кейенде, ә атайыбыҙ уйлап та бирмәй, сөнки һалҡынға бирешмәй ине. Беҙ өшөгәнгә көлә генә.\nҠытайҙа Урумчи ҡалаһында йәшәнек. Беҙҙең өй консуллыҡтарға ҡаршы урынлашҡан. Атайым ҡытайҙарса кейенеп йөрөй. Ҡайта-киткәндә һыбайлы ҡытай һалдаттары оҙата.\nБер нәмәгә мохтажлыҡ кисермәнек. Әсәйем эшләмәй. Байрам көндәре булып тора. Хәтеремдә, атайым менән әсәйем, музыка ҡуйып, бейергә төшөрҙәр ине. Йөҙҙәренән йылмайыу китмәне. Өсөбөҙ бергә боҙҙа коньки шыуырға йөрөй инек. Һис шикһеҙ, шат-рәхәт йәшәнек. Бөтәбеҙ бергә булғанғалыр, сит илдә икәнебеҙ һиҙелмәй ҙә ине (Шайморатов ҡытайса Ша-И тип яҙылған).\nБер мәл атайым, ике ай самаһы булһа кәрәк, юғалып торҙо. Ҡайтҡанында бер аяғына сатанлай ине. Әсәйем әйтте, имеш, командировкала сағында атайым аяғын өшөткән һәм шуға бәйле дауаланып ятҡан.\nҮкенес, ниңә төпсөнөбөрәк һорашманым икән?..»\nШайморатов Ҡытайҙа һуғыштарҙа ҡатнаша, хәрби операцияларға етәкселек итә, ҡытай офицерҙарын уҡыта. Октябрина һөйләүенсә, генералдар өйгә килеп йөрөй, оҙаҡ фекер алыша. Күп осраҡта тәржемәсе булмай. Бер мәл бала шуны күрә: Шайморатов һәм ҡунаҡ генерал үҙ-ара яҙышып аралаша. Һүҙҙәре сыҡмай.\nОшо тән яраһы алғандан һуң булһа кәрәк, Шайморатовтарға Мәскәүгә ҡайтырға рөхсәт бирелә. Һауыҡҡас, яңынан Ҡытайға ебәрәләр. Ләкин был юлы – яңғыҙын. Ғаиләһе Мәскәүҙә ҡала. Гонаһ шомлоғона ҡаршы, яңғыҙы булғанда, Елена Степановна, ниндәйҙер ҙур дәрәжәле хәрби кешегә эйәреп, Мәскәүҙән алыҫҡа китә. Шайморатовтың ғәзиз балаһын да ала.\nБыл көтөлмәгән боролош Октябринаның күңеленә тәрән яра һалғандыр, тип уйлайым.\nХат аша күңелһеҙ хәбәр алыуына ҡарамаҫтан, Шайморатов ҡатмарлы һәм яуаплы хеҙмәтен уңышлы атҡарып сыға.\nЛәкин яңынан илгә ҡайтырға ҡушылғас, шикләнә биреп ҡуя. Репрессияларҙың ҡыҙған мәле. Белдекле органдар күптәрҙе ҡулға ала, сит илдәрҙә булғандарҙың байтағы тотҡонлоҡта.\nГенштабҡа хеҙмәт урынына саҡыралар, парад кейемендә булырға ҡушалар. Барһа, шат йылмайып ҡаршы алалар. Башта майор званиеһы, һуңынан Ҡыҙыл Байраҡ ордены һәм «РККА-ның XX йыллығы» миҙалы бирәләр.\nЛәкин өйҙә көтөп тороусы юҡ. Шайморатов еңел-елпе эш итә торған кеше түгел. Төплө фекерле, бөтәһен тәрәндән уйлап ҡарарға килә торған заттан. Тормошонда Ольга Павловна исемле ҡатын барлыҡҡа килә. Күптәнге таныш, Елена Степановнаның әхирәте. Хәрби кеше булған иренең ғүмере хеҙмәт иткәндә өҙөлә. Ҡыҙы Нина үҫеп килә.\nТағы ла командировкала булып ҡайтҡас, Шайморатовҡа полковник званиеһы бирелә. Подполковник званиеһын аша уҙып. Карьера үҫешендәге һуңға ҡалыу өсөн ғәфү үтенгән һымаҡ килеп сыға. Шайморатовтың тиңдәштәре араһында күптән генерал погонын йылҡылдатып йөрөткәндәр осрап тора, дивизияға, корпусҡа командалыҡ итәләр. Һуң булһа ла, уң булһын тип, Шайморатов яҡшыға юрай. Алдында баш етмәҫ мөмкинлектәр асыла.\nКемдер ҡарамағында үгәй бала булып көн иткән ҡыҙына хаттар яҙып тора, тейешле көндәренә бүләктәр ебәрә. Матди ярҙам күрһәтергә әҙерлеген белгертә. Шуныһы бәғерен телгеләй: күрешеү мөмкинлеге юҡ. Ғәзиз балаһын һағыныу ваҡыты-ваҡыты менән йөрәген һулҡылдата. Берҙән-бере бит ул уның.\nШайморатов, СССР Оборона комиссариаты ҡарамағындағы 1-се махсус кавалерия полкы командиры булып, 1941 йылдың көҙөндә Мәскәү яны һуғыштарында батырлыҡтар күрһәтә һәм, Көнбайыш фронт командующийы Г.К.Жуков приказы буйынса, икенсе Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә. 1941 йылдың 25 декабрендә Өфөгә ҡайтарыла, бында 112-се Башҡорт атлылар дивизияһын ойоштора һәм өйрәтә.\nУның хәрби белеме иҫ киткес бай, командирлыҡ һәләте һоҡланғыс, һалдаттарға итәғәтле мөнәсәбәте тиңдәшһеҙ. Бөтөнләй һуғышсан әҙерлеге булмаған, иген игеп, мал һимертеп йәшәр өсөн тылда ҡалдырылған тыныс хеҙмәт кешеләренән көслө дивизия әҙерләй. Милләтебеҙ вәкилдәре араһынан сығып, бейеккә күтәрелгән ыласын бит ул! Күренекле полководецтар рәтендә булаһы шәхес ине. Ҡыҙғаныс, һуғышсан юлы 1943 йылдың 23 феврале иртәһендә өҙөлә. Корпус командиры генерал М.Д.Борисов һалмыш баштан урынһыҙ приказ бирмәһә, иҫән ҡалған булыр ине.\nШайморатовтың берҙән-бер балаһы барлығы тураһында 112-се Башҡорт атлылар дивизияһы ветерандары советын етәкләгән Ғүмәр Чурмантаев йыш һөйләй ине. «Ригала йәшәй, Өфөгә, Ҡырмыҫҡалыға ҡунаҡҡа саҡырырға ваҡыт», – тигәне хәтерҙә. Һәм бер көн ул шылтырата: «Риганан ҡәҙерле ҡунаҡ килә, ҡаршы алабыҙ».\nМинең телевидениела эшләгән ваҡыт. Яңылыҡтар өсөн бер нисә минутлыҡ материал кәрәк. Октябрина менән осрашыу өсөн Офицерҙар йортона барҙыҡ. Чурмантаев уны, хөрмәт күрһәтеп, ҡултыҡлап алып килде.\nЙә, Хоҙай! Булһа ла, була икән. Алдымда – Шайморатов ҡыҙы Октябрина. Тап атаһы, тиерһең, йөҙ төҙөлөшө тулыһынса уныҡы. Тик атаһына хас хәйләкәрлек, үтә күреүсәнлек һиҙелмәй. Күңеле нескә. Буй-һыны зифа, кәүҙәһе тал сыбығылай һығылмалы, тауышы баҫалҡы.\nАлдан әҙерләнгән һорауҙарға яуап ауыр алынды. Ун дүрт йәшлек улы Сергей олатаһы тураһында ләм-мим һүҙ әйтә алманы.\nОператор камераны алып киткәс кенә Октябрина бер аҙ асыла төштө. Ире – хәрби офицер, һуңғы хеҙмәт урыны Рига ҡалаһында булғас, пенсияға сыѓып, шунда ҡалғандар. Күптән түгел вафат булған. Октябрина атаһынан айырылған йылдарҙың ауырлыҡта үтеүе, үгәй бала булып үҫкәндә ҡыйынлыҡтар күреүе тураһында бик аҙ һөйләне. Һәм шуны өҫтәне: «Мин ғүмерем буйы атайымды юҡһынып йәшәйем. Әгәр һин булһаң, тип уға өндәшәм. Әсәйем, мөхәббәт яңыртып, бәлки, бәхет татығандыр, ләкин мин үҙемде ҡыйырһытылған бала тип хис иттем».\nГенерал Шайморатовҡа Ҡырмыҫҡалыла һәйкәл асыу тантанаһында ҡатнашҡандың һуңында, Октябрина Шайморатов мәктәбе уҡыусыларына яҙған хаттарында тормошоноң ауырлығын һүрәтләй. Мәҫәлән, туҡһанынсы йылдарҙа пенсияға йәшәү мөмкинлеге ҡалмай, хаҡтар буй етмәҫ булып үҫә. Улы Сергей техникумда уҡый, ләкин уны тамамлай алмай, фотограф һөнәренә күсә. Оҙаҡламай яҡты донъянан китеп бара. Яңғыҙы ҡалған Октябрина, матди хәлен аҙмы-күпме еңеләйтеү маҡсатынан, фатирын ҡуртымға биреп, үҙе әхирәтендә көн итә. 2003 йылда вафат була.\nШайморатовтың «сыбыҡ осо» туғандары аҙ түгел. Улар Өфөлә һәм Ҡырмыҫҡалы районында йәшәй.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, бөтә билдәле шәхестәрҙең дә балалары күренекле булып китә алмай. Октябринаның яҙмышы ла шундайҙарҙан.


Табипмы әллә фәрештәме? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Табипмы әллә фәрештәме?\n30.04.2019 Табипмы әллә фәрештәме?\nАлевтина Кулдуристың Ашығыс медицина хеҙмәтендә эшләүенә 23 йыл. Әле март айында ғына өлкән фельдшер итеп күсергәндәр, уға тиклем көн һайын кешеләргә ашығыс ярҙам күрһәтергә йөрөгән.\n– «Ашығыс ярҙам» хеҙмәтендә эшләү, әлбиттә, еңел түгел. Физик яҡтан ғына түгел, эмоциональ йәһәттән дә: төрлө хәлгә әҙер булырға, һәр ауырыуға дауалау юлын таба белергә кәрәк. Кеше бер сәбәп буйынса саҡыра, ә ишек артында нимә көткәнен белмәйһең. Шул ваҡытта тиҙ арала дөрөҫ диагноз ҡуйып, тейешле медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн тәжрибә лә, профессиональ оҫталыҡ та, таһыллыҡ та кәрәк. Әммә эшләй-эшләй барыһына ла күнегәһең, өйрәнәһең. Эшем үҙемә бик оҡшай. Ул минең йәшәү рәүешемә әүерелгән. Үҙемде башҡа өлкәлә күҙ алдына ла килтерә алмайым, – ти ул.\n20 йылдан ашыу эшләү дәүерендә төрлө хәл булған: үлем тырнағынан ҡотҡарып алған саҡтары ла, ялған саҡырыуҙарға барған мәлдәре лә, кешегә ярҙам итәм тип барып, үҙе бәләгә ҡала яҙған ваҡыттары ла…\nҮлем менән көрәшеүсе пациентҡа автомобиль салонында реанимация үткәргәс, күҙен асып ебәргән ауырыуҙың: «Һеҙ фәрештәме?» – тип һорауына аптырарға ла түгел. «Ап-аҡ халатта булғас, күҙенә фәрештә булып күренгәнмендер инде, тип бик оҙаҡ көлгәйнек уның һүҙҙәренә», – тип хәтерләй мөләйем табип эш мәлендә булған был хәлде. Ә бит ысынында фәрештә менән тиңләрлек тә, күпме кешене ауыр хәлдән йолоп алып, ғүмер бүләк итә улар.\n– Смена ваҡытында уртаса алғанда ғына 14 – 15 саҡырыу буйынса барып килергә тура килә. Миҙгеленә ҡарап, был һандың күпкә артып киткән сағы ла була, – ти ул эшенең нескәлектәре менән таныштырып.\n«Ашығыс ярҙам» хеҙмәтендә эшләү табиптың ғүмере өсөн дә хәүефле. Бер шулай саҡырыу буйынса, ғәҙәттәгесә, йүгереп барып инеүгә, урта йәштәрҙәге ир кеше ҡаршы ала. Уны-быны абайлап өлгөргәнсе, ишекте бикләп, асҡысын кеҫәһенә һалып та ҡуя. Шул арала үҙен икенсе бүлмәгә һөйрәй башлай. Психолог һөнәренә эйә табип тәүҙә уны һүҙгә әүрәтеп алдаштыра, һуңынан иһә киҫкен ҡаршылыҡ күрһәтергә мәжбүр була. Сибек кенә кәүҙәле ҡыҙға, ирҙе ҡолата һуғып, асҡысын тартып алырға ҡайҙан көс килгәндер, хәҙер үҙе лә аптырай. Шул ваҡиғанан аңына килеп тә өлгөрмәй, юл-транспорт фажиғәһе булған урынға саҡырыу була. Унда иһә бағанаға ҡуша ҡыҫылған ҡатынды сығарыу өсөн Ғәҙәттән тыш хәлдәр хеҙмәтенә мөрәжәғәт итергә тура килә.\n– Бына шулай бер көндә ике тетрәндергес хәл. Ҡалтырата, тынысланып китеүе ауыр, әммә үҙеңә йөкмәтелгән бурысты үтәргә кәрәк. Шуға күрә психолог булыуым был эшемдә лә ярҙам итә, – тип хәтерләй бынан бер нисә йыл элек булған ваҡиғаларҙы.\nӘле өлкән фельдшер булып эшләһә лә, ашығыс ярҙам күрһәтеүгә йөрөргә лә өлгөрә. Был эшкә ул үҙенең ял көндәрен бағышлай.\n– Һәр эштең үҙ ауырлығы. Әгәр ҙә һин ошо һөнәрҙе һайлағанһың икән, тулыһынса бирелеп эшләргә тейешһең, – ти ҡасандыр осраҡлы рәүештә генә медицинаны һайлап, быға бер ҡасан да үкенмәгән изге күңелле табип.\n20.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Тормошта кәрәк терәк\n19.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ҡояш сәскәһе бәпембә\n15.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ҡандың ҡуйы булыуы хәүефлеме?\n14.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Психолог – күңел табибы\n12.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ябығыу бала табыуға ҡамасауламаймы?\n11.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Тоҙ баш ауыртыуын баҫа\n10.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Күңеле тулы – игелек\n08.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Көс-хәл өҫтәүсе шифалы эсемлектәр\n07.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Һарымһаҡтың 30 шифалы үҙенсәлеге\n06.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау 45-тә тормош яңы башлана ғына\n04.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Әрем менән дауалау\n02.05.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ҡайындың бөрөһө лә файҙалы\n20.05.19 "Зөләйха күҙҙәрен аса" сериалы донъя күрәсәк\n20.05.19 Ниңә йөк машиналарына төндә генә йөрөргә мөмкин?\n20.05.19 "Мәҙәниәт" милли проекты 350 уҡытыусының белемен камиллаштырасаҡ\n20.05.19 Мәшғүллек үҙәге аша эш тә, садик та\n20.05.19 Эшҡыуарҙар! Һеҙҙе Бизнес-ҡоролтай көтә!\n20.05.19 Бизнес эше. Тикшереү һәм фажиғә\n20.05.19 Ни эшләп ошоға ҡала хужаларының ҡулы етмәй?\n20.05.19 Артем Гордеев хоккейҙан китте\n20.05.19 Аэропортта шартлатҡыс булғанмы?\n20.05.19 Өфө янында Роспотребнадзор хеҙмәткәре үле килеш табылған


Аграрийҙар ашламалар запасы булдыра // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nАграрийҙар ашламалар запасы булдыра\n10:44, 7 апреля 2010 Иҡтисад\nМинераль ашламаларҙы ваҡытында индереү уңдырышһыҙ тупраҡ сифатын яҡшыртырға һәм сәселгән культуралар уңышын күтәрергә булышлыҡ итә. Техниканы һәм орлоктарҙы алдағы сәсеү кампанияһына әҙерләү менән бер рәттән республика аграрийҙары кәрәкле минераль ашламалар запасы ла булдыра. Башҡортостанда бер нисә предприятие минераль ашламалар сығара.\nБР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 6 апрелгә республика хужалыҡтарында билдәле бер запас булдырылған. Атап әйткәндә, Саҡмағош районына 2587 тонна, йәғни сәсеүлектәрҙең һәр гектарына 32,2-шәр килограмм ашлама килтерелгән. Стәрлетамаҡ районында минераль ашламалар запастары 3450 тонна тәшкил итә, йәғни һәр гектарға 29,7 килограмм. Дүртөйлөләр 1385,4 тонна минераль ашламалар әҙерләгән – гектарына уртаса 21,1¬-әр килограмм. Был райондар — эштәрҙең был төрөндә хеҙмәт ярышы лидерҙары.\nЯҙғы баҫыу эштәре башланыуға һанаулы ғына көндәр ҡалды, шуға күрә ауыл халҡына ашығырға тура килә. Минераль ашламалар күп йыллыҡ үләндәрҙе ашлау өсөн дә кәрәк буласаҡ, улар сәскәндә орлоҡтар менән бергә индереләсәк.\nТеги: ауыл хужалығы, сәсеү, ашламалар


