21 Июнь , 07:00\nҮҙ тамағының ғыжылдап сыйылдауына уянып китте ул. Кибеп аңҡауына йәбешкән телен көскә әйләндереп, күптән тәрбиә күрмәгән, ярылған ирендәрен ҡыбырлатты. Йөрәгенең ярһып тибеүе уны тертләтте, көн дә ҡабатланған хәлен иҫләгәс тә сарсаған тәне буйлап ҡурҡыу тулҡыны йүгерҙе. Яңы градус даулаған йөрәк мейегә бәрҙе, туҡ-туҡ дөпөлдәгән һайын башының бер яҡ сите генә сүкеп ауыртырға кереште. Ир ауыр ыңғырашып ҡуйҙы. Хәле мөшкөллөгөн тойоп, күҙҙәрен асырға маташты, әммә эренләгән күҙ ҡабаҡтары бер-береһенә йәбешкән, көскә айырылды. Дөм-ҡараңғы. Ҡайҙа ята? Уң ҡулын ситкә шылдырҙы, бармаҡтары шыраулы стенаны һәрмәне. Ул тормаҡсы булып ҡапыл ҡалҡынды, ләкин башы ҡаҡ таҡтаға бәрелеп, кире ҡаҡлыҡты. Ҡото осто Сәлимдең. Әллә..? Ике ҡулын да күтәреп бармаҡтарын түбә буйлап йөрөттө. “Йышлап ҡаҙаҡлағандар,”– тигән уйҙан йөрәге һикереп сығырҙай булып туланы. “Ә нишләп урыҫтыҡылай табутҡа һалғандар?” – Йәнә уй кәйелде геүләгән башында. Байтаҡтан ҡырҡылмаған тырнаҡ шәбеһе бөгөлгән ҡаҙау һалҡынлығын тойоп үтте. Уф-ф... Бына ни хәлгә еткерҙе эскелек! Бик йыш телгә алынған көләмәс геройының көлкөлө мажараһы үҙе менән булырын уйлап та ҡарамағайны. Үлгән тип күмгәндәр бит үҙен! Ләхет эсендә һауа етмәй, күрәһең, кинәт тын алыуы ауырлашты, әсе тупраҡ еҫе танауын ярып барғандай. Сәлим, ышанғыһы килмәй, үҙен ҡамаған стена-түбәне тағы ҡапшаны. Ысын күмгәндәр! Ир, баш осондағы таҡтаны һыҙыра тырнаны ла, бысраҡ бармаҡтарын сәс араһына батырып, инәһеҙ ҡалған көсөктәй шыңшып иларға тотондо. Шулай сәстәрен йолҡа-йолҡа илаулай биргәс, йән асыуынан: “А-а-а!” – тип ҡысҡырып, тубыҡтары менән түбәгә типте. Түбә бирешмәне. Тағы типте. “Тереләй күмдегеҙ би-и-ит, сығарығыҙ мине-е-е!” – тип сүл бүреһеләй олоно Сәлим, таҡталарҙы бармаҡтарын ҡанатҡансы тырнап. Ул инде йөрәк һуғыуын да, күңел болғаныуын да, баш сатнауын да онотто. Ирҙең күҙ алдында яңы ғына хасил булған ҡәбер, дүрткел өйөлгән дымлы тупраҡтан метр ярым аҫта, һалҡын ер ҡуйынында тере, әммә яҙмыш хатаһы буйынса һап-һау килеш сереүгә дусар булған кәүҙә. Гүр тынлығы ҡосағында уның кәүҙәһе! Үҙен йәлләне. “Бәлки, зыяраттан ҡайтмағандарҙыр, хәйер таратып тораларҙыр, һуң булмаҫ борон тауыш бирәйем... А-а-а! Эһе-һе-е-ей!” Ишеттеләр бит! Өҫкө таҡтаға көрәк менән һуҡтылар, ғырылдаҡ тауыш янда ғына:\n– Сыҡ урындыҡ аҫтынан...Һыу бир... Башым ярыла... Ыһ...– тине. Сәлим ҡапылғара төшөнмәне. “Бисә бит... Ызнашит күмеп өлгөрмәгәндәр”, – тип уйланы ҡыуанып.\n– Һур таҡтаны! Үлермен мин һеҙгә үлмәй ҙә, инәгеҙҙе... – Ул әшәке һүгенеп, тағы түбәгә типте.\n– Алйыма, Сәлим... Тороп свитте яҡ та һыу әпкил, бахмил башланды... – Бисәһе ҡолаҡ төбөндә генә мығырланы.\nБер аҙыраҡ зиһенен туплап өндәшмәй ятты ир, шунан үҙенең яратҡан урыны – урындыҡ аҫты иҫенә төшкәс, өйрәнгәнсә һулға тәгәрләп, бүлмә уртаһына шыуышты. Таңдан ҡасып мәғрипкә табан йөҙгән ай бүлмә эсен яҡтырта. Өй йыһазы һүрән яҡтылыҡта аҙашмаҫлыҡ төҫмөрләнә әлдә. Сәлим тороп баҫты, ләкин башы әйләнеп, кәүҙәһе штормға эләккән караптай бәүелде. Кәрәкле йүнәлешкә табан көскә һәлпәңләп ишек яңағын һыпырҙы, ҡул тоҡандырғыс тәңгәленә еткәс, бүлмә эсе ҡапыл яҡтырҙы. Йорт хужаһының күҙ алдында таныш күренеш асылды: урындыҡта сәстәре уҡмашҡан бисәһе бөгәрләнгән, унан ары күптән ағартылмаған мейес, мейес буйында урынлашҡан япмаһыҙ түңәрәк өҫтәл, өҫтөндә бысраҡ һауыт-һаба, аҙыҡ сәпе-сөпөһө, ҡатҡан икмәк киҫәктәре, тешләнгән һуған баштары, сәйнәлгән тәмәке төпсөктәре, аҙналап йыуылмаған иҙәндә арҡыс-торҡос буш шешәләр. “Ух, туйҙырҙы мындай тормош... Һарыуҙы ҡайната...”\n– Уф-ф-ф... – Сәлим башын тотоп, ишек төбөнә сүгәләне, ҡоҫҡолоҡ һылашҡан салбар балағына тәү күргәндәй тексәйеп ултырҙы, ҡарашы еүешләнгән аяҡ араһына төшкәс йәнә һүгенде:\n– Әпсәңде... Ҡоҫҡолоҡ та һыҡра кәк всегдә, уф-ф-ф... – Үҙенән борлаған һаҫыҡ еҫтән танауын йыйырҙы. “Урындыҡ аҫтында әсе тупраҡ еҫе тигәнем... Ыштанға һейгәнмен, һыу мейе”. Ул бер килке ҡанһыраған шәбе төптәрен тикшергәс, ишек яңағына йәбешеп торҙо ла сайҡала-сайҡала өҫтәлгә табан тазраңланы. Кисен бушатылған шешәне кәлепләнгән ҡулы йәһәт эләктерҙе, саңҡайып ауыҙына килтерҙе, әммә алтынға бәрәбәр араҡынан тамсы ла ҡалмағайны. Шешәне кире ҡуйып өҫтәл аҫтына эйелде, йығылышып ятҡандарын шалтыратып байҡап сыҡты.\n– Нимә, кисә мин йығылғас, төпләп ҡуйҙыңмы яртыны, мауыҙ? Ирҙе уйлау юҡ, үҙ горлаң туйһа булды... Йөҙ грамм да ҡалмаған...\n–Һыу бир... Ыһ... – Әҡлимә мендәргә туҙраған сәстәре араһынан тоноҡ мөңөрләне.\n– Иркәләнә лә ятаһың. – Сәлим һабын күбеген онотҡан, һаҡал үҫентеһе баҫҡан йөҙөн боҙҙо, усын йөрәге тәңгәленә ҡуйып, йәнә уфылданы. Һикһән йәшлек бабайҙай аяҡтарын саҡ шылдырып, стена ҡырында ултырған күнәккә йүнәлде. Һыу һыуһынды ҡандырырлыҡ һалҡын ине, ир сүместе һоҫто ла көнө буйы һуғарылмаған һарыҡ ише ғолҡолдатып эсте. Ҡатыны үҙенә һонолған сүместе алып уртлап-уртлап йотто, һәленгән яланғас аяҡтарына тамған тамсыларға иғтибар итмәй, башын саҡ күтәреп, мәғәнәһеҙ күҙҙәрен иренә төбәне. Таушалған йөҙөндә шешенгән күҙ ҡабаҡтары лампочка яҡтыһына ялтырап яһалмалай тойола.\n– Сәлим, йөрәгем туҡтай... Һатырлыҡ нимә ҡалды? Осор... Уф...\nИре һауытты тартып тиерлек алды ла әйләнеп ҡойто ғына бүлмә эсен һөҙөп ҡарап сыҡты. Һатырлыҡ йәки араҡыға алмаштырырлыҡ кәрәк-яраҡ күптән осҡайны был өйҙән. Иң кәрәклеләре генә үҙ урынында, бында әлегә кеше йәшәгәнен белдерә. Кейем-һалымдан башҡа өҫтәл түренән төшмәгән, биҙәктәре уңған электр сәйгүне, мейес плитәһе төҫөндәге май-ҡоромға батҡан ҡорос таба, бер-береһенә ҡапланған быяла һауыт-һаба, ялтырауын юғалтҡан иҫке мебель, гәрдиндәргә саҡ эленеп торған тәҙрә ҡорғандары. Кәрәк-яраҡтан башҡа өй тулы ҡый-ҡым, тишек-тошоҡтарҙа мәхлүктәр мыжғый, баяғы гәрдиндәр буйлап, туҙан һылашҡан мөйөш-һайыштарҙа күпләп үрсегән үрмәксе ауҙары һуҙылған. Ауҙарға эләгеп ҡорбан булған себен-бөжәктәрҙең буш кәүҙәләре быяла ектәренән өргән елгә һелкенеп ҡуя. Һаҡһыҙлыҡтан йәтмәгә ҡапҡан ҡорбандар һаны көндән-көн күбәйә генә, эреле-ваҡлы үрмәкселәр сираттағы тамаҡты көтә, ана, араларында иң һимеҙе ҡорған йыртығында йыбырлаған бөжәкте аңдый. Егәрле үрмәксе шулай йән аҫрар өсөн тырыша, тоҡом ишәйтер өсөн йомортҡа һаласаҡ әле ул, артабан наҙлап бала бағасаҡ.\n– Суртым белһен уларҙы... Йоҡлайҙарҙыр... Сәлим, үләм... Илгизәнең әллә телефонын...? – Әмәлен тапты Әҡлимә, терһәгендә күтәрелде. – Бер литр һора.\n– Байға бар... Йәһәтлә... – Ҡатыны тороп ултырҙы, өшөгәндәй муйынын эскә тартты, бөтә тәне ҡалтырай, уның менән бергә урындыҡ та һерелдәгән төҫлө. Сәлим, әйтерһең, бисәһенең рөхсәтен генә көткән, шул минутта бөрсәләй шәбәйҙе, уҡтай түрге өйгә атылды. Бызмырлап оҙаҡланы. Әҡлимәгә һәр секунд ғүмер оҙонлоғондай, түҙемһеҙләнеп екерҙе:\nАлғы яҡҡа былҡылдаған Сәлим, усына ҡыҫҡан телефонға ҡарап, бер мәлгә туҡтап ҡалды.\nШуға ла башың эшләмәй, тигәндәй, тегенеһе хәлһеҙ ҡулын һелтәне.\n– Һылауға өндәшерһең, тип алда. Картуфлыҡ аша туранан тарт... Әй, ҡойҙороп алырға бутелкене онотма... Тәҡәтем ҡалманы... – Ҡатын урындыҡты шығырлатып, артына ауҙы.\n–Иха-ха-хай! Төп башына ултырттыңмы һантый байҙы! Йөҙ тәңкәлек самопалына фермалай һарайын һылатмаҡсы. Дүрәкә нашел!\nСәлим, стакандағы шыйыҡсаны оҫта ҡыланып тамағына тура ҡойҙо ла оҙаҡ ятып һарғайған һуғанды ҡыртылдатты.\n– Ошоно күрәһеңме? – Әҡлимә һулый барған нәҙек бармаҡтарын тырпайтып бөктө. – Ҡуҡыш! Кем байыта уны? Беҙ! Ҡалала ваннала болғатылған ҡаҙаҡ араҡыһын һатып, малайына өй төҙөнө, ишеү иномаркы алды. Бөтә мир ҡаҙаҡ араҡыһына туйына, ә алыпһатарҙар байып, типтереп йәшәй...\nИре ашығып, бисәһен йөпләне:\n– Әйтмә лә, кругом самопал! РАЙПО магазинында өс йөҙ тәңкәлеһе лә уның – паленка. Зәйнәб ҡаланан етмеш һумлығын һатып ала ла, мында рәхәтләнеп прилавканан завод хаҡына осора, тиҙәр...\n– Әй, беҙгә пайдет, тамаҡ сылатырға градусы булһа, ҡырғыҙҙыҡын да һемерербеҙ! – тип ауыҙына түңкәрҙе.\nУлтыра биргәс, шешәләштәр ҡәҙимге иҫерҙе, донъялары теүәлләнде ирле–бисәнең. Әҡлимә теле көрмәлеп ирен маҡтаны, үҙен дә, уңған хужабикә, хәстәрле әсәй, тип күктәргә күтәрҙе. Сәлим дә бурыслы булып ҡалманы, ҡатынын фәрештәгә тиңләне. Йәнә берәрҙе күтәргәс, өйләнешеп йәшәй башлағандарын иҫкә төшөрҙөләр.\n– Әҡлимәкәй, Әҡлимәү. – Ире өҫтәл аша үрелеп, бисәһенең ҡулын тотто ла, эйелеп ирендәрен тигеҙҙе. – Әп! Һинең менән танышҡанда ауылығыҙҙа иң матуры һин инең, бисәкәй... Һине күргәс тә, мына алдамайым, иҫем китте. Хәҙер ҙә яратам.\nАраҡыны йыш эсеүҙән кибеп барһа ла, Әҡлимә әле матурлығын юғалтмаған. Ҡыйғас ҡара ҡаштар, ҙур матур күҙҙәр, төймә танау ҙа үҙенә килешеп тора. Тик ҡасандыр шып–шыма бит тиреһе һарғайып, әбейҙәрҙеке һымаҡ һырҙар өҫтәлгәндән–өҫтәлә, күҙ төптәре ҡапсыҡланған, яһалма париктай туҙғаҡ сәс, ымһындырғыс кәүҙәһе һиҙелеп асанлана бара, кисәге ирәбәле сырайын гел ҡара болот ҡаплағандай. Йәш саҡтағы һандуғастай йомшаҡ тауышы ла хәҙер ҡарғаныҡылай ҡалынайған.\n– Эй, рәхмәт, бабаҡайым, мин дә һине яратам. Мин хәҙер ҙә нисауа, хи– хи–хи... Мин берәүҙән дә кәм түгел, шулай бит! Донъяһын да теттереп көтәм, ғаиләмде лә ҡарайым. Мин... Иҡ... Иҡ... Иҡ... – Әҡлимә сиҡытыҡланы, әйтеп бөтөрә алмай иҡылдығы сыҡты.\n–Ҡайҙа! Һыйыр! Араҡыны әрәм иттең! Иҙәнгә аға...\nУл йәһәтләп йөҙө менән өҫтәлгә ҡаплана һалды, һарҡыуға табан юл алған шыйыҡсаны ҡалын ирендәрен ослайтып шөрпөлдәтеп өлгөрҙө, кире турайып, ҡатҡан икмәккә ҡалғанын һеңдерҙе. Артабан, сыланған киҫәкте ауыҙына оҙатты ла, ир танауына маңлай терәп үкерҙе:\n–Нимә упайып ҡаттың, күҙле бүкән! Зәм–зәм һыуын түктең!\nСәлим битенә сабыуҙан шаңҡып ҡалғайны. Араҡынан ҡыҙарған бит\nалмалары янды, тотош ҡәүҙәһен еңелсә бәүелдереп, бисәһен тәү күргәндәй төмһәйеп, баҫып тора бирҙе. Ғәрлеге килде, асыуы ташып яуапларға ла уйлағайны, алайҙа төпкө яҡтан ҡапыл пәйҙә булған ҡыҙҙары һүҙ ҡушты:\n– Әсәй, беҙгә мәктәпкә. – Илгизә ата–әсәһенә алмаш–тилмәш шөбһәле ҡараш атты. – Сәй ҡуяйым тигәйнем...\nҠыҙы ситкә тартылды, әсәһенең ауыҙынан аңҡыған һуған ҡатыш араҡы\nеҫенән йөҙөн ситкә борҙо. Әҡлимәнең быға иҫе китмәне, ҡыҙының ҡылығын һиҙмәне лә, буғай, хәстәрле әсәләй әмерен еткерҙе:\n–Һылыу–ҡустыңды кейендер. Миңә генә һалына ла тораһығыҙ. Сәй эсеп алығыҙ ҙа, мәктәбегеҙгә һыпыртығыҙ. Шунда ашарһығыҙ... Вабшы–ты ысталыуҙа иртәнге сәйҙе эсерһәләр ҙә бер ни түгел. Минең арҡала мәктәптәре ябылмай, уҡытыусылары зарплаты ала. Мына тотом да һеҙҙе ебәрмәнем дә ҡуйҙым! Ишеү директорлары әрләргә килгән бер көн. Мәйтәм, эсһәм, һинең араҡыңды эсәмме? Ыҡ–мыҡ итте директорығыҙ, балаларыңды йөрөт инде, тигән булып биш йөҙ тәңкә ҡалдырып китте. Силсәүите килеп теңкәмә тейҙе, янғын сыҡмаһын тип мейесте тикшергән була, эсеүегеҙҙе туҡтатмаһағыҙ, балларығыҙҙы приютҡа бирҙертәм, тисе. Йөрөй әҙәм ышандырып. Шәп булғас, өсөнсө балаға ер әпиреш, тигәйнем, сығып тайғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Бала табығыҙ, тиҙәр, үҙҙәренән бер ниндәй ярҙам юҡ...\n– Әсәй, сәйгүн кәрәкмәһә... – Илгизә ҡыйыр–ҡыймаҫ бүлдереп, өҫтәлдәге “һыйға” күҙ һалды. Өйрәнгән ул өйҙәге “тәртипкә”, йыш ҡабатланған кәйеф–сафа ҡороуҙарына. Ҡыҙ алтынсыла уҡый. Башланғыс кластарҙа гел «бишле»гә өлгәшкән бала урта кластарҙа отличниктар иҫәбенән төшөп ҡалды. Ата–әсәһе эскелеккә тартылған һайын Илгизәнең көндәлегендә «өс»тәр күбәйҙе, көндәр үтә тора алсаҡ, шаталаҡ ҡыҙ үҙенә йомола барҙы. Һылыуы Рәзилә дүрттә белем ала, ҡустыһы быйыл беренсегә мәктәпкә төштө.Уларҙы тәрбиәләү: иртән уятып сәй эсереү, мәктәпкә оҙатыу, кисен ашарға әҙерләү, кейемдәрен йыуыу – барыһы ла ошо ун өс йәшлек, шыйтыҡ тал сыбығылай ҡыҙ елкәһендә.\n–Ҡыҙым, ҡайнат сәйеңде, ҡайнат... Аллаға шөкөр, свит бар, – тип һөйләнде Сәлим иҫәнәп, ҡатынына асыуы һүрелгәйне инде.\nАвгуст айында электриктар килеп түләмәгән өсөн сымдарын ҡырҡып киткәйне. Сентябрҙә, уҡыуҙар башланғас, аптыраған мәктәп директоры артынан үҙе йөрөп, аҡсаһын түләп тоташтыртты, сөнки кисен балаларға дәрес әҙерләргә кәрәк, етмәһә, көҙгө төндәр оҙон, иртән һуң яҡтыра, мәктәп тупһаһына барып еткәнсе балаларҙы ҡараңғылыҡ оҙата.\nТөҫөн юғалтҡан сәйгүн шыжлағансы шым йөрөп кейенде балалар. Уларға иғтибар ҙа итмәгән ата– әсә шешә төбөнә төшөп, ярышып һуған сәйнәй ине. Сәлим туҡ кикерҙе лә, эйелеп өҫтәл аяғына йәнәш ултырған кәнсир банканан төпсөк ҡарманы, шырпы сыя алмай байтаҡ этләнгәс тоҡандыра алды, һаҫыҡ төтөндө тәрән һурып, күҙҙәре ҡыҫыла барған бисәһенә өрҙө.\n–Әсәй, телефон ҡайҙа? – Янына килеп баҫҡан ҡыҙынан өрккәндәй, инде бөтәшкән күҙ ҡабаҡтарын айырып, күҙҙәрен аҡайтты Әҡлимә. Атай кеше лә, бармаҡтарын бешерә башлаған төпсөгөн быраҡтырып, ул ниндәй урынһыҙ һорау, тигәндәй, быялаланған күҙҙәрен төбәне.Ҡыҙҙың ирендәре дерелдәне, бына илап ебәрерҙәй булып бер атаһына, бер әсәһенә ҡараны, кемдәндер яҡлау эҙләгәндәй урынында тапанып, артына бағынды.\n–Ха–ха–ха, телефон да булғанмы әйбер? И вабшы, уны һиңә кем алды?\nКем аҡсаһына телефонлы булдың, тим? – Шунан йомшарғандай, өҫтәне – Телефонһыҙ ҙа йөрөп торорһоң, ҡыҙым.\n–Нимә тораһың? Марш мәктәбеңә!\nИлгизәнең күҙҙәре йәшләнде, кәүҙәһен бөршәйтеп мөшкәйҙе, өнһөҙ генә битен ике усы менән ҡапланы ла, төпкө бүлмәгә йүгерҙе. Бер аҙыраҡтан өсәүләп сыҡтылар. Яңаҡтары буйлап йәштәр аҡҡан ҡыҙ бала мышҡылдай–мышҡылдай туғандарын тышҡа әйҙәне, бәләкәстәре ҡурҡып–ятһынып, өҫтәл артындағыларҙы күҙәтеп үтте. Һалынған ишек шағырлап ябылыуға ҡыҙ көткән сәйгүн дә боғорлап ҡайнап сыҡты. Хужа эйелеп мейес ҡырынан икенсе яртыны һөйрәп сығарҙы, туп–тулы шешәне абайлаған Әҡлимә шул минутта балалары тураһында онотто.\n–Эх, йәшәбеҙ былай булғас.\nӘҡлимә, төш етеүгә генә, сүллек аша үтеп ҡолаған юлсылай, сарсап уянды. Әүәлгесә урындыҡта ята. Таушалған йөҙөндә сырыш һырҙары өҫтәлгән, яҫтыҡҡа ҡапланып ятып ауыҙ тирәһе имән ҡайыры кеүек сөрөшкән. Ул соҡор күҙҙәрен асты ла балта менән юнып һалынған өрлөккә текләп ятты. Ҡарашын бүлмә мөйөшөндә ҡыбырлаған ҡара нөктә йәлеп итте. Дәү үрмәксе яңы ғына ауына эләккән себенде ебенә урап маташа. Йәй үткәреп әлегә тере ҡалған бисара себен ҡаршылаша, бөтә көсөнә тулай, безелдәй. Ләкин ау тимерҙәй, буласаҡ ҡорбан тырышып–тырмашып иреккә ынтылған һайын ептәр ҡосағына нығыраҡ ҡыҫыла.\n–Уф–ф–ф...– Ауыҙынан тышҡа урғылған һаҫыҡ еҫтән ҡапыл күңеле болғанды ҡатындың, тиҙ генә урындыҡ ҡырына шылып башын һәлендерҙе, ашҡаҙанын ҡоҫорҙай булып уҡшыны, әсе шыйыҡса ептәй һуҙылып, иҙәнгә аҡты. Әҡлимә бер усын маңлайына терәп оҙаҡ көсәнде, күҙҙәре йәшләнеп мейеһе һулҡылданы, сәс төптәрендә ҡыҙарып ҡан тамырҙары бүртте.\n–У–у–уй...– Хужабикә ауыр ыңғырашып кире урынына ялпашты, ярһып тулаған йөрәге мейеһен типкеләүен дауам итте.\n–Ай, аллам, үләм бит... – Әҡлимә керләнгән еңе менән күҙ төптәрен һөрткөләне. – Сәлим, Сәлим, тием, сығәле... Үләм хәҙер... Ыһ...\nУл хәлһеҙ бармаҡтарын таҡтала тыпырлатты. Яратҡан урынында төнәгән ире ишетмәне, яуапҡа тештәрен генә шығырлатты. Эйе, йәтеш урын, өйгә ингән кешенең күҙенә салынмай, себен–серекәй ҙә маҙаламай, ниндәй генә ҡиәфәттә ятма – үҙ иркеңдә. Эскелеккә һалышҡандан бирле ул йәйен–ҡышын ошонда аунай, йыл әйләнәһенә иҙәнгә саң ҡундыртмай, араҡы көсө бәүелтеп, әүен баҙарына тарта башлаһа, кемдәндер өрккән һыуыр ише ояһына инеп боҫа.\nӘҡлимә ниәтенең файҙаһыҙ икәнен аңланы, ирендәрен ҡымтып көскә торҙо, дауаханала операциянан һуң мандып килгән ауырыуҙай бөгөлөп, өҫтәл яғына былҡылданы. Яй ғына буш шешәләр өҫтөнән күҙ йүгертте, ҡапҡасы ябылғанында ҡарашы туҡтаны, эйелгәнсе тәненең ҡалтырауы көсәйҙе генә. Шешәне ҡармау менән ҡыуанды, төбөндәге баш төҙәтерлек шыйыҡса, ҡуйы сайпылып, гәрәбәләй йылтыраны. Ҡулдары тыңламай, ҡапҡасты аса алмай интекте. Ниһайәт, теләгенә ирешкәс, башын салҡан ташлап шешәне күтәрҙе. Бүлкелдәтеп бушатҡас та эсенә рәхәт йылылыҡ йүгерҙе, йылы ағым ашҡаҙандан йөрәккә күсеп, уны тигеҙ тибергә мәжбүр итте. Кәрһеҙләнгән ҡаҡса тәненә хәл инде. Әҡлимә бының ваҡытлыса икәнен бик яҡшы белә, шуға ҡабаланды, өҫ–башын арлы–бирле тәртипкә килтерҙе, шешенгән күҙ ҡабаҡтарын ыуғылаштырҙы, тараҡ үтмәҫ сәсен артҡа бәйләне. Үтеп барышлай ғына көҙгөгә баҡты ла, аяғына шипатай эләктереп, ишекте асты.\nМагазинда һатыусы Зәйнәбтән башҡа пенсионер уҡытыусы Маһира апай буяу һайлай ине. Ҡарт уҡытыусы күҙлеген төрлөсә шылдырып, хаҡтарҙы тикшерә.\n– Һорама ла, инәлмә лә, бирмәйем! – Таушалған йөҙҙө күргәс тә асыулы Һыпатланып, ҡапыл ярһыны Зәйнәб. – Алкаштарға араҡы таратып әрләнеүҙән баш сыҡмай!\n–Зәйнәб апай, хәлемә ин инде... – Ул юрамал аҡ ҡулдарын алға һоноп, нығыраҡ дерелдәтте. – Баллар аҡсаһын алғас та түләйем, ысын...\n–Ух, һеҙҙе! – Һатыусы алан–йолан ҡаранды, байтаҡ ятып иҫкергән ашамлыҡ яғына эйәк төрттө. – Йә, ярай, үҙебеҙҙең килен бит әле... Тик, тик, колбаса ҡушып яҙам, бергә түләрһең.\nӘлегәсә шып–шым Маһира әбей ҡапыл турайып баҫты, ҡулындағы буяу һауытын ҡайҙа ҡуйырға белмәгәндәй өйрөлттө, маңлайын ҡаплап бәйләгән кешмир яулығын ялпылдатып башын сайҡаны.\n– Оялмайһыңмы, Зәйнәб, аҡсаға ҡомағайланып? Халыҡ ғәйбәт таратамы тиһәм, раҫҡа сыға һүҙҙәре. Араҡыны бирәсәккә һатҡас, ошондай еңел–елпеләр тыйыла алмай араҡы мискәһенә әүерелә лә инде! План үтәйем, тип, еҫләнгән колбасаңдан балалары ағыуланып ҡуйһа... Йә?\n–Миндә ни эшең бар, Маһира апай? Бер эт ҡойҡаһы алдында битемде йыртаһың! – тип ажғырҙы Зәйнәб, танау тишектәрен киңәйтеп, бите буҙарып, көтмәгәндә аҙаҡҡы һүҙҙәре тимерҙәй зыңланы. – Әйбереңде урынына ҡуй ҙа, һыпырт мынан! Во–о–он!\nУҡытыусы–пенсионер ирекһеҙҙән ауыҙын һәлберәтеп, ҡатып ҡалды. “Атаҡ, үҙем уҡыттым да баһа Зәйнәбте. Бишенсе кластан класс етәксеһе булып, унды тамамлағанда аҡ юл теләп ҡалғайным” – тигән һүҙҙәр сағылғайны хөрмәтле ветерандың изгелек бөркөп, нур сәскән күҙҙәрендә. Бындай хәлде көтмәгән Әҡлимә лә бөршәйҙе, ҡурҡышынан һерелдәүе көсәйҙе генә. Ҡатын нимәгә килгәнен дә онотоп, арты менән ишеккә табан сигенде. Тимер ишек шапылдауына әбейҙең “Әстәғәфирулла” тигән әрнеүле һүҙе генә ҡыҫылып ҡалды.\nБаяғы йотомдоң көсө бөттө. Әленән-әле яңы доза ҡабул итеп өйрәнгән йөрәк мәғишәптәй ризаһыҙланып дауларға тотондо, хужаһына белдерергә тырышып, үрһәләнеп тыпырсынды. Әҡлимә, магазин тупһаһынан төшкәс, ҡороша башлаған ҡулдарын ыуғылап, оҙон урамдың бер осонан икенсе осона ҡараш атып тапанды, ләкин ымһынырлыҡ ҡул болғаусы күренмәгәс, өмөтөн юғалтып ҡайтыу яғына тертәңләне. Юл сатында үҙ урамына боролдо, ҡаршыһына килеүсенең һүҙ ҡушыуына аңшайып ҡалды. Ауыл фельдшеры бит. Асыулы, Әҡлимәне һуғып осорорҙай.\n–Һаман эсәһеңме? Балаларыңды уйла, исмаһам! Иргә нимә – ике донъя бер мөрйә, һин – әсәй кеше бит! Сигнал картаһы яҙғанмын, эсеүеңде ташламаһаң, приютҡа алып китәләр бәләкәстәреңде. Тфү, аңламаған да кеше булыр икән. Өсөнсө балаң тыуғандан айыҡҡанығыҙ юҡ, спирт хатта кейемеңә һеңгән бит. Иң бәләкәсең әсә наҙын татымай үҫә – ыстырам! Бала – бәғер ите, ни йөрәгең менән шуны ҡырҡып ташлайһың, ай, Алла–а–а! Ир эсһә – бер бәлә, ҡатын эсһә – йөҙ бәлә, шуны беләһеңме? Күҙҙәреңдән күреп торам – бауырың да бөткән теләһә кемдең сәмәйен эсеп – цирроз һиндә! Һуң булмаҫ борон туҡта, зинһар!\nӘҡлимә әрләүсегә таһырайып тора бирҙе. Ул уны ишетте лә, ишетмәне лә кеүек. Уйында – баш төҙәтеү. “Ҡайҙан табырға?” – тип баш ватты, мейеһе көсөргәнгән һайын нығыраҡ һыҙланы. Фельдшер Ғәлимә төшөнгәйне вәғәзенең файҙаһыҙ икәнен, ҡул һелтәне лә ары атланы. Үҙһенмәй уны Әҡлимә, әйләнгән һайын маҙаһына тейә, аҡыл өйрәтә, йәнәһе, ул – йүнһеҙ әсәй. Ысынында, иртәрәк башланды уларҙың күңелле йәшәүе. Рәзиләләре тыуғас, «Әсәлек капиталы»н юллағайнылар. Ауылда ҡәҙимге матур ғына йортто һатып алдылар шул капиталға, киләһе йылына ситтән ҡайтҡан ғаиләгә тауыш–тынһыҙ кире һатып, ҡул аҡсаһына әйләндерҙеләр, үҙҙәре иҫке булһа ла атай йортонда төпләнделәр. Бешеренергә маһир булһа ла, тәләфләп бөттө ул меңлектәрҙе Әҡлимә, өйҙә аш–һыу әҙерләмәне, аҙыҡты магазиндан ташыны. И–и–их! Тормош юлдары ҡатмарлы, тигәндәре шулдыр инде. Тап–таҡыр асфальттан елдергәндә яҙмыш ҡапыл боролош яһап сутырмаҡлы, соҡор–саҡырлы арба юлына төшөрҙө. Әсә иркәләүендә йөҙөп, атай тубығынан төшмәй буй еткергән Әҡлимә үҙ ғәзизкәйҙәрен хәсрәтһеҙ бала саҡтан мәхрүм итермен, тип уйлап та ҡарамағайны бит. Ата–әсәһе, тигәндәй, улар ҙа тас фельдшер шикелле әллә күпме теңкәһенә тейеп, әрләп бер булдылар, дауаланырға ла өгөтләп ҡаранылар, торған ерҙәре алыҫ районда булһа ла, ҡолаҡ сите менән генә ишетеп, елдереп килә лә етә торғайнылар. Аҙаҡ улар ҙа төңөлдө, әстә–ә–ә, ҡанда булмаған нәмәне, тип ҡайғырышып бот саптылар ҙа, ҡыҙҙарын оятһыҙ мәсләктән кире күндерә алмаясаҡтарын төшөнөп, юл яптылар. Ғүмерендә араҡыны ауыҙына алмаған ҡыҙ әле кейәүгә сыҡҡас та шайтан һыуына иҫе китеп бармағайны. Ауыл тормошонда ҡайнап, ҡунаҡҡа ла йөрөнөләр, өмәләрҙе лә ҡалдырманылар, Сәлим ҡаҡбай булып ҡатынына йәбешеп ҡайтыр ине, Әҡлимә ҡойолған шыйыҡсаға ҡағылманы. Хөкүмәт ярҙамы бөлдөрҙө йәш әсәне, ҡулына эләккән мул аҡсанан башы әйләнде, магазиндан аҙыҡ–түлек йәнәшәһенә ярты йәшереп өйгә ташыу ғәҙәтенә әүерелде. Оҫта ҡуллы ире ауылдаштарына ялланырға барған һайын “ҡыйыш тейәп” ҡайтты, йә булмаһа бураған бураһы янында, йә урамда аунап ятып ҡалыр ине. Йыш ҡына бахмурҙан ауырыған Сәлим тыйманы ҡатынын, иреңде ҡайғыртаһың, маладис, тигән булып сәкәштерергә шешәләш итеп, аҙымлап мүкле, һаҫыҡ һаҙлыҡҡа һөйрәне. Хужабикә шулай яйлап эскелеккә тартылды, үҙен тыйырға ихтыяр көсө етмәне, капитал бөткәндә ул “йәшел йылан”һыҙ йәшәүҙе күҙ алдына ла килтермәй ине. Шулай, ирле–ҡатынлы парлашып бер арбаға ултырып сәфаһәтле сәфәргә сыҡты, тәгәрмәстәр ҡыйыш–мыйыш тәгәрләгән һайын өй кәрәк–ярағын уңлы–һуллы һелтәп барҙылар. Берҙән–бер көндө аҙаҡҡы һыйырҙарын да һуйып оҙаттылар...\nҠатын өй тупһаһын көскә ашатланы.Уратып алған бөтә мөхит ытырғаныс уның өсөн, төклө аяғы менән мендәргә баҫып килен булып төшкән ошо йорт та шыҡһыҙ хәҙер. Ике яҡлы ғына булһа ла урамға йәм бәреп торҙо был өй ваҡытында, һарай тулы мал–тыуар баҡырышып, күршеләрҙе сәмләндерҙе, йәй аҙағында баҡса түтәлдәрендә ҡауын–ҡарбузы тәгәрләште, һуған–һарымһаҡтары бау–бау бәйләнеп, көҙөн генә өлгөрәсәк кәбеҫтәләр йәнәшәһендә аунаны. Ҡайны–ҡәйнәһе вафат булғандан бирле майланмаған күгәндең йәмһеҙ сыйылдауы Әҡлимәнең күңелен болғатты ғына. Ул ишекте шығырлатып ҡыҫты ла, йөгөнөкләп уҡшырға тотондо. Әммә буш ашаҡаҙандан тышҡа сығырлыҡ һут ҡалмағайны, эс–ҡарыны өҙөлөрҙәй тартылды. Ҡатын ҡаҡлас тәненең ҡалтырауынан туҡтай алмай: “У–у–уй!”– тип үкерҙе, сүкәйгән килеш ярылырҙай булып ауыртҡан башын ҡыҫты.\nӨңдән ауыр ыңғырашыу ишетелде. Артынан иренең боҙҙай һалҡын хәлһеҙ тауышы иҙән өҫтөнән һығылып сыҡҡандай булды.\nКүршеләре уң Сәлимдәрҙең, малғыуарҙар. Һәр тинде һанап көн итә ирле–бисәле, мөмкинлек тыуған һайын бол йыйнайҙар. Хужаның бармағы үҙенә табан кәкре, ҡушматы ла уның Плюшкин, урамда аунаған тутыҡ ҡаҙауҙы ла өйөнә ташый, тиҙәр. Көнөнә ике һалһын, тип тауыҡтарын да ҡара таңдан кетәк борҡотоп ҡыуып сығара, имеш. Арҡыры ятҡан әйберҙе күтәрмәйсә үтмәй инде, ҡый–һай йыйнап, күңел тыныслығы таба бөхил ир. Сәлимдең ике феләге, бер күнәге күптән инде ялтырап келәт түрендә урын алған, эшҡыуарҙың самогон аппараты туҡтауһыҙ тамсылап улъя килтерә, мөгәрәбе төбөндә һалдаттарҙай теҙеләгән көмөшкәләр алмашҡа киләһе ниғмәте көтә.\n–Нимә кәрәк? – Кәримдең дорфа өндәшеүенә Әҡлимә яһалма илауланы:\nКәрим–Плюшкин күрше ихатаһында һыйыр мөгөҙөнә лә элерлек нәмә ҡалмағанын бик яҡшы белә, шуға төйтәйеп:\n– Кәрим ағай, үлтермә инде, һорағаныңды бирәм... Ҡатын түҙемһеҙ ләнеп бүҫелгән еңен ыуаланы, мөлдөрәп хужа йөҙөнә баҡты. Кәрим ҡапыл һөмһөҙ ҡарашын йәш ҡатындың йоҡарған, әммә килешле һын–һыпатына төшөрҙө лә, көлөмһөрәне:\n– Һорағанымды, тиһең инде? – Плюшкиндың ҡыҫыҡ күҙҙәре майланды, ҡаймаҡ урлаған бесәй шикелле алан–йолан ҡаранып, тауышын кәметте:\nӘҡлимәгә әлеге мәлдә барыбер ине, теләгенә ирешһә булды, тәү маҡсаты– баш төҙәтеү, аҙаҡ – күҙ күрер, тумбыҡ башында уй ҙа йүгереп үтте: ”Төнгөлөкккә бикләнәм дә ятам, ишектең биге ныҡ”, шуға форсаттан файҙаланып ҡалырға тырышты:\nТөштән һуң башланған баш төҙәтеү шаулап–гөрләп дауам итте. Мәй эҙләп урам ҡыҙырған Сәлим ҡорлашы Ғәлимйәндең дә тапҡан бер ҡыуыҡ “тәҙрә йыуғысы” өҫтәл түрен “йәмләгәс”, шағараҡ ҡороу ҡыҙҙы ғына. Мәктәптән ҡайтҡан балалар түрьяҡҡа үткәндә сәрхүш өсәү бәхәс ҡаҙанында ҡайнай ине. Мәктәп директорынан башланылар, ауыл биләмәһе башлығының тетмәһен теттеләр генә, спиртлы эсемлеккә хаҡ күтәргән ил етәкселегенә лә шаҡтай эләкте, протокол төҙөп йөҙәткән участковыйҙы ла сәйнәнеләр, артабан сафсата китте. Етмәне, тағы барып әйләнде мәхмүр ҡунаҡ. Балалар йоҡоға талып, урам уттары һирәгәйгәндә, табындағылар ләх ине. Ауа–түнә Ғәлимйән ҡайтыу яғына ыңғайланы, өйҙәгеләр һәр кем үҙ урынына – хужабикә урындыҡ яҫтығына морон төрттө, ир төнәгесенә сумды ла иҙәнгә һылашты.\nУҫлаптай ҡулдарҙың тотҡолауынан уянды Әҡлимә. Ҡараңғылыҡ ҡосағында тәүҙә аңды–тоңдо аңламай һуйҙайып тик ятты. Хәл–торошто төшөнгәндә көслө әҙәм уны яулағайны инде. Өҫтә ятыусы ҡаты ҡыланды, иҫерек ҡатындың кейемен йолҡҡоланы, ҡулдарын шаҡарҙы, ғүйә, алйыған. Әҡлимә сатырлатып көсләүсенең сәстәренә йәбеште, башын төйгөсләп маташты, әммә бәлйерәгән тәндең кәре бөткән шул, бер–ике ҡалҡынырға ынтылды ла, ирекһеҙҙән биреште. Төнгө ҡунаҡ, маҡсатына ирешкәс, бесәй аҙымдары менән шыпырт ҡына сығып һыҙҙы.\nӘбейҙәр сыуағы. Алтын көҙҙөң иң матур сағы. Ауыл тирәләй, йылға, шишмә буйҙарында төрлө төҫтәрәгә мансылған ағас–ҡыуаҡтар йәлләп кенә, берәмләп япраҡтарын кәйелдерә. Йәй буйына бала–саға сыр–сыуынан арығандай тын ҡалған йылға буйҙарында һуғымға һимергән туҡ ҡаҙҙар ҡаңҡылдай. Хоҙай, ҡалған эштәрегеҙҙе тамамлап ҡуйығыҙ, тигәндәй, йомартланып егәрлеләргә аяҙ, йылы көндәрен өләшә. Бөгөн дә иртәнән йылмайып тау артынан ҡалҡҡан ҡояш төшкә табан әүҙемләнде, көлтә–көлтә көләс нурҙарын бар тарафҡа һипте. Ауыл халҡы бындай мөмкинселекте файҙаланып ҡалырға тырышты, әлбиттә, кемдер урманға юлланды, бәғзеләр ҡышҡа әҙерлекте ҡараштырҙы, дәртәләнеп китеп һылауға тотонған тернәкселдәр кәртә–ҡура тирәһендә мәж килде. Клуб ҡаршыһында яңғыҙ йәшәгән Шәмсениса әбей ҙә бөгөн күрше ауыл егеттәренән утын алдыра. Туҡһанға етеп барған әбей һелкетә баҫып, елкенеп йөрөй, ыҡсым ихатаһына инеп боролған тракторҙың әле бер әле икенсе яғына сығып, бойороҡтар яуҙыра. Әммә оҙон остары ергә тейә яҙып тейәлгән төрлө ағастан кәйефе боҙолдо.\n– Сытырын әрәм иткәнһегеҙ, өҫтөнә өйөргә була бит инде шуны, – тип\nөҙгөләнде ҡарсыҡ. Тракторсы кабина ишеген шапылдата ябып төшкәс:\n– Уныһын нишләтәһең йөктө боҙоп! Ошондай уҡ телешкы утын тағы бер\nкилтерәм кәрәк булһа. Бер мең өҫтәһәң, инәй, түмәргә лә бысып бирәм, тине лә, бушатылған бүрәнәләрҙе барлап, әбейгә тексәйҙе. – Теләһәң , өйөп биреү ҙә бер ни түгел.\n– Атаҡ, яҙын утъяҡҡысҡа нимә яғам? Шытырлап янған сытырға етәме ни ул?– Ҡыш үткәреп, күк үләнгә баҫырға өмөтләнгән Шәмсениса әбей ҡара тапһыҙ ағартылған йәйге мейесенә ишараланы.\n– Валютаң булһа – хәҙер елдереп барып киләбеҙ уны. Күҙ бәйләнгәнсе\nсатыр–соторың ишек алдында ятыр, – тип йәнләнеп китте тракторсының ҡаҡланған балыҡтай йоҡа иптәше.\n– Нимә тинең, улым, аңламай ҡалдым һүҙеңде? – Әбей әле теремек,\nүткер ҡарашын утын һатыусыларҙың аптыраулы сырайҙарында йүгертте.\nҠаҡашып ҡатҡан егет бармағын эйәк аҫтына төрттө:\n– Мәгәрис инде, инәй, мәгәрис.\n– Ҡу–у–й, балаҡайҙар, ул хәрәм ашығыҙҙы ғүмерҙә ауыҙыма алғаным юҡ, Аллаға шөкөр, булышмайым да, берәйһенә әйтеп туғай ботаҡ–һатағын хәстәрләрмен әле. – Шәмсениса әбей егеттәргә тәғәйенләнгән аҡсаны тотторҙо ла, юлығыҙҙа булығыҙ, тигәндәй, йәштәрсә ҡыймылдап, өйөнә атланы. Тракторсы ир асыуланып иптәшенә ыҫылданы:\n- Мин һине араҡыға ялланыммы? Бөтә уйың – эсеү. Нимә ҡыҫылаһың\nминең клиенттарҙы өркөтөп. Һиңә нимә, типтереү йәшәү – маҡсатың. Буйҙаҡлығың менән ҡупайып ғүмер үткәрәһең, миңә студент ҡыҙымды уҡытырға кәрәк, малайҙы кейендереп, компьютер алып бирәһе бар. Минекеләр кешенән кәм булып йөрөмәһендәр, тип тырышҡан баш. Мәгәрис, имеш.\nТрактор гөрөлдәп урамға сыҡты, Шәмсениса әбей тупһаның ике баҫҡысын бер баҫып төштө лә йыйыштырылған йәмле ихатаһын байҡап торҙо. Утындан ҡәнәғәт ҡалды ул, яҡынлап, шыңғырлап ҡатҡан ағастарҙы һыйпап, әпәй мөнйөгәндәй бөрөшкән ауыҙын ҡыбырлатып, эсенән генә нимәлер һөйләнде. Йәштән юҡсылыҡта көн итеп, бармаҡ башындай икмәккә тилмереп йәшәнеләр, бабайы менән иңгә иң терәшеп һәр табышҡа шөкөр итеп ғүмер һуҙҙы улар, әммә оя туҙҙырманылар. Ҡарты иртә китте, мәрхүм, таянысы көнө–төнө колхоз эшенән ҡайтып инмәне шул, миктәгәндер балаларын ас итмәйем, тип. Шәмсениса үҙе лә ферманы ташламаны, һыйыр һыйпап, осто осҡа ялғаны. Алтмышынсы йылдарҙа ғына тормош ҡотайҙы бит ул, халыҡ әпәйгә туйҙы. Хәҙер ҡыҙҙары барыһы ла ҡырҙа, әсәй, кил үҙебеҙгә – уңайлы гәрәдскуй квәртиргә торошло өйөбөҙҙә йәшәрһең, тиҙәр, ю–ю–юҡ, ҡарты күтәргән нигеҙҙе һыуындыра буламы, әле лә өҫтәл тултырып ризыҡ өйә лә, уйынан ғына бабайы менән сөкөрҙәшеп сәй эсә. Бына әштер–өштөр мәшәҡәттәрен бөтөрөр ҙә, күңелле шыжлаған самауыр артында алған утынын һөйләп шатландырыр, сынаяҡ түңкәргәнсе ҡаршыһына ҡуйған ултырғысҡа текләп ирененән йылмайыу китмәҫ. Шул ултырғысҡа табан икмәк–майын этеп ҡыҫтай, кәсәләге сәйҙе минут һайын яңырта. Хискә бирелеп ҡыҙҙарын да һағынып иҫкә ала Шәмсениса әбей, ғәзизкәйҙәренән ҡәнәғәт ул. Тәүфиҡлы ҡыҙҙары – әсә ҡанынан киләлер – ярышып донъя көтәләр, кейәүҙәре лә атанан күреп яу сапҡанмы әллә ҡайны тупһаһынан – иллә йорттары ла береһенән–береһе матур, күркәм. Иншалла, ғүмеркәйҙәр заяға үтмәне, йөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәҫлек тоҡом дауам итә уларҙың юлын.\n...Сәлим, урындыҡ ҡырына һырғысланған маңлайын бәреп, туңҡаңлап баш ҡалҡытҡанда, ҡояштың яҡты уҡтары ҡорған йыртығы аша мейес ҡорһағын иркәләй ине. Ир күҙҙәрен көскә асып буш урындыҡҡа баҡты, ҡатыны ҡайҙалыр олаҡҡан, буғай, һиҙемләүенсә, был ваҡытта балалары ла мәктәптә. Ҡиәфәте менән асарбаҡ хәленә еткән хужа, бер талай иҙән уртаһында башын тотоп, һерәйеп торҙо. Ниндәй сәйер тынлыҡ. Булмышында сәбәләнгән хистәрҙе аңларға тырышып бағаналай ҡатты. Үткән төн лаяҡыл булғансы хәмер һемерһәләр ҙә, элеккесә ҡәбер менән һаташып сыҡһа ла, тәнендә ниндәйҙер еңеллек тойҙо, зиһене лә асылғандай, күңелендә ҡайҙалыр ашҡыныу урғылды. Кемдер уны эҙәрлекләй ҙә һымаҡ, алан–йолан ҡаранды, ул–был һиҙелмәгәс, урындыҡ ситенә сүгәләп серле тойғолар йомғағын тағатмаҡ булып ҡарашын иҙәнгә сәнсте. “Тағы күпме эсергә була? Буйтым бүктерҙе. Көн дә бер үк хәл. Аңды юғалтҡансы эсәбеҙ ҙә йығылабыҙ, уянып торабыҙ ҙа йәнә араҡы эҙләйбеҙ. Һаҙҙа аунаған сусҡа сүрәтенә индек. Ҡандай донъяны пыран–заран килтерҙек. Юҡ, бөгөн үк берәй ҡарарға килергә кәрәк!” – Үкенесле үткәндәрен миҙанға һалып, арманы бөткән ир һалҡын, толҡаһыҙ өй эсен һөҙҙө. Ҡарашын мөйөштә йыбырлаған бөтмөр үрмәксе алды. Оҙаҡ аулаған ҡуңыҙҙы эләктергән бит теге яуыз, ҡотолорға әмәл ҡалдырмай үрмәсләгән бөжәкте. Аяҡ–ҡулдары сырмалған ҡорбанға тештәрен уптырып йәшәү һуттарын кинәнеп һура. Бахыр ҡуңғыҙҙың яҙмышы хәл ителгән, ярҙам итерлек нәҫел–нәсебе лә юҡ.\nСәлимдең кипкән тамағынан һыҙланыу ауазы һығылып сыҡты. Нишләптер үҙен меҫкен ҡуңғыҙ менән сағыштырҙы, ыңғайына йәне көйҙө, ҡапыл уянған намыҫы ғазапланды, ҡылған сәфәләттәре өсөн оялыу тойғоһо кисерҙе. “Ҡайтарып булырмы элекке ҡотло, бәрәкәтле тормошто, ҡайтанан гөрләтеп йәшәргә дәрт–дарман табырмы? Юҡтыр. Мынау һаҙлыҡтан үрмәләргә көс тә, теләк тә юҡ, донъя көтөргә мөсһөҙләндем. Нәҡ үрмәксе ауындағы ҡуңыҙ мин. Ҡотолоу юлы шулай ҙа бар. Ҡасандыр ишеткәйне: һап–һау биш бала атаһы “төшөрөп” йөрөгәндә берҙән–бер көндө серле шарттарҙа үлеп ҡала. Мендәренә тонсоҡҡан, тиҙәр. Әллә тонсоҡҡан, әллә тонсоҡторғандар, хоҙай белһен. Ни булһа ла, аҙаҡ тол ҡатын, балаларына атайһыҙлыҡтан байтаҡ аҡса юллап, йылмайып –көлөп йәшәп китте. Ундай хәлдәр йыш хәҙер. Әллә мин дә..? Мин булмаһам, бәлки, бисә эсеүен ташлар, балалар өсөн пенсиә алһа – һәүетемсә йәшәп китәр...”\nСәлим һикереп тигәндәй торҙо, кире уйлауҙан ҡурҡып, тиҙерәк ихатаға атылды. Ниндәйҙер ҡайнар ағым уны мәңгелеккә әйҙәне, әйтерһең, артынан этәләр, йылдам атлап буш лапаҫҡа табан ашыҡты, ыңғайына бил ҡайышын һыпырҙы. Ҡулдары йылғыр эш итте, кемдер ярҙам иткәндәй, кәрәкле төйөн үҙенән–үҙе төйнәлде. Бына элмәк әҙер ҙә. Өлгөрҙө. Аяҡтары тулғанып һәлберәүгә ҡапҡа тышына тормоздарын сыйылдатып, еңел машина туҡтаны. Ишектәр бер юлы асылып эстән биләмә башлығы, мәктәп директоры, полиция инспекторы, район вәкиле төштө. Килеүселәр ҡапҡаны үтеүгә, ҡайҙандыр ҡапыл иҫкән ел мунса ишеген шаҡарҙы. Асыҡ соланда урҙаға аҫылынған ҡатын кәүҙәһе барыһын да шаҡ ҡатырҙы. Көслө ел өйрөлтмәгә әйләнеп мунса иҙәненән күтәрелгән ҡағыҙ киҫәген саҡырылмаған ҡунаҡтар алдына осорҙо. Күтәрҙеләр. Ҡағыҙға ҡабалан ғына, һуҙып, шундай һүҙҙәр яҙылғайны: “Сәлим. ауырыйым мин йәшәгем дә килмәй эсеүеңде ташла балларҙы кеше ит.” Әле генә тымған ел, ҡабат ҡотороп, килеүселәрҙең иғтибарын йүнәлтергә теләгәндәй, өй хужаһының йәнһеҙ кәүҙәһе бәүелгән лапаҫтың япмаһын ҡутарып бәрҙе. Япма киҫәге һауала өйрөлөп–сөйрөлөп күрше кәртәһенә барып төштө. Ел, үҙ бурысымды үтәнем, тигәндәй, ҡушарлап үҫкән тирәктең һары япраҡтарын услап–услап өҙгөләне лә, ҡайҙалыр китеп юғалды.


