Рулетка менән бушлай телефон ч - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nДөрөҫ яҙылған өсөн һеҙҙең ярҙам һәм стандарт урта мәктәп һүҙлеге менән еңел таба алаЭш эҙләү буйынса профессиональ кәңәштәр менән, актив һәм ярҙам бирелеше онлайн-ҡушымта. Бик матур һүҙҙәрҙе онотмайыҡ, был исемдәргә иғтибар үҙәгендә төҙәтергә ҡушыла. Һәм цифрлы һүҙлеге"стиль һүҙлеге"н ҡулланырға мөмкин шрифты ҡуйылған компьютерҙар һәм программа нисек эҙләп. Орфография буйынса мәғлүмәт тәҡдим Duden онлайн исчерпывающий, һүҙҙәр һәм грамматик мәғәнәһе. Дөрөҫ булыуын күрһәтә һүҙлек ҡулланып, синоним һүҙҙәргә һәм уның килеп сығышы һәм әйтеп кителә. Шулай булғас грамматика, орфография, стиль яҡшы йәки этимология: төп белем sprachratgeber немец телен яҡлап, иң мөһим бер ҡағиҙә тиклем ҡыҙыҡлы күренеш. Һеҙ бында беҙ тәҡдим немец рәсми ҡағиҙәләрен күҙәтеү, орфография һәм пунктуация, шулай уҡ кәңәштәр, тәҡдимдәр һәм редакциянан аңлатма һүҙлеге. Йыш ҡына билдәле түгел, ул һүҙҙәр дөрөҫ кеүек.\nШуға күрә һүҙҙәрҙе төп яҙылышы дөрөҫ булған һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙыу өсөн йыш ҡына duden индерергә кәрәк.\nҺеҙ бында советы база белем һәм немец теле табып, уйын-көлкө ҡарай алмауҙарына йәки ҡайһы бер тел темаһы тәрәнәйтеү.\nҺуңғы һөйләм йәки немец телдәре тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр. Һеҙ бында таба Duden подкаст-немец телдәре тураһында ҡыҙыҡлы факттар менән Sprachberatung, һәм улар мөмкин скачать тыңланы. Һүҙлек йыһазландырыу һәм ете күп функциялы беҙ данлыҡлы беҙҙең өсөн өҫтәмә тәҡдим, интеллектуаль һәм эҙләсе йәки шаблон кеүек затта һәм һанда үҙгәртеү. Тикшереү һәм инновацион һүҙлек duden нәшриәте электрон китапханаға инеп өсөн программа менән тәьмин итеү. Тәҡдим текст күсереү өсөн махсус беҙ немец теле, итальян теле выдержка из эсселары һәм китаптары. Бүлек тема буйынса һеҙ был мәғлүмәттәрҙе социаль селтәрҙә табып, мәғлүмәт бюллетене, подкаст, һәм өҫтәмә загрузки. Интернет ҡулланыу-тикшереү орфография, грамматика, орфография һәм һеҙ аласаһы инеү тиҙ арала тикшереү өсөн текстар. Күп йылдар дауамында"Duden"ролен уйнай"Instanza", бөтә мәсьәләләр менән шөғөлләнә, һәм немец теле орфографияһы менән бәйле. Бында ала аласыз duden ҡыҙыҡлы темалар тураһында төшөнсә. Һуңғы беҙ алдан ҡарау өсөн беҙҙең нәшриәт тәшкил сауҙа бүлеге, шулай уҡ, бойороҡ формаларына һәм инвентаризационный.\nБеҙ был секторҙа тәҡдим онлайн-орфографияны тикшереү, консультация теле буйынса Duden, техник ярҙам, larger corporates һәм Duden тураһында мәғлүмәт.\nБыл егет менән ҡыҙ йәки табырға ярҙам ала ч, һеҙгә, ҡыҙыҡлы кешеләр менән һөйләшергә уйлаған ул һәм ул булмаҫ, йәки мин нисек һеҙҙең кеүек хатта туғандаш йәндәрҙе. Уникаль видеочить"Roulette Chat"- ул виртуаль бүлмәлә диктор һәм уңайлы, унда һеҙ аласаһы юҡһа, һәр береһе үҙен ысын популяр һәм хәҙерге оҡшаш.\nТүләүһеҙ һәм уның менән файҙаланыусылар өсөн илдең барлыҡ төбәктә бөтә мөмкинлектәр ч ойошторолған был ҡыҙыҡлы кешеләр менән аралашты.\nБәлки, һеҙ бында үҙегеҙҙең һәм ҡурҡыу кисерештәребеҙҙе уртаҡлашабыҙ, уй-фекер һәм идеялар.\nКөтөлмәгән һәм ҡыҙыҡлы шәхестәр менән танышырға мөмкинме һеҙ бик күп һәм үҙе өсөн асып һайланды. "Сат-рулетка"популяр һәм актуаль булыуы мөмкинме кеше өсөн теләһә ниндәй йәштә, енестә, ижтимағи, дини һәм башҡа статусын. Төп эш принцибы булып тора chat өҫтөнлөк биреү сайты-Roulette.\nБыл осраҡлы һандар ысулы һайлау өсөн һеҙ системаға автоматик режимда әңгәмәләш.\nЧ инеп алыр өсөн, рәт-рәт ҡуйылған веб-камералар һәм компьютер үҙе микрофон, уларҙың береһе ҡыҙыҡлы ҡатнашты рулетка әйләнә. Ҡыҙыҡ өсөн ағымдағы модификацияһын һәм йәшерергә һеҙҙең һәр әңгәмәләште ашығыс күп, тип бара ч буйынса эшләй-мауыҡтырғыс ысын.\nЧ Рулетка. скачать Андроид өсөн рус\nӘгәр яңы кешеләр менән осрашыу менән һиңә рәхәт, бөтә донъя буйынса уникаль ысулдары табырға йыйыныусы яңы дустар, рулетка чКамера һәм микрофон менән тоташтыра һәм ул, һеҙ улар менән аралашҡанда һиңә ҡалдырам, һинең менән файҙаланыусылар осраҡлы һайланмаған. Осраҡлы рәүештә һеҙ был ҡушымта ярҙамында кеше бөтә донъя менән танышырға мөмкин. Ҡушымта нисек эшләргә тейеш һин генә, һеҙ генә һайлау һәм эҙләнеүҙе башлау вариант Тоташтырылған. Өҫкө өлөшө күреп һеҙҙең экрандар, интернет файҙаланыусылары хәҙер ни. Һеҙҙең конкрет кешеләрҙе эҙләү, шулай булыуға ҡарамаҫтан, һеҙ переключатель кеше килә ала, әгәр һин түгел, һинең менән һөйләшергә теләй, кеше алдында. Ч рулетканы ҡулланыу, телебеҙҙең ҡулланыу өсөн йәки яңы дуҫтарын осратып, тулыһынса аноним. Кәрәк түгел һиңә церебраль йәки шәхси мәғлүмәт индерелгән. Әгәр һеҙ һанарға, - тип үҙенең хис-тойғолары менән файҙаланыусы йәки билдәле бер картина некомфортно һин ҡағиҙә боҙаһың, кеше өҫтөнән туранан-тура отчет тын ала-һул төймәһенә өҫкө өлөшө экран хәбәр итә.\nҠушымта көсөбөҙ еңел табырға һәм донъяның теләһә ҡайһы нөктәһендә береһе.\nҠыҙҙар тураһында һөйләй, тип видеочат\nБыл ябай, интернеттан да\nКүп аралашаҠайһы бер ояла, алмай һайлау башҡа, ә йәшереп тотоп тороу өсөн был темаға һөйләшеп була максимум". Мин әлегә ҡалала түгел деловой менән тоям үҙемде. Әммә был ҡатмарлы дана уклониться от бындай әйберләр кеүек. Һөйләшә, әлегә тиклем уның ниндәй көйләүсе булып башлай. Нисек яһауын бына шулай, ваҡыт һеҙ аласаһы өсөн максималь уңыштар, ғаилә менән үткәрәбеҙ. Беренсенән, кәрәк, тип билдәләне онлайн-тәңкәнең ике яғы менән видеочинать ҡуя. Бына кеше, улар үҙ-ара яраша мөмкин була, уның аңы етмәгән йәки бөтөнләй булмай грубо әңгәмәләште. Бәхет, бәлки, һеҙ"менән һуңғы тапҡыр аралашҡан". Үҙен насар тойоп, кисереп әгәр ҙә һеҙ был бөйөк рулетка чан, һәм беҙҙең советы: эйе, булды һәм башҡалар. Тәүге тәьҫораттар менән ҡыҙға йыш ҡына тап Ошо осраҡта ғына, бәлки әйберҙәр күренә. Мөнәсәбәттәр бер ниндәй ҙә романтика юҡ, йәки уларҙы төҙәтеү һәм автономиялы режимға төҙөп ебәрергә мөмкин булыр ине. Рәхим итеп, иғтибар, хобби, тормошта яҡшы булырға мөмкин тип ҡыҙ. Бер-береһен белгән һәм дөйөм мәнфәғәттәр таба һәм тикшерә. Мөмкин булған партнерлыҡ мөнәсәбәттәре барлыҡҡа килгән һәм яңы нюанс һорай. Әгәр был шулай икән, интернет - ул интернет. Башҡа кеше фекерен хөрмәт итеү һәм улар тураһында һөйләй. Видеочивать - һеҙ был мәсьәлә буйынса фекер алышыуҙа әүҙем позицияһын билдәле бер ысулы. Сәйәси бәхәстәрҙең һәм социаль характер йөрөтә.\nӘлбиттә, фестиваль тураһында уйҙар, фекерен көсләп тағыу - ул зауыҡ билдәһе.\nҠағиҙә булараҡ, түбәндәге отражает смотря итеп түгел, ә"прикрыть тартыла". Был ҡараш менән контроль уйын-көлкө килтерә.\nМин әйтәм, был тәүге түгел\nЮҡ шул, ҡыҙым булыр өсөн мөһим, әммә һәр шаяртыу һуң ғәйепләү ҡарары кәрәк. Һуңынан юмор арта легкомысленный тиклем ярайһы мәғәнәһендә спортсылар һәм ябай. Шаяртыу түгел, юғары, түбән"ҡайыш". Акттар, уларға күҙәтеүҙәр сиктәрендә ҡурҡа. Һәр осраҡта, оят түгел, киләһе. Хатта бәләкәй. Кем хәтерләй веб-ч, йорт сыҡты ла, башҡа бер ниндәй ҙә проблема юҡ һәм булмаясаҡ, уларға иғтибар бирергә кәрәк. Әгәр һин быны эшләргә теләмәй, башҡа кеше күсеп килергә теләй. Был вдумчивость саҡыра. Тәбиғи осраҡта, күнекмәне аралашыу, улар ҙа кеше күп, һәм йөкмәткеһе тураһында уйлап, яҡшы булыр ине, кереткәнсе һеҙҙең өсөн һөйләй ҡотола, йәки, дөрөҫөрәге, клише темалар һырт биреп, яуап кисекмәҫтән беҙ, башҡа кеше булараҡ ҡыҙыҡһынды. Әйткәндәй, бәйләнеш өсөн кәрәк видеочинать күп кенә сайттары, улар һеҙ используете һеҙҙең белдереү өсөн табыш. Был эштә ябай, эҙләүҙе еңеләйтеү өсөн. Дөйөм ҡағиҙә тураһында онотмаҫҡа һәм видеочат өсөн: популяр платформой өсөн уларҙың күпселеге, ҡағиҙә төрлө була. Бикләп, беҙ түгел, һеҙҙең өсөн, тынысландыра. Шуға күрә, зинһар, уҡыусыларҙы һәм һатып алына. Популяр төрө рулетка Video-Roulette24, Omegle, Chatroulette, CooMeet, Chatspinzo генә китап арзан. Классикаһы"Сәләм. Эштәр нисек."һәм бер ниндәй ҙә сюрприздар. Әгәр күҙҙәр һәм башҡа кешеләр түгел, улар был яһаһалар, иң беренсе секундына бер нисә юғары булды, шуға уның кисекмәҫтән күсә.\nШуға күрә беренсе һәм иң мөһим ҡағиҙәне танышып - аралашып ла хөкөм булманы.\nҒәрип булмай был осраҡта. Бына бер нисә ябай һөйләм, улар һеҙгә ҡарап, һеҙгә рәхмәтемде белдерәм һәм һеҙҙең өсөн мин ваҡыт. Был ҡатмарлы түгел, әммә Һеҙҙе еңел. мөмкин башҡа белеү, һүҙҙәрҙе дөрөҫ кеүек осраҡтар була. Матур прическа, күҙҙәренең төҫө, милой йылмайып булды - былар барыһы ла нығыта. Шулай уҡ биттә һеҙ сәләмләү һуң өҫкө өлөшөнә кире ҡайтырға мөмкин.\nБыны һиңә мәжбүр йылмая.\nЕңел түгел, йылмайыуҙары һүлпән - иң яҡшы сәләмләне. Һәр тапҡыр, һеҙҙең өсөн, кәйеф һөйләшеүгә ҡушылығыҙ, ул вакуум көпшә технологиялар ҡулланып, был иң яҡшы, ҡыҙыҡлы ла булырға мөмкин башлана һинең өсөн.\nУҡырға мөмкин булған мәсьәлә хобби.\nСөнки һин киләсәгеңде һөйләрлек эштәре аша йәки оҙайтыу тураһында уҡыу. Был бары тик бер миҫал."Был нисек булды."Яҡын".\nҺеҙ ябай диалог ала.\nБашҡа һорауҙар биреп ҡарап:"һин минең лау".\nБында ҡыҙыҡлы һәм киң яуап булырға мөмкин. Һин нәмә тураһында һорай. Әлбиттә, күрһәтәм мин һиңә. Бынан тыш, һеҙгә, бәлки, һеҙ ваҡытында теләһә ҡайһы ваҡытында аралашып йәшәй. Ҡыҙҙар менән һөйләшә, нимәләр булып эшләй.\nТымыҡ волевой һәм диалог, уларҙың арта, тәртип буйынса бара түгел. Тамачанин һөйләне һәм һорауҙарға яуап бирҙе. Барыһы ла ябай. Әгәр һиңә оят ҡыҙы менән аралашыу веб-камера. Әлбиттә, тәжрибәһе ҙур роль уйнай.\nӘммә бер кәңәштәр, улар ҡуллана аласыз өсөн, скоротать ваҡыты: көҙгө йәки веб-камера алдында һынау.\nТөп сәләмләү"урам"миңә йәл.\nӘгәр бәлки, видеомонолог яҙып ҡарай.\nБыл һөйләшеү ошо йылмайыуы. Мәҫәлән, фильм менән булып, музыка. Зинһар, күңеленең, һеҙ түгел, белем сикләнмәй. Сауҙа майҙанында һатыусылар стратегияһы хәленә ҡараған ваҡытта, ҡыҙ мәнфәғәте тураһында һөйләй, килә, автомобилдәр, компьютер уйындар, һәм. Тик һикерә. Шаблон менән диалогка әҙерлеген күрһәтте йыйылмаһында булмаған.\nМәҫәлән, өҫтәл төшөп ҡалып, сәләмләү һүҙе.\nОшондай күренештәр һеҙҙе алдай алмаҫ. Да яңылышмай, һеҙҙең был парҙың үҙ-үҙенә ышаныс, һөйләшеү еңер өсөн, үҙ-үҙенә видеочивать. Ә ябай ҡыҙҙарҙан тапты, ҡыҙыҡлы темаларға һөйләшеү өсөн белергә һәм һаҡлау. Пользовательский менән килешеүгә ярашлы, эпизод өсөн яуаплы редактор түгел, йөкмәткеһенә, мәҡәләләрҙең, фотоһүрәттәрен, видео, комментарий Мьянма халыҡтары менән. Тикшерелмәй тыңланды һәм рөхсәт бәхәстәре яңылыҡтар таҫмаһы һәм ялыу өсөн етәкселеге мөхәррире булып, булырға контент һылтана.\nБыл сервис ярҙамында теләгән һәр кем менән шунда уҡ күреп ала, яңы дуҫтар, фекерҙәштәр, уҡыу, бүлектең партнер"Maxparker Кәңәш".\nОшондай схемаларҙы ҡулланып түләнә. Колонкалағы махсус рәүештә уң яҡтан реклама блогы, унда ниндәй ставкалар һатыусы булып эшләй, һәр сәғәт. Йәғни контекста был блоктарынан ғибәрәт, тип иғлан иҫәбе менән, бер ғәмәлде срогы көнө иғлан alzheimer' s ҡағылған, иң невостребованный һөйләм һөйләм һуң бер сәғәт дауамында.\nсайтында танышырға видео чат видео трансляции онлайн без чатта теркәлергә ч видео трансляции ир-егеттәр танышырға видео ҡыҙ менән танышып видео чатта теркәлергә рулетка ир-аттар өсөн етди мөнәсәбәт менән таныштырҙы. егет менән таныша. 45 таныштырҙы. православие танышты


Бәпес ҡайтты ,бәпес ҡайтты ...\n16 Ғинуар 2020, 16:40\nБәпес ҡайтты ,бәпес ҡайтты, Өйөбеҙгә ҡояш ҡалҡты: Аҡ биләүҙә серле йомаҡ, Илауы ла моңло һымаҡ. Бәпес ҡайтты ,бәпес ҡайтты, Мәшәҡәт һәм шатлыҡ артты. Башлана бер яңы ғүмер. Ниҙәр белер ,ниҙәр күрер?! Күҙкәйҙәре- ике сатҡы, Үтер юлы булһын яҡты. Тыуған өйгә , тыуған ергә Хужа булып бәпес ҡайтты. Гөлфиә Юнысова\nБалалар - тормош гөлдәре. Ҡурсаҡтай ғына сабыйға ҡарап, һәр кем бар ҡайғыларын һәм мәшәҡәттәрен оноталыр. Ә ғаиләлә бәпес тыуыуы – һәр саҡ көтөп алынған бәхетле ваҡиға.\nҮткән 2019 йылда беҙҙең бала табыу йортонда 62 бала донъяға килә. “ЗАГС”-та теркәлгәндәр һаны – 120-гә тигеҙ. Райондаштарыбыҙҙың бала тыуыу бәхеттәрен уртаҡлашабыҙ! Һәр сабый, ата-әсәһен ҡыуандырып, сәләмәт булып буй еткерһен!