Саф мөхәббәт бар бит ул\n16 Июнь , 15:16\nХикәйә Матур, мөхәббәтле парҙарҙы күрһәм, яндарынан йылмаймайынса үтә алмайым. Бигерәк һөйкөмлө була бит улар. Бәхетлеләр, бер кемдә лә эштәре юҡ, әйтерһең, донъяла улар икәү генә....Йәшлектәре минең күҙ алдымда үтте. Икеһе лә сибәр, килмәгән яҡтары юҡ. Ҡыҙҙың исеме Ләйлә. Шуғамы икән, Саматына ла Мәжнүн ҡушаматы тағылды ла ҡуйҙы. Бер-береһенә булған мөхәббәттәре лә Ләйлә менән Мәжнүндекенән һис кәм булмағандыр.\nУрамдан икәү атлап үткәнен бөтәһе һоҡланып ҡарап ҡала торғайны. Ә парлашып бейеүҙәре һуң!.. Клубта гармун тауышы ишетелеү менән Самат ағай төшөп китә, шунда уҡ ҡаршыһына күбәләктәй осоп Ләйлә апай килеп баҫа. Был ваҡытта башҡа берәү ҙә бейемәй. Баҙнат итмәйҙәр.\nМәктәп йәшенән дуҫлашып йөрөгән йәштәр, уҡыуҙы тамамлағас, икеһе лә һөнәр алырға баш ҡалаға юлланды. Самат ағай урман хужалығы техникумын һайланы. Йәше еткәс, әрмегә алдылар. Һөйгәне күҙ йәштәрен түгеп оҙатып ҡалды. Йәштәр мәңге бергә булырға вәғәҙәләр бирешеп, айырылды.\nЛәйлә апай тегенсегә уҡып, алыҫ райондарҙың береһенә практика үтергә китте. Уны яңғыҙ ғына йәшәгән бер әбейгә фатирға урынлаштырҙылар. Һылыу ҡыҙҙы урындағы егеттәр ҙә шундуҡ шәйләп алды. Үҙҙәренә нисек ҡаратырға белмәнеләр. Ләкин Ләйлә апай береһенә лә иғтибар итмәне. Клубҡа ла сыҡманы. Бергә эшләгән ҡыҙҙары саҡырып килһә лә, ризалашманы. Өҙөлөп Саматынан хаттар көттө, аҙаҡ төндәр буйы яуап яҙҙы. Сит ерҙәрҙә бигерәк ҡыйын икән ул. Үҙ яғында, дуҫ-иштәре эргәһендә еңелерәк булыр ине лә бит. Нимә тип шул тиклем йәһәннәмгә китмәк булғандыр? Өфөлә лә ҡалырға мөмкин ине бит.\nБәлә аяҡ аҫтында ята, тип юҡҡа әйтмәйҙәр икән. Бер көндө әбейе район үҙәгендә йәшәгән улдарына ҡунаҡҡа китте. Ләйлә, бер үҙе йоҡларға ҡурҡып, әхирәтен саҡырҙы. Уныһы ҡыҙға күптән күҙе төшөп йөрөгән ағаһын да эйәртеп килгән. Ләйләгә был оҡшаманы, әлбиттә.\n– Әхирәтең менән таныштыр, тип ҡолаҡ итемде ҡалдырманы бит. Ярай, күреп һөйләшһен инде, тинем дә ризалаштым. Хәҙер ҡайтып китә ул, – тип аҡланды ҡыҙ.\nИкенсе көндө егет көтмәгәндә бер үҙе генә килеп инде.\n– Һеңлем бөгөн килә алмай. Сирләберәк тора, – тине ул. Әллә әҙерәк ҡыҙмасараҡ та инде. Һүҙгә бөткән Әхәт сутырлығы сығып, хәбәрен ойотто ғына.\nЛәйлә инде ваҡыттың һуң булыуы, иртәгә эшкә барырға кәрәклеге тураһында ишаралағас та урынынан ҡуҙғалырға ашыҡманы. Егеттең ҡайтҡыһы килмәй ине. Һушы китеп, ҡыҙҙан күҙен ала алмай ултырыуын дауам итте. «Ҡайһылай рәхәт уның янында. Мин уны бер кемгә лә бирмәйәсәкмен», – тип хәл итеп тә ҡуйҙы эстән.\nНиңә, ул да төшөп ҡалған егет түгел дә инде. Ана, эргәһендә бөтөрөлөп йөрөгән ҡыҙҙар күпме... «Ә һин барыбер минеке буласаҡһың», – тип уйлап, Ләйләгә өтөрҙәй итеп бер ҡараны ла:\n– Берәй сынаяҡ сәй ҙә эсермәй сығараһыңмы ни әхирәтеңдең ағаһын, – тип әйтеп ҡуйҙы.\nҠыҙ теләр-теләмәҫ кенә электр самауырын ҡабыҙып ебәрҙе. Үҙенең йөрәге атылырҙай булып типте: «Уф-ф, ниңә китмәй икән ул? Ни әбейе һаман ҡайтмай».\nСәй янына ултырғас, Әхәт ҡайҙандыр шарап та килтереп сығарҙы. Уның һүҙен йыҡмайым тип, Ләйлә лә тәмләп-тәмләп ултырҙы. Ҡыҙмаса булып алған Әхәт үҙен тыйып тоторлоҡ хәлдә түгел ине. Ана шунда төҙәлмәҫлек хата эшләнә лә инде.\n...Ауырға ҡалғанын белгәс, сараһыҙҙан яратмаған кешеһенә кейәүгә сығырға риза була Ләйлә. Саматы ғәфү итмәҫ, тигән уй мейеһен сүкей. Заманалар башҡа ине шул ул саҡта. Кейәүгә сыҡмайынса ауырға ҡалыу ҡот осҡос хәл булып күренә ине.\nШулай армиянан килгән хаттар яуапһыҙ ҡала килде. Ут йотоп һалдат һөйгәненән хәбәр көттө. Нимә уйларға ла белмәне. Ауылдағы дуҫтары ла ҡыуандырырлыҡ һүҙҙәр әйтмәне. «Бер ҙә ҡайтҡаны юҡ. Иң яҡын әхирәте Динә лә бер нәмә белмәй. Үҙебеҙ аптырайбыҙ. Әсәһе лә һөйләшеүҙән ҡаса», – тип уның былай ҙа янған йөрәгенә ут ҡына һалдылар.\nЛәйләнең ире алама кеше түгел ине. Уның өсөн өҙөлөп торҙо. Хатта Саматтан килгән хаттарҙы үҙе ҡулына килтереп тоттороп, йәндәй күргән кешеһенең күҙҙәренә мөлдөрәп кенә ҡарап торор ине. Ысынлап та ярата, үлеп ярата ине шул. Ҡатыны ни теләй, шуны эшләне. Уның ғәфү итерен күпме кәрәк булһа, шунса көтөргә риза ине. Тик ташлап ҡына китмәһен.\n– Ләйлә апай... Һин нимәләр кисерҙең икән был ваҡытта. Ғәфү итә алдыңмы уны? – тип һорауыма:\n– Итмәй ҡайҙа бараһың инде. Яратмаһаң да, йәшәй-йәшәй кеше бер-береһенә өйрәнә, барыһына күнә. Аҙаҡ, балалар тыуғас, шуларға әүрәйһең, – тигәйне ул.\n...Бер ваҡыт магазинға китеп барһам, күпергә етәрәк, ҡаршыма йәш кенә ир менән ҡатын килгәнен шәйләп ҡалдым. Беҙҙең ауыл кешеләренә һис оҡшамағандар. Ҡатыны бигерәк сибәр күренә, нәзәкәтле итеп кейенгән. Һомғол буй-һыны, матур баҫып атлап килеүе әллә ҡайҙан иғтибарҙы йәлеп итә. Беҙҙең ара яҡынлашҡандан-яҡынлаша. Эргәгә килеп етер саҡта ғына таныш йөҙҙө шәйләп ҡалдым: Ләйлә апай бит! Тегеһе ирелер инде. Мине күргәс, танып ҡалып, Ләйлә апай ҡаршыма йүгереп килде лә ҡосаҡлап өйөрөлтә башланы.\n– Эй, туғанҡайым, һине лә күрер көндәр бар икән. Әйҙә, беҙҙең менән. Тауға менеп, ауылды өҫтән бер ҡарайыҡ әле. Шул тиклем һағындырған, – тигәйне, эйәреп киткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым.\nЯҡын кеше булды ул беҙҙең өсөн. Яратҡан апайыбыҙ менән бер туғандар кеүек инек шул. Әсәйемдәр эш менән ҡайҙалыр китһә, гел күҙ-ҡолаҡ булырһың, тип уны ҡалдырҙылар. Әлегеләй хәтеремдә, мал-тыуарҙы ҡараштырып, тәмле итеп ашарға бешерә торғайны. Аҙаҡ Самат ағай килеп етә. Бергәләп киске аш ашайбыҙ ҙа, улар клубҡа сығып китә.\nХәтирәләргә бирелеп килә торғас, Ләйлә апайҙың ҡапыл туҡтап ҡалыуына терт итеп ҡалдым. Алға ҡараһам, Самат ағай тора. Бағана кеүек бер урында ҡатҡан да ҡалған. Икеһе лә бер-береһенә төбәлеп тик торалар. Минең йөрәк дөп-дөп тибә башланы. Хәҙер нимә булыр икән? Ләйлә апайҙың ире лә эштең ниҙә икәнлеген һиҙеп, алғараҡ атланы. Уны шул тиклем ныҡ күрә алмаһам да, аҡыллы кеше икән, тип уйлап ҡуйҙым. Былар шулай күпме торғандыр? Аңына башлап Самат ағай килде. Ул ҡапыл боролдо ла магазинға инеп китте. Исмаһам, иҫәнләшмәне лә. Ләйлә апайҙың күҙҙәренән субырлап йәш аға. Тауышланмай, шым ғына илай. Яйлап баҫып тауға үрмәләйбеҙ. Мин уның ҡулынан етәкләп алдым. Тауҙың түбәһенә етәрәк:\n– Ләйлә, бына күпме сәскәләр йыйҙым үҙеңә, – тип ап-аҡ тештәрен йылтыратып, ҡаршыбыҙға ире йүгереп килеп тә етте.\nРәхмәт, тип гөлләмәне алды ла Ләйлә апай атлауын дауам итте. Ана шунда ул барыһын да һөйләне. Мин дә бәләкәй бала түгел инем инде, медицина училищеһының икенсе курс студенткаһымын. Әллә ниндәй кәңәш бирә алмаһам да, кешене тыңлай беләм. Ә ул күңеле булғансы һөйләне лә һөйләне.\nКискеһен клубҡа сыҡтым. Йәштәр вальс әйләнә. Бер ваҡыт гармунсы бейеү көйөнә күсте. Ни ғәләмәт, Самат ағай пәйҙә булды. Ҡатынын, бәләкәй балаһын ҡалдырып килгәненә аптырап киттем. Артабан ни булды, тиерһегеҙме? Ҡаршыһына әллә ҡайҙан Ләйлә апай килеп сыҡты. Ҡайҙа торған һуң ул? Ни эшләп күрмәнем икән? Алдан һөйләшкәндәр, тиерһең. Онотолоп бейене улар. Нәҡ йәш ваҡыттарындағы кеүек. Бер заман Ләйлә апай ҡапыл ғына туҡтап, Самат ағайҙың ҡаршыһына баҫып, күҙҙәренә туп-тура ҡараны ла атылып ишектән сығып йүгерҙе. Самат ағай тағы ла таш бағаналай ҡатты ла ҡалды. Мәжнүн. Ә минең ныҡ итеп илағым килде.\nХәҙер улар өлкәндәр инде. Тик бергә генә була алманылар. Ләкин ғүмер буйы бер-береһен юҡһынып, мөхәббәт хистәрен һүндермәй йәшәнеләр. Ләйлә апай ауылға һирәк ҡайтты. Ә «Мәжнүн»е уның иң яҡын әхирәте Динәгә өйләнде. Бының үҙенә күрә сәбәбе лә бар ине. Йәшлек дуҫы янына бер булмаһа, барыбер бер килер, тигән өмөттә йәшәне ул. Килде ҡәҙерле кешеһе уларға, Саматтың янында ғына баҫып торҙо. «Ниңә ул аҙымға барҙың инде? Мин әллә нимә булһа ла, һине ташламаҫ инем. Йүләркәйем. Һинең менән нисек бәхетле булыр инек», – тип әйтергә теләне. Ләйләнең дә нимәлер һөйләгеһе килгәне һиҙелеп тора. Тик бер ни ҙә ҡылып булмай шул.\nБер-береһен өҙөлөп һөйгән йәрҙәр бергә була алмай, тип әйтеүҙәре дөрөҫтөр, ахырыһы. Үкенесле, ә шулай ҙа ҡайҙалыр үҙеңде йәнендәй күреп яратҡан, һинең турала уйлап йөрөгән кешеңдең барлығын бөтә йөрәгең менән тойоп йәшәү ҙә – оло бәхеттер, тим. Ул да һәр кемгә тәтемәй. Был донъяға бер тапҡыр ғына килгәнбеҙ, үкенескә ҡалмаһын, тип улар бергә лә була алыр ине, ләкин был аҙымға барманылар. Балаларын етем итмәнеләр. Уның ҡарауы, бер-береһенә булған яҡты хистәрен ғүмер буйы тап төшөрмәйенсә һаҡлай алдылар. Саф мөхәббәт бар бит ул!\nЛиана НИҒӘМӘТЙӘНОВА һүрәте.


Киләһе йылда ла 10 көн ял итәсәкбеҙме?\nМай башында ялдарҙың ун көнгә һуҙылыуы рәсәйлеләргә оҡшап киткән.Әммә Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы киләһе йылдарҙа май байрамдарын быйылғыһы кеүек оҙон итеп яһарға планлаштырмауҙары тураһында хәбәр итә.\nМай башында ялдарҙың ун көнгә һуҙылыуы рәсәйлеләргә оҡшап киткән.\nӘммә Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы киләһе йылдарҙа май байрамдарын быйылғыһы кеүек оҙон итеп яһарға планлаштырмауҙары тураһында хәбәр итә.\nАпрель аҙағында Рәсәй Президенты, "Роспотребнадзор" етәксеһе Анна Попова тәҡдиме буйынса, вирусҡа ҡаршы саралар нигеҙендә, 1 һәм 9 май көндәрен ял көндәре яһаны. Шулай итеп, рәсәйлеләр рәсми рәүештә 1 майҙан 10 майға ҡәҙәр ял итте.\nУның фекеренсә, ҡарар граждандарҙың йәмәғәт транспортында хәрәкәт итеү интенсивлығын һәм коронавирустың әүҙем таралыу ҡурҡынысын кәметергә тейеш. Шул уҡ ваҡытта 4 майҙан 7 майға ҡәҙәр эш көндәре ғәҙәти күләмдә түләнергә тейеш.\nРәсәйлеләрҙең яртыһынан артығы өҫтәмә ял көндәре уларҙың финанс хәленә бер нисек тә йоғонто яһамаясак, тип һанай.


Замана талабымы был? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Замана талабымы был?\nЗамана талабымы был?\nКеше театрға нимәгә өмөт итеп бара? Рәхәтләнеп көлөр, уйланыр, ял итер, ҡул сабыр, матурлыҡ күрер өсөнмө? Бөтәһе лә барҙыр. Эйе, арып, бары тик ял итер, күңел асыр өсөн генә тип, комедияларға ла юлланған саҡтарыбыҙ була.\nӘммә мәғәнәһеҙ көләмәстәрҙе, әллә ниндәй билдән аҫтағы юморҙы тыңлап, күреп ултырғанда, минең, мәҫәлән, бер ҙә генә көлгөм килмәй. Йәнем көйә. Залдың бер өлөшө бот сабып көлгәндә, икенсе берәүҙәр артистарға аптырап та, сәйерһенеп тә баҡҡан – бөтә булдыра алғанығыҙ ошомо, йәнәһе. Хәйер, бында артистарға түгел, ә пьеса авторына, ҡуйыусы режиссерға төбәлгәндер тәнҡит һүҙе. Заманыбыҙҙы күрһәтергә теләп яҙылған булһа был русса ҡатыш башҡортса, билдәле яҙыусыларҙың цитаталары ҡатыш ярым һүгенеү һүҙҙәре – замана кешеләрен тағы ла түбәнерәк төшөрә түгелме авторҙар? Сәнғәттең маҡсаты юғарыраҡ, тип уйлай инем һәр саҡ.\nТеатрға билет алғанда, беҙ ниндәйҙер икенсе донъяға инеп сумырға теләйбеҙ. Матурыраҡ, ҡыҙыҡлыраҡ, ҡыҙғанысыраҡ донъяға. Йәки үҙебеҙҙе күрергә теләйбеҙ – кисерештәребеҙҙе, тормошҡа ашмаған хыялдарыбыҙҙы, ҡыуаныстарыбыҙҙы һәм хәсрәттәребеҙҙе актерҙар ролдәрендә еренә еткереп сағылдыра алһа, күңелебеҙгә барып етһә, уларҙы яҡын итеп ҡабул итәбеҙ. Күҙемә ике бөрсөк булһа ла йәш бәреп сыҡһа, сәхнәләге геройҙар тормошон үҙемдеке итеп ҡабул итеп, уларҙың хәсрәттәрен бүлешеүҙәнме, йә иһә уларҙың ысын, тормошсан ҡыҙыҡтарын күреп, рәхәтләнеп эс тотоп көлөүҙәнме – был, тимәк, уңышлы спектакль. Минең ҡарамаҡҡа шулай. Уйландыра ала, көлдөрә йә илата икән, режиссер ҙа, пьеса авторы ла ҡуйылған маҡсатына иреште, тигән һүҙ.\nЯңыраҡ ҡына бер спектаклгә барғайным. Әлеге ҡәләмгә тотоноуымдың да сәбәпсеһе шул. Спектакль күңелдә берәй яҡты уй уятһасы! Юҡ. Күңел төшөнкөлөгөнә бирелеп ҡайттым. Уйландырманы түгел, уйландырҙы. Геройҙарға ҡарап, Алла һаҡлаһын бындай тормош менән йәшәргә, тип уйланым. Спектакль башында ярты сәғәтләп әрләшкәндәрҙер. Беҙ тормошта ла бындай ығы-зығыны күреп туймағанмы әллә? Ғүмер буйы бергә йәшәгән кешеләр, әбей менән бабай, эй, ғауғалаша бит. Уларҙың үҙ-ара мөнәсәбәтен аңлау өсөн бер нисә минут ваҡыт та етте, әммә актерҙар йәмһеҙ һүҙҙәр менән әрләшеүен улай уҡ тиҙ туҡтатырға теләмәне.\nУйландырҙы. Артистарҙың тырышлығы йәл булды. Ошоноң өсөн һәләттәрен әрәм итергә кәрәк булдымы икән? Ауыл ҡыҙҙарын да матур итеп күрһәттеләр, тип әйтеп булмай. Спектакль мөхәббәт тураһында булырға тейеш кеүек ине, тик бер ысын һөйөү өлгөһөн дә күрмәнем. Ҡыҙҙар менән егеттәрҙең мөхәббәте бер күреүҙән ғашиҡ булыуға ла, ысын һөйөүҙән янып-көйөп йөрөүгә лә бәйле түгел төҫлө – ул йондоҙнамә буйынса тап килгәнлеккә һәм сараһыҙлыҡҡа бәйле кеүек (ауылда бүтән ҡыҙҙар юҡ). Минең, йәш кеше булараҡ, мөхәббәт тураһында ниндәйҙер актуаль һорауҙарыма яуап алғым, үҙемде, тиҫтерҙәремде сәхнәлә күргем килә бит.\nБыл бары тик бер миҫал ғына. Бөтә тамашалар ҙа ундай түгел, әлбиттә. Йөрәккә үтеп ингәндәре лә етерлек. Тимәк, тырышҡанда, тамашасының зауығын ҡәнәғәтләндерерлек потенциал бар. Ниңә театрға кимәле түбән әҫәрҙе ҡуйып, тамашасыларҙың ихтирамын кәметергә һуң?\nСпектакль һәйбәт тамамлана. Һәр кем үҙ парын тапты, кемдәрҙер хатаһын таныны – идиллия. Әммә ысынбарлыҡтан йыраҡ кеүек. Нимә тип әйтергә теләгән һуң уны ҡуйыусылар? Замандаштарға был идеяны бүтән төрлө еткереү юлдары юҡмы ни?\nТамаша бөтөү менән артистарға баҫып ҡул сабабыҙ. «Афарин!» ҡысҡырыусылар ҙа бар. Ә минең йәнем көйә. Алғы рәттә баҫып торғас, артистар минең йөҙөмдө күрә кеүек. Уңайһыҙ, йылмайырға тырышам. Әммә яһалмалылыҡ менән кемде алдармын, тиһең. Үҙемде ғәйепле һымаҡ тоям. Театрға матур тамашаға өмөт итеп килгәнгә ғәйеплеменме икән?\nСығыу ваҡыты 1-03-2011, 11:23 | Ҡаранылар: 2235\nТеатрға йөрөй беләһеңме?\nЯр Саллылар беҙҙә миҙгел асты\nҮҙ йөҙө, теле, моңо бар Сибай театрының\nЙәштәр театрында – йәштәрсә тамаша


