Гәзиттең номеры: 19-20 » Гәзиттең номеры: 19-20 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 19-20\nБылтыр Рәсәй һәм Европа союздаш ғәскәрҙәренең Парижды алыуына һәм илбаҫар Наполеондың тамам еңелеүенә 200 йыл тулды. Төбәгебеҙҙә был датаны билдәләүҙең иң сағыу сараһы - аталы-уллы Шаһиевтарҙың тырышлығы менән Һәйтәк ауылында һәйкәл асылыу булғандыр. Бәләкәй генә ултыраҡтан 14-се башҡорт полкына 24 кеше оҙатыла, уны ғына кире әйләнеп ҡайта ала.\n-Теүәл мәғлүмәттәр, әлбиттә, юҡ. Әлеге Учалы районы биләмәләрендәге ауылдарҙа ул саҡ 1200 тирәһе йорт хужалығы иҫәпләнгән, һәр йорттан бер яугир алынғас, 1 меңдән ашыу яҡташыбыҙ Беренсе Ватан һуғышында ҡатнашҡан тип самалау яҙыҡ булмаҫтыр, - ти төбәк тарихы белгесе Фәнүр Фәнит улы.\nХәйер, был тема юбилей үтеү менән онотолманы. Ошо көндәрҙә Учалы тарих - төбәкте өйрәнеү музейында «1812-1814. Онотолған һуғыш» күргәҙмәһе асылды. «1-се Башҡорт атлылар полкы - “Любизар” хәрби-тарихи клубында ағза булып торған яҡташтарыбыҙ ойошторҙо. Өфөлә йәшәгән тарихи рәссам-реконструктор Илдар Ғатауллиндың шәхси коллекцияһынан ҡомартҡылар килтерелә, баш ҡаланан «Амантай» ижад үҙәге экспонаттары ла ҡуйыла.\nКүргәҙмә сағыу тамаша булып асылды.\nБашҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы йәш һайлаусылар араһында викторина иғлан иткәйне. Маҡсаты - йәш быуында РФ һәм БР-ҙың электораль процестарына ҡыҙыҡһыныу уятыу, хоҡуҡи мәҙәниәтен арттырыу, актив гражданлыҡ позицияһын үҫтереү, һайлау ҡануниәтенең әһәмиәтен көсәйтеү, уның буйынса һорауҙарға иғтибарҙы йүнәлтеү.\nВикторина үткән йылдың декабрь айында уҙғарылды. Унда 30 йәшкә тиклемге БР граждандары ҡатнашыу хоҡуғына эйә булды. Был хаҡта мәғлүмәт «Яйыҡ» гәзитенең сайтында урынлаштырылғайны.\nВикторина тест, айырым һорауҙар һәм кроссворд формаһында уҙҙы. Учалы районы буйынса бөтәһе биш кеше көс һынаны. Уларҙың өсөһө Ильяс Янбаев, Вадим Ҡотломбәтов һәм Динар Усманов уңышҡа өлгәшеп, приздар отто.\n19 февраль РФ Премьер-министры Дмитрий Медведев Рәсәй Хөкүмәтенең Ҡабул итеү һарайында «Рәсәйҙең иң төҙөкләндерелгән ҡала (ауыл) ултырағы» Бөтә Рәсәй конкурсында 2013 йыл һөҙөмтәләре буйынса еңеүселәрен наградлау тантанаһын үткәрҙе. Дмитрий Анатольевич дәғүә лә ҡуйҙы, конкурсты йомғаҡлауҙы былай оҙаҡ һуҙыу - килешмәгән эш.\nНисек кенә булмаһын, үҙ категорияһында Учалы ҡалаһы ултырағы Татарстандың Мамадыш һәм Брянск өлкәһенең Клинцы ҡалаһы менән бергә йәнә призер булды. Икенсе категорияларҙа Башҡортостаныбыҙҙан Октябрьск һәм Стәрлетамаҡ ҡалалары ла еңеүселәр араһында.\nКонкурста барлығы 144 муниципаль берәмек ҡатнашҡан була, еңеүселәрҙе дәртләндереү фонды - 95 миллион һум.\nБыл хаҡта мәғлүмәт Рәсәй Федерацияһы хөкүмәтенең рәсми сайтына ҡуйылыу үҙе генә лә еңеүҙең әһәмиәте тураһында һөйләй.\nАтайым – минең ғорурлығым!24.02.2015\nВатанды һаҡлаусылар көнө айҡанлы «Атайым - минең ғорурлығым» тип аталған конкурс иғлан иткәйнек. Редакциябыҙға бик күп хаттар килде. Иң-иңдәрен байрам һанында баҫтырып сығарырға вәғәҙәләгәйнек. Вәғәҙә - иман. Бына ул хаттар.\nХалыҡ-ара ҡатын-ҡыҙар көнө лә яҡынлаша. Ошо рәүешле, әсәйҙәрегеҙ, апайҙарығыҙ, туғандарығыҙ тураһында яҙылған йылы хаттарҙы мөхәрририәткә ебәрә алаһығыҙ. Улар ҙа байрам һанын биҙәйәсәк. Хат янында мотлаҡ яҡшы сифатлы фотографияһы булһын. Хат аҙағына исем-шәрифегеҙҙе, ҡала-ауылығыҙҙы ла яҙып ҡуйырға онотмағыҙ.\nБеҙ булмаһаҡ, кем?24.02.2015\n23 февраль - ил алдында изге бурысын үтәгән һәм әлеге мәлдә уның именлеге һағында тороусы ир-егеттәребеҙгә рәхмәт, хөрмәт белдереү көнө ул. Ваҡыт ағымы үҙенекен ала, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары көндән-көн кәмей бара. Уларҙан ҡала Афған, Чечен һуғыштарында ҡатнашыусылар ҙа батырҙар исемлегендә. Бөгөнгө мәҡәлә геройыбыҙ ошондай ҡаһарман ир-уҙамандарының береһе, райондашыбыҙ Рәйес Ҡасимов. Чечен һуғышында ҡатнашҡан яугир разведчик менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n- Рәйес Роберт улы, һеҙ Учалы районы Хәрби хәрәкәттәр ветерандары Союзы рәйесе. Ойошма менән яҡынданыраҡ танышып үтәйек.\n- Эйе, мин 2014 йылдан был вазифаны йөкмәнем. Бөтәһе Советта «ҡыҙыу нөктәләрҙә» хеҙмәт иткән 800-ҙән ашыу кеше иҫәптә тора. 273 кеше Афған хәрби хәрәкәтен, ҡалғандары Төньяҡ Кавказ аша үткән яугирҙар. Ойошма ветерандарға, яҡындары һәләк булған ғаиләләргә һәр яҡлап ярҙам күрһәтә: социаль, юридик һ.б. Иң йыш мөрәжәғәт иткән һорау - федераль программа буйынса торлаҡ менән тәьмин итеү. Был йәһәттән, 2008 йылда федераль бюджеттан - 3, 2009 йылда - 3, 2010 йылда - 2 субсидия бүленде. Бынан һуң булғаны юҡ әле…\nОйошма йыл һайын билдәләнгән программа буйынса эшләп килә: 15 февраль яугир-интернационалистарҙы иҫкә алдыҡ, «Афғанстанда хәрби хәрәкәттәр тамамланыуҙың 25 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалдарҙы тапшырҙыҡ, 8 май хәрби хәрәкәттәрҙә һәләк булыусыларҙың ғаиләләре буйынса йөрөп сығасаҡбыҙ, ҡәберҙәргә сәскәләр һалынасаҡ, 9 май парадта ҡатнашасаҡбыҙ һ.б.\nЗапастағы офицер Иран Ҡужагилдин хәрби карьераһының күп өлөшөн стратегия тәғәйенләнешендәге ракета ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеүгә арнай.\nИран Мәүлит улы Мулдаш ауылында тыуып үҫкән. Мулдаҡай урта мәктәбен тамамлағас, документтарын алып, Ставрополдәге юғары хәрби училищеға юллана. Башҡортостандан 38 егет баралар, уларҙың өсөһөнә, шул иҫәптән Иран Ҡужагилдинға училищеға уҡырға инеү бәхете тейә. Иран Мәүлит улы бәләкәйҙән хәрби булырға хыяллана. Спорт менән әүҙем шөғөлләнә, саңғыла йөрөй, футбол, волейбол уйнай, туризмды үҙ итә.\nТиҫтерҙәре менән хәрби уйындар уйнарға яратыуы, уҡытыусыларҙың балаларға патриотик тәрбиә биреүгә күп көс һалыуҙары ла аласаҡ һөнәренә ҙур йоғонто яһай.\nУчилищены тамамлағас, Красноярск крайының Кедровый ҡасабаһында урынлашҡан ракета дивизионына хеҙмәткә алына. Йәш офицерға төрлө вазифаларҙа эшләргә тура килә, 22 йыл ғүмерен, бар көсөн, белемен һәм тәжрибәһен йәш һалдаттарҙы хәрби әҙерләүгә арнай.\n- Совет осоронда хәрби хеҙмәтте «ир-ат мәктәбе» тип атай торғайнылар. Ысынлап та, егеттәребеҙ хәрби әҙерлек үтеп, «һалдат һурпаһын» татыһа, тормош көтөүе лә еңелерәк була ине. Часта һәр ваҡыт яҡшы тәртип, таҙалыҡ булдырырға, һалдаттарға әхлаҡи тәрбиә бирергә тырыштыҡ.\nОнотолмай әрме йылдары24.02.2015\n23 февраль - Ватанды һаҡлаусылар көнөн билдәләнек. Был көндө һалдат булмағандар, әрмегә барырғамы, юҡмы, тигән һорау алдында аптырап ҡала. Ә инде ил алдында хәрби бурысын үтәгәндәр хеҙмәт юлын хәтерләй.\nШамил Таиров Учалы ауылынан. Әсәһе Роза Али ҡыҙы барлыҡ ғүмерен балаларға белем биреүгә арнай, химия, биология фәндәренән уҡытып, пенсияға сыға. Атаһы Абдрахман Хөсәйен улы тимер юлында эшләп, хаҡлы ялда. Ике яҡ нәҫелдә лә хәрбиҙәр күп. Бер туған ағаһы Рәшит авиация училищеһын тамамлай, бер бабаһы, Советтар Союзы Геройы, Бөйөк Ватан һуғышында вафат була, Киев эргәһендә ерләнгән.\nӘлеге мәлдә ундағы урам, мәктәп геройҙың исемен йөрөтә. Шуға ла мәктәпте тамамлағас, бер нәмәгә ҡарамай, «Мин дә офицер булам», тигән маҡсат менән егет Силәбе хәрби автомобиль училищеһына уҡырға инә. Уҡыуын уңышлы тамамлап, 2000 йылда 77-се диңгеҙ пехотаһы бригадаһына хеҙмәт итергә юллана. Дағстан менән Чечня сигендә һаҡта тора. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә өлкән лейтенант дәрәжәһен ала, рота командиры урынбаҫары итеп үрләтелә.\n2002 йылдың 9 майы... Дағстан республикаһының Каспийск ҡалаһы. Был көн бәлә килтерер тип береһе лә уйламай. Һалдаттар парадҡа әҙерләнһә, ҡала халҡы байрам тантанаһын тамаша ҡылырға йыйына.


