Мортаза Рәхимов: «Шифахана-2010» форумы – санатор-курорт комплексы үҫеше өсөн яҡшы импульс // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМортаза Рәхимов: «Шифахана-2010» форумы – санатор-курорт комплексы үҫеше өсөн яҡшы импульс\n16:11, 18 мая 2010 Сәйәсәт\nБөгөн Мәскәүҙә «Шифахана-2010» Бөтә Рәсәй форумы эшләй башланы. Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов унда ҡатнашыусыларға тәбрикләү хаты ебәрҙе. Унда, атап әйткәндә, шулай тиелә:\n«Быйыл «Шифахана» Бөтә Рәсәй форумына 10 йыл тулды. Был ваҡыт эсендә форум тармаҡ майҙансығынан беҙҙең күҙ алдыбыҙҙа илдең санатор-курорт эшен яҡлау һәм үҫтереү дөйөм милли институты булып үҫеште. Унынсы юбилей форумы хәҙерге Рәсәй тарихында тәүге Башҡортостандың санатор-курорт системаһын үҫтереү дәүләт программаһының ун йыллығына тура килде.\nБеҙҙең яҡ борон-борондан бик бай шифалы минераль һыуҙар һәм батҡаҡ, термаль парҙар һәм газ сығанаҡтары, ҡымыҙ һәм башҡорт балының тылсымлы үҙенсәлектәре, сихәтле климаты һәм иҫ киткес матур тәбиғәте менән дан тота. Уникаль тәбиғи факторҙарҙың бергә ҡушылыуы республиканың илдең яңы курорт төбәге булараҡ уңышлы үҫешеүен тәьмин итте. Уҙған быуаттың 20-30-сы йылдарында ойоша башлаған уның санатор-курорт комплексы бөгөн 200-ҙән ашыу рекреацион учреждениенан ғибәрәт. Улар араһында – киң билдәле «Янғантау», «Красноусол», «Йоматау», «Асы» курорттары.\nРеспубликаның төп санаторийҙары кешеләрҙе һөҙөмтәле дауалау һәм тулы ялын ойоштороу өсөн бөтә кәрәкле нәмәләргә эйә. Быға дәлил – шифаханаларыбыҙҙың популярлығы үҫә барыуы, эксперттарҙың юғары баһаһы, махсус форумдарҙа һәм күргәҙмәләрҙә яуланған күп һанлы наградалар. «Янғантау» курорты өс тапҡыр илдә иң яҡшы шифаханаларҙың береһе тип танылды.\nШуның менән бергә, беҙгә рекреацион комплексты иҡтисадтың һәм социаль өлкәнең мөһим звеноһына әүерелдереү өсөн бик күп эшләргә кәрәк әле. Башҡортостандың санатор-курорт системаһын үҫтереү Концепцияһына һәм Программаһына ярашлы тармаҡтың матди-техник базаһын нығытыу дауам иттерелә, санаторийҙарҙың архитектураһы һәм инфраструктураһы кардиналь яңыртыла. Яңы курорт технологиялары, диагностика һәм дауалауҙың хәҙерге алымдары әүҙем индерелә, идара итеү һәм сервис системаһы камиллаштырыла.\n«Шифахана-2010» Бөтә Рәсәй форумы санатор-курорт комплексты артабан үҫтереү өсөн яҡшы импульс буласаҡ, тип ышанам. Һеҙгә уңышлы эш теләйем!\nИхтирам менән, Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Рәхимов».