12 сентябрҙә «Салауат Юлаев» хоккей командаһы Түбәнге Новгородтың «Торпедо»һын ҡабул итте. Әйткәндәй, был уйын «Салауат»тың быйылғы миҙгелдә үҙ майҙанында үҙ көйәрмәндәре алдында тотҡан тәүге һынауы булды.\nБеренсе осорҙа беҙҙең ҡапҡа төбөндә «терт» итеп ҡалырлыҡ минуттар булғыланы, шулай ҙа бер кем дә шайба индерә алманы.\nИкенсе осорҙа юлаевсыларҙы алыштырҙылармы ни! Боҙға бөтөнләй икенсе команда сыҡҡан тип әйтерһең. Иҫәпте дүртенсе минутта беҙҙең Вячеслав Солодухин асты. Терещенконы штраф эскәмйәһенә ултыртып, юлаевсылар әҙселектә уйнағанда ла бер-ике «ялҡынлы» мәл булып алды, ләкин ҡунаҡтарҙың ҡапҡасыһы Fәлимов уяу булып сыҡты—иҫәп үҙгәрмәне. Әммә яҡташтарыбыҙ барыбер ҡуйманы: 15-се минутта Солодухин икенсегә гол индереп иҫәпте 2:0 итте. Тағы бер минуттан Дмитрий Кургышев ҡунаҡтар ҡапҡаһына 3-сө шайбаны ырғытты.\nӨсөнсө осор башланыу менән беҙҙең Хартикайнен 4-се гол индерҙе. Яратҡан уйынсыбыҙҙың беренсе голы тип иртә ҡыуанғанбыҙ икән—терһәк менән индерҙе тип һанаманылар. Һин индермәһәң, дәғүәсең индерә тигән закон был юлы ла дөрөҫлөгөн раҫланы: шул арала ҡунаҡтар иҫәптәрен асып та өлгөрҙө. 3:1. Шунан китте мәхшәр! Ҡунаҡтарҙың Сергиенкоһын, бер нисә секундтан беҙҙең Ларсенды «ял» итергә ебәрҙеләр. Дүрткә-дүрт уйнағанда Бурдасов еңел генә гол индереп иҫәпте 4:1 яһаны. Ҡыуанып, тын алырға ла өлгөрмәнек, енләнгән ҡунаҡтар Кареев ҡап-ҡаһына 2-се шайбаһын ырғытты. Уйын тамамланырға ике минут ҡалғанда «Торпедо»ның тренерҙары ҡапҡасыларын алып 6-сы уйынсыһын сығарҙы. Шул арала беҙҙең уйынсы Осиповты штраф эскәмйәһенә ултырттылар. Юлаевсылар уйын аҙағына тиклем алты кешегә ҡаршы дүртәүләп уйнарға мәжбүр булды. Шул осорҙа Кареев ҡапҡаһына тағы бер гол инде. 4:3!\nШулай... 4:1 иҫәбе менән еңеп барып, саҡ еңелмәй ҡалдыҡ.\nБиш уйындан һуң 8 мәрәй менән «Салауат» алдынғылар рәтендә бара. Бөгөн кис ул үҙ майҙанында Казандың «Аҡ Барыҫ»ы менән көс һынаша.\nӘйткәндәй, киләһе йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылған көйәрмәндәргә редакция «Салауат Юлаев» хоккей командаһының 2018-2019 миҙгелгә уйын календарын бүләк итә.


