БЕР ЯҢЫЛЫШ АҘЫМ\n19 Апрель , 14:59\n– Нисек гонаһынан ҡурҡмайһың, Гөлзифа?! Аҡылыңа кил, апайыңдың рәнйеше төшөр бит үҙеңә!Шул һөйләшеүҙән һуң ике тиҫтә йыл үтеп тә киткән икән. Дөрөҫ һиҙемләгән әсәһе: төштө рәнйеше апаһының, нисегерәк кенә төштө бит әле...\nБер яңылыш аҙым (хикәйә)\n–Ҡыҙым, нишләп был юлы ла кейәүҙе апҡайтманың?\nАуыр хәлдә түшәктә ятҡан әсәһенең хәлһеҙ генә тауыш менән ҡапыл һорап ҡуйыуы Гөлзифаны тертләтте. Ул тиҙ генә яуап таба алмай бер аҙ шымып торҙо:\n– Ул эшләй бит, әсәй, эшенән ебәрмәнеләр... Икенсе юлы бергә ҡайтырбыҙ, тип ҡалды. – Мөмкин тиклем тыныс яуап бирергә тырышты.\n– Эйе-е... Ни хәл итәһең, килә алмағас... Бер үҙеңә юл йөрөүе лә ауыр бит, тигәнем инде... Заманаһы ла ниндәй бит әле, кем генә осрамаҫ юлыңда... Эй, ҡыҙы-ы-м, иҫән-һау ғына йөрө инде...\nГөлзифа әсәһенең карауаты янында торған тасты алды ла, тиҙ-тиҙ атлап йыуыныу бүлмәһенә йүнәлде. Унда ингәс, ҡулындағы әйберҙәрен иҙәнгә ҡуйҙы, устары менән йөҙөн ҡаплап, тын ҡалды...\n“Ах, белмәйһең шул, әсәкәйем, хәлдәремде! Белмәйһең...” Түгелеп илағыһы килде. Юҡ шул, ҡороған Гөлзифаның күҙ йәштәре, күптән ҡороған... “Эҙләгәнеңде таптыңмы, Гөлзифа? Ана бит, үлем түшәгендә ятҡан әсәйеңә лә дөрөҫөн һөйләп бирергә көс тапманың...” Ҡапыл әсәһенең бынан бик күп йылдар элек әйткән һүҙҙәре иҫенә төштө:\n– Нисек гонаһынан ҡурҡмайһың, Гөлзифа?! Аҡылыңа кил, апайыңдың рәнйеше төшөр бит үҙеңә!\nШул һөйләшеүҙән һуң ике тиҫтә йыл үтеп тә киткән икән. Дөрөҫ һиҙемләгән әсәһе: төштө рәнйеше апаһының, нисегерәк кенә төштө бит әле...\nБер туғандар – апалы-һеңлеле Диләфрүз менән Гөлзифа кемуҙарҙан, ҡыуышып тигәндәй үҫтеләр. Ата–әсәләре, икеһе лә юғары белемле уҡытыусылар, береһенән-береһе матур ҡыҙҙарын ҡаҡмай-һуҡмай, иркәләп кенә үҫтерҙе. Ә шулай ҙа кесе ҡыҙҙары Гөлзифаға иркәләү күберәк эләкте, шикелле. Кинйә ҡыҙ булыуынан файҙаландымы, әллә хәйләкәрерәк тә инеме, ул үҙенә иғтибарҙы күберәк талап итер ине: апаһына яңы күлдәк һатып алһалар, үпкәләп тә, мыжып та үҙенә тағы ла матурырағын алдыра, уйынсыҡ-фәлән менән дә шул уҡ хәл. Диләфрүз үҙе лә һәр саҡ уның яҡлы булды. Ата-әсәһенә шул саҡта:\n– Гөлзифаға ла шундайҙы алып бирегеҙ, әтеү мин кеймәйәсәкмен! – тип үҙе үк әйтеп ҡуя. Һеңлеһен бигерәк ныҡ ярата шул ул, уны илатмаҫ, үпкәләтмәҫ өсөн барыһына ла риза.\nШулай йылдар үтә торҙо. Мәктәптә икеһе лә тырышып уҡынылар. Бына Диләфрүз унынсыны тамамланы ла, Стәрлеләге культура-ағартыу училищеһенә уҡырға инде. Ялында ҡайтһа, Гөлзифаға студент тормошон һөйләп, эсен ҡыҙҙыра. Һеңлеһе лә тиҙерәк мәктәбен тамамлап, апаһы янына уҡырға инергә хыяллана. Бер каникулында барып та ҡайтты инде. Эй-й, бигерәк ҡыҙыҡ икән студенттар араһында: береһенән-береһе һәләтле егет-ҡыҙҙар йыйылған бит унда! Кис еттеме, бүлмәләш ҡыҙҙары менән ниҙәр генә ҡыланмайҙар. Үҙҙәрен буласаҡ сәхнә йондоҙҙары итеп хис иткән йәштәр араһында һәләк күңелле Гөлзифаға.\nЙәйге каникулына ҡайтҡанда Диләфрүз нисектер үҙгәреп киткәйне. Быға тиклем йылмайып-көлөп, барыһын да мәрәкәләп, өй эсен тик йәм менән тултырып йөрөгән ҡыҙ шымтайып ҡалған. Оҙаҡ ҡына уйға ҡалып йөрөй, үҙенең ирен ситтәренән һиҙелер-һиҙелмәҫ йылмайыу китмәй. Апаһындағы үҙгәрештәргә аптырап ҡалған Гөлзифа түҙмәй, һорашырға булды. Ғашиҡ булған икән Диләфрүз... Үҙенән бер курс алда уҡыған Стәрле егете менән студенттәр ҡуйған спектаклдә бергә уйнарға тура килә уларға. Нисек тиҙ арала уға ғашиҡ булғанын һиҙмәй ҙә ҡала ул. Репетициянан һуң Радмир ҡыҙҙарҙы ятаҡтарына тиклем оҙатып бара. Ҡыҙҙар уны ихласлап үҙҙәренә күпме саҡырһалар ҙа, уңайһыҙланыпмы, инеп тормай. Шул көндән һуң Диләфрүздең ғәмһеҙ тормошо бөтөнләй икенсе йүнәлеш ала. Егеттең яғымлы тауышы менән ролендәге ғашиҡ булған ҡыҙына һөйләгән һүҙҙәре ҡолағынан китмәй. Киләһе репетиция булыр кисте Диләфрүз көскә еткереп ала: ваҡыты ла һиңә кәрәк саҡта бигерә-ә-к оҙаҡ үтә икән. Етмәһә, ул көндө репетицияларын, ни сәбәптәндер, икенсе көнгә күсерәләр. Бына яңынан осрашыу. Репетициялар ваҡытында егет тә, ролендәге һүҙҙәрен бутап, яңылышып бөтә. Бер-береһенә яҡыныраҡ торғанда Диләфрүзгә ҡарамаҫҡа тырыша. Репетицияны көс-хәл менән тамамлайҙар. Был юлы ла Радмир ҡыҙҙарҙы оҙатып килә. Курсташ ҡыҙҙары, уларҙың араһында ниҙер барын һиҙенеп, икәүһен генә ҡалдырып, алға йүгерәләр. Бына улар икәүҙән-икәү генә. Быға тиклем шаярып-көлөп, мәҙәктәр һөйләп, ҡыҙҙарҙың күңелен асып килгән егет ҡапыл тынып, юғалып ҡала. Күпмелер ваҡыттан һуң ғына ҡыйыулығы етеп:\n– Диләфрүз, иртәгә кис һин бушһыңмы? Әйҙә, икәүләп осрашайыҡ? – тип һорай.\nДиләфрүздең әлегә тиклем бер егет менән дә осрашып йөрөгәне юҡ, ә Радмир уның йөрәген тотошлай яулап алған да инде. Ҡыҙ өндәшмәгәс, егет йәнә батырлығын йыйып:\n– Диләфрүз, һин миңә бик ныҡ оҡшайһың! Бая репетицияла саҡта ла, һиңә күҙ ташлауым була, әллә нишләйем дә ҡуям, ролемдең һүҙҙәре лә шундуҡ баштан сығып бөтә. Йә, әйт инде, һин ризаһыңмы? – тип ҡабатлай.\nЙөрәге дөп-дөп типкән ҡыҙыҡай бер һүҙ ҙә әйтмәй, ризалығын белдереп башын ғына эйә лә, йүгереп ятаҡханаға инеп китә. Иртәгәһен ҡулына сәскә бәйләме тотҡан егет бүлмә ишеген шаҡый... Шул көндән алып Радмир менән Диләфрүз һәр саҡ бергә. Апаһының һәр һүҙен йотлоғоп тыңлаған Гөлзифа һоҡланып та, көнләшеп тә ҡараны уға шул саҡта. Үҙенең дә ошолай “үлеп” ғашиҡ булғыһы килде.\nОшо яҙҙа мәктәбен тамамлағас, һис шикһеҙ, ул да апаһы янына уҡырға инәсәк. Мәктәптәге бөтә сараларҙа ла әүҙем ҡатнашып йөрөгән Гөлзифаның уҡырға инә алырына һис тә шиге юҡ.\nШау-гөр килеп йәй ҙә үтеп китте. Апалы-һеңлеле ике студент ҡыҙ Стәрлегә йүнәлде. Апаһының йөҙөнән серле йылмайыу китмәй: тиҙҙән яратҡан егете менән күрешәсәк бит! Йәйге каникул осоронда улар тик хат аша аралаштылар, Радмир бер нисә тапҡыр Диләфрүз янына ауылға килергә теләген белдергәйне, ҡыҙ ризалашманы. Беренсенән, егет тураһында ата-әсәһе белмәй, икенсенән, уҡыуын тамамлағас ҡына уларҙы шәхси тормошо менән таныштырырға уйлай.\nБер-береһен бик ныҡ һағынып өлгөргән йәштәр шул кистә үк осрашты. Радмир ул саҡта уҡыуын тамамлап, театрҙа эшләй башлағайны. Диләфрүз осрашыуҙан ҡайтҡас, шәмбе кис училищелә дискотека ойоштороласағын, шунда Гөлзифаны Радмир менән таныштырасағын әйтте.\nДискотекала апаһы янына һушты алырҙай сибәр егет килеп баҫҡас, Гөлзифаның ни сәбәптәндер ҡапыл кәйефе ҡырылды. Улар янында оҙаҡ тотҡарланмай, башым ауырта, тигән һылтау менән ҡыҙ тиҙерәк ятаҡханаға йүнәлде. Бүлмәһенә инеү менән карауатына ауҙы. Үҙе менән ни булғанын аңлай алманы ул. Ауылда саҡта Радмирҙан килгән хаттарҙы апаһы уға ла уҡырға бирер ине. Хаттарын хисле шиғырҙай матур итеп яҙған егеттең үҙен күргәндән һуң бындай тойғолар кисеререн үҙе лә көтмәгәйне. Апаһының ғашиҡ булған егете бығаса Гөлзифа күргән егеттәрҙең береһенә лә оҡшамаған, үтә һөйкөмлө. Гөлзифа үҙен ҡабат бала сағындағылай хис итте: апаһына матур әйбер алһалар, ата-әсәһенә үпкәләп, ярһып-ярһып илаған саҡтары иҫенә төштө.\nӘллә... был юлы ла Гөлзифа апаһынан көнләшәме?! Юҡтыр, улай уҡ түгелдер ҙә! “Һы, Радмирын күргәс, Диләфрүз апаһы шундуҡ ҡояштай йылмайып ебәрҙеме?! Ә тегеһе, килештергән булып: “Диләкәй, мин һине шундай һағындым!”– тигән була. Биҙа икән берәүҙәр?! Кисә генә осрашҡайнылар ҙа баһа...” Гөлзифа үҙен нисек тә тынысландырырға тырышты. Тиҙ арала уның үҙенә лә берәй бик шәп егет менән танышып алырға кәрәк! Дискотеканан ҡайтҡас, апаһының бүлмәләш ҡыҙҙары менән көлөшә-көлөшә сәй эскәндәрен ишетеп ятһа ла, ҡаты йоҡлағанға һалышҡан Гөлзифа урынынан ҡуҙғалманы.\nТынғыһыҙ студент тормошо башланғас, ҡыҙҙарҙың ваҡыттары тығыҙланды. Ул арала Радмирға ла әрмегә китергә ваҡыт етте. Һөйгәне менән хушлашҡандан һуң бойоғоп ҡалған Диләфрүз почта килеүен түҙемһеҙлек менән көтөп ала. Вәғәҙәләр биреп оҙатып ҡалған егетенең һөйөү хаттарын һеңлеһенә лә уҡырға бирә. Хаттарҙы бик ҙур ҡыҙыҡһыныу менән уҡыған Гөлзифа ҡайһы саҡта хатта икеләнеп тә ҡуя: ундай ҙа иркә һүҙҙәрҙе Радмир “әртис” булғаны өсөн генә яҙалыр төҫлө. Шунан ул апаһына ҡарай ҙа, баш сайҡай: ул тиклем “алла” итеп күрерлек әллә ни ере юҡ та шикелле, ниҙә икән сәбәбе? Тик үҙенең уйҙарын апаһына һиҙҙермәй.\nБер ялында поезд менән Белоретҡа ҡайтҡанында, Өфөлә сәнғәт институтында уҡыған студенттар менән бергә ҡайттылар. Шул саҡта Сибай егете Зөфәр менән танышты Гөлзифа. Күңелле итеп аралашып килә торғас, бер-береһенең адрестарын алышып айырылыштылар.\nУлар хат аша аралаша башланылар. Тәүге мәлдә уйынлы-ысынлы тигәндәй башланған аралашыуҙар тора-бара етди мөнәсәбәткә әүерелде. Гөлзифа баштан-аяҡ мөхәббәт даръяһына сумды.\nҠышҡы каникулдарында оҙон-оҙаҡҡа һуҙып тормай, өйләнешеп тә ҡуйҙылар. Бер-береһенән йыраҡ йәшәү сәбәпсе булдымы, бер нисә айҙан һуң аралары һыуынды ла ҡуйҙы. Кистәрен бүлмәһендә бикләнеп ултырыуҙан ялҡҡан Гөлзифа, әхирәттәренән ҡалмай, дискотекаларға йөрөй башланы. Бер килгәнендә һөйгәнен бүлмәһендә тап итмәгән егет, Гөлзифаны дискотекала дуҫ-иштәре араһында осратты. Ялға килерен алдан яҙмаған Зөфәр ҡапыл алдына килеп баҫҡас, Гөлзифа албырғап ҡалды: сөнки ошо минутта ул үҙе менән бергә уҡыған курсташ егеттең ҡосағына һыйынып тиерлек, ниҙер хаҡында һөйләшә ине. Әлбиттә, хыянат хаҡында һүҙ ҙә юҡ, тик иренә быны бер нисек тә иҫбатлай алманы. Һөйгәненең ҡылығынан ғәрләнгән ҡыҙыу ҡанлы егет шул көндө үк Өфөгә ҡайтып китте. Гөлзифаның аңлашырға теләп яҙған хатына ла дорфа ғына итеп яуап яҙҙы. Ә хыялдары матур ине: уҡыуҙарын тамамлағас, Гөлзифа сәнғәт институтына уҡырға керә, ә ире драма театрында эшләй башлай. Бер-бер артлы балалары тыуасаҡ: бер ҡыҙ, бер малай. Гөлзифа уҡыуын тамамлағас, ул да ире эшләгән театрға урынлашасаҡ.\n...Ҡапыл ҡолағына ыңғырашҡан тауыш салынып ҡалды. Ишеккә һөйәлеп, уйға сумып торған Гөлзифа тиҙерәк әсәһе янына ашыҡты. Янына ҡыҙы килеп баҫҡас, әсәһе: “Эй-й-й, Хоҙайым, ниндәй гонаһтарым өсөн мине был хәтлем дә ыҙалатаһың инде?” – тип әйтеп ҡуйҙы.\nГөлзифа уға ауыртыуҙы баҫа торған укол яһаны ла, янына ултырҙы. Әсәһе уға шул тиклем йәл ине. Тик нисек кенә ярҙам итергә һуң?!\nАта-әсәһе бик бәхетле парҙар ине. Күгәрсендәй гөрләшеп, бар эштәрен кәңәшләшеп, үҙ-ара бик татыу йәшәнеләр. Йорттарында бар нәмә етеш, яйлы ине. Һөйөклө ҡыҙҙарын да бәхет-шатлыҡтар ғына теләп үҫтерҙеләр. Тик ҡыҙҙары Диләфрүз... йәшләй генә, ата-әсәһен ғүмерлек утҡа һалып, был донъяны ташлап китте. Бындай оло ҡайғынан тиҙ арала ҡартайып киткән ата-әсә нисек тә үҙҙәрендә көс табып, бер-береһенә терәк-таяныс булып, ҡыҙҙары Гөлзифаның да ғаиләһенә ярҙам итеп йәшәнеләр. Тик бынан бер нисә йыл элек атаһы ҡапыл ғына йөрәк өйәнәгенән вафат булып ҡуйҙы. Әллә ошо юғалтыуҙарҙан, әллә башҡа сәбәптәнме, әсәһе һуңғы арала бик йыш ауырый башланы. Тәүҙә йөрәк, ҡан баҫымы менән яфаланһа, һуңғы айҙарҙа күҙгә күренеп ябыҡты. Хәле бөтөүгә, тән температураһы йыш күтәрелеүгә зарланып, күберәк урында ята башлағас, Өфөлә тикшеренеү үтергә ҡушҡайнылар, башҡала табиптары әсәһендә яман шеш таптылар. Операция яһарға һуң булып сыҡты. Дауаханала тейешле процедуралар алып бөткәндән һуң өйөнә ҡайтарҙылар. Бына ике аҙна инде Гөлзифа әсәһенең янынан китмәй. Эш урынынан ваҡытынан алда отпускыһын һорап алды ла, көнө-төнө уны тәрбиәләй. “Эй, ҡыҙы-ы-м, һине генә ыҙалатам шул... Әле бына саҡ ҡына йоҡлап киткән инем, шул арала өләсәйеңде, атайыңды... Диләфрүз апайыңды ла күреп бөттөм... Оҙаҡҡа бармамдыр инде... Эйе-е... оҙаҡҡа бармам... Һин... Гөлзифа ҡыҙым, зинһар, артыҡ бөтөрөнмә, һәр кемгә лә бер заман үлем киләбит ул...Үҙең генә бирешмә, ана бит, һуңғы аралаҡайһылай ябығып-ҡарайып киттең... Мин ней, ашарын ашаған, йәшәрен йәшәгәнмен инде, китһәм дә була...”\nӘсәһенең ашығып-ҡабаланып һөйләгән хәбәрҙәрен тыңлаған Гөлзифаға ул шул тиклем йәл, тик уколдарынан башҡа хәлен еңеләйтерҙәй бер ярҙам да күрһәтә алмай шул. Исмаһам, ашап алһа, көс-хәл кереп китер ине лә... Тамағына тәғәм ризыҡ үтмәгән әсәһе бөгөн дә тик әскелтем алма һутынан ғына ауыҙ иткәйне. Башҡаса бер ни ҙә бармай, тине.\nГөлзифа аш-һыу бүлмәһенә сыҡты. Ҡыҫтыбый бешерергә булды. Әсәһе лә, бәлки, ауыҙ итер. Күптән инде үҙенең дә ҡамыр аштарына тотонғаны юҡ, һуңғы ваҡытта ашау тураһында бөтөнләй үк онотоп ҡуя. Янында маҡтап-маҡтап ашаусыһы булмағанғалыр, күрәһең...\n“Диләфрүз апайыңды ла төшөмдә күрҙем...”\n“Ах, әсәй, әсәй, үҙеңдә аңғармаҫтан, йөрәгемдең мәңге уңалмаҫ яраһына услап-услап тоҙ һыланың да ҡуйҙың шул!” Гөлзифа йөрәгенә тотондо. Юҡ, һаман дабылай барһа, үҙе лә оҙаҡламай түшәккә ятасаҡ. Тынысланырға, үҙен нисек тә ҡулға алырға кәрәк! Һыуытҡыс кәштәһенән “валидол” алып ҡапты ла, ашығып бәрәңге таҙартырға тотондо. Уны бешерергә ҡуйғас, ҡамыр баҫты. Нисек кенә уйламаҫҡа тырышһа ла, үткәндәрҙең ҡоршауына килеп ҡапҡайны инде ул...\nТеге саҡта, Зөфәре ташлап киткәндән һуң, Гөлзифа оҙаҡ ҡына күңеленә тыныслыҡ табаалмай, ғазапланды. Көндөҙ дәрестәренә, репетицияларға әүрәп ваҡытын уҙғарһа, төндәрен үткәреүе бик ауыр ине. Буҫлығып илай-илай, таңға тиклем мендәре манма һыу булып бөтә. Диләфрүз апаһы нисек тә уны әүрәтергә тырыша, бар ваҡ-төйәк эштәрҙе лә үҙе башҡара. Радмирҙан хат килеп төшкәндә, ҡыуанысын йәшерә алмай, апаһының һикереп төшөп бейеп алғанын да күреп ҡалһа, Гөлзифаның уғата иренә асыуы арта, шул минутта бар нәмәне дөбөр-шатыр емереп ташларҙай була. Ваҡыт дауалай. Тора-бара Гөлзифа ла тынысланды. Инде төндәрен дә тыныс йоҡлай. Әхирәттәре менән дискотекаларға, төрлө сараларға йөрөй. Егеттәр менән дә осраштырғылай. Шул йылда Диләфрүз апаһы уҡыуын тамамлап, үҙҙәренең ауылына эшкә ҡайтты. Йәйге каникулына ҡайтҡан Гөлзифа апаһы ҡуйған спектаклде ҡарап, күҙ йәштәрен тыйып ала алмаған ине. Нисек аҙ ғына арала шундай уңышҡа өлгәште икән Диләфрүз апаһы тип, һушы китеп аптыраны шул саҡта.\nОктябрь аҙаҡтары ине. Гөлзифа ауылына аҙыҡ-түлек артынан ҡайтып килергә булды. Көндәр аяҙ, йылы торған саҡта тейәнеп килгәне яҡшыраҡ булыр. Ныҡлап һыуытып, ҡар яуып ебәрһә, юл йөрөүҙәр ҡыйынға төшәсәк. Ҡайтып еткәс, ата-әсәһе янында бераҙ ғына булды ла, тиҙерәк клубҡа ашыҡты. Был көндө, әмәлгә ҡалғандай, Диләфрүз апаһы күрше ауылға концерт менән киткәйне. Гөлзифа юл ыңғайы әхирәтенә һуғылды. Өфөлә мединститутта уҡып йөрөгән Әнисә лә ялға ҡайтҡан икән. Әхирәттәр ҡыуанышып күрештеләр ҙә, тиҙерәк урамға ашыҡтылар. Аулаҡта ҡалғас, Әнисә:\n– Бөгөн класташтар менән аулаҡта йыйылышабыҙ. Мәүлиҙәнең ата-әсәһе ҡалаға ҡунаҡҡа киткәндәр. Уларҙың өйөндә бер аҙ булғас, клубҡа бергәләшеп барабыҙ! – тип шыбырланы.\nМәүлиҙәләрҙә табын әҙер ине инде. Күңел асып бер аҙ ултырғандан һуң дискотекаға йүнәлделәр. Гөлзифаға бөгөн ифрат күңелле. Шараптан һуң кәйефе тағы ла нығыраҡ күтәрелгән ҡыҙ рәхәтләнеп, бар донъяһын онотоп бейеп йөрөгәнендә, барыһының да ишек яғына төбәлеп, бейеүҙәренән шып туҡтап ҡалғанын абайланы.\nЙәштәрҙең иғтибарын йәлеп иткән яҡҡа күҙ һалғас, үҙ күҙҙәренә ышанмай торҙо. Бына Гөлзифа ҡоласын йәйеп, ишек янында баҫып торған һалдат кейемендәге һушты алырҙай сибәр егеттең ҡосағына ташланды:\n–Радм-и-и-р, һин бит был?!\nГөлзифаны шунда уҡ таныған һалдат та был осрашыуға бик ныҡ ҡыуанды.\n– Ә Диләфрүз нишләп күренмәй һуң? – Радмир аптырап тирә-яғына күҙ һалды.\n– Ул бөгөн бында юҡ шул! Күрше ауылға концерт менән сығып киткәндәр икән, һуң ғына ҡайтасаҡтар. Мин үҙем дә уны күреп өлгөрмәнем, – Ҡапыл ғына күңелһеҙләнеп ҡалған егетте шулай йыуатып маташты Гөлзифа. Тик, ни сәбәптәндер, мейеһендә:\n”Шул кәрәк һинең Диләкәйеңә!”– тигән уй сағылып уҙҙы. Егет кисә кис кенә хеҙмәтенән ҡайтып төшкәнен, туғандары менән бер аҙ ғына булғандан һуң, тиҙерәк уларҙың ауылына юлға сыҡҡанын һөйләп бирҙе. “Апайыңды бигерәк һағындырҙы бит, әй!”– тип тә өҫтәне. Ауылға килеп төшкәс, Диләфрүздәрҙең өйөн эҙләп тә тормай, Радмир тапҡыр клубҡа килгән икән. Был ваҡытта барыбер эшендә буласаҡ, тип уйлаған Бына уларҙың янына йәштәр йыйыла башланы. Диләфрүздең хатлашҡан егете килеп төшкәнен улар аңлап алғайны инде:\n– Гөлзифа, нишләп һин ҡунаҡты тик ҡоро һүҙ менән һыйлайһың әле? Беҙҙе бит өҫтәл тулы һый көтөп ҡалды. Сәбәп тә бар, ишшу ниндәйе әле! Әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтҡан бит егетебеҙ! – тип кемелер тәҡдим иткәйне, уны барыһы ла дәррәү күтәреп тә алды.\nРадмирҙы, ай-вайына ҡарамай, үҙҙәре менән алып киттеләр. Шау-гөр килеп Мәүлиҙәләрҙең өйөнә барып керҙеләр һәм табын яңынан дауам итте. Эсмәйем, тип баш тартып маташһа ла, осрашыу хөрмәтенә бер стакан виноны төп күтәрә эсергә тура килде һалдат егеткә. Гөлзифа Радмирҙың янынан китмәне, барыһын да һорашҡан булып, күҙенә кереп бара үҙе. Әхирәте Әнисә ниҙер ымлап та, иҫкәртеп тә маташты, буғай. Тик күңеле бик ныҡ күтәрелгән ҡыҙ был ваҡытта Диләфрүз апаһының донъяла барлығын бөтөнләй онотҡан ине...\nБына йәштәр таралыша башланы. Гөлзифа менән Радмир ҙа ҡайтырға сыҡты. Гөлзифаларҙың өйө ауылдың иң осонда урынлашҡан. Әхирәте Әнисә үҙҙәренең өйҙәренә инеп киткәс, икәүһе генә ҡалды. Гөлзифа, инде бөтөнләй батырланып, Радмирҙы ҡултыҡлап уҡ алды. Бер-бер артлы ҡабатланған тостарҙан һуң шаҡтай иҫергән егет, теле көрмәлә-көрмәлә, төрлө мәҙәктәр һөйләп маташа. Янында барған имәндәй кәүҙәле егеттең яҡынлығы үҙен бик ныҡ тулҡынландырғанын һиҙҙермәҫкә тырышып, Гөлзифа:\n– Радмир, әйҙә йылға буйына төшөп әйләнәйек. Көҙҙөң һуңғы йылы төнөлөр, бәлки. Һалҡындар башланһа, бөгөнгөләй рәхәтләнеп йөрөп тә булмаҫ әле! – тип, егеткә тәҡдим итте.\n–Ҡуй, Гөлзифа, Диләфрүзде ҡаршылар кәрәк бит! – тип ҡаршы төштө.\n–Ҡуйсәле, ҡаңғырмаһаңсы, улар төнгө өстәрҙә генә ҡайтып етә торған, өйҙәгеләр ҙә йоҡлай торғандыр. Әйҙә инде, исмаһам, ваҡытыбыҙ ырай торор! – Ҡыҙ, егеттең ай-вайына ҡарамай, йылғаға төшә торған һуҡмаҡҡа ҡайырылды. Октябрь айының аҙағы булһа ла, был кис, ысынлап та, бик йылы ине. Күк йөҙөндә талғын ғына моңһоу ай йөҙә, йондоҙҙар серле генә йымылдаша. Бар донъя ниндәйҙер сихри нурға ҡойонған төҫлө.\nБына улар йылғаға ла яҡынлаштылар. Эргәһендә килгән йәш, ҡайнар тәнле ҡыҙҙың яҡынлығы зиһенен бутанымы, әллә әлеге лә баяғы эсемлек шауҡымы инеме, күптән ҡатын-ҡыҙ наҙы күрмәгән егет ҡапыл шымып ҡалды. Шул саҡ Гөлзифа егеттең ҡосағына һарылды ла:\n–Радмир, мин һине яратам да инде, һин генә был турала белмәйһең шул! –тип, хисләнеп ҡолағына шыбырланы... Был минутта тәндәре лә, йәндәре лә наҙға сарсаған икәү үҙҙәрен тыйып-туҡтатып торорлоҡ хәлдә түгел ине инде... Эш уҙғандан һуң ҡапыл айнып киткән Радмирҙың шул саҡта ҡурҡыныс булып салышайған йөҙө Гөлзифаның хәтеренә мәңгелеккә уйылып ҡалды. Сикһеҙ нәфрәт тә, ерәнеү ҙә, ҡотолғоһоҙ ҙур бәлә килерен һиҙемләү ҙә сағыла ине уның аптырап та, алйып та ҡалған ҡарашында...\nӨнһөҙ генә ауылға табан атланылар. Әле яңы ғына туҡтауһыҙ лыбырҙаған йәштәр, һөйләшер һүҙҙәре ҡапыл бөткәндәй, бөтөнләй тынып ҡалғайны. Гөлзифаларҙың өйөнә етер саҡта уларҙы Әнисә ҡыуып етте:\n– Диләфрүз апай ҡайҙа? Ул һеҙҙең артығыҙҙан йүгергән ине бит! – тине ул, аптырап.\n– Нисек – беҙҙең арттан?! – Гөлзифа, күҙҙәрен шарҙай асып, Әнисәгә төбәлде.\n– Беҙ Мәүлиҙәләрҙән сыҡҡан саҡта, улар ауылға ҡайтып еткән булған икән. Бикле клубты асып, әйберҙәрен генә бушатҡандар ҙа, таралышҡандар. Ана шул саҡта уның менән аймылыш булғанбыҙ. Мин өйгә кереп өлгөрмәгәйнем, урамда Диләфрүз апайҙың кем менәндер ҡысҡырып хушлашҡан тауышын ишетеп ҡалдым да, ҡаршыһына “һөйөнсө” һорарға сыҡтым. Шунан һеҙҙең әле яңы ғына йылға буйына төшөп киткәнегеҙҙе әйттем. Ул, ни, ҡыуанысынан мине ҡосаҡлап үпте лә: “Һөйөнсөгә – минән матур яулыҡ!” – тип, артығыҙҙан йүгерҙе. Ысынлап та һеҙҙе тап итмәне, што ли?– тип ғәжәпләнде Әнисә. – Мин ней, барыбер йоҡом ҡасты, тип, һеҙҙең ҡайтҡанығыҙҙы көтөргә булдым...\nӘлегә тиклем бер һүҙ ҙә өндәшмәй,шым ғына ситтә баҫып торған Радмир шул саҡ телгә килде:\n– Юҡ, осратманыҡ! – тауышы нисектер ҡарлығып сыҡты. – Беҙ уны йылға буйында осратманыҡ... – тип, тағы ҡабатланы. Ҡапыл ул, йоҡоһонан кинәт уянып киткәндәй:\n– Ә ҡайҙа киткән һуң ул?–тип ҡысҡырып ебәрҙе лә йылға буйына уҡталды. Ике әхирәт, ҡабаланып, уның артынан йүгерҙе.\nДиләфрүзде бер ҡайҙа ла осратмаған йәштәр кире әйләнеп, ҡапҡанан инеүҙәренә, Гөлзифаның атаһы ҡаршы килеп сыҡты ла:\n– Ҡыҙҙар! Нимә булды әле һеҙгә бөгөн? Төнө буйы йөрөп сыҡтығыҙ? – тип аптыраны. – Диләфрүз дә, ғүмерҙә ҡыланмағанды, ҡыштыр-ҡыштыр йөрөнө лә йөрөнө...\n–Нисек?! Диләфрүз апай өйҙә булдымы ни? Ә нишләп беҙ...–Гөлзифа һораулы ҡарашын Радмирға төбәне. Һалдат кейемендәге таныш түгел егетте яңы шәйләп ҡалған атаһы уның менән ҡулын биреп күреште лә:\n– Өйҙә булды шул. Әле яңыраҡ ҡына урамға сыҡҡанын ишетеп яттым. – Инде үҙе лә ғәжәпләнеп ҡыҙына ҡараны.\nБер һүҙ ҙә яуап бирмәгән Гөлзифа бер аҙ баҫып торҙо ла, ҡапыл ашығып һарай яғына йүгерҙе. Бер аҙҙан уның үҙәк өҙгөс итеп ҡысҡырған тауышы ишетелде. Барыһы ла шул минутта тауыш ишетелгән тарафҡа килеп етте. Ә унда... утынлыҡта... Диләфрүздең йәнһеҙ кәүҙәһе аҫылынып тора ине. Радмир тиҙ генә кәүҙәне бауҙан ысҡындырып алһа ла, йәш, сибәр, тик һөйөү өсөн генә яратылған ҡыҙҙың күҙҙәре мәңгегә йомолғайны инде. Тауышҡа әсәләре килеп сыҡты. Ығы-зығы, әле яңы йоҡоһонан уяна башлаған ауылды яңғыратып, илаш башланды.\nХалатын ғына кейеп сыҡҡан ҡыҙҙың кеҫәһенән ҡағыҙ киҫәге таптылар. Унда: “Ҡәҙерле атай! Әсәкәйем! Зинһар, миңә рәнйемәгеҙ, бәхил булығыҙ! Радмир, һиңә бәхет теләйем...” –тип кенә яҙылғайны.\nТимәк, ул... барыһын да күргән?! Барыһын да... Һуңынан, бер кемгә лә осрамаҫҡа тырышып, баҡса арттарынан ғына өйҙәренә ҡайтҡан?\nНи булғанын аңы һаман да ҡабул итә алмаған Гөлзифа шаҡ ҡатып тора бирҙе. Илай ҙа, берәй һүҙ өндәшә лә алмай ине ул. Кемдер уны ҡултыҡлап өйгә алып керҙе лә, дарыу һалып эсерҙе.\nУл көндәрҙе Гөлзифа төштә кеүек кенә хәтерләй.\n“Мин ғәйепле, барыһына ла мин ғәйепле!” – тигән уй туҡтауһыҙ ғазапланы. Күтәргеһеҙ ауыр ҡайғынан бөтөрөнөп, бәләкәсәйеп ҡалған ата-әсәһе күҙ алдынан китмәне. Әсәһе, ҡыҙын йыуатырға тырышып:\n– Ярай, ҡыҙым, тыныслан. Үлгән артынан үлеп булмай, тиҙәр, тереләргә йәшәргә кәрәк. Бәпкәмдең ғүмере шулай ҡыҫҡа булғандыр, күрәһең, – тине иламһырап. Оло ҡыҙҙарының үлемендә кесеһенең ғәйебе бар икәнен әлегә белмәйҙәр ине шул! Һуңынан ауылдаштары уларға барыһын да һөйләп бирәсәк, әлбиттә. Тик ата-әсәнең һәр балаһы өсөн дә йәне өҙөлә. Улар был турала белгәнен бер ҡасан да Гөлзифаға һиҙҙермәйәсәк. Тик бер генә тапҡыр әсәһе теге һүҙҙәрҙе әрнеп әйткән ине...\nҠыҫтыбыйын бешереп бөтөүгә ҡапҡа асылған тауыш ишетелде. Күршеләре ингән икән. Шулай бер-бер артлы ауылдаштары әсәһенең хәлен белешергә инеп тора.\n“Бер үҙеңә ҡыйынға төшөр” – тип, атаһы үлгән йылды мал-тыуарҙарын бөтөргәндәр ине. Күрше-күләне һөт-ҡатыҡтан бер ҡасан да өҙмәй. Бына әле лә Тәслимә апай һөт, эремсек, әсе ҡатыҡ тотоп ингән. Ҡатығы бигерәк яҡшы булды әле, тип ихлас ҡыуанды Гөлзифа. Әсәһе иртән генә: “Әсе генә ҡатыҡтан айран һыулап эсеп ҡарарға ине!” – тип ҡуйғайны.\nУколдан һуң бер аҙ тынысланып йоҡлап алған әсәһе уянған да ине. Күрше апай менән кейемдәрен алыштырғас, бергәләшеп сәй эсеп алдылар. Әсәһе ҡатыҡтан аҙ ғына ауыҙ итте лә арыны, шикелле, күҙҙәрен йомоп, йыш-йыш тын алып, серемгә китте.\n– Оҙаҡҡа бармаясаҡ, әҙер тор! – тип ҡуйҙы күрше ҡатын, аш-һыу бүлмәһенә сыҡҡас. Былай ҙа күңеле болоҡһоп торған Гөлзифаға түҙеп торғоһоҙ яманһыу ине. Тәслимә, оҙаҡлап ултырмай, ҡайтып киткәс, әсәһенең кейем-һалымын йыуып элде лә ҡалала йәшәгән туғандары килеп еткәнсе, ятып ял итеп алырға булды. Былай ҙа ҡайтҡаны бирле йүнләп ял иткәне лә юҡ. Ауыл ерендә эш бөтә торғаны бармы? Әсәһе үҙе, ныҡлап урынға ятып китмәҫ элек, донъяһын гөл итеп тота торған ине.\nӘле лә яҙҙан баҡса тултырып бәрәңгеһен, емеш-еләк, йәшелсәһен ултыртҡан булған. Гөлзифа, ҡайтып етеү менән, бәрәңге баҡсаһын утап, күмде. Түтәлдәрҙе тәртипкә килтереп, ихата эсен таҙартты. Әсәһе уколдан һуң тынысланып, йоҡлап киткән арала ғына өй эсендә лә бар ерҙе таҙартып, йыуып сығарҙы. Бар ерҙә лә тәртип урынлаштырып бөттө лә инде.\nЭштәренән бушап, ҡыҙы бүлмәгә ингәнен күреп ҡалған әсәһе, ымлап ҡына уны янына саҡырып алды. Һынамсыл ҡарашы менән оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо, ауыр итеп көрһөнөп ҡуйҙы. Бына ул яйлап ҡына һүҙ башланы:\n–Ҡыҙым, Гөлзифам! Әйтмәһәң дә, аңлап торам, минән нимәнелер йәшерәһең... Һөйлә миңә барыһын да... эсеңдә тотма. Миңә оҙаҡ ҡалмаған, уныһын үҙең дә аңлайһыңдыр... Йәшермәйсә генә барыһын да һөйлә әле миңә... үҙеңә лә еңел булып ҡалыр, юғиһә, ауырыуға һабышып ҡуйырһың... Һиңә әле... йәшәргә лә, йәшәргә бит әле!– тине.\nӘсәһенең ҡапыл шулай һүҙ башлауынан бик ныҡ тулҡынланған Гөлзифаның йөрәге дөп-дөп тибергә тотондо. Үҙен суд залында хөкөм ҡарарын көтөп торғандай хис итте. Үҙ ғүмерендә күпте күргән аҡыллы, сабыр әсәһенең ҡарашын күтәрә алмай, башын түбән эйҙе. Эйе, әсәһенән бер ниҙе лә йәшереп булмай торған ине, был юлы ла шулайҙыр, күрәһең. Гөлзифа үҙен көскә йылмайырға мәжбүр итте:\n– Әсәй, мин һинән нимәнейәшерәлер, тип уйлайһың?– тигән булды.\n– Гөлзифа, һөйлә дөрөҫөн! Мин тыңлайым...–Һуңғы һүҙҙәрен үтенгән дә, бойорған да кеүек итеп әйткән әсәһе, башҡаса бер һүҙ ҙә өндәшмәй, ҡыҙына төбәлеп, тын ҡалды.\nГөлзифа ауыр итеп һулап ҡуйҙы:\n–Эйе, әсәй, дөрөҫ, минең һиңә әйтмәгән серҙәрем бар,–тине. Ошо минутта уға әсәһенең һынамсыл ҡарашын күтәреүҙән дә ауырыраҡ хәл юҡтыр кеүек тойолдо, –Эйе, һин дөрөҫ һиҙемләйһең, мин иртәнсәк биргән һорауыңа ла дөрөҫ яуап бирмәнем... Дөрөҫөрәге, әйталманым...Һинең яратҡан кейәүең бына ярты йыл инде минең менән йәшәмәй. Улыбыҙҙың үлеменән һуң бергә йәшәүебеҙҙең мәғәнәһе ҡалманы, тине... Илшатыбыҙ хаҡына ғына йәшәне бит ул минең менән, әсәй! Ғүмере буйына Диләфрүзен һағынды. Ә миңә... миңә еңел булғандыр, тиһеңме? Үҙеңде бер ҡасан да ярата алмаҫ кеше менән? Һәр көн, һәр төн, күп йылдар дауамында бергә булыуы...Әлеге ваҡытта уның хаҡында бер ниҙә белмәйем. Эҙләмәҫкә ҡушты, бөтөнләйгә китәм, тине. Шулай, әсәй, һин дөрөҫ һиҙемләгәнһең. Шул саҡта уҡ һиңә әйтмәгәнем өсөн ғәфү үтенәм. Һинең борсолоуыңды теләмәгәйнем, минең маңлайыма яҙылған яҙмышымдыр, барыһын да үҙем генә кисерергә тейешмен, тип уйланым. Мин бирешмәйәсәкмен, нисек тә тормошомдо яйға һаласаҡмын. Һин, зинһар, минең өсөн борсолма, яраймы, әсәй? –Бала сағындағылай әсәһенә һыйынып иркәләнгеһе килде шул саҡ Гөлзифаның. Ниндәйҙер яҡлау, ярлыҡау, башына төшкән бөтә бәләләрҙән ҡурсыу ҙа кәрәк ине уға ошо минутта...\n–Эй, ҡыҙы-ы-м...Кеше бәхетһеҙлегендә бәхет төҙөп булмай, тигәндәре шулдыр, күрәһең. Һиңә минең тик бер генә үтенесем бар – зинһар өсөн зыяратҡа, Диләфрүздең ҡәберенә барып, уның кисереүен һора?\nБары ошонан һуң ғына... күңелеңдә тыныслыҡ урынлашыр... Кисерәсәк ул һине... эйе, һисшикһеҙ кисерер... Мин дә һиңә бәхиллегемде бирәм... Ана бит! Күпме тәрбиәләнең һин мине...Тик бына... бөтөнләй яңғыҙың ҡалаһың бит?!Үҙ ишеңде табырға ине һиңә... йәшһең бит әле... Бәхетле бул, ҡыҙым...бәхетле булырға тырыш!Ауырымай - һыҙланмай, оҙаҡ йәшә... Йә, ярай, мин арыным... Һин дә ятып ял ит, йонсоғанһыңдыр...\nШулай тине лә, әсәһе тынып ҡалды. Гөлзифа ла урынына ятты. Әсәһенең һүҙҙәренән һуң тағы ла ауырыраҡ уйҙарға бирелгән бисара ҡатындың тыныслығы юғалғайны инде...\n...Теге саҡта, Диләфрүздең үлеменән һуң, Радмирҙың ҡасан, ни хәлдә ҡайтып киткәнен бөтөнләй хәтерләмәй Гөлзифа. Диләфрүздең табутта ятҡан аҡ күлдәкле һыны, ата-әсәһенең ҡайғынан бөгөлөп төшөүе күҙ алдынан бер нисек тә китмәне. Әхирәте Әнисә генә уның хәлен яҡшы аңлай ине, шикелле. Гел янында булырға, Диләфрүз хаҡында бер һүҙ ҙә әйтмәҫкә тырышты.Был ваҡытта Радмир ҡайтып киткән инеме, әллә ул да яндарында булдымы, был хаҡта Гөлзифа бер ҡасан да һорашманы.\nСтәрлегә килгәс тә әле уның хаҡында иҫенә төшмәне. Ни өсөн аҡылы уның донъяла барлығын Гөлзифаның хәтеренән бөтөнләйгә юйҙырырға тырышты икән?\nТик был донъяла бер ни ҙә эҙһеҙ үтмәй икән шул. Ҡылған ҡылыҡтарың өсөн дә үҙ ваҡытындаяуап тоторға тура килә.\nАпаһын ерләп килгәндән һуң, ниндәйҙер таныш булмаған урмандағыаҡланда, ҡуйы томан эсендә аҙашып ҡалғандай тойҙо ул үҙен. Бар тирә-яҡты ҡурҡыныс, шомло ҡараңғылыҡ ҡаплап алған да, ул ҡоршауҙы йырып сығырлыҡ бер ниндәй ҙә сара юҡтыр кеүек. Тағы Әнисәнең өнһөҙ генә өтөп ҡараған шелтәле ҡарашы туҡтауһыҙ эҙәрләп ғазапланы уны. Нисек шул саҡтарҙа көс табып дәрестәренә йөрөй алғандыр, нисек бөтөнләй аҡылынан яҙмағандыр?!\nИке айлап ваҡыт уҙып китте. Шунда ғына Гөлзифа үҙендәге үҙгәрештәргә иғтибар итә алды. Эштең ниҙә икәнен аңлап алғас, сараһыҙлыҡтан ни эшләргә лә белмәне. Ире менән йәшәгән саҡта ауырға ҡалмаған Гөлзифа осраҡлы ғына яҡынлыҡтан да балаға уҙған ине...\nРадмир... Йә, Хоҙай, ошо ваҡытҡа тиклем Радмир ҙа ҡуйы томан артында аҙашып йөрөнө микән? Әллә... Диләфрүздең рухы быға ҡаршы инеме? Бәлки...\nКөтөлмәгән яңылыҡтан шаңҡып ҡалған Гөлзифа аҙна-ун көн уйҙарының осона сыға алманы. Был турала иптәш ҡыҙҙарына һөйләргә лә батырсылығы етмәне. Тик, нисек кенә ауырға тура килһә лә, баланы һаҡлап ҡалырға тейешлеге аңлашыла ине. Шундай ҡарарға килгән Гөлзифа Радмирҙы эҙләп табырға булды. Бер көн кискәрәк уның әрме хеҙмәтенән алда эшләп киткән театрына барып сыҡты. Әлеге ваҡытта ла ул шунда эшләй икән. Гөлзифаны күргәс, шып туҡтаны ла, нәфрәтле ҡарашын уға төбәне. Оҙаҡ ҡына һүҙ башлай алмай торҙолар. Радмир һуңғы арала нисектер ҡартайып киткән төҫлө, сикә сәстәре лә ап-аҡ булып ағарған. Гөлзифа, үҙендә көс табып, яңылығын әйткәс, егет күҙҙәрен аҫҡа төбәп, оҙаҡ ҡына шымып торҙо. Бик оҙаҡҡа һуҙылған тынлыҡтан уңайһыҙланып, Гөлзифа китергә йыйынғас ҡына, йән өшөткөс һалҡын тауыш менән:\n–Был, ысынлап та, минең баламы? –тип һораны.\nГөлзифа, бер һүҙ ҙә өндәшмәй, башын түбән эйҙе. Ошо осрашыуҙан һуң бер аҙ ваҡыт уҙғас, Радмир менән Гөлзифа ауылға бергә ҡайттылар. Ана шул саҡта әйткәйне лә инде әсәһе теге һүҙҙәрҙе:\n– Нисек гонаһынан ҡурҡмайһың, Гөлзифа? Апайыңдың рәнйеше төшөр бит үҙеңә? –Шулай тине лә, ҡапыл тынып ҡалды. Ҙур итеп асылған күҙҙәре Гөлзифаның инде беленә башлаған эсенә төбәлгән ине...\n-Эй-й-й, ҡыҙы-ы-м... – тине ул бер аҙҙан, башын сайҡап.\nҺуңынан кейәүҙәрен үҙҙәренең улылай яратасаҡ ата-әсәһе.\nАртыҡ һөйләшеп бармаған Радмир, ауылға ҡайтҡан саҡта бөтә ауыр эштәрендә ярҙам итеп, уларҙы һәләк ҡыуандырыр ине. Улдары Илшат ҙурая төшкәс, икәүләп кенә лә ҡайттылар ауылға. Ҡайны-ҡәйнәһе, улы өсөн өҙөлөп торһа ла, Гөлзифа менән икеһенең аралары барыбер һалҡын килеш ҡалды. Бигерәк тә икәүһе генә ҡалған саҡтарҙа. Улдары тыуғандан һуң Гөлзифа бер аҙ ғына өйҙә ултырҙыла, Өфө сәнғәт институтына ситтән тороп артабан уҡырға инде. Уҡырға киткән сағында Илшатты күберәк ауылда ҡалдыра инеләр. Аҡыллы, шаян малайҙы туғандары барыһы ла һәләк ярата. Йәй көндәрен ул бөтөнләй ауылда ғына үткәрә.Гөлзифауҡыуын тамамлағас, театрҙа режиссер булып эш башланы, бөтә күңелен эшкә бирҙе. Береһенән-береһе ҡатмарлыраҡ әҫәрҙәргә тотондо. Йәш сағында бөтә нәмәгә еңел-елпе ҡараған елбәҙәк Гөлзифа тиҙ арала танылған театр белгесенә әүерелде.Талантлы, талапсан режиссер ҡуйған спектаклдәр һәр ваҡыт аншлаг менән үтә. Ире үҙе лә театрҙа эшләгәс, өйҙәренә арып-талып төндә генә ҡайтып инәләр ҙә, тиҙерәк түшәккә ауалар. Гастролдәр ваҡытында оҙаҡ ҡына бер-береһе менән бөтөнләй күрешмәйҙәр. Икеһенең араһында мөхәббәт, йылылыҡ булмағас, Гөлзифа тик эшендә генә күңеленә тыныслыҡ таба. Театрҙа булһа, яңғыҙы ғына ҡалған минуттарҙа мейеһен туҡтауһыҙ ҡайыҙлаған күңелһеҙ уйҙарынан да күпмелер ваҡытҡа онотолоп тора. Бер сәхнәлә Радмир менән Г өлзифа бер ҡасан да бергә уйнаманылар. Баштан уҡ шулай килешкәйнеләр.\nБер генә тапҡыр Гөлзифа ире уйнаған спектаклде ҡарарға барҙы. Тик... был һуңғыһы ла булды. Бөтә ҡала халҡы яратып ҡараған, инде нисә көн тулы зал йыйған спектаклгә, ваҡытын табып, ул да барғайны. Радмирҙың драмала бөтә күңелен биреп, тамашасыһын ышандырырлыҡ, һоҡланғыс итеп уйнауын ғәжәпләнеп тә, сикһеҙ ғорурланып та ҡарап ултырҙы. Спектаклдең һуңында Радмир моңло итеп бер йыр йырланы:\nҺинһеҙ уҙа, һинһеҙ уҙа\nАйына түҙәм, йылына түҙәм,\nБарыһын да аңлай Гөлзифа, ире матур итеп үҙенең ролен башҡара, йыры ла әҫәрҙеке. Тик ниңәлер был йырын Радмир тик Диләфрүзгә бағышлап йырлайҙыр төҫлө тойолдо. Өйгә ҡайтҡас уның үҙенә был турала бер һүҙ ҙә әйтмәне, әммә шул көндән һуң Радмир ҡатнашҡан спектаклдәргә бөтөнләй йөрөмәҫ булды.\nШулай бер-бер артлы йылдар үтә торҙо. Улдары Илшат та үҫте. Уҡыуҙан буш сағында спорт менән шөғөлләнә. Бигерәк тә саңғы менән ныҡ дуҫлашты. Ҡайһы ваҡыт атаһы менән бергәләшеп саңғыла шыуырға сығалар. Тик, үкенескә ҡаршы, Радмирҙың буш сағы ғына бик һирәк тура килә.\nУлдары мәктәбен тамамлар йылда Гөлзифаларҙың өйөнә ҡот осҡос, күтәрә алмаҫтай оло ҡайғы килде. Бер кис күнекмәләрҙән һуң өйөнә ҡайтып етер саҡта, ҡала башкиҫәрҙәре уны туҡтатып, бик оҙаҡ туҡмайҙар. Был ваҡиғаны күргән кешеләр ҙә була. Тик бер генә йән эйәһе лә ярҙам ҡулын һуҙмай. Теге әҙәм аҡтыҡтары һушһыҙ ятҡан Илшатты урамда ҡалдырып, ары киткәс кенә, кемдер тиҙ ярҙам саҡыра. Йәшәү менән үлем араһында өс көн, өс төн көрәшкәндән һуң, улыҡайҙары мәңгелеккә күҙҙәрен йомдо. Ҡайғыһынан аҡылынан шашырҙай булған Гөлзифаның үҙен дә оҙаҡ ҡына дауаханала тоттолар. Был саҡтарҙы улын бик ныҡ яратҡан Радмир нисек кенә кисерә алды икән? Үҙе көн дә Гөлзифаның янына килә, килтергән әйберҙәрен тумбочкаға ҡуя ла, өндәшмәй генә бер нөктәгә уҡталып, оҙаҡ ҡына уйға батып ултыра. Шунан,иртәгә килермен, тип ҡайтып китә. Ҡайғыһынан бик ныҡ биреште Радмир, ябыҡты, тире лә, һөйәк ҡалды үҙендә. Гөлзифа дауахананан сыҡҡанда, өйөндә йәм ҡалмағайны инде. Радмир бөтөнләй һөйләшмәҫ булды. Икәүһе лә тик эшендә генә йыуаныс тапты. Ваҡыт уҙа торҙо. Улдарын үлем хәленә килтереп имгәткән башкиҫәрҙәрҙе тапманылар. Әллә бөтөнләй эҙләмәнеләр ҙәмикән?\nЯл көндәре ине. Гөлзифа, йоҡоһонан һуң ғына уянып, коридорға сыҡһа, ишек янында сумаҙан тора. Бер ниҙә аңламай, аптырап баҫып торған ҡатыны янына Радмир килеп баҫты. Башын эйеп, тора бирҙе лә:\n–Гөлзифа, мин китәм... Бөтөнләйгә. Илшатыбыҙ булмағас, беҙгә бергә йәшәүҙең мәғәнәһе ҡалманы. Бер-беребеҙҙе яфаламайыҡ инде, яраймы?–тине.\n–Ни-ниңә? Ни өсөн? Ә... мин һуң... мин һуң һинһеҙ нишләрмен?! Бер яңғыҙым...– Көтөлмәгән хәлдән аптырап ҡалған Гөлзифа шыбырҙап ҡына көскә һорай алды.\n–Гөлзифа, һин барыһын да аңлайһың, беҙҙең арабыҙҙа бер ҡасан да мөхәббәт булманы. Ебәр мине, тотма, барыбер китәсәкмен! Бөтөнләй икенсе яҡтарға. Мине эҙләмә,кәрәкмәй, мәңгегә хушлашам. Көтмә лә, илама ла. Хуш, Гөлзифа!\nҺуңғы һүҙҙәрен әйтеп, Радмир бөтөнләйгә сығып киткәс, урынынан да ҡуҙғалмай, оҙаҡ баҫып торҙо Гөлзифа.Түҙеп торғоһоҙ ауыр ине уға...\nШул китеүҙән һыуға батҡандай юғалды Радмир. Эҙләмәне Гөлзифа, иламаны ла... Ул үҙе шулай ҡушып китте...\n...Күпме ятҡандыр, һөйләшкән тауыштар ишетеп, Гөлзифа урынынан торҙо. Туғандары килеп еткән икән. Күрешеп, хәл-әхүәл белешкәс, Гөлниса инәйе ауырыу һеңлеһе янына килде. Яратып ҡына сәстәренән һыйпап ҡуйҙы. Әсәһе, күҙҙәрен асҡас, танымағандай, оҙаҡ ҡына апаһына ҡарап торҙо, ниҙер әйтергә теләп, ауыҙын асты. Әммә... тауышы сыҡманы. Ул телдән ҡалған ине... Ымлап ҡына ниҙер һөйләп маташты. Әле яңы ғына әсәһенең васыятын тыңлаған Гөлзифа, йөрәгенең әрнеүенә түҙә алмай, аш бүлмәһенә йүнәлде. Юлдан килгән ҡунаҡтар өсөн өҫтәл әҙерләй башланы.\nЯнына инәйе килеп баҫты.\n–Юҡ, бары бер сәғәт элек кенә һөйләшеп ятҡайны, –Гөлзифаның сараһыҙлыҡтан ҡысҡырып илағыһы килде.\n–Дә-ә-ә, эштәр былайға киткәс, оҙаҡҡа бармай икән һеңлем...Ярай, ҡалайтаһың инде, бер кем дә мәңгелеккә килмәй был донъяға, – оло йәштәге күпте күргән ханым ауыр итеп көрһөнөп ҡуйҙы.\nТаңға табан Гөлзифаның әсәһе яҡты донъянан китеп барҙы. Туғандары, ауылдаштары һуңғы юлға оҙатырға ярҙам иттеләр.\nКүмәк кеше араһында Диләфрүздең ҡәбере янына яҡын барырға уңайһыҙланды Гөлзифа. Икенсе көн кискә табан баҡсанан матур-матур ләлә сәскәләрен өҙөп алып зыяратҡа йүнәлде. Иң тәүҙә ата-әсәһенең ҡәберҙәре янында баҫып торҙо. Һуңынан яйлап ҡына апаһының ҡәберенә табан атланы. Диләфрүздең үлеменән һуң бер ҡасан да зыяратҡа яҡын килгәне булмаған ине. Атаһы үлгәндә лә ҡапҡа янында ғына оҙатып ҡалды. Нимәлер һәр саҡ туҡтатты уны. Үҙенең ғәйебеме, әллә бүтән сәбәпме? Әле, аллы-гөллө сәскәләргә күмелгән, апаһының матур рәсеме гранит ташҡа ҡуйылған ҡәбер янына килеп баҫҡас, үҙенең шул хәтлемдә бәғерһеҙ булыуына ғәжәпләнде. Нисек һуң шунса йылдар буйына намыҫы борсоманы икән? Тәүге тапҡыр апаһының теге саҡтағы күңел торошон үҙенең йөрәге аша үткәрҙе лә, башын ғына сайҡаны:“Аба-а, нисек шул саҡтарҙа кешеләр араһында йөрөй алдым икән мин, нисек ер йотманы үҙемде?!Бахыр әсәкәйе! Үлер алдынан булһа ла, дөрөҫ юлға йүнәлтеп киткән икән дә бәғерһеҙ ҡыҙын!”Апаһының рәсеменә оҙаҡ ҡына төбәлеп торғас, моңһоу ғына өндәште:\n– Диләфрүз апай, кисер мине, әгәр булдыра алһаң... Мин ғүмерем буйына һинең алдыңда ғәйеплемен! Теге саҡта улай булырға тейеш түгел ине бит?! Кисер мине, апай? Теге саҡта... Радмир ғәйепле түгел ине... мин генә уның башын бутаным, зиһенен томаланым. Мин уны хата аҙымға этәрҙем, донъяла һинең барлығыңды бөтөнләй онотоп...\nҺине генә түгел, уны ла, үҙемде лә ғүмерлеккә бәхетһеҙ яһаным. Тик... минең менән йәшәһә лә, күңеле, йөрәге мәңгелеккә һиндә ҡалған ине бит уның! Кисер мине, апай, барыһы өсөн дә... Кисер...\nБыл һүҙҙәрҙе һөйләгәндә күптән түгелеп илағаны булмаған Гөлзифаның күҙҙәренән туҡтауһыҙ йәштәре субырҙаны. Илаған һайын үҙендә ниндәйҙер еңеллек тойҙо. Күптән уға ошонда килергә, күптән күңелендәге юшҡындарҙы ләйсәндәй шифалы күҙ йәштәре менән йыуып төшөрөргә кәрәк булған икән...\nЗыяраттан сыҡҡас, бар булмышында ниндәйҙер сафлыҡ, күңел күтәренкелеге тойҙо Гөлзифа. Тиҫтә йылдар дауамында йөрәген туҡтауһыҙ талаған бөтмәҫ-төкәнмәҫ ауыр уй-кисерештәр, былай ҙа яралы күңелен гел әрнетеп-һыҙлатып ҡына торған ниндәйҙер ныҡлы сеймәлгән төйөн дә ҡапыл ғына иреп- таралып, бөтөнләй юҡҡа сыҡҡандай булды. Һулышы ла, нисектер, иркенәйеп киткәндәйсе? Ауылдың ситендә генә сылтырап ағып ятҡан шишмә янына килеп, уның көмөштәй саф һыуы менән ҡуш услап биттәрен йыуҙы ла, тирә-яғына күҙ һалды. Һәм, бына бер мөғжизә – тыуып-үҫкән ауылының тәбиғәтен үҙ ғүмерендә тәүге тапҡыр күргәндәй, Гөлзифа аптырап ҡалды. Быға тиклем нисек күрмәгән икән һуң шундай ҙа матурлыҡты?! Әкиәттәгеләй, иҫ киткес хозурлыҡ бит! Ауылдың теге осонда ғына сит яҡтарҙа йәшәгән ауылдаштары һағынып, исемен йырҙарына ҡушып йырлаған ҡупшыҡай Инйәр аға, тирә-яҡты мөһабәт ҡарағай-шыршылар үҫкән урмандар уратып алған. Ә ауылдың өйҙәре һуң?! Береһенән-береһе матур итеп төҙөлгән йорттарҙың тәҙрәләре, биҙәнеп-яһанып туйға килгән ҡыҙҙарҙай, шундай итеп семәрләнгән, һәр береһе ихлас көлөп-йылмайып,тик үҙенә генә ҡунаҡҡа саҡырғандай тора. Ҡыңғырауҙарын әллә ҡайҙарға ишетелерлек күңелле сыңлатып, яҡындағы болонда аттар үлән утлай. Сыр-сыу килеп балалар уйнағаны, бер-береһен уҙышып әтәстәр ҡысҡырғаны ишетелеп ҡала. Ана, теге яҡ ярҙағы туғайҙа Гөлзифалар бала саҡтарында “әйлән-бәйлән” уйыны уйнай торғайны. Аҡландың ҡап уртаһында үҫеп ултырған йәш кенә зифа ҡайынды күмәкләшеп уратып алалар ҙа эй йырлайҙар! Әле лә ул йыр ҡолағында ап-асыҡ булып яңғыраны:\nЯпраҡтары йәшел аҡ ҡайындың,\nХәтфә йәйгән кеүек һәр яғы.\nӘйлән-бәйлән, уйнай йәш балалар,\nГөрләп тора һәр көн тау яны...\n“Әйлән-бәйлән... Ни хәлдәрҙә икән ул ҡайын? Үҫеп киткәндер инде, күпме ғүмер уҙып киткән, күпме һыуҙар аҡҡан! Их, ваҡытын табып, бер барып сығырға ине янына, иркәләнеп –наҙланып ҡына, серләшеп торорға ине...”\nҮҙ ғүмерендә тәүге тапҡыр Гөлзифаның ауылын ташлап бер ҡайҙа ла киткеһе килмәне. Хәленән килһә, бөтөнләйгә ошонда ҡалыр ине ул...\nБындағы тик ауыл тормошона ғына хас үҙенсәлекле һиллек, ябайлыҡ, ауылдаштарының эскерһеҙ ярҙамсыллығы Гөлзифаның бар булмышын үҙенә ылыҡтыра. Ҡала тормошоноң ығы-зығыһынан, үҙенең яҙмышындағы ғүмерлеккә сеймәлгән төйөндө бер нисек тә тағата алмай ғазапланыуҙарынан тамам арыны ла, шикелле. Эй, алла, был ғазаптарҙың берәй ҡасан сиге булырмы икән?!\nКүңеленә сикһеҙ рәхәтлек биргән шишмә буйында оҙаҡ ҡына йөрөнө Гөлзифа. Шишмә янына етәкләшеп алған егет менән ҡыҙ яҡынлашты. Бер-береһенән һөйөү тулы ҡараштарын айырып ала алмаған ғашиҡтарға ихлас һоҡланды Гөлзифа. Кем балалары икән? Әле яңы ғына мәктәп тамамлаған йәштәрме, әллә инде өйләнешкән кейәү менән кәләшме?\nУларға ҡамасауламайым, тип Гөлзифа ҡайтырға сыҡты. Бер генә миҙгелгә күңелен биләп алған шатлыҡ тойғоһо ла әкренләп һүрелде. Ысынбарлыҡҡа әйләнеп ҡайтырға ваҡыттыр... Бер-нисә көндән ҡалаға юлланыр, эшенә сығыр. Әсәһенең йорт-ерен ҡараштырып торорға Тәслимә апай ризалашты. Аҙ ғына ваҡыт эсендә ныҡлап өйрәнеп киткән ауыл тормошон ҡалдырып, ҡалаға ҡайтып китеүе ауыр булыр инде...\nҮҙен яңынан солғап алған түҙеп торғоһоҙ ауыр уйҙарға сумған Гөлзифа өйөнә етеп барғанда, уны таныш булмаған мөләйем генә ханым ҡыуып етте. Үҙе, йүгереп килгәнгәлер, тыны тарлығып, йыш-йыш һулай ине. Һаулыҡ һорашҡас, ул:\n– Ғәфү итегеҙ, Гөлзифа апай, һеҙҙе бик ныҡ аптыраттым,шикелле! – тине, ғәйепле кешеләй, –Ҡалаға ҡайтып китмәҫ элек, һеҙҙең менән һөйләшеп өлгөрәйем, тигән инем. Мин – ауыл клубының мөдире. Художество етәксебеҙ ошо арала декрет ялына сыҡты, һуңынан бөтөнләйгә китергә иҫәбе. Батырсылығымды йыйып, уның урынына һеҙҙе саҡырырға булдым. Тәжрибәле, дан ҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре икәнегеҙҙе беләм. Әлбиттә, ауыл клубы – ҡала театры түгел инде. Әммә, теләк булғанда, бында ла ҡолас ташлап эшләргә була. Аллаға шөкөр, ауылыбыҙ йылдан-йыл ҙурая бара, йәштәр ҙә бик күп бында. Һеҙгә эш етәсәк. Ситтән килгән кешегә күнегеп китергә лә ваҡыт кәрәк бит инде, йәшәргә урыны ла, тигәндәй... Һеҙ нисек ҡарайһығыҙ быға, Гөлзифа апай?\nКөтөлмәгән тәҡдимдән аптырап ҡалған Гөлзифа оҙаҡ ҡына шымып торҙо. Ни өсөндөр хатта күҙҙәрен дә йомдо. Ҡапыл ҡолағына әсәһенең һуңғы һүҙҙәре ишетелгәндәй булды: “Бәхетле бул, ҡыҙым! Бәхетле булырға тырыш!”\nБына ул, үҙенән-үҙе йырыла башлаған ауыҙын көскә тыйып:\n– Ысынлап та?! Ә нишләп эшләп ҡарамаҫҡа? Минеңсә, ауылда эшләүе минең үҙемә лә бик оҡшаясаҡ! –тине.\nГөлзифаның шулай тиҙ ризалашырын үҙе лә көтмәгән клуб мөдире ҡыуанысынан Гөлзифаны ҡосаҡлап уҡ алды:\n– Бына, исмаһам, был шәп буласаҡ! Улайһа, һеҙҙе тиҙ арала көтөп ҡалабыҙ! Ҡайтығыҙ, көтәбеҙ!\nХаным ҡыуана-ҡыуана китеп барҙы.Ваҡиғаларҙың тиҙ арала бындай йүнәлеш алыры башына ла инеп сыҡмаған Гөлзифа баҫҡан урынынан ҡуҙғалмай тора бирҙе. “Йә, хоҙай! Ауылдаштарының өлгөр булыуҙарын әйтсе инде!? Гөлзифаның тыуып-үҫкән яҡтарына ҡарашы ҡырҡа үҙгәргәнен көтөп кенә торғандар, тиерһең! Әлбиттә, ҡайтасаҡ ул ауылына, бөтөнләйгә ҡайтасаҡ!\nДиләфрүз апаһының ҡасандыр туҡталып ҡалған эшен дауам итәсәк. Бәлки,шул саҡта ғына уның күңелендә күптән юғалған тыныслыҡ ҡабаттан урынлашыр...”\nШундай ҡыуаныслы уйҙар менән ҡанатланып ҡайтып кергән Гөлзифа, биҙрәләренә мөлдөрәмә тултырып һыу алды ла, йәйге эҫелә дымға сарсап-һыуһап ултырған йәшелсә, сәскә түтәлдәренә мул итеп һыу һибергә тотондо.\n© 2020 Сайт издания "Даирә" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӘСӘЙГӘ ӘЙТМӘ, ЙӘКИ АТАЙ ЙОМШАҠЛЫҒЫ НАСАРМЫ? - 2020 - Мәҡәләләр\nКүптән түгел Әхмәр Үтәбайҙың "Атай тәрбиәһе" һәм "Ҡартатай тәрбиәһе" тип аталған яҙмаларын уҡыным. "Атайҙар улдарын улар үҙҙәре белмәгәндә-һиҙмәгәндә, йоҡлап ятҡанында ғына һөйөргә тейеш", тигән яҙылмаған ҡағиҙәне телгә алған автор. Был хаҡта минең дә ишеткеләгәнем бар. Ике улым тыуып, шуҡ малайҙар булып үҫеп килгән дәүерҙә, артыҡ иркәләтеп, уларҙы "боҙоп" ҡуймаһын тип, бәғзе берәүҙәрҙең миңә - йәш атайға әйткән шундайыраҡ нәсихәте хәтеремдә. Эйе, тап ана шулай ти торғайнылар ҙа ул, тик, кемдер әйтмешләй, әйтеүе генә анһат икән...\nБала сағымдан хәтерләйем, минең атайым үҙе беҙгә - улдарына ҡарата ярайһы ғына ҡәтғи, хатта ҡайсаҡ һәүетемсә уҫал ғына булды. Дүрт малайҙы тәрбиәләү өсөн бер аҙ уҫаллыҡ та талап ителгәндер инде. Һәр хәлдә, өрлөк башына ҡыҫтырып ҡуйылған селек сыбыҡ ныҡ ҡына хәтеремдә ҡалған. Үҙ-ара бер аҙ ғына бәхәсләшә башлаһаҡ, беҙҙе татыулаштырыу өсөн атайымдың ана шул сыбыҡҡа ымлауы ғына ла етә торғайны. Ул өйҙә юҡ саҡта бер аҙ эш боҙғолағаныбыҙ хаҡында әсәйем атайыма өндәшмәүҙе хуп күрҙе. Мин әле яҡты донъяға тыумаған саҡта ғаиләбеҙҙәге иң оло ағайым шырпы менән булышып, хатта өйҙө лә үртәп ебәргән булған икән. Өйөбөҙ бөтөнләйгә көлгә әйләнгән. Ағайымдың бәхетенә, атайым был саҡ ҡырҙа булған… Унһыҙ ҙа етешһеҙ йәшәгән ғаилә башына (һуғыштан һуңғы бер-ике йыл тирәһе осор) төшкән бындай бәлә-ҡазаның нисек ауыр нәтижәле булыуын күҙаллайым. Янғын бәләһенең ғәйеплеһе ана шул ағайым икәнен әсәйем хатта ғүмере буйы сер итеп һаҡлаған. Был хаҡта атайымдың вафатынан һуң ғына белдек. Егерме биш йылға яҡын офицер-ракетчик булып хеҙмәт итеп, хәҙерге ваҡытта үҙе һикһәнгә яҡынлашҡан отставкалағы ағайым үҙенең ана шул бала саҡ хәтирәләре менән хәҙер бүлешеп алғылай…\nАтайым, ысынында иһә, тыштан ҡарағанда ғына шулай ҡәтғи тойолғандыр. Мин бала саҡта, таң менән яныма килеп, һаҡалы менән битемде сәнстерә-сәнстерә: "Малай, малай, малай", тип, арҡамдан һөйгөләп, юрғанымды төҙәтеп киткеләгәнен яҡшы хәтерләйем. Шул саҡ гел генә уяу булыуыма ҡарамаҫтан, йоҡлағанға һалышып, рәхәтләнеп ятып ҡалыуҙы хуп күрә торғайным. Бәләкәс ҡустымды ла атайымдың ана шулай итеп иркәләгәне хәтеремдә. Ә әсәйем, әлбиттә, үҙенең беҙгә ҡарата булған йылы хистәрен әллә ни йәшермәне. Уның йомшаҡ ҡулын һәр саҡ тойоп үҫтек.\nҮҙебеҙ башлы-күҙле булып, балаларыбыҙ менән атай-әсәй янына ҡайта башлағас, нәҡ Әхмәр Үтәбай әйтмешләй, атайым (хәҙер инде ҡартатай ролендә) бөтөнләйгә икенсе тәрбиәсегә әйләнде. Әсәйем мәрхүмә әйтеүе буйынса, беҙ бәләкәй саҡта сәңгелдәк эргәһенә лә һирәк кенә барған булған икән атайым. Ә инде өйгә ейәндәрен алып килеү менән бар донъяһын онота, үҙе бала кешегә әүерелгәндәй була ине. Бәләкәстәрҙең артынан шыуышып, өҫтәл, хатта урындыҡ аҫтынаса инеп китә, улдарымды тотоп, икеһен алмаш-тилмәш һаҡал-мыйыҡтары менән сәнстергеләп, "ойпалап" ала торғайны. Һаман да әлеге "Малай, малай, малай", тигән һүҙҙәр менән. Атайым намаҙ уҡый башлаһа, ул сәждәгә киткән мәлендә ике йәшлек кенә Салауат улым уның артынса "әннә", тип йөҙтүбән "йығылып" китер ине.\nӘ инде үҙемә килгәндә, балаларҙы йоҡлап ятҡан мәлендә генә һөйөү кәрәклеге хаҡындағы ҡағиҙәне йыш ҡына "боҙғоланым". Уйнап йөрөгән еренән йә Салауатымды, йә Азатымды тотоп ала килеп, атайым мәрхүмдең "Малай, малай, малай" һүҙҙәрен ҡабатлай-ҡабатлай, арҡаларынан тупылдатып ҡағып алғылай торғайным. Хәләл ефетем, ҡайсаҡ "Нимәгә иркәләтәһең малайҙарыңды, бер ҡасан башыңа менеп ултырһалар, күрерһең әле", тип иҫкәртеүенә лә ҡарамаҫтан. Бына шулай, хистәремде әллә ни йәшерә алмаған кешемендер инде мин үҙем. Хатта улдарым яңылыш ҡына берәй нәмә боҙа ҡалһа, әсәһенән йәшереп, миңә генә әйтә торғайнылар. "Әсәйгә өндәшмә", тиһәләр, мин уларҙың һүҙен тыңлай инем. Берәй бәләкәй генә йомошто үтәгәндән һуң малайҙарым: "Үәт, минең улым - шәп!" тип әйт инде, атай", - тиҙәр ҙә, минән үҙҙәре теләгән һүҙҙәрҙе ишеткәс, ифрат ҡәнәғәт булып китәләр.\nҺәр саҡ малайҙарын һөйөп кенә йөрөгән икән был атай кеше, тип уйлаһағыҙ - яңылыштығыҙ. Кәрәк сағында уҫал ғына ла була белдем. Беҙҙең хәрби ҡаласыҡтың таш өйөнөң түбәһендә сыбыҡ ҡыҫтырып ҡуйырға өрлөк булманы бит инде. Селек сыбыҡ ролен ишек төбөндә эленеп торған портупея (офицерҙар билен быуып йөрөй торған яҫы ҡайыш) уйнағыланы шулай ҙа. Малай халҡына "аҡыл сыбығы" тигән нәмә лә бәғзе ваҡыт кәрәктер шул… Бер аҙ ғына "эләктереп" алыуҙы шәриғәт тә тыймай. Шулай уҡ улдарым тышта башҡа малайҙар менән һуғышып, күҙҙәренә "фонарь" алып килгеләгән хәлдә, уларҙы яҡлашып, балалар араһына барып ҡыҫылышып та йөрөмәнем. Малай кеше үҙен үҙе яҡлашып өйрәнергә тейеш, тигән инаныуҙа булдым һәр саҡ.\nТормош артабан дауам итә бит инде. Улдарым, әлхәмдүлиллаһ, иркә булып үҫмәне. Бер-бер артлы инде үҙҙәренең бәләкәстәрен алып килеп күрһәткеләй ҙә башланылар. Улдарын да, ҡыҙҙарын да. Хәҙер инде ейән-ейәнсәрҙәремә ҡарайым да, үҙемдең йәш сағымда ҡайһы берҙә "офицер портупеяһын" тамыҙғылаған малайҙарымдың бала сағын иҫләп, уларҙы ныҡ йәлләйем, ышанаһығыҙмы... Үҙем улдарыма инде: "Балаларығыҙҙы ҡаҡмай-һуҡмай ғына үҫтерегеҙ",- тип нәсихәттәр уҡып ҡына торам. Айырыуса, ҡыҙ балалар йәл. "Алтын ҡоштарым" тип һөйәм уларҙы һәр саҡ. Ейәнсәрҙәрем янына күстәнәсһеҙ ингән ваҡыттарым бик һирәктер. Һәр бер хәрәкәтен хуплап ҡына торорға тырышам ҡыҙҙарымдың. Дүрт йәшлек Сафия "Үәт, маладис", тип маҡтаһам: "Ҡартатай, һин урыҫса әйтмә, башҡортса әйт", - ти. "Һай, афарин, ҡыҙым!" "Улай ҙа түгел…" "Ә нисек итеп әйтәйем һуң?" "Үәт, минең ҡыҙым шә-ә-әп!", тип әйт… Нәҡ тә атаһының бала сағы. Хәләл ефеттәре менән берлектә, малайҙарым (улар инде әллә ни малай ҙа түгел, ҡырҡтан аша атлап уҙып баралар) үҙҙәренең ҡыҙҙарын сәскәләй наҙлап, ел-ямғыр тигеҙмәй үҫтереп алып киләләр, әлхәмдүлиллаһ.\nИркә генә үҫкән балаларҙың да бынамын тигән кеше булып китеүе, шул уҡ ваҡытта ҡаты тәртип булдырылған ғаиләлә тәрбиәләнгәндәрҙең дә артыҡ яҡшы булмай үҫеп етеү осраҡтары ла күп бит. Тирә-яҡҡа баҡһаң, шундай миҫалдарҙы ла күрергә була. Был ҡатмарлы тормошта балалар тәрбиәһен ниндәйҙер берәй ҡалыпҡа ғына һалып булмайҙыр тимәксемен. Минеңсә, иң мөһиме - балаларҙың имани рухта, ата-әсәгә, туғандарға, башҡа кешеләргә ҡарата миһырбанлы, ғәҙел, тәртипле, эшһөйәр кеше булып үҫеүе. Уларҙа милләтеңә, өммәтеңә хөрмәт тойғоһон тәрбиәләү, ошо процеста иң башта үҙеңдең өлгөлө атай, әсәй булыуың мотлаҡ. Һәр хәлдә, мин бына шундай фекерҙәмен.\nЯҙылған: 05.11.20 | Ҡаралған: 450