Кеше хоҡуғын һаҡлау буйынса Йәмәғәт советының республик аның Эске эштәр министрлығында үткән беренсе ултырышында һүҙ Благовещенда булып үткән хәлдәр тураһында барҙы. БР прокуро ры урынбаҫары Рәмил Исҡужин ҡалала тикшереү төркөмө эшләүен билдәләп үтте. Уға бик ҙур күләмдә эш башҡарып сығырға кәрәк буласаҡ, тине ул. Әлеге ваҡытҡа был эш буйынса 150 кешенән һорау алынған, уларҙың 35 - е зыян күргән тип табылған. Әммә , Рәмил Исҡужин билдәләүенсә, уларҙың барыһының да милиция х еҙмәткәрҙәренән зыян күреүе факт түгел.\n- Благовещенда милиционерҙарҙың үҙ вазифауи хоҡуҡтарын ар ттырып файҙалыныуы фактына ҡарата башҡорт прокуратураһы тар афынан асылған енәйәт эше буйынса аныҡ ҡына ғәйепләнеүселәр юҡ, - тип хәбәр итте "БАШвестЪ" гәзитенә БР Прокуратураһының енәйәттәрҙе тикшереүҙе күҙәтеү буйынса идаралыҡ начальнигы вазифаһын башҡарыусы Рөстәм Сәйәхов. Шулай уҡ ул Благовещенд ағы ваҡиғалар тирәләй шау - шыуҙы ҙурға ебәреүҙең сәбәбен кү рмәүен һәм уның сәйәсәткә бер ниндәй ҙә ҡағылышы булмауын би лдәләне.\nУлтырышта БР эске эштәр министры урынбаҫары, Благовещен э ске эштәр бүлеге ингән оператив зона етәксеһе Анатолий Смирн ов та был йәһәттән үҙенең фекерен белдерҙе. Был ваҡиға тирә ләй шау - шыу "Зеркало" гәзитендә сыҡҡан мәҡәләнән һуң башла нды, уны башҡа ҡайһы бер киң мәғлүмәт саралары күтәреп алды, тине ул үҙенең сығышында.\n- Мин был публикациялар республикалағы хәл - торошҡа хәүе ф индерергә теләүсе, Эске эштәр министрлығы етәкселегенә ҡар а яғырға маташыусы ҡайһы бер әҙәмдәр мәнфәғәтенән сығып яҙыл ған тип һанайым, - тип белдерҙе Анатолий Смирнов. - Юҡһа Бла говещенда профилактик операция уҙғарған 147 милиционерҙан м инистрға буйһонған 17 омон һалдатына айырыуса ҡаты шелтә б елдерелеүен нимә менән аңлатырға.\nБашҡортостандың эске эштәр министры Рафаил Диваев үҙ сира тында Эске эштәр министрлығының дөрөҫлөккә тап килмәгән, ор гандарға ҡара яҡҡан мәғлүмәт таратыусы ҡайһы бер баҫмаларҙы судҡа бирергә йыйыныуын белдерҙе. Әйтергә кәрәк, бындай хәл БР Эске эштәр министрлығы практикаһында тәүге түгел. Һәм ки ң мәғлүмәт сараларына ҡаршы бындай дәғүәләр күпселек милиция файҙаһына хәл ителә.\nБлаговещенда булған хәлдәр буйынса үҙ тикшереүҙәрен үткәр еүсе хоҡуҡ һаҡлаусылар был тема тураһында фекер алышҡанда үҙ ҙәрен көтөлмәгәнсә тыныс тотто, комментарийҙар бирмәне тип ә йтергә була. "Кеше хоҡуҡтары өсөн" хәрәкәтенең төбәк бүлексә һе етәксеһе Илдар Иҫәнғолов был эште тикшереү менән РФ Генер аль прокуратураһы шөғөлләнеүен хуп күреүен белдерҙе.\nВолга буйы федераль округында Рәсәй Президентының Тулы хо ҡуҡлы вәкиле эргәһендәге кеше хоҡуҡтары буйынса Координация советы вәкиле Константин Потнин әйтеүенсә, декабрь айында Бл аговещенда булған ваҡиғалар кеүек хәлдәр аҙыраҡ күләмдә, әмм ә көн һайын булып тора. Барыһының да сәбәбе - Рәсәй Эске эшт әҫр министрлығы системаһы, милицияның эш алымдары, быларҙың барыһын да күптән үҙгәртергә ваҡыт, тине ул.\nБР Эске эштәр министрлығы эргәһендәге кеше хоҡуғын һаҡлау буйынса Йәмәғәт советы милицияға халыҡтың уны ниндәй итеп к үрергә теләүен аңлатыр өсөн кәрәк, - тип билдәләне Константи н Потнин. - Ә Благовещен ваҡиғалары буйынса шау - шыу ҡубыуы беҙҙең милицияға файҙаға ғына буласаҡ, бындай хәлдәр ишетел ергә һәм халыҡ тарафынан тәнҡитләнергә тейеш.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАЛ ҠОРТО - УЛ ИЛҺАМ СЫҒАНАҒЫ, УЛ МАТДИЛЫҠТАН КҮПКӘ ЮҒАРЫ ҺӘМ АҢЛЫ ДОНЪЯ - 2019 - Мәҡәләләр\nБөрйән бал ҡортоноң Башҡортостандың бик үҙенсәлекле тәбиғәт тереклеге икәнлеге иҫбатланған, ә бына был ҡорт төрөнә ҡурҡыныс янауы һәм уны һаҡларға кәрәклеге тураһындағы һүҙ яңы-яңы ҡуҙғала. Тәбиғәт байлығын сикһеҙ һәм мәңгелек тип уйлап күп яңылышлыҡтар эшләнгән кеүек, был ҡорт популяцияһы ла әрһеҙ һәм яуапһыҙ ҡарау арҡаһында юғалыу алдына баҫҡан. Бәхеткә күрә, был килеп тыуған бәләгә етди ҡараған һәм уны хәл итеү юлдарын тәҡдим иткән белгестәр бар. Бары уларҙы ишетергә һәм улар тәҡдим иткән хеҙмәттәргә аңлау, ярҙам һәм терәк булырға ғына кәрәктер. "Киске Өфө" гәзитенең түңәрәк ҡоронда был юлы шундай белгестәрҙең өсәүһе ҡатнаша. Улар: "Бөрйән бал ҡортон таҙа килеш һаҡлайыҡ" проектын тәҡдим итеп, Рәсәй Президенты грантына эйә булғандар - Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Химия институты доценты, ауыл хужалығы фәндәре докторы, химия фәндәре кандидаты Наилә ИШМОРАТОВА, ауыл хужалығы фәндәре докторы, биология фәндәре кандидаты Әғләм ШӘРИПОВ һәм Бөрйән умартасылар ойошмаһы етәксеһе Айытбай ДАУЫТОВ.\nБөрйән районында умартасылар ойошмаһы ҡасандан эшләп килә?\nА. Дауытов: Ойошма 2011 йылда барлыҡҡа килде. Уға тиклем айырым ғына ойошма булманы. Элегерәк бит инде был яҡта умартасылыҡҡа ҡарағанда солоҡсолоҡ менән шөғөлләнеүселәр күберәк булды. Бөрйән халҡында һәм, ғөмүмән, башҡорт халҡында солоҡсолоҡ борондан килгән кәсеп булһа ла, колхозлашыу осоро уны ла юҡ кимәленә алып барып еткерҙе. Иртәнән кискәсә эштә йөрөгән кеше урманда солоҡ ҡарап йәки шәхси хужалығы менән иркенләп булышып йөрөй алманы. Шул сәбәпле шәхси хужалыҡтарҙа ҡорттар һаны артыҡ күп булманы, ә урмандағылары бармаҡ менән генә һанарлыҡ ҡалды. Республикала Бөрйән ҡортсолары иң һуңғыларҙан булып солоҡтан умарталарға күсте. Был хәл үткән быуаттың алтмышынсы-етмешенсе йылдарына тура килә. Ул заманда колхоз-совхоздарҙы ла умарталыҡтар тоторға мәжбүр иткәндәр һәм башҡа ауыл хужалығы продукцияһы менән бер рәттән, бал тапшырыу ҙа бурыс итеп һалынған. Әммә солоҡ балының ҡәҙере булмаған, хаҡы ла бик осһоҙ баһаланған. Бөгөн замана ҡырҡа үҙгәреп китте. Беҙҙең ойошманың төп маҡсаты булып райондағы умартасыларҙы берләштереү тора. Район умартасыларына төрлө аңлатыу эштәре алып барыу, ярҙам итеү, ҡорт үрсетеү өлкәһендә белемдәрен үҫтереү.\n"Бөрйән бал ҡорто" тигән легендар ҡорт ул ысынлап та шулай үҙенсәлекле ҡортмо, әллә бында мифтар, уйҙырмалар күберәкме?\nӘ. Шәрипов: Быны аңлар өсөн тарихҡа күҙ һалыу кәрәктер. Ҡасандыр әле беҙ йәшәгән төбәк Һуңғы боҙлоҡ дәүерен кисергән. Бынан ун ике мең йыл элек боҙлоҡ яйлап сигенә, ә тәбиғәт ҡабаттан терелә башлаған. Бына бер мәл йылы яҡта йәшәгән сама менән егерме бишләп төр бал ҡортоноң тик бер генә төрө һыуыҡ төбәктә йәшәргә "ҡарар" иткән. Бал ҡортоноң башҡа егерме дүрт төрө йылы яҡта тороп ҡалған, ә был ҡыйыуҙар йылы яҡтан һыуыҡ төбәккә табан ынтылған. Һыуыҡ шарттарға өйрәнеү-сынығыу нисәмә мең йыл барғандыр, был осорҙа нисәмә бал ҡорто һәләк булғандыр, быны әйтеүе ҡыйын. Әммә ҡаратырыш ҡорттар туҡтап ҡалмаған, артҡа сигенмәгән, бары тик алға ынтылған. Һәм барыбер ҡырыҫ шарттарҙа, ағас ҡыуышлығында йәшәргә ҡулайлашҡандар, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә саған-йүкәнең һутын алырға өйрәнгәндәр. Бына ошо ҡыйыу ҡорттарҙың иң һуңғы килеп еткән урыны - Башҡортостан ерҙәре. Урал тауҙары аша ары үтә алмаған улар. Бөгөн ошо тарихи ҡорттарҙың төп өлөшө Бөрйән ерлегендә һаҡланып ҡалған. Шуға улар "бөрйән ҡорто" исемен алған да инде. Аңлатыу урынһыҙ, үҫеш буйынса бөрйән ҡорто йылы яҡта ҡалған бал ҡорттары менән сағыштырғанда бер генә түгел, хатта ике-өс баҫҡысҡа юғары тора. Бына, әйтәйек, йылы яҡ ҡорттарының дошмандары һаман да ҡош-мош та һағыҙаҡ, ә бөрйәндәрҙең дошмандары айыу ҙа һыуһар. Шуға ла бөрйән ҡорттары үҙҙәре лә эрерәк, сағыуҙары ла көслөрәк. Ябай ғына аңлатҡанда - ошолар. Әйткәндәй, бөгөнгө көндә лә бөрйән ҡорттары кеше ярҙамына мохтаж түгел. Улар үҙҙәре ағас ҡыуышлығы табып урынлаша, ояны ҡышҡа әҙерләй, дошмандарына ҡаршы көрәшә ала. Бөгөн ер йөҙөндәге шулай үҙаллы көн күрә алған бик һирәк ҡорттарҙың береһе улар. Шуға улар менән эшләүе лә ауыр, кеше йоғонтоһона бирелеп бармайҙар, сағалар, "талашалар", һаман үҙҙәренсә эшләргә тырышалар.\nН. Ишморатова: Бөрйән районында бына шундай ижади ҡортсолар эшләй. Уларҙың тәжрибәһе, белеме, күҙәтеүҙәре һәм асыштары әллә нисә ғилми үҙәккә етәрлек. 2021 йылда Башҡортостанда ҡортсоларҙың Апимондия тип аталған бөтә донъя фестивале үтәсәк. Ҡортсолоҡ буйынса республиканың йөҙөк ҡашы, әлбиттә, Бөрйән районы буласаҡ. Бында күп нәмә эшләнә, әммә шул эшләнгәнде күрһәтеү мөмкинлектәре һәм ысулдары ғына етешмәйҙер, тип уйлайым мин. Һәм, бая әйткәнсә, Бөрйәндә иң таҙа һәм иң боронғо ҡорт популяцияһы - бөрйән бал ҡорто һаҡланған. Башҡа ерҙә бындай хазина юҡ. Сит илдәрҙә ниндәйҙер ҡорт төрөн һаҡлау өсөн хатта махсус утрауҙар тоталар. Ә беҙҙә улар тәбиғи рәүештә йәшәп ята. Әлбиттә, ҡунаҡтар быны күрергә теләйәсәк. Һәм беҙ уларҙы тейешле кимәлдә ҡабул итергә тейешбеҙ.\nБөрйән ҡортона бөгөн ниндәй хәүеф янай?\nӘ. Шәрипов: Иң ҡурҡыныслы хәүеф уларҙы сит ҡорттар менән буташтырырға тырышыуҙар. Сәбәптәрҙең береһе булып тәмле йүкә балы, дөрөҫөрәге, уның юғары хаҡы тора. Бөгөн бөрйән балының "Башҡорт балы" тигән бренды барлыҡҡа килде. Йәй көндәре туристар, ситтән килеүселәр күп. Балдың нимә икәнен белмәгәндәр ҙә даны сыҡҡан бөрйән балын алып китергә теләй. Ә умарта тотоусылар, ҡайҙа ғына йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, һораусыларға тап бөрйән балын биреп ебәрергә ынтыла. Шуға күрә ҡайһы бер сит район умартасылары үҙ умарталарын тейәп, Бөрйән сигендә урынлашҡан йүкәлектәргә килеп ултыра. Үкенескә ҡаршы, Рәсәй закондары умартасыларҙың был ҡыланышын бер нисек тә сикләмәй. Умарталыҡтың документлы, ҡорттары һау-сәләмәт, йоғошло ауырыуҙарһыҙ булыуы ғына шарт. Әлбиттә, сит район умартасыһы сит тоҡомло ҡорт менән килеп ултыра, улар, үҙ сиратында, урындағы ҡорттар менән ҡушыла, бутала башлай. Ошондай буташыуҙар арҡаһында бөрйән ҡортоноң тәбиғәте лә, холҡо ла, йәшәү рәүеше лә үҙгәреш кисерә. Бындай буталған күс урындағы һауа шарттарына ла яраҡлаша алмай. Улар йә ниндәйҙер ауырыуҙарға бирешә, йә ҡышты сыға алмай ҡырылып бөтә.\nА. Дауытов: Бөрйән умартасыларын бөгөн тағы ла бер күренеш аптырата: улар ҡорттарына сит ҡорттар һөжүм итә тип аптырай. Бының да аңлатмаһы әлеге ҡырҙан килтерелгән ҡорттарға бәйле. Йылы яҡ ҡорттары оҙон йәйгә яраҡлашҡан, улар йыл әйләнәһенә тип әйтерлек сәскәләр араһында рәхәтләнеп йәшәүгә күнеккән. Улар ҡышҡа ла ни бары ике ай тирәһенә генә ябыла. Ә бөрйән ҡорттары өсөн йәй ҡыҫҡа, йүкә мәле бөттөмө - бал да бөттө тигән һүҙ. Беҙҙекеләр ҡышҡылыҡҡа ноябрҙән алып апрелгә тиклем бикләнә. Бына ошо оҙон ҡышты буталған ҡорттар үткәрә алмай бер була. Йә ваҡытынан алда шаулай-көжгөй башлай, йә оянан осоп сығып үләләр. Яҙ көнө лә аптырана улар, сөнки уларға сәскә юҡ, шуға күрә уларға башҡа умарталарҙы эҙләп табып, уларҙы талап, балдарын урлап ташыу юлы ғына ҡала. Был уларҙың ҡандарындағы ашамһаҡлыҡ бәләһе. Урындағы умартасылар үҙ ҡорттарын икенсе урынға күсереп тә, кейәләрен бөтөнләйе менән ябып та ҡарайҙар, тик "баҫҡынсыларҙан" ҡотола алмайҙар. Бына ошо талау-баҫыуҙар һуңғы йылдарҙың төп бәләһе булып тора.\nБыл мәсьәләне хәл итеү юлдары бармы?\nӘ. Шәрипов: Бар. Бына ошо бәләнән ҡотолоу маҡсатында беҙ эш башланыҡ та инде. Бөрйән бал ҡортон һаҡлау буйынса проект төҙөп, уны Рәсәй Президенты грантына тәҡдим иттек. Һәм еңеп сыҡтыҡ. Бөрйән район хакимиәтенә рәхмәт, ул беҙгә ер һәм лаборатория урынлаштырыу өсөн бина бирҙе. Район башлығы Рөстәм Шәрипов, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Айнур Бейембәтов ҡортсоларҙың һәр йыйылышында ҡатнашып, беҙҙең эш менән танышып торҙо, беҙҙең эштең мәртәбәһен күтәрҙе. Беҙ йәй осоронда райондың иң таҙа умарталығы эргәһендә эшләнек. Үҙебеҙҙең ихлас рәхмәттәребеҙҙе ошо умарталыҡ хужаһы Йомағужин Рөстәмгә һәм уның атаһы Рафиҡ ағайға еткерәбеҙ. Уларҙың эскерһеҙ ярҙамы булмаһа, беҙгә үҙ эштәребеҙҙе башҡарып сығыуы бик ауыр булыр ине. Йәй осоронда беҙ таҙа тоҡомло ҡорт инәләре сығарҙыҡ һәм урындағы умартасыларға тараттыҡ. Тараттыҡ ҡына түгел, ә уларға алып барып урынлаштырып, күстең инәне ҡабул итеү-итмәүен тикшерҙек. Проекттың төп маҡсаттарының береһе - ябай умартасы менән ғалимдар араһында бәйләнеш булдырыу. Бөгөн күстәрҙең күпселек өлөшө ойошмаларҙа түгел, ә ябай ауыл умартасылары, йәғни һәүәҫкәр умартасылар ҡулында. Шуға күрә бөгөн һәүәҫкәр умартасыны бөрйән ҡортон һаҡлап алып ҡалыу эшенә йәлеп итеү мөһим. Бының өсөн уларға аңлайышлы һәм улар ҡабул итерлек эш ысулдарын тәҡдим итергә кәрәк. Шул осраҡта ғына бөрйән ҡортон һаҡлау мөмкинлеге бермә-бер артасаҡ. Бына быйыл йәй осоронда өс фән докторы һәүәҫкәр умартасылар менән бергә эшләне. Бындай эш ике яҡ өсөн дә отошло, ғалимдар умартасыларҙы өйрәтте, ҡайһы бер нескәлектәрҙе умартасылар төшөндөрҙө. Ошолай килешеп эшләгәндә генә беҙ дөрөҫ юл таба аласаҡбыҙ.\nБөрйән ҡорто өсөн халыҡ үҙе борсоламы һуң? Урындағы умартасылар үҙҙәре үҙ ауыл биләмәләре янындағы ер-һыуға килеп ултырыусыларға ирек ҡуя түгелме? Ә солоҡсолоҡ райондың ҡайһы өлөшөндә яҡшыраҡ һаҡланған? Бының өсөн ниндәй шарттар булырға тейештер?\nА. Дауытов: Урындағы умартасылар, ауыл хакимиәттәре башлыҡтары сит умарталыҡтарҙы аңғарып ҡалыу менән улар эргәһенә барып, һөйләшеп-килешергә тырышалар. Хатта боронғоса ҡыуып ебәреп тә ҡуялар. Әммә, үрҙә әйтелгәнсә, әгәр умарталығының документтары, тейешле справкалары бар икән, Рәсәй гражданын ҡайҙалыр индермәҫкә берәүҙең дә хоҡуғы юҡ. Ошо сикләү ҡулды бәйләй ҙә инде.\nСолоҡсолоҡ менән шөғөлләнеү өсөн ҡарағай урманы кәрәк. Урманда делянкалар күп булған ерҙәрҙән ҡорттар китә. Уларға йәшәү өсөн тыныс, кеше аяғы һил булған ҡарағайлыҡтар, ә бал йыйыуға йүкәлек һәм сағанлыҡтар булыуы шарт. Бөгөн солоҡ ҡорттарының ҡырағайҙары Аҫҡар-Ғәлиәкбәр төбәгендә күберәк тороп ҡалған.\nБөрйән ҡортоноң тағы бер "кире" үҙенсәлеге бар. Улар иркенлекте ярата, эргәләрендәге күстең яҡында булмауын хуп күрә. Умарталыҡта бер урынға йөҙ умарта ла ултырып була, был хәл уларға оҡшамай һәм шуға ла йыш ҡына күстәр уйламаҫтан күсеп сығып та китә. Оялар һаны бер урында илле-алтмыш баштан күбәйһә, ҡорттар сәбәпһеҙгә кәмей башлай. Ә йылы яҡ ҡорттары ҡыҫынҡы ғына урында ике йөҙ баш умарта булғанда ла тыныс ҡына йәшәй ала, хатта умарталар бер-береһенә терәлеп ултыра.\nЛаборатория тураһында һөйләп китегеҙ әле? Ниндәй файҙа килтерәсәк был проект бөрйән ҡортона һәм Бөрйән умартасыларына?\nӘ. Шәрипов: Лаборатория эш башланы. Иң башта заман талап иткәнсә, компьютер, уға махсус программа, ошо программаға тура килгән сканер һәм башҡа өр-яңы ҡорамалдар һатып алдыҡ. Компьютер программаһы ярҙамында Ырғыҙлы ауыл биләмәһендәге ҡорттарҙың тоҡом хәлен асыҡланыҡ. Ырғыҙлы, Ҡотан һәм Мәҡсүт ауылдарындағы 17 умартасынан 304 ҡорт өлгөһө алдыҡ һәм тикшерҙек. Башҡа ауылдарҙан "Беҙҙекен дә тикшерегеҙ әле" тип алып киленгән 22 ҡорт өлгөһөн өйрәндек. Һөҙөмтәлә Ырғыҙлы ауыл биләмәһендәге ҡорттарҙың 75 проценты таҙа бөрйән ҡорттары булып сыҡты, ә бына ҡалған 25 процентының сит ҡорттар менән буташып өлгөргәне асыҡланды. Бөгөн был буталған ҡорттарҙан тиҙ арала ҡотолорға кәрәк. Ә бының өсөн ошолай эшләйбеҙ: күстең инәһен алабыҙ һәм таҙа бөрйән инәһенә алмаштырабыҙ. Ҡорт инәһе сығарыу эшендә лә яңы ысул ҡулландыҡ. Иң мөһиме, өмөтлө ыңғай һөҙөмтәләр бар.\nА. Даутов: Киләһе йылдарҙа ҡорттарҙы тикшереү эшен район буйынса йылына бер тапҡыр булһа ла үткәреп тороу зарур. Әле Өфө ғалимдары менән ауылдар буйлап йөрөйбөҙ, умартасыларға мөрәжәғәт итәбеҙ. Улар бындай иғтибарға шатланып китә, шөғөлдәренә дәртләнеберәк тотона, тигәндәй. Сөнки бөгөн күп умартасылар үҙ бәләләре менән үҙҙәре генә ҡалған, уларға иғтибар етешмәй, буғай. Шуныһы ҡыуандыра: бөтәһе лә "бөрйән ҡортон таҙа килеш һаҡлайыҡ" тип ихлас тора.\nБөрйән ҡортон таҙа килеш һаҡлау мөһимлеген урындағы халыҡ ҡына түгел, башҡалар ҙа аңлаһын ине. Бына йәй үткәргән тәжрибә миҫалдарын ғына алайыҡ. Бөрйән-Йылайыр сигендә сит район умартасылары килеп ултырҙы. Беҙ компьютер программаһы ҡулланып уларҙың да ҡорттарын тикшерҙек. Һөҙөмтәһе ҡыуанырлыҡ түгел: алып килеп ултыртылған ҡорттар йылы яҡ ҡорттары булып сыҡты.\nН. Ишморатова: Бөрйән популяцияһы ҡорттарының тағы бер "кире" һыҙаты - улар сит инәне ҡабул итмәй. "Инәне алмаштырыу" тигән аңлатма эсендә әле ул инәне күс ҡабул итерлек итеп урынлаштырыу кеүек оло бер хеҙмәт ята. Был тәңгәлдә беҙ феромон препараттарын ҡулланабыҙ. Нимә ул феромон? Миҫал өсөн бына беҙ һәр беребеҙ үҙ телебеҙҙә һөйләшәбеҙ, эйе бит, һәр милләт үҙ телендә аңлаша ала. Шуның кеүек, бөжәктәрҙең дә үҙ теле бар. Һәр бөжәктең үҙ теле! Улар химик формулалар аша сигналдар, йәғни еҫтәр ебәреп аңлаша. Һәр формулала үҙҙәренең генә молекулалары, шунлыҡтан уларҙы тик үҙҙәренеке генә төшөнә ала. Был уларҙың үҙ теле. Ошо химик формулалар феромондар тип атала инде. Бөжәктәр араһында иң ҡатмарлы тел бал ҡортонда. Уларҙағы химик формулалар тотош көйҙәр ансамбле булып тора. Инә ҡорттоң үҙенә генә хас формулалары бар, ул эш ҡорттары менән бер феромонда, балалары менән икенсеһендә, өсөнсөләре менән өсөнсө төрлө итеп йөҙгә яҡын төрлө "еҫтәр" сығара ала. Шулай уҡ инә ҡорттоң үҙ еҫе, эшсе һәм атай ҡорттоң үҙ еҫтәре бар. Инә ҡорт шундай һиҙгер, ул ошо еҫтәр буйынса күстә нимәләр барғанын, нимәләр үҙгәргәнен белеп тора. Шул уҡ ваҡытта инә ҡорт үҙе лә һәр ваҡыт "ҡалпаҡ" аҫтында. Уның янында һәр ваҡыт эйәрсәндәре йөрөй, инә ҡорт бер ваҡытта ла яңғыҙ ҡалмай. Эргәһендәге эйәрсәндәре уны ялап, еҫкәп кенә тора ла, ундағы бәләкәй генә үҙгәреште лә күскә тарата. Инә ҡорт ауырыймы, сәләмәтме, ҡаратайғанмы, берәй ере "һынмағанмы" (умартасы яңылыштан имгәтеүе бар), сөскөрмәйме-бышҡырмаймы - барлыҡ мәғлүмәт шундуҡ ғаиләгә хәбәр ителә. Әгәр ошо тикшереүселәр инә ҡорттоң еҫе башҡа йәки нимәһелер саҡ ҡына булһа ла икенсе төрлө икәнде аңғара икән, шундуҡ ихтилал ҡуба ла "инәне алыштырырға" тигән ҡарар ҡабул ителә. Һәм "яңы инә сығарырға" тигән фарман барлыҡҡа килә. Беҙ үҙ эшебеҙҙә бына ошо хәлде ҡулланырға уйлайбыҙ ҙа инде. Эш шунда: беҙ ошо химик формулаларҙы асыҡлау ғына түгел, хатта уларҙы эшләй алдыҡ. Бөгөн беҙ күс ҡабул итә торған феромондар менән йәш инәне эшкәртә һәм күскә ебәрә алабыҙ. Был һөҙөмтә бирә, ә шулай ҙа әле йөҙ проценты менән ышаныслы түгел. Бөрйән ҡорттары, башҡаларҙан айырмалы рәүештә, бик ҡырыҫ, уҫал һәм характерлы ҡорттар, тип әйттек бит инде.\nБындай проект Башҡортостанда беренсе тапҡыр ҡаралалыр, шулай бит?\nН. Ишморатова: Бына бында ултырған егеттәр ошо проектты тормошҡа ашырыу өсөн әллә күпме ваҡыт урындағы умартасылар менән аралашты. Карта төҙөп алдылар, бөтөн территорияны күҙәттеләр, өйрәнделәр, ҡорттарын тикшерҙеләр. Һәм бөтөн был хеҙмәтте урындағы халыҡты ҡаршы ҡуймай ғына, дуҫлыҡ-хеҙмәттәшлек мөнәсәбәттәрендә башҡарырға кәрәк ине. Быныһын да булдырҙы егеттәр. Бына ошо тикшереүҙәр күрһәткесе бөрйән ҡортон артабан һаҡлау өсөн иҫбатлау базаһы булып тора ла инде. Хәҙер беҙ ҡыйыу рәүештә "Был ерҙәрҙә таҙа бөрйән ҡорто ғына йәшәй һәм бында сит ҡорттарҙы индереү тыйыла!" тигән тәртипте ҡуя аласаҡбыҙ.\nА. Дауытов: Был проект ысынлап та бик уникаль булып сыҡҡан икән. Беҙ быны хатта үҙебеҙ ҙә аңлап етмәгәнбеҙ. Проектҡа Рәсәй Пезиденты Путин ҡул ҡуйғас, уның програмаһы менән эшләй башлағас ҡына беҙ был хеҙмәттең ниндәй файҙалы һәм ҡиммәтле икәнен төшөнә барабыҙ. Әммә был башланғыс ҡына, уны дауам итеү өсөн дә сығымдар һәм дәүләт ярҙамы кәрәк. Шунһыҙ булмай. Йәки беҙгә ярҙам итерҙәй, башланғысты күтәреп алырҙай ойошмалар булһын ине. Мәҫәлән, түмәр-умарталар яһап, уға кәрәкле документтар тултырып патент алырға йөрөйбөҙ. Әлеге әйткән түмәр-умарта таҙа ҡорт инәләре алыу өсөн бик кәрәк. Беҙ өсәүләп йөҙгә яҡын түмәр-умарта эшләнек, ә күберәк эшләү өсөн ағас менән эш итә белеүсе оҫталар, ағас эшкәртеү станогы, транспорт, транспорт яғыулығы һәм башҡаһы кәрәк. Грант үҙ бурысын башҡарҙы: беҙ башҡаларға "бына ошолай эшләп була" тип проблеманан сығыу юлын күрһәттек, артабан бергәләп эшләргә кәрәк.\nИнә ҡортто алмаштырыу, яһалма аталандырыу кеүек үҙенсәлекле эштәр өсөн махсус белгестәр талап ителәлер?\nӘ. Шәрипов: Был яңы заманса йүнәлеш буйынса мин Мәскәү өлкәһендә уҡып ҡайттым. Рәсәй буйынса 19 белгес белемен камиллаштырҙы, Бөрйәндән мин бер үҙем генә булдым. Күбеһе йылы яҡ умартасылары ине.\nБаштан уҡ шуны әйтәйем: был йүнәлештә әле беҙҙең тәжрибә бөтөнләйе менән юҡ. Ә йылы яҡ ғалим-умартасылары был ысулды күптән ҡуллана һәм үҙҙәренә кәрәкле тоҡомдо кәрәкле кимәлдә үрсетә. Уларҙа һәр эштең үҙ белгесе бар. Берәү йәш инә сығара, икенсеһе ата ҡорттар өсөн яуаплы, өсөнсөһө аҙыҡ таратыу (шәкәр сиробы) менән мәшғүл һәм башҡаһы. Һәүәҫкәр умартасылар ҙа һәйбәт таҙа инәләр һатып алырға өйрәнгән, тоҡом талаптарына яуап биргән ҡорт инәләрен йөҙәрләп һатып алалар, мөрәжәғәт итеүҙәр йыл башында уҡ башлана икән. Беҙҙең умартасылар әлегә бал алыуға ғына эшләй. Бөгөн умартасылар араһында "селекционер" тигән яңы һөнәрмәндәр ҙә барлыҡҡа килергә тейеш. Алдынғы ҡарашлы, белемле йәштәргә мохтажбыҙ.\nКеше тарафынан бал ҡортона ниндәй мөнәсәбәт булырға тейеш?\nА. Дауытов: Быны аңлау өсөн тағы бер тапҡыр тарихҡа күҙ һалыу кәрәктер. Борон солоҡ тотҡан атай-олатайҙар солоҡҡа, бөрйән ҡортона, дөйөм әйткәндә, тәбиғәткә ихтирам һәм хөрмәт менән ҡараған. Солоҡтар тамғалы булған. Тамға - ул эйәле тигәнде аңлатҡан һәм ситтәр уға теймәгән. Хужаһы ҡортон айыуҙан һаҡлау өсөн солоҡ ағастарына туҡмаҡтар элгән, һыуһарға тоҙаҡ ҡорған. Ҡышлауға аҙығын да етерлек итеп ҡалдырған. Йәғни, үҙенә аҙыҡ, шифа биреүсе ҡортҡа һәм был шөғөлгә бик һаҡсыл ҡараған, тимәксемен.\nДөйөм әйткәндә, бал ҡортона иң беренсе хөрмәт һәм һөйөү булырға тейеш. Уларҙың тормошона тығылырҙан алда шул тормошто белеү, аңлау зарур. Китаптан уҡып ҡына алған белем менән күскә килеп йәбешеп булмай. Күҙәтеү, өйрәнеү, тәжрибә, белгәндәрҙе тыңлау арҡаһында ғына ҡорт донъяһын төшөнөргә һәм файҙаға тотонорға мөмкин. Миҫалға ғына алып ҡарағанда, күс йәшәгән умарта йәки солоҡ эсендә шул хәтлем таҙалыҡ, тәртип, ә һин унда бысраҡ ҡулың, еҫле ҡорамалдарың менән тотондоң икән, уларға оҡшамаясаҡ. Һинән һуң улар ояны тағы ла тәртипкә килтереп алыу өсөн әллә күпме көс һәм ваҡыт сарыф итәсәк. Шунлыҡтан, ҡортҡа ярағанса һәм оҡшағанса ғына эшләй белеү бик мөһим. Бының өсөн, әле әйткәнсә, өйрәнергә лә өйрәнергә. Ә бал ҡортонан бик күпте өйрәнергә була, улар шул ҡәҙәре аңлы һәм тәртип яратҡан бөжәктәр. Улар бер ваҡытта ла кешегә яраҡлашмаясаҡ, беҙ үҙебеҙ уларға яраҡлаша һәм улар теләгәнсә эшләргә бурыслы.\nБыйыл йәй Бөрйәнгә Кореянан ҡортсолар килгән икән, тигән хәбәр булды. Ниндәй маҡсат менән сәфәр ҡылған улар һеҙгә? Осрашыу нисек үтте?\nН. Ишморатова: Кореянан бер профессор, бер студент, бер аспирант килде. Уларҙы Ильясов Рөстәм менән Юнысбаев Урал тигән Башҡортостан егеттәре - белгестәр оҙатып йөрөнө. Улар бөрйән бал ҡортоноң гендары ысынлап та таҙа һәм боронғомо икән, тигәнде өйрәнергә килгән. Һәр хәлдә, оҙатып йөрөүселәр беҙгә шулай аңлатты. Беҙҙә генә түгел, Белорет, Яңауыл, Мәләүез райондарында ла булғандар. Өлгөләрҙе үҙҙәре алды һәм тикшереүҙе лә үҙҙәрендә үткәрәләр. Тикшереү үткән, әммә күрһәткестәрен әлегә әйтмәнеләр. Ғилми мәҡәлә яҙасаҡбыҙ һәм ебәрәсәкбеҙ, тип вәғәҙә иттеләр. Көтәбеҙ.\nБөрйән ҡорто менән шунда йәшәгән аҫаба халыҡ араһында ниндәйҙер тәбиғи бәйләнеш бармы икән? Ошо тоҡом ҡортон өйрәнеп фәнни эштәр яҙғанда, әҙәбиәттәр булдырғанда, әлеге уй килгәне булманымы һеҙгә?\nӘ. Шәрипов: Әлбиттә, бәйләнеш бар. Улар икеһе лә ошо ерлектең тереклеге. Ошо мөхиткә кеше лә, ҡорт та яраҡлашҡан һәм урындағы тәбиғәт уларҙың холҡона ла бер төрлөрәк йоғонто яһаған. Элекке колхоз-совхоз осоронда эштән һуң, төндә солоҡтарын ҡарарға тип егермешәр саҡрымға барып урап ҡайтҡан солоҡсоларҙы белә инем. Аҡса, тип түгел, ә, ҡортомдоң хәле нисек икән, айыу-фәлән теймәнеме икән, берәй ярҙам кәрәкмәйме икән, тип барып ҡайта ине бит улар. Бөгөн дә күптәр ҡорттарын ҡарап, уларҙың гөжләп осоуына бергә ҡыуанып, ауырып китһәләр, бергә "ауырып", дөйөм әйткәндә, улар менән бергә йәшәй. Бал ҡортона ғашиҡ бит ул умартасы-солоҡсо. Был уларҙың күңел торошо, тел менән әйтеп бирә алмаған эске бәйләнеше. Бал ҡорто ул мал да, байлыҡ та, мөлкәт тә түгел, ул - илһам сығанағы, матдилыҡтан күпкә юғары һәм аңлы донъя.\n"Бал ҡорттарын һеҙҙең кеүек яратһалар һәм хөрмәт итһәләр ине" тип өҫтәп ҡуйғы килә диалог аҙағынан геройҙарыбыҙға төбәп. Сөнки улар атҡарып килгән эш баһалап бөткөһөҙ, бындайҙы тик тәбиғәтте аңлаған, белгән һәм үҙ еренә сикһеҙ һөйөү менән йәшәгән патриоттар ғына булдыра алалыр. Күтәреп алайыҡ был башланғысты, ярҙам итәйек, мөмкинлектәр бирәйек. Шундай юғары фәнни хеҙмәтте артабан үҫтермәй һәм халыҡ мәнфәғәтенә тапшырмай әрәм итеп ҡуймаҫҡа ине...\nЯҙылған: 02.12.19 | Ҡаралған: 373