Алтын-көмөш яуған ерҙән тыуып үҫкән ил яҡшы | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Алтын-көмөш яуған ерҙән тыуып үҫкән ил яҡшы\nАлтын-көмөш яуған ерҙән тыуып үҫкән ил яҡшы\nЯраттан фермер Айҙар Мырҙаҡаев өсөн һәр яңы көн иртә таңдан тороп зарядка яһауҙан башлана. Күңеленә дәрт, яңы көнгә ышаныс өҫтәгән был шөғөлдө ул күптән үҙ иткән. Бәләкәйҙән спорт менән дуҫ булған, мәктәп йылдарында ла, Баймаҡ ауыл хужалығы техникумында уҡығанда ла, армияла хеҙмәт иткәндә лә йүгереү һәм гер күтәреү буйынса бер кемгә лә алдынғылыҡты бирмәгән кеше өсөн был ниндәйҙер кимәлдә күңел талабылыр ҙа. Сөнки, үҙе әйтеүенсә, тап спорт уға үҙен һәр саҡ яҡшы формала һәм кәйефтә тоторға ярҙам итә.\nТормош иптәше Зәһүрә Нурғәле ҡыҙы менән иртәнге сәй табыны артында ағымдағы көнгә булған уй-ниәттәрҙе барлап, фекер алышҡандан һуң, Айҙар Шәрифйән улы эш урынына йүнәлә. Гаражда ойошторолған оператив кәңәшмәлә бөгөнгө көндөң актуаль мәсьәләләре уртаға һалып тикшерелә, аныҡ маҡсаттар ҡуйыла. Билдәле, әле ауыл хеҙмәтсәне өсөн иң ҡыҙыу осор, шунлыҡтан үҫтерелгән ашлыҡты йыйып алыу, ураҡсылар звеноһының өҙлөкһөҙ эшләүен тәьмин итеү, килтерелгән ашлыҡты ырҙын табағында ҡабул итеү һәм таҙартып келәттәргә һалыу мөһим. Мәлендә кәрәкле запчасть табырға ла, техниканы яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итергә лә кәрәк. Шул уҡ ваҡытта коллектив ағзаларының тыуып торған социаль мәсьәләләрен ваҡытында хәл итеү ҙә зарур, шунһыҙ эш бармаясаҡ. Сөнки хужалығына күрә коллектив та бәләкәй түгел – барлығы 12 кеше. Уларҙы ваҡытында эш хаҡы, бесәне-һаламы, оно һәм игене менән дә тәьмин итергә кәрәк.\nБынан ошо бөтмәҫ-төкәнмәҫ мәшәҡәттәрҙе барлап, проблемаларҙы хәл иткәс кенә, фермер хужалығы коллективы ең һыҙғанып эшкә тотона...\nАйҙар Мырҙаҡаевтың бар ғүмер һәм тормош юлы тыуған ауылы менән бәйле. Яраттағы 8 йыллыҡ мәктәпте гел “5”-ле билдәләренә тамамлағас, ул Сибайҙағы Баймаҡ ауыл хужалығы техникумына уҡырға инә. Мәктәптәге кеүек был уҡыу йортонда ла ул иң әүҙем студенттарҙың береһе була, үҙен көслө спортсы итеп таныта. Уны уңышлы тамамлағас, Ватан алдындағы хәрби бурысын үтәргә юллана. Армияла рота старшинаһы булып хеҙмәт итә.\nХеҙмәт юлын Карл Маркс исемендәге колхозда хеҙмәт буйынса иҡтисадсы булып башлай. Ойоштороу һәләте булған егет бер нисә йылдан бригадир итеп тәғәйенләнә. 2004 йылда А.Мырҙаҡаевҡа хужалыҡ рәйесе вазифаһы йөкмәтелә. Әммә бар илдә барған реформалар һәм үҙгәртеп ҡороуҙар Яратты ла урап үтмәй – колхоз тарҡалыуға дусар була. 2005 йылда инде Айҙар Шәрифйән улы үҙенең крәҫтиән-фермер хужалығын булдыра. Банкротлыҡҡа дусар булған колхоздың мөлкәтен, малын һатып ала. Әлбиттә, бының өсөн фермерға ҙур күләмдә кредит юлларға тура килә. Күп ауырлыҡтар, ныҡышмалы хеҙмәт менән уныһын да ҡаплауға өлгәшә.\nМалсылыҡ һәм үҫемлекселек тармаҡтары буйынса махсуслашҡан хужалыҡ бына байтаҡ йылдар инде ауыл халҡын эш менән тәьмин итә, Ярат ауыл биләмәһенең социаль тормошонда әүҙем ҡатнаша. Ауыл Советы депутаты булараҡ, Айҙар Мырҙаҡаев ауылда ойошторолған барлыҡ сараларҙы үткәреүгә үҙенең тосөлөшөн индерә, даими рәүештә бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтә. Тиҙҙән файҙаланыуға тапшырыласаҡ фельдшер-акушерлыҡ пунктын төҙөүгә лә ҙур ярҙам күрһәткән – 100 мең һум аҡса бүлгән.\nӘле хужалыҡта эштәрҙең иң ҡыҙыу мәле – ураҡ кампанияһы, киләһе миҙгелгә әҙерлек бара. Предприятие 600 гектарҙа иген һәм техник культуралар үҫтерә, шуның 270 гектарын бойҙай, 200 гектарын арпа, 100 гектарын етен һәм 70 гектарын һоло тәшкил итә. Уңыш та йылына күрә насарҙан түгел – гектар ҡеүәте уртаса 8 центнер. Комбайнсылар Мансур Ғәҙелшин һәм Рамаҙан Исхаҡов, ырҙын табағына ашлыҡ ташыусы механизатор Рим Сәйғәфәров, бригадир Мирғәле Иҫәндәүләтовтарҙың фиҙаҡәр хеҙмәте менән әле иген культураларын йыйып алыу аҙағына яҡынлаша. Килтерелгән ашлыҡты ҡабул итеү һәм уны таҙартып келәттәргә һалыу ырҙын табағы мөдире Миңлеәхәт Йомағужин, эшселәр Миңнур Ҡарамырҙина һәм Рәйлә Айытоваға ышанып тапшырылған.\nУраҡ эштәре менән бер рәттән, баҫыуҙарҙағы һаламды рулондарға төрөү һәм дискатор менән ер эшкәртеү ҙә әүҙем дауам итә. Шуныһы үҙенсәлекле, фермер сәсеү майҙандарын кәртәләп алыу буйынса һуңғы йылдарҙа күп сығым һәм көс түккән. Хәйер, беҙҙең төбәктә шунһыҙ мөмкин дә түгел.\nАйҙар Шәрифйән улының һәр башланғысын күтәреп алып, һәр яҡлап та уң ҡулы булған тормош иптәше Зәһүрә Нурғәле ҡыҙы лайыҡлы хеҙмәт һәм тормош юлы үткән кеше. Ул да ошо ауылдан. Өфө педагогия училищеһын уңышлы тамамлаған ҡыҙ хеҙмәт юлын Ярат ауылының балалар баҡсаһында тәрбиәсе һәм музыка етәксеһе булып башлай һәм хаҡлы ялға сыҡҡанға ҡәҙәр шунда намыҫлы эшләй. Зәһүрә Мырҙаҡаева утыҙ дүрт йыл хеҙмәтенең 25 йылында балалар баҡсаһын етәкләй. Эштәге ҡаҙаныштары өсөн “Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы” исеменә, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Рәхмәт хатына лайыҡ була.\nХаҡлы ялға сыҡҡас ҡул ҡаушырып ултырмай Зәһүрә ханым – эшҡыуарлыҡҡа тотона һәм Ярат менән Ғүмәр ауылдарында үҙенең магазиндарын асып ебәрә. Был сауҙа нөктәләре халыҡты аҙыҡ-түлек, көнкүреш тауарҙары, кейемһалым менән тәьмин итә. Магазин өсөн тауарҙы ла үҙе ташый ул, хатта иптәшенә иген, он һатырға ла ярҙам итә. Он тигәндәй, “А.Ш. Мырҙаҡаев” КФХ-һы бынан ун ике йыл элек заманса тирмән һатып алып, үҙе үҫтергән бойҙайҙан ошо продукцияны сығара. Ондо яраттар ғына түгел, башҡа ауылдар, Баймаҡ, Сибай ҡалалары халҡы ла бик теләп һатып ала.\nМырҙаҡаевтарҙың йорт-хужалығында ҡот-ырыҫ уйнап тороуында, әлбиттә, хужабикәнең хеҙмәте айырыуса ҙур. Буш ваҡыттарында Зәһүрә Нурғәле ҡыҙы сәскә үҫтерергә, емеш-еләккә йөрөргә ярата. “Урманда һәм һыу буйында йөрөүҙән мин үҙемә кинәнес алам, ял итәм, ғөмүмән, үҙемде тәбиғәт балаһы тип һанайым”, – ти ул. Әйткәндәй, Яратта үткән барлыҡ сараларҙа ла ул әүҙем ҡатнаша, оҫта гармунсы булараҡ та танылыу яулаған Зәһүрә ханым. Хәйер, Айҙар Шәрифйән улын да беҙ билдәле гармунсы булараҡ беләбеҙ.\nЗәһүрә менән Айҙар Мырҙаҡаевтар үҙҙәре кеүек уңған һәм алдынғы ҡарашлы балалар тәрбиәләп үҫтергән, уларға юғары белем алырға ярҙам иткән. Өлкәндәре Алиса эколог һөнәренә эйә булып, әле тормош иптәше менән Өфөлә йәшәй, заводта эшләй. БДАУ-ны тамамлаған Алина иһә финанс компанияһында белгес, ғаиләле. Улдары Хәлил вахта ысулы менән себер тарафтарында эшләй. Әйткәндәй, Мырҙаҡаевтар ике ейәнсәр һөйөп кинәнә.\nАйҙар Шәрифйән улы менән Зәһүрә Нурғәле ҡыҙы бәхеттәрен тап тыуған ерендә тапҡан. Улар ғәзиз төйәгендә төпләнгәндәренә бер ҙә үкенмәй. Алтын-көмөш яуған ерҙән тыуып үҫкән ил яҡшы, тип юҡҡа ғына әйтмәгәндәр шул...