2 Октябрь 2010, 17:49\nВаҡыт аяуһыҙ алға елә. Тиҫтәләрсә миллион кешенең ғүмерен ҡыйған, яҙмышын емергән, йәнен һәм тәнен зәғифләгән, өмөтөн һүндергән Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуға 65 йыл да тулып үтте. Был ҡәһәрле һуғыш тарих биттәрендә урын алһа ла, уның халыҡ хәтеренән юйылыуы мөмкин түгел. Илебеҙҙә һуғыштың шәфҡәтһеҙ ут-ялҡынынан өтөлмәй ҡалған, афәте ҡағылмаған ғаилә юҡ, сөнки Бөйөк Еңеүгә өлөш индергән ҡаһарман һәр ғаиләлә тиерлек бар.\nАуылда төп етештереүсе көс булған ир-ат тәүге көндәрҙән үк фронтҡа алына. Мәкерле дошманға ҡаршы үлемесле алышҡа сыҡҡан ағай-энеләрен, ирҙәрен, атайҙарын алмаштырып, хеҙмәт вахтаһына ҡатын-ҡыҙ баҫа. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ауылда бар ауырлыҡты үҙ иңенә алған совет ҡатын-ҡыҙҙарының тиңһеҙ хеҙмәт батырлыҡтары тарих биттәрендә алтын хәрефтәр менән яҙылып балҡый.\nШулай итеп, ҡарт-ҡоро, ҡатын-ҡыҙ, ауыл йәштәре һәм уҡыусы балалар Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында колхозда төп көскә әйләнә, фиҙакәр хеҙмәте менән улар Тыуған илгә сикһеҙ тоғролоҡтарын күрһәтә, иңдәренә көс еткеһеҙ ҡыйынлыҡтар төшөүенә ҡарамаҫтан, Еңеүҙе яҡынайтыу өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләй. Улар ҡурҡыныс дошманды – фашизмды еңәсәктәренә тәрән ышана һәм бының өсөн хатта мөмкин булмағанды ла үтәп сыға һәм еңә! Нығынмаған яурындарына һуғыштың бар ауырлыҡтары ятҡан, балалығы урланған бала-саға ла мең михнәт кисерә, ғазаптарға дусар була. Улар аслыҡтан һәм һыуыҡтан интегә, етемлектең йән өшөткөс тынлығынан яфалана.\nБала һәм һуғыш төшөнсәләре бер-береһе менән ярашырға тейеш булмаһа ла, иң әсе һуғыш яҙмышына тап улар – һуғыш осоро балалары дусар була. Бының шулай икәнлегенә билдәле шағирә, танылған журналист, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Зөһрә ҡотлогилдинаның «Һуғыш балалары – тарих яралары» йыйынтығы менән танышып сыҡҡас, тағы ла нығыраҡ инанаһың.\nЙыйынтыҡҡа Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына яҙмыштары илебеҙҙең уртаҡ тарихы менән тығыҙ бәйләнгән «һуғыш ҡорбандары»ның 65 хәтирәһе тупланған. «ҡырҡынсы, дарылы» йылдарҙың бер трагик бите – балаларҙың, үҫмерҙәрҙең тылда көн күреүҙәре менән яҡындан танышыу тетрәндерә.\nЯңыраҡ Зөһрә ҡотлогилдина тыуған ауылы Ялсыҡайҙа, ҡорбан салдырып, китап геройҙарының балаларын, туғандарын осрашыуға йыйҙы, ауылдаштарын яңы китабы менән таныштырҙы, һәр береһенә йыйынтығын бүләк итте. Ата-әсәһенең, һуғыш һәм тыл ветерандарының изге рухтарына бағышлап аят уҡытты, йыйылғандарҙың ихлас рәхмәттәрен ишетте, сауаплы эшенә оло быуындың фатихаһын алды.\nҺуғыш йылдарында тылда фронтты көнө-төнө икмәк, ҡорал менән тәьмин итеүсе инәйҙәр һәм балаларҙың үҙәк өҙгөс хәтирәләре шул тиклем дөрөҫ итеп бирелгән, тип таный барыһын да үҙҙәре кисергән тыл ветерандары. Һуғыш осоро балаларының аныҡ яҙмышы һәм кескәй йөрәктең кисерештәрен һүрәтләгән хәтирәләрҙең тәьҫире көслө. Алыҫ йылдар бөгөнгөләй булып күҙ алдына баҫа. Тыл ветерандарының йөрәктәрен һыҡратып сыҡҡан хәтирәләр күңелде тетрәндерә. Әсе яҙмыштарҙы һүрәтләгән иҫтәлектәрҙе тыныс ҡына ҡабул итеп булмай, күңелдә йәлләү тойғоһо уяна, ирекһеҙҙән күҙҙәр йәшләнә. Ауыр, ләкин күңелде сафландырыусы кисерештәр тыуа. Гәзит биттәрендә З. ҡотлогилдина баҫтырған тыл ветерандарының хәтирәләре, улар буйынса ойошторолған радиотапшырыуҙар элегерәк тә республикала ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырғайны. Автор әле лә бихисап рәхмәт хаты ала, һуғыш балалары үҙҙәре лә, авторҙы эҙләп, Өфөгә килеп сыға. Шағирәнең тыуған яғында үткәргән осрашыу кисәһендә ауылдаштарының йыйынтыҡты хуплап ҡаршылауы тыл хеҙмәтсәндәренең, һуғыш осоро балаларының ҡаһарманлығы темаһының көнүҙәклеген тағы ла раҫланы.\nҺуғыш афәте һуғыш осоро балаларын балалыҡтан иртә мәхрүм итә, белем алыу юлдарын яба, яҡындарын аяуһыҙ тартып ала. Һуғыштан һуң улар ҙур теләк менән илебеҙҙең емерелгән хужалығын аяҡҡа баҫтырыуҙа ҡатнаша. Көтөп алдымы һуң уларҙы лайыҡлы киләсәк?\nРәсәй тарихындағы иң ҡурҡыныс, иң ауыр, иң ҡан ҡойошло һуғыш быуыны өсөн изге эштәр әҙ эшләнмәне һымаҡ. Шулай ҙа илебеҙҙә хеҙмәт стажы 45-әр, хатта 50-шәр йыл булған тыл ветерандарына льгота һәм өҫтөнлөктәр етерлек булманы. Уларға бөгөн дә иғтибар һәм хөрмәт етешмәй. Ветерандарға ҡарата күрһәтелгән ғәмһеҙлекте, ғәҙелһеҙлекте, минеңсә, Зөһрә ҡотлогилдинаның яңы китабы ниндәйҙер дәрәжәлә йомшарта кеүек.\nҺуғыш осоро балалары – бөгөн инде ауыр хеҙмәттән һаулыҡтары ҡаҡшаған оло йәштәге олатайҙар һәм өләсәйҙәр. Үкенескә күрә, уларҙы, илебеҙҙең батырҙарса үткәненең һуңғы тере шаһиттарын, аяуһыҙ ваҡыт тигәнең арабыҙҙан иртә сүпләй башланы. Шуға ла һуғыш осоро балаларының хәтирәләрен йыйынтыҡ итеп баҫтырып сығарыу мөһим әһәмиәткә эйә. Зөһрә ҡотлогилдинаның «Һуғыш балалары – тарих яралары» йыйынтығы тере шаһиттар өсөн дә, беҙгә лә, киләсәк быуындар өсөн дә кәрәк һәм ҡәҙерле.\nЙыйынтыҡта сығыш яһаған Р. Яуымбаевтың: «Китап булып сыҡһа, ул йәштәрҙе тарихыбыҙ һабағында илһөйәр, намыҫлы, сыҙам, сабыр итеп тәрбиәләүҙә бер әсбап булыр ине», – тигән фекере менән теләктәшмен. Китаптың тәрбиәүи көсө ҙур. Әле тормош мәғәнәһен таба алмаған, рухһыҙ, иленең шанлы-данлы тарихын белмәгән йәштәр һаны артҡан, улар араһында эскелек, тәмәке менән мауығыу, енси бәйһеҙлек таралған осорҙа был йыйынтыҡ һәр синыф етәксеһенең, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһының өҫтәл китабына әйләнер, тигән өмөттәмен. Иҫтәлектәрҙе йыйыу һәм һаҡлау, үткәндәр тураһында хәҡиҡәтте белеү баланы уйланырға мәжбүр итә, кеше яҙмышына битараф булмаҫҡа, бөгөнгө тормоштоң ҡәҙерен белергә саҡыра. Тамыры ныҡ булғандар ғына киләсәккә ышаныслы ҡарай, көслө һәм маҡсатлы була. Тарихи хәтере булмаған кеше иленең, халҡының ҡомартҡыларын – мәҙәниәтен, тәбиғәтен, йолаларын, әхлағын ҡәҙерләй һәм һаҡлай алмай.\nХәтирәләр менән танышып, йыйынтыҡ геройҙары менән аралашҡанда, тағы шуныһы ғәжәпләндерә: оло һынауҙарҙы үтә алған һуғыш быуыны әле лә йәшәү дәртен, кешегә, тормошҡа һөйөүҙе, яҡты киләсәккә ышанысты, өмөттө юғалтмаған, күңелдәре ҡатмаған. Улар бөгөнгө ауырлыҡтар алдында юғалып ҡалманы, булғанына шөкөр итеп, балалары һәм ейәндәренең уңыштарына ҡыуанып йәшәй. Был йәһәттән дә «Һуғыш балалары – тарих яралары» беҙҙең өсөн өлгө булып тора.\nАуылдашыбыҙ Зөһрә ҡотлогилдинаның уҡыусы күңеленә тәрән тәьҫир иткән, һуғыш осоро балаларына һәйкәл булырлыҡ «Һуғыш балалары – тарих яралары» китабының исем туйы уңайынан үткәрелгән осрашыу кисәһе, йыйынтыҡ менән танышыу, тере шаһиттарҙың хәтирәләрен, баҡыйлыҡҡа күскәндәрҙең иҫтәлектәрен магнитофон яҙмаларынан тыңлау күңелдә бына ошондайыраҡ фекерҙәр уятты һәм яҡты тәьҫораттар ҡалдырҙы.