Мөхәммәтәнүәр әүлиә | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > тарих, риүәйәттәр, легендалар > Мөхәммәтәнүәр әүлиә\n« Ғатаулла ишан\nБашҡортостан – әүлиәләр иле »\nМөхәммәтәнүәр олатайыбыҙҙың ҡатыны Фатима өләсәйҙән ун дүрт балаһы булып, әсәйем менән Ғәйшә инәйебеҙ генә иҫән ҡалған. Әсәйебеҙ Зәйтүнәнән беҙ биш ҡыҙ тыуғанбыҙ. Бер ир туғаныбыҙ үлеп ҡалған. Олатай, өләсәй менән йәшәгән мәлебеҙ тормошобоҙҙоң иң бәхетле саҡтары булғандыр. Улар шул тиклем илаһи заттар ине, беҙ шул мөхиттә дингә ғашиҡ булып үҫтек. Ураҙа айҙарын байрам көткәндәй көтөп ала торғайныҡ. Олатайым менән өләсәйем беҙҙе тәртипкә өйрәтте, башҡорт теленә һөйөү уятты. “Әгәр һеҙ башҡорт телен ныҡлап белһәгеҙ, ғәрәп телен дә еңел үҙләштерерһегеҙ, был ике телдең бик күп уртаҡ өндәре бар”, тип өйрәтә торғайны олатайыбыҙ. Уның яҫтығының аҫтында һәр ваҡыт Әхмәтзәки Вәлидиҙең фотоһы һәм китабы ята торғайны. Беҙ уға: “Олатай, ниңә ул халыҡ дошманының фотоһы менән китабын һаҡлайһың?” – тигән һорауыбыҙға ул: “Юҡ, балалар, һеҙ дөрөҫ уйламайһығыҙ. Һеҙҙе дөрөҫ уҡытмайҙар. Көнө бөгөн түгел, килер бер көн, ул халыҡ күңелендә киренән күтәрелеп сығасаҡ. Мин ул көндә булмам, һеҙ ул көндө күрерһегеҙ. Ул шундай шәп кеше булды. Әгәр ҙә уның хыялдары тормошҡа ашһа, Башҡорт иле айырым дәүләт булып, гөрләп йәшәп ятҡан булыр инек...”, – тип күҙҙәренән йәштәр сығарып һөйләр ине. Атаһы Ғабдулла хәҙрәт Сәйеди хаҡында ла һөйләй торғайны. Олатайыбыҙ уға күсер булып йөрөгән. “Атайым күп һөйләшмәне, ҡайҙалыр барыр булһа, “Әйҙә”, тип ҡулын ғына һелтәй торғайны”, – ти ине. Улар ат менән ташып ятҡан йылғаны ла ат тубығынан гына кистереп сыға алған, “һә”, тигәнсе барыр ерҙәренә етә алған. Бының өсөн хәҙрәттең “Ләбәйкә” тигән һүҙе генә еткән. Ғабдулла ишан олатайыбыҙ ун дүрт телдә укый-яҙа алған, улар араһында фарсы телен ныҡлап белеүе менән башҡаларҙан айырылып торған. Урыҫтар килһә лә, улар менән иркенләп һөйләшкән, ниндәй халыҡ вәкиле килһә лә, шуның телен белгән. Килгән кешенең ниндәй уй менән килерен дә белә алған ул. Үҙе бер ваҡытта ла кешегә асыуланып йөрөмәгән.\nҒабдулла хәҙрәт олатайҙың Муллаҡайҙағы мәҙрәсәһендә Манһырҙан Мөжәүир, Таулыҡайҙан Хәлил, Күгәрсен яғынан Шәмиғол хәҙрәттәр бергә уҡыған. Мөжәүир хәҙрәтте олатайыбыҙ күп һөйләшмәүе менән Ғабдулла олатайға оҡшатыр ине. Ғабдулла олатай бер мәл шәкерттәренә: “Беҙҙең менән бергә ен-шайтандар ҙа уҡый, уларҙы күргәнегеҙ бармы? Күргегеҙ килһә, ашаған итегеҙҙең һөйәген ташламағыҙ, ҡором менән буяғыҙ ҙа, төнгөлөккә биҙрәгә һалып ҡуйығыҙ. Иртәнсәк кемдең бите ҡоромға буялһа, ана шул ен булыр”, – тип әйтте ти. Иртәнсәк торһаҡ, өс-дүрт шәкерттең ауыҙ-мороно ҡоромға буялғайны, ти. Ғабдулла олатай биттәре ҡоромға ни өсөн буялғанын уларҙың үҙҙәренә әйтмәҫкә ҡушҡан. Бер сер тотмаҫ шәкерт был хаҡта тегеләргә әйткәс, ул шәкерттәр бер туҡтауһыҙ илай- илай, үҙҙәренән-үҙҙәре ҡайҙалыр юҡҡа сыҡҡан. Бер мәл Ғабдулла ишан олатай: “һеҙ енде лә күргәнегеҙ юҡтыр әле, бына мин һеҙгә уны күрһәтәм”, – тип, үҙенең елкәһенән алып күрһәткән. Ҡыҫҡаһы, Ғабдулла олатай беҙ күрмәгән параллель донья заттары менән аралашып йәшәгән. Беҙ бала саҡта бындай хәлдәргә ышанмай, уларҙы әкиәт итеп кенә ҡабул итә торғайныҡ.\nҒабдулла олатайҙың өс ҡатыны булған. Береһе шул тиклем тәрән белемле, икенсеһе аш-һыуға оҫта, өсөнсөһө оҫта тегенсе булған. Беҙҙә сигелгән күлдәге һаҡлана. Олатайҙың өс әбейе бер-береһе менән бик татыу йәшәгән.\nҒабдулла ишан олатайыбыҙ мәҙрәсәһендә Рәмиевтар ҙа уҡыған. Олатайыбыҙ атаһының Рәмиевтарға нисек итеп ер өҫтөндәге үләндәргә ҡарап, алтын ятҡылығын табыу юлын өйрәтеүе тураһында һөйләй торғайны. Олатайыбыҙ Шәйехзада Бабичты ла күргән. Ғабдулла хәҙрәт олатайыбыҙ шағир менән бик яҡындан аралашҡан. “Бабичтың ҡолаҡтары ҡарпыш, һәр бармағында балдаҡ була торғайны. Шиғыр һөйләгән сағында Бабич хисләнеп китеп, ҡул бармаҡтарын шартлатыр ине. Ныҡ дәртле кеше булды. Мандолиноһын алып уйнап ебәрер ҙә, үҙе ҡушылып йырлар ине”, тиер ине.\nМуллаҡайға Ғабдулла олатай янына килеп йөрөгән Аҡмулланы ла күреү бәхетенә ирешкән олатай. Аҡмулла Ғабдулла олатайыбыҙға “еҙнәй”, тип өндәшкән. “Аҡмулла беҙгә йыш килә торғайны. Һарыраҡ түңәрәк йөҙлө ине ул. Килһә, шиғырҙарын һөйләр ине. Үҙе шаян булды, килеп тороп балаларҙы яратыр ине. Самауыр, арба, ҡамыт- ыңғырсаҡ йүнәтергә лә оҫта булған”, тип һөйләр ине олатайыбыҙ Аҡмулла менән Ғабдулла Сәйедиҙең аралашыуы хаҡында иҫләп. Зәйнулла ишан Рәсүлев менән дә бик тығыҙ аралашып йәшәгән Ғабдулла Сәйеди. Муллаҡайҙан өйлә намаҙында юлға сыҡһалар, Троицкиға икенде намаҙында барып етер булғандар. Хикмәт менән барып еткәндәрҙер, тип уйлайым.\nМәҙрәсәһен Ғабдулла ишан тулыһынса үҙе тәьмин иткән. Өйөр-өйөр йылҡылары йөрөгән. Шәкерттәренә лә аш-һыуҙы ҙур-ҙур ҡаҙандарҙа үҙе бешерткән. Улар бер ваҡытта ла иттән, картуфтан өҙөлмәгән, ашарға ризыҡ күп булған. Ғабдулла олатай һәр бер шәкертен танып белгән һәм һәр береһе менән айырым шөғөлләнгән, уларҙың һәр ҡайһыһына айырым эш ҡушҡан. Дини һабаҡ ҡына биреп ҡалмаған ул шәкерттәренә, һөнәрселеккә лә өйрәткән. Мөхәммәтәнүәр олатайым һөйләүенсә, улар ат санаһын тимер сөйһөҙ һәм йөйһөҙ тик ағас менән генә яһаған. Нисек итеп сөйһөҙ өй һалырға ла өйрәткән ул шәкерттәренә. Балсыҡтан төрлө төҫтәге буяу яһау серҙәренә лә төшөндөргән. Буяуҙар йәйҙең эҫе көндәрендә лә уңмаған. Ырымбур ҡалаһындағы атаҡлы Каруанһарайҙы биҙәгәндә лә Ғабдулла ишан олатайыбыҙ эшләгән буяуҙар файҙаланылғаны билдәле булды һуңынан.\nМәҙрәсәлә рус теле лә, башҡа донъяуи фәндәр ҙә уҡытылған. География фәнендә, мәҫәлән, тәбиғәт менән һөйләшеү, серләшеү серҙәренә төшөндөргән. Тәбиғәткә сыҡҡанда ниндәй доғалар уҡырға икәнлеген дә өйрәткән Ғабдулла олатай. Физика фәнендә дәүмәлдәр менән эш итеү серҙәренә төшөндөргән. Мәҙрәсәлә уҡытҡан китаптарҙың ҡайһы бер остоҡтары миндә һаҡлана, унда төрлө һүрәттәр зауыҡ менән төшөрөлгән. Шәхес культы башланғас, Мөхәммәтәнүәр олатайыбыҙ китаптарҙың күбеһен өй башындағы тупраҡ араһына күмгән булһа ла, барыбер килеп, эҙләп табып яндырғандар.\nУлы Мөхәмәтәнүәр олатайыбыҙ\nМөхәммәтәнүәр олатай бик оҫта ҡурайсы булды, башҡорт халыҡ йырҙарын үҙәккә үткәрерлек итеп йырлар ине. Ҡулдан эшләнгән ҡыл ҡумыҙы ла булды уның. Ауылыбыҙға әртистәр килһә, унан халыҡ йырҙарының тарихын, башҡарылыш манераһын өйрәнә торғайнылар. Әртистәрҙең үҙҙәрен дә йырлата торғайны олатай, уларҙың хатаһын төҙәтеп, үҙе лә йырлап күрһәтер булды. Олатайыбыҙ мөнәжәттәрҙе күп белде. Шуларҙы яттан һамаҡлай торғайны. Кискеһен беҙ йоҡларға ятҡас, ҡулына Ҡөрьәнде ала ла, лампа яҡтыһында таңға тиклем уҡыр ине. Үҙе әйтеүенсә, бер төндә Ҡөрьәнде бер тапҡыр уҡып сыға алған ул. Уның күҙҙәрен елпелдәтеп юлдан-юлға тиҙ генә йүгерткәнен, бәләкәй генә һаҡалының елпенеп тороуын юрғандың ситен ҡайырып ҡына күҙәтә инек. Ҡайһы саҡ таңғы дүрттә уянып китеп ҡараһаҡ, ул һаман ултырыр, ә инде иртәнсәк тороп тышҡа сығыуыбыҙға ул китапты уҡып бөтөп, урмандан бер йөк утын йә бесән тейәп алып ҡайтырға ла өлгөрөр ине. Шунан һуң беҙҙең менән бергә ултырып, тамаҡ ялғай ҙа, беҙҙе лә урманға алып китә торғайны. Шулай бер мәл ул беҙҙе бесәнгә алып барҙы. “Уй, олатай, бында бесән күп сабылған, нисек итеп уны йыябыҙ инде?”– тинем мин уға. Ул миңә: “Ярар, балам, һин, ана, еләк ашай тор, мин хәҙер намаҙ уҡып алам да”, – ти. Ул намаҙ уҡып ҡына бөткәйне, урман араһынан өс ир кеше килеп сыҡты. Ярты сәғәт тә үтмәгәндер, тегеләр беҙгә бесәнде йыйып, тейәшеп бирҙе.\nОлатайыбыҙ бик теремек ине, кәртәһе тулы мал булды. Ул саҡта ауыл тирәһендә иген күп сәселде. Төндә һыйырҙарҙы асып сығарһаҡ, таң атыуға улар ашап туйып, ҡапҡа алдына килеп ята торғайны. “Ошо Әнүәр апаның малдарының да бер хикмәте бар. Малдары игенгә төшмәй”, – тип аптырай торғайны баҫыу һаҡсыһы Азамат.\nОлатайыбыҙ Магнит ҡалаһында төрмәлә ултыра. Төрмә хужаһының ҡыҙын быума сиренән дауалай, тағы ла бер нисә кешене һауыҡтыра һәм шул арҡала ҡотолоп ҡайта, һуңынан төрмә хужаһы олатайыбыҙға “ызнакум” булып килеп йөрөй. Бер килгәнендә ул үҙенә олатайыбыҙҙан мосолманса исем дә ҡуштырған.\nЯңы йорт һалырға кейәүе Ибраһим еҙнәйҙе саҡырғайны олатайыбыҙ. Еҙнәбеҙ, башҡаларҙың да килеп етеүен көтәйек, тиеүенә, олатайыбыҙ: “Һинең бер үҙеңдең дә көсөң етә ул”, – тип, уға эште башлай торорға ҡушты. Ғәжәп булды шул саҡ – еҙнәбеҙ бер үҙе өйҙөң нигеҙ бүрәнәләрен еңел генә күтәреп һала ла башланы. Олатайыбыҙҙың хикмәте ине был. Ғөмүмән, Ибраһим еҙнәбеҙ олатайыбыҙ менән сәфәргә лә күп йөрөй торғайны. Бер мәл, сәфәр йөрөгәндәрендә еҙнәбеҙ үҙенең эшенә ике-өс көнгә һуңлағас, “Ҡайным, мин эшемдә булманым, мине әрләрҙәр, эшемдән ҡыуырҙар инде”, – тигәс, олатайыбыҙ: “Юҡ, һине, киреһенсә маҡтарҙар, Маҡтау грамотаһы бирерҙәр, тағы ла ике көн ял бирерҙәр”, – тип тынысландырҙы. Шулай килеп сыҡты ла.\n“Беҙ күргәнде һеҙ күрмәгеҙ инде, балалар. Дин бөттө, тиһәләр ҙә, кире ҡайтасаҡ. Ә бына коммунистар, комсомолдар, пионерҙар бөтәсәк. Сөнки улар Аллаһ Тәғәләне инҡар итә”, – ти торғайны олатайыбыҙ. Беҙҙең ул саҡта комсомолда янып эшләп йөрөгән мәлебеҙ ине. 1987 йылда Өфөлә комсомолдың Өлкә комитетында үткән конференцияға мин делегат булып барғайным. Олатайым шул саҡта: “Был һеҙҙең иң һуңғы комсомол конференцияғыҙ булыр. Шунда барып ҡайтаһың да, комсомол бөтәсәк”, – тине. Шулай булды ла.\nОлатайға дауаланырға ҡырҙан кешеләр күп килә торғайны. Бер мәл ул миңә: “Ҡыҙым, миңә әле алыҫтан кешеләр килә ята, һин һыйырҙарыңды көтөүгә ҡыумаҫ борон, самауырыңды ҡуйып сыҡ”, – тип йомош ҡушты. Мин олатай шаярталыр, тип уйлап, самауыр ҡуймайынса ғына һыйырҙарҙы көтөүгә ҡыуып киттем. Ҡайтыуыма, олатай үҙе сәй ҡуйып йөрөй ине. “Мин бит һине алдамайым, ҡыҙым, улар бит алыҫ юлдан асығып килә”, – тиеүе булды, ысынлап та, ҡапҡанан ике ҡатындың инеп килгәне күренде. Улар Саҡмағош районы кешеләре булып сыҡты. Улар “Өфө – Сибай” поезы менән Сибайға килеп төшөп, шундағы кешеләрҙән Мөхәммәтәнүәр олатайҙың ҡайҙа йәшәүе хаҡында һорашҡан. Шунда кемдер: “Ундай кеше күптән үлеп ҡалды”, – тигән хәбәр һалғас, улар кәйефтәре төшөп, кире ҡайтырға йыйынып, вокзалда йоҡлаған. Шунда береһе төш күргән. Төшөнә Мөхәммәтәнүәр олатай инеп: “Бында килеп еткәсегеҙ, мине күрмәй ҡайтмағыҙ. Мин әлегә иҫәнмен”, – тип өндәшкән. Улар шул төндә үк Баймаҡҡа килеп йоҡлап, иртәнсәкке автобус менән ауылға килгәндәр.\nКүренделәр. Береһен ҡараған ваҡытта икенсеһе тышта илап ултырғас, ни өсөн илауын һорай ҡуйҙым. “Бында килеүемә ирем риза булманы. Шуға күрә күршемдән аҡса алып килгәйнем, шул хаҡта хәҙрәт олатай әйтте лә ҡуйҙы. Мине өшкөргән өсөн аҡса биргәйнем, ул: “Бына был аҡсаны күршеңә ҡайтарып бир, мин һиңә юлыңа аҡсаны үҙем бирәм, тине. Олатай быны ҡайҙан белде икән, тип, шул ҡыуанысымдан илап ултырам”, – тине ул ҡатын. Улар ҡайтыр саҡта тағы ла киләсәктәрен белдергәс, олатай: “Икенсе мәртәбә килмәгеҙ, ул саҡта мин, ысынлап та, был донъяла булмаясаҡмын”, – тине. Шулай килеп сыҡты ла, оҙаҡламай олатайым мәрхүм булып ҡалды.\nБер мәл урам һепереп йөрөй инек, олатайыбыҙ: “Балалар, урамды тиҙ генә һепереп бөтөгөҙ, хәҙер күҙе һуҡырайған бер ир затын алып киләләр”, – ти. Ысынлап та, ике ир бер ирҙе ҡултыҡлап алып килделәр. Олатайыбыҙ уны ике сәғәттән ашыу өшкөрҙө. Беҙ тышта көтөп торҙоҡ. Бер мәл теге ир килеп сыҡты ла: “Был яҡты донъяны ла күрер көнөм бар икән”, – тип, олатайыбыҙҙы ҡосаҡлап иларға тотондо. Олатайыбыҙ уға тыныс ҡына итеп: “Бүтәнсә эңерҙә эш эшләп йөрөмә, күҙеңде ен бәйләгән”, – тине. Ысынлап та, ҡыҙыл эңер ен-шайтандарҙың ин ҡыҙған ваҡыты икән. Ул саҡта тышта йөрөргә ярамағанлығын, ниндәйҙер кисектергеһеҙ эш башҡарырға тура килһә, “Бисмилла”, тип әйтергә кәрәклеген олатайыбыҙҙан белдек.\nБаймаҡ районының әлеге имам-мөхтәсибе Хөрмәтулла хәҙрәт Буранбаев өс кенә йәшлек сағында атаһы менән беҙгә килә торғайны. Олатайыбыҙ улар килһә: “Һо, беҙҙең Хөрмәтулла хәҙрәт килә ята бит”, – тип әйтеп, уның башынан һыйпар ине. Уның хәҙрәт булырын шул саҡта уҡ белгән. Йома ғәйетенән һуң улар төрлө ауылдан килгән муллалар менән көлөшә-көлөшә, мәрәкәләшеп, ауылдың лаҡап һүҙҙәрен һөйләшеп, сәй эсә торғайны. Олатайыбыҙ мәжлескә килеүселәрҙең һәр береһенән доға уҡытып, уҡыуын маҡтай ине. Хәҙерге көндә кемдәр дин юлында йөрөй – улар шул муллаларҙың йә балалары, йә ейәндәре. Олатай бер ваҡытта ла кешегә көйөп ултырманы, гел ыңғай ҡарашта булды. Кешенең етешһеҙ яғы булһа, уны үҙенә тура әйтмәй генә, мәрәкә, кинәйә аша, хәтере ҡалмаҫлыҡ итеп кенә белдерер ине. Урамда берәр үҫмер йә бала кәйефһеҙ генә китеп барһа, янына саҡырып алып, арҡаларынан һөйөп, дәртләндереп, йөҙөнә йылмайыу ҡундырып оҙатты. Афған һуғышында беҙҙең ауылдан бер кем дә унда эләкмәне. Бының сәбәбе олатайҙың егеткә әрмегә китер алдынан яҙып биргән доғаһында икәнен дә бар ауыл белде. Олатайыбыҙ мәрхүм булып ҡалғас, бар ауыл иланы.\nБеҙгә, биш ҡыҙына, һәр беребеҙгә айырып кәңәштәрен бирә торғайны олатай. Өлкән апайыбыҙ Мәзүнәгә бер мәл мәсеткә барып, мөнбәр янында баҫҡыс торамы-юҡмы икәнен ҡарап килергә ҡушты. Апайыбыҙ унда баҫҡыс булмауын, әммә мәсетте көпләп ҡағылған таҡта ярығында аяҡ-ҡулы кешенеке һымаҡ, тик күҙ, ауыҙ, ҡолаҡ урынында һыҙыҡ ҡына, тәне йоп-йомшаҡ булған тере ҡурсаҡҡа оҡшаған йән эйәһен тотоп ҡарауы хаҡында һөйләп аптыратты. Олатайыбыҙ уға: “Тотоп ҡарағасың, бик шәп. Тик был турала бер кемгә лә һөйләмә, ул – ен балаһы. Ваҡыты еткәс, енле кешеләр килһә, һин өшкөрөп ебәрерһең”, – тине. Хәмдиә һеңлем һүрәт төшөрөргә, йырларға, бейергә ярата торғайны. Олатайыбыҙ уның киләсәген тап шул йүнәлештә юраны һәм яңылышманы. Хәмдиә дүртенсе кластан Өфөгә художество мәктәбенә уҡырға барҙы. Гөлназ һеңлебеҙ ҙә шул тиклем матур йырлай торғайны. Ауыл хужалығы техникумында зоотехникҡа уҡып йөрөгән сағында Радик Гәрәев концерт менән килгән булған. Ул һеңлебеҙҙең йырлағанын ишеткәс, унан шәп йырсы сығасағын әйтеп, сәнғәт училищеһына уҡырға тәҡдим иткән, ярҙам итәсәген белдергән. “Һинең бит ҡулыңдың име бар, әллә әртис булмай, медицинаға бараһыңмы, балам, һин бит кешеләрҙе дауалай торған кешеһең”, – тине уға олатайыбыҙ. Гөлназ аҙаҡ медицина училищеһына уҡырға инде. Хәҙер ул кешеләрҙең тәненә ҡулын ҡуйып ҡарай ҙа, ҡайһы урында сире барлығын әйтә лә ҡуя. Бәләкәй һеңлебеҙ кескәй сағынан шаян булды, кешеләрҙе лә әләкләй ине. Уға ла ҡулының име барлығын әйтте олатай, ул хәҙер шул йүнәлештә белем алып, массажсы булып эшләй. Олатайыбыҙҙың миңә әйткән кәңәштәре лә булды. “Һин, ҡыҙым, дингә шул тиклем бирелгәнһең. 35 йәшеңә тиклем яулыҡ ябынмай йөрөһәң дә, аҙаҡтан үҙең ябына башлаясаҡһың”, – тине. Мин намаҙ уҡығас, яулыҡ ябынырға тейеш булыуымды әйттем, шунан ул: “Ярар, зарураттан, тип башығыҙҙы өс тапҡыр һыйпаһағыҙ, шул яулыҡ ябыныуға тиң, аҙаҡ үҙегеҙ ябынаһығыҙ ул”, – тип өйрәтте. Олатайым минә тағы ла: “Һин, ҡыҙым, Сибайҙа йәшәйәсәкһең, эргәңдә генә мәсет буласаҡ. Шул мәсеткә намаҙға йөрө. Бер ваҡытта ла муллаларҙың етешһеҙлеге хаҡында һөйләмә. Һәр бер мулланың килешмәгән бер яғы булыр, уға иғтибар итмә”, – тип әйтә торғайны.\nМөхәммәтәнүәр олатайыбыҙ ғүмере буйы ат көттө, бал ҡорто тотто. Бейәнең һөтөн генә эсә торғайны. Бер йылы умартаһындағы бал ҡорттары үлеп бөттө. Олатайыбыҙ борсолмаҫҡа, умарталарҙы таҙартырға ҡушты. Йыуып, таҙалап ултыртҡайныҡ, бер-ике көндән бөтә умарталарға ла бал ҡорто ҡунды. Ниндәй хикмәте булғандыр, олатайыбыҙ үҙе генә белә инде. Бал алған ваҡытта беҙгә бәләкәй һауыттарға бал тултырып биреп, бар ауыл халҡына тараттырыр ине. Яҙ етһә, олатайыбыҙ атын егеп, урманға китер ине. Беҙҙе лә бер арба итеп ултыртып алыр ине. Беҙ урманда балтырған, йыуа, ҡуҙғалаҡ, ҡымыҙлыҡ, әтнәкәс ашап кинәнә инек. Еләк мәлендә олатайыбыҙ еләкте шул тиклеп шәп йыйыр ине. Беҙ уны күрмәй ҙә ҡалабыҙ, “һә”, тигәнсе бер теүәтәй еләк алып килер ине.\nОлатайыбыҙ тәбиғәт менән үҙенсә һөйләшә белә торғайны. Уҫаҡ, ҡайын, ҡарағас, ҡарағай, муйыл ағастарының кешегә ниндәй файҙаһы булыуы хаҡында беҙгә һөйләй торғайны. Мәҫәлән, уҫаҡ ағасының янында ултырһаң, ҡан баҫымы яҡшырыуын ул беҙгә аңлатты, тәндәге тимрәү һымаҡ ауырыуҙарҙы уҫаҡ ҡайрыһы ҡайнатмаһы менән йыуып дауаларға өйрәтте. “Юлығыҙҙа ҡарағас осраһа, уны тотоп булһа ла китегеҙ. Ул бит мәңгелек йәш ағас, күңелегеҙ үҫер. Ҡарағастың һағыҙын сәйнәгеҙ, тешегеҙ ныҡ булыр. Бер ваҡытта ла тешегеҙ һыҙламаҫ”, – тип әйтеп өйрәтә торғайны. Ҡарағайҙың сайырын сәйнәргә лә ҡушты, ҡайындың туҙынан яһалған һауытта тоҙҙо һаҡлаһаң, кешенең ғүмеренә бәрәкәт килеүе хаҡында ла әйтте. Аяҡтары шешеп, табандары ярылып, аяғына баҫа алмағандарға туҙҙан олтораҡ эшләп, аяҡ кейеменең эсенә һалырға кәрәк, тип кәңәшен бирер ине. Фатима өләсәй беҙҙҙең һәр беребеҙгә йоҙроҡ ҙурлығында туҙ һағыҙҙары ҡайнатып бирә торғайны. Эсте, ҡарынды таҙартыу өсөн муйыл ашарға ҡуша торғайны олатайыбыҙ. Муйылды бер ваҡытта ла һындырып тирмәне ул. Ағасы аҫтына балаҫ, әрмәктәр түшәп, һелкетеп, емештәрен тоҡҡа тултырыр ине.\nОлатайыбыҙ мәҡәлдәрҙе, тиҙәйткестәрҙе күп белде. “Күккә менер баҫҡыс юҡ”, “Күктән төшөр сынйыр юҡ”, “Йомортҡаның йөйө юҡ”, “Һыйырҙың ялы юҡ”, “Аттың мөгөҙө юҡ”, “Таштың тамыры юҡ”, һымаҡ һүҙҙәрҙе әйтеп ултыра торғайны. Уға район түрәләре лә кәңәш һорап, доғалыҡ, бетеү яҙҙырып алырға килә торғайны. Түрәләр киләләр ҙә, ҡайтыр алдынан: “Олатай, беҙҙең бында килеүебеҙ тураһында башҡаларға әйтеп кенә ҡуйма инде”, – тип иҫкәртәләр ине.\nӘсәйебеҙ ҙә дини кеше ине. Атайыбыҙ балалар йортонда тәрбиәләнеп, Силәбе өлкәһенән беҙҙең яҡтарға сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштереү осоронда килеп сыға. Атайыбыҙ әсәйебеҙгә өйләнер булғас, олатайыбыҙ әсәйебеҙгә шундай нәҙер әйтеп: “Ул бала сағында шул тиклем бәхетһеҙ булған. Ул да Хоҙай бәндәһе. Уға кейәүгә сыҡҡас, уны тәрбиәләргә, дин юлына килтерергә бурыслыһың”, – тигән. Әсәйебеҙ олатайыбыҙҙың һүҙен тотто, атайыбыҙҙы дин юлына баҫтырҙы. Әсәйебеҙ мәрхүмә булды, атайыбыҙ хәҙер Муллаҡайҙа олатайымдың нигеҙендә йәшәй.\n“Фатиха” – Ҡөрьәндең әсәһе\nБер мәл клубта ҡумыҙсылар ансамбле сығыш яһарға булғас, миңә ҡумыҙ етмәне. Шул саҡта Сибайҙан әртистәр килеп төшөп, олатайҙың хәлен белергә инделәр. Ҡумыҙҙары ла бар ине. Олатай береһен һатып алды ла, минә бирҙе. “Ҡыҙым, мин һинең мөғәллимә булыуынды теләгәйнем. Әртис булмаһаң да, ошо ҡумыҙҙы һаҡла. Ул һиңә киләсәктә кәрәк буласаҡ. Еҙ ҡумыҙҙа уйнаған кешенең тын юлы таҙара”, – тине. Уның әйткән һүҙе раҫ булды. Бөгөн мин Сибайҙа ҡумыҙсылар ансамбленең етәксеһемен. Һуңынан Стәрлетамаҡ мәҙәниәт-ағартыу техникумына барып уҡып ҡайттым.\nҺуғыш башланып, илебеҙ өсөн иң ҡурҡыныс көндәр килгәс, йәғни фашистар Мәскәүгә килеп еткәс, беҙҙең төбәктең дин әһелдәрен Өфөгә Диниә назаратына саҡырып алғандар. Улар Аллаһ Тәғәләнән илебеҙҙең был һуғышта еңеп сығыуын һорап зекер әйткән. Уларҙы саҡырыусылар был турала бер кем дә белергә тейеш түгел тип иҫкәрткән. Ысынмылыр, улар зекер әйткән саҡта фашистарҙың юлын болот төшөп ҡаплаған. “Беҙҙекеләр зекер, намаҙ ярҙамында ғына енде инде”, – тип әйтә торғайны Мөхәммәтәнүәр олатайыбыҙ.\n“Ҡулһуалла” – Ҡөрьәндең атаһы, уны бер ултырғанда мең тапҡыр, һис юғы көнөнә бер тапҡыр әйтегеҙ, “Фатиха” сүрәһе – Ҡөрьәндең әсәһе, уны уҡығас та, Аллаһ Тәғәлә үҙенең фатихаһын бирә”, – тип әйтә торғайны олатайыбыҙ. Кистәрен ултырып, йә яткан килеш зекер әйтер ине. Мин дә зекер әйтәм, зекер әйтһәм, эс бошоуы юҡҡа сыға, күңелдә яңы уйҙар тыуа.\nБер мәл төшөмдә минән “Әл-Маидә” сүрәһен уҡыттылар. Иртәгеһенә Ҡорбан ғәйете байрамына һалма йәйергә мәсеткә барҙым. Һалма йәйеп торғанда иң аҙаҡҡы йәймәне шылдырам, тиһәм, ҡулымдың көсө етмәне. Ҡулым ҡамыр һымаҡ булды ла ҡуйҙы. Эстән генә зекер әйтергә тотондом, яныма килгән кешеләрҙең уйын күрә башланым. Тәнем зымбырҙап китте, алдымда йәйелгән һалмаға ҡараһам, унда матур итеп тороп “Аллаһ” һүҙе яҙылған. Янымда хажға барыусылар ҙа бар ине. Барыһы ла был мөғжизәгә илай-илай ҡараны. Һалма йәйергә хәлем ҡалмағас, Аллаһ Тәғәлә быныһын йәйергә ҡушмайҙыр инде, тип ҡалдырҙым. Әғләметдин хәҙрәт тә мәсеттә ине. Ул мөғжизәне мәсеткә килеүселәрҙең барыһына ла күрһәтеп сыҡты.\nСуфыйҙар килер ине...\nОлатайыбыҙға төрлө яҡтан бик ныҡ ҡартайған, һәләмә кейемле кешеләр килә торғайны. Беҙ уларҙың барыһын да “Диуана” тип атап йөрөттөк. Олатайыбыҙ беҙгә уларҙы “Диуана”, тип атамаҫҡа ҡуша ине. Олатайыбыҙ менән һәр саҡ зекер әйтеүсе, ҡолағында инәүе булған кешенең бик күп тапҡырҙан килеүен беләм. “Концлагерҙа булған, һеҙ унан көлмәгеҙ”, – тип әйтер ине уның тураһында олатайыбыҙ. Шәйшәрип тигән кеше лә беҙгә күп тапҡырҙар килде. Тағы ла бер бәләкәй генә буйлы кеше беҙҙә йыш ҡунаҡта булды. Намаҙ уҡыр инеләр ҙә, оҙаҡ ҡына итеп зекер әйтеп, аҙағынан бергәләшеп илар инеләр. Аҙаҡ олатайыбыҙҙан: “Нишләп илай-илай намаҙ укыйһығыҙ?” – тип һорағайныҡ, олатайыбыҙ: “Беҙ киләсәк тормош өсөн, милләтебеҙҙең, балаларыбыҙҙың, ейәндәребеҙҙең именлеге өсөн, динебеҙ кире ҡайтһын өсөн Аллаһ Тәғәләнән илап һорайбыҙ”, – тип әйтер ине. Улар артабан ҡырға, тау баштарына сығып китеп, намаҙ уҡып, зекер әйтеп ҡайтырҙар ине. Һуңынан ғына белдем: беҙ “Диуана”, тип белгән кешеләр барыһы ла ваҡытында Муллаҡай мәҙрәсәһендә һәм башҡа яҡтарҙа уҡып, иҫән ҡалған һуңғы суфыйҙар ине. Мин уларҙың нисек итеп тәһәрәт алғандарын ҡарай торғайным. Устарына һыу алып, терһәктәренә төшөргән саҡта шул һыу ҡояшҡа сағылып, ҡулдарында нур уйнатҡан һымаҡ инеләр. Олатайҙан бының серен һорағайным: “Тәһәрәт алған һайын Аллаһ Тәғәлә кешене нурландыра, һәр ваҡыт тәһәрәт менән йөрөгөҙ”, – тип аңлатты.\nҒабдулла ишан Сәйеди , уның мәҙрәсәһе, улы Мөхәммәтәнүәр, башҡа нәҫелдәштәре хаҡында китап яҙыу зарурлығы бар. Дилара Мөхитдин ҡыҙы һәм туғандары был эшкә тотонған да инде. Тиҙерәк ул китапты ҡулға алғы килә. Шул уҡ ваҡытта ул китапты яҙыусыларға теләк тә бар: милләтебеҙ диненә йөҙ борған саҡта заманында Зәйнулла, Ғатаулла, Ғабдулла ишандарыбыҙ иң хаҡлы тип тапҡан тәриҡәт юлының әһәмиәте лә Ғабдулла ишан Сәйедиҙең эшмәкәрлегенә бәйле сағылһын ине ул хеҙмәттә.\nӘхмәр Үтәбәй яҙып алды.\n“Киске Өфө” гәзитенән, 2009 йыл.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 11.12.2017 в 23:52, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Ибраһим сүрәһе - Wikisource\n← Әр-Рәғд сүрәһе Ҡөрьән\nавтор Мөхәммәт Кәрим Әл-Хижер сүрәһе →\n14. ИБРАҺИМ (ИБРАҺИМ) СҮРӘҺЕ\n1. Әлиф ләм ра. Китап — иңдерҙек Беҙ уны һиңә, һин кешеләрҙе ҡараңғылыҡтан яҡтылыҡҡа сығарһын өсөн — раббыларының рөхсәте менән бөйөк һәм данлының юлына —\n2. Алла юлына, күктәрҙә һәм Ерҙә булған нәмәләр Уныҡы. Ҡаты ғазаптан кафырҙарға ҡайғы,\n3. улар ахирәткә ҡарағанда был донъяны нығыраҡ ярата һәм, уны ҡыйшайтырға теләп, Алла юлынан ситләштерәләр! Былар — алыҫ аҙашыуҙа.\n4. Һәм Беҙ рәсүлдәрҙе үҙ халыҡтарының теле менән генә — уларға аңлатһындар өсөн — ебәрҙек. Алла теләгәнен юлдан яҙҙыра һәм теләгәнен тура юлдан алып бара. Ул — бөйөк, хикмәтле!\n5. Беҙ Үҙебеҙҙең аяттарыбыҙ менән Мусаны ебәрҙек: «Халҡыңды ҡараңғылыҡтан яҡтылыҡҡа сығар һәм Алланың көндәрен уларҙың иҫенә төшөр. Ысынлап та, бында һәр сабырлыға һәм шөкөр ҡылыусыға аят бар!»\n6. Бына Муса халҡына: «Алланың һеҙгә биргән ниғмәтен иҫкә төшөрөгөҙ, нисек Ул һеҙҙе Фирғәүен ырыуынан ҡотҡарыуын! Улар һеҙгә яман ғазап һалалар, улдарығыҙҙы үлтерәләр, ҡатын-ҡыҙҙарығыҙҙы иҫән ҡалдыралар. Бында — Раббығыҙҙан һеҙгә бөйөк һынау»,— тине.\n7. Бына Раббығыҙ: «Әгәр шөкөр ҡылһағыҙ, Мин һеҙгә арттырырмын, әгәр ҡәҙерен белмәһәгеҙ... Ысынлап та, Минең ғазабым көслө!» — тип хәбәр итте.\n8. Һәм Муса: «Әгәр һеҙ ҙә һәм Ер йөҙөндәгеләрҙең барыһы ла ҡәҙерһеҙ булһағыҙ… Ул уаҡытта Алла бай һәм данлы бит!» — тине.\n9. Әллә һеҙгә хәбәр килмәнеме һеҙҙән элек йәшәгән Нух, Ғәд, Ҫәмүд халыҡтары тураһында һәм уларҙан һуң булғандар тураһында — Алланан башҡа уларҙы һис кем белмәй. Аңлайышлы аяттар менән уларға рәсүлдәре килде, ә улар ҡулдарын ауыҙҙарына ҡапланылар һәм: «Һеҙҙең менән ебәрелгән нәмәгә беҙ ышанмайбыҙ, һәм беҙ һеҙ өндәгән нәмә тураһында ныҡ шикләнәбеҙ»,— тинеләр.\n10. Уларҙың рәсүлдәре: «Әллә күктәрҙе һәм Ерҙе бар ҡылыусы Алла тураһында шиктәме һеҙ? Ул һеҙҙе гонаһтарығыҙҙы ярлыҡау һәм билдәләнгән әжәлгә тиклем кисектереп тороу өсөн саҡыра бит»,— тинеләр. Улар: «Һеҙ ҙә бит беҙҙең шикелле кешеләрһегеҙ, ата-бабаларыбыҙ ҡоллоҡ ҡылған нәмәнән беҙҙе дүндерергә теләйһегеҙ. Килтерегеҙ беҙгә асыҡ дәлил!» — тинеләр.\n11. Уларға рәсүлдәре әйтте: «Беҙ һеҙҙең шикелле кешеләр генә, әммә Алла Үҙенең ҡолдарынан теләгәненә яҡшылыҡ күрһәтә, беҙ һеҙгә Алла рөхсәте булмаһа, һис бер төрлө дәлил килтерә алмайбыҙ. Иман килтергәндәр Аллаға тәүәккәлләһен!\n12. Һәм Ул беҙҙе юлыбыҙға күндергәс, ни өсөн беҙгә Аллаға тәүәккәлләмәҫкә ти? Һеҙ беҙҙе интектереүегеҙгә беҙ сабырлы буласаҡбыҙ. Һәм тәүәккәлләгәндәр Аллаға тәүәккәлләһен!»\n13. Һәм иман килтермәгән кешеләр: «Беҙ һеҙҙе үҙебеҙҙең еребеҙҙән сығарырбыҙ йәки һеҙ беҙҙең динебеҙгә ҡайтырһығыҙ»,— тинеләр үҙ рәсүлдәренә. Һәм Раббылары уларға үәхи ҡылды: «Беҙ һис һүҙһеҙ залимдарҙы һәләк итәсәкбеҙ\n14. һәм уларҙан һуң Ер йөҙөнә һеҙҙе урынлаштырасаҡбыҙ. Был — Минең алдымда тороуҙан ҡурҡҡандарға һәм Минең янауымдан ҡурҡҡандарға!»\n15. Улар хәл итеүҙе һоранылар, әммә барлыҡ үҙ һүҙле йәберләүселәр ҙә уңышҡа ирешмәне.\n16. Уның артында — тамуҡ, һәм уға эренле һыу эсерәләр.\n17. Ул уны һемереп эсә, ләкин көскә генә йота, һәм уға һәр урындан үлем килә. Әммә ул үлек түгел, һәм уның артында — ҡаты ғазап.\n18. Раббыларына иман килтермәгән кешеләрҙең мәҫәле: уларҙың ҡылған эштәре дауыллы көндә ҡойон осорған көл шикелле. Улар ҡаҙанған нәмәләре менән һис нәмә эшләй алмай. Был — йыраҡ аҙашыу!\n19. Алланың күктәрҙе һәм Ерҙе хаҡлыҡ менән яратҡанын күрмәйһеңме ни? Әгәр Ул теләһә, һеҙҙе бөтөрөр һәм яңыны барлыҡҡа килтерер,\n20. һәм был Алла өсөн ҙур эш түгел.\n21. Һәм барыһы ла Алла ҡаршыһына килерҙәр һәм көсһөҙҙәр тәкәбберләнгәндәргә: «Беҙ һеҙгә эйәрҙек, һеҙ беҙҙе Алла ғазабының берәй нәмәһенән булһа ла ҡотҡарырһығыҙмы?» — тип әйтерҙәр. Улар: «Әгәр Алла беҙҙе тура юлға күндергән булһа, беҙ ҙә һеҙҙе алып барыр инек. Ҡайғырһаҡ та йәки туҙһәк тә беҙгә барыбер, беҙгә ҡотолоу юҡ»,— тинеләр.\n22. Һәм эш эшләнеп бөткәс, шайтан әйтте: «Алла һеҙгә хаҡ үәғәҙәне үәғәҙә итте, һәм мин дә һеҙгә үәғәҙә иттем, әммә мин алданым, һәм минең һеҙҙең өҫтөгөҙҙә хакимлығым булманы. Мин бары һеҙҙе саҡырҙым, һеҙ яуап бирҙегеҙ, мине шелтәләмәгеҙ, ә үҙ-үҙегеҙҙе шелтә ҡылығыҙ. Мин һеҙгә ярҙам итмәйем, һеҙ ҙә миңә ярҙам итмәйәсәкһегеҙ, элек һеҙ мине ҡатнашыусы иткәнегеҙҙән баш тартам». Ысынлап та, залимдарға — интектергес ғазап!\n23. Иман килтергән һәм изге эштәр эшләгән кешеләр аҫтында йылғалар ағып торған баҡсаларға индерелер — Раббыларының рөхсәте менән улар унда мәңге ҡалыр, унда уларҙың иҫәнләшеүҙәре: «Сәләм!» — булыр.\n24. Алланың нисек мәҫәл итеп яҡшы һүҙ килтереүен күрмәнеңме ни — ул яҡшы ағас шикелле, тамыры уның ныҡ, ә ботаҡтары Күктә.\n25. Ул һәр уаҡыт Раббыһы рөхсәте менән емеш бирә. Һәм Алла ла кешеләргә мәҫәлдәр килтерә — моғайын, улар иҫтәренә килерҙәр!\n26. Әшәке һүҙҙең мәҫәле: ул насар ағас шикеллелер, ул ерҙән ҡуптарып ташланған, уның торорлоғо юҡ.\n27. Иман килтергән кешеләрҙе Алла был донъяла һәм ахирәттә лә тоғро һүҙ менән нығыта, ә залимдарҙы Алла юлдан яҙҙыра, һәм Алла теләгән эшен эшләй.\n28. Әллә һин Алланың ниғмәтен кафырлыҡҡа алмаштырғандарҙы һәм үҙ халыҡтарын һәләкәт йортона урынлаштырғандарҙы күрмәнеңме,\n29. тамуҡҡа — улар унда янасаҡтар. Һәм был тороу насар!\n30. Һәм улар, Уның юлынан яҙҙырыу өсөн, Аллаға тиңдәш яһанылар. «Рәхәтләнегеҙ, сөнки һеҙҙең юлығыҙ — тамуҡҡа!» — тип әйт.\n31. Минең иман килтергән ҡолдарыма әйт, улар намаҙ торһондар, һатыу-алыу ҙа, дуҫлыҡ та булмаясаҡ көн килмәҫтән элек Беҙ ризыҡлағандан йәшерен дә, асыҡ та сарыф ҡылһындар,\n32. Алла күктәрҙе һәм Ерҙе бар ҡылды һәм күктән һыуҙы төшөрҙө, һәм уның менән емештәрҙе һеҙгә ризыҡ итеп сығарҙы, һәм Үҙенең бойороғо менән диңгеҙҙә йөрөһөндәр өсөн көймәләрҙе һеҙгә буйһондорҙо, һәм һеҙгә йылғаларҙы буйһондорҙо,\n33. һәм һеҙгә төн менән көндө буйһондорҙо, һәм тырыш хеҙмәтсәндәр итеп Ҡояш менән Айҙы буйһондорҙо,\n34. һәм һеҙ һорағандарҙың барыһын да бирҙе. Һәм әгәр һеҙ Алланың ниғмәтен һанаһағыҙ, һанап бөтөрә алмаҫһығыҙ. Ысынлап та, кеше — йәберләүсе һәм яҡшылыҡтың ҡәҙерен белмәй!\n35. Бына Ибраһим әйтте: «Раббым! Был ҡаланы именлектә ҡыл, мине һәм балаларымды һындарға ҡоллоҡ ҡылыуҙан йыраҡ тот.\n36. Раббым! Улар күп кешеләрҙе юлдан яҙҙырҙылар бит, ә кем миңә эйәрһә, ул минән, ә кем миңә буйһонмаһа... Һин ярлыҡаусы, рәхимле!\n37. Раббыбыҙ! Мин тоҡомомдо иген булмаған үҙәндә урынлаштырҙым, Һинең изге өйөң ҡаршыһында. Раббыбыҙ! Улар намаҙ торһон, кешеләрҙең йөрәктәрен уларҙы яратыусы итеп ҡыл, уларҙы емештәр менән ризыҡландыр — моғайын, улар шөкөр итеүселәрҙән булыр!\n38. Раббыбыҙ! Беҙ нимәне йәшерәбеҙ һәм нимәне асыҡ иткәнебеҙҙе Һин беләһең бит. Ерҙә һәм күктәрҙә Алланан һис бер нәмә йәшерелмәҫ.\n39. Ҡарт көнөмдә миңә Исмәғилде һәм Исхаҡты бүләк иткән Аллаға дан! Ысынлап та, Раббым — Ул доғаларҙы ишетеүсе!\n40. Раббым! Мине намаҙ уҡыусыларҙан ит һәм минең тоҡомомдо ла. Раббыбыҙ! Минең доғамды ҡабул ит!\n41. Раббыбыҙ! Мине, һәм минең ата-әсәмде, һәм иман килтергән кешеләрҙе хисап буласаҡ көндө ярлыҡа!»\n42. Залимдар ҡылған эштәрҙән Алла битараф тип иҫәпләмә, Ул уларға ҡараштар ҡатып ҡалған көнгә саҡлы кисектерә,\n43. баштарын юғары күтәргән хәлдә ашығып йүнәлерҙәр, ҡараштары әйләнеп ҡайтмаҫ, һәм йөрәктәре уларҙың — һауа (буш).\n44. Кешеләрҙе уларға ғазап килә торған көн менән өгөтлә — иҫкәрт! Һәм золом ҡылғандар әйтерҙәр: «Раббыбыҙ, беҙҙе яҡын әжәлгә ҡәҙәр кисектер — беҙ Һинең саҡырыуыңды ҡабул итербеҙ һәм рәсүлдәргә эйәрербеҙ». Һеҙҙә үҙгәреү юҡ, тип ант иттегеҙ түгелме ни һеҙ?\n45. Һәм һеҙ үҙ-үҙҙәренә золом ҡылған кешеләрҙең урындарына урынлаштығыҙ. Уларға нимә ҡылғаныбыҙ һеҙгә асыҡ булды, һәм Беҙ һеҙгә мәҫәлдәр килтерҙек.\n46. Ә улар мәкерҙәре менән мәкер ҡылдылар, әммә уларҙың мәкерҙәре Аллала, гәрсә уларҙың мәкерҙәренән тауҙар хәрәкәтләнһә лә.\n47. Алла Үҙенең рәсүлдәренә биргән үәғәҙәһен боҙоусы тип иҫәпләмә: Алла бөйөк, үс алыу эйәһе бит.\n48. Ер икенсе ер менән алмаштырылған көндө, һәм — күктәр ҙә. Һәм берҙән-бер, ҡеүәтле Алла ҡаршыһына баҫырҙар!\n49. Һәм был көндө гонаһлы кешеләрҙе сылбыр менән бәйләнгән хәлдә күрерһең.\n50. Кейемдәре ыҫмаланан, йөҙҙәрен ут ҡаплар,\n51. һәр йәнгә Алла үҙе ҡаҙанғанын бирһен өсөн. Ысынлап та, Алла хисапта етеҙ!\n52. Был — кешеләр өсөн хәбәр, һәм уның менән өгөтләһендәр, һәм Уның берҙән-бер илаһ икәнлеген белһендәр, һәм зиһендәре булғандар аҡылдарына килһендәр!\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Ибраһим_сүрәһе&oldid=350095"