Фирҙәүси — Башҡорт Википедияһы\nФайл:Statue of Ferdowsi in Rome (detail).JPG\nшиғриәт, мистицизм, суфыйлыҡ, метафизика, этика\nФирҙәүси «Шаһнамә» поэмаһын Мәхмүт Ғәзнәүигә уҡый.\nХәким Әбүл-Ҡасим Мансур Хәсән Фирҙәүси Туси (фарс. حکیم ابوالقاسم منصور حسن فردوسی توسی; 940 йылда Иранда Тус ҡалаһында тыуған — 1020 йыл тирәһе йәки 1026) — күренекле фарсы шағиры, «Шаһнамә» эпик поэмаһының авторы; «Йософ вә Зөләйха» поэмаһы ла уның әҫәре тип иҫәпләнә. Иранда, Тажикстанда һәм Афғанстанда бик киң таныла һәм милли шағир тип иҫәпләнә. Хәким («аҡыл эйәһе», «ғалим») ҡушаматын ул үҙенең киң һәм тәрән белеме өсөн яулаған. Фирҙәүси белемде бик юғары баһалаған: «аҡыллы һүҙгә юлдар эҙлә, белем табыр өсөн үт бар ғаләмде».\n932 һәм 941 йылдар араһында Ирандағы Тус ҡалаһының янындағы Хөрәсән ауылында ер биләүсе крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Ғаиләһенең ере аҙ булып, тапҡан ризығы тамаҡ аҫрарға көскә етеп торған, тип фаразлау хаҡ булыр. Һуғыштар осорона тура килгән был ваҡытта крәҫтиәндәр хәле бик мөшкөл була..\nФирҙәүсиҙең бала һәм үҫмер йылдары тураһында мәғлүмәт бик һирәк. Ул яҡшы белем ала, Ирандың ул замандағы ике әҙәби телен дә — ғәрәп һәм фарсы телен — яҡшы белә; бәлки, Ирандың ислам осорона хәтлем ҡулланған әҙәби пәхләүи телен дә белгәндер.\nУнынсы быуаттың уртаһында Иран бойондороҡһоҙлоҡ осорон кисерә — урындағы феодаль аристократия ғәрәп хакимлығын ҡолатып, илдең алыҫ тарафтарында власты үҙ ҡулына ала. Фирҙәүсиҙең йәшлеге тап ошо осорға тура килә.\nОҙаҡ йылдар буйы шағир хәҙерге Афғанстандағы Ғәзни ҡалаһында тороп, Төркиәнең солтаны Мәхмүт Ғәзнәүигә хеҙмәт итә; уға уҡ ул үҙенең «Шаһнамә» поэмаһын да бағышлай. Солтан поэманы оҡшатып еткермәй (ҡайһы бер сығанаҡтар поэмала шағир Иран шаһтарын данлағанлыҡтан, ти; башҡалары — батша улдары ғына законлы тәхет вариҫы була ала тигән фекер өсөн, тип фаразлай). Киң таралған риүәйәт буйынса, солтан Фирҙәүсигә поэма өсөн хаҡын түләмәйенсә, тәү килешеүҙәренән баш тарта. Шағир быға асыуланып, солтан тураһында сатирик шиғыр яҙа; был шиғырҙа ул солтан ҡол тоҡомонан сыға, тип мыҫҡыллай. Инде солтандың асыуы ҡабарып, Фирҙәүси илдән ҡасырға мәжбүр була. Һөҙөмтәлә шағир ғүмерен ситтә хәйерселектә тамамлай.\nТус ҡалаһында шағирҙың ҡәберендә ҡоролған кәшәнә\n1934-се йылда Фирҙәүсиҙең тыуыуына мең йыл тулғас, уның ҡәберендә кәшәнә ҡорола.\nТажикстан Республикаһының милли китапханаһы Фирҙәүси хөрмәтенә аталған.\nИрандың Мәшхәд ҡалаһындағы университет Фирҙәүси исемен йөрөтә.\nТажикстандың башҡалаһы Дүшәмбеләге бер урамға Фирҙәүси исеме бирелгән.\n↑ Ferdowsī — Britannica\n↑ Kia, M. The Persian Empire: A Historical Encyclopedia, p. 23\nСтәрлетамаҡ Дәүләт Педагогик Академияһы. «Башҡорт әҙәбиәтенең көнсығыш тамырҙары.» Спецкурс әсбабы(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Фирҙәүси&oldid=1105880 ҡабул ителгән\n940 йылда тыуғандар\n1020 йылда вафат булғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:05 14 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠЫҘҘАР МАТУР ҘА БИТ... - 2016 - Мәҡәләләр\nБыл аҙнала баш ҡалала егерме дүртенсе тапҡыр "Һылыуҡай" республика гүзәллек бәйгеһе үтте. Был конкурсты сибәр, нәзәкәтле, аҡыллы, йор һүҙле, һәр яҡлап та камил башҡорт ҡыҙҙарының үҙ-ара ярышы тип ҡабул итеп өйрәнгәнбеҙ. Күптәр конкурс еңеүселәре булған һылыуҙарға тиңләшергә, уларға ҡарап кейенергә, сәхнә оҫталығына төшөнөргә теләй. Тамаша ҡылыусылар быйылғы гүзәллек бәйгеһенән дә фәһемле яңылыҡтар, кәрәкле мәғлүмәт алып ҡайтырға өмөтләнгәйне лә...\nСарала ҡатнашыусы ҡыҙҙарҙы йыл да Башҡортостан юлдаш каналында күрһәтелгән көндәлектәрҙән ҡарап, улар тураһында фекер туплап, йомғаҡлау турында сығыштарын күрергә бара торғайныҡ. Быйыл был мөмкинлек булманы, һылыуҙар менән бары тик "Бәйләнештә" социаль селтәрендә булдырылған махсус төркөмдәге фотолары аша ғына таныша алдыҡ. Шуның өсөн дә, ахырыһы, конкурс барышында бер иш кейемдәрҙә сығыш яһаусы ун алты ҡыҙҙы бер-береһенән айырыуы ҡыйыныраҡ булды. Етмәһә, бәйгенең төп талабы булған дефилеларҙа ҡыҙҙар тоноҡ төҫтәрҙән тегелгән көндәлек кейем-һалымда сыҡты сәхнәгә. Бындай ябайлыҡ менән ойоштороусылар башҡорт ҡыҙҙарының тыйнаҡлығын, баҫалҡылылығын сағылдырырға теләнеме икән?\nЭлеккеләренән айырмалы, ҡыҙҙар "Хужабикә оҫталығы" тигән бәйгелә лә һынау тотто. Беҙҙең гүзәл заттар йәшелсә, емештәрҙән торған төрлө турамалар әҙерләүгә маһир булып сыҡты. Ләкин "буласаҡ тормош иптәшенә" башҡорт кухняһынан ниндәй итле ризыҡ бешереп ашатырға белмәй, ҡаушап ҡалдылар. "Һарыҡ бешерәм", тип яуап биргән һылыуҙан тамашаны алып барыусы Фирҙәт Ғәлиев "бишбармаҡ", тигән һүҙҙе тартып тигәндәй алды. Башҡорт милли аш-һыуҙары өлкәһендәге белемдәрен генә түгел, ҡыҙҙарҙың зирәклеген дә тикшереүгә ҡоролған был бәйге бик матур килеп сыҡманы. Жюри ағзалары яуаптар менән ҡәнәғәт булдымы икән, ә бына тамашасылар башҡорт ҡыҙҙарының милли ризыҡтарҙы теҙеп атап сыға алмауы бер аҙ аптырата, әлбиттә.\nГүзәллек бәйгеһенең икенсе этабындағы "Рәсәй киноһы йылы"на арналған сценарийҙар конкурсы ҡатнашыусыларҙың үлем, мөхәббәт, бала ҡайғыһы, һуғыш, тарҡалған ғаилә темаһына арналған ижады менән иҫтә ҡалды. Йәштәрҙең ижадында позитив, ыңғай күренештәргә урын булмауының ғилләһе нимәлә һуң? Уларҙы тыңлаһаң, тормошобоҙ тик әхлаҡһыҙлыҡтан, яуызлыҡтан, ҡайғы-хәсрәттән генә тора һымаҡ. "Бейеүсе һылыуҡай" номинацияһында еңеү яулаған Миңлегөл Хәсәнова был күренешкә шулай тип аңлатма бирҙе: "Кеше күңелен тетрәндерерлек, илатырлыҡ хәл-ваҡиғалар тамашасыларҙың хис-тойғоларына нығыраҡ тәьҫир итер, тип уйланыҡ. Шуға күрә, йәмғиәтебеҙҙә ярылып ятҡан төрлө проблемаларға арнап сценарийҙар яҙҙыҡ. Беҙ һөйләгән һүҙҙәрҙән тамашасылар ниндәйҙер фәһем дә алырға тейеш ине". Әммә... Фәһем түгел, тетрәнеү генә кисерҙе тамашасы. Тормошобоҙ гел генә ундай ҡара һыҙаттарҙан тормайҙаһа, тигән һығымта яһалды.\nХәйер, береһенән-береһе һылыу, ҡашыҡҡа һалып йотмалы ҡыҙҙар һис ғәйепле түгел был бәйгенең шундай кәйеф тыуҙырыуында. Ғәйеп конкурсты шундай түбән кимәлгә төшөргән ойоштороусыларҙа. Һәм кисекмәҫтән был сара профессионалдар ҡулына тапшырылырға тейеш. Шулай уҡ баһалама комиссияһында ла матурлыҡты нигеҙле баһалай белгән профессионалдар ултырыуы мотлаҡ. Был фекерҙе тамашаға килгән күптәр раҫланы.\n"Һылыуҡай - 2016" республика гүзәллек бәйгеһендә аптырашта ҡалдырған бик күп күренештәр тураһында яҙырға булыр ине, әлбиттә. Унда ихлас ҡатнашҡан һылыуҡайҙар күңелен ҡыйғы килмәй. Ә конкурстың һөҙөмтәләренә килгәндә... Гран-при Күгәрсен районы һылыуы Эльвира Ҡарамышеваға бирелде.\nЯҙылған: 25.04.16 | Ҡаралған: 1148


Әйләнгән ул һайрар ҡошҡа\n22 Сентябрь 2020, 12:52\n«Башҡортостан ҡыҙы» журналының тәүге баш мөхәррире Кәтибә Кинйәбулатованың тыуыуына 100 йыл тулды.\nӘле яңы ғына әҙибәнең 90 йәшлек юбилейын билдәләгәйнек. Ул ваҡытта Кәтибә апай тере ине. Ҡояштай йылылығы менән барыһын янына туплап, балҡып ултыра ине. Тәрән хисле, ҡайнар йөрәкле шағирәнең изгелеге йәндәрҙе иретте, сыңғырлатып мандолинаһын сиртеп ебәрһенме, ерем, телем, тип өҙгөләнһенме – уның илһөйәрлеге яңғырауыҡлы һүҙ түгел, күңел иңрәүе булып ишетелде.\nКәтибә Кәрим ҡыҙы Силәбе өлкәһе Арғаяш районы Мәүлит ауылында тыуып үҫкән. Уның һуңғы маҡәме лә – әсәһенең тыуған ауылында, Бикҡол ауылы зыяратында. Тәрбиәләп, сәскәләргә күмеп тота әҙибәнең ҡәберен ауылдаштары, аят бағышлап, мәңге хәтерҙә тота уны яҡташтары. Ижад өлкәһендә уңыштарға өлгәшкән ерҙәштәрен Кәтибә Кинйәбулатова премияһын тапшырып ололоҡлай.\nҮҙе яҡты донъяларҙан китһә лә, ижады мәңгелек юлын дауам итә. Уның әҙәби мираҫы үҫеп килеүсе быуынды тәрбиәләй, зиһен офоҡтарын киңәйтә, йәнде имләй. Асылында изгелек нурҙары һипкән моңло ижад емештәре рухиәтебеҙҙе байытыуын, кешеләрҙең күңел күген балҡытыуын дауам итә.


Башҡортостанда һүтелергә тейешле торлаҡтың 98% яңы йорттар төҙөү өсөн килешеүҙәр менән тәьмин ителгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n15:04, 11 декабря 2019 Иҡтисад\nБашҡортостанда һүтелергә тейешле торлаҡтың 98% яңы йорттар төҙөү өсөн килешеүҙәр менән тәьмин ителгән Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостанда һүтелергә тейешле торлаҡтың 98% яңы йорттар төҙөү өсөн килешеүҙәр менән тәьмин ителгән, тип хәбәр иттеләр Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетынан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалауға булышлыҡ итеү фондының төбәктәр менән селектор кәңәшмәһе йомғаҡтары буйынса. 2019-2024 йылдарға йәшәү өсөн яраҡһыҙ торлаҡ фондын ҡыҫҡартыу буйынса федераль проекттың беренсе этабын тормошҡа ашырыу тикшерелде. Илдә Башҡортостандан тыш, Мәскәү өлкәһе һәм Байкал аръяғы крайы ғына ошондай һөҙөмтәләргә эйә, тип билдәләнеләр ведомствола. Ошо өс төбәктә бынан алдағы йылдарҙың халыҡты авариялы торлаҡтан күсереү программалары тамамланыуға бара.\nТөҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәте буйынса, республикала беренсе этапты ғәмәлгә ашырыу барышында (2019-2020 йылдар) 666 кеше йәшәгән 8377 квадрат метрлыҡ 206 бинаны күсереү күҙаллана.\nПрограмманың тәүге этабында Өфө, Баҡалы, Балтас, Белорет, Дүртөйлө, Илеш, Ҡалтасы, Мәсетле, Мишкә райондары ҡатнаша. Барлыҡ муниципалитетарҙа 8229 квадрат метрлыҡ майҙандан 656 кешене күсереү өсөн 203 бина һатып алыуға дөйөм суммаһы яҡынса 314,66 миллион һумлыҡ килешеүҙәр төҙөлгән. Шуның 275 миллион һумы – Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ фонды, 5,61 миллионы – республика бюджеты аҡсаһы.\nИҫке фондтан күсерелгән һәр кемгә уртаса 12,5 квадрат метр тура килә. Бер кешене яңы торлаҡ менән тәьмин итеү өсөн 479,66 мең бүленә.\nАвариялы фондты күсереү «Йәшәү өсөн яраҡһыҙ торлаҡ фондын тотороҡло ҡыҫҡартыуҙы тәьмин итеү» федераль проекты, «Торлаҡ һәм ҡала мөхите» һәм Башҡортостан Республикаһының 2019-2024 йылдарға адресы программалары сиктәрендә бойомға ашырыла.


Беларусь: Риэлторҙар көнө.\nБәхтегәрәй Шәфиев (1897—19.08.1918), Башҡортостанда революцион хәрәкәттә ҡатнашыусы. 1917 йылдан РСДРП (б) ағзаһы. 1918 йылдың 18 февраленән Башҡортостан Ваҡытлы революцион советы рәйесе урынбаҫары, марттан «Башҡурдистан» гәзите мөхәррире, Ырымбур Мосолман хәрби-революцион комитеты, Ырымбур губерна башҡарма комитеты, апрелдән — Милләттәр эштәре буйынса халыҡ комиссариаты ҡарамағындағы Үҙәк мосолман комиссариаты ағзаһы.\nЗарипов Нәби Зариф улы (1917—2003), Бөйөк Ватан һуғышында һәм 1945 йылдағы совет-япон һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, гвардия подполковнигы. Запасҡа сыҡҡандан һуң Ҡазанда йәшәп ижад иткән шағир һәм яҙыусы. Ике Ҡыҙыл Йондоҙ (1945), 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм Александр Невский (1945) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡариҙел районы Подлуб ауылынан.\nКурышев Иван Иванович (1927—?), педагог. 1957—1967 йылдарҙа Стәрлетамаҡ ҡалаһының 35-се урта мәктәбе директоры, 1967—1987 йылдарҙа — физика уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры.\nӘхмәтйәнов Ким Әбүзәр улы (1932—9.11.1980), ғалим-әҙәбиәт белгесе, тәнҡитсе. 1960 йылдан СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре, 1978 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. 1965 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты (1960). Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1972).\nКраснов Дмитрий Михайлович (1937), хеҙмәт ветераны. 1961 йылдан урмансы, 1978—2002 йылдарҙа Көйөргәҙе урман хужалығы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (1994). Көйөргәҙе районының почётлы гражданы. Сығышы менән ошо райондың Яңы Йәҙгәр ауылынан.\nСәлихов Әғзәм Ғәлләм улы (1942), ауыл хужалығы ветераны, йәмәғәтсе. 1995—2002 йылдарҙа Баймаҡ районы Ленин исемендәге колхоз рәйесе; артабан ветерандар советы һәм Таулыҡай ауылының «Атайсал» клубы етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе. Райондың почётлы гражданы. Сығышы менән ошо райондың Түбәнге Таулыҡай ауылынан.\nЛинус Умарк (1987), Швеция хоккейсыһы, һул һөжүмсе. Континенталь хоккей лигаһында сығыш яһаған «Салауат Юлаев» хоккей клубының 2015—2020 йылдарҙағы уйынсыһы. Швеция йыйылма командаһы составында донъя чемпионы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=5_февраль&oldid=1109036 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:45 6 февраль 2022 үҙгәртелгән.