Яңы йыл байрамына сценарий\nГлавная / Классному руководителю / Яңы йыл байрамына сценарий\nАлтын сәсле Ҡарһылыу\nУн ике Ҡар ҡыҙы\n– Һаумыһығыҙ, балалар! Афарин, ҡарлы-буранлы һыуыҡтан ҡурҡып тормағанһығыҙ, бөгөнгө байрамға ҡыуанышып килеп еткәнһегеҙ. У-у, бында балалар ғына түгел, ҡуяндар ҙа, күбәләктәр ҙә, хатта кеше-үрмәкселәр ҙә бар икән. Ә мин – Әкиәтсе. Мин булған ерҙә мөғжизәләр тыуа, донъя үҙе әкиәткә әйләнә. Тик яуызлыҡтар ғына әкиәттә ҡала, ә изгелектәр иһә беҙҙең менән ысынбарлыҡта йәшәй. Алда беҙҙе матур әкиәт көтә. Ҡурҡыныс ауаздар ишетелә.\nШүрәле менән Юха инә. Улар икеһе лә имәнес ҡиәфәттә.\n– Тә-әк, Ерҙә алтын сәсле ҡыҙҙар бөттө, тиһең инде, ә?!\nЮха, тубыҡланып, Шүрәлегә табан шыуышып килә:\n– Эйе шул, батшам! Бер бөртөк тә алтын сәсле ҡыҙ ҡалманы...\nШүрәле уның алҡымынан матҡып тотоп ала:\n– Яңы йыл алдынан ундай ҡыҙҙарҙың алтын сәсен ҡырҡһам – ваҡыттың туҡтаясағын, ә сәстәренән арҡан ишеп, муйыныма бәйләһәм, унда күпме сәс бар – шул тиклем йылға минең ғүмеремдең оҙонаясағын һин оноттоңмо әллә? Һин үҙең дә йәшәрәсәкһең бит!\n– Юҡ, юҡ, онотманым да ул…\nШүрәле (Юханы этеп ебәрә):\n– Улайһа, бар, хәҙер үк миңә алтын сәсле ҡыҙҙы табып килтер!\n– Эйе, эйе, батшам! (Сығып барышлай). Ҡара әле, ҡайһылай бында бәшмәктәр күп икән. Эйе, мин бәшмәк яратам да ул! (Ул шатлана-шатлана бәшмәк йыя башлай).\n– Нимә тинем мин һиңә, алйот!!!\n– Ә-ә, эйе, батшам. Хә-хә-хәҙер ки-ки-килтерәм!\nЮха башын аҫҡа эйеп сыға. Шүрәле тегеләй-былай йөрөй һәм сыға.\n– Уф, беҙҙе танырҙар, тип ҡотом осҡайны. Әпсен-төпсөн, тылсым бөтһөн! Балалар, һеҙ хәҙер кире үҙегеҙ булдығыҙ. Ҡарағыҙ әле, былар бит тағы ла яуызлыҡ эшләргә уйлай. Ишеттегеҙме, ваҡытты туҡтатмаҡсылар! Беҙ Яңы йылһыҙ ҡаласаҡбыҙ бит! Тороп тороғоҙ әле, Шүрәле менән Юха (улар киткән яҡҡа бармаҡ янай), мин дә бар бит әле! Балалар, мин Шүрәле менән Юханың артынан китәйем. Улар яуызлыҡтар ҡылмаһын өсөн халыҡты иҫкәртәйем. Бәлки, үҙҙәре лә, ҡылғандарының яҡшы түгеллеген аңлап, кире тәүбәгә ҡайтыр. Ярай, осрашҡанға тиклем һау булып тороғоҙ!\nйыр «Ҡар бөртөктәре»\nТалғын ғына көй уйнай. Залға бейей-бейей Ҡар ҡыҙҙары инә.\nҠарһылыу инә. Ҡар ҡыҙҙары уны уратып ала.\n– Һаумыһығыҙ, һеңлеләрем! Беләһегеҙме, тиҙҙән ергә ҡыш киләсәк. Минең менән быйыл да Ергә төшкөгөҙ киләме!\n– Килә! Килә! Ҡарһылыу апай, һинең нимә теләйһең – шул күренә торған серле көҙгөң бар бит әле. Шуны биреп тор әле! Минең Ерҙе күргем килә! Минең Ерҙе күргем килә! Минең дә! Минең дә! Минең дә!\n– Әйҙәгеҙ, бергәләп ҡарайыҡ!\n(Ярым түңәрәккә тороп, көҙгөгә текәләләр).\n– Ҡарағыҙ әле, былтыр күрше ҡыҙының санаһын тартып алып илатҡан малай шул ҡыҙ менән баҡсала һарғайып кипкән япраҡтарҙы йыя. Ҡыҙҙар, һиҙәһегеҙме, Ерҙә яуызлыҡ бөтөп бара бит! Юҡ, бөтмәгән икән әле. Ҡара, ҡара, былтыр беҙҙән тау яһап, балаларға байрам эшләгән егетте ағайҙары рәнйетә түгелме? Эйе шул. «Һин беҙгә оҡшамағанһың, бигерәк йомшаҡ күңеллеһең, ҡыҙҙар һымаҡһың. Ҡулыңдан бер эш тә килмәй!» – тип бигерәк кәмһетеп ташланылар бит! Исеме Аҡъегет икән. Ни эшләп ҡулынан бер ни ҙә килмәһен, ти! Балаларға байрам бүләк итеү – иң ҙур эш бит ул!\nҠарһылыу (ситкә китеп, ҡулдарын түшенә ҡуйып, ипләп кенә):\nШул саҡ ҡулына глобус тотҡан Ҡыш бабай килеп инә.\n– Эһем, эһем, ҡыҙҙар-йондоҙҙар! Ни менән мәшғүлһегеҙ ул?\nҠар ҡыҙҙары көҙгөнө тиҙ генә Ҡарһылыуҙың кеҫәһенә тыға.\n– Бына Ерҙе күрәһегеҙме? (Ул глобусты әйләндерә). Ундағы күпселек халыҡ ҡышты көтә. Яңы йылға ла бик аҙ ғына ваҡыт ҡалды. Ҡыштың илселәре итеп мин һеҙҙе Ергә ебәрәм. Халыҡ байрамға нисек әҙерләнә икән?\n– Уй, рәхмәт, олатай! (Ҡар ҡыҙҙары Ҡыш бабайҙы һырып алып, сикәһенән үбә). Әйҙәгеҙ, остоҡ, Ҡыҙҙар-йондоҙҙар!\n– Барығыҙ, барығыҙ! Мин Яңы йыл кисендә килеп етермен! Тик һаҡ йөрөгөҙ!\nУлар сыға. Талғын көй. Ҡар ҡыҙҙары кире йүгереп инә. Был юлы улар – Ерҙә. Улар көй ыңғайына бейей.\n– Бына беҙ Ерҙә! Бәй, бында балалар байрамға йы йылған бит! Беҙ үҙебеҙ байрамға саҡ-саҡ һуңламай ҡалғанбыҙ икән. Әйҙәгеҙ, балалар, уйындар уйнап алайыҡ.\nКүмәк уйындар. Ҡарһылыу инә.\n– Һаумы, Ер! Һаумыһығыҙ, балалар! Бына тағы һеҙгә ҡунаҡҡа килдек. Һеҙгә тик аҡлыҡ, сафлыҡ ҡына килтерҙек. Яуызлыҡты юҡҡа сығарырға, Яңы йылды бүләк итергә тип килдек беҙ һеҙгә!\nАртта Юханың килгәне күренә. Ул, Ҡарһылыуҙы күреп, ҡулдарын ыуа:\n– Әһә, алтын сәсле ҡыҙыҡай!\nЮха йәшенә һәм Ҡарһылыуҙың һөйләгәнен ҡолағына ҡулын ҡуйып тыңлай.\n– Быйыл мин оло тулҡынланыу менән килдем! Хыялымда йөрөгән аҡ уйлы егетте күргем килә. Исеме Аҡъегет икән. Риза булһа, мин уны үҙебеҙгә – мәңге Ҡыш иленә алып китер инем. Әгәр риза булмаһа? Мин бит бында ҡала алмайым. Унһыҙ ни эшләрмен?\nҠарһылыу илай, уны Ҡар ҡыҙҙары йыуата. Юха шул арала ҡайҙандыр аҡ кейем табып кейә, битлеген сисеп, матур егеткә әүерелә.\n– Һылыу, һиңә ни булды? Ни эшләп илайһың?\nҠарһылыу (уны күреп тертләп китә):\n– Эйе, минең исемем – Аҡъегет. Ә һин ҡайҙан беләһең?\nҠарһылыу (оялып ҡына):\n– Э-э, мин – Ҡарһылыу. Былтыр һинең балаларға ҡарҙан бейек тау эшләгәнеңде күҙәтеп торғайным…\n– Ә, беләһеңме, мин быйыл да балаларға ҙур бүләк әҙерләнем. Ул урман ситендәге бер мәмер йәлә. Әйҙә, мин һине шунда алып барам!\n– Урман ситендәге мәмерйәгә икәүләп барһаҡ, улай килешерме?\n– Килешер, килешер. Әйҙә, әйҙә! Ул бүләктәрҙе кемгә бирергә икәнен белмәйем, һин миңә ярҙам итерһең.\n– Ярай, улайһа. Мин хәҙер! (Ҡар ҡыҙҙарына) Һеҙ бында балалар менән уйнай тороғоҙ, беҙ хәҙер Аҡъегет менән бүләктәр алып киләбеҙ!\nҠарһылыу кеҫәһенән көҙгөһөн алып, йәшереп кенә ҡарап, сәстәрен төҙәтеп ала. Әммә кеҫәһенә тыҡҡан саҡта яңылыш көҙгөһө төшөп ҡала. Юха-Аҡъегет менән Ҡарһылыу сыға. Ҡар ҡыҙҙары балалар өсөн төрлө уйындар үткәрә.\nЙыр “Яңы йыл”\nАрҡаһына мылтыҡ аҫҡан Аҡъегет килә. Үҙе һөйләнә.\n– Эй, ағайҙарым! «Беҙгә оҡшамағанһың, бигерәк йомшаҡ күңеллеһең, ҡыҙҙар һымаҡһың», – тиһегеҙ инде. «Ҡулыңдан бер ни ҙә килмәй», имеш. Ярай, күрһәтермен әле мин һеҙгә, ағайҙар!\nШул саҡ ҡуян йүгереп китә. Аҡъегет тиҙ генә мылтығын алып, уға атмаҡсы була. Ҡуян шундуҡ телгә килә.\n– Атма миңә, егет! Минең бәләкәстәрем бар. Мин булмаһам, уларҙы кем тәрбиәләр?\n– Нисек? Һин һөйләшә беләһеңме ни?\n– Ярай, улайһа. Мин һине ебәрәм.\n– Рәхмәт, егет!\nҠуян күҙҙән юғала. Аҡъегет юлын дауам итә. Шул саҡ тәпәйе эләккән ҡапҡанды һөйрәтеп, Аҡ бүре ҡаршыһына килә.\n– Ҡотҡар, егет! Мине һаҙлыҡ хужаһы Шүрәле ҡапҡанға ҡап тырҙы!\n–Ҡыҙыҡ! Был урманда әллә бөтә йәнлектәр ҙә һөйләшә беләме икән?! (Бүренең ҡапҡанын ысҡындыра). Башҡаса һаҡ йөрө!\n– Рәхмәт, егет! Изгелегеңде мәңге онотмам! Өс ҡылымды алып ҡал! Кәрәк булһам, уны өҙөр һөң, һәм мин килеп етермен.\nАҡъегет юлын дауам итә. Шул саҡ Ҡарһылыуҙың төшөп ҡалған көҙгөһөн табып ала.\n– Был ниндәй көҙгө икән ул? Ҡайһылай матур! Ситтәре семәрле! Моғайын, берәй сибәр генә хан ҡыҙыныҡылыр инде. Эх, шул һылыуҙы күрәһе ине!\nШул саҡ матур ғына көй уйнап, көҙгө ялтырап китә. Унда Ҡарһылыу күренә.\n– Бәй, был көҙгө тылсымлы икән дә баһа! Ҡара әле, унда һылыуҙарҙан-һылыу бер ҡыҙ күренә түгелме? Әллә Ҡарһылыу инде?! Шул бит! Былтыр мин уның урманда ҡоштар менән йырлап һөйләшкәнен һоҡланып тыңлап торғайным, әммә янына барырға ҡы йыулығым етмәгәйне. Быйыл уның менән танышам, тип үҙемә һүҙ биреп, түҙемһеҙләнеп ҡыштың етеүен көттөм. Их, Ҡарһылыу!.. Тик ни эшләп һин ҡараңғы мәмерйәлә ул? Ни өсөн ҡулдарың бәйләнгән?\nШул саҡ Ҡарһылыуҙың тауышы ишетелә:\n– Ҡотҡар, егет!\n– Ҡотҡарам һине, Ҡарһылыу! Тик ул мәмерйәне ҡайҙан та бырға икән?\n– Һаумы, ҡыйыу Аҡъегет! Ҡарһылыуҙы тик һин генә ҡотҡара алаһың. Уны Юха, алдаштырып, Шүрәленең мәмерйәһенә алып китте. Улар Ҡарһылыуҙың алтын сәстәрен ҡырҡып, Ваҡытты туҡтатмаҡсы була. Һиңә ашы ғырға кәрәк! Әҙәм йырып сыҡҡыһыҙ ҡара урманды үткәс, Шүрәленең батҡаҡлы һаҙлығын сығырһың. Унан тауҙар башлана. Шундағы мәмерйәлә Ҡарһылыу йәшеренгән. Һаҡ бул, егет!\nӘкиәтсе ҡулын болғап ҡала, Аҡъегет юлын дауам итә.\n– Бына Әкиәтсе әйткән ҡара урман. Тик уны нисек сығырға икән?\nШул саҡ егет ҡотҡарған Ҡуян инә.\n– Мине ҡотҡарғаның өсөн һиңә ярҙам итергә килдем. Һинең килеүеңде һиҙеп, Юха менән Шүрәле юлыңа ҡаршылыҡ ҡорған. Ләкин беҙ уны хәйлә менән еңеп сығасаҡбыҙ. Шулай бит, балалар? Әйҙәгеҙ, бергәләп урманды йырып сығайыҡ. Бының өсөн мин һеҙгә: «Урманда төрлө ағастар үҫә. Улар бейек йә тәпәш, йыуан йә нәҙек», – тип әйтәм. «Бейек» тиһәм, һеҙ ҡулдарығыҙҙы өҫкә күтәрәһегеҙ, «Тәпәш» тиһәм – сүкәйәһегеҙ. «Йыуан» тигәндә ҡулдарығыҙҙы тирә-яҡҡа йәйегеҙ, ә «нәҙек» һүҙенә ҡулдарҙы бер-береһенә яҡынайтырға кәрәк. Аңлашыл дымы? Әйҙә, киттек!\nҠуян һүҙҙәрҙе бутап әйтә. Шулай бер нисә тапҡыр ҡабатлана.\n– Бына урманды йырып та сыҡтыҡ.\n– Рәхмәт, мәрхәмәтле Ҡуян! Рәхмәт, балалар!\n– Хәйерле юл, Аҡъегет! (Ҡулын болғап ҡала).\nАҡъегет артабан китә. Ә унда – һаҙлыҡ.\n– Һаҙлыҡҡа ла еттек. Әммә уны нисек сығырға? Бәлки, Аҡ бүре өйрәтер? Ул кеҫәһенән өс ҡылды алып өҙә. Аҡ бүре пәйҙә була.\n– Егет, бик хәтәр юлға сыҡ ҡанһың. Шүрәлегә ҡаршы тора алырһыңмы?\n– Ҡарһылыуҙы ҡотҡарыр өсөн мин барыһына ла әҙер!\n– Изге ниәтеңде хуплайым. Был һаҙлыҡты үтергә ярҙам итермен. Тик минең генә түгел, бала ларҙың да ярҙамы кәрәк. Балалар, ярҙам итәбеҙме? Әйҙәгеҙ, улайһа, паровоз яһап, бер-беребеҙҙең биленә тотоноп, түңәрәккә торайыҡ та, алдыбыҙҙа түңгәк ята, тип күҙ алдына килтерәйек. Шулай итеп, һаҙлыҡтағы «түңәрәктән-түңәрәк»кә һикерәйек. Әҙерһеңме? Әйҙәгеҙ!\nБейеү көйө уйнай\nБүре үҙе иң алдан тора. Балалар түңәрәк буйлап һикерешә.\n– Афарин! Ана шулай. Күмәкләгән – яу ҡайтарған, тиҙәр бит. Бына һаҙлыҡты ла еңел генә үттек.\n– Рәхмәт, Аҡ бүре! Балалар, һеҙгә лә ҙур рәхмәт!\n– Ана, алда тау эсендәге мәмерйә күренә. Артабан мин һиңә ярҙам итә алмайым. Шүрәле менән үҙеңә көрәшергә тура киләсәк.\nЙыр “С новым годом”\nШүрәле менән Юха инә.\n– Ҡыҙҙы алып килеүен-килгәс, ниңә уның ҡойроғон да эйәрттең?\n– Бәй, уның ҡойроғо бармы ни?\n– Алйот! Ҡойроҡло Ҡарһы лыуҙы ҡайҙа күргәнең бар? Теге егетте ни эшләп эйәрттең, тим?\n– Ә-ә, ней, Ҡарһылыуҙың серле көҙгөһө төшөп ҡалған икән. Шунан күреп, егет беҙҙе эҙләп килә. Мин уның юлына ҡаршылыҡтар ҡуйҙым. Ул урманды үтә алмаясаҡ. Урманды үткәндә лә, һаҙлыҡта батып үләсәк.\n– Ахмаҡ! Ул бит Ҡарһылыуҙы оҡшатҡанға эҙләп килә. Ә мөхәббәт өсөн кәртәләр юҡ икәнен оноттоңмо ни?\n– Улайһа, нимә эшләйек икән?\n– Хәҙер борғоланыуҙан файҙа юҡ. Ваҡытты туҡтатырға кәрәк! Теге егет бик ныҡыш күренә. Әгәр килеп етә ҡалһа, беҙгә көн бөттө! Шуға тиклем беҙгә Ҡарһылыуҙың алтын сәсен ҡырҡып, арҡан ишергә кәрәк. Бар, Ҡарһылыуҙы килтер!\nЮха ҡулы бәйләнгән Ҡарһылыуҙы килтерә.\nШүрәле (мыҫҡыллы йылмайып):\n– Һаумы, Ҡыш бабайҙың ҡәҙерле ейәнсәре. Ҡарһылыумы әле исемең? Ҡурҡма, ҡурҡма! Беҙгә һин түгел, ни бары алтын сәсең генә кәрәк! Хәҙер беҙ уны ҡырҡып алырбыҙ...\n– Һеҙ быны эшләргә тейеш түгелһегеҙ! Бер генә бөртөк сәсем өҙөлһә лә, ваҡыт туҡтаясаҡ. Яңы йыл килмәйәсәк! Зинһар, теймәгеҙ минең сәсемә! Балалар, бөтә халыҡ Яңы йылды көтә бит!\n– Ха-ха-ха! Ә беҙгә Яңы йыл кәрәкмәй. Ул бит кешене тағы ла бер йылға ҡартайта. Юха, һинең ҡартайғың киләме?\n– Юҡ, юҡ, әфәндем!\n– Уның ҡарауы, бер генә сәсең өҙөлһә лә, минең ғүмерем бер йылға оҙая! (Ул Ҡарһылыуҙың сәсен услап тотоп ала). Ә бындағы сәстәр мине меңйәшәр итәсәк! Ха-ха-ха! Шунан мин һине рәхәтләнеп тороп ҡытыҡлаясаҡмын!\nШүрәле оҙон бармаҡтарын уйната. Юха ла уның ыңғайына һикерә-һикерә көлә. Шул саҡ Аҡъегет инә. Юха, ҡурҡышынан ҡалтырап, тубыҡлана, Аҡъегет уны елкәһенән эләктереп ала.\n– Ҡыуанмай тороғоҙ әле! Мин булғанда яуыз ниәтеңде атҡара алмаҫһың, Шүрәле!\n– Аҡъегет?! Һин бында нисек килдең? Һине бит ағайҙарың, булдыҡһыҙ, тип атай ине.\n– Булдыҡһыҙҙы күргәнегеҙ юҡ әле! Алышмы, бирешме?\nУлар һуғыша башлай. Алышҡан саҡта Аҡъегет Шүрәленең муйынынан ҡыҫып тотоп ала. Ул тубыҡлана.\n– Миңә теймә инде, зинһар! Бөтә теләгеңде лә үтәрмен!\nАҡъегет Шүрәлене Юханың эргәһенә этеп ебәрә. Улар икеһе лә, теҙләнеп, баштарын иҙәнгә тейҙереп тора. Аҡъегет Ҡарһылыуҙың ҡулын ысҡындыра.\n– Рәхмәт, Аҡъегет! (Башын егеттең күкрәгенә терәй).\n– Ҡарһылыуым! Мин һине ошо көҙгөң аша эҙләп таптым! (Ҡарһылыуға көҙгөһөн тапшыра).\nЮха менән Шүрәле:\n– Беҙҙе үлтермәгеҙ инде!\n– Ни эшләйек икән, балалар? Беҙгә Ҡыш бабайҙың бүләкле тоғо кәрәк бит! Бәлки, уларҙы хәйләләп еңеп булыр? Һеҙ миңә ярҙам итәһегеҙме? Әйҙәгеҙ, йомаҡтарҙы сисһәләр, тоҡ улар ға була. Ә һеҙ уларҙан алдараҡ сисергә тырышығыҙ. Килеш текме?\n– Һеҙ унда нимә тип бышылдашаһығыҙ?\n– Ә беҙ ошолай итергә булдыҡ: әйҙә, кем иң беренсе булып минең йомаҡтарҙы сисә, тоҡ – шуныҡы.\n– Оһо, мин йомаҡтарҙы яратам ул! Беләһегеҙме, мин ниндәй аҡыллы?\n– Ә мин үҙемдең һаҙлығымда – иң аҡыллыһы! Күреп торорһоғоҙ, бөтә бүләктәр ҙә минеке буласаҡ!\n– Юҡ, миңә эләгәсәк!\nШүрәле (уға ташлана):\n– Юҡ, бүләктәр минеке! (Улар көрмәкләшә башлай).\n– Тороп тороғоҙ әле, мин йомаҡтарҙы әйтмәнем бит әле, ә һеҙ тоҡто бүлешә лә башланығыҙ!\n– Йә, тиҙ генә йомаҡтарыңды әйтә һал! Минең оҙаҡ көтөргә ваҡытым юҡ!\n– Улайһа, тыңлағыҙ! Беренсе йомаҡ:\nҠыш, яҙ, йәй һәм көҙөн дә\nУл тәлмәрйен төҫөндә.\nТерпе кеүек энәле –\nӘйтеп ҡарағыҙ әле!\n– Алйот, тәлмәр йендең ниндәй энә һе булһын, ти!\n– Юҡ, тәлмәрйен төҫөндә, тинем бит. Йәки нимә йыл әйләнәһенә ҡарағусҡыл йәшел төҫтә була?\n– Белдем, белдем. Ул – мин йәшәгән һаҙлыҡ!\n– Нимә, һаҙлығыңдың энәһе бармы әллә?\n– Юҡ, Юха, Шүрәле, белмәнегеҙ. Нимәне, ҡыш еткәс, барыһы ла йортона ултырта, матур итеп биҙәй?\n– Ҡарһылыу, һин минең өсөн бик ауыр йомаҡ әйтәһең. Әйҙә, ябайырағын әйт!\n– Ә хәҙер икенсе йомаҡ: йәйен һоро, ҡышын аҡ, уға шулай яҡшыраҡ.\n– Тау! Беҙҙең тауыбыҙ йәйгеһен һоро, ҡышҡыһын, ҡар япҡас, аҡ була! Ур-ра!\n– Юҡ, дөрөҫ түгел. Балалар, нимә була ул?\n– Һин, Ҡарһылыу, уҫалһың, юрый беҙ белмәгән йомаҡты әйтәһең!\n– Иғтибар, һуңғы йомаҡ ҡалды. Тышы шарҙай, эсе ҡандай, тәме балдай. Нимә була ул?\n– Белдем! Ул – Ҡыш бабайҙың бүләктәр тоғо. Ул шар кеүек түңәрәк, үҙе ҡан кеүек ҡыҙыл, ә эсендәге тәмлекәстәре – м-м-м! – бал кеүек татлы! Мин белдем! Мин еңдем! Тоҡ – минеке!\n– Юҡ, Шүрәле, дөрөҫ әйтмәнең. Балалар, ни була икән ул?\n– Афарин, балалар! Һеҙ еңдегеҙ! Шүрәле, Юха, биреләһегеҙме?\n– Ы-ыһ, ни хәл итәһең, биреләбеҙ. Ләкин киләһе йылда беҙ мотлаҡ еңәсәкбеҙ! Бөтә йомаҡтарҙың да яуаптарын ятлап аласаҡбыҙ! Ул сағында тоҡ, ысынлап та, беҙҙеке буласаҡ!\nШүрәле менән Юха тоҡто сығарып бирә. Аҡъегет тоҡто ала.\n– Әйҙәгеҙ, һеҙ ҙә беҙҙең Яңы йыл байрамына рәхим итегеҙ! Ә Ҡыш бабайыбыҙ ҡайҙа икән һуң? Әллә беҙҙе эҙләп йөрөп, урман араһында аҙашып ҡалдымы икән? Әйҙәгеҙ, уны саҡырайыҡ!\n– Ҡыш бабай! Ҡыш бабай!\nҠыңғырау тауышы ишетелә. Ҡар ҡыҙҙары оҙатыуында Ҡыш бабай инә.\n– Һаумыһығыҙ, балалар! О-о, ҡайһылай күмәк йыйылғанһығыҙ. Хатта Шүрәле менән Юха ла килеп еткән түгелме? Һеҙҙе бында ниндәй елдәр ташланы?\nШүрәле менән Юха:\n– Беҙҙе Ҡарһылыу был матур байрамға саҡырҙы.\n– Ҡарһылыу, ҡыҙым, афарин! Шүрәле менән Юха ла изге күңеллегә әйләнгәс, Ерҙә яуызлыҡ юҡҡа сыҡҡан бит! Тик ни эшләп әле беҙҙең ҡупшы шыршыҡайыбыҙҙың уттары янмай? Әйҙәгеҙ, күмәкләп: «Ян, ян, ян, шыршы!» – тип әйтәйек! (Күмәкләп ҡабатлайҙар. Шыршы ның уттары балҡып китә). Балалар! Донъя, ана, ниндәй матур! Әйҙәгеҙ, бергәләшеп Яңы йылды ҡаршылайыҡ! Уйнайыҡ, көләйек, йырҙар йырлайыҡ, бейейек! (Бергәләшеп түңәрәккә тороп йырлашып әйләнәләр). Ә кем хәҙер миңә һөнәрен күрһәтергә теләй?\nБалалар Ҡыш бабайға һөнәрҙәрен күрһәтә. Ҡарһылыу менән Аҡъегет, Ҡар ҡыҙҙары бүләктәр тарата. Шүрәле менән Юха ла, балаларға ҡушылып, йырлап, бейеп, ҡыланып йөрөй.\n– Һеҙҙең арала талантлы балалар бик күп икән. Һай, афарин! (Кәнфит залға таратыу). Рәхмәт яуғыры! Барығыҙҙы ла Яңы йыл менән ҡотлайым! Яңы йылда ла тырышып уҡығыҙ, тик яҡшы билдәләр генә алығыҙ, кешеләргә ярҙам итегеҙ, дуҫтарығыҙ менән татыу булығыҙ, атай-әсәйҙәрегеҙҙе ҡыуандырып ҡына тороғоҙ! Мин һеҙгә улымды – Яңы йылымды килтерҙем бит әле. Кил улым яныма.\nЯңы йыл шиғыр һәйләй.\nӘ беҙгә көмөш ҡыңғыраулы боландарға ултырып ары елергә лә ваҡыт етте. Беҙҙе башҡа илдәрҙә лә һеҙҙең кеүек аҡыллы, матур, талантлы балалар көтә. Һау булығыҙ!\n– Олатай, мине Аҡъегет Шүрәле менән Юханың тотҡононан ҡотҡарҙы!\nЮха менән Шүрәле бөршәйеп төшә.\n– Ҡы-ҡыш ба-ба-бай, ғәфү ит! Беҙ ба-ба-башҡа улай и-итмәҫбеҙ!\n– Юҡ, улар хәҙер үҙгәрҙе, мин уларҙы ғәйепләмәйем. Тик, әйҙә, Аҡъегетте лә үҙебеҙҙең илгә алып ҡайтайыҡ!\n– Ә егет үҙе ни тип әйтер?\n– Мин Ҡарһылыу менән ер сигенә лә китергә әҙермен!\n– Афарин! Бына был, исмаһам, ысын ир-егет һүҙе!\nҠарһылыу Аҡъегетте етәкләп ала.\nҠарһылыу менән Аҡъегет:\n– Һау булығыҙ, балалар! Киләһе йылда осрашҡанға тиклем!\nШүрәле менән Юха (илай яҙып) :\n– Беҙгә лә китергә ваҡыт етте. Һаҙлыҡта беҙҙе юғалтҡандарҙыр инде. Барығыҙ ҙа беҙгә шул тиклем оҡшанығыҙ. Һеҙҙең менән Яңы йылды ҡаршылауы ныҡ-ныҡ-ныҡ күңелле икән! Рәхмәт беҙҙе лә үҙегеҙҙең байрамығыҙға саҡырыуығыҙға! Киләһе йылда ла саҡырырға онотмағыҙ, йәме! Беҙ килербеҙ!\nУлар барыһы ла сыға. Матур көй яңғырай. Куранттар һуға.\n– Йылдар үткән һайын Яңы\nҠаршылауы, никтер, серлерәк –\nСәғәт ун икене һуҡҡан саҡта\nҘур мөғжизә көтә һәр йөрәк.\nЯңы йыл ул Ҡәҙер кисе кеүек,\nТеләктәрҙән күңел сафлана.\nӨр-яңы йыл ҡаҡһын һәр ишекте –\nШул саҡ яңы тормош башлана!\n– Яңы йыл менән!\nКүмәкләп йыр йырлайҙар.\n– Байрам тамам. Әкиәтем ары китте, ә үҙем бире киттем. Әммә был әкиәттән алған фәһемде мыйыҡҡа урап ҡуйырға онотмағыҙ, дуҫтарым!\nСценарий на новый год на башкирском языке. Интересный сюжет. Между эпизодами вставлены концертные номера, которые подготовили классы.\nМероприятие расчитано на старшие классы 5-11. Общей продолжительностью примерно 30-40 минут. В сйенарий включены и игры со зрителями, различные загадки, песни. Очень важно создать атмосферу праздника, чтобы было легче работать с залом. Игры можно проводить как с 5-6 детьми так и со всеми зрителями. Загадок можно использовать и большее количество. Все в ваших руках