Ҙур футбол килә беҙгә, ҙур футбол... » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Спорт » Ҙур футбол килә беҙгә, ҙур футбол...\nФутбол буйынса донъя чемпионатының тарихы 1928 йылдан башланһа ла, тәүге беренселек 1930 йылда Уругвайҙа уҙа. Тәүҙә унда ни бары 13 команда ғына ҡатнаша. 1934, 1938 йылдарҙа үткән бәйгелә төркөм уйындары уҙғарылмай. Командалар еңелеү менән чемпионаттан төшөп ҡалған. 1950 йылдан алып 1978 йылға тиклем уҙған беренселектәрҙә финал уйындарында 16-шар команда ғына уйнай. 1982 йылдан – 24 һәм 1998 йылдан алып чемпионатта 32 команда ҡатнаша башлай.\nУҙған беренселектә Германия футболсылары чемпион булғайны. Ғөмүмән, чемпионат тарихына әйләнеп ҡайтҡанда, унда ни бары һигеҙ ил генә еңеү бәхетен кисерә. Иң күп уңыш Бразилия уйынсыларына йылмая. Улар биш тапҡыр төп Кубокты яулай (1958, 1962, 1970, 1994, 2002 йылдар). Шулай уҡ бер чемпионатта ла ҡатнашмай ҡалмайҙар. Футболсылар араһында ла өс тапҡыр чемпион булып берҙән-бер данлыҡлы Бразилия уйынсыһы Пеле һанала.\nГермания менән Италия командалары дүртәр тапҡыр еңеүсе була. Аргентина менән Уругвай икешәр тапҡыр уңышҡа өлгәшә. Англия, Франция менән Испания берәр тапҡыр чемпион исемен ала. Ә инде беренсе еңеүҙе 1930 йылда Уругвай командаһы яулай. Беҙҙекеләр, йәғни элекке СССР йыйылма командаһы бер тапҡыр ғына финал уйындарында ҡатнашып, өсөнсө урын өсөн Португалияға 2:1 иҫәбенә еңелә. Был хәл 1966 йылда була. Дөйөм алғанда, уҙған беренселектәрҙә бөтәһе 207 ил командаһы төп приз өсөн көрәшә. Шуларҙың 24-е генә донъяның көслө дүрт командаһы иҫәбенә инә.\nУйынсылар араһында иң мәргәне булып Германия уйынсыһы Мирослав Клозе иҫәпләнә. Ул чемпионаттарҙа 16 гол индерә. Бразилиянан Роналдо 15 тапҡыр уңышҡа өлгәшһә, Германия футболсыһы Герд Мюллер – 14 гол авторы. Франция һөжүмсеһе Жюст Фонтен дәғүәсе ҡапҡаһын 13 тапҡыр борсоһа, данлыҡлы Пеле унан бер тупҡа ҡалыша.\nБыға тиклемге 20 чемпионат 18 илдә үткәрелә. 1986 һәм 2002 йылдарҙа икешәр ил берләшеп, беренселекте үҙендә ойоштора. Италия, Франция, Бразилия һәм Германия икешәр тапҡыр чемпионат хужалары була. Һәм бына был юлы бәхет Рәсәйгә лә йылмая.\nУйындар илебеҙҙең 11 ҡалаһында – Мәскәү, Санкт-Петербург, Сочи, Ҡазан, Волгоград, Дондағы Ростов, Саранск, Һамар, Түбәнге Новгород, Калининград һәм Екатеринбургта үтәсәк. Ҙур футбол байрамы 14 июндә Мәскәүҙә «Лужники» стадионында асылып, беренсе осрашыуҙа чемпионат хужаһы менән Сәғүд Ғәрәбстаны футболсылары көс һынашасаҡ. 20 июндә Санкт-Петербургта беҙҙең команда Мысыр уйынсылары менән осрашһа, 25-ендә Һамар ҡалаһы стадионында Уругвай менән төркөм уйынын тамамлай. Төркөм уйындарының һуңғы осрашыуҙары 28 июндә һигеҙ команданың уйнауы менән бөтәсәк. Һәр төркөмдөң икешәр көслө командаһы төп бәйгелә юлын дауам итеп, 1/8 финалда осрашасаҡ. Чемпион 15 июлдә билдәле буласаҡ.\nЧемпионаттың аҡсалата премияһы ла йылдан-йыл арта. Быйыл уның дөйөм фонды 400 миллион долларға тиң. Еңеүсе 38 миллион долларға байыһа, икенсе урын алыусыға – 28 млн, өсөнсө призерға 24 млн доллар аҡса биреләсәк. Шулай уҡ дүртенсе урынға сығыусы ла 22 млн доллар менән ҡайтасаҡ. Ғөмүмән, бер ҡатнашыусы ла премияһыҙ ҡалмай. Хатта, төркөм уйынында ҡатнашып, төп бәйгенән төшөп ҡалған хәлдә лә, улар 9,5 млн доллар аҡса менән ҡайтасаҡ.\nРәсәй командаһы өсөн тағы айырым премия булдырылған. Әгәр беҙҙекеләр көтмәгәндә чемпион булһа, хөкүмәт уларҙы ике миллиард һум аҡса менән байытасаҡ. Әгәр 1/8 финалға етһә – 300 миллион һум, артабан күләме арта ғына барасаҡ.\nБеҙҙең төркөм дәғүәселәребеҙҙән Мысыр футболсылары быға тиклем донъя беренселегендә ике тапҡыр – 1934 һәм 1990 йылда уйнай. Ә бына Африка милләт-ара кубогында ете тапҡыр еңеп, уны өс тапҡыр рәттән яулаған берҙән-бер Африка иле булып һанала. Рәсәй командаһының быға тиклем Мысыр уйынсылары менән һис тә осрашҡаны булмай. СССР заманында ғына бер турнирҙа төп составҡа инмәгән уйынсыларҙан төҙөлгән команда уларҙан 2:1 иҫәбенә отола.\nИкенсе дәғүәсебеҙ – Сәғүд Ғәрәбстаны командаһы донъя чемпионатында дүрт тапҡыр ҡатнаша. Беренсе тапҡыр 1994 йылда сығып, һуңынан өс тапҡыр унда сығыш яһай. Һуңғы өс чемпионатта туғыҙ осрашыу үткәреп, етеһендә отола һәм икеһен тигеҙ иҫәпкә тамамлай. Азия кубогының финалында алты тапҡыр уйнап, өсөһөндә еңеүсе була. Ул үҙ тарихында беҙҙекеләр менән 1993 йылда ғына бер тапҡыр дуҫтарса осрашыу уҙғара. Унда дәғүәсебеҙ Рәсәй уйынсыларын 4:2 иҫәбенә еңә.\nӨсөнсөһө – Уругвай футболсылары донъя футбол күгенең түрендә тороусы, тиһәк тә, яңылышмаҫбыҙ. Улар тәү башлап уҙғарылған беренселектә еңеүсе булып таныла. Һуңынан 1950 йылда уҙған бәйгелә лә икенсе тапҡыр чемпион исемен яулай. Улар шулай уҡ ике тапҡыр Олимпия уйындарында (1924, 1928 йылдар) еңеүсе булып, Америка кубогында 15 тапҡыр чемпион исемен ала. Әлеге ваҡытта иң шәп уйынсылары булып Луис Альберто Суарес, Эдинсон Кавани һәм Диего Годин һанала.\nРәсәй командаһы менән улар 2012 йылда ғына дуҫтарса осрашыуҙа уйнап, 1:1 иҫәбенә таралышалар.\nРәсәй йыйылма командаһы үҙ тарихында дүртенсе тапҡыр ҙур бәйгелә ҡатнашасаҡ. Быға тиклем 1994, 2002, 2014 йылдарҙа ҡатнашып, барлығы туғыҙ осрашыу уҙғара, ике тапҡыр еңә, биш тапҡыр отола һәм ике уйын тигеҙ иҫәпкә тамамлана. Составҡа килгәндә, Александр Кокорин, Георгий Джикия һәм Виктор Васин, йәрәхәт алыу сәбәпле, унда ҡатнашмаясаҡ. Шулай уҡ Константин Рауш, Роман Нойштедтер, Александр Ташаев, Федор Чалов һәм ҡапҡасы Сослан Джанаев чемпионатҡа бармаясаҡ. 23 уйынсының етеһе – Акинфеев, Игнашевич, Гранат, Дзагоев, Семенов, Жирков һәм Самедов уҙған беренселектә һынау үтте. Ҡалған 16-һы өсөн дебют буласаҡ.\nРәсәй – Сәғүд Ғәрәбстаны\nМысыр – Уругвай\nШвеция – Коньяҡ Корея\nРәсәй – Мысыр\nУругвай – Сәғүд Ғәрәбстаны\nКөньяҡ Корея – Мексика\nУругвай – Рәсәй\nСәғүд Ғәрәбстаны – Мысыр\nКөньяҡ Корея – Германия\nСығыу ваҡыты 13-06-2018, 14:42 | Ҡаранылар: 76\nРәсәйгә Көньяҡ Корея, бельгия һәм Алжир эләкте


Яҙға – яңы көс менән » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Яҙға – яңы көс менән\nЯҙға – яңы көс менән 23.03.2016 // Йәмғиәт\nАуыл хужалығы хеҙмәтсәндәре сәсеү алды мәшәҡәттәрен кисергән кеүек үк, урмансылар ҙа яңы миҙгелде эшкә сумып ҡаршылай. Үҫентеләрҙе тәрбиәләү, техниканы ремонтлау, ағас ултыртыу өсөн ер әҙерләү...\n– Мәғлүм булыуынса, беҙҙең район биләмәһенең 80 проценты самаһын урман биләй. Япраҡлы ағастар күпселекте тәшкил итә, – ти Нуриман урман хужалығы директоры Арыҫлан Мырҙагилдин. – Техника эшкә тулыһынса әҙер тип әйтергә мөмкин. Йәшеллекте яһалма тергеҙеү – 70, урман культураларын тулыландырыу 28 гектарҙа тормошҡа ашырыласаҡ. Әйткәндәй, тәүгеһе буйынса республикабыҙ илдә алдынғылар рәтендә килә. Урман культураларын хәстәрләү йәһәтенән дә иң юғары күрһәткес – беҙҙә.\nЯҙғы эш өсөн хужалыҡта 80 килограмм орлоҡ әҙерләнгән, шуның яртыһы – ылыҫлыларҙыҡы. Ғәҙәттә ҡарағайҙыҡын Белореттыҡына алмаштырып алалар икән: бындағы урмандың ҡеүәте артырға тейеш. Унан тәбиғәткә лә, халыҡҡа ла файҙа ҙурыраҡ буласаҡ.\nЯңы миҙгелгә әҙерләнгәндә янғын хәүефһеҙлеген иҫкәртеүгә лә ҙур урын бирелә. Был йәһәттән төрлө урында, учреждениеларҙа, сходтарҙа аңлатыу эше алып барыла. Урман һуҡмаҡтарынан тыш, янғын мәлендә техника үтә, һыу ятҡылығына бара алһын өсөн һалынған махсус юлдар гелән ҡараулы, тәртиптә тотола.\nНуриман урман хужалығы хеҙмәткәрҙәре яҙҙы яңы маҡсаттар менән ҡаршылай. Мәҫәлән, заманса ҡорамалдар алып, эшкәртеү цехының ҡеүәтен арттырмаҡсылар. Тимәк, эшмәкәрлек майҙаны тағы ла киңәйәсәк.\n– Урман хужалығы тармағының былтырғы һөҙөмтәләре буйынса үткәрелгән кәңәшмәлә министр Динир Әхмәтйәнов республикала фанера, ДСП, ҡатырға, йорт йыһаздары, биояғыулыҡ етештереү өсөн байтаҡ мөмкинлек барлығы хаҡында белдергәйне, – ти Арыҫлан Рәмил улы. – Әммә бының өсөн төп сеймал булырлыҡ япраҡлы урмандан үҙләштерелмәгән ҡырҡын ҡала. Сәбәбе – уларҙы эшкәртеү өсөн заманса ҡорамалдарҙың булмауы, ҡайһы бер диләнкәләргә барыу юлының насарлығы, техниканың иҫкелеге. Тимәк, беҙгә тәү сиратта ошо мәсьәләләрҙе яйға һалыу бурысы йөкмәтелә.\nӘ маҡсаттарҙың тормошҡа ашырына һис шикләнмәй Арыҫлан Мырҙагилдин. Хеҙмәткәрҙәре уңған, һәр эште күтәреп алырға ғына торалар. Араларында тотош ғүмерен ошо өлкәгә бағышлағандар ҙа, урмансы “һурпа”һын яңы татый башлағандар ҙа бар. Уларҙы уртаҡ сифат – тәбиғәтте мөкиббән яратыу, уны һаҡларға ынтылыш – берләштерә. Фиҙакәрлек һөҙөмтә бирмәй ҡалмай. Мәҫәлән, күп йыллыҡ тырыш хеҙмәте өсөн тракторсы Ғәфүр Яҡупов менән төп белгес-эксперт Ривал Әсләмов күптән түгел Башҡортостан Урман хужалығы министрлығының Почет грамотаһы менән бүләкләнгән. “Бындай иғтибар һөнәр буйынса даими камиллашыуға этәргес бирә”, – ти уңғандар.\nНуриман урман хужалығы директоры әйтеүенсә, уларҙың биләмәһендә заман талаптарына ярашлы бүтән башланғыстарға ла юл һалына. Мәҫәлән, Ишморат ауылы яғында балыҡ үрсетеү ойошторола. Ул яҙға эш башларға тейеш. Пилот проекты импортҡа алмаш мәсьәләһен яйға һалыуға үҙ өлөшөн индерәсәк.