Алкоголь һатыу киске сәғәт 10-дан иртәнге 10-ға тиклем сикләнеүе ихтимал | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n22 февраля 2019 — 19:10 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика парламенты алкоголь һатыуҙы киске сәғәт 10-дан иртәнге 10-ға тиклем сикләү тураһындағы башланғыс менән сығыш яһарға ниәтләй. Төнөн һәм иртәнге сәғәттәрҙә алкоголь һатыуҙы тыйыу башланғысын барыһы ла хупламай. Бигерәк тә быға эшҡыуарҙар ҡаршы. Шуға ла депутаттарға уларҙың тәҡдимдәрен дә иҫәпкә алған ҡанун проектын эшләргә кәрәк. Башҡортостанда әле магазиндарҙа төнгө сәғәт 11-ҙән иртәнге 8-гә тиклем спиртлы эсемлектәр һатыу тыйыла. Яңыраҡ Әбйәлил районында көмөшкә һатыусыларҙы асыҡлау буйынса рейд ваҡытында 560 урында тикшереү ойошторолдо, рөхсәтһеҙ һатыуҙа булған 5 тоннанан артыҡ хәмер тартып алынды. Киләсәктә бындай рейдтар башҡа райондарҙа ла уҙғарыласаҡ.


Башҡортостан Инвестиция мөхите торошоноң милли рейтингында бишенсе урынды һаҡлап ҡалды.\n18 Июнь , 11:37\nБөгөн 25-се Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында Рәсәй төбәктәрендә Инвестиция мөхите торошоноң милли рейтингы һөҙөмтәләре иғлан ителде.\nУны йыл һайын Стратегик башланғыстар агентлығы әҙерләй.\n2021 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында бишенсе урынды һаҡлап ҡалды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, бер йыл элек республика тәүге тапҡыр бишенсе урынға сыҡты. 2019 йылда – туғыҙынсы, ә 2018 йыл йомғаҡтары буйынса 16-сы урында ине. Тәүге урындарҙа – Мәскәү, Татарстан, Мәскәү һәм Тула өлкәләре.\nБашҡортостан Түбәнге Новгород, Төмән, Новгород, Сахалин өлкәләре менән бишенсе урынды бүлеште.


Йыһан буйлап аҙашып йөрөмәгеҙ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Йыһан буйлап аҙашып йөрөмәгеҙ\nЙыһан буйлап аҙашып йөрөмәгеҙ 19.04.2014 // Йәмғиәт\nӘсә — бөйөк исем. Был яҡты донъяға килеүебеҙ, ошо гүзәл ерҙә йәшәүебеҙ менән беҙ уға бурыслыбыҙ. Күкрәк һөтөн имеҙеп үҫтергән әсәһенең образы һәр кемдең күңел түрендә булырға тейеш. Юҡһа, беҙ әсәйҙәрҙе ваҡытында баһалап, аңлап еткермәйбеҙ. Шағир әйтмешләй:\nТулҡын-тулҡын булып күңелемә\nБәғерҙәрҙе өҙгөс моң килә;\nӘсәләрҙең ҡәҙерҙәрен белеү\nНиңә икән шулай һуң килә?\n"Эй, бала, һинең Аллаң — әсәйеңдер", — тигән бер аҡыл эйәһе. Әсә ҡәҙерен Аллаһы Тәғәләнең бөйөклөгөнә һәм изгелегенә тиңләүҙәре менән ихлас ризалашам, сөнки балалары хаҡына йәнен фиҙа ҡылырға әҙер ғәзиздәрҙән-ғәзиз гүзәл зат хаҡында ниҙәр генә әйтһәк тә, аҙ булыр кеүек. Иң тоғро һәм һиҙгере — әсә йөрәге. Балаһына булған мөхәббәт хисе унда бер ҡасан да һүнмәй ҙә, һүрелмәй ҙә. Күҙ ҡараһындай күргән сабыйының яҙмышына ҡағылған бер генә нәмәне лә әсә йөрәге вайымһыҙ үткәрә алмай. Ирекһеҙҙән оло һөйөү тураһында бер риүәйәт иҫкә төшә.\nБер ир ҡырыҫ ҡатынының бойороғо буйынса әсәһенең йөрәген күкрәгенән һурып алып, һөйгәненә бүләккә алып килгәндә юлда абынып йығыла һәм аяғын ауырттыра. Ул һыҙланып, илап ултырғанда әсә йөрәге телгә килә: "Эй, балаҡайым, аяғыңды ауырттырҙыңмы ни?"\nЭйе, һәр бала үҙ әсәһенә ҡәҙерле, шуны онотмайыҡ. СССР Юғары Советының 1944 йылдың 8 июлендәге Указы нигеҙендә һуғыш йылдарында тылда батырлыҡ күрһәтеп, фронтҡа аҙыҡ-түлек, кейем-һалым, ҡорал етештереүгә тос өлөш индергән, биш һәм унан да күберәк бала үҫтереп, аяҡҡа баҫтырған әсәләр — "Әсәлек миҙалы", ә 7, 8, 9 бала тәрбиәләгәндәр I, II һәм III дәрәжә "Әсәлек даны" ордены менән бүләкләнә. Ун һәм унан артыҡ бала тәрбиәләгәндәргә "Герой-әсә" исеме һәм ордены тапшырыла. Ауыр һуғыш йылдары булыуға ҡарамаҫтан, Совет власы күп балалы һәм яңғыҙ ҡалған әсәләргә дәүләт тарафынан матди ярҙам күрһәтеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Тәүге "Герой-әсә" ордены 1944 йылдың 27 октябрендә 14 әсәгә тапшырыла. 1-се һанлыһы Мәскәүҙә йәшәгән 12 бала тәрбиәләгән А.С. Алексахинаға бирелә. Уның һигеҙ улы һуғышта ҡатнашҡан, дүртеһе яу яланынан ҡайтмаған, ә икәүһе яраларҙан мандый алмай вафат булған.\n"Герой-әсә" исеме 1991 йылға тиклем ун һәм унан да күберәк бала тәрбиәләгән аҫыл заттарға бирелеп килде. Наградаға өҫтәп СССР Юғары Советының грамотаһы һәм аҡсалата премия тапшырыла ине. Ошондай ҙур бүләккә Баймаҡ районынан — 431, шул иҫәптән Икенсе Этҡол һәм Байым ауылдарынан 12 кеше лайыҡ булды. Улар Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөнә арналған тантаналарҙа, күкрәктәренә орден-миҙалдарын тағып, алғы рәттә ултырыр ине. Герой-әсәләр исемлегендә бер туған апайым Хәлимә Әғзәм ҡыҙы Сыңғыҙова ла (1932—2010) бар.\nҮкенескә, илдә үҙгәртеп ҡороу башланыу менән был мөһим Указ онотолдо. Ниһайәт, 1998 йылда Башҡортостанда, Рәсәйҙә беренсе булып, биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ҡатын-ҡыҙ өсөн "Әсәлек даны" миҙалы булдырылды. Ниғәмәт ауыл хакимиәте биләмәһенә ҡараған Икенсе Этҡол һәм Байыш ауылдарында был награданы 15 әсә алды.\nДонъялағы иң ҡәҙерле, иң изге кеше ул әсә. Һәр гүзәл заттың бөйөклөгө – әсә булыуҙа. Юҡҡа ғына халҡыбыҙ "Балһыҙ гөлгә ҡорт ҡунмаҫ, балаһыҙ өйгә ҡот ҡунмаҫ", "Балалы өй — баҙар, балаһыҙ өй — маҙар", "Ҡатын-ҡыҙ — ил, тел, ер һәм ир тотҡаһы" тимәгән. Кешелектең яҙмышы ла, киләсәге лә улар ҡулында. 1930—1940 йылдарҙа ауылыбыҙҙа халыҡтың тәбиғи үҫеше шаҡтай юғары кимәлгә етһә, һуңғы йылдарҙа ул түбәнәйә бара. Ауыл ҡартая. Балалар һаны кәмей, 30 йәштән үткән илленән ашыу егет өйләнмәй йөрөй. Элек унар бала тәрбиәләп үҫтергән башҡорт ирҙәренең ейәндәренең үҙ донъяһын ҡормауы ата-әсәләрен, туғандарын уйландырырға тейештер. Ә бит һәр йән эйәһе нәҫел ҡалдырырға тырыша. Хатта үҫемлектәр ҙә үҫенте бирә, ҡош-ҡорт, ваҡыты етһә, оя ҡора, бала сығара. Ирекһеҙҙән М. Кәримдең "Оҙон-оҙаҡ бала саҡ" әҫәрендәге Оло инәйҙең һүҙҙәре иҫкә төшә: "Әҙәм балаһы әсәнән яртылаш ҡына булып тыуа. Аяҡ-ҡулы бөтөн, баш-күҙе төҙөк көйө донъяға ҡабул итәм мин кешене. И, бахырҡайым, үҙ яртыңды табырһыңмы икән? Тапһаң ғына ярар ине, тим. Үҙ-ара табышмаһағыҙ, күктәге анау һанһыҙ йондоҙҙар кеүек йымылдашып, ғүмер буйы бер-берегеҙҙе эҙләп йөрөрһөгөҙ, бисара бәндәләр. Уларҙы ҡушырға Хоҙайҙың да ҡөҙрәтенән килмәйҙер. Ҡөҙрәтенән килһә, Йыһан буйлап аҙашып йөрөгәндәр шул тиклем күп булмаҫ ине".\nАллаһы Тәғәлә әҙәм балаһына иң күркәм ниғмәт — ғүмер биргән. Ер йөҙөндәге башҡа йән эйәләренән айырмалы, уның зиһененә аҡылды күп итеп һалған. Ошо аҡылды юҡҡа сығарыусы афәт — эскелек. Мосолмандарға хәмер эсеү харам. Ғаиләһеҙ йәшәүҙе лә Ислам дине хупламай. Мөхәммәт пәйғәмбәр әйткән бит: "Һеҙҙең иң насарығыҙ — ғаиләһеҙ йәшәүселәр. Өйләнешеп, балалар үҫтерһәгеҙ, мин һеҙҙең менән ғорурланырмын".


Илдә Бөйөк Еңеүгә 75 йыл тулған осорҙа халыҡ ҡаһармандары, яу яландарында башын һалған һалдаттар, тыл хеҙмәткәрҙәре хәтергә йышыраҡ төшә, күңелдәргә һағыш өҫтәй. Һуғыш үтте, һулышы ҡалды һәм ул ауыр яра булып халыҡ күңелендә мәңге йәшәй.\nБашҡорт дәүләт академия драма театры Бөйөк Еңеүгә үҙ өлөшөн индерҙе, фронт бригадаларының сығыштыры һалдаттарҙы Еңеүгә дәртләндерҙе. Ижади колллектив бөтә ил халҡы кеүек «Барыһы ла фронт өсөн, барыһы ла Еңеү өсөн! » тигән девиз менән йәшәне.\nБөгөн театрҙа эшләгән хеҙмәткәрҙәрҙең барыһының да тиерлек йә атаһы, йә олатаһы, йә яҡын туғаны яуҙа ҡатнашҡан. Һәм бөгөн беҙ артистарҙың, театр хеҙмәткәрҙәренең яу юлдарын үткән яҡындары хаҡында иҫтәлектәре менән уртаҡлашабыҙ.\nРәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, Башҡортостан Республикаһының, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Рәсәй Дәүләт премияһы лауреаты Олег Ханов — атаһы Ханов Закирйән Хан улы хаҡында:\n— Минең атайым Ҡотломөхәмәтов Закирйән Салауат районының Лағыр ауылынан, мәктәп йылдарында уҡ, класс журналының графаһына һыймағанға күрә, оҙон фамилияһын ҡыҫҡартып, Ханов булып китә. Уның өсөн һуғыш йылдары Көнсығыш фронтта башлана. Атайым 1938 йылда армияға алына. Ә һуғыш башланғас, резерв ғәскәрҙә була. 1945 йылдың 6 авгусында Япония менән һуғыш тоҡанып китә. Совет ҡораллы ғәсҡәрҙәре ( атайым да шул составта) Ҡытайҙа, Төнъяҡ Кореяла һуғыш хәрәкәтен башлай. Атайым яраланып госпиталдә дауалана. Хеҙмәтен санитар булып тамамлай.\nҺуғыштан ҡайтҡас Мәсәғүт педагогия училищеһына уҡырға инә, әммә тамамлай алмай, сөнки ғаиләне туйындырыу уның иңенә төшә. Бер мәл ауылға Ҡыйғы театры килә, театрға актер кәрәклеге асыҡлана. Атайым шиғыр һөйләй, бейей, башҡа һөнәрҙәрен күрһәтә, һәм, алалар уны! Ул саҡта атайым инде 30 — ға яҡынлаған була.\n1951 йылда Ҡыйғы театрын тараталар, ә артистарын республиканың башҡа театрҙарына бүләләр. Атайым Баймаҡ колхоз- совхоз сиҙәм театрына билдәләнә. 1957 йылдан Сибай Башҡорт дәүләт драма театрында хеҙмәт итә, бик күп ролдәр башҡара — «Мәкер һәм мөхәббәт» (Ф. Шиллер), «Тартюф» (Ж.Мольер), «Йәш гвардия» (А.Фадеев), «Һаҡмар» (С.Мифтахов), «Ул ҡайтты» (Ә.Атнабаев) һәм башҡа бик күп спектаклдәрҙәге әһәмиәтле ролдәрен атарға мөмкин. Атайым Башҡортостандың халыҡ артисы (1978 й.), 1990 йылда вафат булды.\nБашҡортостандың халыҡ артисткаһы Сара Буранбаева\nолатаһы -Мөхәмәтов Фадил Мөхәмәт улы хаҡында:\nМөхәмәтов Ф.М. 1911 йылда Учалы районының Ураҙ ауылында тыуған. Ошо ауылда «Ҡыҙыл маяҡ» колхозының тәүге трактористарының береһе була. Шуға ла уны, һуғыштың башында, фронтҡа ебәрмәй, бронь менән ҡалдыралар. Олатайым фин һуғышында ла ҡатнаша, унан иҫән – һау әйләнеп ҡайта. Ауылдаштары иҫләүенсә, бик матур итеп, өҙҙөрөп, скрипкала ла уйнар булған.\nҺуғышҡа 1942 йылдың яҙында үҙе йөрөгән НАТИ тракторы менән бергә алына ул. Ауылдаштарының теләге буйынса, иҫән-һау әйләнеп ҡайтыр өсөн, яу юлына ҡуҙғалырҙан элек, ҡапҡа алдында өс тапҡыр әйләнеп сыға Фадил. Ләкин тыуған яҡтарына кире ҡайтырға насип булмай уға. 1943 йылдың 11 июлендә Орлов өлкәһе Янская Слобода ауылы эргәһендә һәләк була һәм шунда ерләнә. 32 генә йәшендә һуғыш яланында ятып ҡала.\nФадил Мөхәмәт улы тракторы менән һуғыш ҡоралдары ташый. Уның һәләк булыуын ошо уҡ райондың (Учалы) Рафиҡ ауылынан бер яугир үҙ күҙҙәре менән күрә. Тракторына мина снаряды тейә. Яҡташы Фадил Мөхәмәт улын ауыл эргәһендәге ике ағас араһына ерләп китә.\nБашҡортостандың халыҡ, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисткаһы Суфия Ҡорбанғәлиева\nатаһы — Шәрәфулла Ҡорбанғәлиев тураһында\nҺуғыш 1945 йылда тамамлана, ә атайым фронттан 1946 йылдың октябрь айында ғына ҡайта. Көткән кешеһен әсәйем әллә ҡайҙан уҡ танып ҡала, осрашыу минуттарының онотолғоһоҙ ваҡиғаға әйләнеүен беҙҙең ҙур ғаиләлә үҫкән (8 кеше) ағай – апайҙарым йыш һөйләй торғайны.\nӘ мин атайым фронттан ҡайтҡас тыуғанмын. Ул ерҙә ныҡ баҫып торған, үҙ фекере булған, абруйлы кеше ине. Һуғышҡа тиклем Белорет райкомының беренсе секретары булып эшләй. Уның ғаиләһе Белоретта саҡта һуғыш башлана. Атайымды һуғышҡа оҙатҡанда әсәйем — Ишембай ҡыҙы, үҙен тыуған яҡтарына илтеп ҡуйыуҙы үтенә. Шул рәүешле Ишембай яғы беҙҙең тыуған яғыбыҙ булып киткән.\nБер мәл әсәйем Стәрлетамаҡҡа, һуғышҡа китер алдынан хәрби әҙерлек үтеп йөрөгән атайым янына бара. Ә унда халыҡтың күплеге! Был мәхшәрҙә ирен күрергә өмөтөн өҙөп, хушлашып та ҡала алмайым инде, тип илап торған сағында, күҙенә шул тиклем таныш бер баштың соңҡаһы ғына «ялт» итеп сағылып ҡала (беҙҙең атайҙың башын бер кемдеке менән бутарлыҡ түгел ине) һәм әсәйем бар көсөнә «Шәрәф!» тип ҡысҡырып ебәрә.\nАтайым фронтан һуңлап ҡайта, сөнки Прагала тотҡарлана, был ҡалала атайым комендант булып эшләй. Күпме хәтерләйем, атайым һәр ваҡыт дөрөҫлөк яҡлы булды. Сталинградты алғандарын әллә күпме һөйләр ине. Бер мәл, азат ителгән ҡала буйлап йөрөгәндә, урамдың икенсе яғынан кемдеңдер үҙенең исемен ҡысҡырғанын ишетә, әйләнеп ҡараһа, ауылдашы, Советтар Союзы геройы Ғәли Бирҙинды күреп ҡала. Бына был осрашыу! Ирҙәрсә ҡосаҡлашыуҙар, хәл -әхүәл һорашыуҙар, тыуғал яҡтарҙы иҫләү …\nАтайым донъя ҡуйғанда миңә 17- се йәш киткәйне. Ҡарт та түгел ине ул– 65- се генә йәшендә ине. Әммә ауыр контузиялары, күп һанлы яралары тынғы бирмәне уға. . Ул бит малай ғына сағында уҡ 1914 йылғы һуғышты күрә. Бер ваҡыт уға аттарҙы ҡарау эшен ҡушлар… Унан илдә революция, ғүмеренең уртаһында тағы бер һынау – Бөйөк Ватан һуғышы.\nАтайым, бай, ҡатмарлы һәм лайыҡлы тормош юлы үткән үҙаман, Ишембай районының Байғужа ауылында ерләнгән.