Октябрьский ҡалаһы «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» марафонын ҡабул итергә әҙерләнә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nОктябрьский ҡалаһы «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» марафонын ҡабул итергә әҙерләнә\n16:36, 16 сентября 2014 Мәҙәниәт\n19 сентябрҙә «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» республика марафоны штандарты Туймазы районынан Октябрьский ҡалаһына тапшырыласаҡ.\nОктябрьский хакимиәте мәҙәниәт бүлегенең методик үҙәге мөдире Татьяна Юфина һөйләүенсә, марафон ҡалала бер көн генә буласаҡ. Хәҙер байрамға әҙерлек эштәре бара.\nИң мөһим ваҡиға – «Октябрьский — дуҫлыҡ һәм таланттар ҡалаһы» фестивале Октябрьский музыка колледжында үтәсәк. Колледж янында байрам тирмәһе ҡороласаҡ, ҡунаҡтарҙы йола буйынса милли аш-һыу – сәк-сәк һәм ҡымыҙ менән ҡаршылаясаҡтар.\nФестивалде Мәҙәниәт йылы символын тапшырыу тантанаһы асасаҡ. Концерт программаһында бөтә алдынғы артистар һәм художестволы үҙешмәкәрлек коллективтары ҡатнашасаҡ. Белем биреү учреждениеһы фойеһында «Оҫталар ҡалаһы» биҙәү-ҡулланма сәнғәте күргәҙмәһе, ҡаланың мәҙәниәт учреждениелары һәм милли-йәмәғәт берләшмәләре күргәҙмәләре ойоштороласаҡ. Марафон көндөҙгө сәғәт икелә башлана.\nКиләһе көндө, 20 сентябрҙә, эстафета Бәләбәй районына тапшырыласаҡ. Унда марафон саралары ХХIV Халыҡ-ара Аксаков байрамы менән тура киләсәк.