Иглин районы үҙәгендә теркәлгән янғында өс кешенең ғүмере өҙөлдө\nШаһиттар әйтеүенсә, уттың тиҙ арала таралыуына көслө ел булышлыҡ иткән. Урындағы янғын һүндереү часының дежур бүлеге тәүге хәбәрҙе төнгө беренсе бер минутта ала. Ҡотҡарыусылар килеүгә күршелә йәшәүсе ир янып торған йорт эсенән дүрт кешене алып сыға. Әммә уларҙың өсәүһен ҡотҡарырға һуң була.\nЙорт хужаларының береһе ауыр хәлдә реанимацияға оҙатылған. Асыҡланыуынса, баҡса йортонда ике буйҙаҡ бер туғандар йәшәгән. Фажиғә көнөндә шулай уҡ өйҙә 51 йәшлек ҡатын менән 35 йәшлек ир ҙә була. Күршеләре уларҙың спиртлы эсемлектәр менән мауығыуын йыш күрә. Янғындың ниндәй сәбәп менән сығыуы әлегә билдәһеҙ. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, янғынға электр сымындағы ҡыҫҡа ялғаныш сәбәпсе булыуы ихтимал.\nРинат Хәлиуллин: «Мин әсәйемә килгәйнем, ул яҡында ғына йәшәй. Төнгө ун икеләр тирәһендә тәҙрәнән ут телдәре күреп ҡалдым. Тиҙ генә кейенеп ярҙамға йүгерҙем. Күрше менән ҡар ырғытҡыланыҡ. Өйҙө ут ялмап алғайны. Өҫтөмә бер биҙрә һыу һибеп таҫтамал менән урандым да йорт эсенән индем. Бер-бер артлы дүрт кешене алып сыҡтым. Береһе иҫән ҡалды».