Рөстәм Хәмитов идара компаниялары эшмәкәрлеген тикшереүгә граждандарҙы йәлеп итеү тәҡдиме менән сығыш яһаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:10, 14 сентября 2011 Иҡтисад\n13 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов торлаҡ милекселәре ширҡәттәре һәм идара компаниялары эшмәкәрлеген тикшереү буйынса ведомство-ара комиссияһы ултырышын үткәрҙе. Кәңәшмәлә Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, Дәүләт Думаһы депутаттары, республиканың идара компаниялары етәкселәре һәм муниципалитет башлыҡтары ҡатнашты.\nРеспублика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рөстәм Хәмитов идара компаниялары эшмәкәрлеген тикшереүгә күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәрҙе йәлеп итеү инициативаһы менән сығыш яһаны. Президент был мәсьәләне «Берҙәм Рәсәй» партияһы вәкилдәренә ҡарарға тәҡдим итте.\n— Бер нисә ай элек «Берҙәм Рәсәй» партияһы РФ Торлаҡ кодексына бер нисә принципиаль үҙгәреш индереүгә өлгәште. Дәүләт органдарының күп фатирлы йорттарға идара итеүсе компаниялар эшмәкәрлеген контролләү буйынса вәкәләттәре ярайһы ныҡ киңәйтелде. Был өлкәлә бихисап тәртипһеҙлектәр, ҡағиҙә боҙоуҙар, законһыҙ эштәр эшләнеүе тураһында күп һөйләнек. Тарифтар үҫә, хеҙмәтләндереү сифаты яҡшырмай, торлаҡ милекселәренең аҡсалары билдәһеҙ йүнәлештә юҡ була, тип билдәләп китергә мөмкин. Яңы төҙәтмәләр арҡаһында хәҙер был өлкәлә тәртип булдырыу мөмкинлеге барлыҡҡа килде. Һәм тәртип урынлаштыра башланыҡ, урынлаштырабыҙ, тип әйтергә теләйем. Артабан да тәртип булдырыу өсөн ҡаты саралар күрәсәкбеҙ,— тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.\n— Граждандарҙан йыйылған тиҫтәләгән миллион һумдарҙы билдәһеҙ рәүештә юҡ иткән Өфөләге «Управдом», Белореттың «Жилкомсервис», «Партнер» кеүек компаниялар, һис шикһеҙ, язаға тарттырылырға, уларҙың эшмәкәрлеге тикшерелергә тейеш. Һәм енәйәт составы раҫланһа, был кешеләр тейешле язаһын аласаҡ. Тикшереүҙәр башланды ла инде. Бөгөн беҙ һеҙҙең менән уларҙың тәүге һөҙөмтәләрен тикшерәсәкбеҙ. Оҙаҡ уйларға ваҡыт юҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.\nУл, киләһе йылдың 1 мартына тиклем йомғаҡтар яһалырға тейеш, тип билдәләне.\n— Әлегә беҙҙең республика был мәсьәләлә Рәсәй Федерацияһында лидер. Беҙ – бындай эште ойошторған бер нисә төбәктәрҙең береһе, хатта, бәлки, әлегә берҙән-бер төбәкбеҙҙер ҙә әле. Беҙ Рәсәй Федерацияһына өлгө күрһәтәбеҙ, башҡалар беҙҙең тәжрибәлә өйрәнәсәк. Был эш һөҙөмтәләре буйынса ниндәйҙер һығымталар, дөйөмләштереүҙәр яһарбыҙ, моғайын. Әммә был һуңғараҡ буласаҡ, — тине республика башлығы. — Бындай сифатлы һәм бер үк ваҡытта ҡаты эш итеү өсөн бөтә рсурстарыбыҙ ҙа бар. Төп эштәрҙе үҙ иңенә аласаҡ Дәүләт торлаҡ инспекцияһы хеҙмәткәрҙәренең иҫәбе ярайһы арттырылды. Һәм, шулай булыуға ҡарамаҫтан, минең принципиаль тәҡдимем бар. Идара компанияларын тикшереүгә граждандарҙың үҙҙәрен дә йәлеп итергә кәрәк, тип иҫәпләйем. Был бик мөһим. Һәм был аңлашыла ла, сөнки идара компанияларының, ширҡәттәрҙең намыҫһыҙ эшмәкәрлегенән тәү сиратта тап граждандар зыян күрә.\n— «Берҙәм Рәсәй» вәкилдәренән был мәсьәләне ентекләп өйрәнеүҙәрен һорар инем, — тине Рөстәм Хәмитов. — Партияның урындағы бүлексәләре бар. Минең уйлауымса, улар күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәргә берләшергә, халыҡҡа үҙҙәренең вәкилдәрен тикшереүселәр рәтенә тәҡдим итеүҙә ярҙам итә алыр ине. Беҙ дәүләт-шәхси партнерлыҡ тураһында күп һөйләйбеҙ – был тап ошо, һүҙҙән эшкә күсеүҙе талап иткән осраҡ.\n— Партия был мәсьәләне үҙенең контроленә алғас, хәҙер беҙгә граждандар менән дәүләт структураларының хеҙмәттәшлеген нисек ойоштороу хаҡында уйларға кәрәк, — тип мөрәжәғәт итте Президент залда ултырған РФ Дәүләт Думаһының Гражданлыҡ, енәйәт, арбитраж һәм процессуаль ҡануниәт буйынса комитеты рәйесе Павел Крашенинников менән уның урынбаҫары Андрей Назаровҡа.\n— Эшебеҙ ғәҙәти «кампанейщинаға» әйләнмәһен ине. Идара компанияларының барыһы ла намыҫһыҙ һәм мутлашыусы түгел. Был компаниялар араһында эшен ғәҙел алып барған, граждандар мәнфәғәтен яҡлаған, файҙалы, яҡшы һәм ҙур эш башҡарған, уларҙың эшенән граждандар ҡәнәғәт булған компаниялар ҙа бар. Бындай компанияларға тикшереүҙән ҡурҡырға кәрәкмәй. Киреһенсә, әгәр беҙ мутлашыусыларҙан ҡотола алһаҡ, намыҫлы һәм һөҙөмтәле уйынсыларҙың перспективаһы яҡшырасаҡ ҡына, тип уйлайым. Һәм бындай компанияларҙың хеҙмәттәренә булған һорау арта барасаҡ, — тип белдерҙе республика башлығы.\n— Беҙ был эште берҙән-бер маҡсат менән – ошо үтә ҡатмарлы тармаҡта тәртип булдырыу һәм халҡыбыҙҙың тормош кимәлен күтәреү өсөн үткәрәбеҙ. Өйҙәребеҙҙең ниндәй булыуын, подъездар, ишектәр һәм башҡаһының нисек икәнен барыбыҙ ҙа белә. Был оҙаҡ дауам итә алмай. Был тармаҡта һәм был өлкәлә эҙмә-эҙлекле рәүештә тәртип булдырырға кәрәк. Бының өсөн бөгөн беҙҙең бөтә нәмәбеҙ ҙә етерлек. Беҙҙә власть структуралары ла, контроль-күҙәтеү органдары ла, комиссиялар, ресурстарыбыҙ ҙа бар. Ҡуйылған маҡсатҡа ирешеү өсөн, хәҙер быларҙың барыһын да берҙәм конгломерат итеп тупларға һәм бер нимәгә ҡарамаҫтан тәртип урынлаштырырға кәрәк. Мәсьәлә еңелдән түгел, әлбиттә, ваҡыт талап ителәсәк. Ҡаршылыҡ та көслө, аҡса бәләкәй түгел бит. Был баҙарҙың күп миллиардлы булыуы тураһында һүҙ булғайны инде. 20 мең йортто бер йорттан алынған миллион һумлыҡ табышҡа ҡабатлағыҙ, һәм бер республика буйынса ғына йөҙәрләгән миллиард һум аласаҡһығыҙ. Шуға күрә ошо аҡсалар, ошо ресурстар өсөн бик ҡаты көрәш бара. Был аңлашыла ла. Ҙур аҡса ағымы булған ерҙә был ағымға яҡынайырға теләгәндәр ҙә күп. Шуға күрә был сылбырҙы өҙөүе лә еңелдән түгел, әммә беҙ быны булдырасаҡбыҙ, — тип ышандырҙы Башҡортостан Президенты.