\nБашҡортостандың халыҡ артисы Илдар Ғүмәров\nатаһы — Ғүмәров Ибраһим Исмәғил улы хаҡында:\nАтайым һуғыштың тәүге көндәрендә үк фронтҡа алына. Фашистар менән алышҡа ул колхозда үҙе йөрөткән полуторкаһы (һуғышҡа тиклемге бик популяр машина) менән китә. Ленинград һәм Волхов фронттарында һуғыша. Ладога күле аша һалынған бар донъяға билдәле «Йәшәү юлы»һыҙ («Дорога жизни») Ленинград блокадаһы тарихын күҙ алдына ла килтереп булмай. Ошо юл аша йөрөгән полуторка машиналар водителдәре араһында Ибраһим Ғүмәров та була. «Йәшәү юлы» 1941 йылдың 12 сентябренән 1943 йылдың мартына тиклем блокадалағы Ленинградты ил менән бәйләп тора. Водителдәрҙең эше был юлда үлемесле рәүештә ҡурҡыныс була: фараларҙы ҡабыҙмаҫҡа, Ладога күленең боҙо бик йоҡа, немец артиллерияһы һәм авиацияһының бер туҡтауһыҙ бомбаға тотоуы… Шулай ҙа, Ленинградҡа «Йәшәү юлы» аша ташылған йөктөң дөйөм күләме блокада осоронда 1 млн 615 меңдән ашып китә, шул уҡ ваҡытта, ҡаланан 1 млн 376 мең кеше эвакуациялана.\nМинең атайым Бөйөк Ватан һуғышында яу юлдарын һәм Фин һуғышын үтеп, 1945 йылдың сентябре башында тыуған яғына әйләнеп ҡайта. «Ҡыҙыл йондоҙ» ордены, «1941-45 йылда Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы, юбилей миҙалдары менән бүләкләнгән. «Ленинградты обороналағаны өсөн» миҙалы уны һуғыштан һуң килеп тапты.\nАтайым 1994 йылдың 17 авгусында 84 йәшендә донъя ҡуйҙы.. Һуғыш әфатен үткән бик күп яугирҙар кеүек яу юлдарын иҫкә алырға яратманы, әммә ғүмере буйы Ленинград балаларының күҙҙәрен онота алманы ул.\nБашҡортостандың халыҡ артисы, Ш.Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты Алмас Әмиров иҫтәлектәренән:\n— Ағалары — Шәймәрҙән, Шайкамал, Мәргәнде һуғыштың тәүге аҙналарында уҡ өсөһөн бер юлы, бер көндә фронтҡа оҙатҡанда әсәйем Мәрйәм Шәғәли ҡыҙына 10 йәш була. Ағаларының береһе лә Бөйөк Ватан һуғышынан әйләнеп ҡайтмай, өсөһө лә хәбәрһеҙ юғалған иҫәпләнә.\nӘсәйем яҡындарын ғүмеренең аҙағынаса иҫенән сығарманы, аҙаҡҡы көндәренә саҡлы көттө…\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы\n— Минең олатайым Ибраһимов Фазлыәхмәт Миндийәр улы һуғыш башланғанда колхоз рәйесе, ул замандағы ауыл тормошон әүҙем ойоштороусыларҙың береһе, ике балалы атай кеше була. Һуғышҡа 1941 йылда тәүгеләрҙән булып алына. Ленинград өлкәһендә һуғыша, бик ҡаты яраланып оҙаҡ госпиталдә ята, үлемдән саҡ тороп ҡала, Артабан уны, сәләмәтлегенә бәйле, хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ, тип табалар һәм олатайым 1943 йылда һуғыштан ҡайтарыла. Олатайым ауыр һуғыш йылдарында ауылда колхоздың бөтә эшен үҙ елкәһендә тартып барырҙай берҙән – бер ир заты була һәм ул бар эште намыҫ менән үтәй.\nҺуғыштан һуң уның һигеҙ балаһы тыуа. Минең әсәйем – бишенсе ҡыҙ. Олатайым баҫалҡы, бик түҙемле, аҙ һүҙле, аҡыллы уҙаман ине.\nАтаһы Әғләм Абдулла улы Сафин хаҡында\nтеатрҙың төп эшмәкәрлек буйынса директор урынбаҫары,\nМинең атайым Әғләм Сафин 1915 йылдың 5 апрелендә тыуған. Тымыҡ океан флотында хеҙмәт итеп, армиянан 1940 йылдың көҙөндө әйләнеп ҡайта. 1941 йылдың майында ул яңынан әҙерелек үтә. Күп тә тормай һуғыш башлана һәм атайым беренселәрҙән булып фронтҡа алына. Яу юлын Икенсе Волхов фронтының 54- се армияһында башлай. 1941 йылдың ноябрендә атайым Мәскәүҙә Ҡыҙыл майҙандағы хәрби парадта ҡатнаша һәм уның ғәскәре парадтан туп-тура фронтҡа юллана.\nАтайым Ленинград фронтына эләгә. Тәүҙә йөк машинаһы водителе була, унан еңел машинала часть командирын йөрөтә. Блокадалағы ҡаланың « Йәшәү юлын»нан Ленинградҡа йөк ташый. Ҡаты алыштарҙа атайым бер нисә тапҡыр яралана: бер пуля аяғына эләгә, икенсеһе ҡулын яралай. Ул барлығы 4 тапҡыр ауыр яралана. Һуңғыһы Кенигсберҙа (Калининград) була һәм атайым тағы госпиталгә эләгә, ошонда ул Еңеүҙе ҡаршылай.\nӘғләм Сафин Ленинградты обороналауҙа ҡатнашыусы булараҡ билдәле. «Хәрби уңыштары өсөн» һәм башҡа бик күп наградалары бар. Ленинградта йылға аша һуғыштарҙа бик ҡаты шартлауҙан үлемесле яра алған бер хәрби офицерҙың ғүмерен һаҡлап ҡала ул. Яранан аҡҡан ҡанды туҡтата алмағас, атайым, пулялар һыҙғырыуы аҫтында йылғаға югереп төшөп, аҡ балсыҡ алып менә…\nАтайым һуғыш хаҡында бик күп һөйләй ине: уйһыу ерҙәрҙе тимер торбалар менән нығытырға, немец поездарын шартлатырға, үҙ иңдәрендә ауыр- ауыр тоҡтар ташырға Һәм башҡа т бик күп ауыр эштәр башҡарырға тура килә уға.\nАтайым бик фекерле, зиһенле мәҙәниәтле шәхес булды.. Уның менән аралашыу үҙе бер ғүмер ине.: ул ғәрәп телендә иркен уҡый һәм яҙа белгән бик ғилемле кеше булды. һәр ваҡыт дөрөҫлөктө яҡлаусы, тура һүҙле, ҡыйыу булды. Бик оҫта итеп, һоҡланғыс рәүештә гармунда, скрипкала уйнаны, матур йырланы. Өфөнөң Иҫке Өфө һәм Нижегородка биҫтәһе йәштәре атайымды гармунынан, моңло көйҙәренән алыҫтан уҡ таныр булған.\nБыйыл беҙ Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләйбеҙ. Тап быйыл атайым Әғләм Абдулла улы Сафинға 100 йәш тулған булыр ине!. .\nОлатаһы Маликов Мөхәмәтша Рәхимйән улы\nһәм ҡайныһы Ҡотошов Рамазан Нурғәли улы\nхаҡында Башҡортостандың халыҡ артисткаһы\nОлатайым Маликов Мөхәмәтша Рәхимйән улы 1906 йылда тауған, Баймаҡтан һуғыштың тәүге көндәрендә үк фронтҡа китә. 275-се кавалерия полкында хеҙмәт итә, 1942 йылдың декабрендә вафат була. Ростов өлкәһенең Чернышевский районы, Русаково утары янында ерләнгән. Яҡындары похоронка алғандан һуң ғаиләһенә ят телдә яҙылған бер хат килә. Һалдат «өсмөйөшө» — олатайымдың яҡын дуҫы, яуҙашы яҙған был хатты һәм был яҙма — олатайымдың нисек вафат булыуы, һуңғы хушлашыу һүҙҙәрен сер итеп һаҡлаған хат әле лә бар. Өләсәйем Кинйәсолтан уны ғүмере буйы ҡәҙерләп һаҡланы һәм беҙгә — киләһе быуынға ла олатайым хаҡындағы иҫтәлек итеп тапшырҙы. Олатайымдың бик намыҫлы, изгелекле, егәрле кеше булыуы тураһында һәр саҡ иҫенә төшөрә ине ул. Һуғышҡа тиклем Маликов Мөхәмәтша Рәхимйән улы колхозға нигеҙ һалыусыларҙың береһе һәм тәүге рәйесе була. Республика делегацияһы составында Мәскәүҙә партия съезында ла ҡатнаша.\nҺәр дәүерҙең үҙ геройҙары. Минең олатайымды ла шундай алдынғы кешеләр рәтенә индерергә мөмкинн.\nҠайным Ҡотошов Рамазан Нурғәли улы 1924 йылғы. Совет Армияһы сафына 1942 йылдың авгусында алына. Яуға ул Ишембай районының Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл советына ҡараған Ҡарайған ауылынан китә. (Ул ваҡыттағы Башҡортостандың Маҡар районы). 1942 йылдың сентябренән 1943 йылдың февраленә тиклем Севастополдә зенит- артиллерия училищеһында әҙерлек үтә. (Һуғыш йылдарында училище Өфөгә эвакуацияланып К.Маркс һәм Революция урамдары киҫелешендәге йортта урынлаша). 1943 йылдың мартында ҡайным Брянск фронтында хәрәкәт иткән 20- се Башҡорт кавалерия дивизияһы ҡарамағына ебәрелә. 1943 йылдың аҙағында дивизияның зенит- артиллерия полкында хеҙмәт итә. Ошонда ул утлы взвод командирынан алып идара итеү взводы һәм зенит – пулемет ротаһы командирынаса үрләй. Брянск, Белоруссия, 1- се Белоруссия фронты ғәскәрҙәре составтарында данлы һуғыш юлын үтә, Орлов-Курск дуғаһынан башлап Берлинғаса барып етә. Өс тапҡыр яралана, ике бик ауыр контузия ала. Һуғыш тамамланғанда ул 21 йәшлек, әммә бик күпте күреп өлгөргән егет була. “Ҡыҙыл йондоҙ», «II дәрәжәләге Ватан һуғышы», Советтар Союзының бик күп миҙалдары (иҫәбе — 20- гә яҡын) менән бүләкләнгән, улар араһында: «Германияны еңгән өсөн», «Варшаваны азат иткән өсөн», «Берлинды алған өсөн» һәм башҡалар бар.\n1947 йылдың апрелендә Р.Н.Ҡотошов Совет Армияһынан демобилизациялана. Тыныс тормошта Рамазан Ҡотошов БАССР Юғары Советы Президиумы аппаратында консультант – тәржемәсе вазифаһын башҡара. «Совет Башҡортостаны», «Кызыл таң» газеталарында эшләй. Рамазан Нурғәли улы педагог, философия фәндәре кандидаты, 60-тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы. Ул Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nӘлеге көндә Рамазан Ҡотошов ижади эш менән мәшғүл, мемуарҙар хәрби темаға романдар яҙа. Ете китап авторы, радио, телевидениела, матбуғат баҫмаларында сығыш яһай.\nОлатаһы Исмәғилев Ҡылысбай Айытбай улы хаҡында художество етәксеһе ярҙамсыһы Зилә Баймырҙина:\nМинең олатайым 1924 йылдың 20 декабрендә Ғафури районының Ҡауарҙы ауылында тыуған. Игеҙ һыңары Ҡулсыбай менән бик йәшләй, 17 генә йәштәрендә һуғышҡа китәләр. Олатайым Һуғыштың башынан аҙағынаса ҡатнаша, бер нисә тапҡыр яралана. 1944 йылда ҡот осҡс яуҙа игеҙәк туғаны Ҡулсыбай уның күҙ алдында батыҙарса һәләк була. Был хәл олатайым өсөн бик ауыр ваҡиға була, игеҙәктәр араһында күҙгә күренмәгән бәйләнештәр барлығын, туғанлыҡ хистәренең икеләтә көслө булыуын беҙ беләбеҙ.\nОлатайым Белоруссия фронтында, Курск дуғаһында һуғыша, Кенигсберҙы алыуҙа ҡатнаша. Бөйөк Еңеүҙе Германияла ҡаршылай. Тағы ике йыл — 1947 йылға саҡлы хәрби хеҙмәтен дауам итә. «Ҡыҙыл йондоҙ», « Хеҙмәт даны» ордендары, һуғышта «Ҡаһарманлығы өсөн», «Кенигсберҙы алған өсөн», «Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» һәм башҡа бик күп миҙалдар менән бүләкләнгән.\nҺуғыштан һуң олатайым Салауат ҡалаһының эске эштәр бүлегендә хеҙмәт итте. Хаҡлы ялда сағында ла тәртип һаҡлау буйынса төрлө рейдтарҙа ҡатнашты. « Салауат ҡалаһының Почетлы гражданины» тигән маҡтаулы исемде ғорур йөрөттө. Олатайым — һуғыш һәм хеҙмәт ветераны, абруйлы белгес беҙҙең өсөн бик ихтирамлы һәм ҡәҙерле кеше булды. Ул 2005 йылдың 17 февралендә донъя ҡуйҙы.\nЙәһүҙин Камил Илһам улы хаҡында\nәҙәбиәт бүлегең баш мөхәрррире,\nАтайым 1917 йылдың 3 ғинуарында Учалы районының Йәһүҙә ауылында тыуған. Һуғыш башланғанда уға 24 йәш, инде өйләнгән була. Бер ғаиләнән дүрт бер туған – ике ағаһы үҙе һәм ҡустыһы һуғыштың башында уҡ төрлө фронттарға ебәрелә. Бәләкәй генә был ауылда йәшәүселәр, бер нисә ғаиләнән башҡаһы, барыһы ла Йәһүҙиндар – йәғни, бер нәҫел ағасынан. Ошо ауылдан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугирҙарҙың исемдәрен һанап сығыу ҙа бик күп ваҡыт талап итер ине. Барыһы ла булмаһа ла, улар, түштәре тулы орден, миҙалдар менән ҡайтып, тыныс тормошта ла лайыҡлы ғүмер кисергән уҙамандар булды.\nАтайым фин һуғышынан алып, урау- урау юлдар үтеп, Берлинғаса барып етә. Яу юлдары хаҡында ул бик һөйләп барманы, бәлки ҡаты яралары, ауыр контузияһы ғүмере буйы тынғылыҡ бирмәгәнгәлер. (Ошо яраларҙан арына алмай, 60 йәшендә генә донъя ҡуйҙы ул). Әммә беҙ – балалары атайыбыҙҙың наградаларына ҡарап, уның үтә лә етди һуғыштарҙа ҡатнашҡанын, һуғыштан старшина званиеһында, бик һуңлап, 1948 йылда ғына ҡайтыуын белә инек…\nӘ һуғыш башланыр алдынан ғына күрше Мәҫкәү ауылынан килен булып төшкән инәйем (әсәйебеҙ), уның һуғыштан ҡайтыуын шул сама ваҡыт көткән! (Бер йыуаныс — тыуып ҡалған балаһы ла йәшәмәгән). Инәйемдең үҙенең ике бер туған ағаһы һуғыштың тәүге көндәрендә үк хәбәрһеҙ юғала.\nҺуғыштан һуңғы йылдарҙа Рәсәй ауыл хужалығы профсоюзының урындағы бүлексәһе атайымды — машина- техниканы яҡшы белгән, яу юлын башынан аҙағынаса үткән тәжрибәле ир-егетте Мәскәүгә механизаторҙар курстары уҡытыусыларын әҙерләү мәктәбенә ебәрә, артабан ул белемен Калуга ҡалаһында камиллаштыра.\nКамил Илһам улы механизаторҙар уҡытыуҙы район кимәлендә алып барҙы, уның курсанттары, барлыҡ Учалы районында булып, юл төшкән һайын уҡытыусыларының хәлен белешеп йөрөнө. Атай бик ғилемле, абруйлы, ихтирамлы кеше булды, 6 бала үҫтерҙе, тәбиғәтте яратты. Халыҡ йырҙарын бик оҫта башҡарҙы.\nЯруллин Хәйбулла Ярулла улы хаҡында\nартист Руслан Ғәлимов:\nОлатайым 1917 йылда Салауат районының Ахун ауылында тыуған. Һуғышҡа саҡлы колхоз рәисе булып эшләгән, 3 балаһы булған: әсәйем, Хәмиҙулла һәм Дим исемле ике улы. Атаһы фронтҡа киткәндә иң өлкәне — әсәйемә 6 ғына йәш була.\nУл йылдарҙа хужалыҡ эштәренә башкөллө сумып, ауылдың киләсәген, халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртып йөрөгән эшлекле, бик етди, тура һүҙле олатайым тәүге көндәрҙә үк фронтҡа алына. Хәйбулла Ярулла улы дошман менән 112- се Башҡорт кавалерия дивизиһы составында һуғыша. Был легендар дивизияла уның кеүек, халҡыбыҙҙың аҫыл ир -егеттәре, шул иҫәптән колхоз етәкселәре лә етерлек була.\n1942 йылдың 6 июлендә ҡаты алыштарҙың береһендә олатайым – өлкән сержант батырҙарса һәләк була. Әсәйем атаһынан 8 йәшендә генә тороп ҡала.