Йондоҙнамә (10-16 июнь)\n«Йәшлек» гәзите » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (10-16 июнь)\n10.06.2019 Йондоҙнамә (10-16 июнь)\nШәхси мөнәсәбәттәр яйлана кеүек. Күптән түгел генә һеҙгә үпкәләгән кеше менән мөнәсәбәттәрегеҙ яйланыр. Эш сәфәре әллә ни файҙа бирмәһә лә, кәйефегеҙҙе мотлаҡ күтәрер.\nНиндәйҙер мөһим ваҡиға шундуҡ тормошоғоҙға үҙгәреш индерергә этәрер. Ләкин йондоҙҙар ашыҡмаҫҡа кәңәш итә. Етди уйлап, фекер төйнәгәндән һуң ғына ниндәйҙер ҡарарға килеү дөрөҫ булыр. Шаршамбы уңышлы уҙыр.\nБөтә мәшәҡәт һеҙҙе урап үткәндәй тойолор. Был хәл беренсе нәүбәттә тормошҡа ҡарашығыҙҙың үҙгәреүенә бәйле. Хәйер, бер аҙ ял да итерһегеҙ. Алда һеҙҙе бик яуаплы осор көтә, көс-хәл йыйығыҙ.\nАҙна ҡатмарлы килергә оҡшай. Бәғзеләр бер юлы бер нисә эш менән булып, береһендә лә һиҙелерлек уңыштарға өлгәшә алмаҫ һымаҡ. Аралашыуҙа ла ҡыйынлыҡтар кисерерһегеҙ. Үҙегеҙгә ҡарата тәнҡит һүҙҙәрен дә ишетергә тура килер.\nӘллә ни мөһим ваҡиғалар көтөлмәй кеүек. Үҙегеҙҙе күрһәтергә бер ниндәй ҙә мөмкинлек булмаҫ, моғайын. Шаршамбылағы хәлдәр кәңәш эҙләргә мәжбүр итер. Ләкин ишеткәндән бер ниндәй ҙә файҙа күрмәҫһегеҙ.\nЯҡшы осор. Тәжрибәгеҙ, бигерәк тә етеҙлегегеҙ арҡаһында төп эшегеҙҙә уңыштарға өлгәшерһегеҙ. Аралашыуҙар ҙа файҙалы булыр. Тик йондоҙҙар кеше араһында артыҡ асылып китмәҫкә ҡуша. Йомала көтөлмәгән ярҙам алыуығыҙ ихтимал.\nҮҙ көсөгөҙгә ышанысығыҙ юғары кимәлдә буласаҡ. Яуаплы һәм мөһим эштәрҙе башҡарыуға әҙерһегеҙ. Тик күпселек осраҡта үҙаллы эш итергә тура килер, ярҙамға артыҡ өмөт итмәгеҙ. Иң һәйбәт көндәр – шаршамбы һәм шәмбе.\nЯҡшы кәйефегеҙ бөтә эшегеҙгә лә булышлыҡ итер. Был арала кеше араһында күп йөрөрһөгөҙ кеүек. Аралашҡанда ҡайһы бер файҙалы хәбәр ҙә ишетерһегеҙ. Йомала өмөтлө күренгән тәҡдимгә ризалашырға ашыҡмағыҙ.\nАҙна араһында үҙегеҙгә мөмкин тиклем ял бирергә тырышығыҙ. Башҡарған етди эштән һуң арыуығыҙ һаман да үҙен һиҙҙерә. Аҡсағыҙҙы бик самалап тотоноғоҙ. Бик тиҙҙән һеҙҙе ҙур ғына сығымдар көтә.\nКүптәр яуаплы эштәр менән булышыр. Был йәһәттән шишәмбе һәм шаршамбы айырылып торор. Эшегеҙҙең йомғаҡтары һәйбәт күренгән һымаҡ булһа ла, аҙағыраҡ уға яңынан әйләнеп ҡайтырһығыҙ.\nАҙна ҡәҙимгесә килер. Күпселек осраҡта алдан уйлаған эштәрегеҙҙе уңышлы ғына башҡара алырһығыҙ. Шишәмбелә генә ҡайһы бер көтөлмәгән ваҡиғалар булыуы ихтимал. Бында һеҙҙең ғәйеп юҡ. Кесе йомала яҡшы хәбәр ишетерһегеҙ.\nБыл арала кире хәлдәр күбәйеп китер. Йондоҙҙар бының менән ризалашып, ыңғай үҙгәрештәрҙе тыныс көтөргә ҡуша. Шулай ҙа бәғзеләр ҡыйынлыҡтарға ҡаршы көрәштә көсөн юҡҡа әрәм итер. Йома-шәмбелә мөһим һөйләшеү булыр, уға алдан әҙерләнегеҙ.


Бурысың булһа – табырҙар, түләтерҙәр... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Бурысың булһа – табырҙар, түләтерҙәр...\nБурысың булһа – табырҙар, түләтерҙәр... 21.06.2017 // Йәмғиәт\nФедераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Илнур Мәхмүтов үткәргән матбуғат конференцияһы ойошманың эш һөҙөмтәләренә арналды.\n“Судта еңеүе ҡыйын булманы, ә бына уның ҡарарының үтәлеүенә өлгәшеү, ай-һай, ауырға төштө”. Шулай тип әйткәндәрен ара-тирә булһа ла ишетергә тура килгеләй. Ауыр хеҙмәт ул. Суд, дәлилдәр етерлек һәм ышандырырлыҡ булһа, ҡарар сығара ла шуның менән бөтә. Ә ғәйепле яҡ, тәбиғи, был ҡарарҙы үтәргә бик ашҡынып тормай. Уныһы бер хәл, яуаплылыҡтан ҡасып йөрөгәндәр ҙә аҙым һайын осрай. Мөлкәт өсөн һәм башҡа тейешле һалымын түләүҙе кисектергәндәр һаны арта бара. Бурыслыларҙы асыҡлау маҡсатында приставтар һалым инспекцияһы менән әүҙем хеҙмәттәшлек итә, йыш ҡына дәүләт автоинспекцияһынан да ярҙам һорай. Һуңғылары, белеүебеҙсә, юлда яҡынлашып килгән автомобилдең теркәү номерына ҡарап, рулдә ултырған кешенең бурыслымы, түгелме икәнлеген күҙ асып йомғансы асыҡларға һәләтле.\nШулай ҙа суд приставтары идаралығының эш йомғаҡтары һәр кемдә тәьҫир ҡалдырырлыҡ: былтыр улар ике миллиондан ашыу суд ҡарарының үтәлешен тәьмин иткән! Бер пристав айына уртаса 308 суд ҡарарын үтәгән! Был 2015 йыл менән сағыштырғанда 38 ҡарарға күберәк.\nКисектерелгән һалым бурысын ҡайтартыу ҙа бик мәшәҡәтле эш. Быйылғы биш айҙа ғына ла, мәҫәлән, суд приставтарының Башҡортостан буйынса идаралығы кисектерелгән һалым бурысын ҡаҙнаға былтырғы шул уҡ осор менән сағыштырғанда 38 миллион һумға күберәк ҡайтарта алған. Уның күләмендә шәхси бурыстар өлөшө артҡан, ә бурыслы ойошмалар һаны, киреһенсә, кәмегән. Ә былтырғы эшмәкәрлек йомғаҡтарына ҡараһаҡ, суд приставтарының республика ҡаҙнаһына барлығы дүрт миллиард һумдан ашыу аҡсаны ҡайтартыуын күрербеҙ. Был 2015 йыл менән сағыштырғанда 800 миллион һумға күберәк.\n– Кисектерелгән бурыстың иң ҙур өлөшө Өфөнөң Октябрь районына тура килә. Ә бына Дыуан, Мишкә, Бөрйән һәм Илеш райондарында ундай бурыс – иң аҙы. Тимәк, уларҙа һалым һәм түләүҙәрен ваҡытында ҡайтара белгән тәртипле халыҡ йәшәй, – ти Илнур Әнүәр улы.\nСоциаль әһәмиәтле бурыстарға айырым иғтибар бирелә. Билдәле булыуынса, эш хаҡы буйынса кисектерелгән бурысты ҡайтартыу хәҙер көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһенә әйләнде. Үткән йыл идаралыҡҡа ошо бурысты түләтеү буйынса 22 мең башҡарыу ҡағыҙы килгән, шуларҙың 14 меңе үтәлгән, ҡалғаны үтәлеү өҫтөндә. Быйыл 1 июндә, Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә, суд приставтары алимент түләмәгән йәки һуңлатҡан ике меңдән ашыу кешене иҫкәртеп сығырға өлгөргән.\nИлнур Мәхмүтов балаларына алимент түләүҙән ҡасып йөрөгән ата-әсәләрҙең бурысын түләтеү проблемаһына айырым туҡталып үтте. Улар буйынса бер йылда ғына ла 49 меңдән ашыу суд ҡарары килгән.\nИдаралыҡ хоҡуҡи кимәлде күтәреү маҡсатында халыҡ менән осрашыуҙар ҙа үткәрә, былтыр ғына ла йөҙҙән ашыу шундай әңгәмә ойошторолған, аҡсалата бурысты ваҡытында түләүҙең отошло булыуы тураһында аңлатылған, уларҙа һигеҙ мең самаһы кеше ҡатнашҡан.\nҠоролошо буйынса ла заманға яраҡлашырға тырыша идаралыҡ. Быйыл 1 августан, мәҫәлән, коллективҡа 14 яңы пристав урыны өҫтәлә, был эште әүҙемерәк алып барырға ярҙам итәсәк. Яңы хеҙмәткәрҙәрҙе суд ҡарарҙарын башҡарыу буйынса ҡарарҙар күп йыйылған, йәғни эш күләме ҙур булған урындарға ебәрергә уйлайҙар. Көйөргәҙе районы менән Күмертау ҡалаһындағы йәмғеһе 39 белгестән торған бүлексәләр бергә ҡушылған. Икеһенең дә бер-береһенә яҡын урынлашыуын иҫәпкә алһаҡ, был үҙгәрештең халыҡҡа уңайһыҙлыҡ тыуҙырмаясағына ышаныс бар. Идаралыҡта географик яҡтан шулай яҡын булған башҡа ҡайһы бер бүлексәләрҙе лә киләсәктә бергә ҡушыу тормошҡа ашырылырға тейеш.\nЯңы кадрҙар ҙа өҫтәлгәс, идаралыҡ коллективы 1 688 кешегә етәсәк. Шуның 442-һе судьяларҙың хәүефһеҙлеген тәьмин иткән төркөмгә инә, 582 хеҙмәткәр суд ҡарарҙарын үтәү өҫтөндә эшләй.


Хәйруллиндар бар мәғлүмәтте күҙәтеп барған\n9 Июль 2019, 16:10\nБөтә илгә ғаиләң тураһында һөйләп, үҙеңде фаш итеп, теләһә ниндәй фараздар ҡороп ултырыу кемгә оҡшаһын инде?\nДыуамал ҡатын – Луиза Хәйруллина юғалғандан һуң Башҡортостанда ғына түгел, илдә интернет тулды. Беҙҙең бәләкәй генә Салауат ҡалаһы һәм уның “данлыҡлы” кассиры тураһында бөтә Рәсәй белде.\nНиндәй генә баҫма улар тураһында яҙманы ла, ниндәй генә фараздар ҡылынманы. Был тема менән хатта федераль каналға ла барып еттеләр, Андрей Малаховтың “Тура эфир”ында уларҙың туғандары, журналистар, төрлө белгестәр ҡатнашты.\nХәҙер, улар тотолғас, яңы факттар асыҡлана бара. Мәҫәлән, улар йәшенеп ятҡан саҡта интернетта һәм телевидениела үҙҙәре тураһындағы барлыҡ мәғлүмәтте лә ҡарап, күҙәтеп барған икән. Был турала ғаиләнең туғандарының береһе әйтә.\nМарат, Салауатҡа ҡайтҡас, туғандарының “Тура эфир” телетапшырыуында ҡатнашыуын оҡшатмауын әйткән. Шулай уҡ тапшырыуҙа ҡатнашыуға ҡарата Луиза ла ҡаршы фекерен белдергән. Бөтә илгә ғаиләң тураһында һөйләп, үҙеңде фаш итеп, теләһә ниндәй фараздар ҡороп ултырыу кемгә оҡшаһын инде?\nШулай булһа ла, һуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, әгәр ысын булһа, Марат үҙе лә Мәскәүгә, йәнә тапшырыуҙа ҡатнашырға осҡан бит. Ир халыҡтан аҡса һорап, банкка ҡайтармаҡсы.


Күңелендә уның моң йәшәне... » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Хәтер » Күңелендә уның моң йәшәне...\nКүңелендә уның моң йәшәне...\nСибай ҡалаһында талантлы музыкант, композитор Юлай Моратовтың яҡты иҫтәлегенә арналған хәтер кисәһе үткәрелде\nФани донъяны күҙ асып йомған ара менән сағыштыралар. Ысынлап та, әллә ниҙәр көтөп, өмөт итеп, был донъяға мәңгелеккә килгән кеүек йәшәйбеҙ ҙә, ҡапыл ғына яҡын кешебеҙ, дуҫыбыҙ арабыҙҙан китеп барһа, үкенесле үткәндәргә ҡарап, уйға ҡалабыҙ, фәһем алырға тырышабыҙ. Аҙаҡ тағы, онотолоп, донъя ҡыуа башлайбыҙ... Әллә күпме эш иртәгәгә ҡала, хыялдарҙы тормошҡа ашырырға ла ашыҡмайбыҙ.\nТалантлы музыкант, композитор, уҡытыусы Юлай ағай Моратов, ғүмеренең ҡыҫҡа булырын белгәндәй, һәр бер көнөнөң, миҙгеленең ҡәҙерен белеп йәшәне, ижад итте. Ә ижадтан тыш, ул велосипедта сәйәхәткә сыҡты (ете йыл рәттән Сибайҙан – Өфөгә, Өфөнән Сибайға йөрөнө), фотоға төшөрөү менән мауыҡты, үҙебеҙҙә үҫкән дарыу үләндәрен өйрәнде. Хатта, Урал аръяғы баш ҡалаһында институт асылғанына шатланып, 46 йәшендә уҡырға инеп, музыка бүлеген уңышлы тамамлап, икенсе юғары белем дипломын яҡланы. Ә уның ярҙамсыллығы, киң күңеллелеге, изге йөрәге хаҡында әллә күпме легенда йөрөй. Көньяҡ Урал зонаһы райондарынан килеүсе байтаҡ студент дөйөм ятаҡтан урын алып өлгөрмәгән осраҡта, Моратовтарҙың иркен йортонда йәшәп, белем алыу бәхетенә ирешә. Ә бит был йортта үҙҙәренең ун балаһы буй еткергән. Уҡырға килеүсе йәштәрҙең аҡсаһы булмағанда үҙҙәре кеҫәһенән биреүсе лә, ашарҙарына булмағанда үҙ ризығын бүлешеүсе лә улар була. Ҡыҫҡаһы, бер тиҫтә балалы Моратовтарҙы тағы ла бер нисә тиҫтә баланың ҡиәмәтлек ата-әсәһе тип атарға мөмкин. Күңелендә моң йәшәгән кеше генә бындай изгелектәргә бара алалыр ул.\n18 мартта Сибай ҡалаһында ошо арҙаҡлы шәхесте ололап, хөрмәтләп, хәтер кисәһе үткәрелде. Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры бинаһында аяҡ баҫыр урын юҡ ине: Юлай ағайҙан тере сағында күп изгелек күреүсе дуҫтары, хеҙмәттәштәре, уҡыусылары, йырҙарын үҙ итеүсе тамашасылары концертҡа ағылды. Хәтер кисәһен асып, Әғләметдин хәҙрәт Ғәзизов мәрхүм Юлай һәм Айһылыу Моратовтарҙың яҡты рухына Ҡөрьән аяттары бағышланы. Концертты ойоштороуҙа Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты оло ярҙам күрһәтте. Йәштәр бүлеге рәйесе Айнур Арыҫланов үҙ сығышында йәш быуынды ижадҡа, матур юлға килтереүсе Юлай ағай кеүек шәхестәрҙең күберәк булыуын теләп, доға ҡылды.\nБалалар ата-әсәләрҙән алған тәрбиәне, рухты, иманды ғүмер буйы үҙ күңелендә йөрөтә. Моратовтарҙың татыу, ҙур ғаиләһендә үҫкән ун баланың һәр береһе махсус музыка мәктәбен тамамлаған. Күптәре тормоштарын сәнғәт менән бәйләп, бөгөн төрлө мәҙәниәт ойошмаһында хеҙмәт юлын башлаған. Атанан күргән – уҡ юнған, тигән әйтемде иҫбатлап, сәхнәгә бер-бер артлы талантлы Моратовтар сыҡты: Пермь ҡалаһында музыканан белем биреүсе Кәрим, Сибай сәнғәт колледжы уҡытыусыһы Мансур, балалар баҡсаһының музыка белгесе Зөлфиә, Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле музыканты Салауат, “Мираҫ” фольклор йыр һәм бейеү ансамбле солисы Сәлимә – барыһы ла аталары ижад иткән йырҙы башҡарҙы. Юлай ағайҙың йырҙарын башҡорт эстрадаһының йәш “йондоҙ”ҙары ла, данлыҡлы йырсылар ҙа берҙәй яратып башҡара. Концертта ҡатнашыусы һәр кем уға рәхмәт һүҙҙәрен йырҙары менән еткерҙе. Ҙур сәхнәлә тәүге аҙымдарын яһаусы Азат Исҡужин, Лилиә Сафина, Дилә Мөхәмәтйәрова, Зөбәйлә Ҡоломбәтова, Гөлфирә Шәйбәкова, Гөлфиә Хәләфетдинова, билдәле йырсылар Йәғәфәр Нәҙершин, Фәнис Сирбаев, Гөлсөм Бикбулатова, Рәмил Туйсин, Илһам Шәймөхәмәтов, Мәмдүҙә Илбәкова, Хәлим Ситдиҡов, Динар Ласынов, Флера Шәрипова менән бер рәттән, оҫта сығыш яһаны. Концертты Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Иҙрис Ғәзиев композитор тураһындағы матур иҫтәлектәре һәм ул ижад иткән йырҙары менән тамамланы. Юлай Моратовтың балалары концертты ойоштороусы Илшат Абдрахмановҡа, Рәмил Сурағоловҡа, Нәсимә һәм Ильяс Сафиндарға, артистарға, йырсыларға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.\nЯҡты хәтирәләр менән моңһоуланған күңелдәрҙе Юлай Моратовтың тормошсан, дәртле һәм үҙенсәлекле йыр-моңдары берсә иларға, берсә көлөргә мәжбүр итте. Концерт тамамланғас та тамашасылар бик оҙаҡ таралышмай, иҫтәлектәре менән бүлешеп, әнгәмә ҡорҙо. Билет һатыуҙан йыйылған аҡсаға Юлай Моратовҡа таҡтаташ асырға ҡарар ителде. Шулай уҡ концерт ваҡытында композиторҙың исемен мәңгеләштереү маҡсатында ҡала урамдарының береһенә уның исемен биреү һәм ике йылға бер тапҡыр үҙешмәкәр композиторҙар конкурсын ойоштороу тәҡдим ителде. Киләсәктә уларҙың да тормошҡа ашыуын күреү насип булһын.\nСығыу ваҡыты 6-04-2016, 11:18 | Ҡаранылар: 645\nКүңеле аша йыр-моңдо тойоп...\nЙырҙарың йырланып бөтмәгәйне шул...\n“Рух” һәм Ирек