Шаршамбы көнө лагерҙа ял итеүселәргә күңелле башланып китте. Көндөң темаһы «Математика мөғжизәләре» тип аталды.\nТәүҙә уҡыусылар саф һауала һаулыҡтарын нығытыр өсөн күнекмәләр яһаны, уйындар уйнаны. Ә һуңынан гимназия уҡытыусылары физика, математика, химия фәндәре буйынса асыҡ дәрестәр күрһәтте, уҡыусылар менән бергә тәжрибәләр үткәрҙе һәм ҡыҙыҡлы мәсьәләләр систе. Шулай уҡ М. Аҡмулла исемендәге БДПУ – нан студенттар килеп, уҡыусыларҙы робототехника менән таныштырҙы һәм 3D форматында һүрәт төшөрөргә мөмкинселек бирҙе.\nӘ 7, 8 отрядтар Өфөнөң тарихи урындары буйлап экскурсияла йөрөнө, баш ҡалабыҙ менән яҡындан танышты. Һуңынан барыһы ла «Мин – беренсе!» тип аталған квест үтте.\nКисен ҡумыҙҙа оҫта уйнауы менән бар донъяны хайран иткән Башҡортостаныбыҙҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хәҙмәткәре, Зәйнетдинов Миңлеғафур Миндеәхмәт улы килде. Ул улы Азамат менән бик матур концерт күрһәтте. Халҡыбыҙҙың милли ҡоралдары менән яҡындан таныштырҙы, төрлө – төрлө ҡумыҙҙарҙа уйнап күрһәтте.\nУҡыусылар ҙа тик ултырманы, сығып үҙҙәренең һәләттәрен күрһәттте, һорауҙар бирҙе. Ә һуңынан уҡыусыларҙан торған бәләкәй генә ансамбль төҙөп, бик матур концерт номерын күрһәттеләр һәм иҫтәлеккә фото төштөләр.\nБөгөнгө көн сараларға бай булыуы менән айырылып торҙо. Республикабыҙҙың төрлө райондарынан килгән балалар бында ял итеп кенә ҡалмай, ә үҙҙәрен бар яҡтан да үҫтерә, үҙ аллы булырға өйрәнә.\nАлдағы көндәрҙә лә уҡыусыларҙы матур осрашыуҙар һәм сараларға бай көндәр көтә! Барыһына ла уңыштар һәм шәп кәйеф теләргә генә ҡала


«Заман» төркөмө Нидерландта клип төшөргән // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n10:13, 14 августа 2018 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 14 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nМәскәүҙең «Заман» башҡорт этно-төркөмө быйыл йәй Нидерландта төшөрөлгән клип сығарҙы.\n«Алға» йырын композитор Айҙар Хәмзин Фатима Янбаева һүҙҙәренә ижад иткән.\n«Алға» — ғәмәлдәр ҡылыуға саҡырыу ул. Йәш, йөрәктә ялҡын бар саҡта маҡсаттарыңа һәм хыялдарыңа иреш — йырҙың мәғәнәһе шул, — ти музыканттар. — Клипты Ватт диңгеҙе буйында, Харлинген һәм Леуварден ҡалаларында ике көн эсендә төшөрҙөк. Клипта голландтарҙың йәшәү рәүеше сағыла — тәбиғи, гримһыҙ, макияжһыҙ һәм прическаһыҙ. Барыһы ла бик ябай. Унда нисек йәшәнек, кадрҙа ла шундайбыҙ».\nВидео өҫтөндә режиссер Тимур Сәфиуллин һәм Ural Stars командаһы эшләгән.\n«Бер нисә сәфәрҙән һуң клиптар идеяһы тыуҙы. Үҙебеҙ менән оператор алырға кәрәк икәнлеген аңланыҡ, сөнки беҙ — сит илдәрҙә башҡорт мәҙәниәтен популярлаштырыусы төркөм. Төрлө илдәрҙә башҡорт телендә клиптар төшөрөү символик мәғәнәгә эйә», — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына төркөм етәксеһе Радмир Мөфтәхин.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Нидерландта Мәскәүҙең «Заман» төркөмө «Liet International» халыҡ-ара конкурсының финалында ҡатнашты һәм иң яҡшы 5 коллектив иҫәбенә инде.