Илдар Абдразаҡов Красноярскиҙа «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концертында сығыш яһай // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n12:50, 18 июля 2018 Мәҙәниәт\nФото: ddd.care сайты\nӨФӨ, 2018 йыл, 18 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\nКрасноярск крайы хөкүмәте һәм губернаторы булышлығында Дмитрий Хворостовскийҙың ғаиләһе һәм дуҫтары ойошторған «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концерты 26 августа Красноярскиҙа уҙа. Донъя опера сәхнәһе йондоҙҙары ҡатнашлығында бындай форматтағы концерт Красноярскиҙа тәүгә була.\nДонъя Дмитрий Хворостовскийҙы юғалтҡандан һуң ярты йылдан ашыу ваҡыт үтте. Ул — бөйөк опера йырсыһы, үҙенә ярҙамға мохтаж бик күп бала яҙмышын һыйҙырған ҙур йөрәкле кеше. Артист ҡына түгел, «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» проектын ойоштороусы ла.\n«Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концерты тәүге тапҡыр 2014 йылда Мәскәүҙә үтте. Тағы ла берәүһе бер йылдан Өфөлә булды, унда ауырыу балаларға ярҙамға 20 миллион һумдан ашыу аҡса йыйылды. Был концерттарҙы Дмитрий Хворостовский, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы балаларҙың хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов һәм Русфонд ойошторҙо.\nҺуңынан Дмитрий Хворостовскийҙың хәләл ефете Флоранс был башланғысты бөйөк баритондың тыуған төйәгендә дауам итергә тәҡдим итте – Дмитрий тыуған Красноярскиҙы үҙенсәлекле «себер рухы», яҡташтарының киң күңелле булыуы өсөн яратты.\n26 августа Дмитрий Хворостовскийҙың ғаиләһе һәм дуҫтары Красноярск крайы хөкүмәте менән берлектә һәм Русфонд ҡатнашлығында «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концерты ойоштора. Ул уҙған йылдың июнь айында Дмитрий Хворостовский Рәсәйҙә һуңғы концертын биргән Красноярск филармонияһының Ҙур концерт залы алдындағы майҙанда үтә.\nКонцертты ойоштороусылар хәбәр итеүенсе, унда донъя опера сәхнәһенең алдынғы солистары – Дмитрий Хворостовскийҙың дуҫтары: Илдар Абдразаҡов, Хибла Герзмава, Стивен Костелло, Айгөл Әхмәтшина, Борислав Струлев ҡатнаша. Концерт Красноярск академия симфоник оркестры оҙатыуында уҙа, был көндө пульт артына Дмитрий Хворостовскийҙың дуҫы Константин Орбелян баҫа – ул йырсының байтаҡ сығыштарын оҙатҡан.\nШулай уҡ концерт программаһында Красноярск крайының йәш таланттары – Д.А. Хворостовский исемендәге Красноярск опера һәм балет театры солистары — Дарья Фролова, Севастьян Мартынюк, Денис Гречишкин, Павел Анциферов һәм бөйөк себер йырсыһы тамамлаған Красноярск сәнғәт институты студенттары ҡатнашасаҡ.\nКонцерт ваҡытында Тыныслыҡ майҙанына инеү ирекле. Сәхнәнең ҡаршыһына айырым ҡунаҡ зонаһы ойоштороласаҡ. Унда билет хаҡы 10 мең һумдан башлана. Һәр кем әле уҡ хәйер-саҙаҡа бирә ала, бының өсөн ҡыҫҡа 3434 һандарына ДХ хәрефтәренән һуң буш урын ҡалдырып сумманы яҙып, смс-хәбәр ебәрергә кәрәк. Билет һатыуҙан һәм СМС-хәбәрҙән кергән аҡса Дмитрий Хворостовский исемендәге хәйриә фондына Русфонд һәм «Бәхетле балалар» Красноярск хәйриә фонды тәрбиәләнеүселәренә ярҙамға күсереләсәк.\nХворостовскийҙың «Бергәләп балалар өсөн» һүҙҙәрен ҙур концертты ойоштороусылар һәм унда ҡатнашыусылар девиз итеп алды.\nТеги: хәйриәлек, хәтер, Дмитрий Хворостовский