Рәхмәт һиңә, уҡытыусы!\n31 Август 2010, 16:28\n...Был донъяға һәр кем үҙ урыны, үҙ тәғәйенләнеше менән тыуа. Кемдер – кешеләрҙең тәнен, бәғзеләр йәнен дауалай. Берәүҙәр тыумыштан уҡ сауҙагәр була, икенселәргә иһә Аллаһы Тәғәлә күңел тулы моң биргән. Шулай ҙа донъяла иң изге, бар профессияларҙың да башында торған бер һөнәр бар – Уҡытыусы. Сөнки, ҡайҙа ғына эшләһәк тә, ниндәй генә вазифа биләһәк тә, тәү сиратта был яҡты донъяға тыуыуыбыҙ менән ата-әсәйебеҙгә рәхмәтле булһаҡ, икенсе рәхмәтебеҙҙе хәреф танырға, оло тормош юлына сығыуыбыҙға күп көс һалған, аҡ менән ҡараны айырырға, ауырлыҡтар алдында бөгөлөп төшмәҫкә, ваҡлыҡтарынан өҫтөн булырға өйрәткән уҡытыусыбыҙға юлларға тейешбеҙҙер.\nСалауат районының Мәсетле ауылында тыуып үҫкән Динә Ким ҡыҙы Фазылғаянова мәктәптә уҡығанында тәбиғи фәндәргә өҫтөнлөк бирә. Әммә башланғыс кластарҙа уҡытыусылары Шәүрә Хурамшина менән Мәйсәрә Иҡсановаларҙың һәр байрамға монтаж әҙерләтеп, йыр-бейеүгә өйрәтеүе, сәхнәлә бер иш кейемдә матур булып баҫып тороуҙары, ата-әсәләренең генә түгел, ауылдаштарының һәр сығышты ихлас йотлоғоп тыңлауы ҡыҙҙы һоҡландырып, Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы мәҙәни-мәғрифәт училищеһына алып килә. Шул йылдарҙы хәҙер Динә Ким ҡыҙы былай тип хәтерләй:” Ауылдан ситкә сығып йөрөмәгән бала әллә ҡайҙа ятҡан ҙур ҡалаға сығып киттем. Әсәйем барлы-юҡлы аҡсаһын йыйып биреп ебәрҙе. Уны көндәлек аҙыҡҡа тип бүлеп һалып ҡуйҙым. Запаста тағы биш һум биш тин аҡса ята. Әгәр уҡырға инә алмаһам, кире ҡайтырға юллыҡ аҡса ине ул. Бәхетемә күрә, уҡырға индем”.\nУҡыу йортон тамамлағас, Ишембай районының “Ағиҙел” совхозында балалар бейеү төркөмө етәксеһе булып эшләй башлай, ләкин бала саҡтағы тәбиғи фәндәргә булған ҡыҙыҡһыныуы уны тағы ла юғарыраҡ үрҙәрҙе яуларға әйҙәй. Шулай итеп, Динә Ким ҡыҙы 1987 йылда Бөрө дәүләт педагогия институтының биология һәм химия факультетына уҡырға инә. ҡулына диплом алған йәш белгес Балтас районының Иванай урта мәктәбенә уҡытыусы итеп ебәрелә. Уға биология дәресен тәрәнәйтеп өйрәнеү класын ышанып тапшыралар. Педагогик коллективтың ышанысын аҡлай йәш белгес, уның уҡыусылары район олимпиадаларында еңеү яулай, күптәре вуздарға биология фәне буйынса уҡырға инә.\nОшо Балтас районында үҙенең буласаҡ тормош юлдашы Алмасты осратып, донъяға йәм өҫтәп ҡыҙҙары Эмма ла тыуғас, Динә Ким ҡыҙына ауыл киңлектәре генә тар тойола башлай, уның да башҡалар кеүек ҡала мәктәбендә йөҙөп йөрөп эшләгеһе, яңынан-яңы үрҙәр яулағыһы килә. Ғаиләһе менән баш ҡалаға күсенәләр. Тик башҡаларҙы һыйындырған баш ҡалала уларҙы берәү ҙә ҡолас йәйеп көтөп тормай. Шулай ҙа ныҡышмал уҡытыусы республиканың иң шәп мәктәптәренең береһенә эшкә урынлаша.\n...Бөгөн Динә Ким ҡыҙы Фазылғаянованың Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназия-интернатында эшләүенә лә 15 йыл булып киткән. Шул йылдарҙа мәктәптә Динә Ким ҡыҙы етәкселегендә бал бейеүҙәре түңәрәге эш башлай. Улар өсөн махсус көҙгөлө залдар булдырыла, кейемдәр тектерелә.Ошо ваҡыт эсендә ул үҙен талапсан, маҡсатына ынтылышлы, инициативалы уҡытыусы итеп таныта. Ябай, аңлайышлы итеп аңлатылған темалар балалар күңеленә мәңгелеккә инеп ултыра ла, кәрәк ваҡытта уҡытыусылары эргәләрендә һөйләп торған кеүек күҙ алдына килеп баҫа. Сөнки педагог һәр саҡ үҙенең белемен камиллаштырыу өҫтөндә эшләй, биология дәрестәрендә “Белем биреүҙең диагностика-коррекцион системаһы”н ҡуллана.\nДинә Ким ҡыҙы уҡыусыларҙы биология фәне менән ҡыҙыҡһындыра, уға ҡарата һөйөү тәрбиәләй белә. Кластарҙа медицина-биология йүнәлешендә махсус курс алып бара. Бер нисә йыл дауамында Башҡорт дәүләт медицина университетында ҡабул итеү имтихандарында ҡатнаша.\nТырыш, ныҡышмал уҡытыусының эш һөҙөмтәһе – уҡыусыларының төрлө кимәлдәге олимпиадаларҙа еңеү яулауы, сығарылыш һайын Башҡорт дәүләт медицина университетына, башҡа вуздарҙың биология-химия факультетына уҡырға инеүе.\nДинә Ким ҡыҙы ваҡыт менән иҫәпләшеп тормай, олимпиадаға, уҡыу йортона әҙерләгән ваҡытта һәр бала менән өҫтәмә шөғөлләнә. Был уҡытыусы һәр ваҡыт эргәңдә, һәр ваҡыт ярҙам итергә әҙер, һорауҙарыңа ла уның менән бергә яуап эҙләүе еңелерәк... Ә инде һөҙөмтәләр билдәле булғас, кем нығыраҡ ҡыуаналыр, билдәһеҙ. Әллә уҡыусы, әллә уҡытыусы...\nЭшеңде яратыуың, балаларға таратҡан белемең өсөн рәхмәт һиңә, уҡытыусы!


Бәхетле ғаиләләр күберәк булһын\n17 Декабрь 2018, 13:33\nРайон мәҙәниәт һарайында “Йәш ғаилә-2018” конкурсы уҙҙы\nБыл көндө сәхнәгә сығып, үҙ һәләтен, талантын күрһәткән һәм иң яҡын кешеләре тураһында һөйләгән йәш ғаиләлар икеләтә хөрмәткә лайыҡ.\nӘйтергә кәрәк, һәр бәйгелә, иң элек, визит карточкаһы йәки үҙең менән таныштырыу иғтибарҙы йәлеп итә. Был юлы ла шулай булды. Конкурсанттар үҙҙәре хаҡында шиғри-музыкаль формала таныштырҙы, уларға ҙур ихласлыҡ менән улдары һәм ҡыҙҙары ярҙам итте.\nБәйгелә Торонтайыш ауылынан Линара һәм Ғәзиз Мортазиндар ҡыҙҙары Ләйсән һәм улдары Булат менән, бөтә һынауҙарҙы ла уңышлы үтеп, икенсе урынды алды. Ә Мечниковонан ғаилә шәжәрәһен төҙөп,үҙҙәре менән таныштырған һәм татар туйы йолаһын сағыу итеп күрһәткән Әхмәҙиевтар ғаиләһе бәйгенең еңеүсеһе тип иғлан ителде.\n- Конкурста ҡатнашырға тәҡдим иткәс, шунда уҡ ризалаштыҡ, - ти Анжела. – Беҙ Радмир менән Өфө ҡалаһының 1-се полгирафия училищеһында бергә уҡыныҡ һәм шунда таныштыҡ. Әле икебеҙ ҙә ситтән тороп РФ Хөкүмәте ҡарамағыдағы финанс университетының Өфө филиалында белем алабыҙ. Декрет ялына тиклем мин унда уҡыу-уҡытыу бүлегендә эшләнем.\nМаҡсатҡа ынтылыусан һәм йәштәрсә дәртле Радмир менән Анжела 2010 йылдың ғинуарында өйләнешә. Быйыл улар ҡалай туйҙарын билдәләй. Хәйер, бәхетле ғаилә парҙары өсөн туйҙың ниндәй булыуы әллә ни әһәмиәткә лә эйә түгелдер. Иң мөһиме – улар бер бөтөн булып, бер-береһен аңлап, яратҡан балалары менән бәхетле ғүмер кисерә. Биш йәшлек улдары Тамерлан бик тә талантлы малай, ул уҡый-яҙа, матур итеп йырлай һәм һүрәт төшөрә лә белә. Ике йәшлек Дарина ла йырларға, һүрәт төшөрөргә ярата. Ғаилә башлығы Радмир гитарала уйнай, йырлай, балыҡ тоторға әүәҫ. Ә Анжела ҡул эштәренә оҫта - фетрҙан ҡурсаҡтар яһай, балалар өсөн күлдәктәр, ойоҡбаштар бәйләй һәм, әлбиттә, яҡындарын тәмле ҡамыр ризыҡтары менән һыйлай.\nҒаилә башлығы Себерҙә монтажсы булып эшләй, ә тормош юлдашы декрет ялында, бөгөн улар Мечниковола, ата-әсәләре Фирҙәүсә Ғәлим ҡыҙы һәм Фәнзил Мәжит улы Әхмәҙиевтар менән бергә йәшәй. Бөтә татыу һәм бәхетле ғаиләләр кеүек, улар ҙа түңәрәк байрам табыны артына йыйылып, Яңы йылды бергә ҡаршылаясаҡ.


Материалы за Март 2017 года » Страница 12 » Башҡортостан гәзите\nАй ҙа ярамай, ҡояш та…\nБелем һәм тәрбиә // 21-03-2017, 03:46\n“Ай менән ҡояш та ярамағанды, кеше бер-береһенә ярай аламы инде” тигән һүҙҙәрҙе ишеткәнегеҙ барҙыр. Ысынлап та, әҙәм балаһы эҫе көндәрҙә “Ниңә был тиклем ҡыҙҙыра икән” тип ҡояшҡа ризаһыҙлыҡ белдерһә, ҡараңғы төндәрҙә “Исмаһам, айы ла нығыраҡ яҡтыртмай бит әле” тип әйтеп ҡуя.\nКом: 0 // Уҡынылар: 252 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЙәмғиәт // 21-03-2017, 03:46\nҺуңғы йылдарҙа йорт төҙөлөшөндә өлөшләтә ҡатнашыу торлаҡ мәсьәләһен хәл итеүҙең иң уңайлы ысулдарының береһе булараҡ танылыу алды. Тик, ыңғай һөҙөмтәләр менән бер рәттән, ул халыҡ һәм власть өсөн баш бәләһе лә тыуҙыра. Атап әйткәндә, яңы фатирҙа йәшәүгә иҫәп тотҡан күптәр намыҫһыҙ төҙөүселәрҙең ҡорбанына әүерелә, телмәребеҙҙә “алданған өлөшсөләр” тигән һүҙбәйләнеш нығына.\nЮҡ, үлмәне уның моңдары!\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 21-03-2017, 03:45\nУчалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжында талантлы башҡорт композиторы, күренекле яҡташыбыҙ Салауат Низаметдиновтың тыуыуына 60 йыл тулыу айҡанлы уның яҡты иҫтәлегенә арналған күркәм сара булды.\nКом: 0 // Уҡынылар: 205 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЕгәрлене эш үҙе эҙләй\nИнформация // 21-03-2017, 03:45\nБаш ҡалабыҙҙың Халыҡ мәшғүллеге үҙәге хәбәр итеүенсә, 23 мартта Өфөлә сәнәғәт предприятиеларының хеҙмәт йәрминкәһе уҙа.\nКом: 0 // Уҡынылар: 199 тапҡыр // Тотош уҡырға\n“Күләгә”нән сыға хеҙмәткәр\nБашҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова Санкт-Петербургта үткән халыҡ-ара форумда төбәктә законһыҙ мәшғүллекте кәметеү буйынса алып барылған эштең һөҙөмтәләре менән таныштырҙы.\nКом: 0 // Уҡынылар: 196 тапҡыр // Тотош уҡырға\nИхтыяжды тәҡдим тыуҙыра\nБылтыр Башҡортостанда 1700-ҙән ашыу микрофинанс ойошмаһы ябылған. Өфөлә ойошторолған Бөтә Рәсәй банк хеҙмәткәрҙәре конференцияһында әйтелеүенсә, уларҙың күбеһе клиенттар менән ғәҙел эшләмәгән булған.\nКом: 0 // Уҡынылар: 183 тапҡыр // Тотош уҡырға\nРәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы ил төбәктәрендәге күсемһеҙ милектең 2017 йылдың икенсе кварталына ҡарата хаҡын билдәләне. Башҡортостанда ул 36 мең 132 һум тәшкил итә.\nРәсәйҙең Һаҡлыҡ банкы күсемһеҙ милеккә бәйле операциялар өсөн махсус система булдырған. Уның менән Силәбе ҡалаһында үткән “Күсемһеҙ милек баҙарындағы һанлы революция” исемле матбуғат конференцияһында таныштырҙылар.\nКом: 0 // Уҡынылар: 188 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҠануниәттә ниндәй яңылыҡтар бар?\nЙәмғиәт // 21-03-2017, 03:45\nБыйыл мартта федераль ҡануниәткә ярайһы уҡ күп үҙгәрештәр индерелде. Шуларҙың бер нисәүһе менән таныштырып үтмәксебеҙ. Араларында йәмғиәттә ҡапма-ҡаршылыҡлы фекер тыуҙырырлыҡтары ла бар.\nКом: 0 // Уҡынылар: 177 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАртҡа 1 ... 8 9 10 11 12 13 14 15 16 ... 35 Алға Бит башына


Дауаланыу урынына – штраф | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n19 февраля 2020 — 11:22 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә инвалид балаһын реабилитация үҙәгенә алып килгән иргә автомобилен тейешле урынға ҡуймаған өсөн штраф яҙғандар. Ә водитель, үҙ сиратында, медицина учреждениелары янында транспорт ҡалдырырға майҙансыҡтар юҡ һәм юлдар таҙартылмаған, тип зарлана. Артур Ғәлиевҡа мөмкинлектәре сикләнгән балаһын реабилитация үҙәгенә алып кереп сыҡҡансы, штраф тураһындағы ҡағыҙ ҡалдырып киткәндәр. Асыҡланыуынса, ул үҙе лә белмәҫтән, машинаһын хужалыҡ майҙансығында ҡалдырған. Әммә автомобиль ҡуйырға башҡа урын юҡ ине, ти ул.\nМедицина учреждениелары янында мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә машина ҡуйыу урындарының аҙ, йәки бөтөнләй булмауы ғәҙәти күренеш. Булған осраҡта ла, уларҙы башҡа автоһәүәҫкәрҙәр алып бөтә. Мәҫәлән, Өфөнөң беренсе поликлиникаһы янындағы туҡталҡала шундай күренеште күҙәтергә мөмкин. Пушкин урамында урынлашҡан Күҙ ауырыуҙары институты бинаһы эргәһендә лә ошондай уҡ хәл.\nМашиналар өҫтө-өҫтөнә тора тиергә мөмкин. Ысынлап та, мөмкинлектәре сикләнгән, хәрәкәттәр ауыр бирелгән, сирләгән кешеләргә ҡыйынға тура килә. Әгәр ҙә улар машиналарын йыраҡта ҡалдырһалар, бигерәк тә, ҡышын, көрт аша дауаханаға барып та етә алмайҙар. Ә транспортты медицина учреждениеһына яҡыныраҡ ҡалдырһалар, ҡағиҙәләрҙе боҙорға тура килә. Был осраҡта уларға штраф яҙыуҙары һәм хатта машиналарын эвакуацияуҙары мөмкин.\nВодителдәр әйтеүенсә, әгәр ҙә юл буйы ҡарҙан ваҡытында таҙартылған булһа, машина ҡуйырға урындар күберәк булыр ине. Әммә коммуналь хеҙмәттәр кире фекерҙә.Ошолай өҙлөкһөҙ әйләнеш барлыҡҡа килә: юл буйында көрт булғанға транспортты ҡуйырға урын юҡ, ә ҡарҙы алып сығырҙар ине — машиналар ҡамасаулай. Ҡайһы бер водителдәр хатта телефон номерҙарын да ҡалдырмай. Тап шундайҙар арҡаһында юлдарҙың ҡайһы бер участкаларында ҡар өйөмдәре ятып ҡала. Юлдарҙағы тәртипте күҙәтер өсөн Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге инспекторҙары махсус рейдҡа сыға.Ҡар өйөмдәре булған ерҙә юл тарая һәм машиналар хәрәкәте ҡатмарлана.\nБындай хәлдәр ҡабатланмаһын өсөн инспекторҙар коммуналь хеҙмәттәрҙе иҫкәртеп, акт төҙөй. Йыл башынан алып бер ай эсендә генә 4 меңдән ашыу ҡағиҙә боҙоу осрағы теркәлгән. Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, юлдарҙы һәм парковкаларҙы ҡарҙан таҙартыу эше тәүлек әйләнәһенә алып барыла. Төп эштәр, башлыса, төнгө ваҡытҡа ҡалдырылһа ла, көндөҙ ҙә туҡтатылмай. Ҡамасаулаған автомобилдәр ваҡытлыса ғына икенсе урынға күсерелеп тора. Тимәк, киләсәктә парковкаларға бәйле мәсьәләләр хәл ителер, тип көтөлә.