3 шаршауҙа, 13 сәхнә һәм эпилогта\nҠатнашалар (бөтәһе лә реаль ваҡиғаларҙағы тарихи шәхестәр):\nЙософ — башҡорт (нуғай) иленең көньяҡ яртыһының,\nйәғни Бәләкәй урҙаның мырҙаһы, аҙаҡтан кенәз\nҺылыубикә — Йософтоң ҡатыны\nСөйөмбикә — Йософтоң ҡыҙы, тәүҙә 14 йәштә\nЮныс — Йософтоң өлкән улы, Аҡтүбә ҡалаһы мырҙаһы\nЙәнсура батыр — азаматтар башлығы, тәүҙә 16 йәштә\nҮҫәргән — Йософтоң Мәскәүгә йөрөмтәл илсеһе\nИсмәғил — Ҙур урҙа кенәзе, Йософтоң бер туған ағаһы\nТимер — Исмәғилдең Мәскәүгә йөрөмтәл илсеһе\nЙәнғәли — Ҡасим ханы Шәйехғәлиҙең аҡылға бер төрлөрәк бер\nтуған ҡустыһы, Ҡазан ханы, тәүҙә 27 йәштә\nСафагәрәй —Ҡазан ханы\nҠушаҡ — Сафагәрәйҙең, һуңынан Сөйөмбикәнең хан гвардияһы\nХоҙайғол уғлан — Сөйөмбикәне Яуыз Иванға һатҡан Ҡазан\nҠолшәриф — Ҡазандың баш муллаһы\nБойорған Сәйет — Ҡазан ханлығының баш муллаһы\nЕлена (шәүлә) — Мәскәү бөйөк кенәзе мәрхүм Василийҙың мәрхүмә\nҡатыны, Яуыз Ивандың әсәһе\nИван (Яуыз Иван) — Рәсәй батшаһы, 21 йәштә\nМакарий — митрополит\nАдашев — Яуыз Ивандың ышаныслыһы. Ҡазан, Әстерхан\nханлыҡтарын яулап алыу буйынса дипломатик\nэштәрҙе башҡарыусы, Ҡазан ҡәлғәһен\nшартлатыуҙа инженер эштәре башлығы\nПетр Серебряный — кенәз, татарса яҡшы белә\nКадыш Кудинов — Мәскәүҙең Бәләкәй урҙалағы илсеһе\nВәкил — Төркиә вәкиле, ғәмәлдә башҡорттарҙы урыҫ\nдәүләтенә (Мәскәүгә) ҡаршы аяҡландыртыусы шпион.\nӘбей — Сөйөмбикәнең тәрбиәсеһе\nБабай — Йәнғәлиҙең тәрбиәсеһе\nСәхнә төбөндә дата: «1532 йыл». Яйыҡ йылғаһына һул яҡлап ҡойған Урта Бүртә йылғаһы тамағында, уның уң ярында (хәҙерге Ырымбур өлкәһенә ҡарай) тәбиғәттең иң хозур бер төбәге. Биналары ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән Кесе һарайсыҡ ҡаласығы һыҙатлана—Йософ мырҙа йәйләүе. Мырҙа һарайы эргәһендә нәҙек манаралы мәсет. Йәмле июнь айы, Яйыҡтың ҡусҡыллыҡҡа күмелгән яр буйҙары. Аръяҡта — үркәс-үркәс тауҙар, таҫмаланып офоҡҡа тартылған юл. Һыҙылып таң атып килә, һандуғастар өҙҙөрөп һайрай. Композитор Наил Ғәлиевтың Шәриф Бикҡол шиғырына «Оҙата кил» йыры Венер Килмөхәмәтов башҡарыуында тирбәлеп яңғырай. Алыҫтарға бағып кемделер көткән, һандуғастар моңонан ныҡ болоҡһоған яңғыҙ ҡыҙ һыны.\nСөйөмбикә. Уф, Аллаҡай ғынам, ошондалыр, ахырыһы, һинең аҫыл ожмахың! Былбылдарын ғына тыңла: «Ожмах! Ожмах! Ожмах!» — тип сутылдайҙар бит... Ысындыр ҙа был. Сөнки ете ер, ете диңгеҙ аръяғынан килеп киткән мосафирҙар ҙа бит тыуған Башҡортостанымды, ҡитғабыҙҙың ожмахы, тип таныйҙар. Их, һандуғаслы гүзәл Башҡортостаным! Ошо йәшемдә генә лә арҡыс-торҡос күп буйланым һине мин. Көньяҡтың эҫе – көйҙөргөс самум елдәре өтөп торған Үҫәргән диңгеҙенән алып (уны «Аҡ-әсә-би» — Каспий диңгеҙе тип тә йөрөтәләр) һалҡын-туңдырғыс ҡар буранлы Төньяҡ боҙло диңгеҙгәсә, Иҙел ярҙарынан алып Иртыш ярҙарынаса бөтә Башҡортостанымды ҡыҙырырға яҙҙы миңә, Хаҡ Тәғәлә. Сөнки ҡайҙа ғына барма— бөтә Урал буйҙары үҙебеҙҙеке. Төньяҡлап Ағиҙел, Ҡариҙел, Дим һыуҙары бергә килеп тоташҡан тошта, бөтә ҡалаларыбыҙҙың әсәһе булған изге Көн-Өфө ҡалаһында, ошо Бөтә Башҡортостанымдың кенәзе, атайымдың бер туған ағаһы Исмәғил олатам бойороп ултыра семәрле алтын тәхеттә. Көн-Өфөнөң дүрт яғынан дүрт яҡҡа киткән дүрт юл осонда ла Исмәғил кенәздең мырҙалары—беҙҙең туғандарыбыҙ ил тотоп тора. Көнсығышта Иртышҡа ҡойған Тубыл һыуы тамағындағы Эбер-Себер ҡалаһында ла хан тәхетендә—үҙемдең Мамай-Нор-Ҡасим ағайым. Көнбайышта Ағиҙел тамағында—Айсыуаҡ олатайым. Ә иң алыҫ көньяҡтағы Яйыҡҡа ҡойған Саған йылға тамағында—Йософ атаҡайымдың ҡышлауы. Артабан Иҙел тамағы Әстерхан ханлығының ханы ла үҙебеҙҙеке — боронғо Юрматы ырыуы ханы Әлмөхәмәттең «Бала ҡарға» йырауында данланған Һалсы хан тигән улының тоҡомдары...\nКөн яҡтыра төшә, йылға аръяғындағы тауҙар араһына тартылған юл асығыраҡ төҫмөрләнә.\nСөйөмбикә (ҡулын маңлайына ҡуйып.) Ә шулай ҙа Яйығымдан ҡала йәнемә иң яҡын йылға — анауы Дөйәтау артындағы Һаҡмар һыу. Шуның уң ярындағы Бәкәтәр ҡасабаһы. Хәйер, Бәкәтәрҙе һуңғы заманда Йәнсура батырымдың исеме менән Йәнсура тип тә йөрөтәләр. Бөтә тирә-йүнгә данланған Йәнсурамдың ауылы булғанға күрәлер. Бынан утыҙ ғына саҡрым, иртәнге сәйҙән төшкөһөнәсә ат өҫтөндә елдереп барып етерлек. Йәнсура батырымдың утлы һулышы, бейек Аҙанташҡа баҫып йырлаған моңло тауышы ошонда уҡ ишетелеп торғандай... Ләкин,.. ләкин... осоп барып ҡосағына ташланырҙай сара юҡ... Сөнки атайым ҙур инсан — Бәләкәй урҙаның кенәзгә торошло мырҙаһы, ә Йәнсурам, батыр тигән исеме илгә данланһа ла, Бикбау кенәздең бүләһе Түлебай бейҙең азамат улы ғына. Ә атайым,.. тел төбөнән тиртеүенсә, мине фәҡәт хан кейәүгә бирергә йыйына... (Аҡ ҡайынды ҡосаҡлап, һандуғас һайрауына иҫереп баҫып тора.) Юҡ, мин барыбер үҙемдекен итәсәкмен, Йәнсурама йәбешеп булһа ла сығасаҡмын! Эйе, сығасаҡмын! (Уйланып.) Бөгөн була йәйләүебеҙҙә оло һабантуй — бөтә тирә-яҡ ғәләмдән эркеләсәктәр бында. Йәнсурам да бына-бына килеп етергә тейеш. (Аръяҡҡа тоҫҡалып, ике усын ауыҙына торбаландыртып.) Йәнсура-а-ам, бәғерем, ниңә оҙаҡ көттөрәһең, илдән алда килмәйһең? һағынып та һарғайып бөттөм инде. (Йырлай.)\nЯйыҡ буйҡайҙары туғай-туғай,\nТуғайында һайрай бер турғай.\nИртәләрен һайрай, кистәрен ҡарғай —\nҺарғайып та үлһен, ти, буғай...\nҺылыубикә. Бәпесем, был ни эш? Ниңә улай, тәмле йоҡоңдо бүлеп, яр буйында яңғыҙ-яран йөрөйһөң?\nСөйөмбикә (тертләп.) Абау, ҡотомдо алдың, әсәйем. Ниңә үҙең иртәләнең?\nҺылыубикә. Әхирәттәрең, булышсыларың ҡайҙа?\nСөйөмбикә (көлөп.) Бошонма, әсәкәйем, улар ана анауы тирәктәрҙең һәр олоно артынан һағалап торалар мине. Бер сулаға яңғыҙымды ҡалдырыуҙарын теләнем.\nҺылыубикә. Тик шулай ҙа ҡош-ҡорттан хәтәр заман. Ҡояш сығышы яғында — жуңғар-мағул әтрәгәләмдәре, көн байышында үҙебеҙҙең татар-хәтәр болғана. Урыҫ шымсыларынан да тынғы юҡ. Ана тора Алабайтал кисеүе, кем кисмәҫ тиһең уны?.. Ә һин, шул тәңгәлгә текләп, күҙеңде талдыраһың...\nСөйөмбикә. Әсәкәйем, насарға юрамасы. Ул кисеүҙән аша сығып, бәхеткәйем киләсәк...\nҺылыубикә. Ай-һай, оло юлдан кем килмәҫ тә кем китмәҫ...\nСөйөмбикә. Әсәкәйем, шулай ҙа кемдәр буласаҡ? Бөгөн һабантуйҙа, тим?\nҺылыубикә. Атайыңдан яҙа-йоҙа ғына сарпылып ҡалды. Нурлы мәркәзебеҙ Көн-Өфөнән кенәз Исмәғил олатайың, Ҡазандан Бойорған Сәйет, йәнә Мәскәү илсеһе Кадыш Кудинов, Төркиә илсеһе Вәкил, Әстерхандан олатайың Ирзал Ураҡ хан, Һаҡмар тамағы Аҡтүбәнән Юныс ағайың, Ҡаҫмарт тамағы Ҡасанҡы-Саланан Үҫәргән бей бар... Әйткәндәй, Төркиә илсеһе, көрәш майҙанына сығарырға тип, ҡарарға имәнес әзмәүер кәүҙәле, бер ултырыуҙа бер һарыҡ итен ашап бөтөрөрлөк төрөк батырын килтергән, ти...\nСөйөмбикә (йөрәкһеп). Ә Бәкәтәрҙән юҡмы ни?!\nҺылыубикә. Бәкәтәрҙән Йәнсура батыр бына-бына килеп етергә тейеш. Йәнсура батырһыҙ көрәш буламы ни ул? (Ҡыҙына текләп.) Туҡта-туҡта, ниңә һораның әле?\nСөйөмбикә (оялып). Үҙең әйтәһең дәһә, Йәнсура батырһыҙ булмай, тип.\nҺылыубикә (уйланып). Уныһы улай ҙа ул... тегенеһе тегеләй шул... Саҡырылмаған ҡунаҡ кемдән дә яман тиҙәр әле?.. Төн уртаһында Ҡазан ханы Сафагәрәй юлығып ишек ҡаҡты, атайыңды тәмле йоҡоһонан уятты.\nСөйөмбикә. Ҡазан ханы?! Ни бысағыма йөрөй тағы?\nҺылыубикә. Беләһең бит ҡазандарҙы: ҡотороноп бер-береһенең боғаҙын сәйнәү, хан артынан хан яңыртыу менән шөғөлләнәләр. Атайың әйтеүенсә, үҙҙәренең ҡулынан буҡлы йүкә лә килмәгәнләктән, Мәскәүҙең күҙенә тилмереп ҡарап, Василий кенәздең аяғына баш ороп, урыҫ ҡулынан яңы хан ялбаралар. Иҫеңдәме, әле генә бит шул уҡ Мәскәү килтереп суҡайтҡан Ғәбделлатиф ханды ҡыуып ебәреп, ҡырымлы Сафагәрәйҙе тәхеткә ултыртҡайнылар, инде уны ла, әрләп-хурлап, килгән тарафыңа олаҡ, тип быраҡтырғандар. Меҫкен Сафагәрәй кейәү, ҡатындарын, яҡындарын оҙон ылауға тейәп, бында килеп йығылған... Ханлығын кире ҡайтарырға ғәскәр һораптыр инде.\nСөйөмбикә. Тамам теңкәгә тейҙе бит инде ошо ғауғалы Ҡазан татарҙары... Әле урыҫ менән уҫмаҡлаша, әле үҙ-ара ҡырҡыша. Былтыр ҙа, шул ханға ярҙамға барабыҙ тип, Йәнсура батыр балтырына уҡ ҡаҙалдыртып ҡайтты, ә күптәре Ҡазандың Ар ҡырында ятып ҡалды. Әммә ләкин ҡәҙеребеҙҙе белмәнеләр һәм белмәйҙәр – ауыҙ асҡан һайын, башҡорт тип әйтәһе урында... нуғай тип түбәнһетәләр... Башҡорт һөйәген онтаусы тирмәнгә әүерелде был Ҡазан.\nҺылыубикә. Тәүбә-тәүбә, атайың ишетеп ҡуймаһын, бәпесем. Әле һаман, Ҡазанға ярҙамға йөҙ егерме мең яу бирергә яйым бар, тип ҡаны ҡыҙышып йөрөй, ҡарыулашһаң, һеркәһе һыу күтәрмәй... Исмәғил олатайың ғына ауыҙлыҡлап тотмаһа...\nСөйөмбикә. Ҡазанды яратмайым, Исмәғил олатайым яҡлы мин.\nҺылыубикә. Ҡазан да үҙебеҙҙеке, башҡорттоҡо. Заманында Туҡтамыш хан олатайыңдың мәшһүр улы Оло Мөхәммәт баш ҡала итеп ҡорған, беренсе ханы булған ер.\nСөйөмбикә. Ә ни өсөн Туҡтамыш хан олатайым була ул? Йеҙекәй бабамдың ҡан дошманы лаһа...\nҺылыубикә. Эй бәпесем, был донъяның этлектәрен белмәйһең шул әле һин... Минең Меңле ырыуы ҡыҙы икәнем мәғлүм бит үҙеңә. Ә Үҫәргән башҡорто Туҡҡужаның улы Туҡтамыш хандың әсәһе – тап Меңле ырыуынан, тап беҙҙең үк тоҡомдан... Йәғни Ҡазан хандары ла асылында үҙебеҙҙең башҡорт...\nСөйөмбикә. Ә Ҡырым ҡарғаһы Сафагәрәй хан?\nҺылыубикә. Төптән үк уйлай китһәң, ул да башҡорт затынан булып сыға шул, бәпесем. Нәҡ олатаң Туҡтамыш хандан килгән нәҫел. Ҡыҫҡаһы, ҡайһы татар ханын соҡоп ҡараһаң да, төбөндә башҡорт ята.\nСөйөмбикә. Ы-ы-ы... аҙмыш башҡорттар! Бөтәһе лә беҙгә яу.\nҺылыубикә. Яҙмыштарҙан уҙмыш юҡтан аҙып та китәләр шул...\nҺарай яғынан Сафагәрәй хан яҡынлай, кесе ярауын башҡарып маташа.\nСары талға ҡунып сайрый турғай...\nҺылыубикә менән Сөйөмбикә пырхылдап көлгәс, Сафагәрәй хан абруйлы ҡиәфәт ала.\nСафагәрәй. Бәтәч, бу Жайыҡның сандуғачлары пырхылдап көлә дә беләләр әллә?\nҺылыубикә. Эй кейәү-кейәү, санаһын ҡыйыш тейәү... Ҡазан ҡарғалары юҡ шул бында.\nСафагәрәй. И биембикәм, исемә төшөрмәгез! Уҡшыйсым ғына килә... (Сөйөмбикәгә текләп.) Аб-бау, мона бит ул сандуғач! Сылыуларның сылыуы, нуғайның сандуғачы!\nСөйөмбикә. Һин үҙең ул эт ханы, кешене эткә һанама! (Артына борола.)\nСафагәрәй. Бәй, балдызбикәм, бу ни дигән сүз тағы? Бер кемгә дә «эт» дигәнем булмады! Эт ханы да түгелмен.\nСөйөмбикә. Ә мин ниңә эт һандуғасы булайым?\nСафагәрәй. Аңламыймын синләрне. Мин бит сине эт сандуғачы дип атамадым лабаса? Нуғай сандуғачы, дидем.\nҺылыубикә (көлөп.) Эй кейәүкәй, «нуғай» тигәнең эт тә баһа татар-мағул телендә.\nСафагәрәй. Тәүбә-тәүбә, кичерегез алайса. Күзнең яуын алырлыҡ мондый саф гөлнө, былбылны, алай дип әйтмәү генә түгел, аның аяҡ астында ятып үзем эт булып аунарға, ҡойроҡ болғарға хәзермен. Аллаһ Тәғәләдән булып, язмыш үзе татлы төш итеп чығарған икән лә юлыма сине, Сөйөмбикә сылыуым. Шушы урында жиргә борон төртөргә, эзләреңне үбеп китергә рөхсәт ҡыл! Сөйөмбикә генә түгел, чын-чыннан ханбикә булырға туғансың—шәһри Ҡазанны балҡытырлыҡ нурлы шәм ҡылса иде үзеңне Ходайым...\nСөйөмбикә (ҡобараһы осоп.) Абау!..\nСафагәрәй. Чәчебез чәчкә бәйләнсен иде, дип телисем, жылыйсым ғына ҡала...\nСөйөмбикә (ҡобараһы осоп). Абау!..\nҺылыубикә. Тел һөйәкһеҙ, тиһәләр ҙә, саманан ашып китте түгелме, кейәүкәй?.. Ҡырымдан эйәртеп килтергән ҡатының өҫтөнә нәҫелебеҙҙән бер түгел, ике кәләш алып, хан кейәүебеҙ булдың, өҫтәүенә урыҫ кенәзенең мәрйәһенә өйләндең... Инде балдыҙыңа күҙең ҡыҙамы? Ялпыға ла, ханға ла бер үк шәриғәт хөкөмө түгелме ни? Үҙеңде Ҡазанға саҡырып килтерткән Ҡолшәриф мулла ни ҡарай?\nСафагәрәй. Ҡолшәриф мулланың фатихасын алғанмын.\nҺылыубикә. Ләхәүлә, биш ҡатын алырғамы?\nСафагәрәй. Нинди биш булсын, урыс кенәзенең ҡызы вафат та инде...\nҺарай яғында тамаҡ ҡырған тауыш.\nҺылыубикә. Әнә, Йософ мырҙа болдорға сыҡҡан, ҡул болғап саҡыра беҙҙе. (Һарайға ыңғайлайҙар.)\nСафагәрәй. Үзебезнең мосолманнан алырға иде ниәт, ханлығымда ғәйбәт тамырын кисергә. (Инеп китәләр.)\nСөйөмбикә. Ҡороғоро... һандуғасымды бүлдерҙе... Ҡазан өрәге... (Аҡ ҡайынға һөйәлеп, һыу аръяғына ҡарап йырлай.)\nАй-һай ҙа ғына тигән, ай, тауышҡа\nҠаҙ-үрҙәктәр ҡаса ҡамышҡа.\nЙырлау ҙа ғына түгел, ай, иларһың\nЭскенәйем тулы һағышҡа.\nЙәнсураҡай бәғерем, менгән атың\nЕрәнҡашҡа икән ал бирмәҫ.\nһинең кеүек илдең азаматы\nЙөрәгемә тынғы, ял бирмәҫ.\nАръяҡта ҡурай моңо, артынса йыр яңғырай.\nЙәнсура. Тыр-р-р, туҡтале, Ерәнҡашҡа! (Йырлай.)\nҺаҡмар һыуҡайҙары бигерәк һалҡын,\nҮрҙәк сумып сығыр йылыу юҡ.\nИлкәйемдең һылыу ҡыҙҙары күп,\nСөйөмбикә һымаҡ һылыу юҡ.\nСөйөмбикә. Уф йөрәгем, йәнекәйем Йәнсурам!\nБоролманан Йәнсура атлығып сыға.\nЙәнсура. Сөйөмбикәм, һылыуым!\nҠосаҡлашып үбешәләр. Егет, һөйөклөһөн күтәреп алып, ҡосағында килеш зыр-әйләндереп йөрөй.\nЙәнсура. Аллаһ Тәғәлә беҙгә ике тамсы һыуҙай ҡушылырға ҡушҡандыр...\nСөйөмбикә. Ҡасан, ҡасан?!\nЙәнсура (туҡтап, ҡыҙҙың күҙҙәренә текләп). Аллаһ бирһә, быйыл көҙгә үк яусы көт!\nСөйөмбикә. Уф, йәнекәйем, мин ҡурҡам! Атаҡайымдан ҡурҡам: һыңар балаҡлы яусыҡайыңдың һыңар аяғын ҡыҫҡартмаһа ярар ине. Мине ханға бирергә, ханбикә яһарға яҫҡана...\nЙәнсура. Хандарҙан да ажарлыраҡ Бикбау кенәздең нәҫеле мин! Үҙемдекен итермен!\nСөйөмбикә (еңел һулап). Ауыҙыңа бал да май!\nЙәнсура (ҡулдарында ҡабат әйләндерә башлай). Ә һин үҙең хәҙер үк әйт миңә, йәнем-йәнекәйем (үбә-үбә): ризамы? Ризамы?\nСөйөмбикә. Уф! Риза! Риза! (Көскә ысҡынып, һарайсыҡҡа йүгереп кереп китә.)\nҺарай эсе, Йософ мырҙаның тәхетханаһы. Йософ мырҙа артҡы стенаға һүрәтләнгән төп милли биҙәгебеҙ Донъя Ҡуласаһы – Асаба-Астаҡ (Свастика) фонындағы семәрле тәхеттә ирәйеп ултыра; йәнәш креслоларҙа уң яғында – ағаһы Исмәғил кенәз, һул яғында – ҡатыны Һылыубикә һәм өлкән улы Юныс мырҙа. Һабантуйға килгән сит ил ҡунаҡтарын ҡабул ҡылырҙан алда йәшерен ғаилә кәңәшмәһе —дөйөм хәл, сәйәсәт тураһында фекерләшеү.\nЙософ (Исмәғилгә). Шулай итеп, ағайым, быйылғы һабантуйы ла килеп етте. Тирә-яҡтан халайыҡтар ағылды, Ҡорокүл буйы каруандар, тирмәләр менән тулды. Әммә, барыһынан да бигерәк, ағайым, оло башыңды кесе итеп, байрамыбыҙға ҡот һәм мәртәбә өҫтәп, бында үҙең килеүең үтә ҙур шатлыҡ. Шуға күрә лә бөтә Яйыҡ буйҙары бер тауыштан һине тәбрикләй, хатта, әнә, ишетәһеңме, һары һандуғастарыбыҙға тиклем шанлы исемеңде мәҙехләп һайрай...\nИсмәғил. Бәрәкалла, бәрәкалла, Йософ мырҙам, ауыҙыңа һары май... Ләкин, үҙең беләһең, бер-беребеҙҙе ҡупайтып ултырыр саҡ түгел. Беҙҙең ише аҫыл ирҙәрҙе, байрамдарҙан да бигерәк, донъя ғәмдәре йөрөтә...\nЙософ. Эйе, ағай-эне бергәләшеп хәл ҡылырҙай эштәребеҙ ҡуйырҙы. Шуға күрә лә, алдан һөйләшеп килешеү, бер төптән тороу өсөн, ошо кесе мәжлескә – Яҡын туғандарҙың табын түңәрәгенә йыйылдыҡ. Заманалар ауырайҙы...\nИсмәғил. Башҡорт иленә кенәз булыу – майлы бутҡа ашау йәки һимеҙ ҡалъя һоғоноу түгел шул... һиңә генә еңел ул: мырҙа ғына башың менән, минән дә уҙҙырып, май эсендә йөҙгән бөйөрҙәй йәшәйһең. Әнә бит, тәхетең дә ҡайһындай! Төп тамғабыҙ Асаба-Астаҡты, Донъя Ҡуласаһын, ағайыңдан да һорамай, үҙеңдең арҡа терәгең итеп алғанһың!\nЙософ. Мырҙа булып күпме ҡалырға мөмкин, ағайым?! Бәләкәй урҙаны бирҙең, рәхмәт, мәгәр кенәз дәрәжәһенә күтәрмәй ҡаңғыртаһың...\nИсмәғил. Ағайыңдан алда һоғонорға ашыҡма, ашҡа бешерһең... Илебеҙҙең Бәләкәй урҙаһын төрөк менән ҡырымдан кимертмәй тотһаң, сәйәсәттә фәҡәт мине генә тыңлап эш ҡылһаң, Аллаһ бойорһа, шөһрәтле кенәз дә булырһың.\nЙософ. Төрөк менән ҡырым – икенсе мәсьәлә... Урыҫты, урыҫты ниңә әйтмәйһең? Һыңар ҡулын көньяғыбыҙға һоноп, балыҡҡа бай Әстерханыбыҙға яҫҡана. Икенсеһе менән төньяҡлап Эбер-Себер ханлығыбыҙҙы ҡармалай...\nИсмәғил. Урыҫ, үҙең әйтмешләй, ул – өсөнсө мәсьәлә. Урыҫ менән һаҡ эш ҡылырға кәрәк. Урыҫ менән уҫмаҡлашып түгел, ә дуҫлашып йәшәүе файҙалыраҡ.\nЙософ. Ай-һай... Урыҫ булһа атаң — билеңдә булһын балтаң, тигәнде онотмайыҡ, ағайым. Шул кафыр менән бысаҡҡа-бысаҡ килешеп интеккән ут күршебеҙ Ҡазан татарҙарынан фәһем алайыҡ...\nИсмәғил (көлөп). Фәһем, фәһем... Ғибрәт тип әйтергә кәрәк!\nҺылыубикә. Эйе шул. Татар барҙа — хәтәр бар, атаһы.\nИсмәғил. Үҙҙәре, йәнәһе, төрки донъяһын кафырлыҡтан ҡурсалап, урыҫҡа бармаҡ янайҙар, ә үҙҙәре иһә, шул уҡ урыҫ файҙаһына бер-береһенең боғаҙын сәйнәшеп, ханлыҡты тарҡаталар, хатта хандарын да урыҫҡа һаталар, аяҡ-ҡулдарын бәйләп... Ярҙамға ғәскәр ебәрһәк, күрәләтә урыҫтан ҡырҙырталар... Юҡ! Татар туғанға ҡарағанда урыҫ ызнаком яҡыныраҡ.\nЙософ. Ә шулай ҙа ҡайһы яҡҡа ауышабыҙ, ағайым? Урыҫ тигәнеңдең келәшшәһе тын алырға бирмәй бит: Иҙел буйҙарынан да, Иртыш яҡтарынан да ҡыҫыпмы-ҡыҫа...\nИсмәғил. Ауышмайбыҙ. Үҙең әйтмешләй, бер төптән торһаҡ, ҡыҫымға бирешмәбеҙ.\nЮныс. Олатай, киҫәтергә рөхсәт ит. Төркиә, Ҡырым һәм Ҡазандан ғәйре арҡа таянысыбыҙ юҡ. Ағай-эне талашыр, атҡа менһә ярашыр, тигән боронғолар.\nҺылыубикә. Эйе шул, үҙебеҙҙең төрки туғандарыбыҙ. Етмәһә, өсөһөнөң дә хан-солтандары бауына башҡорт ҡаны ҡатышҡан. Ете ят урыҫ-литау йәки ҡытай-манжур түгел бит. Ҡанҡәрҙәштәребеҙ.\nИсмәғил. Һе! Дәүләтебеҙ мәнфәғәттәрен яҡлағанда ҡан-ҡәрҙәшлек артҡа сигеп тора ул... Тарихты онотмайыҡ: үҙебеҙҙең Йеҙекәй бабабыҙ һәм Туҡтамыш бабабыҙ ни өсөн бер-береһенең башына еткән, тиһегеҙ? Ҡазан ханы Илһам бабабыҙҙы бөтә ғаиләһе менән ни өсөн Ҡазан бәктәре һәм олоғтары үҙҙәре үк, арбаға бәйләп һалып, Мәскәүгә һатып ебәргән? Мәскәү кенәзе Василий ни өсөн үҙебеҙҙең күҙ алдында үҙенең ҡан дошманы Ҡырым ханы Миңлегәрәй менән үбешеп туғанлашты?.. Әлхасил, ҡәҙерле туғандарым, иң элек беҙгә илебеҙҙең яҙмышын ҡурсалау фарыз.\nЙософ, Һылыубикә, Юныс (бер тауыштан.) Бәрәкалла, бәрәкалла!\nЙософ. Мин ни тим һуң? Бәйге майҙанына барырҙан элек, үтә мөһим мәсьәләләрҙе ҡап-уртаға һалып, уртаҡ фекергә киләйек, сисеү юлдарын билдәләйек, тинем дәһә. Минеңсә...\nИсмәғил. Иң мөһимен генә тир.\nЙософ. Әлеге лә баяғы, уныһы үҙеңә мәғлүм: Ҡазан – Мәскәү мәсьәләһе. Дөйөм төрки донъяһының яҙмышы ҡыл осонда.\nИсмәғил. Кем арҡаһында, тиһең?\nЙософ. Ҡитғаны хөсөт баҫты. Әлеге лә баяғы, яуызлыҡ Мәскәүҙән дөрә.\nИсмәғил. Һеммм... Мәскәүҙән, тиһең инде?.. Уйламай һөйләгән — ауырымай үлгән, ти торғайны мөхтәбәр атайыбыҙ. Ҡарап-ҡарап торам да тағы ла бер ҡарап ҡуям: бәҫле бүркең аҫтында ел уйнамаймы икән, мырҙам? Ул яуызлыҡ тигәнең, бәлки, Ҡазандың үҙендәлер?\nЙософ. Ызнакомың мәскәүский Василий кенәз тынғы бирмәй Ҡазанға, йыл аралаш тигәндәй килеп баҫа. Хаҡ мосолман туғандарыбыҙҙы рәхимһеҙ ҡыра, ауылдарының көлөн күккә осора.\nИсмәғил. Әнә шул хаҡ мосолмандарың үҙҙәре үк кафырҙың Муром, Тверь, Нижний ҡалаларын барып талауҙы, яндырыуҙы, кешеләрен ҡырыуҙы, ҡатындарын, бала-сағаһын ҡол ҡылып, Ҡырымға, ғосманлы Төркиәгә олаҡтырыуҙы кәсеп иткәндәр түгелме? Йоҡлап ятҡан айыуҙың өңөнә һөңгө тыҡһаң, ике күҙен ҡан баҫып, ажғырып ырғылмаҫ та ботарлап ташламаҫ тимә.\nЙософ. Йоҡлатырһың кафырҙы! Айыуҙан ҡурҡып ятһаҡ, Ҡазан менән Ҡырымды ла ҡабып йотор, Төркиәне лә емтекләр, беҙгә лә сират етер...\nИсмәғил. Әнә шул сират етмәһен өсөн дә бик ныҡ уйлап эш итмәк кәрәк беҙгә.\nЙософ. Беҙ башты баҫып уйлайбыҙ, ә урыҫ баш ҡалҡыта. Әле тағы Ҡазанды ҡазалаған, кейәүебеҙ Сафагәрәй ханды тәхетенән ҡолатҡан. (Ишек яғына ымлап, усҡа ус һуғып.) Кем унда, керһен Сафагәрәй хан.\nСафагәрәй керә, тәхет алдында тубыҡланып баш ора.\nСафагәрәй. Мәрхәмәтегездән мәхрүм ҡылмағыз бер үк, и бөйөк ҡайнағаларым! Тәхетемне кире ҡайтарып алырға ғәскәр бирегез. Мөхтәбәр Йософ ҡайнағам! Әгәр дә ки тәхетемә кире-ҡабат ултырсам, хәлбуки үзеңне ханлығымның алтын тотҡасы ясармын. Былбылдай баллы авазлы, ҡояштай нурлы йөзлө, талчыбыҡтай нечкә билле Башҡортостан сылыуын — назлы ҡызың Сөйөмбикәне йәш ханбикә итеп алырмын, өлкән улың Юныс мырзаны Ҡазан бәге ҡылырмын!\nЮныс (ырғып тороп). Бирәйек һылыуымды, бирәйек! Ғәскәр башында үҙем ҡарғып барырмын, шанлы олатайым Сура батырҙай, Ҡазанды ла алырмын!\nҺылыубикә. Балаҡайым, атайыңдан алда атлығып сыҡма. Ололар һүҙен тыңла.\nЮныс. Ғәфү итегеҙ.\nИсмәғил. Эй бала-бала, йәшең баш икән шул әле... Ә һин, Сафагәрәй кейәү, «ҡайнағаларым» тип өҙәләнгән булаһың да ул, тик ғәмәлдә нисә ҡатының барлығын, уларҙың тәғәйен кем ҡыҙҙары икәнен оноттоң, буғай...\nСафагәрәй. Онотмадым! Өчөсө дә синең яҡын ҡәрдәшләрең. (Бармаҡтарын бөкләп.) Беренчесе – Мамай-Нор-Ҡасим ҡызы. Икенчесе – Ямғырчыныҡы. Өчөнчөсө... өчөнчөсө дә синең Ҡырымдағы чыбыҡ очо ҡан-ҡәрдәшең...\nИсмәғил. Ә дүртенсеһе?\nСафагәрәй. Дүртенчесе юҡ инде... Әйттем ләсә, Ҡазанда вафат булды.\nЮныс (сәпәкәйләп). Ур-ра! Тимәк, шәриғәт ҡуша – Сөйөмбикә һылыуымды ханбикә ҡылайыҡ, мин Ҡазан бәге булайым!\nЙософ. Сеү! Маңҡатанау! Йеҙекәй бабаң нигеҙләгән Аҡтүбәнең мырҙаһы булыу аҙмы һиңә? (Сафагәрәйгә.) Тор, кейәү-бала, теҙҙәрең уйылмаһын. Ә шулай ҙа ҡыҙым тәтемәҫ һиңә, һин былай ҙа икеләтә-өсләтә ҡолобоҙ... тфү! — кейәүебеҙ бит... Муйыныңдағы ҡыл муйынсаҡ серегәнсе хеҙмәт итерһең. Ә былбылыбыҙ Сөйөмбикә һинән башҡа ла ханбикә буласаҡ, уның ҡунып һайрар талы бейегерәк!\nСафагәрәй. Ғәскәр, ғәскәр бирегез, алайса! Әжерен мең мәртәбә ҡайтарырмын!