Йәкшәмбе көн Ирәмәл тәбиғәт паркы биләмәһендә юғалған 32 йәшлек ҡатын менән уның ике балаһы табылды\nҠазандан килгән ғаилә тау түбәһенә үҙаллы менергә ҡарар иткән. Туристарҙың юлы Силәбе өлкәһенең Төлөк ауылында башлана. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, 7 саҡрым юл үткәс улар ялға туҡтай, ғаиләне оҙатыусы ханым кире ауылға юллана, тәүгеләре юлын дауам итә. Әммә ике балалы ҡатын тәғәйенләнгән ваҡытҡа базаға ҡайтып етмәй. Юғалған туристарҙы эҙләргә Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм полиция хеҙмәткәрҙәре йәлеп ителә.\nҒаилә ағзалары тау башында шырпыһыҙ, йылы кейемһеҙ һәм аҙыҡ-түлекһеҙ төн үткәрә, улар икенсе көн кискә генә табыла. Араларынан 14 йәшлек ҡыҙ һәләк булған, әсә менән биш йәшлек улын Һатҡы ҡалаһының дауаханаһына килтерәләр. Ҡотҡарыусылар әйтеүенсә, туристар үтә текә һәм ҡарлы урынға менгән. Уларҙы түбәнгә алып төшкәнсе күп ваҡыт уҙған. Бәлиғ булмаған баланың үлем осрағы буйынса әле тикшереү бара. Раҫланмаған мәғлүмәттәр буйынса, ҡыҙ бала тау тарлауығына төшкән һәм шуға күрә ғаилә ваҡытында әйләнеп ҡайта алмаған.