Башҡортостан Республикаһы тураһында Парижда беләләр. 26-28 мартта Франция баш ҡалаһында, ЮНЕСКО штаб- квартираһында, республикабыҙҙың халыҡ-ара презентацияһы үтәсәк.\nПрезентацияла республикабыҙҙың рухи, интеллектуаль, мәҙәни тормошоноң бөтә йүнәлештәре күрһәтеләсәк. Башҡортостандың Парижда презентацияһы буйынса республика инициативаһын Рәсәй Федерацияһының Сит ил эштәре министрлығы хупланы. Был идеяны ЮНЕСКО-ның генераль директоры Коитиро Мацуура ла яҡлап сыҡты. Был турала Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының башҡарыусы директоры Рим Суфиянов һәм БР тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры урынбаҫары Вилорий Яҡупов һөйләне.\nБыл сара, Башҡортостан тураһында ЮНЕСКО ағзалары булып торған бөтә 194 ил дә белһен, тигән маҡсатты күҙ уңында тотоп үткәрелә. Белгән төбәк менән инвестиция контракттары ла еңелерәк төҙөлә. Унда 200-ҙән ашыу дәүләт етәкселәре ҡатнашасаҡ, улар презентацияның маҡсат аудиторияһы булып тора ла.\n- Беҙҙе беҙ теләгәнсә үк белмәйҙәр, - тине Яҡупов. - Ә, беренсе сиратта, белгән өлкәләргә капитал һалалар бит.\nМарт аҙағында ЮНЕСКО штаб-квартираһында тәғәйен нимә ойоштороласаҡ һуң? Киң программа планлаштырылған. 850 квадрат метр майҙанды биләгән өс залда Башҡортостандың хәҙерге һынлы сәнғәте күргәҙмәләре үтәсәк, фәнде һәм мәғарифты, спортты һәм туризмды үҫтереү, йәштәр сәйәсәте буйынса мәғлүмәти стендтар ойоштороласаҡ. Экспозицияла БР Физик культура, спорт һәм туризм буйынса министрлыҡҡа күп урын бирелә. Уның стендтарында республикабыҙҙың шифаханалар, профилакторийҙар һәм рекреацион эшмәкәрлегендәге ҡаҙаныштар тураһында мәғлүмәт урынлаштырыласаҡ. Етмәһә, Парижға башҡорт милли көрәше алымдарын күрһәтәсәк спортсылар ҙа киләсәк.\nФорумда ҡуйыласаҡ картиналар һәм фотоэштәр юлға сыҡты ла инде, 20 мартта улар Парижға килтереп еткереләсәк.\nКүргәҙмәлә шулай уҡ Башҡортостандың Франция һәм ЮНЕСКО менән хеҙмәттәшлеге тураһында мәғлүмәти материалдар ҡуйыласаҡ. Бынан тыш, республиканың сәнғәт оҫталары фольклор һәм классик музыка концерттары күрһәтәсәк.\nТелдәрҙе үҫтереү өлкәһендә үҙ-ара эш итеү мәсьәләләре буйынса "түңәрәк өҫтәл" үтәсәк, "Башҡортостанда мәҙәни һәм тел плюрализмы" фәнни семинары үткәреләсәк, бер нисә йәш ғалим һәм БР мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев сығыш яһаясаҡ. Бөтә сығыштар француз һәм инглиз телдәрендә яһаласаҡ.\nЮНЕСКО менән Башҡортостан Республикаһы араһында Хеҙмәттәшлек тураһында меморандумға ҡул ҡуйыу планлаштырыла. Уның төп идеяһы - ЮНЕСКО-ның консультация ярҙамын файҙаланыу һәм Башҡортостандың ЮНЕСКО программаларында ҡатнашыуы.\nПарижға республикабыҙҙың 200-ҙән ашыу вәкиленән - БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ, Мәғариф, Физик культура, спорт һәм туризм буйынса министрлыҡтары, БР Фәндәр академияһы хеҙмәткәрҙәренән торған делегация юлланасаҡ. Шул иҫәптән тиҫтәгә яҡын журналист та буласаҡ. БР Хөкүмәте Премьер-министры Рафаэль Байдәүләтов етәкселегендәге делегация чартер рейсы менән осасаҡ.\nБынан тыш, 21 мартта Францияға Өфөнән ЮНЕСКО-ның ассоциациялаштырылған мәктәптәре уҡыусылары һәм директорҙары менән автобус сығасаҡ. Ассоциациялаштырылған мәктәптәрҙә балалар, тирә-яҡ мөхитте һаҡлау кеүек, ЮНЕСКО-ны ла ҡыҙыҡһындырған тәғәйен проблемаларҙы етди тикшерә. Был темаларға докладтар менән ЮНЕСКО семинарҙарында һәм кәңәшмәләрендә сығыш яһайҙар. Уларҙың ҡайһы берҙәре билдәле бер даирәләрҙә танылыу һәм хатта абруй яулап өлгөрҙө лә инде, һәм хәҙер уларҙы семинарҙарға бушлай саҡыралар. Парижда был мәктәптәр уҡыусылары мәктәптәр буйлап экскурсия яһаясаҡ, тиҫтерҙәре менән осрашасаҡ.\nБашҡортостан - Рәсәй Федерацияһының Парижда презентация үткәргән бишенсе субъекты инде. Быға тиклем унда Саха-Якутия, Татарстан, Алтай республикалары үҙ ҡаҙаныштарын күрһәтте, ә иң уңышлы презентацияны Мәскәү үткәрҙе.\nКүп төбәктәр үҙ ҡаҙаныштарын Францияла күрһәтергә теләр ине, ләкин ЮНЕСКО штаб-квартираһында ваҡыт һәм урын бик сикләнгән. Һәм республикабыҙға был өс көн эләгеүен ойоштороусылар ҙур уңыш тип иҫәпләй.


Иң мөһиме - йөрәк йылыһы\n21 Май 2019, 16:14\nРайонда опекун, патронат һәм баланы тәрбиәгә алған ғаиләләр араһында “Тәрбиәгә бала алыусы иң яҡшы ғаилә - 2019” район конкурсы үтте.\nСара башында 50 йыл бергә йәшәп, алтын туйҙарын билдәләгән Рим һәм Эльвира Барыевтар ғаиләһенә (2-се һүрәт), ЗАГС бүлеге етәксеһе Гөлсәсәк Дауытова Президент хатын уҡып, бүләктәр тапшырҙы. Бәхетле, татыу йәшәүегеҙҙең сере нимәлә, тигәнгә, уның сере бармы икән, бергә кәңәшләшеп, бер-береңде тыңлап, хөрмәт итеп йәшәһәң, тағы 50 йыл йәшәргә була әле ул, тине Рим Самат улы.\n- 3 балабыҙ бар, улар барыһы ла юғары белемле. 7 ейән-ейәнсәребеҙ үҫеп килә. Ә бөгөнгө байрамға ҡарата шуны әйткем килә: сит балаларҙы үҙ ҡосаҡтарына алып, үҙ балалары кеүек тәрбиәләгән ата-әсәләргә ихтирам һәм дан, - тине 40 йыл мәктәп системаһында эшләгән Эльвира Ғәйнетдин ҡыҙы.\nХалыҡ-ара ғаилә көнөнә бағышланған сарала 5 ғаилә ҡатнашты. Бәйгелә Иҫке Собханғолдан игеҙәк ҡыҙҙары Элина һәм Эльвина менән Зөһрә Зәйнуллина, Исламбайҙан Юлиә менән Динарҙы тәрбиәгә алған Рәмилә Халиҡова, Мәһәҙейҙән ҡыҙы Татьяна менән Зенфира Маликова, Яңы Монасиптан ҡыҙҙары Ангелина һәм Софья менән Миңлегөл Әмирханова, Ғәҙелгәрәйҙән ҡыҙҙары Фәйрүзә, Зөлхизә, улдары Нуриман һәм Тимур менән Зөһрә Маликовалар көс һынашты.\nКонкурс 4 этапта үтте. “Ғаилә - донъя тотҡаһы” тип аталған тәүге һынауҙа һәр ғаилә үҙе менән шиғри юлдар аша таныштырҙы. Сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалаусы “Атай, әсәй һәм мин – спорт һөйөүсе ғаилә” тип аталған конкурс төрөндә һәр ғаилә иртәнге зарядка төрҙәрен бейеүгә һалып күрһәтте.\n“Музыкаль һәләттәр” тип аталған һынауҙа ғаиләләрҙең йыр-моңға, бейеүгә, шиғыр һөйләүгә маһирлыҡтары баһаланды. Рәмилә апайҙың балалары Юлиә һәм Динарҙың бер-береһенә бағышлап һөйләгән шиғырҙары барыһының күңеленә үтеп инде. Уларҙы тыңлағанда залдағыларҙың күҙҙәре йәшкә мансылды. Динар - башҡорт, Юлиә рус бейеүҙәрен башҡарҙылар, байрам бүләге итеп ҡурай, ҡумыҙҙа халыҡ көйҙәре теҙмәһе уйнап ишеттерҙеләр. Элина бик тасуири итеп “Урал батыр” эпосынан өлөш һөйләне. Зинфира Маликова “Тыпырҙаҡ” бейеүен оҫта башҡарҙы, ә ҡыҙы Татьяна башҡортса тырышып шиғыр уҡып ишеттерҙе. Ангелина йырланы ла, бейене лә. Зөлхизә Маликова башҡорт бейеүенә өҙә баҫты.\nШулай уҡ “Ғаиләбеҙҙә - оҫтахана” күргәҙмәһе тәҡдим ителде. Ғаиләләрҙең, айырыуса Халиҡовтарҙың күргәҙмәһе ҡул эштәренә һәм фантазияға бик бай һәм матур булыуы менән арбаны.\n- Балаларым ҡул эштәренә бик оҫта. Бәләкәй саҡтарында бигерәк тиктормаҫтар ине, шуға ҡул эштәренә өйрәтә башланым, хәҙер тамам оҫтарып бөттөләр. Ҡыҙым ҡурсаҡтарға кейемдәр тегә, барыбыҙға ла ойоҡтар бәйләй, ҡустыһын ҡарай. Сигелгән картиналар, мәрйендән әйберҙәр эшләй, - ти Рәмилә апай.\nӘ еңеүселәр түбәндәгесә билдәләнде. 3-сө урынға ҡыҙы Татьяна менән Зинфира Маликова лайыҡ булды. 2-се урынды ҡыҙҙары Ангелина һәм Софья менән Миңлегөл Әмирхановтар ғаиләһе һәм игеҙәк ҡыҙҙары менән Зөһрә Зәйнуллиналар бүлеште. 1-се урын Зөһрә Маликованың ғаиләһенә бирелде. “Тәрбиәгә бала алыусы иң яҡшы ғаилә - 2019” - Рәмилә Халиҡованың ғаиләһе!\nҠатнашыусыларҙың барыһына ла Маҡтау ҡағыҙҙары һәм бүләктәр тапшырылды.


Башҡортостан данын кем яҡлай?\nСноуборд буйынса Донъя кубогының беренсе этабы Башҡортостанда уҙа. 7 һәм 8 декабрҙә «Яҡтыкүл» тау саңғыһы үҙәге 16 илдән 200 спортсыны ҡаршы ала. Улар параллель слаломда һәм параллель слалом-гигантта ярыша.\n«Этапта ике тапҡыр олимпия чемпионы Вик Уайлд та ҡатнаша. Уҙған миҙгел йомғаҡтары буйынса, ҡатын-ҡыҙҙар араһында параллель дисциплиналарҙа донъяның иң шәп сноубордсылары иҫәбенә Рәсәйҙән донъя чемпионатының көмөш призеры Наталья Соболева һәм Милена Быкова инде», — тип белдерҙеләр республика Спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nБашҡортостан исеменән Донъя кубогында Өфөнөң тау саңғыһы спорты буйынса олимпия резервындағы спорт мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Елизавета Сәлихова сығыш яһай.\nКөйәрмәндәр өсөн 200-ҙән алып 1,5 мең һумғаса билеттар һатыла башланы ла инде. 12 метр бейеклектәге трибуна 3300 кешене һыйҙыра ала. Тамашасыларҙың ярышты 10 метрлыҡ ҙур экрандан күҙәтеү мөмкинлеге лә бар.\n7 декабрь — параллель слалом-гигант ҡатын-ҡыҙҙар/ир-егеттәр (квалификация, финал);\n8 декабрь — параллель слалом ҡатын-ҡыҙҙар/ир-егеттәр (квалификация, финал).


Йыуан Эсәк Туҙа Казино Взломать Андроид | Играй " Бушлай Мобиль Уйын Автоматтары | Үрге Сайтында Слот | Мобиль & Online £5 FREE | £€$800 Bonus :)\nЙыуан эсәк туҙа казино Взлом сара андроид Сент-Джеймс. Бәләкәй Джон. өсөн TopSlotSite.com\nБулһын, выигрыш ямғыр йыуан эсәк менән Туҙ казино Джекпот взломать андроид!\nӘгәр һеҙ азартный кеше, ул алмай прожить көнө алмайса үҙ өлөшөн ҡырҡа ощущений, ул саҡта Йыуан Эсәк Туҙа Казино Взломать Андроид джекпот бирә һеҙгә небольшие бар еңеүгә! Һеҙгә бер уйын казино һәм уйын кәрттәре фантастик һайларға мөмкин, һеҙ йыш кимәленә тап килә. Бонустар, һеҙ наслаждаться уйындар һеҙҙең казино һәм улар бергә төрлө отошҡа өмөт бөтөнләй күркәм арта.\n100% Андроид Хәүефһеҙ Сайтында Казино! Хәҙер Уйнарға & Ҙур Еңеү Яулаған Реаль Аҡса!!\nКазино ҡомарлы уйын уйнау өсөн өҫтәмә android. туз картаһы.!\nМенән бер рәттән, наслаждайся Джекпот казино картаһы взломать андроид туз, казино функциялы ҡайһы берҙәре һеҙгә файҙалы булыр. Мөмкинлектәре сайтынан туранан-тура юнәлдерелгән биреү расширенный казино. Ҡайһы бер үҙенсәлектәрен, һеҙ бурыслы наслаждаться һеҙҙең менән бергә күңел төшөү уйын түгел:\n1. Бик ҙур, булдырыуҙы тәьмин бонустар. Бонусы пакеттар байтаҡ солин һумға, алынған һеҙҙең миҫал өсөн һәр аҙым һайын үҙ уйынын. Ала атаһыҙ, наслаждайся үҙенең беренсе бонус, һеҙ регистры уларҙың реаль аҡса яратыу уйындар.\n2. Тере ла бар дилерҙары. Заказды һеҙ ҡомарлы уйындар видео, дилә һаман тере булған..\n3. Төрлө прогрессив уйындар. Йәки һеҙ наслаждаться алдынғы киң спектр джекпот Йыуан Эсәк Туҙа Казино Взломать Андроид джекпот. Был һеҙҙең шанс бирергә фантастик еңеү н джекпот, хатта үҙенән ун тапҡыр артыҡ ставкаһы.!\n4. Төп ярҙам бөтә мобиль платформаны. Мобиль кушымталар менән булғанлыҡтан, һәр платформанан даими яңыртыла. Һуңғы яңыртыу һәм ремонтлау, шулай уҡ һеҙгә бирелгән хата хәүефһеҙлеген тәьмин клочок.\n5. Яҡшы клиент ярҙам. Ала атаһыҙ чемпионаттағы бына тигән ярҙам клиенттар-се персонал ярҙам итеү. Һеҙ улар менән элемтәгә керергә аша уларҙы ҡыҙыу линия әгәр ҙә булып тораһыҙ ағзаһы теркәлгән, йәки һеҙ элемтәгә керә атаһыҙ, улар менән электрон почта аша йәки чате.\n6. Двойной тәм-том менән йәлеп итә торған график уйындар. Табан атаһыҙ күпселеге уйындарҙың версия үрге четкое; был ысын ләззәт өсөн күҙҙәренә.\nҺеҙ утарға күп төрлө уңыштар өйгә Тестерам!\nҠасан етә эш уйындар атаһыҙ тыш, наслаждаться Туҙ Картаһы Джекпот казино взломать андроид, күп булған өсөн һайларға береһе. Ҡомарлы уйын бирә ала, күңелгә мәрәкә сәғәт һеҙ сайтында онлайн. Ҡайһы бер уйындарында ла үҙҙәрен һынап ҡарай ала, улар уңыштар һеҙгә:\nҮҙ хоҡуғына эйә булған ағзалары!\nҠомарлы уйын бик һәйбәт тәжрибә, был урын алһа ағзаһы булып казино. Бынан тыш, әгәр һеҙ ниәтләй артында реаль аҡса, иҫәп кәрәк була. Ай-һай, үҙ уңыш бирә торған арҡаһына казино.. Һеҙ беркасан ла белмәгән, һеҙ утарға картаһын туҙа казино джекпот взломать андроид!\nБеҙгә ҡушылығыҙ, беҙҙең VIP клубы алырға өҫтәмә акциялар һәм ташламалар! Өйрәнеү Күберәк!!!