\nОлатайымдың яҡты рухы алдында беҙ баш эйәбеҙ, уның батырлығы, Ватанын һаҡлап, киләсәк быуындар хаҡына ҡорбан булыуы тормоштоң ҡәҙерен белергә, намыҫлы йәшәргә саҡыра.\nИрсаев Исхаҡ Шәрифулла улы\nһәм яҡын туғаны Ирсаев Әбүбәкер Шәрифулла улы хаҡында\nРәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисткаһы, С.Юлаев ис. дәүләт премияһы лауреаты\nМинең хәтеремдә мәңге һаҡланыр ике яҡын кешем, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары – атайым һәм уның ағаһы — Әбүбәкер бабайым. Биология уҡытыусыһы Әбүбәкер Шәрифулла улы Ирсаев фронтҡа һуғыштың иң башында алына һәм Еңеүгә бер нисә генә көн ҡалғас – 1945 йылдың 6 майында һәләк була.\nАтайым фронтҡа 1942 йылда китә. Тәүге туғыҙ айҙа ул бронь менән ҡалдырыла. Абдуллино станцияһында яңы саҡырылғандар бер ай әҙерлек үтә, унан фронтҡа оҙатыла. Атайымды һуғышҡа март айында ебәрәләр, ә 1942 йылдың 13 октябрендә мин тыуғанмын. Миңә бер йәш тирәһе булып, телем асыла башлағанда минән ауыл кешеләре ярым шаяртып: «Һинең атайың ҡасан ҡайта?»-, тип һорай икән. Ә мин, бик етди итеп: «Иртәнән һуңға ҡайта»,- тигән булам, ти …\nАтайым артиллерия полкында хеҙмәт итә, алғы һыҙыҡта була, Украина фронтында һуғыша, һуңынан, окружениеға эләгеп, пленға төшә. Атайым нисек итеп, украинкаларҙың был минең ирем, тип плендағыларҙы ҡотҡарырға тырышҡандарын һөйләй ине, «ире» булғас, һалдатты плендан азат итәләр, әммә ул артабан фашистарҙың ҡолона әйләнә. Атайымды ла бер ҡатын шулай ҡотҡарырға тырышҡан, тик, атайым риза булмаған, пленныйҙар менән артабан киткән. Күп тә үтмәй уларҙы ҡот осҡос Дахау концлагерына килтерәләр. Ул бында һуғыштың аҙағынаса була. Дахау тотҡондарын 1945 йылда Америка һалдаттары азат итә.\nАмерикандар атайымды Америкаға китергә өгөтләһә, немецтар Германияла ҡалырға тәҡдим итә, илегеҙгә ҡайтып та эт көнөндә йәшәйәсәкһегеҙ, пленға төшөүегеҙҙе кисерә алмаясаҡтар, һеҙгә һатлыҡ йәндәр, тип ҡараясаҡтар, тиҙәр. Атайым был юлы ла бер ниндәй өгөткә бирелмәгән, совет һалдаттары артабан уларҙы Донбасҡа, совет лагерына этап менән илтә . Унда пленныйҙар ҡул менән күмер сығара. Дахау лагеры менән сағыштырғанда Донбасс шахтаһында йәшәп, күмер сығарыу тотҡондарға ожмах кеүек тойолған. Сөнки уларҙы ашатҡандар, йәшәү ҙә бер ни ҡәҙәр түҙерлек булған.\n1946 йылда атайым, күрешергә генә тип, өйөнә ҡайтарыла, ғаиләһен алып, Донбасҡа кире килергә тигән ҡәтғи шарт менән ебәрелә ул. Миңә ул саҡта 4 йәш була. Атайымдың ҡайтыуын хәтерләйем: яҙ ине, йылғалар ташҡан, бөтә ерҙә һыу, атайым тау юл менән ҡайтты. Апайҙарымдың тауға йүгергәнен, үҙемдең эскәмйәлә ҡымшана ла алмай ултырғанымды хәтерләйем. Ҡапҡа асылып китте, атайым мине күтәреп алып өйгә инде. Барлыҡ ауылдаштар йыйылып китте. Әсәйем йүгереп йөрөп ҡоймаҡ бешерҙе, йөҙө айҙай балҡый… Үл саҡта әсәйемә 38, атайыма — 40 йәш кенә булған. Атайымдың алдына ултырып, мин уны ҡабаланып ҡосаҡламағанмын, ә ашыҡмай ғына күҙ – йөҙөнә, кейеменә ҡарап, һаҡал – мыйығын, йөҙөн тикшергәнмен, шунда нишләп барыһы ла мине — иң бәләкәсте түгел, ә атайҙы килеп ҡосаҡлай, тип үпкәләп йөрөгәнмен.Атайым беҙгә бүләктәр килтерҙе, мин уның шахтер калуштарын хәтерләйем, аҙаҡ беҙ « шахтер ҡатаһы» менән бик шәп итеп тауҙан шыуа инек, башҡалар иҫтәре китеп ҡарап тора ине.\nАтайымдың отпускыһы бөткәс, колхоз етәкселәре бер тауыштан, беҙ Донбасс менән һөйләшербеҙ, һин бында кәрәкһең, тип, уны алып ҡалалар. Әммә тиҙҙән, ҡаланан, нишләп ваҡытында урыныңа барып етмәнең, тигән ҡәтғи һорау менән уның артынан хәрби милиция килә. Атайым «колхоз…» тип ауыҙын ғына аса… уны шул көндө үк ҡулға алалар. Күп тә үтмәй арестанттарҙы этап менән беҙҙең ауыл аша Бәләбәйгә оҙаталар. Араларында атайым да бар ине. Арестанттар араһында ҡатын- ҡыҙҙар бигерәк күп ине, сөнки ҡатын – ҡыҙ – әсә, ире өсөн дә яуап бирә, балаларын да ашата, ғөмүмән, һуғыштан һуң ирҙәр ҙә ҡалмай бит.\nЭтап беҙҙең ауылда туҡтай, әсәйем ризыҡ әҙерләй, тик милиция атайыма туған өйөнә кереп ашап сығырға ла рөхсәт бирмәй. Барыһын да Бәләбәй төрмәһенә оҙаталар. Әсәйем атайымдың төрмәнән сығарылыуын хәстәрләп бик күп йөрөй, кемдеңдер кәңәше менән кемгә ҡаҙ, кемгә бал, күстәнәс күтәреп бара. Шулай итеп, күпмелер ваҡыттан һуң атайымды төрмәнән сығаралар. Мин ошо мәл ысын мәғәнәһендә бәхет кисерҙем..\nАтайым колхозда ла, магазинда ла эшләне, тик тиҙҙән эштән сығарҙылар, әлеге лә баяғы пленда булыуы сәбәпле. Йылдар бик ауыр ине, бер аҙҙан минең һеңлем, унан 1952 йылда бәләкәй ҡустыбыҙ тыуҙы.\nАтайым яу юлдары хаҡында бик һөйләмәне, ул вафат булғас ҡына әсәйемдән атайымдың Дахауҙа бер нисә тапҡыр үлемдән ҡалғанын белдек. Күрше -тирә ауылдарҙағы немкалар йыуынты һыу түккән кеше булып, лагерҙы уратҡан тимер сыбыҡҡа яҡын килеп, пленныйҙарға икмәк ырғытып киткәндәр. Һаҡсылар күрмәгәндә генә пленныйҙар алған уларҙы. Бер мәл, атайымдың ҡул һуҙғанын күреп, һаҡсы уға овчарка һөсләтә. Эт, ажғырып сабып килеп, атайымдың иңбашына ике аяғын һалғас, улар бер-береһенең күҙҙәренә ҡарап тора һәм эт, ҡапыл көйҙөргөс эҫе тынын атайымдың йөҙөнә бөркә лә, хужаһына кире югерә. Атайым ошо хәлде ғүмере буйына онота алманы.\nИкенсе осраҡ. Бер саҡ пленныйҙарҙы ишек алдына сығаралар, унда йәшел үлән, ҡояш.. Тотҡондар ошо үләнгә ҡапланалар, ә кем ашай, эсенән сыҙай алмай, йән бирә. Дуҫы тотоп ҡала уны был аҙымдан.\nТағы бер осраҡ. Бер мәл магазинға аҙыҡ- түлек ташып йөрөгәндә урындағы немецтар һөжүм итеп, продукттарын урлай, муйынына элмәк һала. Халыҡ ҡына ҡотҡарып ҡала уны.\nАтайым ауылда фронттан иң һуңғы булып ҡайтты, 1946 йылдан һуң бер кемде лә башҡа көтмәнеләр… Ул 82 йәштә донъя ҡуйҙы. Һуңғы көндәрендә Дахау лагерында хоҙайҙан үҙен һәм башҡаларҙы тере ҡалдырыуын ялбарып, ғаиләһен ҡайтып күреүен, үҙ илендә йәшәп үлеүен һорап, ярлыҡауын үтенгән иң ауыр мәлдәрен хәтерләр булды…\nКәбиров Мөнир Кәбир улы\nМинең олатайым революцияға ҡәҙәр 1912 йылдың 5 июлендә Дыуан районының Мәрйәмғол ауылында тыуған. Һуғышҡа саҡлы комбайнда эшләгән. Һуғыш башланғас, уны фронтҡа ебәрмәй, бронь менән алып ҡалалар, сөнки һуғышҡа киткән ирҙәр урынында эшләү өсөн ҡатын-ҡыҙҙарҙы механизатор һөнәренә уҡытырға тәжрибәле кеше кәрәк була. Олатайым шул эште башҡара ла.\nҺуғышҡа 1943 йылда алына. Беренсе Украина фронтында һуғыша. Ике тапҡыр ҡаты яраланып госпиталдә дауалана. Бөйөк Еңеүҙе ул Прагала ҡаршылай.\nҺуғыштан 1945 йылдың декабрендә сержант званиеһында демобилизациялана. Олатайым фронттан әйләнеп ҡайтҡас та комбайнда эшләүен дауам итә. 8 бала тәрбиәләп үҫтерә, улар араһында, фамилияһын дауам итеүсе — минең атайым да бар.\nОлатайым алдынғы ҡарашлы, инанған, намыҫлы коммунист ине. Ил алдындағы изге бурысын намыҫлы үтәгән айбруйлы яугир тыныс тормошта ла ғүмерен тик изге хеҙмәттә уҙғарҙы. Лайыҡлы йәшәне.\nЮнысов Аҙнағол Миңлеғол улы хаҡында\nтеатрҙың музыка бүлеге мөдире,\nБашҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре\nӘсәйем яғынан олатайым А.М.Юнысов 1912 йылда Әлшәй районы Һарыш ауылында тауған. Ул ике һуғышта ҡатнаша. 1939 йылда аҡ финдәргә ҡаршы яуҙа яраланып ҡайта. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас өс бер туғаны- Муллағол, Байрамғол һәм Миңлебулат фронтҡа алына. Көҙгә саҡлы, хәрби хеҙмәткә яраҡлы тип табылған ауылдаш ир-егеттәр һуғышҡа алынып бөтә, тик олатайыма ғына ни сәбәптәндер повестка килмәй. «Әллә фин һуғышынан яраланып ҡайтҡанға мине саҡырырға ашыҡмайҙар?»,- тип уйлай егет. Баҡһаң, ул, һуғыштан ҡайтҡас, хәрби учетҡа торорға кәрәклекте уйлап та бирмәгән. Шулай, көтә торғас уның түҙемлеге бөтә һәм үҙе теләп фронтҡа ебәреүҙәрен һорап военкоматҡа бара.\nИнде тәжрибәле, яу юлын үткән йәш һалдатты Алкино ҡасабаһына хәрби әҙерлек үтергә ебәрәләр. Һуғышҡа ул 1942 йылдың башында алына. Украина фронтында пулеметсы, связной була. Киевты азат итеүҙә ҡатнаша. Аҙнағол олатайым башҡа фронтовиктар кеүек һуғыш тураһында һөйләргә яратманы, хатта һуғыш тураһында кино ла ҡараманы. Һораһаң, ҡыҫҡа ғына итеп яуап бирә ине. Ҡайһы ваҡыт ауылда, ветерандар осрашып, яу юлдары, ҡот осҡос юғалтыуҙар хаҡында иҫләп-иҫләп алалар ине. Олатайым бигерәк тә ауылдашы Тимерғәле бабай менән дуҫ булды. Уларҙың бар туғандары ла нисек итеп ике һалдаттың фронтта көтмәгәндә осрашыу ваҡиғаһын белә ине.. Ә хәл былайыраҡ булған. Кинола һуғыш кадрҙарын күҙ алдына килтерәһегеҙме: тирә — яҡта төтөн, ут — ғәрәсәт, миналар шартлай, пулеметтар ут яуҙыра… Тап шуға оҡшаш яу яланы, иңбашына пуля тейеп ҡанһырап ауған олатайыма командир ҡысҡыра: рядовой Юнысов, һин үҙең генә ошо килеш санчасткә бырап етә алаһыңмы, ул ошо күпер артында? Ҡанға батҡан Аҙнағол Юнысов күпер яғына йүгерә. Ә уның аша пополнение килә. Яралы һалдат «Башҡортостандан берәйһе бармы »,- тип ҡысҡыра. Эй, бахыр, контузия алған, хәлһеҙ һалдат, был минутта һине кем ишетһен?.. Үлемесле алыщ бит тирә- яҡта… Шул саҡ, ни мөғжизә, күмәк һалдаттар араһынан бәләкәй генә кәүҙәле берәү сығып, снаряд тауышын баҫырға тырышып йән көсөнә ҡысҡыра: «Мин Башҡортостандан!»\nАҙнағол олатайым шаҡ ҡата. Ул бер ниндәй ҙә яуап өмөт итмәй, Һәм… бына уның алдына ауылдашы Тимерғәле Вәлиәхмәтов килеп баҫа! Тимерғәле тупраҡ менән ҡан уҡмашҡан йөҙөнән олатайымды саҡ таный. Яралы һалдат ауылдашын илай- илай ҡосаҡлап ала. Һәм улар, кемебеҙ тере ҡайта, ошо күрешеү хаҡында яҡындарына мотлаҡ һөйләргә вәғәҙә бирешә. Һәм, тағы « Алға!» тигән һөрән, һалдаттар йәнә ут эсенә ынтыла. Бер секунд һуңлаһалар ҙа аймылыш булырҙар ине ике ауылдаш. Бына бит яҙмыш.\nОлатайым һигеҙ тапҡыр етди яралана. 1944 йылдың аҙағында миҙалдар тағып фронттан әйләнеп ҡайта, әммә хәлһеҙ һәм ауырыу килеш. Ҡайтыуына 2 бәләкәй улы һәм атаһы, ауырып, донъя ҡуйған була. Өс бер туған ҡустыһының икеһе һуғыштан әйләнеп ҡайтмай.\nОлатайым бик егәрле, эшсән кеше булды: колхозда эшләне, мал ҡараны. Төҙөлөштә лә тир түкте, баҫыу ҡараны. Һуғыштан һуң тыуған ете балаһын өләсәйем Хөмәйрә Сафый ҡыҙы менән лайыҡлы кешеләр итеп тәрбиәләне. Дүрт улы армияла хеҙмәт итеп ҡайтты, 17 ейән-ейәнсәрҙәре үҫте, бүлә- бүләсәрҙәре лә бар.\nМусин Әсфән Хәлил улы хаҡында\nтеатр ветераны, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре\nАтайым Күгәрсен районының (ул ваҡытта Ырымбур губернаһы) Ялсы ауылында 1916 йылдың 6 апрелендә крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Мәктәптән һуң Мораҡ рабфагында уҡый, әммә тамамлай алмай. Һуғышҡа саҡлы Совет армияһында (Әрмән Республикаһында) хеҙмәт итә. Ошо ваҡыт һуғыш башлана һәм атайым армиянан туп- тура фронтҡа китә. Һуғыштың тәүге көндәренән алып Бөйөк Еңеүгә саҡлы алғы һыҙыҡта була. Гвардия сержанты, НКВД ғәскәрҙәрендә һуғыша, Берлинғаса барып етә. Бик күп хәрби наградалары : «Берлинды алған өсөн» ( 1945 йылдың 13 октябре), «Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» ( 1507.46) миҙалдары, «Ҡыҙыл йондоҙ» ордены ( был орден уны, һуғыш тамамланып, атайым демобилизацияланып, инде колхозда эшләп йөрөгәнендә 1947 йылдың 15 майында килеп таба) һәм юбилей миҙалдары бар.\nАтайым менән әсәйем һуғыштан һуң өйләнешә. 1947 йылда мин тыуғанмын. Минән һуң тағы 7 бала донъяға килгән. Мин иҫ белгәнемдән алып шул хәтерҙә: әсәйем менән атайым һәр ваҡыт эштә булдылар. Мин уларҙың саҡ ҡына ла ял итеп, йә ҡул ҡаушырып ултырғанын иҫләмәйем. Ҙур ғаиләне туйындырыу, ас- яланғас итмәй үҫтереү өсөн атайым тракторҙа ла, бригадир булып та эшләне, малын да ҡараны. Йорт күтәреп, балаларын тәрбиәләп кеше иттеләр. Беҙ ғаиләлә бик бәхетле үҫтек, әллә ни сикләүҙәр ҙә күрмәнек.\nӘсәйем дә колхозда эшләне. Ул замандарҙа техника юҡ, барыһы ла ҡул көсө менән атҡарыла. Әсәйем Аслаева (Мусина) Хәҙисә Мөхәммәт ҡыҙы 1921 йылдың 21 декабрендә крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 13 йәштә ағаһы, өс ҡустыһы менән етем ҡала. Улар үҙҙәре генә донъя көтә, хужалыҡты алап бара. Әсәйем бәләкәй ҡустыларын да ҡарай. Шулай, яйлап, эшләп,бирешмәй ғүмер итә улар. Һуғыш башланғас әсәйемдең ағаһы ла, өс ҡустыһы ла фронтҡа китә һәм береһе лә яу яланынан кире әйләнеп ҡайтмай.\nТылдағыларға ла еңел булмаған бит. Күпте кисергән әсәйемә әле 93 йәш. Ул гәзит – журналдар уҡып, бөтә яңылыҡтарҙы белеп ултыра, кеҫә телефонынан шылтыратып хәлебеҙҙе һорашып тора. (Замана ҡарсығы ул!) Күргән ауырлыҡтары өсөн, әйтерһең, тормош уға әлеге көндәрендә бәхетле йәшәргә насип иткән. Күмертау ҡалаһында бәләкәй һеңлемдә (Резида Әсфән ҡыҙы) йәшәй. Ҡараулы, тәрбиәле. Һеңлем менән кейәүемә рәхмәт бының өсөн. Һау булһын, тағы ла йәшәһен әле әсәйебеҙ!