Ч танышты - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nБигерәк тә популяр ч таныштырҙы\nШул көндәрҙән күптән үткән, яуап көтөргә тура килә кешеләргә уны ҡасан, икенсе ерҙә йәшәй, аҙна һәм айБындай шарттарҙа берҙән-хәҙер гаджеттар һәм интернет бәйләнеше булмай торһа (компьютер, планшет, ноутбук, мобиль телефон) провайдер мөмкинлек булғанда уның менән.\nШуның өсөн, башҡа интернет ҡулланыусылар менән аралашыу өсөн, кеше байтаҡ яҙылыу буйынса бөтә донъя сәләмләү хәбәре бүлмә һайларға һәм ч.\nУның өсөн, тағы кем белә, мин әйтәм, һәм ул унан. Инглиз телендә ҡылым"chat"тигәнде аңлата"аралашыу","һөйләү","аралашыу". Интерактив был"бүлмә курительный", унда кеше килде, уларға бер-береһен белергә, ҡыҙыҡлы теманы тикшерәбеҙ һәм, һәр хәлдә, бер үҙен ҡалдырҙы.\nШулай уҡ форум һәм электрон почта шул уҡ функциялар үтәлә, әммә ваҡыт үтеү менән уларҙың күләме арта.\nЧатта аралашыу өсөн мөмкинлектәр бар, һеҙҙең интернет булырға тейеш. Беренсе сағылдырған ч вкладҡа өҫтәлә. Ысынында, һорауҙарға яуап биреү хакимиәте ҡатнаша ала, улар менән ҡыҙыҡһыныу йәки яуап бирә белеү.\nБыл, ахыр сиктә килеп Беренсе рәсми радиодиапазон ч һөйөүселәр теләп тип, реаль ваҡыт режимында аралашыу мөмкинлеге бирә.\nШунда уҡ арзан булмай инде аҡш һәм радио һәүәҫкәр мега-популяр. Тигәнсе тиерлек алмаштырырға мөмкинлек бирә файҙаланыусыларға ч моделе тураһында белдерелә. Бер артыҡ ҡулланылған каналдарҙың бүленә, һуңғараҡ ул"тигән атама дөйөм". Төп файҙаланыусылар, симулятор тураһында һөйләне, америка стиль музыка яратыусылар фоновый була.\nУйын индустрияһы компаниялары уртаһында ҡайһы бер йылдарҙа инде ч йыһазландырылған онлайн уйындар, мәҫәлән, интерактив аралашыу уйынсылары һәм бер үк ваҡытта шахмат уйнарға мөмкин. Ч йылда ҡорос менән иң киң таралған америка компанияһы"америка Онлайн". Чан һәм тарихында беренсе булып"дәүләт белем берләштерә". Фарсы ҡултығы яңылыҡтар реаль ваҡытына тура килә, ул шуның менән һуғышҡа китә. Продвинутый программа моделе-маяҡ булып icq программа, Icq нигеҙ һала. Бөгөн дә популяр текстар чаттар, һуңғы йыл булды. Видеочатый улар алмаштырып, бер-береһен микрофонһыҙ һәм видеокамералар аша күрергә мөмкин унда файҙаланыусылар аша дуҫтары менән аралаша. Кемдер һайлау, улар менән осрашыу өсөн кемде ҙә булһа, кем менән пофлиртовать була, һәм кемдең-кем унда шулай бөтә ғүмере йылмайып, табылмаған мөхәббәт. Был тарих күптәргә, ғашиҡтар ҡасан һуң кеше болтовней осоронда оҙаҡ, оҙаҡ һәм бәхетле йәшәгән ғаиләләр булдыра. Был күренеш хатта телевидение пощадить түгел: йыш ҡына музыкаль каналын асып ебәрҙек һәм күңел асыу SMS хеҙмәттәре-ч, улар тексы менән sms прокручиваться ҡасан экрандың аҫҡы өлөшөн ала. Профиль киңәйә һәм ирҙәр һәм малайҙар фотоһы менән мәғлүмәт эҙләп, интернет һәм ҡатын-ҡыҙ өсөн етди һәм танышыуҙар, мөнәсәбәттәр, аралашыу, танышыу, дуҫлыҡ һәм мөхәббәт. Был ярҙам итәсәк һезгә церебраль түгел, бөтөнләй бушлай һәм был бик еңел"Шанхай менән танышыу"иң яҡшы ир-егет менән егет йәки ҡыҙ менән матур. Ҡала киңәйтеү туранан-тура һеҙҙең эҙләп табып, шуларҙан файҙаланыусы, мәҫәлән, мәскәү, Нью-Йорк, Ғиффәтле, Берлинда, Токиола, Һамар, Каир, Кейптаун, Тегеран, Шанхай, Франция һәм башҡа ҡала Бангалор. Бәлки, етди мөнәсәбәте өсөн һеҙ ҡайҙа осрашыуын йәки шанхай еңел булды. Бына. Етди осрашыуын йәки шанхай эҙләп еңел булып ҡала. Сөнки танышыу сайтының беҙгә тағы ла етди һәм бик матур ҡыҙ донъяға ҡатын-ҡыҙ, ир-аттың иң күп кенә ҡала һәм башҡа ҡала һәм малайҙар был һоҡланғыс франция, германия һәм башҡа илдәрҙә. Хәҙер күп кенә файҙаланыусылар булды"онлайн"ябай ҡатмарлы эҙләү һәм статусын һәм"Шанхай таныша". Ҡыҫҡа йәки оҙайлы мөнәсәбәттәрен башлайбыҙ, улар теләгән түгел, ә шулай уҡ етди етди, уларҙа никах һәм ғаилә килтергән, йәки ябай багктар өсөн һәйбәт. бәйләнеш виртуаль танышып була яҙылған, һәм һеҙ. Ысын кешеләр генә көтә, беҙҙең илдә, рәсәй ҡалалары һәм улар һеҙгә осрағанда йәшәүен теләйбеҙ. Беҙ ғорурланған нәмәләрҙең Шанхай - матур ҡала.\nКүп кеше ошо матур ҡалала йәшәй, беҙҙе генә көткәндәй инде сервис теркәлгән һәм улар, ҡасан яңы белемгә һәм һеҙ аралаша башлаған, үҙе инанған.\nШанхай үҙе өсөн асып бөгөнгө датаны, бәлки, ул етди тамамлана (ҡатмарлы) йәки йомшаҡ (ябай) мөнәсәбәттә, аралашып, дуҫлыҡ, флирт, танышыу, мөхәббәт, ғаилә һәм никах булдырған. Һаҡ булығыҙ. Таһрир майҙанында шанхай комментарий өсөн һеҙҙең ярҙам менән бөтәбеҙҙе сәләмләп, саҡ ҡына аҫтараҡ урынлашҡан.\nБының сәбәптәре яҡшы булмаһын, виртуаль аралашыу менән файҙаланыусылар ярҙам сайт һеҙҙең өсөн күпкә тиҙерәк һәм һеҙ ҡала менән танышыуҙан башланды.\nТөп ч-бушлай мөмкинлек булһа, һеҙ шулай уҡ аласыз яһарға алмаштырыу Плюс Chatrandom шуға ҡарамаҫтан, барлыҡ функциялары өсөн файҙалана ала. Эште башлар өсөн, тәүҙә һайларға кәрәк, йәки ҡатын-ҡыҙ ир-аттар һиңә булыр. Һуңынан һин булған йәки текст һайлау араһында видео-сат менән файҙаланыусылар, улар онлайн ҡушыла. Әгәр һин беҙҙең ч функцияһында ҡулланылған веб-камералар, һәм һеҙ уларға ниндәй илдә күрергә килгән башҡа кулланыусылар ала торған зат. Видео алдында-ч һине аласаҡ, ләкин беҙҙә, тексты яҡшы ғына ч таныштырҙы.\nСлот казино онлайн без уйнай merkur теркәлгән булып теркәлгән\nКазино ул Flash һөйләм\nКазино онлайн ниндәй һайларға? Казино онлайн безне була яҡшыраҡ һәм теркәлгән? Был ҡыҙыҡлы яңы уйынсылар күп, улар аша үтәҘурырағы яҡшыраҡ, сөнки теркәлмәгән казино онлайн башҡа бушлай буласаҡ. Бер Исеме, адресы һәм ОПУ раздражать лә-уҡыусылар. Теркәлергә мөмкин булмаған бөтә ауыҙ уйын ғына түгел, ә бушлай. Бөтөн, видео онлайн казино слот бушлай таныша өсөн теркәлергә кәрәк. Казино онлайн казино булараҡ теркәлгән. һеҙ танышырға мөмкин буласаҡ флеш ап-видео, чат, һеҙҙең өсөн төрлө түңәрәктәр борорға ваҡыт. Кәрәк түгел аккаунт. Шулай уҡ талап итмәй загрузки Һеҙҙең уйын автоматтары һайлауҙар көтә. потаенной merkur ҙур булыуы билдәле. Яңы тәҙрәләр һәм уйындар һайлау буйынса һайлау инде һеҙгә. Шуға күрә был казино онлайн без теркәү өсөн тәҡдим ителгән был Pop-Up блокировщик һүндерелә. Дөйөм алғанда. Евро аҡса тәҡдим видео һеҙҙең өсөн уйын тәүге уйын ч таныштырҙы.\nУртаса алғанда өсөн барышында, € ә евро ҡуйҙы.\nБеҙ иң ҡыҙыҡлы, Eye of онлайн horus уйнай. Казино онлайн казино бушлай таныша ала. һеҙ классиктарының популяр видео чат уйнай.\nӘгәр үҙе яратҡан слот уйнай, видео онлайн казино теркәлгән ч.\nбашҡа таныш-һеҙ һайлау буйынса. Билдәле төркөмдә генә таныша ала. gunselmann видео чат слот меркурий һин уйнай. Был уйын казино онлайн тип раҫламаҡсы булаһығыҙ теркәй, мәҫәлән, күптән түгел иң популяр Тореро слот, Frenz of Horus Eye һәм мода. Реаль аҡсаһы булыу-булмауына ҡарамаҫтан, был уйынға ҡарап ҡыҙыҡ видео ч. merkur казино ябай таныштырҙы. Был иң Яҡшы онлайн-казино теркәлеп тора: Һеҙ.\nmerkur ч уйнай тип торам, - браузер\n€ Истрачивать уйын аҡса, тәҙрә ябылды, баҫты һәм яңынан слот перезагрузка меркурий биттәр. Инде Һин тағы. евро, Һеҙҙең теләге буйынса ҡуйылған мөмкин. Шулай вымышленного һеҙ табыш алыу ғына түгел, әммә неограниченный уйын тулыһынса тикшерә ала. Шулай итеп, һеҙ аласаһы рәт-рәт барлыҡ Меркурий һине яратҡан уйындарҙы уйнау. Ә күңелле уйындары, видео-уйындар автомат һатыу кеүек хәҙер ч. хендрик танышырға була. Бынан тыш, программа тәьминәте етештереүсеһе булып тора һәм play н иггдрасиль go уйын уйнай.\nТәме ниндәй уйынсылары менән үҙ иҫәбенә килгән.\nҒәмһеҙ уйын казино аҡса видео ч. разбазаривать танышыу, башҡа бушлай онлайн казино булараҡ теркәргә мөмкин. Понестись раундлы уйында аҡса Евро с. Беҙ һинең менән? Әлбиттә, аҡса мәсьәләләре һеҙҙең менән танышырға мөмкин буласаҡ һәм реаль видео чат уйнай. Бының өсөн үҙегеҙҙең аккаунт булдырырға кәрәк, ләкин был оҙаҡ дауам итә алмай һәм бер нисә аҙым эшләнде. Хатта әгәр казино онлайн аккаунт булдырыу, аҡса һеҙгә тағы уйын уйнарға мөмкин. Хатта уйынды ҡарау. видео чат танышырға мөмкин, хәйер, бар йәки унда ла аккаунт белдерҙе. Был, әлбиттә, афарин, шул саҡта барыһы Меркурий табыш алырға мөмкин, сөнки был уйын. Шулай уҡ ҡунаҡтар star мөмкин.\nМөмкин булһа реаль аҡса уйын уйнай.\nБының өсөн теркәлергә кәрәк. Ләкин шул саҡтағы уйындары менән ҡарай, хатта бөтә йондоҙ тип атарға мөмкин. Бер яҡтан был супер, сөнки ул ваҡытта инде ауыҙ ҡурҡыныс булмаған уйын булды. Икенсе яҡтан, реаль уйнап аҡса килтергәндәр, әммә бер аҙҙан тағы ла күңелле. Шулай уҡ реаль отош аҡсаһы сөнки тик шул саҡта ғына тора. Һеҙ аласаһы бушлай онлайн казино бушлай уйнарға меркурий меркури автомат уйнай. Әгәр телисез икән, ҡасан да булһа уңыш үҙҙәрен һынап ҡараусылар булһа реаль аҡса иҫәбенә бонустар һеҙ сәләмләп һеҙҙең менән мөмкин тиклем € тапҡырға артҡан.\nМеркурий spielotheken автомат булһа, һеҙҙең менән.\nАртабан уҡыу казино онлайн казино сиратта теркәлгән ябай булмаған башҡа Меркурий булып тора. Merkur алмаштырыу арҡаһында теркәлгән. теркәлгән. Моңһоу был кис шулай уҡ күңелһеҙ һәм уйындар тиҙ гениаль булырға мөмкин. Казино булмаған тиерлек теркәлде, мәҫәлән Simnacher.\nРулетка видеочинать өсөн иң яҡшы сайты\nЧат для сайта рәхим итегеҙ рулетка иң яҡшы бушлай өсөн, универсаль магазин иң яҡшы сайты өсөн онлайн-камераБеҙ ҡарттары Интернет, чат иң популяр сайты табыу өсөн осраҡлы, һәм һеҙҙең өсөн бөтәбеҙ бергә, уларҙы бер урынға йыя. Хәҙер һеҙ наслаждаться һыу платформа камера төрлө видеочата камера түгел, барыһы бер сайты. Иң яҡшы тойола араһында иң яҡшы сайт ч танышты, шулай уҡ улар видеочить тәҡдим итә. Шул факт, - тип, реаль тормош айырылып онлайн танышыу, уны һеҙгә иғтибар бүлергә кәрәк мәжбүр. Араһында төп айырма шунда таныша һәм реаль онлайн таныштырыу, интернет аша танышыр булған бөтә.\nИң яҡшы сайт ч беҙгә яҡшы исемлеген үҙ эсенә ала, тип, нисек еңеләйтеү өсөн айырым кеше һәм кешеләр төркөмө өсөн, башҡа тел кешеләре менән бөтә донъя буйынса, уларҙың танышыу өсөн, табырға йыйыныусы яңы дустар, өсөн йә социаль, йә романтик бурысы бәйләнгән.\nШулай һаны менән веб-сайт ч, бөгөн интернет барлыҡҡа килде, һәм һеҙ яҡшы сайт ч видео чат ҡушылдығы кәрәк. Әгәр конкрет кеше йәки һеҙ үҙегеҙ эҙләп бәйләнештәрҙе киңәйтергә теләүселәр исемлегендә кәмһеткәндәр, һеҙгә кәрәк бында беҙҙе яҡшы ҡарай ч береһе теркәлгән. Һәр береһе ентекләп үҫмәй бында ч һанай, һәм был факт һәр береһе ентекле ч бар, улар һеҙгә ярҙам итә, улар яҡшы аңлай. Шулай уҡ беҙҙең сайтта уның ваҡытында чата, һеҙҙең буйынса навигация яҡшы ҡотон алырға тейеш. Кеше өсөн, ҡыҙыҡһыныу менән таныш кеше бөтә донъя менән аралашып, был сайтты эшләүсе. Сайт ч, бында һанап, эйә видеочинать функциональ һәм веб-камера, һеҙҙең менән аралашыуҙы еңеләйтер өсөн яңы дуҫтар. Видео чат һәм башҡа бер сайтына күсергә кәрәк буласаҡ, яңы дуҫтар табыу өсөн бушлай ч сайтында.\nБеҙ тотонорға ваҡыт, һәр береһенең сайты протестировать өсөн, был сайтта һанап, тел һәм раҫлау булыр ине, сөнки һәр береһе был видеочинать иң яҡшы сайтығыҙ булған, сат араһында иң яҡшы сайт.\nКүпселек ч иң яҡшы, бында һанап, йыл булыуы мөмкин, һәм уларҙың ҡайһы берҙәре үҙгәрә. Әммә, әгәр беҙҙең белгестәр иң яҡшы ч табырға сайттар, улар тәҡдим итәләр, иң яҡшы хеҙмәте, уларҙы был насар исемлектә беҙҙең алмаштырып киләләр. Һуңғы ваҡытта беҙҙең командалар өсөн шул сайтта даими эксперт күҙәтте ч, һеҙҙең өсөн иң яңы мәғлүмәт биреү. Закладка ҡасан һеҙ беҙҙең сайтҡа исемлегенә өҫтәп, мотлаҡ күҙәтергә һәм беҙгә теләһә ҡайһы ваҡытта әйләнеп ҡайтыр өсөн, сөнки был уйын иң ҡатмарлы өлөшөн - һеҙ был хаҡта хәстәрлек күрәләр. Һәм уны беҙҙең сайтта алырға тәҡдим яһау хобби ғына түгел рецензент тәжрибә йәмәғәтселек теләһә, улар уға ҡарай ашыҡты, сөнки беҙ тел һәм уның тураһында заботиться, бөтә булған иң яҡшы һеҙҙең өсөн. Һәм, ғәҙәттә, тест үткәреү мөмкинлеге тикшерелде беҙҙең сайт ч командаһы, иң яҡшы һәм ғәҙеллек өсөн һеҙгә бирергә фикерләр, ҡарарҙары ҡабул итеү өсөн обоснованный кәрәк. Тәҡдим ителгән сайттар ентекле күҙәтеү менән чат, һеҙ аласаһы ышаныслы сайт теләһә ҡайһыһын һайлай, ул тура килә һеҙҙең өсөн ихтыяждары. Ваҡыт табып, һәм беҙҙең фекерҙәр беҙҙең өсөн береһен һайлағыҙ чатта фекер биттәр уҡырға, уның һеҙгә тура килә. Даими партнеры булараҡ, Һеҙ фекере беҙҙең өсөн мөһим һәр тапҡыр, ҡасан һораһаң, беҙ ҡараған ч-каталог сайттың етәксе һ. Беҙ рәхмәтле булыр ине, әгәр ҙә һеҙгә сайтта намыҫ дөрөҫөн әйткәндә, үҙ фекеренсә, бында барыһы ч һанай. Баһалама яҙыу йәки, үҙең теләгән йәки беҙҙең менән бәйләнешкә тамағынан рейтинг хәбәр хатта беҙҙе, беҙ үҙебеҙҙең фекеребеҙҙе белдереү өсөн.\nМенән танышыу өсөн бушлай ч ч\nИнтернет аралашыу, быуаттар\nТармаҡ өсөн айырым урын булдырылған нисек булған шулай итеп ч ч таныштырҙы, күп кенә файҙаланыусылар килә, һеҙ ҡарау өсөн видео-чан, һәм береһе-һуңғы тапҡыр үҙгәртелеү ваҡыты чатта, биттәр һәм үҙгәртеүҙәр ҡоролған мөнәсәбәттәр бодливая, йөкмәткеһе беҙ хәлде үҙгәртеү өсөн, ч бағышлай, уның өсөн логик менән танышыу өсөн ҡайһы һәм блоги өсөн текст йөкмәткеһе үҙгәртелә 結 ～ 漸ノ篇 дедуцировать ч эсендә ч видеочивать с, ч яҡшы, тип ниәтләйбеҙ өсөн ошо биттә беҙ, тиҙ ч тәҡдим эйә булыу өсөн, күберәк ваҡыт сарыф итә һәм эҙләү өсөн ваҡыт аҙ, наслаждайся өсөнБеҙ уйлағанса, был ҡоралдар сайтты файҙаланыусылар оҡшай, сөнки был ҙур үҙгәрештәр менән файҙаланыусылар һаны етә алмағандар күп булды платформа, андроид кулланыусылар хәҙер беҙҙең бөтә мөмкинлектәр, беҙҙең videochat ҡулланыуым осраҡлы түгел, сөнки элек ч н мөмкин буласаҡ. Хәҙер беҙ яңы видео өсөн осраҡлы була-Android. ч-ч һәм башҡа төр индерелгән һәм яҡын арала юғары сифатлы видео менән баҫып, беҙ һәр саҡ эшләнек. Саҡырам беҙҙең бөтә кулланыусылар, һәм беҙ уларҙы һеҙҙең өсөн тәҡдимдәр ебәреү өсөн яңы идеялар теләйек ине функцияһын яңы булдырылған өсөн яңы индерелгән һәм танышыу өсөн беҙ ч ч ч ч. мактап туялмай. -Цифрлы элемтә һәм беҙ донъя тулы решимость, ысулдарын үҙгәртеү өсөн, ҡулланыусы булараҡ.\nЧатруль альтернатива эҙләп һеҙ\nҺеҙ ошо исемлектәге ҡайһы бер аҙыҡ-түлек табыу, улар ҡыҙыҡлы булыр\nМарк: ике сат ҡулланыусыларҙы тоташтырыу ике chatroulette һайлау осраҡлы булманы (беренән-бере), уның менән, нисектер һәм Chatroulette, улар аша аралаша, веб-камера, микрофон һәм клавиатура.\nБушлай берләшмәләре менән веб-камералар ч, элемтә һәм флирт. Донъяла төрлө ч таныштырып, әүҙемерәк булырға флирт singlechat н сайтында ойошторолған онлайн-берләшмәләр, ысынбарлыҡ, кешеләр менән реаль веб-камералар һәм реаль ваҡытта тере тауыш менән ТВ ч веб-камералар ч берләшмәһе. Бөтә донъя буйынса дуҫтарын таба. Чан, һәм Карамб уйыны флирт. Күпкә күберәк ҡарағанда ябай болтать.\nӨҫтәмә мәғлүмәт өсөн\nЧ веб-камералар һәм башҡа ҡунаҡтар сифатында теркәлгән.\nЯңы дуҫтар менән түләүһеҙ йәки чатта видео чат кеше йәшәй.\nВидеочивать - был сайт осраҡлы өсөн видеочат.\nҺыу менән файҙаланыусылар йәки башҡа һеҙҙең видео сайтында осраҡлы килеп ҡушыла - был текст чат һәм тура эфир.\nСайттарҙың исемлеген тәҡдим бушлай һәм бер-бер, бер нисә ябай һәм видео ч ч булды.\nБашҡа күрә алмаған йәки ишетеү өсөн, веб-камера кәрәк түгел. Неограниченный һаны хәбәрҙәр ебәрә.\nҠушымта"донъя ч таныштырып танышыу өсөн"Android, бушлай күсереп\nӨҫтәмә"донъя менән танышам"өсөн AndroidСкачать бушлай кушымталар"Мир таныша - таныша ч"смартфон йәки планшет android операцион системаһы менән һеҙҙе.\nДонъя өсөн таныша - таныша скачать өсөн бушлай android кушымталар ч, һеҙ беҙҙең ҡоролош моделен тәҡдим итә, был системаның беҙҙең өсөн өҫтәмә мәғлүмәт өсөн иң кәрәклеһен һайлай ала Android.\nСкачать өҫтәмә һеҙҙең өсөн смартфон йәки планшеттар Dating Dating еңел Chat World: Һайлау apk файлдар һәм басыгыз был төймәгә"Скачать". был юҡҡа өҫтәмә тикшереү өсөн яңы мәғлүмәт менән эшләү һәм ч. Мин был табырға өҫтәмә"Дуҫтар"кеүек, һине һәм һине яратам тип уйлайым.\nБыл сайтта һеҙ мөмкин скачать бушлай кушымталар"донъя менән таныша - таныша ч"өсөн Android.\nӘгәр ҙә һеҙ әлегә тиклем был мобиль ҡоролмаларына ҡушымта юҡ, ябай басыгыз был төймәгә"Скачать", смартфон йәки планшеттар download apk һеҙҙең өсөн был алыштырғыһыҙ ярҙамсыһы. Бынан тыш, Mob, ғаризалар күберәк өсөнсө затта: офисы, күңел, фото һәм видео һәм башҡалар.\nҺәм, әлбиттә, принциптары элеккесә ҡалһа, сөнки өҫтәмә"донъя менән таныша - таныша ч һәм"Android өсөн бушлай sms ебәреү талап итә һәм йөк булған өсөн түгел.\nВолынск өлкәһендә Таныштырҙы\nАбсолют сайтында теркәү бушлай булғасӘгәр телисез икән, телефон номерына үҙенең раҫлай Ала, чатта аралашыу зонаһы һеҙлек зонаһы һәм Волынь һәм яңы ғына ҡулланырға мөмкин. Шулай уҡ ҡыҙҙар һәм егеттәр өсөн волынь Ҡаланың иң яҡшы селтәр булып, шуға күрә Һеҙҙең өсөн ул бөтөнләй бушлай. Беҙгә хат менән таныштырыр өсөн сайтынан һәм Иҫәп-хисап яһалмауына аралашыу һанын сикләү юҡ. Һәм һәр граждан был системаға биреү өсөн, Мөнәсәбәт мөһим. Сайтта теркәү мөмкинлеге буласаҡ, - тип, бөтөнләй бушлай. Әгәр һеҙ раҫлау телефон номеры кәрәк, волынь Ҡалаһын зонаһы райондары менән бәйләнешкә яңы ғына Ҡуллана аласыз, йәки чатта.\nЧатта фекер алышыу өсөн осрашыуҙар һәм рәхим итегеҙ. Күп функцияларға эйә ч беҙҙең танышыу, аралашыу, һеҙ уны яҡшыртыу өсөн тәғәйенләнгән. Иң мөһиме һанап бирелгән: Башҡа ч"яңыртыу"һәм даими һылтанма менән, тяңы хәбәрҙәр отражает тотҡарланыуы һәм башҡа реаль ваҡыт режимында; Минималь трафик һәм сервис icq чаты яҡын трафик, тоташыуы арҡаһында бик уңай менән уның үткәреү һәләте түбән булған ч; Әгәр берләшмәләре һеҙҙе юғалттыҡ, һеҙ менән берләшмәләрен тергеҙеү чат мөмкинлектәре бар. Һиңә ҡайтырға кәрәк ч; Браузеры ч бөтә уңайлы танышыу хәҙерге заманда, бигерәк тә Internet Explorer, Mozilla, Opera; m ч урынлашҡан порт (порт шаблон буйынса) порттарында һәм башҡа ҡулланыла алмай, сатнама селтәренә инеү мөмкинлеге ала, унда бөтә тышҡы берләшмәләр асыла. Бер нисә көй пользовательский танышты ч бар, улар һеҙҙең ихтыяжды һәм мөмкинлектәре ч настроить ярашлы үҙенсәлектәр биреү; статистика эшмәкәрлегенең формалашыуы, баһалау ч улар нигеҙендә формалаша. Әгәр һеҙгә йәки һеҙ уны яҡшыртыуҙы теләргә ч танышты ойошоу барлыҡҡа ҡулланғанда, зинһар, беҙҙе форумында сығыш яһаны. Беҙ теләйбеҙ һеҙгә беҙҙең осрашыу һәм аралашыу бер ваҡыттарын чатта үткәргәндәргә.\nбашҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән ч рулетка видеочивать теркәлгән без интернета 18 ч башҡа рулетка ч видео трансляции онлайн рулетка менән телефон ч без интернета башҡа видеочивать теркәлгән рулетка рулетка менән бушлай телефон ч танышыу башҡа ҡыҙҙар менән бушлай теркәү видео чат был видеочивать