Истанбулда Башҡортостан фәне һәм мәҙәниәте көндәре үтәсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nИстанбулда Башҡортостан фәне һәм мәҙәниәте көндәре үтәсәк\n11:47, 13 мая 2010 Сәйәсәт\nКиләһе аҙнала, 20 — 23 майҙа, Төркиә Республикаһының Истанбул ҡалаһында Башҡортостан Республикаһы фәне һәм мәҙәниәте көндәре үтәсәк. Сараны Республика хөкүмәте, БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы (әлеге ваҡытта министрлыҡ үҙгәртеп ҡоролоу өҫтөндә) ойоштора. БР Фәне һәм мәҙәниәте көндәре программаһы ярайһы бай. БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, был сара сиктәрендә Истанбулда Мехмед Акиф Эрсой паркында йолаға әйләнгән башҡорт һабантуйы үткәреләсәк.\nКөндәрҙең бар саралары ла тиерлек күренекле ғалим һәм йәмәғәт эшмәкәре Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тыуыуына 120 йыл билдәһе аҫтында үтәсәк. Яҡташыбыҙҙы Төркиәлә, атап әйткәндә, Истанбулда, яҡшы беләләр һәм хөрмәт итәләр. Бында, Истанбул университетында, профессор Вәлиди Туған оҙаҡ ваҡыт эшләгән, үҙенең кафедраһын булдырған, үҙенең ғилми хеҙмәттәре арҡаһында донъяла иң билдәле төркиәтсе дәрәжәһенә өлгәшкән. Әхмәтзәки Вәлидиҙең 120 йыллығына арналған "Европа халыҡтары тарихы һәм мәҙәниәте: үткәне, бөгөнгөһө, киләсәге" халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы ла шуға тап ошонда, Истанбул университетында, үтәсәк. БР Фәндәр академияһы, Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы, Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, төрки мәҙәниәте һәм сәнғәтенең берлектәге үҫеше буйынса "ТӨРКСОЙ" халыҡ-ара ойошмаһы, БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы уның ойоштороусылары булып сығыш яһай. Конференцияла Башҡортостан менән Төркиәнең билдәле ғалимдары ҡатнашасаҡ. Пленар өлөшөнән тыш, конференцияла секция ултырыштарын үткәреү ҙә ҡаралған.\nКонференция алдынан Башҡорт дәүләт университеты менән Истанбул университетының хеҙмәттәшлеге тураһында Килешеүгә ҡул ҡуйыу планлаштырыла. Ошонда уҡ, Истанбул университеты фойеһында, Башҡортостан Республикаһының Милли музейы һәм БР Милли китапханаһы Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың 120 йыллығына арналған күргәҙмә ойоштора.\n"Решад Нури сәхнәсе" бинаһында М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры Истанбул халҡы өсөн Нәжиб Асанбаевтың “Әхмәтзәки Вәлиди” спектаклен күрһәтәсәк.\nҺабантуй ваҡытында Мехмед Акиф Эрсой паркында Башҡортостан тураһында фотокүргәҙмә эшләйәсәк, байрам ҙур концерт һәм уйын программалары менән оҙатылып барасаҡ.\nТеги: һабантуй, Төркиәлә БР мәҙәниәте көндәре