Иҡтисад // Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ\nТөҙөлөшкә миллиардтар һалына\nБашҡортостанға яҡындағы дүрт йылда Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға ярҙам итеү фондынан 6,7 миллиард һум, ә киләсәктә тағы ла күберәк аҡса инәсәк. Аҡса маҡсатлы киләсәк - ул күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлауға һәм республика граждандарын авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә тотоноласаҡ.\nБыйыл уҡ Фонд Башҡортостанға бер миллиард 318,96 миллион һум күсерәсәк. Етмәһә, яҡын арала - аҡса алыуға ҡағыҙ БР торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ғиман Әсәҙуллиндың ҡулында ла инде. Ул уны Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов менән Фондтың генераль директоры Константин Цицин РФ региональ үҫеш министры Дмитрий Козак алдында күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлауҙы һәм граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүҙе өлөшләтә финанслау тураһында килешеүгә ҡул ҡуйғандан һуң алды.\nӘйтергә кәрәк, федераль аҡсаға өлгәшеү еңелдән булманы. Был программаға инеү өсөн байтаҡ шарттарҙы үтәргә тура килде, уларҙың береһе - торлаҡ милекселәре ширҡәтен ойоштороу. Ә был - кешеләр менән оҙайлы һөйләшеүҙәр алып барыу һәм өгөтләү, улар, совет заманында өйрәнгәнсә, әле булһа үҙҙәренең шәхси милке менән идара итеүсе шәхси компанияларға шикләнеп ҡарай. Ләкин Башҡортостанда был мәсьәлә лә хәл ителде. Әйткәндәй, хәҙер бөтә республика буйлап 755 торлаҡ милекселәре ширҡәте иҫәпләнә. Торлаҡ өлкәһендә шәхси идара итеүсе ойошмалар һаны ла 129-ға артты.\nФедераль средстволар алыу өсөн кәрәкле документтар күләме лә байтаҡ булды. Ғиман Әсәҙуллин әйтеүенсә, ремонтланасаҡ 211 йортҡа документтар пакеты 300 килограмм ҡағыҙ файҙаланыуҙы талап итте, уларҙы Фондҡа алып барыу өсөн республиканың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығына "Газель" автомобиленә заказ бирергә тура килде.\nӘйткәндәй, был аҡса республиканың һигеҙ ҡалаһы - Өфө, Күмертау, Нефтекама, Салауат, Сибай, Стәрлетамаҡ, Дүртөйлө һәм Туймазы - араһында бүленәсәк.\nБР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, республиканың финанс министры Айрат Ғәскәров әйтеүенсә, ошо араларҙа ҡалалар Фонд средстволарын да, шулай уҡ республика средстволарын да аласаҡ. Эйе-эйе, төбәк үҙе лә аҡса һаласаҡ, килешеү шарттары буйынса капремонт һәм граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү берләшкән аҡсаға башҡарылырға тейеш. Республика 193,221 миллион һум аҡса бүләсәк. Ҡалалар үҙҙәре 597,975 миллион һум һалырға тейеш. Халыҡ иһә (шул уҡ торлаҡ милекселәре ширҡәте һәм идара итеүсе компаниялар йөҙөндә) капремонтҡа 77,318 миллион һум аҡса тотонорға тейеш.\nФонд средстволары нисек бүленеүгә килгәндә, күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлауға 924,43 миллион һум бүленәсәк, авария хәлендәге йорттарҙан граждандарҙы күсереүгә - 394,53 миллион һум. Әгәр үрҙә һанап кителгән ҡалаларҙа 54400 кеше йәшәгән 211 күп ҡатлы йортта капиталь ремонт үткәрелһә, күсереү Өфөлә һәм Салауатта 50 иҫке йортта фатир биләүсе 1500 кешегә ҡағыласаҡ. Өфөлә 40 йортта йәшәүселәр күсереләсәк.\nКапиталь ремонтҡа килгәндә, Ғиман Әсәҙуллиндың һүҙҙәренә таянып, дүрт йылда республикала был программа буйынса капиталь ремонтҡа мохтаж йорттарҙың 70 проценты ремонтланасаҡ, тип ҡыйыу белдерергә мөмкин. Республика өсөн был ҙур ярҙам.\nБыл транш - беренсе. Киләһе йылдарҙа башҡалары ла буласаҡ. Шул саҡта федераль средствоға ҡалалар ғына түгел, республика райондары ла иҫәп тота аласаҡ. Теге йәки был ҡаланың йәки райондың программаға инеү-инмәүе уларҙың Фонд шарттарын ни тиклем тиҙ һөм һөҙөмтәле үтәүенә бәйле буласаҡ. Хәҙер бер кем дә тота килеп аҡса бирмәй.


Рәхмәт һиңә, еңеү һалдаты!\nМинең ҡарт олатайым Ғабдулхай Сәлих улы Асҡын районы Билгеш ауылында 1918 йылдың 9 майында тыуған. Бала сағы бик ауыр осорға тура килә. Ун йәшенән колхозда эшләй башлай. Ул бәләкәйҙән үк ат ярата. Шуға колхоз эштәрен дә гел ат менән башҡара. 1939 йылда Ҡыҙыл Армия сафына алына. Ике йыл хеҙмәт итеп, тыуған яҡтарына ҡайтырға ғына торғанда, 1941 йылда, Бөйөк Ватан һуғышы башланып китә. Ҡарт олатайымды шунда уҡ Япония сигендәге Маньчжурия ҡалаһына ебәрәләр.\nАҙаҡ инде ул Башҡорт атлы дивизияһында артиллерист булып яуға инә. Ҡарт олатайым һуғышта яҡын дуҫы – аты менән утты ла, һыуҙы ла батырҙарса бергә кисә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 1943 йылда һуғыш яланында олатайым аты менән тәрән траншеяға ҡолап төшә. Үҙе сыға ала, ә бына яҡын дуҫын ҡотҡара алмай. Олатайым бик ҡайғыра, ләкин бирешергә ярамай. Алға, тик алға! Уға икенсе ат бирәләр. Ул шунда уҡ яңы дуҫы менән уртаҡ тел таба һәм Бөйөк Еңеүгәсә бергә булалар.\nҒабдулхай Сәлих улы Еңеүҙе ҡаршы алып та өлгөрмәй, япондар менән һуғыш башлана. Ҡарт олатайыма уларға ҡаршы һуғышырға ла тура килә. Ҡайҙан алды икән шул ҡәҙәр көс, түҙемлек, сабырлыҡ? Тыуған иленә, туған халҡына шул ҡәҙәр һөйөүе көслө булғандыр, күрәһең.\nШулай итеп, ҡарт олатайым япон һуғышында ла батырлыҡ күрһәтеп, орден-миҙалдар менән бүләкләнеп, 1946 йылда ғына тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта.\nАуылында ул ең һыҙғанып эшкә тотона. Һуғыштан һуңғы бик ауыр йылдар була. Ләкин халҡым бирешмәгән, Тыуған илебеҙҙе төҙөкләндерергә, аяҡҡа баҫтырырға бөтә көсөн һалған.\nӘсәйем һөйләүенсә, ҡарт олатайым бал ҡорттары үрсеткән, мал-тыуар тотҡан һәм ғүмере буйы колхозда бригадир булып эшләгән. «Ҡарт олатайым бал айыртҡан көндө бөтә бала-саға йыйыла ине. Ә ул беҙҙе бал менән һыйлай ине», – тип һөйләй әсәйем. Шундай изге булған уның күңеле.\nМин үҙемдең батыр ҡарт олатайым менән сикһеҙ ғорурланам. Беҙ, яңы быуын балалары, бөгөнгө рәхәт тормош, зәңгәр, тыныс күгебеҙ өсөн уларға рәхмәт әйтәбеҙ. Бер ҡасан да илебеҙҙә ҡот осҡос һуғыштар булмаһын! Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын бер ваҡытта ла оноторға тейеш түгелбеҙ! Илдәребеҙ тыныс, имен булһын!\nРәхмәт һиңә, олатайым,\nТамерлан ЗАРИПОВ, йәш хәбәрсе.\nТуймазы районы, Серафимовка ауылы.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАШҠОРТ КИТАПТАРЫ ЙӘМЕ БУЛҺЫН ҺӘР ӨЙҘӨҢ - 2015 - Мәҡәләләр\nБАШҠОРТ КИТАПТАРЫ ЙӘМЕ БУЛҺЫН ҺӘР ӨЙҘӨҢ\nБыл һанда яҙыусы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Гөлнур Яҡуповаға үҙ һорауҙарыбыҙҙы төбәнек һәм, беҙҙеңсә, бик ихлас, матур яуаптар алдыҡ.\nӘҙәбиәт йылында ижад итеү мөмкинлеге, ижади аралашыуҙар арттымы?\n- Әҙәбиәт йылымы, түгелме, һөнәре шул булғас, яҙыусы даими эш өҫтөндә инде ул. Әлбиттә, дәүләт тарафынан иғтибар өмөт уята, күңелде ҡанатландыра һәм ижад утын дөрләтеп ебәрә. Мөмкинлек, тигәнде мин ниндәйҙер уңайлы шарттар, мәҫәлән, торлаҡ, ижади командировка, өҫтәмә отпуск һ.б. тип аңлайым. Яҙыусылыҡты эш тип танып, айырым статус биреү, хеҙмәт хаҡы түләү тураһында ла һүҙ сығып алғылай. Был осраҡта, моғайын, эш планы, күләм, сифат мәсьәләләре лә ҡалҡып сығыр. Ижад ул ҡыҫаларға һыймай шул...\nӘ бына ижади аралашыуға килгәндә, эйе, был йәһәттән Әҙәбиәт йылының йоғонтоһо күҙгә күренеп тора. "Әҙәби нағыш" маршруттары менән яҙыусылар, төркөмдәргә бүленеп, республиканың һәр районын гиҙеп сығып бара. Сәфәрҙең маҡсаты - әҙәбиәтте пропагандалау, халыҡ фекерен ишетеү һәм йәш таланттар эҙләү. Миңә лә ҡәләмдәштәрем менән байтаҡ ҡына төбәктәрҙә булырға тура килде, һәр ҡайҙа хөрмәт менән, ҡыҙыҡһынып ҡаршы алдылар, осрашыуҙарҙа ихлас һөйләшеү барҙы, ҡулъяҙмалар тикшерелде. Баймаҡ, Бүздәк, Хәйбулла райондарында башлап яҙыусыларҙың күплеге, халыҡ шағирҙары Абдулхаҡ Игебаев, Факиһа Туғыҙбаева, Ҡәҙим Аралбаев вариҫтары үҫеүе ҡыуандырҙы.\nБыларҙың барыһы ла бер йыллыҡ кампания, ваҡытлыса акция булмаһын ине, тип әйтеүҙән генә фәтүә юҡ, беҙ үҙебеҙ -яҙыусылар, йәмәғәтселек, тотош халыҡ әлеге әүҙемлекте артабан да юғалтмаҫҡа, ижади бәйләнеште өҙмәҫкә тырышһаҡ ине.\nУҡыусылар менән бәйләнеш ептәре лә төҫмөрләнгәндәй булғандыр?\n- Әҙәбиәт менән уҡыусы араһында күпер һуҙылды, йәш ижадсылар байҡалды. Башҡорт әҙәбиәте тигән тиңһеҙ рухи, мәҙәни байлығыбыҙ, остаздарыбыҙҙың юғары мәктәбе бар - дәртебеҙгә дарман, ошо йылдың үрнәктәрен традицияға әйләндерәһе ҡала. Ошоғаса тупланған тәжрибәне лә ҡушып, әлбиттә.\nКитап уҡыуға килгәндә, халыҡ телевизорға, интернетҡа һалышып китте, уныһы бар. Ләкин уҡымлы әҫәрҙәр барыбер кешеләрҙең зиһенен яулай, китапханаға әйҙәй. Халыҡ шағиры Рауил Бикбаев әйткәнсә: "Йәме булһын башҡорт китаптары, башҡорт бишек элгән һәр өйҙөң!"\nЯҙылған: 30.11.15 | Ҡаралған: 605


Әкиәт кенә, тимәгеҙ... » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Әкиәт кенә, тимәгеҙ...\n22.03.2011 Әкиәт кенә, тимәгеҙ...\nӘкиәт кенә, тимәгеҙ,\nӘкиәт ул күп төрлө.\nТормоштоң үҙе шикелле\nҡатмарлы, ҡыҙыҡ, серле.\nӘгәр ҙә әкиәттәрҙең\nАсылын таба белһәң,\nКәрәк урынында илап,\nКәрәк урынында көлһәң, –\nШат, зирәк кеше булырһың\nАлда донъя көткәндә.\nШатланып ауыҙ йырмаҫһың,\nДуҫың ҡан-йәш түккәндә!\nСәңгелдәктә бәүелгәндән алып тәпәй баҫып йүгереп киткәнсе олатай-өләсәйҙәребеҙ, атай-әсәйҙәребеҙ беҙгә, ғәзиз балаларына, төрлө-төрлө әкиәттәр һөйләй торғайны. Ул әкиәттәрҙә йомро-йомро йомғаҡ та, йәйғор күпере лә булды, хатта осоп барыусы балаҫтарға ултырып, донъяның төрлө ҡитғаларын да гиҙҙек. Ә иң мөһиме, ул әкиәттәр изгелектең һәр ваҡыт яуызлыҡты еңеүе менән генә ҡайылған, саф тойғолар менән һуғарылған. Шул халҡыбыҙҙың ынйы өлгөләре – әкиәттәрҙе тыңлай-тыңлай, аҡты – ҡаранан, яманды яҡшынан айырырға өйрәнеп, хәтер һандығыбыҙҙы яҡшы тәьҫораттар менән байытып, тормош тигән оло юлға аяҡ баҫтыҡ.\nХәҙер ҙә кескәйҙәргә әкиәттәр һөйләп ҡыуандырыусы ата-әсәләр, олатай-өләсәйҙәр бар. Ә шулай ҙа әкиәт һөйләүселәр һаны әүәлгегә ҡарағанда әҙерәк. Үҙ мәшәҡәттәренә күмелгән ололар “зәңгәр экран“дан барған йәнһүрәттәргә әһәмиәт бирә башланы. Тәү ҡарауға был күренеш проблема түгел кеүек. Ләкин, рәхәтләнеп уйынсыҡтары, йә тиҫтерҙәре менән уйнау, аралашыу, берәй әҙәби әҫәр уҡыу урынына сәғәттәр буйы телевизорға текәлеп ултырған кескәйҙәрҙе күрһәң, күңелде шом баҫа. Эйе, балалар, әкиәт тыңлауҙан, тере аралашыуҙан айырылып, “зәңгәр экран“ға текәлде. Башта бының, ысынлап та, зыяны булмағандыр ҙа. Сөнки әүәлге йәнһүрәттәр ҙә олатай-өләсәйҙәр һөйләгән әкиәттәр шикелле изге ине.\nТик ваҡыт үтеү менән экрандағы йәнһүрәттәр алмашына, элеккеләре урынына, ямғырҙан һуң ҡалҡып сыҡҡан бәшмәктәр төҫлө, яңылары күпләп өҫтәлә бара. Күптәренең авторы кем һәм ул авторҙың ниндәй маҡсат менән балаларға был йәнһүрәтте әҙерләүе лә билдәһеҙ. Америка ағайҙарының тау-тау аҡса алыр өсөн генә уйлап тапҡан йәнһүрәттәре кескәйҙәрҙе нимәгә өйрәтә, күңелдән мәңге юйылмаҫ сихри балалар донъяһын нимә менән һуғара икән? Ошо йәнһүрәттәр аша киләсәк быуыныбыҙға алама ғәҙәттәр һеңдереп, кешелекте юҡҡа сығарыу түгелме икән был йәнһүрәт авторҙарының төп маҡсаты?\nБөгөн сәләмәтлекте ҡайғыртыу, спорт менән шөғәлләнеү модала. Шуға ҡарамаҫтан, күп йәнһүрәт геройҙары әхлаҡһыҙ тормош рәүешен алға этәрә: тәмәке тарта, спиртлы эсемлектәр эсә, бынан тыш, йәнһүрәт геройҙары бер-береһен йәберләй, тән йәрәхәттәре һала, хатта үлтерә һәм иң мөһиме, герой үҙенең насар ҡылығы өсөн яза алмай. Береһе лә уға, былай ярамай, тип бармаҡ та янамай, тыймай. Һөҙөмтәлә бәләкәй тамашасының төпкө аңында, һаулыҡ тураһында артыҡ хәстәрләүҙең кәрәге юҡ, йә, ҡылған енәйәт өсөн яуапҡа тарттырылмайһың, тигән хаталы ҡараш барлыҡҡа килә. Кескәй бала шул алама ғәҙәтле геройға кумир итеп табына, оҡшарға тырыша, уйнаған ваҡытта ла шул йәнһүрәт геройы булып уйнай, хатта Яңы йыл байрамына ла шул йәнһүрәт геройы булып кейенеү теләген белдерә. Ә бит нисек матур уйнаһаң, ҙурайғас, шулай матур йәшәйәсәкһең дә.\nСит ил йәнһүрәттәренең күбеһендә ҡатын-ҡыҙға хас булған әҙәплелек, тыйнаҡлыҡ, оялып керпектәрҙе төшөрөү, баҫалҡы йылмайыу кеүек һыҙаттар юҡҡа сыҡҡан. ҡатын-ҡыҙ образы, киреһенсә, әҙәпһеҙ, рухи яҡтан зәғиф булып һүрәтләнә. Ғәҙәттәре еңел холоҡло ҡыҙҙарҙыҡына хас.\nЯратып ҡараған “Золушка” йәнһүрәтендәге төп героиняны ярһыу, асыулы итеп күҙ алдына килтерә алаһығыҙмы? Йә булмаһа, “Аленький цветочек”, “Царевна-лягушка” йәнһүрәттәрендәге героиняларҙың бөтә нәмәне ватып, емереп, һуғып, хатта үлтереп йөрөүен күргәнегеҙ бармы? Әлбиттә, юҡ! Ә бына “Шрек” йәнһүрәтендәге Фиона, “Алладин”дағы Йәсмин, “Нотр-Дам”дағы сиған ҡыҙы өсөн был аламалыҡтар – ғәҙәти күренеш. Улар агрессив холоҡло, һуғыша, хатта хайуандарға, кешеләргә тән йәрәхәттәре һала, ә Йәсмин атаһы менән шарап та эсә. Һәм был алама ҡылыҡтарҙы йәнһүрәт героинялары көлөп-ҡыуанып, ихлас күңелдән башҡара. Ә вайымһыҙ кескәйҙәр ыңғай күренештәрҙе лә, киреһен дә түкмәй-сәсмәй мейеһенә һеңдереп бара!\nҡыҙыҡ өсөн түгел, ғибрәт өсөн сит ил йәнһүрәте “Метро голден майер”ҙағы һәм беҙҙең илдә сығарылған “Серая шейка” йәнһүрәтендәге инә өйрәктәрҙе сағыштырып ҡарағыҙ. Ул ҡоштар араһындағы иҫ киткес айырмаларҙы табырһығыҙ, тип уйлайым...\nБының кеүек миҫалдарҙы күп килтерергә була. Ләкин маҡсатым йәнһүрәттәрҙе тыйыу түгел. Бала саҡ төрлө матур, фәһемле йәнһүрәттәр менән тулы булһын. Үҙебеҙҙең бик күп йәнһүрәттәребеҙ – ысын тормош мәктәбе, хеҙмәткә һәм изге ғөрөф-ғәҙәттәргә өйрәнеү сараһы, һәйбәт тәрбиә алыуҙың аҫыл сығанағы.\nБалаларға йәнһүрәт һайлаған ваҡытта күп нәмәне күҙ уңында тоторға кәрәк. Йәнһүрәт баланың йәшенә тура килергә, ябай, шул уҡ ваҡытта яҡшылыҡ менән яуызлыҡ айырылып торорға һәм иң мөһиме оҙон булмаҫҡа тейеш. Йәнһүрәт аша балаға наҙ, рухи тәрбиә, баһалап бөткөһөҙ күңел йылылығы һалынырға тейеш. Күп йәнһүрәттәрҙе ата-әсәнең бала менән бергә ҡарауы, яңылыш урынын төҙәтеүе, нимә ярай, нимә ярамай икәнен аңлатыуы, тәрбиәүи эш алып барыуы мөһим. Кескәйҙәргә (ике-өс йәш) йәнһүрәттәрҙең күп урынын аңлатыу, ә ҙурыраҡтары менән йәнһүрәт тураһында фекер уртаҡлашыу кәрәк.\nБалалар өсөн тәғәйенләнгән йәнһүрәттәр, тапшырыуҙар милли рух, патриотизм тойғоһо менән һуғарылған, әхлаҡи талаптарға тап килгән сәләмәт тормошто, спортты, хеҙмәтте, рухи камиллыҡҡа ынтылыуҙы күрһәтергә тейеш. Сит ил йәнһүрәттәре аша бөгөнгө көн афәттәре – эскелек, тәмәке тартыу, булдыҡһыҙлыҡ, битарафлыҡ, моңһоҙлоҡ балаларға еткерелә. Беҙҙең оло бурыс – ошо насар ғәҙәттәрҙән балаларҙы йолоп алыу. Халыҡ ижады һуты менән, матур, изге йәнһүрәттәр менән һуғарылып үҫкән бала ғына киләсәктә рухи яҡтан бай, физик яҡтан көслө була!\nҡыҫҡаһы, әкиәт кенә, тимәгеҙ...\nБашҡорт дәүләт университеты Сибай институтының V курс студенты.