«Балаларға шатлыҡ бүләк ит!» хәйриә акцияһы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Балаларға шатлыҡ бүләк ит!» хәйриә акцияһы\n11:58, 2 июня 2010 Йәмғиәт\nБашҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы Өфө дәүләт нефть техник университетының Йәш ғалимдар советы һәм VIA ЧАППА төркөмө менән бергә Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө сиктәрендә Өфөнөң Орджоникидзе районындағы балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют тәрбиәләнеүселәре өсөн «Балаларға шатлыҡ бүләк ит!» хәйриә акцияһын үткәрҙе. Акция беренсе йыл ғына үткәрелмәй, һәм балалар был байрамды көтөп ала.\nБыйыл ойоштороусылар балаларға спорт инвентары, уйынсыҡтар, өҫ кейемдәре һәм китаптар бүләк итте. ӨДНТУ-ның Йәш ғалимдар советы сентябрҙә приют тирәләй ағастар ултыртырға вәғәҙә итте. Өлкәндәр балаларға «республиканың йәш ғалимдары» кеүек сәләмәт, намыҫлы, аҡыллы булыуҙарын теләп, университет лабораториялары буйлап экскурсия үткәрҙе.\nАкция сиктәрендә ӨДНТУ-ның йыйылыштар залында «Фән һәм кино» фестивале ойошторолдо. Саҡырылған балаларға һәм вуз студенттарына «Һөйәнтөҙ» тарихи фильмы премьераһы күрһәтелде. Йәш быуынға яҡташыбыҙ – билдәле режиссер Рияз Исхаковтың ижады бик оҡшаны.\nБайрам аҙағында бөтә ҡатнашыусыларға иҫтәлекле бүләктәр һәм кәйефтәрен күтәреү өсөн сағыу шарҙар тапшырылды.


Хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын ваҡытында түләмәүсе предприятиеларға аяу булмаясаҡ\nРеспублика Хөкүмәте хәлде ҡырҡа үҙгәртергә иҫәп тота. Ҡайһы бер эш биреүселәргә енәйәт эше ҡуҙғатылыуы ла мөмкин.\nӘле төбәктә эш хаҡы буйынса бурыс 200 миллион һумға барып етә. Һүҙ меңләгән хеҙмәткәр тураһында бара, ә уларҙың ғаиләләрен иҫәпкә алғанда, мәсьәлә үтә лә киҫкен икәнлеге аңлашыла. Эш хаҡын ваҡытында түләмәүсе иң күп предприятиелар Өфө, Октябрьский, Туймазы ҡалаларында урынлашҡан. Ҡара исемлектә эшкәртеү тармағы ойошмалары беренсе урында.\nХөкүмәт ултырышында эш хаҡын бер нисә ай ғына түгел, ә йылдар буйы көткән хеҙмәткәрҙәр ҙә бар тип билдәләнде. Ҡайһы бер предприятиелар исеме бындай ултырыштарҙа даими яңғырай, улар араһында «Башҡортостан туҡыма комбинаты», «Автоприбор», «Энерготехсервис», «Иглин урманы», «Дыуан урманы» һәм башҡа предприятиелар бар. Бурыстың яртыһын тиерлек банкрот ойошмалар булдыра, был осраҡта мәсьәләне тиҙ арала хәл итеү айырыуса ауыр. Шуға ҡарамаҫтан, бының менән килешергә ярамай тип билдәләне Республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов. Төбәк башлығы эш хаҡы буйынса бурысты бөтөрөү өсөн ҡаты саралар ҡабул итергә саҡырҙы.


Ырыу көсө, тамыр көсө - шәжәрә » "Урал" гәзите\nИюлдә Асы ауылында беренсе тапҡыр Сысҡан араһының шәжәрә байрамы үтте. Байрамды Ғилмановтар, Ғәббәсовтар, Шәһә-үәлиевтар мәсеттә ойошторҙо. Бөтә туғандар мәсет эсенә йыйылғас, Салауат хәҙрәт доға уҡып, байрамды башлап ебәрҙе. Байрамға фатиха биргәс, Сабир Хәбибулла улы Ғилманов Сысҡан араһының шәжәрәһе менән таныштырҙы, һуңынан мәсет төҙөүҙә күп көс һалған Хәким Мостафа улы Ғәббәсов сығыш яһаны. Шәжәрә буйынса тәнҡит һүҙҙәре лә булды: Ғарипова Сания еңгә Ғариповтарҙың шәжәрәһендә юҡлы-ғын әйтте. Ошо етеш-һеҙлектәр, өҫтәмәләр өҫтөндә эштәр әле дауам итә, сөнки был әлегә яңы башланғыс ҡына.\nБайрамға туғандарын, тыуған яҡтарын һағынып төрлө тарафтарҙан: Силәбе өлкәһенән, Сибайҙан, Белореттан, Мәләүездән, Өфөнән, Инйәрҙән, Сермәндән, Абҙаҡтан, Исҡуштынан, Рәүәттән, Маныштынан, Ғәбдөктән, Асынан йыйылды. Туғандарҙың ҡайһы берҙәре тиҫтә йылдан ашыу күрешмәгән, улар балаларына туғанлыҡ ептәрен аңлатты. Һағынышып, аралашыуға һыуһап ҡайтҡан бер ара кешеләренең һөйләшеп хәбәрҙәре бөтмәне.\nШәжәрә ағасын төҙөү - элек-электән килгән изге йола. Үҙен башҡортмон тип һанаған һәр ғаилә тамырҙарын белергә бурыслы. Ниндәй байрам һый-хөрмәтһеҙ үтһен! Мәсет урамындағы өҫтәл тѳрлѳ аш-һыуҙан һығылып торҙо. Хәбир Хәбибулла улы килтергән һарыҡ итенән аш, былау бешерҙеләр, самауыр ҡайнаттылар. Байрам күңелле концерт номерҙары менән үрелеп барҙы. Мәҙәни сараны Асы ауылы клубының художество етәксеһе, “Еңгәләр” ансамбле солисы Сәлимйәнова Йәмилә оҫта, үҙенсәлекле итеп алып барҙы, ә Ғәмир Хәбибулла улының улы Йәмил уны музыкаль яҡтан биҙәне, матур йырҙар бүләк итте. Силәбенән килгән Шәйхетдинов Сынтимер башҡарыуындағы халыҡ йырҙары йөрәккә үтеп инде, Асы ауылында йәшәүсе Гөлгөнә Харрасова моңло тауышы менән туғандарын хайран ҡалдырҙы, Сермәндән Лиана Ғарипованың, Исҡуштынан Флүзә Кәбир ҡыҙының бейеүҙәре күңелдәрҙе дәртләндерҙе.\nҒилманов Закирҙың Сибай ҡалаһында йәшәгән ҡыҙы Гөлиә һәм уның тормош иптәше Фәнил Әминевтар конкурстар, уйындар ойошторҙо. Бейеү конкурсында Сәлимйәнова Лира Кашап ҡыҙына етеүсе булманы. Арҡан тартышыу, йомортҡа менән йүгереү, мәргәнлек, күҙ бәйләп бүләк ҡырҡыу һәм башҡа мауыҡтырғыс уйындар ҙа үткәрҙеләр. Бер кем дә бүләкһеҙ ҡалманы, Сибай спортсылары еңеүселәргә миҙалдар ҙа тапшырҙы.\nӨфөнән килгән Хәбир һәм Сафия Ғилмановтар иң оло олатай-инәйҙәргә иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.\nШәжәрә байрамы аҙағында алып барыусы Сәлимйәнова Йәмилә: “Һәр ара үҙ шәжәрәһен төҙөп, ошондай байрамдар үткәрһә, киләсәктә Асы ауылында дөйөм Шәжәрә байрамы үткәрер инек”, - тигән тәҡдим яһаны.\nБыл ҙур сараны үткәреүгә бер туған Сабир, Хәбир, Ғәмир Ғилмановтар, Инйәрҙә йәшәүсе Зифа Хәлиулла ҡыҙы, Хәким Мостафа улы ҙур өлөш индерҙе, туғандарын берләштерҙе. Шундай матур, иҫтәлекле байрамды ойоштороусыларға һәм мәсет төҙөүсе Зифа Хәлиулла ҡыҙы Билаловаға, Мостафа улы Хәким Ғәббәсовҡа туғандары ҙур рәхмәт белдерҙе.


Өфөгә Индонезияның Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Мөхәммәт Вәхит Суприяди килә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөгә Индонезияның Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Мөхәммәт Вәхит Суприяди килә\n16:23, 3 октября 2016 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 3 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостандың баш ҡалаһына Индонезияның Рәсәйҙәге илселеге вәкилдәре килә. Делегация составында — Индонезияның Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Мөхәммәт Вәхит Суприяди, министрҙар Дармаван Супарно һәм Кики Тжахджо Куспрабово. Сәфәр барышында Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсе республика етәкселеге менән осраша.\nРәсәй Сит ил эштәре министрлығының Өфөләге вәкиле Венер Ғәлиәкбәров хәбәр итеүенсә, ике көнгә иҫәпләнгән программала Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең археология һәм этнография музейына барыу ҡаралған. Шишәмбе, 4 октябрҙә, делегацияның Башҡортостандың Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығы, республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы етәкселеге менән осрашыуы планлаштырылған. Инвестор йортонда «Башҡортостан Республикаһының үҫеш корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Артём Киреев менән һөйләшеү була. Көндөң икенсе яртыһында делегация ағзалары Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назаратында Юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән осраша.\nШулай уҡ Өфө дәүләт нефть техник университетына, М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейына, Салауат Юлаев һәйкәленә барыу ҡаралған.\nТеги: тышҡы бәйләнештәр,сәфәр,индонезия илселеге


Материалы за Январь 2008 года » Страница 6 » Архив газеты "Йәшлек"\nКемдер – әсәй, кемдер – «матуха»... Башҡортостан\nӘсәй... Донъялағы иң ғәзиз, иң яҡын, иң ҡәҙерле кеше ул.\nТуғыҙ ай буйы сабыйын йөрәге аҫтында йөрөтөп, мең ғазаптар кисереп, яҡты донъяға тыуҙырған, төн йоҡоларын йоҡламай ҡарап үҫтереп, ғүмере буйы һөйөү-наҙ менән солғап, уның өсөн йәнен бирергә әҙер тороусы, яҡлаусы ла, һаҡлаусы ла ул.\nСабыйы донъяға тыуғас та, һәр әсә уның аҡыллы, тәүфиҡлы бала булып үҫеүен теләй.\nҺәр баланың теле «әсәй» тип асыла. Тик ваҡыт үтеү менән, сабый ҙа гел сабый ғына булып тормай, үҫеп буй етә. Әсәй ҡуйынынан айырылып, тыуған ояһынан үҙ аллы тормошҡа аяҡ баҫа.\nҺеҙ байҙарға хеҙмәт итәһегеҙ Яңылыҡтар » Хаттар яҙҙым\nГәзит уҡыусы үпкә белдерә\nҺаумыһығыҙ һәм һау булығыҙ, йәшлегем гәзите «Йәшлек».\nБайрамығыҙ менән ысын күңелдән ҡотлайым. Һеҙгә ижади уңыштар, ғаилә именлеге, үткер ҡәләм, бөтмәҫ-төкәнмәҫ ҡыуаныстар теләп, хеҙмәт ветераны Хәлиҙә әбейегеҙ Сәфәрғәлина.\n«Ленинсы» гәзитен 1954 йылдан алдырып уҡыным, ул минең серҙәшем дә, ярҙамсым да булды. Үткер ҡәләмле ине ул. Бер нәмәнән дә ҡурҡып торманы, дәрәжәле ағайҙарҙың да битенә «саба» ине. Заман башҡа – заң башҡа, хәҙер «Йәшлек» гәзите байҙар йырын йырлай. Тормош байрамдарҙан ғына тормай, сетерекле яҡтары ла күп уның. Бына «Йәшлек» гүзәле»н генә алһаң да, ғәҙел түгел.\nНи сыҡһа ла, шул Мәнсүрәнән сыға Мәғәриф\nҺаумы, яратkан гәзитем «Йәшлек»! Һинең биттәреңдә ябай ауыл кешеләре тураһында йыш уkыйбыҙ, бына бит ниндәй кешеләр була, тип һоkланабыҙ. Ә kайһы ваkыт яныбыҙҙа ғына көслө рухлы, тормош һынауҙарына бирешмәйенсә, янындағыларға гел изгелек кенә эшләп йәшәүселәрҙе күрмәйбеҙ ҙә. Уларҙы кем дә булһа күреп, гәзиткә яҙһа, kалай һәйбәт булыр ине, тибеҙ. Гәзит бит үҙебеҙҙеке, уның яҙмышында беҙҙең дә өлөшөбөҙ бар, тимәк, уның биттәрендә үҙ кешеләребеҙ тураһында яҙылғанды ла уҡырға хаҡыбыҙ барҙыр бит, тип уйлап, ошо хатты яҙырға булдым.\nҺеҙ һорағайнығыҙ Яңылыҡтар » Хаттар яҙҙым\nХоҡуғығыҙҙы белгестәр аңлатыр\nМиңә 55 йәш. 38 йылдан ашыу дөйөм эш стажым бар. 2006 йылда «За заслуги в проведении Всероссийской переписи 2006 года» миҙалы менән бүләкләндем (Приказ №247 от 29.12.2006 Федеральной службы Государственной статистики). Мин «Хеҙмәт ветераны» исемен юллай аламмы? Бының өсөн ниндәй документтар кәрәк буласаҡ?\nҮтенес менән – Ринат НӨҒӘМӘНОВ. Әбйәлил районы.\nБаш эйәбеҙ һинең алдыңда! Мәғәриф\nУҡытыусы... Йылдар үтеп, үҙебеҙ ҙур тормош юлына аяҡ баҫҡас ҡына уҡытыусы һөнөренең ябай һөнәр түгеллеген аңланыҡ.\nӘле лә хәтеребеҙҙә: ҡурҡа-ҡурҡа башланғыс синыфтан бишенсегә килгән тәүге көн. Ләкин беренсе көндән үк яңы синыф етәксеһенең йомшаҡ тауышы, әсәләрсә хәстәрле ҡарашы, белем алыуға дәртләндереүе тулҡынланыуыбыҙҙы юҡҡа сығарҙы һәм алдағы йылдарҙа ул беҙҙең иң яҡын кешебеҙгә әүерелде. Мәләүез районы Первомай урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Асия Мөхәммәт ҡыҙы Латипова хаҡында һүҙебеҙ.\nЮрист кәңәше Башҡортостан\nҺеҙҙең һорауҙарығыҙға БДУ-ның Хоҡуҡ институты студенты Айнур Фәрхиев яуап бирә.\nҺаумы, «Йәшлек»! Беҙ ирем менән 32 йыл бергә ғүмер иттек. Миңә әле 52 йәш. Иптәшем Чернобыль фажиғәһе эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашты. Былтыр августа, автомобиль фажиғәһенә эләгеп, вафат булып ҡалды. Иремдең пенсияһының 50 процентын миңә тәғәйенләнеләр. Ә ул иҫән саҡта файҙаланған льготалары һәм компенсациялары ниндәйҙер күләмдә ҡатынына тейеш түгелме икән? Чернобыль фажиғәһе эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусы вафат булған осраҡта, уның ғаиләһенә берәй төрлө компенсация биреләме? Роза ӘБДЕЛҒАФАРОВА. Балаҡатай районы, Кәркәй ауылы.\nБөтә әҙер ризыҡты ҡыҫҡа һалам кеүек итеп йәки киҫәктәргә турарға. Уларҙы ҡатлап һалырға, майонез, ҡаймаҡ ҡойорға. Салат составына ингән ризыҡтар һәм тәмләткес үләндәр менән биҙәргә. 40 – 50 г ҡоштоң бешкән һум ите, 30 г яңы йәки консерваланған ҡыяр, 25 г яңы алма, 10 г ниндәй ҙә булһа колбаса, 10 г йомортҡа, 30 г ҡаймаҡ менән майонез, 1 – 2 г тәмләткес үләндәр.\nРиф Хәйрулла улы Муллагилдин Башҡортостан » Юбилейҙар\nӘлшәй районының Зеленый Клин ҡасабаһынан ҡәҙерле кешебеҙ\nРиф Хәйрулла улы МУЛЛАГИЛДИНДЫ\n60 йәшлек юбилейы менән ҡайнар ҡотлайбыҙ. Оҙаҡ йылдар етәксе урындарҙа эшләп, абруй һәм хөрмәт ҡаҙанған Риф Хәйрулла улы – оло йөрәкле, кешелекле, кеселекле, күркәм холоҡло шәхес ул. Тормош иптәше Гөлнур Хаммат ҡыҙы менән ике ҡыҙына матур тәрбиә, юғары белем биреп, хәҙер ейәндәр бағып, туғандарының хөрмәтенә төрөнөп, күптәргә үрнәк, күптәрҙе көнләштерерлек пар, күркәм ғаилә булып, муллыҡта бик матур донъя көтәләр.\nОшо көндәрҙә Гөлнур Хаммат ҡыҙы ла тыуған көнөн билдәләй. Fүмер байрамдары менән уларҙы тәбрикләп, ныҡлы һаулыҡ, имен, яҡты ҡояшлы көндәр, оло бәхет, туғандарына терәк-таяныс булып йәшәүҙәрен теләйбеҙ.\nҠотлау менән – Йылайырҙан бажаһы Арыҫлан, балдыҙы Маһинур һәм балалар.


Иранда Башҡортостан эшҡыуарлығы көндәре үтәсәк\nБындай башланғысты Рөстәм Хәмитов бөгөн Ислам Республикаһының ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе Мехди Санаи менән осрашыуҙа индерҙе. Сит ил вәкилдәре Башҡортостанға өсөнсө тапҡыр килә. Фекер алышыу барышында, яҡтар араһында хеҙмәттәшлек йүнәлештәре тикшерелде. Атап әйткәндә, машиналар эшләү, ауыл хужалығы, мәғариф һәм айырыуса нефть химияһы өлкәләренә ҙур өмөттәр бағлана.\nСөнки «Башнефть» киләсәктә Иран нефть компанияларының партнеры булыуы ихтимал. Республика Башлығы билдәүенсә, һөйләшеүҙәрҙән һуң аныҡ эштәргә күсергә кәрәк. Башҡортостан делегацияһының Иранға сәфәре йыл аҙағында булыр тип көтөлә.\nМехди Санаи, Ирандың Рәсәйҙәге ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе: «Беҙ хеҙмәттәшлекте үҫтеререү юлдарын ҡараныҡ. Быға Иран менән Башҡортостан делегациялары араһындағы осрашыу тәүге аҙым булып торасаҡ. Уның составына сәнәғәтселәр һәм сауҙа вәкилдәре инер тип көтөлә. Ә инде яҡын киләсәктә уларҙың Иран партнерҙары менән берлектәге проекттары уңышлы эшләп китеренә ышанам».