Ҡол-Дәүләттең ғүмере ай күрҙе, ҡояш алды, тигәндәй генә булып тойолдо. Уның менән танһыҡтар ҡанғансы аралашып-аңлашып та, һөйләшеп-фекерләшеп тә өлгөрөп булманы. Юҡ, беҙҙең ваҡыт хәтһеҙ күп ине: беҙ, бер үк йылдарҙа ҡәләм тирбәлтә башлаған дуҫтар-быуындаштар, йәғни Рәмил Ҡол-Дәүләт, Буранбай Исҡужин, Рәйес Түләк, Ғәбиҙулла Зарипов, Ғилман Ишкинин, Марсель Искәндәр һәр саҡ бергә булдыҡ, тик үҙ-ара ихласлап аралашырға ул замандың йолалары, йәшлегебеҙ максимализмы мөмкинлек бирмәне кеүек. Үкенескә күрә, осрашыуҙарыбыҙҙың күбеһенең күңел асыуға ҡоролғанын да танырға тура килә. Осрашыуыбыҙ төп шарт ине, нимә хаҡында әңгәмәләшеүебеҙ түгел. Ул замандың барлыҡ йолалары ла тап шул күңел асыуға ҡоролғас, башҡа төрлө аралашыу барыбер ҙә формаль килеп сығыр ине һымаҡ...\nМаҡсаттар ҙа, ғәмдәр ҙә икенсерәк ине шул ул йылдарҙа. Етмәһә, беҙҙе “коммунизмда йәшәйәсәкһегеҙ, ул ҡоролош кешелектең иң камил йәмғиәте һаналасаҡ”, тип тәрбиәләнеләр. Өҫтәүенә, үткән быуаттың 90-сы йылдарында башланған үҙгәрештәр шауҡымы үҙ тарихыбыҙға һәм ысынбарлығыбыҙға өр-яңы күҙлектән ҡарарға мөмкинлек биреүе беҙҙе уғата ҡанатландырып ебәрҙе. Ниңәлер арабыҙҙа Рәмил дуҫыбыҙ мөстәҡиллек, суверенитет идеяларына шикләнеберәк ҡараны. Бындай ҡараш уның күпселек шиғырҙарында сағылыш тапты. Юҡ, ул шатлана белде, тик һағышҡа төрөлгәйне уның бындай күңел сағылышы:\nСамаһыҙ ғорур инекме әллә үтә бер ҡатлы булдыҡмы? Бөрйәндә йәшәүсе дуҫыбыҙ, яҙыусы, фотограф Флүр Ғазин: “Бергә йөрөгәндә минең ҡулда һәр ваҡыт фотоаппарат булды. Исмаһам, бергәләп фотоға ла төшөргә эшкинмәгәнбеҙ. Нимә уйлағанбыҙҙыр инде, мәңге йәшәрбеҙ тип уйланыҡмы икән?” – тип иҫкә ала ул йылдарҙы.Ысынлап та, бергәләп фотоға төшөүҙе әллә кәрәкле тапманыҡмы, әллә инде бындай ғәмәлде ваҡ- төйәккә иҫәпләнекме, әйтеүе ҡыйын. Һанда-һаяҡ икешәр йә өсөшәр генә бергә төшкәндәрен иҫәпкә алмағанда ул йылдарҙы һынландырған фотолар юҡ кимәлендә.\nӘле генә килеп беҙҙең быуын вәкилдәре ғүмерҙең дә, тормоштоң да ысын ҡәҙерҙәрен белер йәшкә еттек. Бихисап күп юғалтыуҙар, мөмкинлектәр ҡулдан ысҡынғас ҡына. Ә ул саҡта...\nӘҙәбиәт донъяһына килде лә, күренде лә, балҡыны ла, донъяға һоҡланды ла, бик күптәрҙе һоҡландырҙы ла Ҡол-Дәүләт, иң беренселәрҙән булып донъялыҡтан китеп тә барҙы. Бер бөйөк полководец әйтмешләй, «Килдем, күрҙем, еңдем...», тигән кеүек булды инде, гүйә, уның ғүмере. Донъялыҡтан ул китте, әммә халҡыбыҙ күңелендә, әҙәбиәт донъяһында исеме тороп ҡалды. Шиғырҙарын ҡайһы ғына заманда алып уҡыһаң да, улар әле генә яҙылғандай, шул замандыҡы булып ҡабул ителә. Ә бына быныһы инде бик һирәктәргә генә бирелә торған бәхет. Үҙҙәре иҫән саҡта ла әҫәрҙәре йәшәүҙән туҡтаған ижадсылар була. Әйтһәң, әҙәм ышанмаҫ. Рәмилебеҙ ауырып аҙна-ун көнгә дауаханаға ята ла, унан сығыуына сираттағы пьесаһын яҙып та өлгөрә ине. Пьесаһы тиҙ арала берәр театрҙа ҡуйыла һала. Ул дауаханаға эләктеме, беҙ шул йылда премьера көтәбеҙ. Әйтерһең дә, ғүмеренең шулай ҡыҫҡа ғына булырын белгән кеүек, хатта ауырыу мәлен дә ижад өсөн файҙалана белде.\nШуныһы үкенесле, Ҡол-Дәүләт был «сирен» башҡа дуҫтарыбыҙға ла «йоҡтороп» китте. Уның артынан «тыр-тыр» эйәргән Ғәбиҙулла ла, Марсель дә, Рәйес тә, Буранбай ҙа, Ғилман да ғүмерҙәренең һуңғы һулышына тиклем тик ижад менән генә йәшәне, дөрөҫөрәге, ғүмерҙәре иҫәбенә ижад итте. «Егеттәр, тегендә барғас, күпме йәшәнең, ҡайҙа һәм кем булып эшләнең, тип һорамаҫтар, нимә яҙҙың, тип һорарҙар» тигән һүҙбәйләнеш тә беҙҙең егеттәр ауыҙынан әйтелде.\nЫсынлап та, егеттәрем һайлам уҡ кеүек инеләр. Барыһы ла ҡыҫҡа ғына ғүмерендә әйтер һүҙҙәрен әйтеп өлгөрҙө, нисек итеп әйтте әле. Рәйес Түләк әйтмешләй, «беҙҙең төркөм алдында Рәмил булды» һәм йәшәүҙә лә, үлемдә лә тәүге «сирҡанысты» ул алды. Ә Ҡол-Дәүләттең үҙ-үҙен тотошо, атлап йөрөүҙәре ниндәй ине һуң! Һоҡланғыс ине! Оҙон, сираҡтай нәҙек, саҡ ҡына алға эйелеберәк торған кәүҙә. Яҫы маңлай, асыҡ һәм ниндәйҙер мөғжизә түгелер йөҙ, һыҙылып киткән мыйыҡ. Ҡабаланмай, һәлмәк кенә баҫып атлап килеүҙәре оло бер тантанаға тиң. Гүйә, ниндәйҙер, үҙенең шиғырындағыса, Өлкәнтау урынынан ҡуҙғалған да, дәрәжәһен һаҡлай белеп кенә дала ҡыҙыра кеүек. Дәрәжәһен дә һаҡлай, үҙе йөрөгән ерҙәренең ҡәҙерен дә белдертә кеүек. Ул йәненән артыҡ күреп табынған ошо ерҙе яратмай, уға һоҡланмай ҡара. Урынынан ҡуҙғалған Өлкәнтау кеүек ине Рәмил дуҫыбыҙ. Уның был олпатлығы, һәлмәклеге ижадында ла сағылыш тапты. Ҡол-Дәүләттең буш шиғырҙары, күләм булһын өсөн генә яҙылған әҫәрҙәре бөтөнләй юҡ. Һүҙ уйнатҡанда ла, шиғыр аша йылмайғанда ла шағир һәр саҡ кинәйәне, әйтергә теләгән фекерен иң беренсе урынға ҡуйҙы. Ғөмүмән, уның ижадының башланғыс, өйрәнсек осоро булдымы икән? Булманы, тәүге шиғырҙары менән үк ул өлгөрөп еткән, ҡойоп ҡуйған шағир ине. Ә тотош Ер шары, кешелек һәм мәңгелек кимәлендә ошо Ҡол-Дәүләтһеҙ йәшәгән ваҡыт эсендә нимә үҙгәрҙе һуң? Әйтергә кәрәк, артыҡ бер нәмә лә үҙгәрмәне кеүек. Барыһы ла һаман да элеккесә, һаман да Ҡол-Дәүләттең билдәле «Килен» шиғырында әйткәнсә, оло илебеҙ менән «ҡәйнә-килен» мөнәсәбәтендә йәшәйбеҙ. Бөйөк үҙгәртеп ҡороуҙың тәүге йылдарында ыңғай яҡҡа үҙгәрештәр булғандай тойолдо ла, тормош йылғабыҙ үҙ үҙәненә кире ҡайтты кеүек. Әллә инде башҡаса йәшәй белмәйбеҙ, әллә теләмәйбеҙ, әллә хәлебеҙҙән килмәй? Шағирҙың эпитеттарға, сағыштырыуҙарға, кинәйәләргә «үтә лә аяуһыҙ булыуы, киҫкен мөнәсәбәте» шул уҡ замандың шәхескә, халыҡҡа ҡарата аяуһыҙ булыуының, киҫкен мөнәсәбәтенең сағылышы ғыналыр. Ҡол-Дәүләт «Мәмерйә» шиғырында беҙ йәшәгән тормошто мәмерйә образы менән сағыштыра:\nЫсынлап та, үҙе тойған бушлыҡта, шиғырындағы мәмерйәлә ҡалырға теләмәнеме икән ни шағир? Унда ҡалыуҙы йүләрлеккә һананымы? Шуға үҙен һаҡламанымы, һаҡланманымы? Әллә инде халҡыбыҙ әлмисаҡтан алып хыялланып та, быуаттар буйы көрәшеп тә, яулаған тулы азатлыҡтың һағым ғына икәнен тойҙомо? Шағирҙың бик күп шиғырҙарында урын алған ошо «Мәмерйә» шиғырындағыса мотивты мин пессимизмға тиңләмәҫ инем. Ошо урында Ҡол-Дәүләт ижадының төп асылын билдәләгән йөкмәткегә, йүнәлешкә тап булабыҙ ҙа инде. Ул да булһа – кешенең, милләттең асылын ҡыйратыуға йүнәлтелгән ижтимағи ҡоролоштоң, сәйәсәттең емерткес ғәмәлен, эшен фашлау. Ғөмүмән, Рәмил тормошта ла, ижадында ла хәҡиҡәтте күҙгә тура ҡарап әйтә алырлыҡ шәхес булды. Йәшеренеп йәшәмәне, ышыҡлана белмәне. Хәҡиҡәтте әйтеү ул саҡта ғына түгел, һәр заманда ла еңел булмаған. Һәр хәлдә шағир «Мәмерйә» шиғырында хаҡты әйткән бит, тип ҡуям. «Мин китермен, бер китермен, шуҡ елдәргә тағылып...» тигән шағир ғүмеренең аҙағында яҙған бер шиғырында. Ҡайһы тарафтарға юлланыуҙы күҙалланы икән шағир? Дөрөҫөн әйткәндә, Рәмилдең тормошо тотошлайы менән һағыштарҙан ғына торған кеүек ине. Бәхетле үк булып үтмәгән сабый, бала сағы, тәҡәттәрен ҡоротҡан сиргә тарыуы, заман һалған ыҙалар шағир өсөн эҙһеҙ үтмәне. Ҡол-Дәүләт үҙенең тәбиғи булмышы менән дә «яралы торна» хәләтендә ине. Шағирҙың ошоға оҡшаш һыҙланыуҙарға ҡоролған әҫәрҙәре күп кенә. Әммә уларҙа шағир заман һалған яраларынан һыҙланыуын ғына белдерә, ошо һыҙланыуҙарының туғандарының, халҡының һыҙланыуҙары менән уртаҡ икәненә ишаралай, әммә зарланмай.\nУның тормошта ла, әҫәрҙәрендә лә йылмайыуы һәр саҡ күҙ йәштәре аша оло донъяға күренә. Тормошта ла, ижадта ла үтә танһыҡ, көтөп алған байрам ине уның өсөн йылмайыу. Ғазаптары аша булғанғамы, Рәмил ғәжәйеп йылмая, сабыйҙай шатлана белгән зат ине. Был һәләте иң тәүҙә уның шиғырҙарында сағылды, аҙаҡ драматик әҫәрҙәренә күсте. Әммә шағирҙың әрнеү-ғазаптары ҡыҫыр булманы, илһам эҙләп «ғазапланған» шағирҙыҡы һымаҡ үҙмаҡсатҡа ҡоролманы, улар бары тормош асылының сағылышы ғына булды. Был йәһәттән Ҡол-Дәүләт «Быума» поэмаһында бар асылы менән беҙҙең күҙ алдына баҫа. Хәс тә Рәйес Түләк үҙенең «Яныу» поэмаһы менән беҙҙең алда һынланған кеүек:\nКүренекле шағирә Тамара Ғәниеваның Ҡол-Дәүләттең “Саңдау” шиғырына биргән баһаһын хрестоматия материалы итеп ҡуйырлыҡ:\n“...Ә бит шағирҙың “Һигеҙенсе мөғжизә” тип аталған йыйынтығына индерелгән ошо шиғыры мәңгелек һәм баҡыйлыҡ аралығында йәшәгән кешелектең мәңгелеккә дәғүә итеүсе ҡиммәттәре һандығынан урын алыуҙы даулар ҡеүәткә эйә...\nСәхнәнән уҡылһа, һирәктәрҙең күңел ишеген ватып инер ине ул, моғайын. Ә бит, асылда, бындағы ассоциатив мөмкинлектәр бихисап һәм драматик көсөргәнеш, образ бөтөнлөгө алда телгә алынған шиғырҙарынан күпкә көслөрәк. "Саңдау" күҙгә ташланған ғына өс эске образды ҡойоп ҡуя. Береһе – шул уҡ Башҡортостан, ил-төйәк, халыҡтың үҙ еренә хужа булғандағы элегик мөхите һәм уның көтөү-көтөү булып килеп инеүсе күскенселәр һәм колонизаторҙарҙың хаяһыҙ талау, ҡырыу-ҡыйратыу һөҙөмтәһенән саңдауға әйләнеүе; икенсеһе – тойғолар гармонияһы тыуҙырған элегия, ғашиҡтарҙың алһыу күҙлеге генә тойомлар хозурлыҡ һәм хыянат көйҙөргән күңел битләстәре; өсөнсөһө – бер ҡатлы булған булып автор оҫталығы тәҡдим иткән матди бер күренеш: конкрет сәскәле тау һәм уның яп-ябай фажиғәһе... “Саңдау”ҙың эске мөмкинлектәре бихисап уның. “Саңдау” заманалар һынауын үтеп, ҡапма-ҡаршылыҡтар, күтәрелеш-бәрелештәр һәм ғауғалы ығы-зығы ҡатыш романтикаға әйҙәгән ХХ быуат аҙағы ваҡиғалары йоғонтоһонда тыуған һәм беҙҙең бөгөнгө замандаштар “урраға” ҡабул иткән ҡайһы бер шиғыр-поэмаларҙан да оҙағыраҡ йәшәйәсәк...” (“Мөғжизә нисәү була?” “Ағиҙел, 1991 йыл, 12-се һан”)\nҠол-Дәүләттең берсә һыңҡылдата баҫып, берсә ҡанаттарын йәйеп киңлектәрҙә шыҡыйған бөркөттәй талпынып бейегәнен күрһәгеҙ ине! Һүҙҙәр менән генә быны аңлатып та, һүрәтләп тә булмай торғандыр. Күңеле күккә ашырҙай булып шатланғанда бейене ул. Бындай сағы уның бик һирәк булды, шуға һирәк бейене лә. Кәләше Әминә улы Рәсүлде тапҡас, ул дөйөм ятаҡты бер итеп төнө буйы талпынды. Бейеүе иртәгеһен автобусҡа ултырып бала табыу йортона барған саҡта ла дауам итте. Баш ҡаланың 4-се бала табыу йорто ҡаршыһында концерт ҡуйҙыҡ. Беҙҙең тамашасыларыбыҙ — йорттоң тәҙрәһенән беҙгә ҡарап тороусы, әсә булыу шатлығынан балҡыусы ҡыҙ-ҡатындар. Улар араһында Әминә лә бар... Нимәләр генә эшләһәк тә, Рәмилде бейеүенән туҡтата алманыҡ. Мөмкин дә түгел ине. Уны бейеүенән туҡтата алмаған кеүек йән яныуынан да һүрелдереү мөмкин булмағандыр. Ысын шағирҙар шулай булаларҙыр ул...