\nАтайым йәшләй донъя ҡуйҙы. Ниндәй Зәһәр Һуғыш юлын үтеп тә имен ҡайтҡан фронтовик, аппендицитына белер-белмәҫ хирургтың эшләгән операцияһынан үкенесле рәүештә, 55 йәшендә генә вафат булды. Атайым тормош матурлығын күреп тә , ветеран льготаларынан да файҙаланып өлгөрә алманы… Шулай ҙа әсәйем менән бик бәхетле булды. Атайым үлгәндә мин генә кейәүҙә инем. Әсәйем барыһын да аяҡҡа баҫтырҙы. Әле беҙ бишәү ҡалдыҡ. Барыһы ла иҫән -һау булһын! Һуғыш ҡына булмаһын!\nВәлитов Суфиян Ғирфан улы хаҡында\nБашҡортостандың һәм Рәсәйҙең халыҡ артисы,\nСалауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты\nМинең атайым 1914 йылда ( айы, көнө билдәһеҙ) Ырымбур губернаһына ҡараған Һаҫыҡкул ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Революциянан һуң территориаль бүленештәр ярайһы үҙгәрештәр кисергәс, атайымдың тыуған ауылы бөгөн — Рәсәй, Башҡортостан, Күгәрсен районы Сәпәш ауылы.\nҺуғышҡа саҡлы атайым Армияла хеҙмәт итә, Йомағужа (Күгәрсен) районы Вәлит ауылында йәшәй, колхозда бригадир булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышына 1941 йылдың июлендә алына. Генерал Шайморатов командалыҡ иткән Башҡорт кавалерия дивизияһына эләгә. Дошман тылына бер рейд ваҡытында ҡаты яралана. Шаһиттар әйтеүенсә, ул 1943 йылда ауыр яраларынан һәләк була.\nӘсәйем Вәлитова Ғилмиә Муса ҡыҙы 1919 йылғы, ошо уҡ райондың Нарбут ауылында тыуған. Ире (минең атайым) вафат булғас, тыуған ауылы Нарбутҡа кире ҡайта һәм беҙ әсәйем яғынан өләсәйем йортонда бергә йәшәй башланыҡ. Өләсәйемдең исеме Хупъямал. Әсәйем колхозда эшләне: ат ҡараны, урман ҡырҡты ( ҡыш көндәре урман ҡырҡырға Бөрйәнгә лә ебәрәләр ине), мал ҡараны, ҡыҫҡаһы, ниндәй генә эштә эшләмәне. Аслыҡ та күрҙек. Өләсәйем үҙенең бөтмөрлөгө арҡаһында ғына мине асҡа үлтермәй алып ҡалды. Олатайым да бар ине, Нарбутов Рәхмәтулла. Ул әсәйемдең бер туған ағаһы. Мин уны бик хәтерләмәйем. Ул 1939 йылда фин һуғышында, Халхин-голда япондар менән һуғышта ҡатнашҡан. Һуғышҡа тиклем юл төҙөлөшө буйынса инженер булып эшләгән, техник яҡтан бик ғилемле кеше була. Гвардия лейтенанты званиеһында 1942 йылда батырҙарса һәләк була.\nДинмөхәмәтов Зәйнулла Зөлҡәрнәй улы хаҡында\nОлатайым Зәйнулла Динмөхәмәтов 1911 йылда Учалы районы Сәфәр ауылында тыуған. 1920-21 йылғы ҡоролоҡҡа һәм аслыҡҡа ҡәҙәр өс кешенән торған ғаилә, башҡалар кеүек үк ғәҙәти ауыл тормошо менән көн итә. Шул ауыр йылдарҙа, аслыҡтан ҡасып, ата-әсәһе менән туғыҙ йәшлек Зәйнулла Силәбе өлкәһенең Златоуст ҡалаһына китә. Күп йылдар үткәс кенә ғаилә кире тыуған еренә әйләнеп ҡайта. Ҡайтҡас, Зәйнулла, ул ваҡытта районда әллә күпме булған алтын приискыларының береһендә эш башлай. Фин һуғышында ҡатнаша, унан ҡайтып тағы алтын табыуҙа көс түгә. Бөйөк Ватан Һуғышының иң тәүге көдәрендә үк фронтҡа алына. 1941 йылдың 25 июнендә биш йөк машинаһына тейәлеп, унан поезға ултырып, фронтҡа китә райондаштар. Олатайым һуғышта лейтенант дәрәжәһенә барып етә. Взвод командиры була. Ниндәй фронттарҙа хеҙмәт иткәне миңә билдәһеҙ. Ата- әсәйем ҡайһы бер мәғлүмәттәрҙе белә ине. Олатайым хаҡында тик йылы хәтирәләр генә булды иҫтәрендә. Беҙ Еңеү яҙын яҡынайтҡан ҡәҙерле кешебеҙ — олатайым менән сикһеҙ ғорурланабыҙ, уның хаҡындағы иҫтәлектр беҙҙең йөрәктәрҙә мәңгелек.\nСөләймәнов Хәсән Ҡаһарман улы хаҡында\nкадрҙар бүлеге белгесе:\nБөйөк Еңеүгә 70 йыл. Тыныс тормошта йәшәйбеҙ. Шулай ҙа, әле бында, әле тегендә хәрби бәрелештәр тынмай. Әммә Тарихтағы иң ҡурҡыныс ҡанҡойоштарҙың береһе Бөйөк Ватан һуғышы. Ошо һуғышта ҡатнашыусыларҙың береһе — минең олатайым Хәсән Сөләймәнов. Ул 1920 йылда Дәүләкән районының Хөсәйен ауылындда хәлле генә ғаиләлә тыуған. Илдә коллективизация башланғас, уның атаһын, кулак тип табып, мөлкәтен тартып алалар, ә үҙен Кемерово өлкәһенә оҙаталар. Әсәһе был хәлдән һуң, берҙән- бер улының киләсәген ҡурсалап, Узбәкстанға туғандарына ебәрә. 1939 йылда олатайым шул ерҙән Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. Һуғыш башланғас, тәүге көндәрҙән үк фронтҡа оҙатыла. 1944 йылға саҡлы алғы һыҙыҡта була. Бер мәл Украина ерендә барған алыштарҙың береһендә уларҙың патрондары бөтә. Командир олатайымды һәм тағы бер яугирҙы боеприпастар алырға ебәрә. Ҡараһалар, яндарында ғына итек эҙҙәре, тимәк, эргәлә немецтар! Фашистар ут аса, иптәше һәләк була. Ә олатайым хәрби заданиеһын үтәп, патрондарҙы штабҡа алып килә. Унан ул госпиталдә ята, 1944 йылда сержант званиеһында демобилизациялана.\nҺуғыштан ҡайтҡас, Дәүләкәндә тракторсылар курсын тамамлай, колхоз рәисе булып эшләй, өйләнә, алты бала тәрбиәләп үҫтерә. Әммә һуғыш яраларынан арына алмай 1962 йылда донъя ҡуя. Өлкән балаһына 17 йәш, кесеһенә 2 йәш тә булмай ҡала. Олатайым үлгәс, өләсәйем, балаларын алып тыуған ауылына ҡайтып китә.Ошолай күсенеп йөрөгәндә олатайымдың барлыҡ наградалары һәм документтары юғала. Әле беҙ уларҙы эҙләп табыу менән шөғөлләнәбеҙ. Олатайымдың бөтә балалары ла тормошта үҙ урынын тапҡан. Өләсәйем уларҙы лайыҡлы кешеләр итеп тәрбиәләгән.\nҒаззали Ғимаҙетдин улы Үтәшев хаҡында\nРәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты\nАтайым, Ғаззали Ғимаҙетдин улы Үтәшев 1909 йылдың 10 февралендә Хәйбулла районы Кәрим ауылында өсөнсө бала булып донъяға килә.Туғыҙ йәше тулғанда ата- әсәһе ,бәләкәй генә биш баланы йәтим итеп , тәүлек арауығында бер — бер артлы донъя ҡуя.( Олатайым шул төбәктең старостаһы була)\nҮҫмер сағында уҡ тәжрибәле көрәшселәр бәйгеләрендә ҡатнашып ,атайым,бер ваҡытта ла алдынғылыҡты бирмәй.Ҡарттар : » Был баланы бағырға кәрәк!» — тип уға иғтибар бүлә башлайҙар. Ғаззали батырҙың даны Хәйбулла, Йылайыр ,Баймаҡ яҡтарына,Ырымбур тарафтарына тарала.16 йәшлек сағында бер ҙур йыйында көрәшеп ,майҙанға сыҡҡас бер- бер артлы 15 көрәшсене еңә.Майҙанға йыйылған халыҡ : » Был ниндәй ғәйрәтле бала?!»- тип хайран ҡалғас ,туғандары күҙ теймәһен тип , йәш көрәшсене кейеҙгә төрөп ,» халыҡ күҙенән» йәшереп һалып ҡуя.\n1930 йылда атайым Аҡъярҙан Ҡоҙабаева Миңлебикә исемле ҡатынға өйләнә,ҡыҙы тыуа.Ләкин һуғыш ваҡытында ҡатыны ауырып үлеп ҡала.1932 йылдан 1935 йылға тиклем армияла ( кавалерияла) хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас , 1941 йылдың 24 июнендә һуғышҡа китә. Һуғышта бер нисә тапҡыр яралана , контузия ала, госпиталдә ята. Һауыҡҡас тағы ла фронҡа китә.1946 йылдың яҙында түшен тултырып миҙал тағып , ул тыуған яғына ҡайта.\nҺуғыштан һуң Ғаззали батырҙың иңенә ауылды аяҡҡа баҫтырыу эше төшә: оҙаҡ йылдар бригадир булып эшләй.Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштереү эшен һөҙөмтәле атҡарып сығарған бригадирҙың хөрмәтенә ауылдаштары уның исеме менән яңы һөрөлгән сиҙәм ерҙе атай , ул ерҙәрҙе бөгөн дә » Ғаззали ере» тип йөрөтәләр.\nАтайым һуғышта кисергән ауырлыҡтарҙы, ниндәй михнәттәр аша үткәнлеген бик һөйләп барманы. Һабантуйҙа көрәшеп ҡабырғаһын һындырып, ( больничный алыу тураһында уйлау ҙа юҡ!) мал көткәндә атта һыбай йөрөй алмағас , 10 йәшлек малайҙы — мине үҙе менән иптәшкә өсәр көнгә йәйләүгә алып китер булды. Таңғы сәғәт дүрттә үк , таң һарыһынан һарыҡтар, ятағынан тороп һыулауға ынтыла, унан ҡояш байый башлағас ҡына туйынып кире ҡайтып ята. Мин һыбай , ә атайым йәйәү тегеләрҙән тотам да ҡалмай мал көтәбеҙ. Атайым менән бына шулай өс тәүлек буйына икәүҙән икәү генәбеҙ. Ваҡыт үткәрер өсөн генә булһа ла нимәлер хаҡында һөйләшергә кәрәк бит. Бына шулай мал көткән ваҡытта , ул миңә һуғыштағы бер нисә ваҡиға хаҡында бәйән итте:\n— Атлы дивизия ҡамауҙан сыға…Тирә яҡта мәхшәр…Төркөм- төркөм булып алға ынтылып сабабыҙ. Минең менгән атымдың алғы аяғына мина ярсығы тейеп яраланды .Ҡан урғылып аға һәм атым ныҡ аҡһай башланы…Былай оҙаҡ сабып бара алмаҫты аңлап , нимә эшләргә икән тип уйлайым. Ҡараһам, эргәмдән бер эйәрле ат саба, ә өҫтөндә хужаһы юҡ.Мин сабып барған ыңғайы эйәр өҫтөнә аяҡ үрә тороп баҫтым да теге аттың өҫтөнә һикерҙем!!! Ҡамауҙан сыҡтыҡ …Аҙаҡ шул асыҡлынды — ҡотҡарыусым … фашистарҙың ҡараулы, көр , йылғыр аты булып сыҡты .Эйәр ҡашына сумка тағылған , ә уның эсендә мөһим документтар…Уларҙы штабҡа тапшырым. Сумка эсенән үҙемә тип портмоне алып ҡалдым.Ул әле беҙҙең өйҙәге һандыҡ эседә ята ,һин уны күргәнем бар, улым.Башҡаса мин фронттан бер нимәлә алып ҡайтманым.Юҡһа бит төрлө хәлдәр була ине…Ҡайһы берәүҙәр үлеп ятҡан дошмандың ҡул сәғәттәрен ,ваҡ- төйәк әйберҙәрен, сылбырлы кеҫә сәғәттәрен һалдырып алырҙар ине.Мин һуғыштан ни өсөн иҫән — һау ҡайта алдым?Хәйер әллә нисә тапҡыр үлем менән күҙгә — күҙ осрашһам да..?Сөнки мин бер ваҡытта ла фашист мәйетенең әйберенә теймәнем,ҡағылманым.Ә ҡомһоҙланып ике ҡулына ла әллә нисәшәр сәғәт таҡҡан беҙҙең һалдаттар киләһе атакала уҡ һәләк булалар ине…Сөнки мәйетте талау,уның әйберенә ороноу ярамаған эш… Ә теге портмоне бит миңә тере ат менән бергә ,трофей булып төштө…\n… Бер тапҡыр беҙҙе разведкаға ебәрҙеләр.Биш һалдат һәм командир…Ләкин беҙ заданиены үтәй алманыҡ ,засадаға эләктек ,атыш башланды.Командир һәм ике һалдат үлде,ә ҡалған өсәүебеҙ еңелсә яраланһаҡ та саҡ эҙәрлекләүҙәрән ҡотолоп үҙ дивизиябыҙға әйләнеп ҡайта алдыҡ.Ләкин иң ҡурҡынысы алда булған икән…Баҡһаң разведкаға барған алты һалдаттың өсәүһе — башҡорт,ә өсәүһе — рус милләтенән булған…Һәм засадала һәләк булған өс һалдат та …. урыҫ булып сыҡты! НКВД хеҙмәткәрҙәре беҙҙе ғәйепләп һорау ала башланы: йәнәһе ,беҙ ,өс башҡорт , дошман тылына разведкаға барыуҙан ҡурҡып ,үҙ- ара һүҙ беркетеп ,өс урыҫты үлтергәнбеҙ ҙә кире частҡа ҡайтып хәҙер бушты һөйләп торабыҙ.Беҙҙең дөрөҫтө һөйләүебеҙгә, ,дәлилдәребеҙгә бер кем ышанманы.Беҙҙе,»һатлыҡ йәндәрҙе » атырға тигән ҡарар сығарҙылар… Өсәүебеҙҙе лә атырға тип стена буйына сығарып баҫтырып ҡуйҙылар,приказды бойомға ашырыу өсөн ҡаршыбыҙға һалдаттар теҙелде…Хөкөм ҡарарын строй алдында ҡысҡырып уҡып сыҡтылар…Стройҙа торған кемдер: «Стойте, не стреляйте!» — ти.Башты ҡалҡытып ҡараһам.. алыҫта, урман эсенән бер кеше сығып килә.Башта ул бер нөктә кеүек кенә күренде,ниңәлер бик әкрен атлап килә..Бер аҙҙан ул беҙгә яҡыная төштө.Бәй ! Был бит беҙҙең менән разведкаға барған һалдаттарҙың береһе!Тере!!! Командирҙар уға ҡаршы югерҙе.Хәлдең нисек булыуын теге яралы һалдат нисек булды — шулай һөйләп биреп ,беҙҙең һөйләгәндәр менән тап килгәс кенә беҙҙе атмай — ярлыҡанылар!Баҡһаң, ул ныҡ яраланған ,шулайҙа көс — хәл менән әйләнеп ҡайтҡан!Әгәр ул һалдат урмандан бер нисә минутҡа һуңлап сыҡҡан булһа …Ул сағында һин тыумаған булыр инең, улым…\nМин һуғыштан үҙемдең сослоғом,таһыллығым, ауыр мәлдә лә ғәҙел булырға тырышыуым арҡаһында иҫән ҡайта алдым…\nҒаззали батыр тәүге тапҡыр көрәш майҙанына 15 йәшендә сыҡһа ,ә һуңғы тапҡыр ул 62 йәшендә район һабантуйында көрәшеп , беренсе урынды яулай.Атайым 1977 йылдың 5 апрелендә 67 йәшендә вафат булды.Ҡәбер ташында шундай юлдар яҙылған: » Көрәш майҙанында арҡам ер күрмәне…»Был бер ҙә арттырыу түгел , ә ысынбарлыҡ .Һуғыштан яраланып ҡайтһа ла ул бик ғәйрәтле ине.Хәлһеҙләнеп йығылған аттың бауыр аҫтына инеп, күтәреп торғоҙғанын,косилканы күтәреп ултыртҡанын,юлда батып ултырған машинаның аҫтына һайғау тығып , водителдең тәгәрмәс аҫтына таҡта түшәгәнсе күтәреп торғанын ауыл ҡалҡы әле лә иҫләй.\nАтайымды — көрәш батыры һәм һуғыш ветеранын,күптән инде гүр эйәһе булыуына ҡарамаҫтан яҡташтары онотмайҙар. 1992 йылдан алып ,Хәйбулла районы тәҡдиме менән ,Ғаззали батыр призына мәктәп балалары араһында район — ара, шулай уҡ ололар өсөн республика кимәлендә милли көрәш буйынса бәйге үткәрелә.Аҡъяр ауылының бер урамына : Ғаззали Үтәшев исеме бирелде.\nМиңнур олатай Салауатов — атайымдың балалыҡ дуҫы, шулай уҡ һуғыш ветераны,атайым менән йәш саҡтарында уҡ һүҙ ҡуйышҡандар: — » Әгәр иҫән- һау пенсия йәшенә етһәк ,алла бирһә,икәүләп йүгереп ярышырбыҙ» — тип.Әйткән һүҙ — атҡан уҡ!Бер көндө ике пенсионер ауыл халҡын ғәжәпкә ҡалдырып ,ялан аяҡ, ялан баш көйө,кемуҙарҙан ауыл урамын ике тапҡыр йүгереп урап үтә.Финишҡа ла улар ,ике фронтовик бергә килеп етә! Бына бит ул сәм тигәнең нимә эшләтә! Ә атайым бик тә сәмле кеше булды.