ЛӘХЕТҺЕҘ ҠӘБЕРХикәйә“Сәлих мулла үлгән!..” Ошо хәбәр таң тишеге менән Хөснулланың ишеген шаҡып-нитеп тормай килеп инде...\n“Сәлих мулла үлгән!..” Ошо хәбәр таң тишеге менән Хөснулланың ишеген шаҡып-нитеп тормай килеп инде.\nШаҡымайҙар уға: тыштан – йоҙағы, эстән келәһе юҡ. Нигеҙе сереп, бер яҡҡа сүкәйә төшкән бәләкәй генә өй ишегенең тутыҡҡан күгәндәре генә ыңғырашып хәбәр итте кеше килеүен. Атаһынан ҡалған һикелә аңҡы-тиңке булып ятҡан Хөснулла ҡапыл тороп ултырҙы, нимәлер эҙләгәндәй, ялбыр башын борғоланы, һаҡал-мыйыҡ төктәре баҫҡан битен шығырлатып ыуҙы.\n– Сәлих, тиң, ә?! – Хөснулла тәмәке тоҡандырып, мейес артында торған көрәккә текләне. – Бөгөн күмәләрҙер ул?\n– Байтимер ағай ҙа өйҙә ине кисә, – тине Хөснулла, өҫтәлдән һөтһөҙ сәйҙән тутлаған көрөшкәһен алышлай. Һыу эсергә самалағайны, ишек төбөндәге биҙрәһе буш булып сыҡты. Ауыҙ эсенән генә ниҙер мығырҙап, кибеп ярылған ирендәрен ялаштырҙы.\n– Хөснулла ла һарғайып бөткән эре өс тешен ыржайтып көлгән булды:\nУлар урамға сыҡты. Юл ыңғайында Телһеҙ Сәғитте эйәртеп, Байтимер ағайға һуғылдылар. Дүртәүләшеп Сәлих мулланың йорто тәңгәленә еткәс, Хөснулла ҡәбер ҡаҙырға китеүҙәрен белдерер өсөн өйгә ингәйне, бер аҙҙан күгәргән йөҙөн ҡыҙартып килеп сыҡты, һиҙҙе Харис: стәкән төбө еҫкәткәндәр быға. Йөрөгән эткә емтек табыла шул. Үҙенең башы шаңҡып торһа ла, мәйет ятҡан өйгә темеҫкенеп керергә ҡыйманы.\n– Уйлаһа, Ер шары ла оло бер зыярат. Ҡайҙа баҫма – кеше һөйәге... Әтеү зыярат, имеш... – Харис тәмәке төтөнөн юрамал Байтимер ағай яғына өрөп һуҡранғандай итте.\n– Ярай, Хоҙайға тапшырып, башлайыҡ, – тине Байтимер ағай. – Эргәһенән әбейенә лә урын ҡала. Оло кеше булараҡ, һыҙып бирәйем әле тәүҙә ҡәбер урынын.\n– Сәғит туған, тир сығармай эшлә, ҡәбер ҡаҙғандағы көс кире ҡайтмай, – тиһә лә, тегенеһе гонаһһыҙ күҙҙәрен мөлдөрәтеп ҡараны ла ҡул һелтәне.\n– Иҫәп-хисап белмәй ул, уҡыу эләкмәне. Әсәһе, теле асылмаҫмы тип, икенсе класҡа тиклем этеп-төртөп йөрөттө лә, булмаҫ бынан, көтөү көтөргә эшкинһә шул, тип мәктәбенә ҡул һелтәне. Уҡытыусылар, район үҙәгендәге махсус мәктәпкә бирергә кәрәк, тип ҡарағайны ла, кем йөрөһөн йәтим бала артынан. Шул көйө ҡалды һаҡаллы сабый булып.\n– Хөснулла үҙенең йөрәк тапҡырына төртөп күрһәтте лә тамағына сиртте.\n– Рәхәт!.. – тине лә Харис, өҫтәп ҡуйҙы. – Шулай булһын ул кеше. Ҡаршы һүҙ әйтмәй, ҡушҡанды эшләй...\nЯртышар стакан хушбыйҙы һыуһыҙ-ниһеҙ генә һуғып ҡуйғас, бер ҡәбер ситенә ултырып, тәмәке тоҡандырҙылар. Күңелле булып китте. Әсе һеңеп бөткән ас ҡорһаҡҡа күп кәрәкме ни – эсәктәрен өттө-өттө лә баштарына үрмәләне. Эште эстән башлаһа ла, һәр саҡ башҡа еткәне билдәле уның.\n– Әллә нимәләр һөйләйһең, ҡорҙаш, һиңә духтырға күренергә кәрәк, йә... Күҙ алдыңда шайтандар бейей башлаһа, белерһең әле.\n– Нимә ул? – тип ҡомғанды тегеләй-былай әйләндереп ҡараштырғас, ағай үҙ алдына әйтеп ҡуйҙы. – Борон бер бай ошо яҡтарҙа алтын йәшергән тип ишеткәйнем шул...\n– Ярай, ярай, Сәғит улым, һиңә лә өлөш сығыр, – тине Байтимер ағай, уны тынысландырырға теләп, шунан Хөснуллаға: – Бар әле, ҡустым, һин ауылдағыларға хәбәр еткер, ҡәбер әҙер, тиң. Мәйетте килтерһәләр ҙә була.\n– Ана, бизнесмен Әхмәт нишләтергә белер. Уға һатам. – Бая эскән хушбый “иптәш” таптыра башлағайны инде, Харис ҡомғанды ҡултығына ҡыҫтырып, китергә самаланы.\n– Туҡтале!.. Һин нимә?! – Байтимер Харистың еңенән эләктерҙе. Хазина Әхмәткә барып эләкһә, ҡолаҡ ҡаҡтың тигән һүҙ. – Башың бармы һинең, юҡмы?!\n– Һуҡ! Үлтер! Һин кеше үлтереп өйрәнгәнһең бит. Ана, – Харис Сәлимәнең ҡәберенә ымлап күрһәтте. – Уны ла һин үлтерҙең. Белмәй тиһеңме?! Һинең арҡала аҫылынып үлде ул. Сығарылыш кисәһендә Сәлимәне талағаныңды бөтә ауыл белә!..\n– Шулаймы әле!.. – Ҡурҡытыр өсөн генә киҙәнде Байтимер ағай. Ләкин ҡыҙыулыҡ менән көсөн иҫәпләмәне – көрәктең үткер ҡыры Харистың сикәһенә шап итеп ҡалды. Яйлап ҡына сүгәләне Харис, сикәһенән ҡан бәреп сыҡты. Тубыҡланған килеш ҙур асылған күҙҙәрен ҡайҙалыр текләп торҙо ла ергә ҡоланы.\n– Байтимер Харис ҡулынан ысҡынған ҡомғанды алды ла Сәғит торған яҡҡа боролдо. Уның ҡан һауған күҙҙәрен, ағарған йөҙөн күреп, Сәғиттең бөтә тәне семерҙәп китте.\nЗыяратҡа яҡынлашып килгән арбаның майһыҙ тәгәрмәстәре сыйлаған тауыш ишетелде. Сый... сый... Илай ҙа һымаҡ... Зыяратҡа мәйет тейәп килгән кешеләр мәйет алып ҡайтасаҡтарын белмәй ине әле.


Разработка урока на тему: Повторение по теме "Фонетика и графика"\nИнфоурок / Начальные классы / Конспекты / Разработка урока на тему: Повторение по теме "Фонетика и графика"\nТема. Фонетика һәм графика буйынса йомғаҡлау дәресе.\n(Дәрес – уйын)\nМаҡсат. 1. Фонетика буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау, нығытыу;\n2. Фекерҙәрен үҫтереү;\n3. Тыуған яҡҡа, уның кешеләренә һөйөү, ихтирам тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу. «Фонетика» таблицаһы, дәреслек, карточкалар,\n1. Үҙем менән таныштырыу.\n2. Дәрес маҡсаты менән таныштырыу.\nБөгөн һеҙҙең менән ошо тема буйынса дәрес – уйын үткәрмәксе булам.\nӘсә теле ул беҙҙең өсөн башҡорт теле. Ни өсөн беҙгә тел кәрәк? Телһеҙ бер – береңде аңлап булмай. Үткән быуын кешеләренең тормош тәжрибәһен, күңел байлығын бөтә нескәлектәре менән аңлау өсөн һәр яңы быуын әсә телен яҡшы белергә, өйрәнергә тейеш. Уға өйрәнеү ныҡышмалылыҡ, тырышлыҡ, түҙемлек талап итә.\nҺәм бөгөнгө дәрес – уйындың девизын «Эҙләргә, табырға, бирешмәҫкә!» тип иғлан итәм. Әйҙәгеҙ, бергәләп ҡабатлап алайыҡ әле (ҡабатлау).\nТел беҙгә һөйләү өсөн кәрәк. Һөйләгәндә һөйләмдәр ҡулланабыҙ, һөйләмдәрҙе һүҙҙән төҙөйбөҙ, ә һүҙҙәрҙе нимәләр барлыҡҡа килтерә инде? Өндәр, шулай бит уҡыусылар?! Тимәк, беҙ фонетиканы белергә тейешбеҙ. Ә хәҙер уйынды башлайыҡ. Мин уйынды әкиәт һөйләүҙән башларға уйлайым. Ә һеҙ миңә ярҙам итерһегеҙ, яраймы? Әкиәт нисек башлана әле? Эйе.\nБорон – борон заманда булған ти йондоҙҙар араһында «Фонетика» һәм «Графика» тигән планеталар. «Фонетика» планетаһында күҙгә күренмәй торған кескәй генә йән эйәләре йәшәй икән. Нимәләр тип уйлайһығыҙ? Ҡасандыр унда бер нимә лә булмаған. Бер ваҡыт «Тылсым тауы» мәмерйәһенән тауыштар сыға башлаған. Иң тәүҙә төпкөлдән\nөндәре һуҙылышып, ҡысҡырышып килеп сыҡҡан, улар артынан\nөндәре лә күренгән. Ү өнө яйлап килеп сығыуға, мәмерйә эсендә таштар емерелә башлаған. Ни өсөн икән? (Мәмерйәлә ҡысҡырырға ярамай).\nТаштар яуа башлағас, ҡалған өндәр бер – бер артлы атылып сығып өлгөргәндәр, ти. Тәүге өндәр мәмерйәнән сыҡҡанда бер ҡаршылыҡҡа ла осрамағандар, шуға күрә тауыштары ла оҙон булған Уларҙы ниндәй өн тип атанылар икән? (Һуҙынҡы өндәр). Әйтеп ҡарайыҡ әле. Башҡа өндәр сыҡҡан саҡта ҡаршылыҡҡа осрағандар. Шуға ла улар йомро һәм ныҡ булғандар, өндәрен һуҙып әйтеп булмай. Ул өндәрҙе нисек атанылар икән? (Тартынҡы өндәр). Әйтеп ҡарайыҡ әле.\nТимәк, балалар, «Фонетика» планетаһында нимәләр йәшәй?\nҺуҙынҡылар һәм тартынҡылар.\nУлар нимә менән айырылалар?\nҺуҙынҡылар һуҙылып әйтелә, тарынҡылар – ҡыҫҡа.\nБарлыҡҡа килгәндә һуҙынҡылар ҡаршылыҡҡа осрамайҙар., тартынҡылар – осрай.\nҺуңынан сыҡҡан өндәргә, күңелдәрен күтәреү өсөн ҡыңғырауҙар тарата башлайҙар. Тик бөтәһенә лә етмәй ҡала. Кемдәргә ҡыңғырау эләккән, уларҙың күңелдәре күтәрелеп, шат, көр тауыштар сығаралар, ә кемдәргә ҡыңғырау етмәгән, улар күңелһеҙләнеп кенә бер урында, тауышһыҙ ғына торғандар.\nТауышлы, ҡыңғыраулы тартынҡыларҙы нисек тип атанылар икән? Әйтеп ҡарайыҡ әле.(Яңғырау тартынҡылар).\nӘ тауышһыҙҙарҙы? (Һаңғырау тартынҡылар).\nУлар күрше «Графика» планетаһында йәшәүселәр менән танышырға теләп, ҡунаҡҡа осҡандар. «Графика» планетаһында уларҙы нимәләр ҡаршылар икән? Кем әйтер?\n(ь,ъ хәрефтәре). Өндәр планетаға аяҡ баҫыу менән, хәрефкә әйләнгәндәр ҙә ҡуйғандар, күҙгә күренеп йөрөй башлағандар.\nШул саҡ ғәжәп хәл булып ала: өндәр хәрефкә әйләнә башлағас, шым ғына йөрөгән й үҙенә э, о, у, а өндәрен бер – бер артлы тартып алған да, дүрт хәреф яһаған. Ниндәй хәрефтәр икән? (е,ё,ю,я ) (таблица таҡтаға эленә).\nЛәкин был хәрефтәр ябай булмаған:\nе –һүҙ башында ике өн менән әйтелһә лә, һүҙ уртаһында э тип кенә әйтелгән. Мәҫәлән: елек, етен,… (таблица таҡтаға эленә). елек, етен,…\nТағы ниндәй һүҙҙәр бар?\nё хәрефе рус теленән ингән һүҙҙәрҙә генә яҙыла, башҡорт һүҙҙәрендә йо рәүешендә. Мәҫәлән: елка, бойоҡ, …(таблица таҡтаға эленә).\nелка, бойоҡ, …\nТағы ниндәй миҫалдар килтереп була?\nю хәрефе лә у өнө ишетелгән ерҙә яҙыла., ә инде й өнө ү эргәһенә баҫһа, ике хәреф менән билдәләнә: юл, йүгән, юрған,… (таблица таҡтаға эленә).\nюл, йүгән, юрған,…\nя хәрефе һәр ваҡыт үҙе генә яҙыла.\nТимәк, (е,ё,ю,я – хәйләкәр хәрефтәр) (таблица таҡтаға эленә).\nе,ё,ю,я – хәйләкәр хәрефтәр\nБыл өн – хәрефтәр «ЕР» планетаһы барлығын ишетеп ҡалып, кешеләр янына төшөп, уларға һөйләшергә, аралашырға ярҙам итмәксе булғандар. Уларға беҙ йәшәгән ергә, мәктәптәргә осоп килергә бер ниндәй көс тә ҡаршы тора алмай. Һәм бына улар ергә ҡайтып, балалар үҙҙәрен яҡшы үҙләштерерҙәрме, аңларҙармы икән тип ҡайғыға ҡалғандар. Әйҙәгеҙ, беҙ уларҙың ҡайғыларын таратайыҡ, үҙебеҙҙең яҡшы үҙләштергәнебеҙҙе күрһәтәйек әле.\nДәфтәрҙәрегеҙҙе асығыҙ. Бөгөнгө дата, көн исемдәрен яҙып ҡуяйыҡ әле.\nҺүҙлек диктанты. (Әйтеп яҙҙырыу, аҙаҡтан үҙ аллы тикшереү. Бының өсөн таҡтала һүҙлек диктантының тексы эленә).\nЕләк, емеш, белем, эре, этаж, поэма, ялан, ҡыяр, елка, йомран, йүкә, юл.\nБеҙҙе яҡшы үҙләштергәндәр икән тип, шатлыҡтарынан был хәрефтәр бер рәткә теҙелгәндәр. Был рәт нисек атала икән? (Алфавит). (Алфавитты ҡабатлау). Шулай итеп, хәрефтәр Алфавит рәүешендә беҙҙә әле булһа йәшәп яталар, ти. Шуның менән әкиәтебеҙ тамам. Әкиәт оҡшанымы?\nБеҙ хәҙер уйындарға күсәбеҙ.\n«Тиҙерәк тап» уйыны.\nҺүрәттәге Алфавит буйынса хәрефтәрҙе табыу.\nӘ хәҙер беҙ разведчиктар булып алайыҡ. Разведкала нимә эшләйҙәр? Эйе, тел алып ҡайталар. Һәр кешене лә алып ҡайтһалар ҙа буламы? Юҡ, тик кәрәклеһен генә.\nДәреслектең 104- се битен астыҡ, шул биттә «Аҡҡош күле» тексы бар. Ҡарағыҙ әле, текст нисә абзацтан тора? Шул ҙур текстың тик береһендә генә (3-сөһөндә) бер хәреф бар. Башҡа был текста ул хәреф осрамай. Ниндәй хәреф ул? Саф башҡорт телендәге һүҙҙәрҙә ул осрамай, тик фарсы һәм ғәрәп теленән кергән һүҙҙәрҙә була. Шуға күрә уны ялҡау хәреф тип тә атап була. Ниндәй хәреф ул? (Рус теленән кергән ч,щ,ц хәрефтәрен эҙләп тә тормағыҙ. (Ф өнө икән ул).\nАҡҡош күле тураһында һеҙ тағы ла ҡайҙа ишеткәнегеҙ бар? (Эйе, Күл һәм Әбеш ауылдары араһында «Аҡҡош күле» бар. Уның тураһында Г.Юнысова һәм Р.Сәхәүетдиновалар йыр яҙғандар).\nТимәк, ф өнө сәфәр һүҙендә осраны. Сәфәр нимәне аңлата ул? (Оло юл, юлға сығыу.)\nСәфәр һүҙенә фонетик анализ яһау.\nӘ хәҙер ял итеп алайыҡ.\n3. Ял минуты\nОшондай бейек тауҙар,\nШулай ырғып алалар,\n4. «Ижеккә һүҙ табыу» уйыны.\nУйлап тапҡан һүҙҙәрҙе дәфтәргә яҙыу. Миҫалдар: Хәкимйән, Факил, Роза…\nБыл исемдәрҙе ишеткәнегеҙ бармы? (Хәкимйән Зарипов, Роза Сәхәүетдинова, Факил Мырҙаҡаев. Улар Аҡмулла премияһы лауреаттары).\nКем ул Аҡмулла? (Сәсән, шағир - мәғрифәтсе)\n5. Сәсәнәр әйтеше.\nҠобайыр әйтеп, ял итеү\n- Балалар, бер тигәс тә ни яҡшы?\n- Телеңде белеү яҡшы.\n- Ике тигәс тә ни яман?\n- Насар уҡыу бик яман.\n- Дуҫың булыу бик яҡшы.\n- Дуҫтар менән татыу йәшәү бик яҡшы.\nӘ һеҙ нисек? Дуҫ йәшәйһегеҙме? Мин дә шулайҙыр тип уйлайым. Һеҙҙең синыфта бер нисә милләт балалары бар. Ауылдың үҙендә лә бер нисә милләт кешеләре йәшәй. Беҙҙең Башҡортостаныбыҙҙа ла 100-ҙән артыҡ милләт дуҫ, татыу йәшәй. (Папка буйынса күрһәтеү). Иң күп һанлы йәшәгән милләттәр.\nБына шулай бергә йәшәүгә нисә йыл була инде? (450 йыл.) Символика күрһәтелә).\nБына шулай итеп Башҡортостандың Рәсәйгә ҡушылыуына 450 йыллыҡты беҙ оло итеп байрам итергә әҙерләнәбеҙ. Сөнки президентыбыҙ быйылғы йылды Башҡорт халҡының Рәсәй дәүләтенә үҙ ирке менән ҡушылыуына 450 йыл тип иғлан итте. Бына Алфавитта ла урыҫ хәрефтәре менән башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре бергә аралашып, дуҫлыҡтары менән беҙгә яңынан - яңы белемдәр үҙләштерергә ярҙм итәләр.\n2007 йылды Рәсәй президенты В.В.Путин ниндәй йыл тип иғлан итте?\n(Рус теле йылы итеп).\nТимәк, аралашыу теле булған урыҫ телен дә яҡшы белергә тейешбеҙ.\nШулай итеп, уҡыусылар, уйыныбыҙҙың аҙағына ла яҡынлашып киләбеҙ. Уйын барышында беҙ һеҙҙең менән төрлө ҡағиҙәләрҙе ҡабатлап үттек. Әйҙәгеҙ, иҫкә төшөрөп алайыҡ әле.\nФонетика нимәне өйрәнә?\nБашҡорт алфавитында нисә хәреф бар?\nӨндәр менән хәрефтәр араһында ниндәй айырма бар?\nНиндәй өндәр була?\nБик яҡшы, уҡыусылар. Ә хәҙер яуаптарығыҙҙы баٕһаларға ваҡыт етте.\nУҡыусыларҙың яуаптарын баһалау.\nӨйгә эш: Синыфта уҡыған иптәштәрегеҙҙең исемен алфавит буйынса яҙып килегеҙ.\nДәрес өсөн ҙур рәхмәт! Һау булығыҙ!\nНомер материала: ДВ-419935