Башҡортостанда үлемесле авария яһаған автобус водителе ҡулға алынды // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n27 ғинуар, Дүшәмбе\nБашҡортостанда үлемесле авария яһаған автобус водителе ҡулға алынды\n16:55, 15 июля 2019 Хәл-ваҡиғалар\nӨФӨ, 2019 йыл, 15 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nТөбәк Тәфтиш идаралығы республиканың Архангель районында үҙе идара иткән автобусты түңкәргән 32 йәшлек Татарстан кешеһе ҡулға алынды тип хәбәр итә. Ул юл хәрәкәте һәм транспорт саралары ҡулланыу ҡағиҙәләрен боҙоуҙа һәм шуның менән ике йәки унан күберәк кешеләрҙең үлемендә ғәйепләнә.\nКриминалсылар мәғлүмәте буйынса, 14 июлдә ир пассажирлы автобус руле артында Белореттан Яр Саллы ҡалаһына 39 кешене алып барған. Өфө – Инйәр – Белорет юлынан Архангель районда булғанда ул идараны юғалтҡан һәм юлдан ситкә сығып, автобусты кюветҡа ауҙарған. Һөҙөмтәлә 6 кеше үлгән, 30 кеше төрлө тән йәрәхәттәре алған тиҙәр тәфтишселәр.\nӘле үлгән пассажирҙарҙың кәүҙәләренә Өфөлә суд-медицина тикшереүе үткәрәләр. Криминалсылар автобустың техник торошон тикшерә, уны ҡулланыу тәртибен боҙоуҙы асыҡлай. Татарстандағы коллегалар менән берлектә транспорт сараһы эйәһе — «Альтекс» компаниялар төркөмө яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең документтары алына. Һуңынан яуаплы шәхестәргә хоҡуҡи баһа биреләсәк.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡулға алынған водитель быға тиклем тиҙлек режимын арттырғанға 18 тапҡыр административ яуаплылыҡҡа тарттырылған булған.\nТеги: ДТП, пассажирский автобус, Архангельский район


Баймаҡ районында үгеҙ хужаһын һөҙөп үлтергән | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n25 сентября 2019 — 14:32 ГТРК «Башкортостан»\nҮгеҙ ҡоторһа, хужаһына ташлана тиҙәр. Баймаҡ районының бер ауылында 67 йәшлек пенсионерҙы ярһыған үгеҙ һөҙгән. Ир кеше һәр иртәләге кеүек малды кәртәнән сығарып торған мәлендә, ниндәйҙер сәбәп менән уға үгеҙ ташлана. Күп тапҡырҙар осло мөгөҙө менән йәрәхәт килтерә. Яраларының ҡаты булыуы сәбәпле, пенсионер фажиғә урынында һәләк була. Күрәләтә йыртҡысҡа әйләнгән йорт малынының бындай ҡылығы бик сәйер, төп сәбәбе аңлайышһыҙ килеш ҡала.


Йөрәк түренән сыҡҡан моң. Новости | «Музыкальная карта»\nТалантлы йәш дирижер Ринат Камалов төрлө урында йәшәргә һәм эшләргә өлгөрә. «Теге йәки был өлкәлә мин үрнәк итеп ҡуйған кеше башҡарған эштең йөҙҙән бер өлөшөн дә теүәлләмәгәнмен әле», — ти ул. Минеңсә, күптәр Ринатҡа тиңләшергә тырышырға тейеш: тормоштан нимә теләүен аныҡ аңлаған, классик музыка серҙәрен, башҡарыу оҫталығын, опера-симфоник әҫәрҙәргә дирижерлыҡ итеү техникаһын тәрән үҙләштергән тырыш егет үҙ-үҙенә ышана. Иң мөһиме — Ринат үҙе хаҡында ғына түгел, халҡының киләсәген дә ҡайғырта.\nБөгөн һеҙҙең иғтибарға уның менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.\n— Ринат, әле ниндәй шөғөл менән мәшғүлһең?\n— Башҡортостандың Милли симфоник оркестры менән берлектә заманса музыка концертын әҙерләйем.\n— Һин Францияла уҡып ҡайтҡанһың. Унда нисек барып эләктең?\n— Санкт-Петербург дәүләт консерваторияһын тамамлағандан һуң Франция менән Люксембургтың сигендә урынлашҡан Мец ҡалаһы консерваторияһына уҡырға индем. Бында белем алыу мотлаҡ шунда булыуҙы талап итмәй. Мөмкинлектән файҙаланып, ваҡытымды өс өлөшкә бүлдем: уҡыу — Францияла, эшем — республикабыҙҙың Милли симфоник оркестрында.\n— Сит илдәге тәүге тәьҫораттарың ниндәй?\n— Бик алсаҡ, ихлас кешеләр йәшәй унда, тәмләп ашарға яраталар. Урамдар тап-таҙа.\n— Унда ҡыйынлыҡтарға осраныңмы?\n— Ауырлыҡтар, күпселек осраҡта, үҙемә бәйле. Мәҫәлән, француздар урыҫ телен һәм башҡорт күңелен белмәгәнгә ғәйепле түгел бит. Теге йәки был телде, мәҙәниәтте, аңламауҙан ҡыйынлыҡтар килеп тыуа. Әйткәндәй, телде тиҙ өйрәнеү өсөн шул телдә һөйләшеүселәр менән аралашырға кәрәк тигәндәре дөрөҫ.\n— Ниндәй телдәрҙе беләһең? Француздар менән нисек аралаштың?\n— Французса. Беренсенән, был минең өсөн дә файҙалы, икенсенән, улар сит телдә һөйләшеп бармай.\n— Француздар Рәсәй халҡынан, башҡорттарҙан ниндәй сифаттары менән айырыла?\n— Рәсәйҙә бихисап халыҡ йәшәһә лә, уларҙы бер һыҙат — аралашмаусанлыҡ — берләштерә. Ә француздарҙың, киреһенсә, ҡайҙа һәм кем менән булыуға ҡарамаҫтан, еңел генә әңгәмә ҡороуы ихтимал. Ә беҙҙең менталитет тәүҙә кешене «фейс-контроль» аша үткәрә.\n— Үҙеңдең һөнәрең тураһында һөйләп үт әле. Ҡасандан дирижер булып киттең?\n— Дирижерлыҡ — композиторҙың нимә әйтергә теләгәнен башҡарыусылар менән берлектә еткерә белеү оҫталығы. Мин тыңлаусыларҙы «уйлаусылар» тип атайым. Бер ваҡыт ике композитор бәхәсләшеп киткән, ти. «Мин тамашасыларымды музыкамды тыңларға мәжбүр итәм!» — ти икән беренсеһе. Икенсеһе: «Ә мин — уйларға», — тип яуап биргән.\nДирижерлыҡ менән Өфө сәнғәт училищеһында уҡығанда уҡ мауыға башланым, артабан Санкт-Петербургта белемемде камиллаштырҙым.\n— Өфөлә оркестр, фильмдарҙың саундтректарын уйнап, концерт ҡуйғайны. Халыҡ һеҙҙе ҡабул иттеме?\n— Концерт «Француз киноһы музыкаһы» тип аталды. Идея минеке түгел, ә оркестрҙың художество етәкселегенеке. Проектҡа Поль Мориа, Мишель Легран, Шарль Азнавур һәм башҡаларҙың көйҙәре инде. Концерт аншлаг менән үтте: хатта үҙемдең атай-әсәйемә лә билет таба алманым. Артабан беҙ был тамашаны бер нисә тапҡыр ҡабатланыҡ, Стәрлетамаҡҡа алып барҙыҡ.\n— Уңыш ҡаҙаныу өсөн юғары белемгә эйә булыу мотлаҡмы?\n— Ҡайһы бер һөнәрҙәр өсөн юғары белемле булыу мотлаҡ: табип, фармацевт, осоусылар… Ә сәйәсмән, спортсы, эшҡыуарҙың дипломһыҙ булыуы ла ихтимал. Уңыш тураһында шуны әйткем килә: уны һәр кем үҙенсә аңлай. Мәҫәлән, атай-әсәйемдең күршеһе өсөн уңыш — эре балыҡ тотоу.\n— Данды һин нисек тояһың?\n— Билдәлелек — һине һүҙһеҙ генә аңлауҙары. Әлегә миңә күп һөйләргә тура килә.\n— Һиңә өлгө булған кешеләр бармы?\n— Әлбиттә! Тик ҡайһы берҙәре миндә үҙ-үҙемә ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек кенә уята, сөнки улар башҡарған эштең йөҙҙән бер өлөшөн дә бойомға ашырмағанмын әле.\n— Ринат, ғаиләң тураһында ла һөйлә әле.\n— Ҡатыным менән Питерҙа уҡыған саҡта таныштым. Шунда уҡ өйләнештек. Исеме Лилиә, ул — тел белгесе. Ҡыҙыбыҙҙы полиглот итергә хыялланабыҙ.\nҮҙем үҫкән ғаиләгә килгәндә иһә, атай-әсәйем Учалы районының Уральск ҡасабаһында йәшәй. Улар беҙҙең бәләкәйҙән берәй файҙалы шөғөл менән мауығыуыбыҙҙы хупланы. Атайымдың исеме — Марс, әсәйемдеке — Гөлниса. Ағайҙарым Марат менән Булат — хәрбиҙәр.\n— Ниндәй музыканы яратаһың?\n— Йөрәк түренән сыҡҡан моңдо.\n— Башланған эшемде, аҙағына тиклем еткереү.