Материалы за Декабрь 2008 года » Страница 2 » Архив газеты "Йәшлек"\nБәләкәй һәм урта бизнес иркен тын ала Сәйәсәт, Иҡтисад\nРеспубликаның тулайым төбәк продуктына бәләкәй эшҡыуарлыҡ индергән өлөш 18 процентҡа яҡын тәшкил итә. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, хәҙерге ваҡытта республикала 115 меңдән ашыу бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекты, шул иҫәптән 24,6 меңдән ашыу бәләкәй предприятие (микропредприятиеларҙы ла иҫәпкә алып), 86,8 мең шәхси эшҡыуар, 4,4 мең крәҫтиән (фермер) хужалығы эшләй.\nХалҡым теле миңә – хаҡлыҡ теле, унан башҡа минең илем юҡ... Башҡортостан, Сәйәсәт\nБашҡортостандың да, Татарстандың да ныҡышмалы мөрәжәғәт итеүенә ҡарамаҫтан, РФ Мәғариф министрлығы һаман да төбәк компонентын ҡалдырыуға ҡәтғи ҡаршы. Эйе, РФ мәғариф министры Андрей Фурсенко ноябрҙә Ҡаҙанда үткән кәңәшмәлә: «Дәүләт мәғариф стандартына үҙгәртеүҙәр индереү тураһында ҡарар туған телдәрҙе уҡытыуға бәйле йүнәлештә хәлде ҡатмарлаштырырҙай ғәмәлдәр планлаштырмай. Яңы ҡануниәт сиктәрендә лә милли мәҙәниәтте, төбәк тарихын, туған телде өйрәнеү өсөн бөтә мөмкинлек тә бар», – тип белдергәйне. Әммә, ни генә тип йыуатһалар ҙа, киләһе йылдың 1 сентябренән элекке мәғариф стандарттарынан милли-төбәк һәм урындағы мәғариф учреждениеһы компоненттарын алып ташлау буйынса тәжрибәләр башлау рус булмаған милләттәргә үҙ тарихын, телен, мәҙәниәтен, әҙәбиәтен өйрәнеү өлкәһендә ҙур ҡыйынлыҡтар тыуҙыра.\nСтуденттарса Яңы йыл Башҡортостан, Мәғәриф\nДүшәмбелә баш ҡаланың «Юбилейный» мәҙәниәт һарайында республика вуздарында белем алыусы студенттарҙың үҙенсәлекле осрашыуы үтте. «Яңы йыл беҙҙеңсә» тип аталды ул. Унда Баймаҡ, Әбйәлил, Хәйбулла, Учалы, Ғафури, Йылайыр, Бөрйән райондарының студенттар берлеге ағзалары йыйылды. Тәбиғи, йәштәр йыйылған ерҙә йыр-моңһоҙ, уйын-көлкөһөҙ булмай. Шуның кеүек үк, бында һәр район студенттары үҙҙәренең Яңы йылға арналған сығышын әҙерләгәйне. Ә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты иһә иң әүҙем, иң һәләтле студент йәштәрҙе бүләкләне.\nИзраилдә Рәсәй кешеләре менән тулы автобустың фажиғәгә тарыуынан һуң бер аҙна ла үтмәне, Мысырҙа йәнә туристарҙы йөрөтөүсе автобус һәләкәткә осраны.\nМәғлүмәттәр буйынса, унда төрлө илдәрҙән барыһы 40 турист була. Илдең Синай ярымутрауының көньяғында, Дахаба ҡалаһынан 10 саҡрым алыҫлыҡта туристар Иерусалимдан Шарм әл-Шәйех ҡалаһынан экскурсиянан ҡайтып килгәндә автобус түңкәрелә. Фажиғәлә 17 кешенең һаулығына зыян килгән, алты Рәсәй һәм бер Украина гражданының ғүмере өҙөлгән. Ҡала дауаханаһынан фажиғәлә зыян күреүсе 12 кешенең өсәүһе сығарылған. Ҡалған туғыҙ кешенең дүртәүһенең хәле үтә лә ауыр, тип билдәләнгән. Күҙаллауҙар буйынса, һәләкәткә һауа торошоноң насар булыуы сәбәпсе. Әммә шулай уҡ водителдең тиҙлек режимын боҙоуы ла тикшерелә.\nЭшһеҙҙәргә кредит түләү кисектерелә Яңылыҡтар\nБыл хаҡта РФ Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путинға Рәсәй Һаҡлыҡ банкы идараһы рәйесе Герман Греф хәбәр итте.\nМәғлүмәт агентлыҡтары хәбәр итеүенсә, кисектереү бер йылға тиклем генә бирелә. Бында, Герман Грефтың әйтеүенсә, проценттар капиталлаштырыласаҡ, «йә булмаһа һәр тәғәйен кеше өсөн түләүҙе кисектереүҙең башҡа варианты тәҡдим ителәсәк». Бынан тыш, Һаҡлыҡ банкы Ипотека торлаҡ кредиты биреү буйынса агентлыҡ гарантияһы аҫтында ипотека кредиттарын түләүгә ошондай уҡ кисектереү тәҡдим итергә әҙер. Был мәсьәлә 2009 йылдың 1 ғинуарына тиклем көйләнергә тейеш. РФ Һаҡлыҡ банкыһының Башҡортостан бүлексәһенән хәбәр итеүҙәренсә, бындай мәсьәләләр, ысынлап та, кредит ойошмаһында тикшерелгән.\nБеҙҙекеләр – иң яҡшыһы! Яңылыҡтар\nӨфөлә Республика КВН-ы суперлигаһы үтте. Шаяндар һәм тапҡырҙар исеме өсөн БДАУ, ӨДАТУ, Стәрлетамаҡ һәм Нефтекама ҡалалары командалары көрәште.\nКомандалар дүрт номинация – «Визитка», «Разминка», «Биатлон», «Өйгә эш» буйынса көс һынашты. Компетентлы жюри йәштәрҙең сығышына ҡәтғи һәм ғәҙел баһа бирҙе.\nУйындар һөҙөмтәләре буйынса Нефтекама ҡалаһы командаһы гран-приға лайыҡ булды. Стәрлетамаҡ ҡалаһы командаһы – беренсе, Башҡорт дәүләт аграр университетыныҡы – икенсе, Өфө дәүләт авиация техник университеты командаһы өсөнсө урынды яуланы. «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» призы – Башҡорт дәүләт аграр университетынан Ирина Рублеваға, «Иң яҡшы ир-егет роле» призы Нефтекама ҡалаһынан Денис Ғәниевҡа бирелде.


Сәләмәтлек көндәлеге — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\nНиғәмәт ауылы биләмәһе халҡы Ишмөхәмәт ауыл биләмәһенән “Сәләмәтлек көндәлеге” эстафетаһын ҡабул итеп сәләмәтлеккә, сәләмәт йәшәү рәүешенә арналған кисә ойошторҙо. Сара Икенсе Этҡол ауылының яңыртылған мәҙәниәт йортонда үтте. Фойела биләмә ҡатын-ҡыҙҙары һөт ризыҡтары, талҡан, дарыу үләндәренән күргәҙмә тәҡдим итте. Сәхнәлә 2-се Этҡол ауылы ағинәйҙәре “Йәш баланы бағыу” йолаһын сәхнәләштерҙе. Яңы тыуған сабыйҙы күҙ тейеүҙән, башҡа зәхмәттәрҙән нисек һаҡларға була? Ағинәйҙәр аҡыллы, фәһемле кәңәштәре менән уртаҡлашты. Ниғәмәттән Әсмә Мырҙағәлина ҡот ҡойоу тәртибен күрһәтте. Борон-борондан әсәй-өләсәйҙәребеҙ ҡурҡҡан балаға, кешегә ҡот ҡойған, ҡот ҡайтарған. Уның шифаһы ҙур.\nБР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, оҙаҡ йылдар мәктәптә физкультура уҡытыусыһы булып эшләгән Кәримов Фәтхулла Зәйнетдин улы, биш балалы спортсы Яҡуповтар ғаиләһе тураһында презентация күрһәтелде. Фәтхулла Зәйнетдин улы бик күптәрҙе спортҡа ылыҡтырған педагог. Уның юлын дауам итеүсе уҡыусылары бихисап. Биләмәлә хоккей, көрәш, скандинавса йөрөү һ.б. спорт төрҙәре үҫешкән. Сәхнәлә мәктәп уҡыусылары физик күнегеүҙәр күрһәтте. Ниғәмәт ауылының “Һаҡмар” халыҡ театры Мәрйәм Бураҡаеваның “Ҡорама юрған” хикәйәһенән өҙөк сәхнәләштерҙе.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 13.12.2016\nБөгөн Рәсәй именлек советы даими ағзаларының сираттағы кәңәшмәһе үтте. Ултырыш Президент Владимир Путин рәйеслегендә барҙы. Фекер алышыуҙа Сүриәнең Алеппо һәм Пальмира ҡалаларындағы хәл тикшерелде тип билдәләне дәүләт башлығының матбуғат секретары Дмитрий Песков.\nКиевтағы рәсми дәүләт органдары һәм радикаль ойошмалар Ҡырымда террор ғәмәлдәре әҙерләй. Был турала бөгөн федераль именлек хеҙмәте етәксеһе Александр Бортников белдерҙе. Яңыраҡ ҡына тәртип һаҡлау органдары ярымутрауҙа диверсия акттары әҙерләүсе ике төркөмдө зарарһыҙландырҙы. 2017 йылда ла террор хәүефе һаҡланып ҡала тип билдәләне федераль именлек хеҙмәте етәксеһе.\nГермания канцлеры Ангела Меркель менән Франция Президенты Франсуа Олланд Рәсәйгә ҡаршы сакцияларҙың мөҙҙәтен оҙайтыуҙы хупланы. ТАСС агентлығы мәғлүмәтенән күренеүенсә, көнбайыш Европа илдәренең дәүләт башлыҡтары был ҡарарын Украиналағы хәлгә бәйләй һәм Минск килешеүҙәренең үтәлешенә ҡәнәғәтһеҙлек белдерә.\nҠушма Штаттарҙың яңы һайланған президенты Дональд Трамп илдең дәүләт секретары вазифаһына Эксин мобил нефть корпорацияһы етәксеһе Рекс Тиллерссон тәғәйенләне. Америкала ул Рәсәй менән хеҙмәттәшлек яҡлы эшҡыуар булараҡ танылған. Тиллерсондың шулай уҡ көнбайыштың санкцияларына ҡәтғи рәүештә ҡаршы булыуы билдәле.\nСүриәнең хөкүмәт ғәсҡәрҙәре Алеппоның 98 процентын террорсыларҙан азат итте. Был турала Рәсәй оборона министрлығының дошманлашҡан тарафтарҙы яраштырыу үҙәге хәбәр итә. Мәғлүмәттә билдәләнеүенсә, ҡаланы азат итеү операцияһы башланыу менән 110 мең кеше көнсығыш Алеппонан сығарылған.


Башҡортостан «Үҙәк» МТС-ы Ҡырымда\nОшо көндәрҙә Ҡырым Республикаһының Белогорск районында Башҡортостан «Үҙәк» МТС-ы бүлеге эш башланы. Башҡортостан вәкилдәре шефлыҡҡа алған райондың ауыл хужалығы техникаһы паркын 15 комбайн, өс «Камаз» һәм сервис агрегаты менән тулыландырҙы. Уҙған аҙнала Башҡортостандан барған Нью-Холланд комбайндары ураҡҡа төштө.\nӨс йыл дауам иткән ҡоролоҡтан һуң быйыл Белогорск районының ауыл эшсәндәрен шатландырып, шифалы ямғырҙар яуған. Баҫыуҙарҙың гектар ҡеүәте 30-35 центнерҙан да артып китә. Шуға күрә лә урындағы белгестәр Башҡортостандан ярҙам ваҡытлы килде, тип шатлана.\nВалерий Авдеев, крәҫтиән-фермер хужалығы етәксеһе: «Быйыл иген яҡшы үҫте. Ләкин Башҡортостандан ярҙам килмәһә, уңышты йыйып алыу ауырға төшөр ине. Беҙҙең техника паркы ныҡ иҫкергән». Оҙон һәм ҡатмарлы юл үтеүсе комбайндар менән бергә Ҡырым уңышын йыйырға Башҡортостандан иң яҡшы 15 механизатор ҙа килгән. Игенселәр ураҡ эштәрен бер ай эсендә тамамларға иҫәп тота. Ураҡ эштәрен башҡарыу менән бергә егеттәр урында йәшәүселәрҙән йәлеп ителгән ярҙамсыларҙы сит ил техникаһы менән таныштыра. Башҡортостан МТС-ы ярҙамында төбәктә 20-нән ашыу яңы эш урыны булдырылған. Күҙалланыуынса, киләһе йыл быйылғы ярҙамсылар руль артына үҙаллы ултырырға тейеш.\nНью-Холланд комбайндары шефлыҡҡа алынған районға йәй миҙгеленең тәүге көндәрендә барып етһә лә, урындағы бүлексәне асыу буйынса эшмәкәрлек май айында уҡ башланған. МТС етәкселеге элекке хәрби совхоз биләмәләрен сүп-сарҙан таҙартып уратып алған, ремонт эштәре башҡарған. Бынан тыш, комбайндар ҡуйыласаҡ бокстар ҙа ремонтланасаҡ. Ураҡтан һуң комбайндар урында ҡала. Техник талаптар буйынса, улар асыҡ һауала ҡышларға тейеш түгел.\nБелогорск районында ураҡ эштәре тамамланғас, Башҡортостан комбайндарын күрше райондарҙа ла көтәләр. Һуңынан инде игенселәр ҙур Ватаныбыҙҙың яңы төбәгенән Башҡортостанға әйләнеп ҡайтасаҡ. Ялан батырҙарын тыуған ерҙә лә ҡыҙыу ураҡ көтә.