↑ Башҡорт энциклопедияһы — Вакульский Александр Васильевич 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 20 август 2017)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Корженевский Арнольд Геннадьевич 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 19 ғинуар 2019)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Тихомиров Анатолий Георгиевич 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 12 март 2018)\n↑ Башкирская энциклопедия — Хисматуллин Марат Магафурович 2019 йылдың 24 декабрь көнөндә архивланған. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 15 июль 2018)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Әхмәров Рәүеф Барый улы(недоступная ссылка) (Тикшерелеү көнө: 19 февраль 2019)\nИглин районы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 19 ғинуар 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иглин_районы&oldid=1053181 ҡабул ителгән


Рөстәм Хәмитов алкоголь продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы эш итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов алкоголь продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы эш итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе\n18:53, 16 марта 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n16 мартта Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов төбәктә хоҡуҡ тәртибен тәьмин итеү буйынса даими эшләүсе координация кәңәшмәһе ултырышын уҙғарҙы. Ул алкоголь продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы эш итеү мәсьәләләренә арналды. Кәңәшмәлә Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, хоҡуҡ һаҡлау органдары, министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре, муниципалитет башлыҡтары ҡатнашты.\nРөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, бөгөнгө көндә был мәсьәлә бик мөһим, һәм властарға хоҡуҡ һаҡлау органдары менән берлектә уға ҙур иғтибар бүлергә кәрәк.\n— Бер яҡтан, спиртлы эсемлектәр һатыу кәмене, был халыҡтың уны аҙ ҡуллана башлауы хаҡында һөйләй кеүек. Ысынында иһә, был улай түгел. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, аҙ эсмәйҙәр, — тине республика Башлығы. — Легаль алкоголь продукцияһын арзан суррогат ҡыҫырыҡлап сығара. Сифатһыҙ араҡы дауалап булмаҫлыҡ сирҙәргә, үлемгә килтерә, күп ғаиләләрҙең тормошон боҙа, киләсәк быуындарҙың һаулығын ҡаҡшата.\nЭксперттар баһалауынса, ялған араҡы Рәсәй баҙарының өстән ике өлөшөн тиерлек тәшкил итә.\nБашҡортостан Башлығы бөтә власть органдарына, хоҡуҡ һаҡлау һәм контроль-күҙәтеү структураларына ошо мәсьәлә менән етди шөғөлләнергә — тармаҡта тәртип булдырырға, граждандарҙы ялған араҡынан яҡларға һәм бюджетҡа аҡса керемен яйға һалырға ваҡыт етте тип билдәләне.\n— Ялған араҡы етештереүселәр үҙҙәрен бик иркен тоя, ә республиканан ситтә етештерелгән спиртлы эсемлекте килтереүселәр халыҡты эскелек һаҙлығына батыра. Ауыл ерендә ҡайҙа ялған араҡы һатылғанын белмәйҙәрме ни? Һәр ауылда тиерлек шундай нөктәләр бар. Барыһы ла белә, әммә өндәшмәйҙәр. Берәүҙәр ҡурҡа, икенселәр аҡса эшләй, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе.\nСығыштың тулы стенограммаһы Башҡортостан Башлығының рәсми сайтында баҫылған.\nТеги: алкоголь продукцияһы,акциздар,бр башлығы


Алған ҡул биргәненән оҙонораҡ була » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Алған ҡул биргәненән оҙонораҡ була\nАлған ҡул биргәненән оҙонораҡ була 21.08.2015 // Йәмғиәт\nБыл тарих күптәргә мәғлүм. Бынан 22 быуат элек Рим императоры Веспасиан, ҡаҙнала аҡса етмәү сәбәпле, яңы һалым – латрина — уйлап сығара. Һалымды бәҙрәфтәре булған граждандар түләргә тейеш була. Императорҙың улы Тит оялып, атаһына һалымдан баш тартырға кәрәк, тип мөрәжәғәт итә. Юморға бай Веспасиан шунда уҡ улына бер ус аҡсаны еҫкәргә ҡуша. Бер еҫе лә юҡлығын ишеткәс, ул: “Ғәжәп, был нәмә ярауҙан барлыҡҡа килгән бит!” – тип әйтә. Бына шунан һуң ошо “һейҙек һалымы” “non olet pecunia” – (“аҡсаның еҫе юҡ”) тигән ҡанатлы һүҙҙәрҙе барлыҡҡа килтерә лә инде.\nБыл ғибрәтнамә бөгөнгө Рәсәй өсөн бик урынлы. Властың төрлө кимәлдәрендә, бигерәк тә ул Дума вәкилдәренә хас, яңынан-яңы түләүҙәр уйлап сығарыу менән ярышалар. Бынан бер нисә йыл элек фирмаларҙа ҡуйылған кулерҙарҙан бушлай эселгән һыу өсөн һалым түләтеүҙе нигеҙләп маташҡайнылар. Йәнәһе, был һыу, бер яҡтан, хеҙмәткәрҙәрҙең килемен “киҫеү” иҫәбенә алына, ә икенсе яҡтан, фирманың табышын, тимәк, һалым базаһын да кәметә. Бюджетҡа бының арҡаһында аҡса әҙерәк килә. Тәҡдим “мул йылдарға” тура килде һәм кешенең иғтибарын әллә ни йәлеп итмәне.\nКөрсөк, санкциялар һуғышы ҡаҙнаға килгән аҡсаның ҡырҡа кәмеүенә алып килде. Был шарттарҙа депутаттар тырышып яңы сығанаҡтар эҙләй башланы. Кемдер ҡайһы бер фирмаларҙа булдырылған бушлай корпоратив фитнес өсөн һалым индерергә тәҡдим итте. Икенселәре төрлө штрафтарҙы ҡырҡа арттырырға тип бара. Мәҫәлән, 1 июлдән иҫерек көйө тотолғандан һуң ҡабат руль артына ултырған водителдәрҙе ике йылға — иркенән, өс йылға машина йөрөтөү хоҡуғынан мәхрүм итеү менән бер рәттән, уларҙан 300 мең һум штраф түләттереү ҙә ҡарала. Был законды тулыһынса үтәгәндә — хоҡуҡи дәүләттә тап шулай булырға тейеш – Яңы йыл байрамына водителдәр һаны ҡырҡа кәмейәсәк. Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ: йыл башынан беҙҙең Башҡортостанда 20 меңгә яҡын иҫерек водитель тотолған. Ә июлдең 20 көнөндә генә 150-нән ашыу кеше эскән килеш рулдә йөрөп эләккән. Уларҙың бөтәһен дә төрмәгә ебәреп булмайҙыр, ә 300 меңлек штраф — ғаилә бюджеты өсөн ауыр йөк. Руль артында телефондан һөйләшкән өсөн штраф булдырғайнылар. 2015 йылдың беренсе яртыһында ошо талапты үтәмәгән водителдәр 63 миллион һум штраф түләгән, был 2014 йылдағы күрһәткестән 6 процентҡа ғына күберәк икән. КПРФ депутаты Вадим Соловьев хәҙерге 1500 һумлыҡ штрафты 5 мең һумға тиклем арттырыуҙы талап итә. Ә ҡабат тотолһа – 10 мең һум.\nЛДПР депутаты Виталий Золочевский 14 йәшкә тиклемге балаларын машинала ҡарауһыҙ ҡалдырған ата- әсәләрҙе 100 мең һумлыҡ штрафҡа дусар итергә тәҡдим яһаны. Йәнәһе, был балаларҙың кислородһыҙ йәки һыуһыҙ ултырыуы ихтимал. Аптырарһың: ундай логика буйынса 7 йәштән өлкән балаларҙы бер ҡайҙа ла, хатта өйҙә лә, ҡалдырырға ярамай. Төрлө хәүефле нәмәләр – янғын, һыу баҫыу һ.б. – балалар өсөн ҡурҡыныс та инде…\nШул уҡ 1 июлдән коммуналь түләүҙәр ҙә ҡырҡа артты. Көрсөк ваҡытында күп тауарҙарға хаҡ кәмей башланы, хатта дефляция тигән яңы төшөнсә таралды. Ысынлап та, Көнбайыш дәүләттәрендә дөйөм хаҡтар кимәле кәмей бара, хәҙер бының тәьҫире беҙҙең Рәсәйгә лә килеп етә башланы. Илебеҙ Хөкүмәте был шарттарҙа, коммуналь хеҙмәт тарифтарын ауыҙлыҡлар урынға, инерция буйынса уларҙы 10-15 процентҡа арттырыуҙы хуп күрҙе. Торлаҡ кодексының 155-се статьяһына үҙгәреш индерелһә, коммуналь түләү буйынса бурысы булған кешеләр, предприятиелар 91-се көндән башлап пеняны хәҙергенән ике тапҡырға артыҡ түләргә мәжбүр буласаҡ. Бөгөнгө ҡанундарға ярашлы 8,25 урынына 17,7 процент күләмендә штраф ҡарала.\nКөрсөк ваҡытында һалымдарҙы арттырыу беҙҙең илгә генә хас ноу-хау тип әйтеп булмай, әммә иҡтисади теория, киреһенсә, эшҡыуарлыҡтың әүҙемлеген арттырыу өсөн бындай мәлдә ҡаҙнаға түләүҙе кәметеүҙе хуп күрә. Беҙҙең депутаттар, күрәһең, үҙҙәренең эш хаҡын ҡыҫҡартыу тураһында уйлау урынына, үҙҙәрен һайлап ҡуйған халыҡ иҫәбенә көрсөктән сығыуҙы хуплай. Шулай булмаһа, башҡа һыймаҫлыҡ тәҡдимдәр барлыҡҡа килмәҫ ине. Юл буйында еләк-емеш, бәшмәк-фәлән һатып торған “сауҙагәр”ҙәрҙе күргән бер депутат “уларҙың табышынан да һалым түләтергә ине” тип сығыш яһай. Был хәл артабан да дауам итһә, йорт хужаларына ла яңы һалым булдырмаҫтар тимә. “Асыш”ты ҡыҫҡаса аңлатып үтәйем. Мәҫәлән, кемдер фатир өсөн айына 10 мең һум ҡуртым хаҡы түләй, ти. Шул уҡ ваҡытта үҙ фатирында йәшәгән икенсе ғаиләнең, коммуналь хеҙмәттәр өсөн генә түләгәс, айлыҡ килеме артығыраҡ була. Тимәк, ул күберәк аҡса ала, һәм был айырманан һалым түләргә тейеш. Әлбиттә, ундай тәҡдим үтмәйәсәк, сөнки депутаттар өсөн ул отошһоҙ – шәхси йорттарҙа йәшәйҙәр бит.\nБашҡа дәүләттәрҙә һалымды арттырыу мәсьәләһе йәмәғәтселек менән асыҡтан-асыҡ тикшерелгәндән һуң ғына хәл ителә. Беҙҙә иһә халыҡтың иғтибарын икенсе мәсьәләләргә – Украиналағы ығы-зығыға, АҠШ-тағы бер енесле никахтарға, Иран мәсьәләһенә һ.б. – йүнәлтеп, ҡанундарҙы “шым ғына” ҡабул итергә яраталар. Шул уҡ эшҡыуарҙар өсөн индерелгән һалымдарҙы ғына алып ҡарағыҙ. Төптән уйлап еткерелмәгән аҙым арҡаһында 500 меңдән ашыу кешегә үҙ бизнесын ябырға тура килде.\nРәсәй халҡы дәүләттең “уйын”дарына өйрәнеп бөткән инде. Хатта капиталь ремонт өсөн түләүҙәрҙе лә беҙҙә һалым төрө тип ҡабул итәләр. Ысынлап та, түләгән аҡса ниндәйҙер “уртаҡ ҡаҙан”ға китә, ә ул йәшәгән йортҡа капиталь ремонтты кәм тигәндә 20 – 30 йылдан, йәғни үҙе үлгәс, яһарҙар. Бәлки. Был аҡсаның төрлө төбәк операторҙарының кеҫәһенә инеп “ятасағын” яҡшы аңлағас, күптәр түләүҙән баш тарта ла инде. Рәсәйҙең ҡайһы бер төбәктәрендә халыҡтың 20 – 30 проценты ғына түләргә ризалаша. Бында законда ҡаралған санкцияларың да – штраф, торлаҡтан мәхрүм итеү һ.б. – бер нәмә эшләй алмай.\nЕр өсөн түләнгән һалым менән күсемһеҙ милектекен дә бутап бөттөләр. Бензинға хаҡтың даими артып тороуының төп сәбәбе – акциздың ҡиммәтләнеүе. Президент Владимир Путин сифатһыҙ яғыулыҡ һатҡан компаниялар тураһында һүҙ ҡуҙғатҡайны, ни өсөндөр енәйәт эштәре тураһында бер нәмә лә ишетелмәй әле. Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау системаларында ла түләүле хеҙмәттәр кимәлен шым ғына арттыра баралар – хәҙер ул өстән бер өлөштө тәшкил итә. Девальвацияның да тәьҫире тик байҙар өсөн генә ыңғай булды. Былтырғы һөҙөмтәләргә ҡарағанда, Рәсәйҙә миллионерҙар — 13, миллиардерҙар 5,8 процентҡа артҡан. Хәҙер беҙҙә 309 миллиардер бар! Иҡтисады көслөрәк булған Германия, Англия, Япония был йәһәттән артта тора. Шул уҡ ваҡытта фәҡирҙәр һаны 20 миллиондан ашып китте. Күптән прогрессив һалым системаһын индереү кәрәклеген иҫбат иттеләр, тик ни өсөндөр дәүләт етәкселеген бының байҙарҙың күпләп сит дәүләттәргә ҡаса башлауына килтереүе ҡурҡыта. Владимир Путиндың бер нисә тапҡыр уларҙы Рәсәйҙән башҡа урында бер кемдең дә көтөп тормағанын әйтеүенә ҡарамаҫтан. Ысынлап та, Көнбайыш дәүләттәрендә бизнесмендар һалымды күберәк түләй, банктағы аҡсалары, бизнестары тартып алынған осраҡтар ҙа бар.\nДемография мәсьәләһе лә ҡырҡыулашты. Үлем күрһәткесе яңы рекордтар ҡуя: йылдың тәүге өс айында ғына 507 мең кеше яҡты донъя менән хушлашҡан булып сыҡты. Быны төрлө һылтауҙар менән аңлатырға тырышыуҙары бик дөрөҫ түгел. Ҡулайлаштырыуға дусар булған медицинаның хәле мөшкөлләнеүе ошо хәлгә килтерҙе лә инде. “Аҡсаның еҫе юҡ” тиһәләр ҙә, бөгөнгө һумдарыбыҙ киләсәктә зәһәр аңҡый башламаҫ тимә.\nТотош уҡырға 515


Өфөлә Халыҡ-ара фашист концлагерҙары тотҡондарын азат итеү көнөнә арналған күргәҙмә асыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Халыҡ-ара фашист концлагерҙары тотҡондарын азат итеү көнөнә арналған күргәҙмә асыла\n18:02, 8 апреля 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 8 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n11 апрелдә Өфөлә Халыҡ-ара фашист концлагерҙары тотҡондарын азат итеү көнөнә арналған күргәҙмә асыла. Республика Хәрби Дан музейындағы экспозиция «Иҫләүе лә ҡурҡыныс, онотоу ҙа мөмкин түгел» тип атала. Күргәҙмәлә Башҡортостанды тыуып үҫкән тотҡондарҙың, уларҙың балаларының фотоһүрәттәре урын алған. Концлагерҙағы баракты символлаштырған инсталляция төп урынды биләй.\nКүргәҙмәне асыу тантанаһына Еврей милли мәҙәни үҙәге, Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы, Башҡортостан эҙәрмәндәр отряды төбәк йәмәғәт фонды вәкилдәре, шулай уҡ бәлиғ булмаған көйө фашист концлагерҙарына эләккән бер нисә ветеран саҡырылған. «Ошо кешеләрҙең биографияһы — йәш быуын өсөн ысын ҡаһарманлыҡ дәресе», — тип хәбәр иттеләр музейҙа.\nКүргәҙмә 30 апрелгә тиклем дауам итә.\n11 апрелдә бөтә донъяла фашист концлагерҙары тотҡондарын азат итеү көнө билдәләнә. Ул Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы ҡарары буйынса Бухенвальд лагеры тотҡондарының ихтилалы иҫтәлегенә булдырыла. Концлагерҙарҙа йәмғеһе 18 миллион кеше тотҡонда була, шуларҙың биш миллионы — совет граждандары. Һәләк булғандар араһында Башҡортостан вәкилдәре лә бар. 1941 йылдың 22 июненән 1945 йылдың 8 майына тиклем бөтәһе 2265 яҡташыбыҙ тотҡонлоҡта һәләк була.


Бөгөн «Берҙәмлек» халыҡ-ара милли мәҙәниәт фестивале ҡунаҡтары Дәүләкәндә үткән һабантуйҙа ҡатнашты. Сит ил вәкилдәре тәүҙә халыҡты сағыу тамаша менән ҡыуандырҙы, һуңынан үҙҙәре лә рәхәтләнеп күңел асты. Милли аш-һыуҙан ауыҙ итте, шаян уйындарҙа ҡатнашты.\nКөньяҡ Африка сәхнә оҫталары фестиваль ҡунаҡтары араһында иң әүҙемдәре. Егеттәр һис тә икеләнеп тормай төрлө бәйгеләрҙә ҡатнаша. Уларҙың береһе мәҫәлән, көсөн тоҡ алышында һынап ҡарарға булды. Тәжрибәһе булмаһа ла, ул еңеү яуланы.\nЕңеүсе менән яҡташы ла көс һынашып ҡарарға булды. Тик ауырлыҡтары бер ҙә тап килмәй. Алыш бер һығыу менән тамамланды. Шуға ҡарамаҫтан, ҡунаҡтар уйынды бик оҡшатты.\nТапелоу Мутупи, «Берҙәмлек» фестивалендә ҡатнашыусы /Көньяҡ Африка/:\n«Ҡарағыҙ, ул бит минән ике тапҡыр ауырыраҡ. Әлбиттә, бер һуғыуҙа осора һуҡты. Мин бер нисек тә ҡаршы тора алманым».\nОнхопуте Лепиле, «Берҙәмлек» фестивалендә ҡатнашыусы /Көньяҡ Африка/: «Уйын бигерәк күңелле. Миңә Һабантуй бик оҡшаны. Тағы килер инем».\nСит ил ҡунаҡтарын төбәктең мәҙәниәте, йолалары менән таныштырыу фестивалдең төп маҡсаттарының береһе. Ғәҙәттәгесә, һабан байрамында халыҡ кәсептәре күрһәтелде. Федоровканан килгән сыуаш милли үҙәге вәкилдәре кейеҙ баҫһа, Архангелдә йәшәүсе Фәнисә Сәйфетдинова таҫтамал сикте.\nҘур яуаплылыҡты сығыш яһаусылар ҙа тойҙо. Йәштәр ҙә халҡыбыҙҙың быуаттар буйына тупланған бай мираҫын ҡунаҡтарға түкмәй-сәсмәй еткерергә тырышты.\nСит ил ҡунаҡтары ла һынатманы. Күңелле ритмдар, дәртле бейеүҙәр Дәүләкәндәге байрамды тағы ла биҙәне.\nҠаҙағстандың «Нәзек» фольклор ансамбле сығышында ете музыка ҡоралы моңо яңғырай. Араларында беҙҙең өсөн дә ят булмаған баян, думбыра, ҡылҡубыҙ булһа, шул уҡ ваҡытта ошондай үҙенсәлекле тояҡтас һәм балсыҡтан эшләнгән сал сырна. Был ҡоралдар ансамблдең сығышын тағы ла байыта.\nФестиваль ысын мәғәнәһендә милләттәрҙе берләштерҙе. Сит ил ҡунаҡтары ихласлап урындағы халыҡ менән аралашты, фотоға төштө, дуҫлыҡ ептәрен нығытты. Бөтәһе өсөн дә тамаша сағыу хәтирә булып ҡалыр, моғайын. Сараның бөгөнгө программаһы сиктәрендә ҡунаҡтар шулай уҡ төбәктең хозур тәбиғәте менән танышыу өсөн Асылыкүлгә лә барҙы.