Ғәфү итергә ярамай тыйырға\nҒәфү итергә ярамай тыйырға12.03.2019\nӨтөрҙө ҡайҙа ҡуйыу мәсьәләһен Кәримовтар әлегә хәл итә алмай.\n– Һуңғы ваҡытта һис тыңлашмай башланылар. Һәр насар ҡылыҡтарын ғәфү итергәме, әллә яза бирергәме? Ҡайһы юл дөрөҫөрәк? Шул тиклем көтөп алдыҡ үҙҙәрен, үҙебеҙҙеке итеп, бөтә йөрәк йылыһын һалып тәрбиәләйбеҙ ҙә кеүек. Тыңлаусан, изге, саф күңелле балалар үҫтерәсәгебеҙгә ныҡ ышана инек...\nТәүге йылда аңлашып йәшәнек, бәләкәйҙәр ине – ҡыҙыбыҙға ете, улыбыҙға алты йәш. Һәр әйткән һүҙҙе ҡолаҡтарына элеп, әйткәнде тыңлап, ҡушылғанды үтәп кенә торҙолар. Ике-өс йыл үтеүгә, күҙгә күренеп үҙгәрҙеләр, уларға идара итергә лә, тыңлатырға ла әмәл юҡ. Үҙебеҙҙең генә көсөбөҙ, белемебеҙ етмәгәс, тәжрибәле педагог һәм психологтарға мөрәжәғәт итергә булдыҡ, – тип үҙҙәренең ни өсөн тап ошонда – Республика етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыу үҙәгенә килеүҙәрен аңлатты Иглин ҡасабаһынан Кәримовтар.\nҺәр аҙымыңды үлсәп баҫ\n– Психологтар әйтеүенсә, әгәр ҙә бала тыңлашмай, киреләнә икән, тимәк, уның ниндәйҙер сәбәбе бар. Ҡаршылыҡ булғас, нимәнелер дөрөҫ эшләмәйбеҙ, күрмәйбеҙ, иғтибар итмәйбеҙ, күрәһең, – тип икеләнеүе менән уртаҡлаша атай кеше.\n– Былтыр йәй күмәкләп ошо үҙәктә булып, сенсор бүлмәһендә психолог Зәлиә Нәзир ҡыҙы менән аралашҡандан һуң ниндәйҙер еңеллек тойоп, бындай етди проблемаларҙың беҙҙә генә түгел, ә башҡа ғаиләләрҙә лә йыш осрағанын күреп, үҙебеҙҙең көсөбөҙгә ышаныс менән ҡайтҡайныҡ. Бына тағы килдек әле, – тип өҫтәне әсә лә.\nҒәфү итергә ярамай тыйырға. Был һөйләмдә өтөрҙө ҡайҙа ҡуйыу мәсьәләһен Кәримовтар әлегә хәл итә алмай. Әммә үҙҙәренең яҙмышын ҡырҡа үҙгәрткән, ата-әсә һөйөүен яңыртҡан ҡыҙҙары һәләк булғандан һуң ҡайҙа барып һуғылырға, бушлыҡты нимә менән тултырырға белмәй ыҙаланған Кәримовтар тап ошо кескәйҙәргә рәхмәт уҡый. “Улар беҙҙең тормошҡа яңынан йән өрҙө, йәшәү йәмен тойорға, бер-беребеҙҙең ҡәҙерен, ҡайғыны еңә белергә өйрәтте. Бәлки, беҙ күптән инде айырылышып, яҡты донъяла йәшәүҙән төңөлгән дә булыр инек, ошо балаларҙы тәрбиәгә алырға тәүәккәлләмәһәк”, – ти йорт хужабикәһе.\nБалаларҙың бәләкәй саҡта тыңлашмауы фажиғә түгел, тип аңлата психологтар. Бары сабыйҙы сабырлыҡ менән яҡшыны – ямандан, аҡты ҡаранан айырырға өйрәтергә, һәр аҙымыңды үлсәп, уйлап баҫырға, теләктәреңде дөрөҫ еткерергә кәрәк. Ата-әсәнең бер һүҙле булып ныҡ тороуы, сабыйҙың һәр мыжыуына эйәреп, уның көйөнә “бейемәүе” был осраҡта бик мөһим. Бәләкәй сағында ата-әсә иғтибары етешмәгән баланы үҙ яйына ҡуймай, буш ваҡытын ҡыҙыҡлы шөғөл йә сараға йүнәлтеү – дөрөҫ аҙымдарҙың береһе. Сабый ғаиләлә кемдең “баш”, “донъя тотҡаһы” икәнен тойһон һәм аңлаһын өсөн дә тырышлыҡ һалаһы бар. Ғөмүмән, тыңлашмау, киреләнеү, баш бирмәҫкә тырышыу кеүек үҫеш этабындағы был ҡатмарлы мәлде барлыҡ сабыйҙар ҙа кисерә.\nАҙым һайын “ярамай” тип баланы тыйыу менән йонсотоу ҙа ҡапма-ҡаршылыҡ тыуҙырыуы ихтимал. Ул ғына ла түгел, артабан баланың яуапһыҙ, үҙаллы ҡарар ҡабул итә һәм бәйлелектән ҡотола алмаған шәхескә әүерелеүе мөмкин, тип иҫкәртә психолог Зәлиә Хамматова.\nБар ата-әсәнең дә бурысы – һау-сәләмәт, үҙаллы, гармониялы шәхес тәрбиәләү. Дөрөҫ йүнәлеш биреү, мәңгелек ҡиммәттәрҙе тапшырыу менән бергә улар тормош тәжрибәһе туплаһын өсөн бер аҙ ситкә китеп тороу ҙа ҡамасауламаҫ. Нисек кенә яратһағыҙ ҙа, балаларығыҙҙың тормошо менән йәшәргә ярамай, тип киҫәтә ошо өлкәне энәһенән ебенә тиклем өйрәнгән педагогтар. Аҡыл, ғәҙеллек, хәстәрлек һәм һөйөүгә ҡоролған ғаиләлә һиллек, бәхет, гармония ҡасан да булһа хакимлыҡ итәсәгенә һис шик юҡ!\nБала уйынсыҡ түгел\nБынан тиҫтә йыл самаһы элек республикала балалар йорттары бер-бер артлы ябыла башлағас, етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыу эшен үҙ өҫтөнә алған өр-яңы үҙәк барлыҡҡа килде.\nБалалар йорттарының кәмеүе, етемдәрҙе тәрбиәгә ғаиләгә биреү – бер эш, ә бына ата-әсәләрҙе һәм хеҙмәткәрҙәрҙе ауыр яҙмышлы балалар күңеленә юл табырға кем өйрәтер, етемдәрҙең хоҡуҡтарын һәм законлы мәнфәғәттәрен кем яҡлар, опека һәм попечителлек органдарына балаларҙы ғаиләгә тәрбиәгә, уллыҡҡа, опекаға биреүҙә кем ярҙам ҡулы һуҙыр? Опекундарҙың, уллыҡҡа алыусыларҙың үҙҙәрен дә уҡытырға, тәрбиә серҙәренә өйрәтергә, хәлдәренә инә белергә кәрәк. Көн талабына ярашлы, бынан тап ун йыл элек эш башлаған балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыу үҙәгенең бөгөн Ишембай һәм Туймазы райондарында филиалдары ла бар. 21 педагог һәм бер юрист-консультанттан торған үҙәктең алдағы йылда тағы ла киңәйеүе, штаттың ике тапҡырға тиерлек артыуы көтөлә.\n– Үҙегеҙ беләһегеҙ, балаларҙы тәрбиәгә алған атай-әсәйҙәргә талаптар арта бара. Ни өсөн тигәндә, былай ҙа яҙмыш тарафынан ҡыйырһытылған сабыйҙарға йәнә бер бәхетһеҙлекте кисереү үтә ауыр, уларҙың психикаһы боҙола, кешегә ышанысы ҡаҡшай. Шуға күрә ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы әҙерлекһеҙ, бала психологияһын аңламаған, ауырлыҡтарҙы күҙ алдына килтермәгән ғаиләләргә биреү яғында түгелбеҙ. Балаларҙы кире ҡайтарыу осраҡтары булды, әле лә осрап тора, – ти үҙәктең начальник урынбаҫары Ирина Григорьева. – Ошондай күңелһеҙ хәлдәрҙе иҫкәртеү һәм булдырмау өсөн эшләйбеҙ ҙә инде.\nБала магазиндағы матур, сағыу, ымһындырғыс уйынсыҡ түгел. “Миңә зәңгәр күҙлеһе, аҡ йөҙлөһө кәрәк” йәки “иң аҡыллы һәм һәләтлеһен алам” тип һайлау мөмкинлеге юҡ. “Беҙ ғаилә өсөн бала һайламайбыҙ, ә бала өсөн яратыу, йылылыҡ хөкөм һөргән ғаилә эҙләйбеҙ”, – ти Ирина Николаевна.\n2019 йылдың 1 ғинуарына алынған мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, республикала 12 мең 772 етем иҫәпләнә. Шуларҙың 91 проценты ғаиләләргә тәрбиәгә бирелгән. Бушап ҡалған Дүртөйлө балалар йорто ла ябылыу алдында тора. Әммә сабыйҙарҙы ғаиләләргә тараттың да эш бөттө тигән һүҙ түгел, ҙур бурысты үҙ иңенә алырға ҡыйыулығы еткән ата-әсәләрҙе, педагогтарҙың үҙен даими уҡытырға, закон нескәлектәрен аңлатырға, талаптар үтәлешен тикшерергә һәм, иң мөһиме, һәр саҡ ярҙамға килергә әҙер торорға кәрәк. Былтыр үҙәк өс меңдән ашыу кешегә психологик-педагогик хеҙмәт күрһәтһә, быйыл пландар тағы ла ҙурыраҡ.\nҒүмерҙең иң татлы миҙгеле\n– Ирина Николаевна, былтыр үҙәктең эшмәкәрлеген киңәйтеү буйынса саралар планын раҫлау тураһында Мәғариф министрлығының бойороғо донъя күрҙе. Ниндәй һөҙөмтә көтәһегеҙ?\n– Барыһынан да элек тәрбиәгә бала алған ғаиләләрҙең күбәйеүенә һәм сабыйҙарҙы дәүләт учреждениеһы ҡарамағына кире ҡайтарыу осраҡтарын кәметеүгә өмөт тотабыҙ. Бойороҡҡа ярашлы, Бөрө, Благовещен, Нуриман, Архангел, Дәүләкән райондарының етемдәрҙе үҙ ҡосағына алған ғаиләләре лә беҙҙең ҡарамаҡҡа күсте. Ә быйыл тағы ла республиканың һигеҙ районында тәрбиәгә бала алған ғаиләләргә түләүһеҙ юридик, психологик ярҙам күрһәтеү мәшәҡәттәре өҫтәлде.\n– Ҙур теләк менән, төрлө ҡаршылыҡтарҙы еңеп, әллә күпме документтар туплап, етем баланы үҙ ҡанаты аҫтына алған, тәү ҡарамаҡҡа өлгөлө тойолған ата-әсәнең күпмелер ваҡыттан уны кире ҡайтарыуы – башҡа һыймаҫлыҡ хәл.\n– Үрҙә әйтелгәнсә, һуңғы осорҙа сабыйҙарҙы ғаиләгә тәрбиәгә биреү буйынса талаптар ҡәтғиләнде. Ата-әсә мотлаҡ уҡыу программаһын үтә, танытма ала, психологтар менән әңгәмәләшә, көнкүреш шарттары тикшерелә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, күңелһеҙ хәлдәргә шаһит булып торабыҙ. Кемдер эскелек, аслы-туҡлы йәшәү, көн дә йәберләнеү шарттарында йәшәгән баланың психологияһын, кисерештәрен аңлап бөтә алмай, шуға күрә хаталы аҙым яһай, бала менән мөнәсәбәт ялғанмай. Ҡайһы берәүҙәр балалары үҫеп таралышып бөткәс, ҙур өйҙәре бушап, донъя һүнеп ҡалғандай тойолғас, ошо һиллектән ҡотолоу өсөн тәрбиәгә бала алырға ниәт итә. Ә үҙ балаларының ғаиләһе ишәйеүе, ейән-ейәнсәрҙәренең олатай-өләсәй һөйөүенә мохтажлығы, донъя мәшәҡәттәре артыуы йыш ҡына тәрбиәгә алынған сабый яҙмышын ситкәрәк этәрә. Инде был ғаиләлә етемгә ҡарата һөйөү ҙә, иғтибар ҙа кәмей, ата-әсәне уның артабанғы яҙмышы ҡыҙыҡһындырмай. Хәҙер бындай күңелһеҙ хәлдәр кәмене, ата-әсә беҙгә икеләнеүһеҙ, аныҡ маҡсат ҡуйып, үҙәк хеҙмәткәрҙәренең сетерекле, ҡыйын мәлдәрҙә мотлаҡ терәк буласағына йөҙ тотоп, ышанып килә.\n– Райондарҙа ата-әсәләр, педагогтар өсөн даими ойошторолған семинарҙар һөҙөмтә бирәме?\n– Әлеге көндә үҙәккә республиканың 28 районы беркетелгән. Бала тәрбиәләнгән ғаиләнең һәр береһендә ниндәйҙер проблема, аңлашылмаусанлыҡ булыуы сер түгел. Өйөнән ҡасҡан, урлашҡан, иптәштәре менән низағлашҡан, насар билдә алған… Был саҡта бәләне йәшермәй, уртаға һалып һөйләшеүҙән дә яҡшыһы юҡ.\nХәтеремдә, тәүҙәрәк ата-әсәләр йыйындарында “алтындай ваҡытыбыҙҙы әрәм итеп ниңә беҙҙе йыйҙығыҙ инде”, “ниндәй файҙаһы булыр бындай осрашыуҙарҙан” тигәндәй, битараф ҡына ултырған өлкәндәр аҙаҡ йәнләнеп китеп, үҙҙәренә ҡағылған проблемаларға ла яуап ишетеп, борсоған һорауҙарын яуҙыра башлай, лекциянан һуң эргәгә килеп рәхмәт белдерә, киләһе осрашыуҙарға темалар билдәләй. Семинарҙар, форумдар, ата-әсә мәктәбе, ышаныс телефоны ғаиләне контролдә тотоу маҡсатын ҡуймай бит, ә уның ныҡлығын, татыулығын тәьмин итеү, кәрәккәндә ярҙам ҡулы һуҙыуҙы күҙ уңында тота.\n– “Ҡауҙы көнө” (“День аиста”) тип аталған социаль проект республикала ҙур танылыу яуланы. Хатта сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән, тәрбиәгә ауыр бирелгән сабыйҙар өсөн дә оло тормошҡа “юллама” бирә алған мөһим проект икәнен аҡлай алды.\n– Ысынлап та, өс йыл эсендә тап ошо сара һөҙөмтәһендә 72 сабыйҙы ғаиләгә урынлаштырҙыҡ. Өсөнсө йыл инде ул – беҙҙә иң изге йолаларҙың береһе. Төп идеяһы – сабыйҙы тәрбиәгә алырға ниәт иткән ата-әсәләргә балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр менән танышырға, аралашырға яҡшы, уңайлы мөхит тыуҙырыу. Сара бала менән фото аша түгел, ә йәнле осрашыу барышында, ял, уйын мәлендә күҙгә-күҙ ҡарашып, һөйләшеп, бер-береһенә яҡынайырға ярҙам итә. Өҫтәүенә юридик, педагогик консультация, файҙалы мәғлүмәт һәм методик ҡулланмалар бирелә.\nҘур булмаған коллективыбыҙ менән һәр сабыйҙың ғаилә усағы булһын, күңеле ҡатмаһын, ғүмерҙәренең иң йәмле, иң татлы миҙгелдәре йылы хәтирәләр генә ҡалдырһын өсөн күңелебеҙҙе һалып эшләйбеҙ. Хеҙмәтебеҙҙең ҡасан да булһа емеш биреренә, көтөп алынған һәр баланың һөйөү ҡосағында йәшәүенә бик тә ышанғы килә.


Рәсәйҙә 2018 йылға халыҡтың 70 проценты электрон дәүләт хеҙмәттәре менән ҡулланырға тейеш\nБыл турала ил хөкүмәте Премьер-министр Дмитрий Медведев белдерҙе. Уның етәкселегендә халыҡ йәшәйешен яҡшыртыуҙа мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу темаһына Хөкүмәте комиссияһы ултырышы үтте. Былтыр Рәсәйҙә 100 миллиондан ашыу дәүләт хеҙмәте электрон тәртиптә күрһәтелгән. Граждандар интернет аша штрафтар һәм һалымдарҙы ҡарай, сит ил паспорты юллай. Әлеге ваҡытта халыҡтың 40 проценты электрон дәүләт хеҙмәттәре менән файҙаланған, тине Дмитрий Медведев. Бынан тыш, 2025 йылға илдә халыҡ иҫәбе буйынса берҙәм дәүләт исемлеге төҙөлә. Унда Рәсәйҙә йәшәүсе һәр кем тураһында тейешле мәғлүмәт туплана.


10 Июль 2019, 16:52\nБыйыл йыландар айырыуса күп, тиҙәр.\nБыйылғы йылда һөйрәлеүсәлерҙең, бигерәк тә йыландарҙың күбәйеүе тураһында яҙғайныҡ инде.\nРәсәйҙә бик күп төрлө йыландар бар, ҡайһыһы ағыулы, ҡайһыһы юҡ икәнен белеп тә бөтөп булмай. Шуға ҡотҡарыусылар тәбиғәттә бик һаҡ булырға өндәй һәм йылан осраған ваҡытта үҙеңде нисек тотоу ҡағиҙәләрен тәҡдим итә.\nСпиртлы эсемлек эсергә ярамай, сөнки алкоголь йылан ағыуын көсәйтә генә. Күберәк һыу эсергә кәңәш ителә.