Ишембайҙан Рифат Әйүпов 2012 йылдың иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nИшембайҙан Рифат Әйүпов 2012 йылдың иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булды\n11:06, 2 апреля 2012 Йәмғиәт\nИшембай ҡалаһының 8-се дөйөм белем биреү мәктәбе уҡытыусыһы Рифат Әйүпов «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы-2012» төбәк-ара конкурсында Гран-при яуланы. Наградлау тантанаһы М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында үтте.\nБыл юлы һөнәри оҫталыҡ бәйгеһендә 57 кеше ҡатнашты. Конкурста ҡатнашыусылар асыҡ дәрестәр, оҫталыҡ дәрестәре үткәрҙе, үҙҙәренең инновацион тәжрибәһе менән уртаҡлашты, «Беҙҙән һуң нимә ҡала» темаһына лекция менән сығыш яһаны, шулай уҡ фекер алышыуҙа ҡатнашты.\nБыл бәйгелә башҡа төбәктәрҙән дә уҡытыусыларҙың ҡатнашыуы мөһим, тип билдәләне Башҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов.\n— Был юлы конкурсҡа Ырымбур, Һамар, Силәбе өлкәләренән вәкилдәр килде, — тине ул. – Башҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа беҙҙең ҡаҙаныштарҙы, алдынғы тәжрибәне пропагандалау конкурстың төп маҡсаты булып торҙо. 57 ҡатнашыусының һәр береһе үҙенең инновацион технологияларын һәм методикаларын тәҡдим итеп, ниндәйҙер яңылыҡ индерә, быларҙың барыһы ла башҡалар өсөн өлгө була ала, — тип иҫәпләй Әлфис Ғаязов.\nБиш финалистан тыш, төрлө номинацияларҙа призерҙар ҙа билдәләнде. Шулай уҡ бәйгелә ҡатнашыусыларға бағыусыларҙан һәм республика киң мәғлүмәт саралары вәкилдәренән махсус приздар тапшырылды.\n— Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы һөнәре менән бер рәттән икенсе белгеслеккә лә уҡыным. Ул миңә ҡыҙығыраҡ тойолдо, — тине конкурста еңеүсе Рифат Әйүпов. – Мин юрист булырға теләнем, шуға күрә юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң тәфтишсе булып эшләй башланым. Әммә ике йылдан һуң яҙмыш ҡушыуы буйынса мәктәпкә килдем, һәм бына 15 йыл инде был изге һәм һөҙөмтәле һөнәргә тоғро булып ҡалам. Өләсәйем менән ҡартатайым шулай уҡ уҡытыусы булған. Был да минең һайлауға йоғонто яһағандыр, моғайын. Эшемде, уҡыусыларымды яратам, тағы мәктәпкә килер өсөн каникулдар бөтөүен түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Уҡытыусы һөнәрендә төрлөһө була – ауыр мәлдәр ҙә, бәхетле саҡтар ҙа. Уҡыусыларым олимпиадаларҙа еңеү яулаһа, улар менән бергә ҡыуанам. Уларҙың еңеүе – минең еңеү.\nРифат Әйүпов фекеренсә, уҡытыусы, тәү сиратта, уҡыусылары өсөн дуҫ булырға тейеш.\n— Балалар күңеле бик нескә була, ысын менән ялғанды улар тиҙ айыра, һиҙә. Шуға күрә беҙ һәр ваҡыт ғәҙел кеше булып ҡалырға тейеш, — тип иҫәпләй конкурста еңеүсе.\nТеги: конкурстар, уҡытыусылар


Ғаилә – ул көс туплаусы нур\nТайыш ауылы китапханаһында Башҡортостан Республикаһында Ғаилә йылына арналған “Ғаилә – дәүләт нигеҙе” район конкурсына ярашлы “Ғаилә – ул көс туплаусы нур-йомғаҡ” тип аталған байрам сараһы үтте.\nУнда Тайыш ауылынан Зәлифә һәм Рәмил Ғәлимовтар, Йоностан Нәсимә һәм Сәмиғулла Лотфуллиндар, Әбдрәхимдән Гөлзәминә һәм Ришат Ғилметдиновтар, Айыптан Дилбәр һәм Салауат Мос-тафиндарҙың татыу, хәстәрлекле һәм эшсән ғаиләләре ҡатнашты. Улар үҙҙәре хаҡында һөйләне, ижади һәләттәрен күрһәтте. Конкурс программаһы матур концерт номерҙары менән үрелеп барҙы.\nМәсетле биләмә-ара китапхана системаһы директоры Светлана Ғәлимова һәр ғаиләгә дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.\nТәбрик һүҙҙәре менән ауыл биләмәһе башлығы Рәүф Ниғмәтуллин сығыш яһаны. Уның ғаиләләрҙе ҡотлап йыр бүләк итеүе ауылдаштары өсөн көтөлмәгән сюрприз булды.\nЯңыраҡ Ғәлимовтар ғаиләһендә бер юлы бер нисә юбилей билдәләгәндәр: Зәлифә Нурый ҡыҙына – 75, Рәмил Лотфуллинға 80 йәш тулған, ә уларҙың ғаилә стажы 55 йыл тәшкил итә. Улдары Илфат ата-әсәһенә үҙе ижад иткән йырын бүләк итте.\nКисәлә бөтә ғаиләләрҙә лә ата-әсәләрҙең балалары мәнфәғәтен күҙәтеп йәшәүҙәре һиҙелде, улдары һәм ҡыҙҙары ата-әсәләрен уңыштары менән һөйөндөрөргә, уларға ярҙам итергә һәм өмөттәрен аҡларға тырыша. Бергәләп улар ниндәй генә эшкә то- тонһалар ҙа иң юғары үрҙәрҙе яуларға һәләтле.\nСарала ҡатнашҡан бөтә ғаиләләргә һәм алып барыу-сылар – талантлы уҡытыу-сылар М. Фәттәхова менән Ф. Әбүбәкироваға, Тайыш ауылының ҡатын-ҡыҙҙар советына рәхмәт белдерәбеҙ.\nЙонос ауыл китапханасыһы.


Рөстәм Хәмитов Өфө мәктәптәренең уҡыу йылына әҙерлеген тикшерҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Өфө мәктәптәренең уҡыу йылына әҙерлеген тикшерҙе\n11:00, 2 сентября 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 2 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов /.\n1 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфө буйлап эш сәфәре барышында ҡала мәктәптәренең уҡыу йылына әҙерлеген тикшерҙе.\n1971 йылда нигеҙ һалынған айырым предметтарҙы тәрән өйрәнеү буйынса 31-се мәктәп бер сменала эшләй. Директор Ришат Шәрипов әйтеүенсә, бөгөн 650 бала, шул иҫәптән 89 беренсе класс уҡыусыһы парта артына ултырҙы.\nТөбәк Башлығы уҡыусыларҙы Белем көнө менән ҡотланы һәм кабинеттарҙың кәрәкле ҡорамалдар менән йыһазландырылыуын баһаланы. Мәҫәлән, өс беренсе кластың береһе генә заман талаптарына яуап бирә. Ҡалған икәүһендә, атап әйткәндә, электрон таҡталар юҡ, осло мөйөшлө мебель ҡуйылған, уларҙы техник яҡтан йыһазландырыуға ла иҫкәрмәләр бар. Спорт залы ла һорау тыуҙыра. Рөстәм Хәмитов ҡыҫҡа ваҡыт эсендә бөтә кабинеттарҙы һәм спорт залын тәртипкә килтерергә ҡушты.\n– Бөтә кластар ҙа бер төрлө булырға тейеш. Мотлаҡ тикшерәсәкмен, – тип билдәләне республика етәксеһе.\n1963 йылда төҙөлгән 116-сы урта мәктәптә төбәк Башлығы спорт-оборона йүнәлешендәге 11 кадет класын ҡараны. Бындай кластар тәүге тапҡыр былтырғы уҡыу йылында асылған. Уҡытыусылар һөйләүенсә, бында медицина әҙерлегенә ҙур баҫым яһала, шуға күрә сығарылыш уҡыусыларының күбеһе уҡыуҙарын Башҡорт дәүләт медицина университетында дауам итә. Мәктәптә илһөйәрлек рухында тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бүленә. Уҡыусылар хәрби-патриотик йүнәлештәге федераль, республика һәм ҡала кимәлендәге сараларҙа әүҙем ҡатнаша һәм еңеүҙәр яулай.\nРеспублика етәксеһе һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн кластарҙы, беренсе класс уҡыусылары өсөн блокты һәм спорт залын ҡараны, шулай уҡ асыҡ һауала төҙөлә башлаған күп функциялы спорт майҙансығы проекты менән танышты.\n– Мәктәп һәйбәт, таҙа, – тине Рөстәм Хәмитов. – Дөйөм алғанда, яңы уҡыу йылына әҙерлек өсөн бөтә мәктәптәргә, юғары уҡыу йорттарына, техник училищеларға, колледждарға «дүртле» билдәһе ҡуйырға мөмкин. Уҡыусыларға ҡыҙыҡһыныусанлыҡ, аң-белем даирәһен киңәйтеүҙәрен теләйем.


Башҡортостан буйынса бәләкәй хаж\nРәсәйҙәге тәүге 12 көнлөк хәләл туристик маршрут Өфө ҡалаһы, Шишмә, Дәүләкән, Бөрйән, Учалы райондары буйынса ойошторола.\nСәфәр программаһының 30 проценты мосолмандар өсөн тәғәйенләнгән. Тағы бер өлөшө христиандарҙың изге урындары буйынса. Маршрутта тәбиғәт ҡосағында ял итеү ҙә урын алған. Белгестәр фекеренсә, был яңылыҡ Рәсәйҙең туризм өлкәһе өсөн бик үҙенсәлекле һәм көтөп алынған. Әле үк был маршрутты үҙләштерергә һәм ҡулланырға теләүсе туроператорҙар бар.


Байһаҡал — Башҡорт Википедияһы\n54°28′45″ с. ш. 58°58′34″ в. д.HGЯO\n80 253 840 002\n80 653 440 106\nБайһаҡал (рус. Байсакалово) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ кеше йәшәмәй. Почта индексы — 453725, ОКАТО коды — 80253840002.\nБайһаҡал ауылы Ҡыуаҡан улусының Златоуст заводтары менән бәхәсле ерендә урынлаша. Уның тарихы ҡатмарлы һәм бик үк асыҡ түгел. Байһаҡаладар бер мәл Ҡара-Табын улусы аҫабалары һәм Уй ҡәлғәһе кешеләре менән килешеүе буйынса башҡорт ауылы Лапинола (Силәбе өлкәһе) йәшәгән. Һуңынан ер ҡәлғәгә тапшылырған. Шул саҡта 1808 йылда хәрби губернатор Г. С. Волконский Байһаҡалдың ерһеҙ халҡын Чистоозерский ҡәлғәһенә ҡаҙнаның буш ерҙәренә күсергән. Был ауылда 92 ҡаҙаҡ теркәлгән була. Ҡаҙаҡтарҙың бер өлөшө ҡасып киткәс, бик күптәр башҡа ауылдарға таратыла- Күлбай ауылына 68 кеше, Туғыҙлы ауылына — 5 ғаилә һ.б. Нисек кенә булмаһын, 1834 йылда Ағиҙел яры буйындағы Байһаҡалда 23 хужалыҡта 162 кеше йәшәгән. X рәүиз буйынса унда 174 кеше иҫәпләнгән. 1841 йылда 30 хужалыҡта 60 ат, 48 һыйыр, 250 һарыҡ, 20 баш кәзә булған. Урындар һәм малдар етерлек булмағас, кешеләр йәйләүгә сыҡмай. Шул уҡ ихаталарҙа 24 бот ужым һәм 352 бот яҙғы иген сәселгән. Мал да, икмәк тә сиктән тыш аҙ була. Шуға күрә халыҡтың бер өлөшө ылаусылыҡ менән, башлыса руданы заводтарға ташыу менән шөғөлләнә.\n1834 йылда Байһаҡал ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.\nАуыл эргәһенән Ағиҙел йылғаһы башлана.\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Кирәбе): 30 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 62 км.\nБайһаҡал урамы (рус. улица Байсакал)\nИрәмәл урамы (рус. улица Иремель)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Байһаҡал&oldid=1132228 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:03 4 май 2022 үҙгәртелгән.


Хәбәрҙәр: Владимир Путин: Рәсәй артабан да илебеҙҙең һәм ватандаштарыбыҙҙың мәнфәғәтен ҡайғыртасаҡ.\nВладимир Путин: Рәсәй артабан да илебеҙҙең һәм ватандаштарыбыҙҙың мәнфәғәтен ҡайғыртасаҡ.\nРәсәй президенты Рәсәй Федерацияһы илселәре һәм даими вәкилдәре алдында илдең тышҡы сәйәсәтендәге мөһим йүнәлештәрҙе һәм приоритеттарҙы һыҙыҡ өҫтөнә алып үтте. Дәүләт башлығы, Украиналағы хәлдәргә анализ яһағанда, яуаплылыҡ тулыһынса-хәрби өлкәлә лә, дипломатик аренала ла- яңы һайланған президент Петр Порошенко өҫтөндә булыуын белдерҙе. Путин шуны һыҙыҡ өҫтөнә алды: Рәсәй артабан да сит илдәге урыҫтарҙың һәм ватандаштарыбыҙҙың хоҡуҡтарын яҡлаясаҡ.\nВладимир Путин: “Украинала, күреүегеҙсә, ватандаштарыбыҙ, рустар, башҡа милләт кешеләре, уларҙың теле, мәҙәниәте, граждандар хоҡуғы хәүеф аҫтында. Украинала хәлдәр ҡырҡыулана барған һайын, партнерҙарыбыҙ беҙҙән ниндәйҙер яуап көттө. Беҙ, әлбиттә, Ҡырым, Севастополь халҡын һуғыш көҫәгән милләтселәр һәм радикалдар ҡулында ҡалдыра алманыҡ.”\nТелмәрендә Рәсәй президенты халыҡ-ара хеҙмәттәшлек мәсьәләләренә лә ҡағылды, ул мөнәсәбәттәрҙең тиң хоҡуҡлыҡҡа нигеҙләнергә тейешлеге хаҡында ла әйтеп үтте:\n“Европа- сауҙа-иҡтисад өлкәһендә беҙҙең мөһим партнерыбыҙ. Беҙ эшлекле хеҙмәттәшлекте киңәйтеүҙең яңы юлдарын табырға тырышабыҙ. Бының өсөн беҙҙең хеҙмәттәшлектең хоҡуҡи- килешеү базаһын модернизациялау кәрәк, бәйләнештәрҙең тотороҡлоғон тәьмин итеү һәм бигерәк тә энергетика кеүек стратегик йәһәттән мөһим өлкәлә бәйләнештәрҙең асыҡ, аңлайышлы булыуы шарт. Ҡушма Штаттар менән беҙҙең контакттарыбыҙ бөтә донъя өсөн етди әһәмиәткә эйә. Беҙ конструктив диалогҡа әҙер, әммә, йәнә шуны һыҙыҡ өҫтөнә алам- тиң хоҡуҡлылыҡ нигеҙендәге диалогҡа.”\nХеҙмәттәре өсөн сит ил эштәре министлығы хеҙмәткәрҙәренә рәхмәтен белдереп, Владимир Путин ”Рәсәйҙең тышҡы сәйәси курсын бойомға ашырыу нәтижәлерәк була барыр” тигән өмөтөн белдерҙе.


Материалы за 27.06.2017 » Табын\nКүңелдәр һәр саҡ йәш ҡалһын!\nЙәшлек – кеше ғүмеренең иң гүзәл мәле. Гел хәрәкәттә һәм һәр саҡ иң яҡшыһы булғы килгән саҡ. Был – ижад итеү, маҡсатҡа ынтылыусанлыҡ, ҡыйыулыҡ, эҙләнеү, эшләп ҡарау, асыштар яһау һәм иң баҙнатлы өмөттәреңде бойомға ашырыу осоро.\nҠәҙерле йәштәр! Ошо ҡабатланмаҫ мәлде кәүҙәләндергән байрамыбыҙ – Йәштәр көнө менән барығыҙҙы ла ысын күңелдән ҡотлайбыҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, бәхет, именлек, бөтмәҫ дәрт һәм изге башланғыстарығыҙҙа уңыштар теләйбеҙ! Йәшлек осороғоҙ ваҡиғаларға бай, сағыу һәм иҫтә ҡалырлыҡ булһын!\nйәштәр сәйәсәте бүлеге мөдире.


Хоккей - батырҙар уйыны » "Урал" гәзите\nХоккей - батырҙар уйыны\nҠыш минең генә түгел, ауылдаш- тарымдың да яратҡан миҙгеле. Яңы йыл байрамдары, каникулы өсөн генә түгел, ҡар уйындары, саңғыла, санала шыуыу, конькиҙа йөрөү мөмкинлеге биргән һәм шулай уҡ хоккей турнирҙары өсөн дә яҡын беҙгә.\nҮткән йылда Аб- ҙаҡта хоккейҙың ойошторолоуына 40 йыл тулыуға арналған ҙур байрам үткәрелде. Унда төрлө йәш категорияларында, иң йәш хоккейсыларҙан алып ветерандарға тиклем, 18 команда ҡатнашты. Бындай турнирҙар беҙҙә йыл да үткәрелеп тора. Быйыл Абҙаҡ командаһы үҙ майҙанында ҡунаҡтарҙы ҡабул итте һәм ярыштарҙа ла ҡатнашты.\nАбҙаҡ хакимиәте башлығы кубогына үткән тәүге турнирҙа ауылдың йәштәр командаһы хакимиәт башлығының күсмә кубогына лайыҡ булды. 18 февралдә Рәүф Йомағолов иҫтәлегенә шайбалы хоккей турниры үтте. Рәүф Мөхәмәҙей улы хоккей уйынына нигеҙ һалыусыларҙың, ауыл тормошонда актив ҡатнашыусыларҙың береһе. Турнирға Рәүф Йомағоловтың туғандары, тренеры, дуҫтары саҡырылды. Сара командаларҙың бер-береһен сәләмләүҙән башланды. Йыйылыусылар алдында беренсе тренеры Вил Ишҡыуатов, имам-хатиб Илдар Машуров, ауыл хакимиәте башлығы Хәмзә Мөхәмәҙиев, дуҫтары, туғандары сығыш яһаны. Ярышты Ғәбделмәжит Зарипов алып барҙы. Ул ойоштороусы ла, ауылда иң яҡшы хоккей тренеры ла. Ғәбделмәжит Бүләкбай улы спортсыларҙы әҙерләүҙә, турнирҙар, ярыштар ойоштороу һәм үткәреүҙә ҙур көс һала.\nБеренсе уйында мәктәп командалары, урта төркөм өлкән төркөмгә ҡаршы уйнаны. Икенсе уйында иһә мәктәптең йыйылма һәм йәштәр командалары осрашты. Уйындар араһында иң йәш ҡатнашыусылар үҙҙәренең оҫталығын күрһәтте. Иң сағыу сығыштарҙың береһе - XI класс уҡыусыһы Азамат Төхвәтуллиндың боҙҙа үҙенсәлекле бейеүе булғандыр. Көйәрмән-ҡыҙҙарҙың да сығышын тамашасы үҙ итте. Командалар барыһы ла Рәхмәт хаттары һәм Грамоталар менән бүләкләнде. Турнир Абҙаҡтың йәштәр командаһының еңеүе менән тамамланды.\nТурнирҙа урындағы учреждение һәм мәктәп, клуб, почта, амбулатория, китапхана, ҡатын-ҡыҙҙар советы, ауыл хакимиәте хеҙмәткәрҙәре актив ҡатнашты. Айырыуса турнирҙы ойоштороусы Ғәбделмәжит Зариповҡа рәхмәтле ауылдаштар. Уның ҡатнашлығында төрлө спорт, сик һаҡсыларына арналған саралар, хоккей турнирҙары үтә. Уға ныҡлы һаулыҡ, уңыштар, яҡшы кәйеф теләйбеҙ.