Әнис ниндәй ауырыуҙарҙан дауа?\n29 Март , 22:00\nУл дауа булараҡ элек-электән мосолман илдәрендә киң таралыу алған. Һеҙҙең иғтибарға - әнис ҡулланылған ябай ғына рецепттар.\nӘнистең үҙенең, орлоғоноң һәм майының шифалы булыуы тураһында ишеткәнегеҙ барҙыр. Ул дауа рәүешендә элек-электән мосолман илдәрендә киң таралған булған. “Ҡара әнистә үлемдән башҡа бөтә төр сирҙәргә дауа бар” тип әйтеп ҡалдырған билдәле имамдар Әл-Бохари һәм Мөслим. Бөгөн емеш-еләк, тәмләткестәр һатылған кибеттәрҙә ҡара әнистең орлоғо ла, шешәгә ҡойолған майы ла һатыла.\nЮғары ҡан баҫымы йонсотһа\nТәү сиратта ул юғары ҡан баҫымын көйләй. Бының өсөн ҡара әнис орлоғон порошок хәленә еткәнсе онтарға кәрәк (ҡәһүә тарттырғыс ҡулланырға мөмкин, шулай уҡ әҙере лә һатыла). Бер балғалаҡ массаға 250 миллилитр ҡайнаған һыу ҡойоп, һыуығанын көтөргә. Көн һайын иртәнсәк ас ҡарынға эсергә. Әгәр ашҡаҙанығыҙ менән проблема булмаһа, бер тырнаҡ һарымһаҡ та ашарға кәңәш ителә.\nХәтерҙе яҡшыртыу өсөн\nБер аш ҡалағы кипкән бөтнөк, бер балғалаҡ әнис орлоғона бер стакан һыу өҫтәп, ҡайнатып сығарырға. Термоста бер сәғәт тоторға. Сәй, ҡәһүә урынына эсергә тәҡдим ителә, тик улар менән бергә ярамай.\nКөнсығыш Европала “әнис ашаһаң, инсультты белмәҫһең” тиҙәр. Унда инсульт кисергән сирлеләргә көнөнә ике-өс тапҡыр (ашау араһында) порошок хәленә еткереп онталған әнис орлоғо ҡабып, артынса һыу эсергә тәҡдим итәләр.\nҠара әнистең майы\nУл шулай уҡ халыҡ дауалау алымында киң ҡулланыла, айырыуса организмды таҙартыу, иммунитетты нығытыу һәләте менән ҡиммәтле. Майҙы оҙаҡ ваҡыт дауамында – бер айҙан ярты йылға тиклем эсергә кәңәш ителә. Уртаса алынған иҫәп: көн һайын ашарҙан 15 минут алда бер балғалаҡ май. Ҡабул итеү өсөн тәмле ризыҡ түгел, шуға күрә бер балғалаҡ май, артынса уҡ бер балғалаҡ бал ҡабырға һәм йотомлап йылы һыу эсергә кәңәш ителә.


Рөстәм Хәмитов Өфөнөң нефть эшкәртеү заводтары эшмәкәрлеге менән танышты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n10:00, 21 апреля 2011 Иҡтисад\n20 апрелдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы блогы менән танышты. Төбәк башлығы дүрт предприятиены ҡараны. Өфө нефть эшкәртеү заводының вакуумлы газойле каталитик крекингы ҡулайламаһы эш сәфәре маршрутында беренсе объект булды. Ул 1995 йылда сафҡа индерелгән, һәм бензин компоненттары уның төп продукты булып тора.\nГ-43-107, предприятие белгестәре уны шулай тип йөрөтә, бөгөнгө көндә «Өфө нефть эшкәртеү заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә иң табышлыларҙың береһе. Уның ҡеүәте 2,5 млн тонна нефть эшкәртеүгә иҫәпләнгән. 2009 йылда был участкала модернизациялау үткәрелгән, ул предприятиеға юғары октан һанлы продукция сығарырға, уны көкөртлө матдәләрҙән таҙартырға һәм һөҙөмтәлә Евро-4 класындағы бензин алырға мөмкинлек бирә.\nБашҡортостан Президенты комплекстың идара бүлмәһен ҡараны. Бында монитор экрандарында бөтә етештереү циклы сағыла. Заводтың генераль директоры Анатолий Сухоруков ҡулайламаны эксплуатациялау һәм уны сафҡа индереү тарихы хаҡында һөйләне. Әлеге ваҡытта бөтә ҡорамалдар ҙа дүрт йыллыҡ цикл буйынса тотороҡло эшләй. План буйынса эште туҡтатыу 2012 йылға билдәләнгән.\nРөстәм Хәмитов предприятие коллективы менән аралашты һәм ҡәнәғәт ҡалды:\n— Күрәм, бында барыһы ла кәрәгенсә эшләй. Был ҡулайламаны эшкә ҡушыу менән ауырлыҡтар ҙа булды бит.\nЭш сәфәренең икенсе объекты — «Өфөоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Предприятиеның төп продукттары араһында беҙгә таныш полиэтилен һәм полипропилен да бар. Рөстәм Хәмитовҡа полипропилен производствоһын күрһәттеләр. Бындай ҡулайламалар Рәсәйҙә бишәү генә. Был ҙур һорау менән файҙаланған продукт бында йылына 100 мең тоннаға тиклем етештерелә (Рәсәй баҙарының 20 проценты).\nРөстәм Хәмитов, ниңә предприятие пропиленды сеймал сифатында һата, ә көнкүрештә киң ҡулланылыусы, әҙер изделиелар сығарыу буйынса технопарк ойоштормай, тип ҡыҙыҡһынды.\n— Беҙгә әҙер продукция кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты. – Әгәр һеҙ ошоноң менән шөғөлләнә башлаһағыҙ, беҙ ярҙам итәсәкбеҙ. Педприятие янында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ үҫеше, яңы эш урындары булдырыу өсөн реаль мөмкинлек бар.\nҠаптарға тултырыу линияһында полипропилен бөртөктәрен ҡарап, Рөстәм Хәмитов, сеймал булараҡ полипропилен ғына түгел, республикаға көнкүрештә ҡулланырлыҡ пластик сәнскеләр, тарелкалар, стакандар ҙа кәрәк, тип тағы бер тапҡыр билдәләне.\nЯңы ҡулайламалар төҙөлөшө перспективалары менән Рөстәм Хәмитов «Новойл» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә танышты. Был завод йөҙ төрҙән артыҡ продукция етештерә. Уның ҡеүәте йылына 7 млн тонна нефть продукттарынан артып китә. Өфөләге нефть эшкәртеү заводтары төркөмөнөң башҡа предприятиеларынан айырмалы, бында киң ассортиментта майҙар сығарыла. Төбәк башлығы предприятиеның ике төп ҡулайламаһының оператор бүлмәһен ҡараны.\n«Өфөнефтехим» йәмғиәтендәге әкрен кокслау ҡулайламаһы Башҡортостан Президентының «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһына сәфәренең һуңғы объекты булды. Ул бер йыл элек файҙаланыуға тапшырылған һәм эшкәртелгәндән һуң ҡалған ауыр ҡалдыҡтарҙан юғары сифатлы нефть продукттары ала. Яңы ҡорамалды сафҡа индереү арҡаһында предприятие нефть эшкәртеү тәрәнлеген 95-99 процентҡа еткерҙе, был Рәсәйҙәге иң яҡшы күрһәткес булып тора.\n— Тәүлегенә бында ярайһы ҙур күләмдә ауыр ҡалдыҡтар эшкәртелә, — тине Рөстәм Хәмитовҡа смена начальнигы Андрей Семенов.\nКүптән түгел нефть университетын тамамлаған йәш хеҙмәткәр ҡулайламаны сафҡа индереүҙә ҡатнашҡан һәм әле 14 кешегә етәкселек итә. Ул бында бөтөн технологик процестарҙың үтәлеүе өсөн яуаплы. Президент йәш белгескә уңышлы эш теләне.\nТеги: БР Президентының эш сәфәре, нефть эшкәртеү


Инә танышты - Кафе танышты онлайн видео чат\nДремина онлайн тв тапшырыуҙарын ҡарап франция\nМин тв каналында тура трансляция ҡарап ала һәм франция менән нисек? Францияның бөтә программалар онлайн п тура ҡарап, iPhone, iPad, Андроид һәм планшетУйнатып төймәһенә баҫыу өсөн бушлай онлайн тв ҡарай башланы. Бушлай туранан-тура францияға бөтә видео ҡарау.\nФранция телевидение - ҡабатлау-телевидение видео онлайн: франция францияға тура эфирға видео-был телеканал, бди интернет, телевидение һәм интернет тура эфир онлайн француз был өлөшө булып тора. Тв түләүһеҙ трансляциялар: канал һәм каналғыҙ бушлай онлайн тв тв инергә тәҡдим һеҙҙең интернет-телевидение бөтә донъя буйынса. Һезгә кәрәк түгел видео яҙылған телевизор Ҡарап, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ҡайҙа ҡушыла. Мең неограниченный инеү менән ТВ телеканалында тура эфирҙа ҡарап буласаҡ.\nТранслит онлайн тв каналында тура эфирҙа һәм бушлай интернет.\nИлдә һайлау буйынса һайлау каналы һеҙгә һезгә генә кәрәк, тапшырыу өсөн каналдар тура эфирҙа трансляциялай башлай. Һәр илдең, һәр һанын арттырыу өсөн бушлай канал булырға туҡтап һәм һеҙгә тәҡдим итәм. Һеҙгә оҡшамаған йәки телетапшырыуҙар ҡарау смотреть онлайн интернет-ваҡиғалар, серия, Кино, Спорт, документаль фильмдар һәм йәнһүрәттәр. Һәм былар барыһы ла бушлай неограниченный. Тв каналында ҡарарға теләй, беҙгә, һеҙгә барырға кәрәк-был, уртаса тиҙлеге Интернет селтәренә тоташыу, һәм яҡшы, трансляция онлайн ТВ тиҙ керешә. Шулай уҡ телевизор ҡараусыларҙың тоташтырыу ҡоролмалары, мобиль тв каналлы телефон эшләй, тип Apple iPhone һәм iPad, Android һәм Windows Phone, һәм планшеттар өсөн. Түгел стесняйтесь даими яңыртыу һеҙҙең интернет-браузер. ТВ-каналы браузер менән эшләүгә күпселек кеүек Google Chrome, Firefox һәм башҡалар. Түгел стесняйтесь менән элемтәгә керергә менән беҙ, илдең өсөн беҙ тәҡдим итә, ТЕЛЕВИДЕНИЕ ла түгел, интернет-телевизион каналында йәки бушлай. Cookie көйләү, ошо сайтында урынлашҡан"рөхсәт кукин", һеҙ ҡарау өсөн яҡшы тәжрибә биргәндер. Әгәр ҙә дауам ҡулланырға был веб-сайт йәки башҡа параметрҙар үҙгәргәндә cookie төймәгә басыгыз"ҡабул итә", был һеҙҙең ризалыҡ бирә.\nХалыҡ фаразлағанда, француз во языцех стильный бөтә ҡатмарлы һәм әйтемдәрҙә, әҙәби һәм чувственный\nШуға күрә был илдәрҙә кеше түгел, гүзәл ҡатын-ҡыҙ менән осрашырға теләй инек.\nӘммә француз ҡатын-ҡыҙы шулай уҡ башҡа бик айырыла"көнбайыш"ҡатын-ҡыҙ. Шулай уҡ, был иң яҡшы идеялар өсөн, белмәйбеҙ, тип, француз ҡатын-ҡыҙы булараҡ, иртә һәм Ламур ергә йүнәлде. Донъя модаһының баш ҡалаһы парижда яҡшы стиль хисенә бушҡа түгел тип атала. Бер ҡарашы ғына һеҙ ҡатын-ҡыҙ була ала, ҡыҙыҡлы һәм әйберҙәр ҡупшыраҡ кейенгән, ҡырсылыҡ буйынса елисейский гулять итергә, аңларға, ни өсөн француздар законодатель стиль һәм мода һаналған. Стильный ләкин улар тышҡы күренеш серҙәре әлегә, уларҙың һәр ваҡыт яҡшы белә, сөнки улар индивидуально эшләй. Француз ҡатын-ҡыҙҙың матур кейенгеһе, тик улар бер ҡасан да мода ҡорбаны булды. Одевание булып, уларға аксессуарҙар яһай иҫәпләүҙәр емергес көсө эйә. Макияж өсөн күп тотоноу түгел улар, ләкин уларҙың барыһына ла ҙур суммала аҡса тотоноуы һөҙөмтәһендә уларҙың тиреһен тәрбиәләп булмай сыға, тәне иҫ киткес смотреть. Ҡатмарлы, фантазия өҫтөнлөк популяр француз ҡатын-ҡыҙ тураһында ир-ат-был тойғо уларға зауыҡ источать. Ниндәй генә ҡылыҡ һәм ғәҙәт бар ине улар, бөтә был һәм башҡарыу манераһы бик женственный. стильный. Егерме тәмәке тартыу траву алам һине көн француз ҡыҙы, невероятно әммә насар күренә.\nБынан тыш, француз һәм урта синыф ҡатын-ҡыҙҙың эсергә ваҡыты ла карьера һәм sip.\nИҫерек һәм аллея бар, һеҙ беркасан ла күрергә була стошнить артҡы француженка. Француз кухняһында сырҙарҙың даны өсөн кәнфит һәм бөтә экзотичность һәм француз, француз ҡатын-ҡыҙ бер ҡасан да үҙемдең тәрилкә поржен, уның ауырлығы йыясаҡ. Шулай уҡ улар бер ҡасан тойола, эшләү өсөн ниндәйҙер идеялар тураһында хәтерегеҙгә калория һәм күнекмәләре юҡ, американдар кеүек.\nӘгәр ул хатта метр ғына үтергә тура килә, улар үҙенә башҡа бер урынға күсереү.\nрено парковка твинго законһыҙ булғанға түгел, ә бара. Хата эшләүсе түгел, уйлы, матур кешеләре һәм француз ҡатын-ҡыҙ ғына түгел ашыу. Ә ысынында, донъяның иң аңлы кеше француздар көнбайыш сәйәси береһе булып тора. Билдәле бер темаға үткәргән сәйәсәте өсөн мөһим булған төрлө ваҡиғалар ҙа ҡатын-ҡыҙ ҡарашы һәм фекер алышыу һәм франция илдәре сәйәсәте генә түгел, әммә киң контексында халыҡ-ара һәм. Ҡыҙыу фекер алышыу йәнле һөйләшеү алып барҙы һәм француз ҡатын-ҡыҙ ир-егеткә оҙаҡ ваҡыт етерлек буйы ярата яратмай. Бөтә сәбәптәр буйынса был мөмкин дорваться француз ҡатыны, сәйәси һәм бәхәсләшеү кеүек ҡай саҡ, әммә улар ғына танышҡан был алым, әгәр үҙебеҙҙең интеллектуаль һәм һеҙгә биргәнендә һеҙҙе иҫбатлай һәм сәйәси хәбәрләшеп тора, уны һеҙгә яҡшы тәьҫир яһарына ышанып, уны һеҙҙең ризалыҡ менән һеҙҙе лә мәжбүр итә алмай. Бигерәк тә иҫкәрмәләр һәм аҡыллы һорауҙар бирегеҙ, ул стереотип һәм ишетеп тора. Ҡатын-ҡыҙҙа уны күрергә тырыштым. подружки һеҙҙең шәхси һайлау индивидуаль һәм француз тәржемә түгел, дөйөм алғанда, ҡатын-ҡыҙға тупаҫ француз тураһындағы фекерҙең. Таныу, тип мәҙәниәте йоғонто яһай, шәхси стиле, манералары һүҙ, юмор хисе, гигиеник һәм социаль аспекттары күп кенә башҡа тормош, әммә бөтә кеше төрлө бит, шуға ҡасҡан тип алйот һорау булғандыр: 'француз Был әйбер. һеҙ күрергә, ул шул тиклем уны шарф йәки уның айырым устрица итеп ашап йөрөй. Сәйәси генә түгел, мәҙәниәте менән ғорурлана белеүсе, үҙ мәҙәниәте француздар бик ғорурланам. Ысынлап та, бер ваҡыт хатта улар мәҙәни сноб ғәйепләй, әммә улар был эште бөтә француз теле иң ихлас һәм тере сағылышы сәнғәтен һаҡларға тырыштым, үҫә барыусы глобалләшеүе шарттарында бигерәк тә. америка мәҙәниәте популяр һәм йоғонто яһаны. Ә ысынында, Франция-һирәк илдәрҙең береһе, әле лә бында учреждениеның милли - Франсуаза Академияһы - француз теле рәсми рәүештә көйләй. Шуға күрә, әгәр һеҙ эҙләсе өсөн, француздарҙың иғтибарын йәлеп леди, теле ни һөйләргә тырыша. Әгәр һеҙ дөрөҫ түгел, уны өйрәнеү һәм тағы ла яһап, баҫым һине, һис шикһеҙ, ҡурҡыныс булған - әммә был, һис шикһеҙ, һеҙҙе яратабыҙ һәм һеҙҙең өсөн был хатта уның ҡыҙы подогревать ҡыҙыҡһыныуы мөмкин.\nУл яратҡан уны мөмкинлеге тураһында һүҙ барған предмет, уны, моғайын, француз сәнғәт, архитектура, әҙәбиәт һәм аш.\nЫсынлап та, бик агрессив француздар илдең мәҙәни һәм художество ҡаҙаныштары үҙ репутацияһы бар.\nШулай булғас, әгәр һеҙ ҡатын-ҡыҙ менән осрашыу бара француз, француз, француз һәм мәҙәниәт тормошо тураһында әңгәмә оҙаҡ әҙер була.\nӘгәр һеҙ үҙ илдәренең мәҙәниәте һәм үҙе теләп, бер ни тиклем хәйләкәрлек һәм смекалка, һеҙҙең өсөн нөктәһе эшләй, сөнки француздар күберәк баһалау вежливый ҡараш һәм нәзәкәтле. Аллаһ һеҙҙең уй өҫтәр һәм был тарихты ярайһы күп булыуына ҡарамаҫтан, тәбиғәт күрмәгән француздар. феминистка теорияһы, тип үҙ фекерен белдерҙе ул һәм француз ҡатын-ҡыҙы булһа ла стесняйтесь. Шулай булғас, әгәр һеҙ француз ҡыҙы менән осрашып, күңеленең, һеҙ уны етерлек арауыҡ бирә. Уның мөнәсәбәтендә һөйөүгә һәм ярҙам бирә, әммә шул уҡ ваҡытта дуться ла, ул китеү, һеҙҙең өсөн дустар йәки башҡа приедет үҙ мәнфәғәте менән осрашты.\nӘммә, хата эшләй түгел, уйлай, тип уны бойондороҡһоҙ холоҡ-презрение йәки был ҡәнәғәтһеҙлек билдәһе.\nШик урынына һорау бирҙе осраҡтарҙан тыш, көнләшә өсөн ысулдар һәм ышанысһыҙ.\nСөнки был, беренсе әйберҙәр һалынған француз ҡатын-ҡыҙҙар, ир-аттарҙы һуғарырға үҙем неуверенный көсһөҙ булыуы, уларҙың ышаныс менән тап килә һәм улар самоуверенность түгел.\nФранцуз азат сексуаль культура шаҡтай раскрепощать сексуаль, һәм был ғәжәйеп ҡатын-ҡыҙы бына бер нисә иң һөйәр эшләй.\nБыл-тигән һүҙ түгел, һеҙ һикереп ала. уның менән теләһә ҡайһы ваҡытта йоҡлай, ә һеҙ кәрәк, улар өсөн үҙенсәлекле һәм солан да, шул тиклем яҡшы. Был ваҡытта бында үткәрергә ярата прелюдия ҡатын-ҡыҙ етерлек, ә әгәр ҙә кәйефем булмаһа, ул уның менән һеҙ хәрәкәт захлестнуть мөмкин. Бында шул тиклем һәм башҡалар, һәм һөйөү билдәһе булып тора ла утонченность элегантность, француз стилендәге.\nНиколаев һәм газ гидраттары ҡыҙҙар һәм егеттәр һөйләшеп, инеү бушлай булды һәм шулай булып теркәлгән\nИр-егет менән ҡатын-ҡыҙ сайтында мәғлүмәт базаһы һәм профилле чат:51 904 күптән 669 өҫтәне:46 ч 294 онлайн:I формаларын эҙләү 155yo 6:бала ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ:Юҡиң мөһиме йәштә егет ҡыҙы:- ҡайҙалығын:Николаев.\nЙәшендә төбәктә син, без бушлай теркәү һәм - иғлан таҡтаһы булыуы тураһында таныштырҙы төбәктә син\nир-егеттәр танышырға видео секс видео танышты секс видео менән танышыу сайты заможняя ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләп иғлан видео трансляции онлайн башҡа бушлай теркәү ч видеочивать ҡыҙы менән онлайн видео иң яҡшы таныштыр бөтә донъя буйынса ч рулетка видеочить рулетка ҡыҙы 18 башҡа ҡыҙҙар менән танышып теркәлгән видео чат