Мәрхүмдең туғандары үтәргә тейеш бурыстар\nһәр ҡайһыбыҙ иҫендә тоторға тейеш:\nбеҙҙе бар итеүсе - Аллаһ.\nБеҙҙе төрлө ризыҡ менән туҡландырыусы - Аллаһ.\nВаҡыты еткәс (йәшәй торған көнөбөҙ бөткәс), йәнебеҙҙе алыусы- Аллаһ.\nАллаһтың бирмешенән яҡты донъяға килдек,\nАллаһтың ихтыяры менән Ахирәткә күсәбеҙ,\nАллаһтың хозурына ҡайтабыҙ.\nМәрхүмдең туғандары үтәргә тейеш бурыстарҮҙгәртергә\n1.Мәрхүмдең балалары, туғандары, яҡындары ошо хәлде (кешенең вафат булыуын) сабырлыҡ менән, ныҡлыҡ менән ҡабул итергә бурыслы. Сөнки сәбәләнеү, ҡойолоп төшөү, сараһыҙ итеп тойоу һис файҙа килтерә алмай, зыян ғына итә һәм хәлде ҡатмарлаштыра ғына. Иң беренсе нәүбәттә Аллаһты иҫкә алырға, уға һыйынырға, күңел менән ялбарып, Раббыбыҙҙан сабырлыҡ, хаҡлыҡ, түҙемлек биреүҙе һорарға тейеш улар.\n«Бер аҙ ҡурҡыу, аслыҡ менән, малдарығыҙҙы, йәндәрегеҙҙе һәм емештәрегеҙҙе бер аҙ кәметеп, һеҙгә имтихан һалабыҙ. Эй, Мөхәммәд, сабыр итеүселәргә һөйөнөс еткер: берәй ҡайғы килһә, Аллаһҡа һыйынып: «Беҙ Аллаһтың ҡоло. Аллаһ хозурына ҡайтасаҡбыҙ!» - тиер улар». «Әл-Бәкара», «һыйыр» сүрәһе, 155-се, 156-сы аяттар\n2.Мәрхүмдәрҙең яҡындарына матәм (траур) билгеһе итеп, ҡара кейем кейеү динебеҙ ҡанунына тап килмәй. Мәрхүмдең яҡындары, бәғзе төбәктә, өйөбөҙҙән мәйет сыҡты, тип ҡырҡ көн дауамында һис ҡайҙа: саҡырған ергә ҡунаҡҡа, мәжлестәргә, туйҙарға, йыйынға бармай. Был да дөрөҫ түгел, йәғни динебеҙ ҡанундарына, динебеҙ йолаларына тап килмәй. Ҡырҡ көн буйы һаҡал-мыйыҡты ҡырмай йөрөү ҙә дөрөҫ һаналмай.\n3.һәр кем донъяға Аллаһтың бирмешенән үҙенә тәғәйенләнгән яҙмыш, үҙенә тейешле ризыҡ менән, үҙенә тәғәйенләнгән көндә килә. Кемдең ҡасан донъяға килеүе, ҡасан яҡты донъянан китеүе - бөтәһе лә Аллаһтың ихтыярынан.\nШуға күрә лә берәй сабый донъяға килеү менән берәй кешенең вафат булыуы йәки берәүҙең вафаты аҙнаһында, айында йәки йылында берәй сабыйҙың донъяға килеүен, үҙ-ара бәйләнешле хәл тип ҡабул итергә ярамай. «Фәләңдең йәне фәләнгә күсте, фәләңдең вафаты фәләңдең донъяға килеүенә сәбәпсе булды», - тип фараз итеүҙән һаҡланырға тейешбеҙ.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Мәрхүмдең_туғандары_үтәргә_тейеш_бурыстар&oldid=22833»\nПоследний раз редактировалась 27 сентябрь 2020 в 23:00\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:00 27 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.


24 июля 2015 — 15:53\nБөгөн Киев дәүләт бурысының бер өлөшөн-120 миллион доллар түләргә тейеш. Кире осраҡта илде техник дефолт көтә, тип хәбәр итә мәғлүмәт агентлыҡтары. Әле украинаның дәүләт бурысы 70 миллиард долларҙан ашыу.\nСүриә менән Төркиә араһындағы мөнәсәбәттәр ҡатмарлаша. Бөгөн сик буйында төркиәнең полиция хеҙмәткәре үлтерелгән. 4 төрөк яраланған. Ошо сәбәпле Анкара көньяҡ-көнсығышҡа хәрби самолеттарын осорған.\nҒалимдар йыһанда ергә оҡшаш планета тапҡан. Уға Кеплер тигән исем бирелгән. Ерҙән ул 1 мең 400 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында урынлашҡан.\nФранцияла фермерҙар ҡаршылыҡ акцияһы үткәрә. Супермаркеттар, юлдар ябылған. Күрелгән зыян миллиондарса евро менән иҫәнләнә. Ил етәкселеге 600 миллион евролыҡ дәүләт субсидияһы һәм банктарҙан алынған кредиттарға гарантиялар бирергә вәғәҙә иткән. Фермерҙар шулай уҡ ер һалымынан азат ителәсәк. Килемгә һалым түләү ҙә кисектереп тороласаҡ.\nБөгөн Рәсәй халҡы Баренц диңгеҙендәге һәләкәт ҡорбандарын иҫкә ала\nТеүәл 15 йыл элек “Курск” атом һыу аҫты кәмәһе аварияһы һөҙөмтәһендә 118 хәрбиҙең ғүмере өҙөлдө. Фажиғә ҡорбандары араһында Башҡортостан диңгеҙселәре лә бар ине. Бөгөн Өфөлә ошо шартлауҙа һәләк булыусыларҙы иҫкә алалар.\nТөбәк ҡаҙнаһы Башнефть акцияларынан алынған килем иҫәбенә тулылана башланы\nБөгөн Өфөлә республика һәм муниципаль берәмектәрҙең килем мөмкинлектәрен киңәйтеү мәсьәләһе буйынса ведомство-ара комиссия ултырышы үтте. Унда 2015-се йылдың тәүге яртыһында Республиканың тупланма бюджеты ыңғай күрһәткестәр менән үтәлгән, тип билдәләнде. Ҡаҙна килемдәре 13 процентҡа артҡан. Бюджет...\nБашҡортостанға Венгрия археологтарының фәнни экспедицияһы килде\nУлар Өфө-2 ҡаласығында табылған артефакттар, эҙләнеүҙәр алып барылған ҡатламдар менән ҡыҙыҡһынды. Тарихи мәғлүмәттәр буйынса борон беҙҙең республика биләмәләрендә венгрҙарҙың ата-бабалары йәшәгән. Сит ил тикшеренеүселәре ошо мәғлүмәттәргә лә дәлилдәр эҙләне. Боронғо Өфө -2 ҡаласығы ғилми...\nӨфө Луганск ҡунаҡтарын ҡаршылай\nЙәйҙең һуңғы айында 34 баланан торған төркөм ,,Черемушки,, һауыҡтырыу лагерында ял итәсәк. Оҙатыусылар фекеренсә, балалар Башҡортостанға ҙур теләк менән килгән. Балалар менән бергә Өфөгә дүрт төркөм етәксеһе лә килгән. Уларҙы тәү сиратта һауа торошо борсоған. Һөйөнөскә ҡаршы, көндәр ял өсөн ҡулай,...\nСтәрлетамаҡтың күп профилле колледжында смарт-белем биреү индерәләр\nУҡыу йортонда 26 интерактив класс эшләй, улар иһә иҡтисадта кәрәкле бар төр белгестәрҙе әҙерләргә ярҙам итә. Колледждың матди базаһына хатта юғары уҡыу йорттары көнләшә ала. Был бүлмә тәү ҡарашҡа ғына ябай. Ысынында, ул колледж нигеҙендә эшләп килгән билдәле Сиско компанияһының академияһы. Ундайҙар...\nЯпонияла эҫелектән 32 кеше һәләк булған. 11 меңдән ашыуы дауаханаларға һалынған. Айырым префектураларҙа һауа температураһы 38 градусҡа тиклем күтәрелгән. Тиҙ медицина ярҙамы күрәһтеү хеҙмәттәре ғәҙәттән тыш хәл режимында эшләй. Афғанстандың Гиндукуш округында ер тетрәгән. Был турала бөгөн...\nҮткән тәүлектә республика юлдарында 16 аварияла бер кеше һәләк булған, 22-һе йәрәхәтләнгән\nШаран районында Ренж Ровер водителе юлдан сығып осҡан. Водитель һәләк, 3 пассажир дауаханаға һалынған. Социаль селтәрҙә хәбәр итеүҙәренсә, был машинаның урланған булыуы ла ихтимал. Икенсе берәүҙәр ошо уҡ водителдең бынан өс йыл элек туй кортежына бәрелеүе тураһында хәбәр итә....\nКүмертауҙа бәлиғ булмаған баланың үҙенә ҡул һалырға маташыу осрағы буйынса тикшереү башланды\n17 йәшлек ҡыҙ тимер юл күперенән һикерергә теләгән. Был ҡылыҡтың сәбәбе әлегә билдәһеҙ. Ҡыҙҙы тәрбиәгә алған күп балалы ғаилә тәртипле һанала. Тәфтиш органдарының мәғлүмәттәренә ярашлы, үҫмерҙең ғүмер менән хушлашыр өсөн нигеҙле сәбәптәре юҡ. Интернет селтәрендә бейеклектән һикереп үҙ-үҙенә ҡул...\nБашҡортостан менән Ҡырым парламенттары закондар сығарыу юҫығында хеҙмәттәшлек итәсәк\nЯрымутрауҙа сираттағы осрашыу барышында Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары ошо хаҡта килешеүгә ҡул ҡуйырға ниәтләй. Яҡтар документтың йөкмәткеһе әҙерләнгән һәм килешеү төҙөгән. Хеҙмәттәшлек иһә федераль закон проекттары буйынса фекер алышыу һәм тәҡдимдәр индереү, норматив акттар һәм...\nЯңы уңыш – яңы хаҡтар\nКибет кәштәләренән ҡарабойҙай, дөгө ярмаларын, шәкәрҙе юғары хаҡҡа һатыу күҙәтелә. Лиана Кәлимуллина йыл да ошо ваҡытта ҡайнатмалар әҙерләй. Йәйге муллыҡтан файҙаланып еләк-емештән татлы ризыҡтар бешерә. Был юлы ла шулай. Тик сливаны эшкәртергә әҙерләгәс кенә шәкәр юҡлығы асыҡлана. Өйҙә генә...\nӨфөлә Мәғрифә Зәки ҡыҙы Мәүлитоваға мемориаль таҡтаташ асылды\nӨфөлә РСФСР-ҙың атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте эшмәкәре, БАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе Мәғрифә Зәки ҡыҙы Мәүлитоваға мемориаль таҡтаташ асылды. Башҡортостанда нефть сәнәғәтен үҫтереүгә тос өлөш индергән легендар башҡорт ҡатын-ҡыҙы тураһында ветерандар үҙҙәренең хәтирәләре менән уртаҡлашты...\nМәскәүҙә Олимпия проспектында төҙөкләндереүгә ябылған ҡунаҡхана янып киткән. Уның ҡыйығындағы төҙөлөш миатериалдарына ут тоҡанған. Эшселәр эвакуацияланған, һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр тураһында хәбәр ителмәй. Көньяҡ Осетияла ямғырҙар сәбәпле ер ишелеп Транскавказ юлын ҡаплаған. Ике яҡ...\nИҫке Монасиптарға ярҙам итеү дауам итә\nБеҙ акция тураһында иғлан иткәс тә, байтаҡ замандаштарыбыҙ изге эшкә ҡушылырға теләк белдерҙе. Кейем-һалым, түшәк кәрәк-яраҡтары, һауыт-һаба һәм башҡа әйберҙәр килтереүсе тамашасыларыбыҙ телеүҙәктән өҙөлмәй. Матди ярҙам өсөн урынлаштырылған махсус ҡумта ла яйлап тулылана. Беҙҙең акцияға предприятие...\nСоцинвестбанк бөгөн дә үҙ ишектәрен асманы\nУҙған аҙнала, финанс ойошма 10 августа вкладтарҙы бирә башлаясаҡ, тигән иғландар булғайны. Тик бөгөн дә кешеләр кредит учреждениеһына инә алмай көтөргә мәжбүр. Был хәл әле лә дауам итә, урындан хәбәрсебеҙ Закир Шәрипов тура бәйләнешкә сыға.\nРеспублика юлдарында авариялар кәмемәй\nКүңелһеҙ статистика көн һайын тиерлек тулыланып тора. Был видео Иглин районында төшөрөлгән. Етенсе модель ВАЗ машинаһы водителе ҡаршы яҡ юлға сыға һәм ауыр йөк машинаһына бәрелә. 67 йәшлек ир урында уҡ һәләк булған. Бәрелеү шул тиклем көслө була, хатта йөк машинаһын түңкәрелә. Юл-транспорт фажиғәһе...\nКибеттәр буйлап рейд\nРәсәйҙең аҙыҡ-түлек эмбаргоһына эләккән илдәрҙән индерелгән продукцияны юҡ итеү тураһындағы ҡарары ғәмәлгә ашырыла башланы. Рәсәйҙең ауыл хужалығын күҙәтеү хеҙмәтендә махсус бойороҡҡа ҡул ҡуйылды. Уға ярашлы, төбәктәрҙәге идаралыҡтар етәкселәре санкцияға эләккән аҙыҡ-түлекте юҡ итеүгә шәхсән яуап...\nБанктың артабанғы яҙмышы нисек\nБашҡортостандағы иң ҙур банктарҙың береһе – Социнвестбанк унынсы августҡа тиклем эшләмәйәсәк. Был турала финанс ойошманың рәсми сайтында хәбәр ителә. Аңлашылмаусанлыҡты банк вәкилдәре техник сәбәптәргә бәйләй. Финанс ойошманы артабан ниндәй яҙмыш көтә? Социнвестбанк иң ҙур һәм тотороҡло эшләп...\nБөгөн Өфөлә 13 сентябрҙә урындағы үҙидара органдарына депутаттар һайлауға әҙерлек барышына арналған матбуғат конференцияһы үтте. Унда Республика парламенты етәксеһе Константин Толкачев хәбәрселәр һорауҙарына яуап биреп был кампания закон боҙоуҙарһыҙ үтер тигән ышаныс белдерҙе.\nТөркиәлә юл-транспорт фажиғәһендә Рәсәйҙән 4 кеше һәләк булған. 20 кеше йәрәхәтләнгән. Уларҙың барыһы ла туристар. Рәсәй илселегенән хәбәр итеүҙәренсә, авария Денизли виләйәтендә Паммукале тирәһендә теркәлгән. Автобуста Рәсәй, Ҡаҙағстан, Литва туристары китеп барған. Юл-транспорт...\nИҫке Монасиптарға ярҙам\nБөрйән районының Иҫке Монасип ауылында янғында ҡаза күргән дүрт ғаиләгә ярҙам итеү акцияһын дауам итәбеҙ. Беҙ уларға ярҙам итеү кәрәклеге тураһында хәбәр иткәс тә, байтаҡ замандаштарыбыҙ изге эшкә ҡушылырға теләк белдерҙе. Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылында янғын арҡаһында торлаҡһыҙ ҡалған...\nТөҙөүселәргә дәүләт наградалары тапшырылды\nБүләкләү тантанаһы Республика Йортонда үтте. Рәйлә Ильясова крансы һөнәрен төптән уйлап һайлаған. Мәктәпте тамамлағас та ошо эшкә өйрәнергә теләүен белдергәс, һөнәри уҡыу йортона йәше тулмау сәбәпле алмайҙар. Маҡсатыма тоғро ҡалып икенсе, өсөн тапҡыр килдем, барыбер теләгемә өлгәштем, ти ул....\nБөрйәндәр ярҙам һорай\nЯнғындың ялы-ҡойроғо юҡ, тиҙәр. Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылында янғындан дүрт ғаиләнең тотош йорт-ҡуралары, ғүмер буйы йыйған мөлкәттәре бер-нисә сәғәт эсендә көлгә әйләнде. Әле 14 кеше, шул иҫәптән 4 бала урамда тороп ҡалған. Улар миһырбанлы һәм оло йөрәкле кешеләрҙең ярҙамына мохтаж...\nУрта диңгеҙҙә Ливия мигранттарының карабые һәләкәткә осраған. 700 кеше һыуға һикереп ҡотолған. Уларҙың 400-е ҡотҡарылған. Был турала фажигә урынындағы хәрби судно мәлүмәттәренә һылтанып ассошейтед пресс хәбәр итте. Быйыл ғына Ливиянан 2 мең мигрант Урта диңгеҙ аша сыҡҡанда һәләк булған....