Таймаҫ өс таған | Всемирный курултай башкир\nОло йыйындағы сығыштарҙы тыңлағандан, төплө ҡарарҙар ҡабул иткәндән һуң ярты йыл самаһы ваҡыт үтеп киткән. Әммә унда яңғыраған һәр һүҙ, фекер, тәҡдим һәм теләктәр бөгөн дә көнүҙәк, артабан да шулай булып ҡаласаҡ.\nОйошманың хәҙерге ағзаларына бер теләк белдергем килә. Мәғлүм булыуынса, ҡоролтай Башҡарма комитеты был юлы бик ныҡ яңырҙы, унда беҙҙең элекке хәрәкәттә ҡатнашмаған күп кенә яңы кешеләр һайланды. Улар ҙа (бына минең кеүек тип әйтһәм, үпкәләмәһендәр) әүҙем эшләп китер өсөн йыйында тыңланған сығыштарға, секциялар материалдарына, ҡабул ителгән ҡарарҙарға ара-тирә күҙ һалып алһын ине. Ғөмүмән, ҡоролтай ойошторолғандан һуң үткән ике тиҫтәнән ашыу йыл эсендә ғәйәт ҙур тәжрибә тупланды, халҡыбыҙ һәм республикабыҙ үҫеше өсөн әһәмиәтле күп проблемаларҙы хәл итеүҙә ҡатнаштыҡ. Хәҙерге шарттарҙа был эшмәкәрлекте яңы һулыш менән дауам итергә кәрәк. Ниндәй генә мәсьәлә тураһында һүҙ бармаһын, һәр ваҡыт әүҙем булырға тейешбеҙ. Бер быуат самаһы элек үк Әхмәтзәки Вәлиди, телебеҙ, динебеҙ, еребеҙ мәнфәғәте өсөн бөтөн көсөбөҙҙө һалырға кәрәк, тип юҡҡа ғына әйтмәгән. Был һүҙҙәр хәҙер ҙә төп маҡсатыбыҙ булып тора. Яҙмышыбыҙ нәҡ ошо өс тағанға таянып йәшәүҙе талап итә. Бер таяу ҙа таймаһын, Аллаһ һаҡлаһын, имгәнә күрмәһен тип эш итергә кәрәк. Ошо өс тағандың ҡайһыһына туҡталып үтһәм дә, урынлы булыр һымаҡ.\nХалҡыбыҙ үҙ илендә еренә аҫабалыҡ хоҡуғын, динен, үҙидаралығын һаҡлау маҡсаты менән Рәсәй дәүләтенә ҡушылған. Уның ошоға тиклем дә, унан һуң да барлыҡ тарихы нәҡ шул мөҡәддәс хоҡуҡтарын яҡлау өсөн көрәштә үткән. Үкенескә ҡаршы, Совет хөкүмәте 1917 йылдың 26 октябрендә (яңы стиль менән 8 ноябрендә) ҡабул ителгән “Ер тураһындағы декрет”ы менән башҡорттоң ергә хан замандан бирле йәшәп килгән аҫабалыҡ хоҡуғын юҡҡа сығарған. Октябрь революцияһының халҡыбыҙға был “бүләге” – тарихыбыҙҙа иң ҙур фажиғәләрҙең береһе. Ә бит хатта Рәсәй империяһы был хоҡуғыбыҙҙы быуаттар буйы тейелгеһеҙ тип иҫәпләгән, һәм башҡорттар уның составында берҙәм, ғәжәп итерлек ҡеүәтле халыҡ булараҡ дан ҡаҙанып йәшәгән. Әгәр Совет власы беҙҙең Рәсәйгә ҡушылыу шарттарының береһе тип иҫәпләнгән был хоҡуҡты тартып алмаһа, милләтебеҙҙе диалект айырмалығына ҡарап ҡына икегә бүлеү бөтөнләй мөмкин булмаҫ ине. Хәҙер бына шул аҫабалыҡтың юҡҡа сығарылыуы арҡаһында тел мәсьәләһендә тыуған ҡатмарлылыҡтың эҙемтәләрен кисерәбеҙ. Ни хәл итмәк кәрәк, тарих беҙҙең алға халҡыбыҙҙы милли әҙәби тел нигеҙендә консолидациялау проблемаһын да килтереп ҡуйҙы.\nБөгөн килеп, аҫабалыҡ хоҡуғы тураһында һөйләү, бәлки, урынлы ла күренмәҫ. Ләкин ул – тарихыбыҙҙың бөйөк бер бите, уны оноторға тейеш түгелбеҙ. Шул уҡ ваҡытта, республиканы ойоштороусы халыҡ булараҡ, Башҡортостандың киләсәге өсөн яуаплылыҡ та иң элек беҙҙең иңгә төшә. Шуның өсөн дә үҙебеҙҙе лә, еребеҙҙе лә һаҡлап йәшәргә тейешбеҙ.\nИлдә колхоз-совхоздар бөтөрөлөү менән, ниһайәт, ауыл халҡына бушлай пай ере алыу хоҡуғы бирелде. Был бит – аҙ ғына күләмдә булһа ла мөлкәтле булыу, үҙеңде ысын хужа итеп тойоу мөмкинлеге. Пай ере – һәр кемдең быуындан быуынға мираҫ итеп ҡалдырырҙай иң ҙур байлығы. Уны бушлай алыу мөмкинлеге башҡа булмаҫтыр, моғайын. Капитализм закондары ҡаты: яҡын киләсәктә ерҙең һәр гектарының хаҡы көс етмәҫлек күләмгә етәсәк. Башҡарма комитеттың отчет докладында әйтелгәнсә, үкенескә күрә, әле республикала 60 мең тирәһе кеше үҙенең пай ерен законлаштырмаған, йәғни бушлай бирелгәнде юғалтыу алдында тора. Благовещен, Иглин, Саҡмағош райондарында ғына пай ерҙәренә шәхси милек хоҡуғы бирелеү тураһында дәүләт теркәүе үткәрелгән. Был – үтә хәүефле хәл. Ауылдарыбыҙҙа кешеләр үҙ еренә, мөлкәтенә хужа булмайынса, ауыҙын асып көн күрһә, был байлыҡтың ситтән килгәндәр ҡулына күсеү хәүефе юҡ тип әйтә алабыҙмы? Юҡ.\nАуылдарыбыҙ күренекле яҙыусы Әмир Әминевтең “Ҡытайгород” повесындағы яҙмышҡа тарымаһын өсөн Башҡарма комитет, район һәм ҡалаларҙағы ҡоролтай ағзалары бөтөн тырышлығын һалып эшләһен, иң һуңғы пай ере теркәлгәнгә тиклем туҡталмаһын ине.\nБашҡорт халҡының яртыһынан күбеһе ауылда йәшәй. Әммә был төйәктәрҙең байтағы ҡартая бара, ҡайһы берҙәрендә ир-ат аҡса эшләү өсөн ситкә китеүен дауам итә. Эскелек бәләһенән дә тулыһынса ҡотола алмай ыҙа сигәбеҙ. Республикабыҙ етәкселеге, йәмәғәтселек, шул иҫәптән ҡоролтайҙың Башҡарма комитеты ауылдарҙы һаҡлау өсөн мөмкин булған барлыҡ сараларҙы ҡулланырға тейеш тип иҫәпләйем. Ошо йәһәттән йәмәғәт ойошмаларының, йәғни халыҡтың үҙ башланғысы менән атҡарылған эштәрҙең ни тиклем йоғонтоло, мөһим булыуы тураһында әйтеп үтмәксемен. Мәҫәлән, бер нисә йыл элек дәррәү башланып киткән “Айыҡ ауыл” конкурстары нәҡ шул маҡсатҡа йүнәлтелгәйне. Был хәрәкәттең һүрелеп ҡалыуы менән һис кенә лә килешергә ярамай. Әгәр ҙә һуңғы бер нисә йыл эсендә республикала эскелек кәмегән икән, бында йәмәғәт ойошмаларының, шул иҫәптән “Айыҡ ауыл” конкурсының тос өлөшө бар.\nСәләмәт тормоштоң, ғаилә ҡиммәттәренең, әҙәп-әхлаҡтың сығанағы булған динебеҙҙең, телебеҙҙең, рухи мираҫыбыҙҙың ҡәҙерен белеп йәшәгән йәштәребеҙҙең күп булыуы яҡты киләсәккә ышаныс тыуҙыра. Халыҡтың аңын уятыуҙа күпте күргән һәм кисергән, ҙур тормош тәжрибәһе туплаған өлкән быуын кешеләренең өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Ағинәйҙәр ҡороноң әүҙемләшеүе, республикала киң ҡолас ала барыуы – һәйбәт күренеш. Шул уҡ ваҡытта аҡһаҡалдар ҙа уларҙан ҡалышмаһын ине.\nАуыл ерендә эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеп, әйтәйек, күренекле яҙыусылар Мәрйәм Бураҡаева һәм Гөлсирә Ғайсарова-Ғиззәтуллина һымаҡ тыуған төйәгендә яҡташтарына хеҙмәт урыны булдырған йүнселдәргә нисек рәхмәт әйтмәҫһең?! Шул уҡ ваҡытта төрлө өлкәлә ҙур уңышҡа өлгәшкән милләттәштәребеҙ үҙ ауылы, ауылдаштары тураһында онотмаһын, кәрәк ваҡытта ярҙам ҡулы һуҙһын ине. Бер-ике миҫал килтереп үтәйем. “Республика Башкортостан” гәзите редакцияһы былтырғы йомғаҡтар буйынса билдәле эшҡыуарҙар Миңзәлә һәм Ҡадурий Фазлетдиновтарҙы “Йыл кешеһе” тип билдәләне. Уларҙың тырышлығы, ярҙамы арҡаһында Әлшәй районының Сурай ауылында мәсет төҙөлдө, ошондағы Бөйөк Ватан һуғышы ҡаһармандары иҫтәлегенә һәйкәл асылды. Фазлетдиновтар менән бергә урындағы туғыҙ йыллыҡ мәктәптең директоры ла шундай уҡ маҡтаулы исемгә лайыҡ булды, сөнки был ауылда уҡытыусылар коллективы һәм уның етәксеһенең ныҡышмаллығы менән белем усағын һаҡлап алып ҡалыуы бик күптәр өсөн һабаҡ алырлыҡ ваҡиғаға әйләнде. Йәнә шуны әйтеп үтәйем: уҙған йыл аҙағында талантлы шағир Мәүлит Ямалетдиндың күп йыллыҡ оло хеҙмәтенең емеше булып “Ҡөрьән-Кәрим сүрәләренә шиғри аңлатма” китабы баҫылып сыҡты. Был эштә матди ярҙам күрһәтеүселәр ҙә – Миңзәлә менән Ҡадурий Фазлетдиновтар. Ундай изгелектең әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ.\nЗаман ауырлығынан ҡурҡып йәшәргә хаҡыбыҙ юҡ, сөнки тормош бер ҡасан да еңел булмаған. Ожмахтай төйәгебеҙҙең ҡәҙерен белеп, үҙ еребеҙгә үҙебеҙ хужа булып йәшәргә тейешбеҙ.\nЯңыраҡ күрше республика матбуғатында ошондай хәбәр уҡырға тура килде: “Башҡортостанда етештереүсе, аралашсы һәм һатыусының тығыҙ аралашыуын маҡсат итеп ҡуйған “Бөтөргә теләмәгән ауыл” тигән программа тормошҡа ашырыла башлаған”. Шуныһы ҡыҙыҡ: өйөңдәге хәбәрҙе күршеңдән ишет тигәндәй, ниңә был яңылыҡ миңә күрше төбәк аша килеп етте һуң әле? Ә бит шәп яңылыҡ! Бынан ары беҙҙең һәр ауыл халҡы үҙе алдына “Юҡ, бөтөргә теләмәйбеҙ, беҙ барбыҙ һәм буласаҡбыҙ!” тигән маҡсат ҡуйып йәшәһә, киләсәгебеҙ яҡты ла, өмөтлө лә булыр, иншаллаһ!\nРәшит ШӘКҮР, яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты,\n« Владимир Путин поздравил жителей республики с 95-летием со дня образования БАССР\nУ Скалы со стрелами соревновались лучники »


Республика Милли музейының әҙәби ҡунаҡханаһы күренекле яҙыусылар менән осрашыуға саҡыра // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Милли музейының әҙәби ҡунаҡханаһы күренекле яҙыусылар менән осрашыуға саҡыра\n12:50, 18 марта 2015 Мәҙәниәт\nБашҡортостандың Милли музейында «Әҙәби ҡунаҡхана» үҙ эшен дауам итә. Бөгөн, 18 мартта, унда Башҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, филология фәндәре докторы Рауил Бикбаев менән «Тамаша» журналының баш мөхәррире, драматург Сөләймән Латипов ҡунаҡта буласаҡ.\nӘҙәбиәт йылына арналған проектта билдәле әҙиптәр һәм шағирҙар ҡатнаша. Осрашыуҙар әҙәби ҡунаҡханала ай һайын уҙғарыла. Проекттың төп маҡсаты — яҙыусылар менән йәнле аралашыу өсөн майҙансыҡ ойоштороу.\nӘҙәби ҡунаҡханаға килеүселәр Милли музейҙың 35 залын ҡарап сыға ала. Ҡатнашыу өсөн ғаризалар (347) 272-32-54 телефоны буйынса ҡабул ителә.\nТеги: бр милли музейы, әҙәбиәт йылы


Йөрәк дәрестәре » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n…Әхирәте Ләләне ысынлап та бәхетле һанай. Хатта: «Һиңә анауҙарҙан ял итәйем тип килдем», – тип диванға ауып киткән саҡтары була. Кисә лә инеп, үҫмер улдарының кеҫәһендә тәмәке ҡабы табыуын, был хаҡта иренә әйтеп, үҙе үк әрләнеүен ҡат-ҡат һөйләне:...\nДонъяны баҫып һалҡын октябрь ямғыры яуа. Ел тәҙрә янындағы ҡайындың һуңғы япраҡтарын өҙгөләй. Ҡаршымда ултырған Әминә исемле йәш ҡатын, һөйләшеүҙән бүленеп, тышҡа күҙ ташлап ала. «Ҡояш мәңгегә киткән, ахыры», – ти ул, ҡара болотло күккә ишаралап....\nСабыйы өсөн тау-таш аҡтарып, көс етмәҫ ауырлыҡтарҙы еңеп сығыу ғына түгел, йәнен бирергә әҙер зат ул – әсә. Ләкин был яҙма – үҙ кисерештәренә мөкиббән китеп, ир хаҡына балаһын ситкә ҡуйған, уны яңғыҙлыҡҡа этәргән әсә хаҡында. Ата-әсәләр, үҫмерҙәр...\n«Башҡа тормош та бар!»\nИке тиҫтә йыл буйы йәнен иҙгән иренән айырылған Гөлфиәнең тарихын уҡығас, ҡайһы берәүҙәр: «Үҙе ғәйепле. Кем шулай түҙеп йәшәргә ҡушҡан?» – тиер. «Ғәйепләргә ашыҡмағыҙ. Был һорауҙы ул үҙенә йөҙ тапҡыр биргән, тик тимер ҡоршауҙай тормошонан сығыуҙары...


Гиппократ үҙ антында әллә нисә быуат элек табип эшенең төп принциптарын билдәләгән\nУларҙың береһе пациентҡа зыян килтермәүгә ҡайтып ҡала. Ләкин тормошта бөтәһе лә шыма ғына ла бармай, табип хаталары ла осрай. Киләһе репортаж геройы Руслан Геливанов быны үҙ иңендә татыған. Ҡолап аяғын ауырттырған егет дауаханаға мөрәжәғәт итеп инвалид булып ҡала. Кәмендә ул үҙе шулай тип иҫбатлай. Был дөрөҫмө, юҡмы икәнен әлбиттә, тик тикшереү генә күрһәтәсәк.\nРуслан дуҫтары менән Павловка һыуһаҡлағысына ялға йыш йөрөй. Компания вейкбординг менән шөғөлләнә. Ләкин был юлы экстремаль ял күңелһеҙ тамамлана. Руслан йығылып аяғын ауырттыра, ашығыс ярҙам уны Нуриман район дауаханаһына илтә.\nЛәкин дауалаусы табип Эльдар Зәйнәшев егетте бөтәһе лә яҡшы тип тынысландыра. Бармаҡтары ҡыбырламауы ла ғәҙәти күренеш ти хирург. Шуға ҡарамаҫтан Руслан һаулығы өсөн борсолоп, район дауаханаһында дауаланырға теләмәйем тигән ҡағыҙ тултырып Өфөгә юллана. Бында табиптар хәлдең етди икәнен күреп, кисекмәҫтән егеттең аяғын ҡырҡа. Ул дүрт көн реанимацияла үткәрә.\nЙәш егеттең аяҡһыҙ ҡалыу сәбәптәрен асыҡлау ниәтендә беҙ Нуриман район дауханаһына юлландыҡ. Тик Русланды дауалаған табип, хирургия бүлеге мөдире Эльдар Зәйнәшев отпускыла булып сыҡты. Баш табипты ла осрата алманыҡ, ул ашығыс рәүештә район хакимиәте етәксеһенә китте тип аңлаттылар.\nТик район хакимиәтендә лә ул әле генә сығып китте тигән яуап ишеттек. Ике арала арыуыҡ йөрөй торғас Зәйнәшевтың коллегаһы, хирург Ғайсин менән аралаштыҡ. Ул Русланды минең дежурство ваҡытында килтерһәләр дауалауға тотонмаҫ инем тип белдерҙе.\nОсраҡ буйынса тикшереү башланған. Рәсәй тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса идаралығы белгестәре аңлатыуынса, Русландың һаулығына зыян килтерелеү дәлиле иҫбатланһа, ул компенсацияға дәғүә итә ала.\nӘ егет иһә яңы шарттарҙа йәшәргә өйрәнә. Дуҫтары уға ҡулынан килгәнсе ярҙам итергә тырыша. Улар Русландың тормошон күпкә еңеләйтәсәк протез алыу өсөн аҡса йыя ла башлаған. Иҫәпте һеҙ экранда күрәһегеҙ. Шулай уҡ егеткә ярҙам итеү теләген паралимпия чемпионы Ирек Зарипов та белдерә. Бәлки Руслан да киләсәктә беҙҙе ҙур еңеүҙәре менән ҡыуандырыр.


Тимур Исмәғилев Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт кон серваторияһында өсөнөс курста уҡы. Үҙенең йәш булыуына ҡарам аҫтан, үҙенсәлекле моносвистаклдәре менән үҙен танытып та ө лгөргән инде. -Моносвистакль ("свист" /һыҙғырыу/ һүҙенән алынған) тиеп мин ең дуҫтарымдың береһе оҡшамаған осраҡтарҙа драматик спектак лдәрҙе шулай атай торғайны . - тип һөйләй Тимур .- Һүҙ миңә\nбик оҡшаныһәм уны ҡуллана башланым. Исмәғилевтың әҫәрҙәрен уйнау өсөн ябай роялдең ҡылдары аша г әзит биттәре үткәрелде һәм уның тауышы клавесин яңғырашы ал ды.\nӨмөтлө артист бәләкәйҙән төрлө музыкаль инструменттарҙа у йнарға, йырларға өйрәнә. Үҙенең өләсәһенән гармунда, ә үҙен ең бабайынан баянда уйнарға өйрәнә. Башҡорт, татар йырҙары н, эстрада һәм халыҡ йырҙарының нескәлектәренә төшөндөрә, ө йрәтә уға өләсәһе. Шуға ла уны Тимур үҙенең вокал буйынса тә үге педагогы тиеп иҫәпләй.\nЕте йәше булғанда, Тимур "Башҡортостан йондоҙсоҡтары" и семле ярым фольклор - ярым эстрада конкурсында ҡатнаша. Үҙе фортепьянола һәм баянда уйнап, йырлап, Гран-приға лайыҡ бул а. Телевидениенан кемдер талантлы малайға иғтибарға итеп, бер нисә йыр яҙҙырырға саҡыра. Билдәле, шуҡ малайға тәүге да н-шөһрәт шулай килә.\nУн бер йәшендә Тимур үҙенең тәүге 4 пьесаһын яҙа. Бөгө н уларҙы ул көлөмһөрәп "балаларса" тиеп иҫәпләй. Уларҙың икә үһен республика кимәлендә үткәрелгән йәш композиторҙарҙың бәйгеһендә юғары баһалана. тап шунда уны Сәнғәт институты уҡ ытыусыһы күреп, йәш талантлы институт эргәһендәге махсус мәк тәпкә уҡырға саҡыра. Ошо ваҡытта уңыш тағы ла йылмая уға. Би лдәле композитор Рөстәм Сабитов тимурҙың композиторлыҡ һәләт ен юғары баһалап, үҙендә шөғөлләнергә саҡыра. Ошонан башлап уның ижади юлы байый һәм йөкмәтләне төшә. 1996 йылда Гелендж ик ҡалаһында үткән Халыҡ-ара конкурсы дипломанты була. Бер й ылдан иһә үҙенең юғары исемен ул Дмитрий Кабалевский исемен дәге бәйгелә раҫлап ҡуя.Нариман сабитоа исемендәге конкурста , Тимурҙың бәхетенә ҡаршы, Мәскәү һәм Петербург консерватори ялары профессоры , композитор Александр Чайковский була. Үҙе нең әҫәрҙәрен күрһәткәндән һуң, билдәле профессор уға Мсәкәү\nконсерваторияһына инеп ҡарарға тәҡдим итә. Тейешле 30 баллд ың 29-ын еңел генә йыйып, ул студент булып китә. буш ваҡытын әрәм итеп өйрәнмәгән егеттең пландары байтаҡ: йы л тамаланғансы Рәсәй һәм Башҡортостан ҡалалары буйлап сольны й концерттар менән сығыш яһамаҡсы. Ә ноябрь айында ул башҡал а тамашасыларын шатландырасаҡ.