Вента онлайн Кри ҺЫУ Тында por Интернет пункты Венер электрон коммерция\nWARNING: Мең доллар юғалтасаҡ, һеҙҙең өсөн төҙөлгән интернет-Магазин...\nҮҙ Үҙеңдән Башлана "Интернет-Магазин" Бюджет боҙған түгел, һеҙҙең өсөн, һәм үҙе интернет аша тауар Һатып Етди Интернет Аҡса Эшләй..\nҺеҙ һүрәт яһау, Интернет-Магазин, Маркетинг Белә йәки техник!\nБер нисә сығанаҡтан килем алырға ярҙам менән титоға.\nТотош Бизнес "Под ключ".\nЕңел һәм настроить минут һанап әҙер..\nҺеҙ исемлеге төҙөй һәм һатып дәртләндереү.\nАрмия филиалы төҙөп, һатыу итеү өсөн, һеҙҙең өсөн.\nИнтернет-магазиндарында һатып оптимизирован өсөн профессиональ арта.\nҺеҙ магазин- 100% күп функциялы менән настроить.\nНиндәй төр продукция өҫтәй.\nҺеҙ Ысулдарын Эҙләү Был тиҙ һәм ябай ысулы-Шул Эшләй Интернетта Аҡса Етди.?\nБында мин, үҙем өсөн төҙөлгән интернет-Магазин Хәҙер!\nЭйе, был ӘҘӘМ! ... ӘММӘ тураһында бер нәмә лә белмәй\nПрограмма тәьминәтен булдырыу, Интернет йәки нисек бизнес башларға.\nМин ышанам, үҙенең бизнесын башлау өсөн ҡайһы бер идеялар буласаҡ тип интернет ҙур., әммә, бәлки, сездә бар, йәки бөтә нескәлектәре тураһында мәсьәлә булып техник мәсьәләләр тураһында һөйләргә, ҡайһы деталдәрен нисек настроить.\nЯрай, хәҙер һеҙ һеҙ мөмкин түгел беспокойтесь тураһында техник яҡтан программалар менән тәьмин итеү эшләмәй һәм дизайн, веб-сайттар, шулай булды һәм настроить үҙ Интернет-магазиндарҙа бер көн..\nКүҙ алдымда,, сездә бар әҙер бизнес бары бер нисә аҙым һәм эше., тиҙ һәм еңел һәм табыш өсөн һәр ваҡыт тиерлек һеҙ создание 100% автопилот!\nҮҙе төҙөлгән интернет-кибеттәр, Һатып өсөн 24 Көндөҙ сәғәт.\n"Сайттар Тулыһынса Настроить үҙе өсөн Настроить Интернет-Магазин Код Булмаған."\nАртыҡ түгел осложнение техник йәки бюджетты булдырыу өсөн үҙ Үҫтереү һәм Интернет-МАГАЗИН,...\n...бөтә кәрәкле нәмәләрҙе булдырыу өсөн сайттар тулыһынса настроить, айлыҡ түләүҙәрҙе юғары була һәм сифаты.\nШулай уйлап... платформа электрон коммерция өсөн күп булһа, ул һеҙҙе бюджет exprimirían, КҮПКӘ йыйыу.\nБыл система Да 99% Эш һеҙҙең өсөн эшләй!\nҺеҙ аласаһы һеҙҙең өсөн инструменттар, Интернет-магазин, тулы, дизайн һәм сифаты һәйбәт, иң кәрәкле нәмәне, ваҡытты, аҡса эшләр өсөн башлайым был..\nПрограмма менән тәьмин итеү эшләргә кәрәк тураһында һеҙ нимәләр беләһегеҙ, дизайн, веб-сайттар, аҙыҡ-түлек һәм булдырырға копирайтер.\nҺеҙ эшләйһе, барыһы өсөн эш программаһы; һеҙ төҙөлгән интернет-магазин ҡорамалдар автоматик элеп бөтә, һеҙ ғына мәғлүмәттәрҙе үҙгәртеү һәм, һәм хаҡ һүрәттәр.\nБыл платформа электрон коммерция интеграциялау үҙ блогында шулай булғас, үҙ продукцияһын тоторға сезне курста тураһында үҙ клиента өсөн һәм, шулай итеп, һеҙ аласаһы күберәк трафик Интернет-магазин.\nБарыһы да һезгә эшләргә кәрәк, был настроить параметры түләү (cystic fibrosis) аҙыҡ-түлек һатыу менән үҙем һәм үҙенең аккаунты эшләй башланы Интернет-магазин.\nБашҡа Платформа E-Commerce Ай Түләнә.\nЯңыртыу менән, үҙ өҫтөндә контролде платформа электрон коммерция тулы булған була, өҫтәмә сығымдар йәки башҡа хеҙмәтләндереү өсөн; миншулай һаҡлау 100% ул табыш,!\nБыл ҡарар сығыу менән был взлом ВАҠЫТЛЫ ТҮЛӘРГӘ, беҙҙең менән "Электрон коммерция МАГАЗИН" - һеҙҙең өсөн булдырылған..\nБарыһы Автоматик Температураны Һеҙ Интернет-Магазин...\nБыл үҙ ҡулында ҙур власть бирелгән, һәм был күпкә артыҡ арзан башҡа теләсә ниндәй Платформа электрон коммерция, Shopify кеүек һәм башҡа..\n"Ярай, бынан тыш, эконом ғына түгел АҠСА, шулай уҡ күтәреп ебәрҙе. барыһы Интернет-һатыу!"\nУл ғәжәйеп үҙенсәлеге платформанан туп-тулы, бик күп варианттары һәм Көйләү, Еңел..ҡулланыла..\nПлатформа электрон коммерция\nПлатформа булдырылған Интернет-магазиндарҙа һаттылар, һәм һеҙҙең өсөн программа менән тәьмин итеү.!\nБик күп варианттары һәм хаҡтарҙы көйләү өсөн кәрзине.\nЙөкләнеш үҙе генә веб-сайтында һәм template webyle store.\nБик күп яңы продукттар, һеҙ нисек теләйһегеҙ – програмный тәьмин итеү, физик йәки цифрлы.-\nНастроить, уның тураһында бөтә магазиндарҙа бер сиртеү, минут..\nCystic fibrosis, Сообщества amazon, Authorize.net, Paypoint, Sagepay, 2Checkout, һәм артыҡ.\nБашҡа бүлегенә күсерелә программалау, HTML, PHP йәки CSS.\nТышҡы ҡиәфәткә һәм төҫтәргә\nТеләһә ниндәй һайлау 5 темалар магазин һеҙҙең тышҡы ҡиәфәтте үҙгәртеү.\nҺеҙ Үҙ Логос\nҺеҙ брендтары һәм логотиптары секундтан магазин тип өҫтәне..\nҮҙенә йәлеп итеү трафика сайтында, йәки үҙ контент продукттары Яңылыҡтар.\nКүсереп, йәки үҙгәртеүҙәр өҫтәп, менеджер перетаскивать меню.\nFree вирус социаль иконка ала трафик менән уртаҡлашыу өсөн һәр бите.\nҠабырлыҡ аҙыҡ-түлек менән партнерлыҡ посы өсөн баннер.\nФикерләр клиенттар өсөн баҫмаларҙы һәм һатыуҙан күберәк эшләү.\nМодулле Built-in Store\nМахсус тәҡдимдәрен үтәү, ташлама менән, һәм купонда тәҡдим итә.\nOpt исемлеген төҙөү формаһы менән үҙ-in, бюллетендәр һәм менеджер.\nХатта, Үҙҙәре булдырған Шәхси блогтар менән Панель Управления һеҙ магазинға.!\nТехник уҡыу һеҙгә ни кәрәк түгел:\n"Платформа юҡ, уларҙы йыйыу өсөн барлыҡ функциялары бар centre ҺЕҘҘЕҢ Интернет-МАГАЗИН һәм Тоноҡ, ай һайын Түләү. Ул Һуңғы ҡарарҙы."\nҮҙ булдырыу, Интернет-Магазин, передовая пландары менән иң Веб-электрон коммерцияға\nҺеҙ Бизнес-Ҡарарҙар Тигәнсе Онлайн:\nҺеҙ Интернет-магазиндарға, булған, күрәһең, бер нисә Ҡоролма\nЦифрлы продукттарын һатыу һәм Физик\nМинең Интернет-сайт өсөн электрон коммерция Һатып тәьмин тулы ҡанлы, ҡыҙыҡ һәм бик ҡеүәтле, үҙ тауарын һатырға һәм физик мөмкинлектәре һанлы, еңеллек менән.\nМагазин төҙөү рөхсәте менән Webyle Store Ultra\nБыл ҡарарҙы интернет менән тәьмин итеү өсөн ҡеүәтле кейем магазиндары буласаҡ. & мода, магазин электроника һәм кәрәҙле, фото, программа менән тәьмин итеү, книга, аудио-видео һәм башҡа бик күп.\nБыл тема һығылмалы, ышаныслы һәм көслө булһын өсөн, магазин һәм башҡа электрон коммерция код булдырырға минут һанап, үҙ белемен, кәрәк.\nҠайһы бер магазиндар үҙ функциональ мөмкинлектәре:\nДЕМОН магазинға йөрөй >\nБеҙҙең МАГАЗИН >\nНИ ӨСӨН БЫЛ МӨҺИМ, УНЫҢ ӨСӨН ҺАЛЫНҒАН ИНТЕРНЕТ-МАГАЗИН?\nСығымдарҙы Кәметеү. Экономит Ваҡытта. Эшләй 24 Теркәлгән. Һатырға һәм аҡса эшләргә.\nНи булды һеҙҙең бизнес асып тороу 24 сәғәт тәүлек әйләнәһенә йыл.?\nБар, Интернет-магазиндарҙа бер нәмә. Үҙ өҫтөнлөктәренең береһе булған оло Интернет-магазин-был, тип, үҙ тауарын тәҡдим итергә мөмкин һәм/йәки хеҙмәт даими үҙ клиенттары.\nИнтернет-магазин, сығымдар күпкә кәмей. Һеҙҙең инвестициялар, уникаль һәм веб-сайт.\nҮҙе тәҡдим итә Интернет селтәрен файҙаланыусыларҙың бөтә продукция берләшмәһе бөтә донъя.\nГенерир табыштың, хатта һеҙ ҡасан йоҡлай, бара... һеҙ виртуаль магазин-һатыу өсөн был машиналар автоматик.\nКилтереп аҙыҡ-түлек тураһында бөтә актуаль һәм ентекле мәғлүмәт тәҡдим итә, шул иҫәптән хаҡ., характеристика, тасуирлама, фото, etc.\nКиң һайлау физик тауар, программа менән тәьмин итеү йәки цифрлы.\nБөтә процесс автоматлаштырылған һатыу экономит ваҡытта һәм аҡса.\nҺатып алыуы еңел йорттарҙың һәм уларҙың йорт ла сыға ала-был ҡиммәттәрҙе.\nЗаказ һәм түләүҙе контролдә тота отслеживания, ҡасан автоматлаштырылған ҡала.\nИстория осор буйынса һатыу, мәҡәлә, clientes, etc.\nБашҡа кешеләр менән бәйләнеште еңелләштереү үҙ продукциябыҙҙы таратыу ҡыҙыҡһынды..\nҺеҙ виртуаль магазин-ул белә, һеҙ даими компания, яңыртыу һәр тапҡыр, ҡасан теләйем һеҙгә.\nАҘЫҠ-ТҮЛЕК ҺАТЫЛҒАН ФИЗИК Һәм ЦИФРЛЫ, АЙЛЫҠ ИҒӘНӘНЕ ЛӘ ТҮЛӘП, АЛЫП ҠАЛДЫ 100% УЛ ТАБЫШ,.\nҺәр Функциялы һеҙҙең веб-сайт эшләй булһа, һеҙгә ярҙам итер өсөн төҙөлгән интернет-Магазин & сифатын һатманы..\nТематик ҡайһы бер Интернет-Магазин, ул Webyle менән төҙөргә мөмкин.\nНИНДӘЙ БУЛДЫРЫУ АЛАСЫЗ, ИНТЕРНЕТ-МАГАЗИН\nҺӘМ ҒӘМӘЛДӘ ТЕЛӘҺӘ НИНДӘЙ ӘЙБЕРҘЕ ҺАТЫП\nБына ШУЛ-шул АРТАБАН!\nҒына Кәрәк. Сара Ҡабул Итә. төҙөү өсөн Интернет-Магазин\n→Үҙ Интернет-магазинында ғына иғәнәһе өсөн бер йыллыҡ←\nХәҙер инде., Домен һәм Хостинг .йәки һеҙҙең конфиденциальности .net!\nБыл-Шул, Нимә Эшләргә Интернет-Магазин, Уларға Лайыҡлы Союздаштары-Үҙәге:\nЦифрлы физик һәм тауар һатыу\nДизайн һеҙҙең Интернет-магазин интеграциялау плагин "WooCommerce" физик уларҙың продукцияһын һатыу булышлыҡ итә..\nҺатыу мөмкинлеге темаһына фотоһүрәттәр, аудио, видео, аҙыҡ-түлек һәм башҡа китаптарҙың электрон цифрлы.\nАҙыҡ-Түлек Еңел Өҫтәй\nБар панелдәре еңел идара ул, интуитивно һәм тулыһынса аңлашыла, үҙе аҙыҡ-түлек тип өҫтәне еңел яңы мөмкинлек биргән веб-сайттар, улар һеҙ һатырға теләгән.\nТеләһә ниндәй физик тауар өҫтәргә мөмкин., программа менән тәьмин итеү йәки цифрлы.\nЗаказ һәм түләүҙе процесы\nАвтор заказ процесында түләү шлюзы аша cystic fibrosis.\nҺеҙҙең өҫтәмә түләү шлюзы checkout һәм өҫтәй аламын, WooCommerce, шлюзы һәм башҡа түләүҙәрҙе илтеп биреү һәм шулай уҡ ул бер нисә.\nИҫ киткес тура килә өсөн бөтә үҙенең ҡоролошо һәм ҙурлыҡтағы экран, электрон коммерция магазин, һатып алыусылар, һеҙҙең өсөн улар ҡуллана аласыз, Интернет-магазин.\nШулай уҡ браузер менән бергә бөтә килешергә өсөн гарантия бирә, - тип тәжрибәһе менән файҙаланыусылар веб-сайтына һәр ваҡыт фантастик булмаясаҡ. -Һеҙ потенциаль клиенттары.\nНастроить дизайн һеҙҙең өсөн электрон коммерция магазин (темалар һәм төҫтәре) һеҙ телисез, һеҙ күрһәткән өсөн аҙыҡ-түлек.\nБеҙ биш төрлө темаға һәм стандарт сәскә бирмәгеҙ, һеҙ уларға һеҙ сайт буйынса һайлау еңел эстетик әйләнә.\nӨҪТӘМӘ ТҮЛӘҮ ӨСӨН ГЕНӘ - Күп кенә БОНУС:\nТиҙ эшләргә, һеҙ аласаһы был тетрәндерҙе һәм бонустар (Тик Түләүле)\nБонус #1 - Slider Store\nХарактеристика презентацияларын күрһәтте, улар Интернет-магазин. Вращать тауар һүрәттәр. Рәсем ҙурлығы көйләргә мөмкин., тиҙлек, һәм артыҡ күсеү эффекты.\nБонус #2 - Модулле Баннер\nБаннер һәм реклама продукцияһы алға өҫтәү өсөн партнерлыҡ. Һеҙ күләме билдәләнде. Аласыз күрһәтергә, уларға ниндәй ҙә булһа бер йәки бер нисә биттән һеҙгә дизайн һәм бөтә магазиндар..\nБонус #3 - Тауар Тәҡдим\nТөрлө аҙыҡ-түлек бүлеге арттырыу өсөн. Аҙыҡ-түлек төрө буйынса заказ клиент ала, һәм һеҙ хәл итә ала, уларҙың ниндәй булыуы һәр бүлек индерелде..\nБонус #4 - Отчет Модулле\nҺатыу буйынса ентекле отчет менән бер сиртеү алалар., аҙыҡ-түлек, партнерҙар һәм клиенттар, тип, тап белә, нисек эшләргә һеҙ тигәнсә магазин.\nБлог үҙ магазин һәм идара настроить.. Posts үтәй, йөкмәткеһе һәм рейтингтың эҙләү системаларында сайттың уртаҡлашасаҡ һеҙҙең контент яңы арта..\nБонус #6 - Дәрестәрҙә Видео, Интернет-Магазин\nҮҙгәртергә, үҙ булдырыу һәм настроить Интернет-магазин беҙҙең ярҙам менән Видео-дәреслек, Full HD, һеҙҙең өсөн электрон коммерция өсөн настроить параметры аҙым бөтә магазиндар аҙым.\nБонус #7 - Sitio Seguro HTTPS\nҺеҙ интернет үткәрелгән интернет-Магазин:\nӨҫтәмә Түләү Өсөн Генә, Бер Генә Параметры, Тормош өҫтөнлөктәре өҫтәрәк\nЯбай һәм еңел настроить.\nWooCoomerce менән бергә.\nФизик һәм цифрлы һәм тауар һатып, еңел.\nҒәжәйеп һүрәттәр сағылдырған Плагины өсөн йыйылмалы Слайдер.\nЭлегант дизайн һәм биҙәү.\nЮғары коэффициенты конверсия ташыу өсөн тәғәйенләнгән.\nCystic Fibrosis Интеграция Checkout.\nТөҫ, тема һәм стиль настроить.\nТөп бит магазин Блог бүлеге.\nКолонтитул зонаһында һәм күп виджет пользовательский.\nМөмкин буласаҡ бер нисә битендә ҡалып, сылбыр кеүек шаблон буйынса.\nШаблон: боков панель биттәр (был панелдәр бокова), контакт биттәрендә (подобным page), блог (блог template), etc.\n30-Гарантияһы Аҡса Ҡайтарыуҙы Көнө.\nБеҙ тулыһынса гарантиялай. miventaonline беҙҙең өсөн гарантия бирә, - тип яратыр булған ул. Ауыҙ ҡурҡыныс булмаған өҫтәрәк 30 тулы көн. Әгәр нишләп, тип иҫәпләй һөҙөмтәне ала алманы, аҙыҡ-түлек мин теләйем уларға, беҙ электрон буйынса рәт-рәт ебәреү, беҙ уның программа менән тәьмин итеү туҡтатылған, һәм беҙ һеҙҙең ҡайтарыу 100% аҡса.\n"Һеҙ был мөмкинселеген булдырыу тулы бойондороҡһоҙлоҡ һәм һыу килтергән Ауыр УҢЫШ һеҙҙең өсөн."\n"Да һуң түгел. Һеҙ БЕЛӘ был мөмкин үҙгәртергә ул тормош"\nУЛАР ТАШЛАҒАС ЭЛЕКТРОН КОММЕРЦИЯ МАГАЗИН - БӨГӨН -\nОҫталыҡ Талап Түгел. Интернет-магазин бер Клик. Һатырға Әҙер.\n"Бында беҙ һезгә бирәбез иң\nАрзан ЯҢЫРТЫУ eCommerce\nбөтә кәрәкле нәмәләрҙе булдырыу өсөн үҙ виртуаль кибет\nонлайн һәм һата башланы."\nMiVentaOnline был хеҙмәте ServiMatango.com


Ә һеҙ әҙерме?\n2 Октябрь 2018, 15:04\nБеҙ, Әбдрәхим мәктәбенең 6-7-се класс уҡыусылары Гөлсөм Сабир ҡыҙы Ғәйфуллина етәкселегендә Оло Ыҡтамаҡ ауылындағы 86-сы янғын һүндереү-ҡотҡарыу часында экскурсияла булдыҡ.\nБеҙҙе ҡарауыл етәксеһе Андрей Комлев ҡаршы алды. Хеҙмәт менән таныштырыуҙы ул диспетчер бүлмәһенән башланы. Бында ул кеше ғүмеренең иң ҙур ҡиммәт икәнен аңлатты, янғын хаҡындағы сигнал нисек ҡабул ителеүе тураһында һөйләне, ниндәй нөктәнән, кем хәбәр итеүен билдәле бер приборҙар теркәп барыуын күр-һәтте. Район эсендәге һәр объектҡа янғын тураһында иҫкәртеүсе сигнализация ҡуйылыуы, шул иҫәптән уның беҙҙең мәктәптә лә булыуы тураһында әйтте.\nБеҙҙең өсөн иң ҡыҙыҡлыһы шартлы янғын ваҡытында беҙҙең үҙебеҙҙе нисек тотошоуыбыҙҙы тикшереү булғандыр, моғайын. “Янғын ваҡытында үҙеңде нисек тоторһоң?” темаһына төрлө хәлдәр тәҡдим ителеүе лә беҙгә бик оҡшаны.\nАртабан беҙгә янғын һүндереү өсөн тәғәйенләнгән техника һәм был хеҙмәт кешеләренең махсус кейемдәрен күр-һәттеләр. Уңайы тура килгәндә хеҙмәт автомобиленең кабинаһында ултырып һәм махсус кейемде кейеп ҡарау мөмкинлеген дә ҡулдан ысҡындырманыҡ. Ҡарауыл начальнигы янғын һүндереүселәрҙең һәр саҡ уяу, кеше ғүмерҙәрен һаҡлап ҡалырға әҙер булыуҙарын әйтте.\nБеҙҙә был профессияға ҡарата ҡыҙыҡһыныу уянды һәм “Янғын һүндереүсе ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш һәм был һөнәргә ҡайҙа уҡырға була?” – тигән һорау бирҙек.\n– Екатеринбург ҡалаһында Рәсәй МЧС-ының Урал дәүләт янғынға ҡаршы хеҙмәт институты бар. Ә янғын һүндереүсе булыу өсөн яҡшы уҡырға, сыҙамлы булырға, үҙеңде физик һәм психологик яҡтан әҙерләргә кәрәк, – тине Андрей Николаевич.\nОсрашыу һуңында беҙ иҫтәлеккә фотоға төштөк, янғын һүндереүселәргә еңел булмаған эштәрендә уңыштар теләнек һәм экскурсия үткәргәндәре өсөн рәхмәт әйтеп һаубуллаштыҡ.\n7-се класс уҡыусыһы.