Кешелек донъяһына асыҡ хат | Йәншишмә\nКешелек донъяһына асыҡ хат\nНаписал в 1 февраля 2018, 21:10\nЭй-й-й, бөтә кешелек донъяһы! Был мин – тәбиғәт һеҙгә өндәшәм!\nБер генә минутҡа күҙегеҙҙе йомоғоҙ ҙа Ер йөҙөндә бер ниндәй тереклек, йән эйәһе булмауын хис итеп ҡарағыҙ әле… Ҡот осҡос күренеш! Ә бит һеҙҙе бар иткән, йәшәткән нәмә – мин. Һулар һауағыҙ, атлап йөрөгән ерегеҙ, эскән һыуығыҙ ҙа. Үкенескә күрә, көндәлек ығы-зығылар менән йәшәп, был хаҡта онотаһығыҙ. Мине яратҡан, һаҡлаған кешеләргә күңелем киң. Бер генә нәмә һорайым – үҙемде яҡлағыҙ. Күҙҙәремә тура ҡарап, серләшегеҙ, был иң бәхетле сәғәттәрегеҙ булыр.\nҺеҙгә бөтмәҫ-төкәнмәҫ байлығымды бирәм: эсәр һыуығыҙҙы, аҙыҡ-түлегегеҙҙе, кейер кейемегеҙҙе… Йәйен хуш еҫле, күҙҙең яуын алырлыҡ сәскәләремә ҡарап һоҡланаһығыҙ, емеш-еләктәрем менән һыйланаһығыҙ. Көҙ мул уңыш бүләк итәм. Алтын көҙҙөң матурлығы, аяҡ аҫтында шығырлап ятҡан төрлө төҫтәге япраҡтарым иҫ киткес. Ҡышымдың да үҙ хозурлығы: тәүге ҡар бөртөктәре, сафлыҡ. Яҙ ҡышҡы йоҡонан уянам һәм тирә-яҡты йәшеллек, моңло ҡоштар тауышы менән биҙәйем. Мин һәр ваҡыт һеҙҙе шатландырып ҡына торормон, тип уйлағайным.\nБер мәл бик ныҡ ауырып киттем. Нимә булды һуң? Шул тиклем ауыр миңә! Баҡтиһәң, өҫтөмдә кешеләр ташлаған сүп-сарҙар, йылға-күлдәремдә бензин, кәнсир ҡалдыҡтары, пластик шешәләр йөҙөп йөрөй, ағастарымды ҡырҡалар, тау-таштарымды аҡтаралар, йәнлектәрем дә үлеп бөтөп бара… Тыным да бысраҡ һауанан, төтөн еҫенән ҡурыла.\nЭй, кешеләр! Мин тере һүрәт кенә түгелмен, ә һеҙгә тормош, шәфҡәт, байлыҡ бүләк итеүсе. Һаҡлағыҙ ғына үҙемде, барын бирәм – мин бит тәбиғәт! Әгәр үлһәм, һеҙ ҙә юҡҡа сығасаҡһығыҙ. Яҙмышым – һеҙҙең ҡулда!\n« Тоғро дуҫым\nТелдән төшкән тел юҡ булыр, телдәге тел ныҡ булыр »


Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов «Асы» шифаханаһының ял үҙәге төҙөлөшө менән танышты\n15 Июнь 2010, 10:55\nЯҡын арала “Асы” шифаханаһында уңайлы ял үҙәге буласаҡ. 14 июндә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Белорет районына эш сәфәре барышында уның төҙөлөшө менән танышты. Сәфәрҙә Президентты БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов, БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин оҙатып йөрөнө.\nШифахана биләмәһендәє ял үҙәге төҙөлөшө былтыр йәй төҙөлә башланы. әлеге ваҡытта бында биҙәү эштәре алып барыла. Дөйөм майҙаны 5 мең квадрат метр самаһы тәшкил иткән өс ҡатлы яңы бинала спорт залдары, йөҙөү бассейны, тренажер комплексы, кинотеатр, балалар бүлмәһе, китапхана, бильярд залы, конференция залы урынлашасаҡ.\nЯл үҙәге төҙөлөшөн финанслау өсөн республика бюджетынан 228 миллион һум аҡса бүленгән. ЄӘле ошо аҡсаның яртыһынан күберәге үҙләштерелгән. Төҙөлөш эштәрен “Башнефтезаводстрой” тресы коллективы башҡара.\nЯл үҙәге төҙөлөшө менән танышҡандан һуң Мортаза Рәхимов төҙөүселәр һәм шифахана етәкселеге менән эш кәңәшмәһе үткәрҙе. Унда шифахананың артабанғы үҫеш перспективалары тикшерелде. Республика башлығы ял үҙәге асыуҙың, шулай уҡ шифахана биләмәһен төҙөкләндереүҙең мөһимлеген билдәләне.\n- Шифахана биләмәһен мөмкин тиклем һөҙөмтәлерәк файҙаланырға һәм кешеләр рәхәтләнеп ял итһен өсөн тейешле шарттар булдырырға кәрәк. Шул саҡта бында сәләмәтлеген нығытырға теләүселәр ҙә күберәк буласаҡ, - тине Президент.\nӘлеге мәлдә шифахана биләмәһендә урынлашҡан быуа һәм уның эргәһендәге ҡомлоҡто тәү сиратта төҙөкләндерергә кәрәк. Быуаның майҙаны алты гектар самаһы, тәрәнлеге биш метрға еткән урындары бар.\nРеспублика башлығы шулай уҡ ял үҙәге төҙөлөшөн тамамлау ваҡыты менән ҡыҙыҡһынды. Төҙөүселәр әйтеүенсә, объект сентябрҙә файҙаланыуға тапшырылырға тейеш. Ял үҙәге өсөн ҡорамалдар һатып алыуға тағы ла 50 миллион һум самаһы аҡса кәрәк буласаҡ.\nБөгөн “Асы” шифаханаһы Башҡортостандағы төп шифаханаларҙың береһе булып тора. Бында республикабыҙҙан ғына түгел, күрше төбәктәрҙән дә ял итергә киләләр. Шифахана директоры Уранбай Ямалов әйтеүенсә, әле шифаханала буш урын юҡ. Былтыр бында 4381 кеше ял иткән, быйыл тәүге биш айҙа шифаханалағы табыш 48 миллион һум тәшкил иткән. Шифаханала 224 кеше эшләй. Уларҙың барыһы ла эштән торлаҡ менән тәьмин ителгән.\nЭш сәфәре сиктәрендәє Мортаза Рәхимов шулай уҡ Асы ауылының социаль хәле менән танышты. Республика башлығы СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәковтың һәйкәле эргәһендә, Асы минераль шишмәһендәє һәм ауыл мәҙәниәт йортонда булды. ЄӘлеге мәлдә капиталь ремонт талап ителгәнгә күрә, мәҙәниәт йорто ваҡытлыса эшләмәй. Бинаны ҡарап сыҡҡандан һуң, БР Президенты Рауил Ибәтуллинға объектты артабан файҙаланыу мөмкинлеге булыу-булмау йәһәтенән тикшерергә һәм тейешле һығымта бирергә ҡушты.\nАвтор:Сергей Захаров, Евгений Рәхимҡолов | фото: Олег Яровиков\nТеги:мортаза рәхимовпрезидент маршруттары


Һайлау тамамланды. Әҙерлек башланды... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Һайлау тамамланды. Әҙерлек башланды...\nҺайлау тамамланды. Әҙерлек башланды... 14.12.2016 // Сәйәсәт\nИл Президентының һайлауҙарҙы асыҡ һәм ғәҙел үткәрергә тигән талабы Башҡортостанда бер ҡаршылыҡһыҙ тормошҡа ашырылды. Был турала Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы ағзаһы Евгений Шевченко Дәүләт Думаһына һайлауҙарҙы йомғаҡлау буйынса үткәрелгән кәңәшмәлә белдерҙе.\n— Беҙ республикалағы һайлау системаһының эшен күҙәтеп барҙыҡ — ул ярайһы уҡ етди һәм ғәҙел булды, — тип билдәләне Евгений Шевченко. — Башҡортостандың һайлау системаһы дәүләт башлығы ҡуйған бурысты тулыһынса атҡарып сыҡты.\nШул уҡ ваҡытта Мәскәү ҡунағы “ҡайһы бер участкаларҙа закон боҙоу осраҡтары теркәлеүен, әммә уларҙың һаны, участкаларҙың һәм һайлау комиссияларының күләменән сығып баһалағанда, бер проценттан да артмауын” белдерҙе.\n— Иң мөһиме, республиканың һайлау комиссияһы ялыуҙарҙы, хоҡуҡ боҙғандарҙы яҡлап маташманы, ә, киреһенсә, етди һығымталар яһаны, был кәмселектәрҙең башҡаса ҡабатланмауын хәстәрләне, — тине ул.\nАлда иһә тағы ла ҡатмарлыраҡ сәйәси ваҡиға көтә — Рәсәй Президентын һайлау. 2018 йылда үтәсәк сараға әҙерлек башланды ла инде. Евгений Шевченко әйтеүенсә, ошо йәһәттән һайлау системаһына бик күп яңылыҡтар индереү көтөлә, был һайлау участкаларында видеокамералар ҡуйыуҙан башлап протоколдар тултырыуға тиклем ҡағыласаҡ.


Песня «Йылмай, иркәм» исполнителя Фаруаз Урманшин. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Йылмай, иркәм»\nТөнө буйы ямғыр яуа, тәҙрәм илай.\nӨй ҡараңғы, исмаһам, һин иркәм йылмай.\nҺин йылмайһаң өй яҡтырып китер һымаҡ.\nКөҙгөләрҙә күҙ йәштәре кибер һымаҡ.\nТышта ямғыр - шылтыр-шылтыр, бер үк тауыш.\nӘ күңелдә әллә ниндәй ауыр һағыш.\nОшо һағыш ҡасан ғына үтеп китер.\nЙылмай, иркәм, ҡояш нурын миңә килтер.\nЙылмай иркәм, ҡояш нурын миңә килтер.\nӨй ҡараңғы, исмаһам һин иркәм йылмай.


Ҡомаҡ йылында яҡындарыбыҙға бүләк һайлайбыҙ\n12 Декабрь 2019, 19:17\nЯңы йылға һанаулы көндәр ҡалып бара. Ҡайһы берәүҙәр өйҙәрендә шыршы биҙәп тә ҡуйҙы. Байрамға бүләк һайлау тураһында ла уйланырға ваҡыт. Юҡһа, көнө килеп еткәндә күңелгә ятышлыһын таба алмауың да бар. Яңы йыл яҡынлашҡан һайын, ҡырмыҫҡа ояһын хәтерләткән сауҙа үҙәктәрендә яйлы ғына бүләк һайлап алам, тимә! Бүләк һайлауҙы нимәнән башларға?\nЯңы йылға ла һанаулы көндәр ҡалып бара. Ҡайһы берәүҙәр өйҙәрендә шыршы биҙәп тә ҡуйҙы. Байрамға бүләк һайлау тураһында ла уйланырға ваҡыт. Юҡһа, көнө килеп еткәндә күңелгә ятышлыһын таба алмауың да бар. Яңы йыл яҡынлашҡан һайын, ҡырмыҫҡа ояһын хәтерләткән сауҙа үҙәктәрендә яйлы ғына бүләк һайлап алырмын тимә!\nБүләк һайлауҙы нимәнән башларға?\nИң элек исемлек төҙөгөҙ. Быйыл кемдәргә бүләк бирергә йыйынаһығыҙ? Беренсе исемлектә ғаиләгеҙ менән яҡын туғандарығыҙ буласаҡ, әлбиттә. Икенсеһенә дуҫтарығыҙҙы индерегеҙ. Өсөнсө исемлектә таныш врач, балағыҙҙың яратҡан уҡытыусыһы урын алырға мөмкин.\nКеҫә яғын самалайбыҙ. Иң яҡын кешеләрегеҙ өсөн аҡса йәл түгел икәнлеге билдәле. Әйтәйек, йыл буйына ейәнегеҙ велосипед тураһында хыял итә икән, премия аҡсаһын ҡыҙғанмаһағыҙ ҙа була. Шулай ҙа ҡалған осраҡта бүләккә тигән аҡсаны ҡыҫыбыраҡ тотоу хәйерле. Ни тиһәң дә, энә лә, дөйә лә - бүләк бит.\nЯңы йыл бүләктәрен ике-өс аҙна элек алып ҡуйығыҙ. Шулай эшләгәндә, был мәлдән үҙегеҙ ҙә тәм таба аласаҡһығыҙ. Икенсенән, байрам алдынан һатыу селтәрендә хаҡтар ҙа өҫкә “үрмәләй”.\nЯбай ғына шыршы уйынсығын да бына тигән бүләк итеп була! Иң мөһиме - тыштан матур итеп төрөлгән булһын. Күп һанлы социологик тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, кеше, бүләк алғанда, күберәк уның тартмаһына иғтибар итә.\nИң мөһиме - иғтибар.\nКеҫә яғы таҡырыраҡ булһа ла, байрамда барлыҡ туғандарығыҙҙы, дуҫтарығыҙҙы һөйөндөргөгөҙ киләме? Үҙ ҡулығыҙ менән бешергән матур формалы печенье, яһалған еҫле һабын бына тигән бүләк буласаҡ. Ниндәй генә бүләк һайлаһағыҙ ҙа, был эште күңел һалып башҡарырға тырышығыҙ. Шул осраҡта ул яҡындарығыҙға, һеҙҙең үҙегеҙгә лә ыңғай кисерештәр генә бүләк итәсәк.\n- машина өсөн кәрәк-яраҡ;\n- йылы шарф, яңы йыл стилендә свитер;\n- һөйгәнегеҙҙең исеме яҙылған термо-стакан;\n- яратҡан шөғөлө саф һауала йөрөүгә бәйле икән, уға йылы эске кейем, термос-сумка ла бүләк итә алаһығыҙ.\n- һөйгәнегеҙ күптән хыялланған тун;\n- биҙәнеү әйберҙәрен һаҡлау өсөн махсус һауыт;\n- матур башлыҡ менән шарф;\n- яңы телефон;\n- ресторанда романтик киске аш;\n- матур күлдәк, заманса гаджет.\n- йылы шәл, башлыҡ;\n- яңы йыл атрибутикаһы төшөрөлгән алъяпҡыс, һауыт-һаба, мультиварка;\n- матурлыҡ салонына, бассейнға, фотосессияға сертификат.\n- шахмат, шашка кеүек өҫтәл уйындары;\n- ҡул сәғәте;\n- мунса кәрәк-ярағы;\n- балыҡ тотоу, аусылыҡ кеүек шөғөлө булған атайҙарға ҡармаҡ, палатка кеүек бүләк бик ҡәҙерле буласаҡ.\n- яҡтыртҡыс лампа, торшер;\n- музей, театрға билет;\n- сәй эсергә тәм-том;\n- йылы юрған.\n- йәше тулмағандарына пирамидка, эре пазлдар, йырлай торған уйынсыҡтар, ҙур рәсемле китап;\n- мәктәпкәсә йәштәге малайҙарға – машина, тимер юл, уйынсыҡ мылтыҡ, мәктәп йәшендәгеләргә пульт менән идара ителә торған машиналар, төрлө көнструкторҙар бүләк итергә мөмкин;\n- мәктәпкәсә йәштәге ҡыҙ балаға - ҡурсаҡ өйө, ҡурсаҡ. Уйынсыҡ аш-һыу йыһазы, мәктәптә уҡыусы ҡыҙҙарға музыка ҡоралы, ҡул эше өсөн кәрәкле яйланмалар.\n- өҫтәл уйындары;\n- яҙыу кәрәк-ярағы;\n- үҙенсәлекле формалы сәйнүк;\n- ҙур, матур коробкалы кәнфит, шоколад;\n- телефонға үҙенсәлекле чехол, флешка.\n- эш өҫтәленә органайзер;\n- бәләкәй генә елләткес;\n- бүлмә гөлө;


Башҡортостандың патриотик картаһы 9 май байрамына тиклем әҙер буласаҡ\nУны төҙөүҙә теләге булған һәр кем ҡатнаша ала. Бының өсөн «йополис.ру» сайтына инеп Бөйөк Ватан һуғышына арналған һәйкәлдәрҙе, обелисктарҙы билдәләргә кәрәк. Республикала старт алған башланғыс федераль патриотик проект сиктәрендә тормошҡа ашырыла.\nПроектты тормошҡа ашырыу Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай ҡарамағындағы йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзаларына йөкмәтелгән. Ул киләһе йыл билдәләнәсәк Бөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 70 йыллығы байрамына әҙерлек этабы. Сараның төп маҡсаты - йәш быуынды илдең тарихи үткәненә йәлеп итеү, патриотик тәрбиә эшен байытыу. Бынан тыш, ветерандарға реаль ярҙам күрһәтеү акциялары ла ҡаралған.