Сабыр төбө – һары алтын\n20 Декабрь 2017, 13:07\nТормош итеү – диңгеҙ кисеү тиҙәр,\nТормош тулҡындарын баҫыр өсөн,\nЙәшәп булмай һөйөү, ялҡынһыҙ.\nҺәр нимә донъяла парлы итеп яратылған: ҡоштар ҙа, хайуандар ҙа, кешеләр ҙә. Хоҙай һәр береһе өсөн үҙ парын яратҡан. Уларҙың барыһының да үҙ яҙмышы, үҙ тормошо. Кешеләр ғүмер юлы үтер өсөн үҙҙәренә һөйгән йәр табып, ҡауыша. Туй – парлап үткән тормош китабының беренсе бите.\nҒүмер дауамында баштан үткән күп кенә ваҡиғалар онотола, әммә туй һәр кешенең күңелендә матур иҫтәлек булып йәшәй. Парлы тормош юлының да кеше ғүмере кеүек юбилейҙары һәм шулай уҡ үҙ исемдәре дә бар: көмөш, алтын, бриллиант туйҙар...\nБына инде 15 йылға яҡын районыбыҙҙа туй юбилейҙарын билдәләүсе парҙарҙы хөрмәтләйҙәр. 2003 йылда беренсе булып әлеге сараға нигеҙ һалыусы – Усман Ташлы ауыл Советы ауыл биләмәһе. Баштағы мәлдәрҙә юбилярҙар ерле хакимиәттән генә ҡотлау һүҙҙәре ишеткән булһа, бөгөн улар республика, илебеҙ Президенттары исеменән ҡотлау хаттары һәм иҫтәлекле бүләктәр ҡабул итә.\nЙәрмәкәй ауылында ғүмер итеүсе бәхетле пар – Сәлимә Нурмөхәммәт ҡыҙы һәм Рауил Ғиззәтулла улы Сәмиғуллиндар ҙа быйыл тормош юлынан бергә атлауҙарына 50 йыл тулыуҙы – алтын юбилейҙарын билдәләне.\nСәлимә Нурмөхәммәт ҡыҙы районыбыҙҙың бай тәбиғәтле Рәтамаҡ ауылында алты балалы ҙур, татыу, ябай колхозсылар ғаиләһендә тыуып үҫкән. Һигеҙ класты тамамлаған.\n– Мәктәптә уҡыған ваҡытта уҡ, колхозға барып, әсәйҙәргә ярҙам итеп йөрөй инек, ниндәй эш бар, һинеке-минеке тип бүлешеп торманыҡ, барыһын да эшләнек. Көн-төн баҫыуҙан ҡайтып инмәй инек, – тип иҫкә ала баласаҡ, йәшлек йылдарын Сәлимә апай.\n18 йәшендә, Рауил Ғиззәтулла улы менән тормош ҡороп ебәрәләр. Алмағастар сәскә атҡан мәлдә донъяға килгән Рауил Бохара өлкәһе Алтай районында үҫкән. Һигеҙ класс тамамлағандан һуң, шофёрлыҡҡа уҡып сыға. Үҙ яҡтарында буровойҙа дизелсе булып хеҙмәт итә. Армия сафтарына ғаилә хәлдәре арҡаһында бара алмай (аталары һуғыштан ҡайтмай). 20 йәшендә районыбыҙға күсеп килә һәм Сәлимәкәйҙе бер күреүҙә ярата. Бер генә ай осрашып йөрөйҙәр. Сәлимә ханым бала тыуҙырыу йортонда йыйыштырыусы булып эшләй, өс йыл ауыл Советы депутаты була, Рауил "Сельхозтехника"ла слесарь, шофёр вазифаларын башҡара. Икеһенә байтаҡ ҡына стаж йыйған был пар баһадирҙай өс малай үҫтерә. Уларҙы оло юлға баҫтыра. Ә хәҙер улар дүрт ейәнсәрен һәм бер бүләсәһен үҫтерергә ярҙам итә.\n– Нужа баҫҡандыр инде, һиҙелмәй үтте лә китте ғүмер, – тип йылмая юбилярҙар.\n– Заманында, балалар үҫтергән ваҡытта, малдар ҙа күп аҫраныҡ, умарта ла тоттоҡ. Тырыштыҡ. Аллаға шөкөр, малайҙар игелекле, аҡыллы булып үҫте. Өсөһө лә Себер яҡтарында эшләп йөрөй. Икеһе инде шунда төпләнеп тә ҡалды. Бабайым да һәр ваҡыт алдынғылар иҫәбендә булды. Хөкүмәткә рәхмәт, байрам һайын ҡотлап торалар, – ти Сәлимә апай.\nЮбилярҙарға Рәсәй Президен-тының ҡотлау хатын тапшырырға райондың ЗАГС бүлеге мөдире\nГ. Сирбаева, ветерандар советы рәйесе Н. Маннапов, Йәрмәкәй ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе Л. Ғайфуллина килде.\nГ. Сирбаева уларҙың алтын юбилей актын теркәне һәм иҫәнлек-һаулыҡ, тигеҙ ҡартлыҡ, балалар, ейәнсәрҙәр ҡыуанысын, хөрмәтен күреп, бергә, оҙон-оҙаҡ йәшәүҙәрен теләне. Улар икеһе лә хеҙмәт ветераны. Күп кенә Маҡтау ҡағыҙҙарына лайыҡ булған әлеге парға бары тик афарин тип әйтәһе генә ҡала.\nЙәштәргә өлгө булырҙай был ғаиләнән бергә, пар ҡанаттар булып, алтын туйға етерлек итеп йәшәү өсөн нимә кәрәк тип һорамай булдыра алманым. Бер тауыштан:\n– Иң мөһиме – сабырлыҡ. Бер-\nбереңә ышанып йәшәү. Кес кенә ғәйептән дә ҙур тауыш сығармайса, кәңәшләшеп, күгәрсендәр кеүек гөрләшеп кенә торорға кәрәк, – тине Сәмиғуллиндар.\nАмин, шулай булһын. Бриллиант туйҙарын да шулай бер-береһенә терәк булып ҡаршы алһындар ине.


Баш ҡалала пенсионерҙар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторола // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала пенсионерҙар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторола\n16:50, 9 сентября 2014 Иҡтисад\nӨФӨ, 2014 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n11 сентябрҙә Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә пенсия алды һәм пенсия йәшендәге граждандар өсөн вакансиялар йәрминкәһе уҙасаҡ. Тәҡдим ителәсәк эш урындары иҫәбендә – уҡытыусы, кадрҙар буйынса белгес, ашнаҡсы, шәфҡәт туташы, тәрбиәсе, котролер, вахтер, лифтсы, һауыт-һаба йыуыусы. Эш биреүселәр менән шулай уҡ видеоәңгәмә режимында ла аралашырға мөмкин буласаҡ. Йәрминкә иртәнге ундан алып сәғәт 12-гә тиклем Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса үтәсәк. Мәшғүллек үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, бөтә хеҙмәттәр ҙә бушлай күрһәтелә.\nТеги: эшкә урынлаштырыу,вакансиялар йәрминкәһе,өфө


Башҡортостанда электр энергетикаһы объекттарын пландан тыш т икшереү тамамланды. Ул энергия ҡоролмаларының эшен туҡтатыу тураһында талаптар булмауын асыҡланы. Был энергия менән тәьмин ителеш йәһәтенән ҡурҡырға сәбәп юҡ тигәнде аңлатамы\nБеҙ БР Прокуратураһының иҡтисад, һалым һалыу һәм эшҡыуарлыҡ өлкәһендәге закондарҙы күҙәтеү буйынса идаралыҡ б үлеге прокуроры Гүзәл Мәсәғүтованан тикшереү һөҙөмтәләрен йо мғаҡлауҙы һораныҡ.\n- Республикала электр станциялары һәм селтәрҙәренең техни к торошо дөйөм алғанда талаптарға яуап бирә. Әммә шелтәләр ҙ ә булманы түгел. Мәҫәлән, Өфөнөң иң ҙур райондарының береһен\nэлектр менән тәьмин итеүсе Калинин подстанцияһының ҡаҙанлыҡтары һәм үҙәк йылытыу пункттары тейешле техник талаптарға яуап килмәй. Орджоникидзе районының кабель линиялары - был 60 мең метр самаһы - инде сирек быуат дауамында файҙаланыла. Ҡорамалдарҙың 80 проценты\nиҫкереүҙең һуңғы сигенә еткән. Сибай электр селтәрҙәрендә л ә шул уҡ хәл, Салауатта төп ҡорамалдар йөҙ процент иҫкергән. Ҡайһы бер урындарҙа серек ағас терәүҙәр файҙаланылыуы\nасыҡланды. Мәҫәлән, Малаяҙҙа уларҙың һәр минутта ҡолауы ихтимал. Тимер бетон терәүҙәрҙең дә хәле шәптән түгел.\nЭнергетика объекттарын һаҡлауҙы ойоштороуҙың дөйөм етешһеҙлеге - техник средстволар - хәүеф сигналы биреүсе һаҡ сигнализацияһы, видеокүҙәтеү системаһы һәм башҡалар булмауы.\nҺаҡ хеҙмәткәрҙәре күп осраҡта ҡоралланмаған, йыш ҡына уларҙың вазифаһын диспетчерҙар үтәй. Бөгөн республика территорияһында урынлашҡан 84 электр энергетикаһы объектының яртыһынан күберәге республика Эске эштәр министрлығының ведомствонан тыш һаҡ бүлексәләренең күҙәтеүе аҫтында тора, әммә 36 объект ҡына тиҙ арала саҡырыу кнопкаһы менән тәьмин ителгән.\nҮткән йылда ла, быйыл да "Башкирэнерго" асыҡ акционерҙар йәмғиәтен техник йәһәттән ҡоралландырыуға федераль һәм республика бюджеттарынан да, бюджеттан тыш фондттарҙан да средство бүленмәне. Дөрөҫ, үткән йыл БР Эске эштәр\nминистрлығы һәм "Башкирэнерго" электр энергетикаһы объекттарын һаҡлауҙы тәьмин итеү өсөн уртаҡ саралар планы булдырғайны, әммә бында ла матди ярҙамһыҙ эш башҡарып сығыуы мөмкин түгел.\nТикшереү барышында башҡа ҡағиҙә боҙоуҙар ҙа асыҡланған. Мәҫәлән, республиканың көнбайыш райондарында - эшҡыуарҙарҙың тауар киоскыларын үҙ белдектәре менән юғары\nвольтлы электр линияларына тоташтырған. Кушнарен районының Подстанция һәм Тарабирҙе биҫтәләрендә электр селтәрҙәре норматив - техник документацияны тупаҫ боҙоп төҙөлгән. Көйәҙебаш, Юламан, Ташлыҡул ( Ауырғазы районы) ауылдарында һ әм Өфөнөң Дим районында юғары вольтлы линиялар мәктәп һәм балалар баҡсаһы биләмәләре аша үтә. Баҡалы ҡасабаһының " Энергетик" предприятиеһы һәм Ҡырмыҫҡалының "Сельхозэнерго" муниципаль унитар предприятиеһында оператив - диспетчер хеҙмәттәре юҡ.\nҮткән йыл дәүләт инспекторҙары "Башкирэнерго" асыҡ акционерҙар йәмғиәте филиалдарын комплекслы тикшергәндән һуң, 14 етәксе һәм белгесте 30 мең һумлыҡ штраф формаһында а дминистратив яуаплылыҡҡа тарттырғайны, быйылғы йылдың яртыһында 33 етәксе һәм белгескә 65 мең һумдан ашыу штраф\nӘммә талаптарға ҡолаҡ һалмаусыларға ҡарата саралар һәр ваҡытта күрелә тип әйтеп булмай. Мәҫәлән, БР буйынса "Ростехнадзор" идаралығының Саалуат бүлексәһе дәүләт инспекторы махсус белеме булмаған, хатта белеме тикшерелмәгән кешенең эшкә йәлеп ителеүен, әммә етәкселектең яуаплылығы тураһында һорау ҡуйылмағанлығын асыҡлаған. 2004 йылда Өфө ҡала селтәрҙәрендә генә лә етмешкә\nяҡын, май айы аҙағына - 20 технологик ҡағиҙә боҙоу күҙәтелг ән.\nАдминистратив яза биреү тураһында протоколдар тейешенсә тултырылмай: ҡағиҙә боҙоу урыны һәм ваҡыты теркәлмәй, ғәйепле кешенең аңлатмаһы булмай, шаһиттарҙың ғына түгел,\nғәйепләнеүсе кешенең дә протокол менән танышып сығыуы тураһында ҡултамғаһы юҡ...\nБыйыл да, үткән йылда ла энергетика өлкәһендә енәйәт эштә ре асылманы. Хоҡуҡ һаҡлау органдарына закондарҙы боҙоуға бәй ле енәйәттәр тураһында хәбәр килмәгән, Арбитраж судта ла, дө йөм юрисдикция судтарында ла был темаға эштәр ҡаралмаған. Республика халҡының БР Прокуратураһына мөрәжәғәте башлыса эн ергия менән сифатһыҙ тәьмин итеү, йорттарҙың электр линияларына тоташтырыуҙан баш тартыуы, ҡулланылған электр\nэнергияһына түләүҙең дөрөҫ билдәләнмәүенә ҡағыла.\nШулай итеп, республиканың энергия системаһы дөйөм алғанда\nҡәнәғәтләнерлек тип табылһа ла, финанслау етешмәүе һәм кеше\nфакторына бәйле проблемалар ҡала килә.


Бала-саға шаярыуы реанимация менән тамамланған\nГараж ҡыйығына менгән 7 йәшлек малайҙы 400 вольтлыҡ электр уты һуҡҡан. Ҡулының бармаҡтарын бешергән бала шаңҡыу хәлендә дауаханаға оҙатылған. Ғәҙәттән тыш хәл Әбйәлил районы үҙәгендә теркәлгән. Осраҡ буйынса тәфтиш комитеты тикшереү башлаған.\nҠайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, ул көндө яңғыҙы уйнап йөрөгән алты-ете йәштәрҙәге ике малай гараж башына менә. Шул ваҡытта өлкәнерәге ҡулы менән көсөргәнеш аҫтындағы сымға барып тотона.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был июндә теркәлгән тәүге осраҡ түгел. Яңауылда эскән килеш тауар поезы башына менгән ҡыҙ 27 мең вольтлы электр утынан һуғыла. Тәненең яртыһы бешкән үҫмер ауыр хәлдә реанимацияға һалынған.


Коллекторҙар бурыстарҙы ҡайтарыуҙың яңы ысулын тапҡан | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n08 октября 2019 — 17:44\nХәҙер улар бурыслыны ғына түгел, уның таныш-белештәрен дә шылтыратып ҡаңғырта. Бының өсөн компьютер ҡулланыла. Был классик костюм һәм аҡ күлдәк кейгән егет — эшҡыуар. Йүнсел бер ҡасанда ҡулынан телефонын төшөрмәй. Артем Айытовҡа бизнес вәкилдәре менән йыш аралашырға тура килә һәм шуға күрә ул һәр ваҡыт бәйләнештә.\nӘммә, даими шылтыратыуҙар тыныс кешене лә сығырынан сығара. Телефон бер минутҡа ла тынмай! Бер тәүлек эсендә генә билдәһеҙ номерҙарҙан 400-гән шылтыратыу була. Артемдың быға иҫе китмәһә лә, һуңынан уның ғаилә ағзаларына янап, хәбәрҙәр килә башлай. Бындай аҙымдан һуң эшҡыуар түҙмәй.\nБурыстарҙы ҡайтарыу менән булышҡан ойошмалар робот менән күптән файҙалана. Йәғни, компьютер минут һайын бурыслыға билдәһеҙ номерҙарҙан шылтырата. Шуға күрә, айырым бер кешене яуапҡа тарттырыуы ҡыйынға тура килә. Бындай шылтыратыуҙарҙың маҡсаты – кешеләрҙе ниндәйҙер талаптарҙы үтәргә мәжбүр итеү. Ҡайһы берендә улар һөҙөмтә лә бирә. Ә Артем Айытов ошондай осраҡтар ҡабатланмаһын өсөн Федераль суд приставтарына мөрәжәғәт итте. Асыҡланыуынса, эшҡыуар бер үҙе генә түгел.\nСуд приставтары һәр ваҡыт телефондан шылтыратҡан билдәһеҙ кешеләрҙе яҙҙырырға тәҡдим итә. Бынан тыш, шылтыратыуҙарҙың һәм хәбәрҙәрҙең детализацияһын эшләтергә кәрәк. Артем Айытов быларҙың барыһын да башҡарған. Шуға күрә, даими шылтыратып ҡаңғыртҡандарҙы табыуы еңелерәк буласаҡ. Әйткәндәй, закон боҙоусыларға 500 мең һумғаса штраф янай.


Башҡортостанда “Еҙем” тәбиғәт паркы булдырыла | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n16 октября 2018 — 10:37 ГТРК «Башкортостан»\nУл Экология һәм тәбиғәт ресурстары программаһына ярашлы, киләһе йылдың 1-се ғинуарынан рәсми эшләй башлай. Проект сиктәрендә сәфәр йорто, хакимиәт бинаһы, шлагбаум, юлдар, мәғлүмәт стендтары, туҡталҡалар төҙөлә. Был тәбиғәт ҡомартҡыһының әһәмиәте ҙур. Уның биләмәһендә иң бейек Мәмбәт һәм Ҡуҙғанаҡ ҡаялары, республикалағы иң ҙур Киндерле мәмерйәһе урынлашҡан. Еҙем йылғаһы буйында йәмғеһе 147 мәмерйә иҫәпләнә.