Учалы районында сәсәндәр мәктәбе асылды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nУчалы районында сәсәндәр мәктәбе асылды\nУчалы районында сәсәндәр мәктәбе асылды.\nУл ҡаланың беренсе башҡорт лицейы нигеҙендә эшләйәсәк.Беренсе дәрестә мәктәпкә етәкселек итеүсе Мәүлит Ямалетдинов сәсәнлек әһәмиәте тураһында һөйләне. Һүҙ оҫталарының тарихын, ижадын өйрәнеү, ошо рухи йәдкәрҙе үҫеп килгән йәш быуынға тапшырыу изге эш ти, күренекле яҙыусы һәм сәсән мәүлит Ямалетдинов. Учалы ерен сәсәндәр төбәге, тип йөрөтәләр. Мәхмүт, Ҡобағош, Ҡарас һәм башҡа сәсәндәр менән дан тота был район.\n21 марта Өфөләге иң килемле вакансиялар асыҡланды\n21 марта Хәйләкәр водитель


Башҡортостанда торлаҡ-комунналь хужалыҡты камиллаштырыу өсөн 2 миллиард һум самаһы шәхси инвестициялар талап ителә\nБыл турала бөгөн Республика Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә Премьер-министр урынбаҫары Владимир Нагорный белдерҙе.\nБыйыл Башҡортостанда йылылыҡ менән тәьмин итеү системаһын яңыртыуға ғына 600 миллион һум аҡса тотонолған. Былтырғы күрһәткестәр менән сағыштырғанда, был ике тапҡырға күберәк. Тотош торлаҡ-коммуналь хужалыҡ эшмәкәрлеген камиллаштырыуға 2 миллиард һум самаһы аҡса кәрәк. Уларҙы шәхси инвестициялар иҫәбенә тулыландырыу мөһим тигән фекерҙә Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары. Башҡортостанда әле был йүнәлештә йылдам эшмәкәрлек алып барыла. Торлаҡ-коммуналь хужалығын инвестициялау буйынса махсус дәүләт программаһы әҙерләнәгән.\nВладимир Нагорный, Башҡортостан хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары:\n«Тарамаҡҡа инвестициялар йәлеп итеү торлаҡ коммуналь хужалыҡ эшмәкәрлегенең һөҙөмтәләлеген теүәл баһаларға форсат бирә. Башҡортостан дәүләт шәхси партнерлыҡ предприятиелары уңышлы эшләп килә. Рәсәй федерацияһы тарафынан билдәләнгән инвестициялау нормалары ла теүәл үтәлә».


14 октябрҙә федераль аналог каналдары бөтөнләй күрһәтеүҙән туҡтатыла. Халыҡҡа һанлы телевидениеға күсеү буйынса күберәк мәғлүмәт биреү маҡсатында район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар сәйәсәте буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Ришат Шәриповҡа мөрәжәғәт иттек.\n- Районда ҡайһы зоналарҙа һанлы телевидение тота?\n- Бөгөнгө көндә районда 2 һанлы телевидение станцияһы бар. Иҫке Собханғол ауылының - 98,1 %-ы, Байназар ауылының – 100 %-ы, Ҡурғашлы ауылының – 66,4 %-ы, Яңы Собханғол ауылының 13,1%-ы станцияларҙың сигналын тотҡан зонаға тура килә.\n- Граждандар хакимиәткә һанлы телевидениеға күсеүгә бәйле һорауҙар менән мөрәжәғәт итәләрме? Әгәр мөрәжәғәт итәләр икән, ниндәй һорауҙар бирәләр?\n- Эйе, мөрәжәғәт итеүселәр була. Ҡайһы бер осраҡта, мәҫәлән, кемдәргә аҙ тәьмин ителгәндәр категорияһы буйынса пособие быйыл ғына тәғәйенләнгән, улар исемлеккә инмәй ҡалыуы мөмкин. Уларға беҙ белешмә алыу өсөн ауыл биләмәһе хакимиәтенә мөрәжәғәт итергә кәңәш итәбеҙ.\n- Кемдәргә дәүләт ярҙамы күрһәтелә?\n- Быға тиклем балаға пособие алыусы аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә һәм федераль социаль өҫтәмә алған пенсионерҙарға дәүләт ярҙамы күрһәтеү ҡаралған ине. Был категорияға ҡараусылар 2019 йылда һанлы приставка һатып алып, компенсация алыу тураһында 2019 йылдың 25 декабренә тиклем мөрәжәғәт итһәләр, приставка өсөн 1000 һум күләмендә дәүләт ярҙамы ала алалар. Бөгөнгө көндә дәүләт ярҙамы алыуға хоҡуҡлы граждандар иҫәбенә, Башҡортостан Республикаһы хөкүмәтенең ҡарарына ярашлы, тағы ла ике категория өҫтәлде. Беренсеһе - «Страховка пенсиялары тураһында»ғы Федераль законға ярашлы ҡартлыҡ буйынса страховка пенсияһы йәшенә етеп, халыҡты социаль хеҙмәтләндереү стационар учреждениеларында йәшәүселәр. Икенсеһе - медицина-социаль экспертиза федераль дәүләт учреждениелары тарафынан бирелгән шәхси реабилитация йә булмаһа абилитация программаһы (йәшерен субтитрлы программаларҙы ҡабул итеүсе телетекстлы телевизор) булған инвалидтар.\n- Дәүләт ярҙамына дәғүә итеүселәр компенсация юллар өсөн ниндәй документтар йыйырға һәм ҡайҙа мөрәжәғәт итергә тейеш?\n- Компенсация түләү граждандарҙың ғаризаһы һәм түбәндәге документтары нигеҙендә ҡарала:\nфедераль социаль өҫтәмә алған пенсионерҙарға:\nа) ғариза яҙыусының шәхес танытмаһы;\nб) пенсияһына федераль социаль өҫтәмә алыуын раҫлаусы документтар (Пенсия фонды идаралығының Башҡортостан Республикаһы буйынса райондағы бүлегенән йә булмаһа www.gosuslugi.ru сайтында шәхси кабинеттан алырға була).\nв) йәшәү урынында теркәлеүен раҫлаусы документ;\nг) приставка һатып алыуын раҫлаусы документ;\nд) приставканың техник паспортының копияһы;\nе) банктағы иҫәп реквизиттары.\n2) аҙ тәьмин ителгәндәр категорияһы буйынса пособие алыусыларға:\nб) балаға пособие алыуы тураһында справка;\nОшо документтарҙы күп функциялы үҙәккә тапшырырға кәрәк.\n- Районда һанлы телевидениеға күсеү йәһәтенән халыҡҡа аңлатыу эштәре нисек бара? Волонтерҙар нисек эшләйҙәр?\n- Аңлатыу эштәре үткән йылдың сентябрь айынан алып барыла. Ауылдарҙа үткән отчет йыйылыштарында, сходтарҙа һөйләнелде. Ауыл биләмәләре хакимиәттәре һәм волонтерҙар был йәһәттән эш алып баралар. Районда бөтәһе 38 волонтер бар. Һанлы телевидениеға тоташтырыу, телевизорҙы көйләү буйынса ярҙам кәрәккән осраҡта, 3-53-47 телефонына шылтыратып, уларҙы саҡырырға мөмкин. Быйыл волонтерҙарға 57 мөрәжәғәт булып, барыһы ла хеҙмәтләндерелгән. Мәғлүмәттәр «Таң» гәзитендә баҫылып сыға.\n- Бөгөнгө көндә күпме кешегә дәүләт ярҙамы күрһәтелде?\n- Һуңғы күрһәткестәр буйынса, матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығында 834 ғариза теркәлгән. 23 сентябргә ҡарата районда бөтәһе 831 спутник антеннаһы ҡуйылған. Быйылғы йылда приставка өсөн 29 кеше компенсация алған.\n- Әңгәмә өсөн рәхмәт!


Сәлмән Ярмуллин - Журнал Агидель\nМәҡәләләремдең иң күбе “Йәшлек”тә донъя күрҙе, әммә район гәзитендә эшләгәндә үк бәйләнеш урынлаштырған минең күҙ алдында “Совет Башҡортостаны”нан “Башҡортостан”ға әйләнгән төп гәзитебеҙгә лә яҙышырға онотмайым. Хатта тарихи, үҙем һанағанса, төплөрәк материалдарымды “Башҡортостан”ға бирергә тырышам.\nИке гәзиттә лә әүҙемлегемде баһаланылар. “Йәшлек”тең баш мөхәррире Батыр ағай мәрхүм Назарғолов баштан уҡ, штаттан тыш хәбәрсе итеп алып, бүтән журналистарҙыҡы кеүек танытма ла тотторҙо хатта. Үҙаллы башҡорт телендәге йәштәр баҫмаһының иң тәүге йыл лауреаттарының береһе тип тә иғлан иттеләр, уҡып бөткәс тә үҙҙәренә эшкә килеремә өмөт бағланылар. Ә “Башҡортостан”дар иһә 1-се курсты тамамлағас уҡ, ситтән тороп уҡыу бүлегенә күсеп, үҙҙәренә эшкә килергә өгөтләне. Мине, быға хәтлем редакцияла эшләп, ҡулда аҡса тотоп, үҙ көнөмдө үҙем күреп өйрәнгән кешене, аслы-туҡлы талип тормошо ялҡытып та өлгөргәйне. 1991 йылдың сентябре башында “Башҡортостан”ға эшкә сыҡтым.\nБашҡорттарҙың иң оло гәзитенең баш мөхәррире Тәлғәт Ниғмәтулла улы Сәғитовтың шәхсән үҙемә ҡарата атайҙарса хәстәрлекле мөнәсәбәтен тәүге көндәрҙән үк тойҙом. Әммә әпәүләп тә торманы. Эшләтә лә белде. Үҙемә лә район гәзите мәктәбен үткәнлектән баштан уҡ, мисәүгә егелеп, башҡа тәжрибәле журналистар менән бергә еңел булмаған мөхәрририәт эше йөгөн тартып алып китеү ауыр булманы.\nИлдә барған ғәйәт ҙур үҙгәрештәр, әлбиттә, баҫмаларҙы ла урап үтмәне. Улай ғына ла түгел, күп осраҡта гәзитебеҙ үҙе үҙгәртеп ҡороуҙарҙың алдынғы сафында булды. “Башҡортостан” гәзитендә лә көн һайын иртәнге 9-ҙа башланған оператив кәңәшмәләр йылдам үҙгәреп торған төрлө кимәлдәге ваҡиғаларҙы уртаға һалып тикшереү, уларҙы гәзиттә яҡтыртыу, көнүҙәк темалар, яңы талаптар, үткән һандарға анализ һәм башҡа шуның кеүек бихисап мәсьәләләрҙе хәл итеү менән бергә ижади ҙа, бәхәсле-шаулы ла мөхиттә үтә торғайны.\nБөтөн ғүмерҙәрен журналистикаға бағышлаған, араларында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары ла булған, үҙ фекерҙәрен ҡыйыу әйтә алған абруйлы-абруйлы, республикаға билдәле журналистарҙан торған, көн һайын ҙур гәзит сығарған оло коллектив менән етәкселек итеүе һис кенә лә еңел түгел, әлбиттә. Әммә ҡыҙыу бәхәсле, хатта үҙ-ара әрләшеүгә барып еткән осраҡтарҙа ла Тәлғәт Ниғмәтулла улының тыныс ҡала белеүе, бер кемгә лә ҡысҡырмай, төплө фекерҙәре менән барыһын да тынысландырып, мәсьәләләрҙе ҡылысһыҙ хәл итеүе хәтеремдә ныҡ уйылып ҡалған.\nУл етәкселек иткән осорҙа “Башҡортостан”да ла үҙгәрештәр, яңы алымдар, эҙләнеүҙәр күп булды. Мәҫәлән, мин эшкә килеп, бер ай самаһы эшләгәс тә сираттағы кәңәшмәлә гәзиттә дин темаһын яҡтыртыу мәсьәләһе күтәрелде. Илдә һүҙ ирке менән дин иркенә лә юл асылғайны.\n“Әлеге ваҡытта халҡыбыҙҙың иң һыуһаған темаларының береһе был, беҙ тиҙ арала уны яҡтырта башларға тейешбеҙ. Халыҡ һорай. Йә, кем тотона”, – тип, баш мөхәррир алдында теҙелешеп ултырған өлкән-өлкән журналистарға текәлде. Әммә инде 75 йылға яҡын донъя күреп килгән гәзиттә ғүмерҙә лә булмаған, илдә лә әле яңы ғына аяҡланып килгән, мәғлүмәт алырҙай дин әһелдәре лә, белешмә материалдар ҙа юҡ кимәлендәге темаға тотонорға, Бөйөк Ватан һуғышынан алда уҡ тыуып, намаҙлы-ураҙалы ата-әсәләре тәрбиәһендә үҫкән, инде йәштәре 60-ҡа етеп барғандар араһында ла йөрьәт итеүсе табылманы, бер-береһенә ҡарашып, шым ғына ултыра бирҙеләр, кабинетта ауыр тынлыҡ урынлашты. Аҡыллы етәксебеҙ был мәсьәләне лә хәл итеү юлын тиҙ тапты: “Әйҙәгеҙ, булмаһа, был теманы Сәлмәнгә бирәйек. Ҡәләме үткер, тарихи темаларға яҡшы яҙа, быныһына ла теше үтер. Йәш кеше үҙе лә өйрәнер, башҡаларҙы ла өйрәтер. Мин уға ышанам”, – тип, “Башҡортостан” гәзите тарихында төрән теше күрмәгән сиҙәмде һөрөү бурысын, урыҫ әйтмешләй, бында эшләгәненә “без году неделя” булған, өлкән коллегаларынан 30 – 40 йәшкә кесе, һуғышсан атеизм тәрбиәһендә үҫкән йәп-йәш кешегә йөкмәтеп ҡуйҙы.\nҮҙ сиратымда, мин дә уның ышанысын аҡларға тырыштым. Тиҙ арала “Дин үә заман” махсус бите гәзиттең иң уҡымлы, уҡыусылар тарафынан яратып ҡабул ителгән сәхифәһенә, халыҡ өсөн яңы рухи мәғлүмәт сығанағына әйләнде. Артабан былары янына тарихи темаларҙы, унан инде ижтимағи-сәйәси темаларҙы яҡтыртыу бурысы өҫтәлде. Бәғзеләре аҙнаға һуҙылған командировкаларҙа Башҡортостанды ғына түгел, Пермь крайынан тыш башҡорттар тарихи ерҙәрендә йәшәгән Рәсәйҙең бөтөн төбәктәрен дә урап сыҡтым. Үҙемә ышанып тапшырылған бурысты һәр ваҡыт барыһын да намыҫ менән, тырышлыҡ менән, уңыш менән башҡарҙым тип уйлайым. 1998 йылда Башҡортостан Хөкүмәтенең журналистика өлкәһендәге Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһына лайыҡ булыуым да шуны иҫбатлайҙыр. Гәрсә былары – бүтән тема.\nИллә мәгәр баш мөхәррир Тәлғәт Сәғитов кеүек йәштәргә ышана ла, уларҙағы потенциалды күрә лә, уларҙы эшләтә лә, күтәрә лә белгән етәксенең ҡулы аҫтында оло журналистика юлына аяҡ баҫыу бәхете тейгәненә әле булһа һөйөнәм. Һәм ошо көндәрҙә 75 йәшен тултырған Тәлғәт Ниғмәтулла улын мәртәбәле юбилейы айҡанлы ихлас тәбрикләйем.\nУның һүҙҙәре, ысынлап та, хаҡ булды: “Башҡортостан” гәзитендә эшләү йылдары минең үҙемде лә өйрәтте һәм үҙем дә өйрәтер кимәлгә үҫтерҙе. Ышанысығыҙ өсөн рәхмәт һеҙгә!


Төбәк башлыҡтарын һайлап ҡуйыу ғәмәлен тергеҙергә кәрәк, тип иҫәпләй Рәсәй Президенты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТөбәк башлыҡтарын һайлап ҡуйыу ғәмәлен тергеҙергә кәрәк, тип иҫәпләй Рәсәй Президенты\n17:42, 24 апреля 2012 Сәйәсәт\nИл Президенты Дмитрий Медведев, Дәүләт Советының киңәйтелгән ултырышында сығыш яһап, йәмғиәттең Рәсәй Федерацияһы субъекттары башлыҡтарын һайлап ҡуйыу системаһына кире ҡайтыуға әҙер булыуын билдәләне.\n— Үҙ ваҡытында төбәк етәкселәрен һайлап ҡуйыу системаһын туҡтатырға мәжбүр булғайныҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент. – 90-сы йылдарҙан ҡалған тотороҡһоҙ сәйәси системаны санациялау һәм һауыҡтырыу талап ителде. Был маҡсаттарға ирештек, сепаратизм тенденциялары туҡтатылды. Эре сәйәси партиялар бөтә төбәк парламенттарында фракциялар булдырыуға иреште. Система стабилләште, әммә унда торғонлоҡ билдәләре күҙәтелә башланы.\nДмитрий Медведев фекеренсә, хәҙер төбәктәрҙә йәшәүсе халыҡҡа үҙенә сәйәси тормошта ҡатнашыу мөмкинлеген бирергә кәрәк, атап әйткәндә, Рәсәй Федерацияһы субъекттары башлыҡтарын һайлап ҡуйыу хоҡуғын биреү.\n— Губернаторҙарҙы һайлап ҡуйыу, партияларҙың ирекле рәүештә теркәлеүе, парламент һайлауҙарының яңы тәртибе йәмғиәттәге сәйәси мәҙәнилек кимәленең юғары булыуы хаҡында һөйләй, — тип иҫәпләй ил башлығы. – Демократия хәҙер әрләү һүҙе түгел, илдә уның абруйы тергеҙелә.\nТеги: рф президенты,төбәк башлыҡтарын һайлау,дәүләт советы


“Шторм” өсөнсөгә чемпион! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » “Шторм” өсөнсөгә чемпион!\n“Шторм” өсөнсөгә чемпион!\nБаймаҡ ҡалаһының 4-се лицейында эшләгән “Шторм” баскетбол клубы командаһы өсөнсө мәртәбәгә Волга буйы федераль округының “КЭС-БАСКЕТ” Мәктәп баскетбол лигаһында еңеү яуланы.\n15 марттан алып 19-на тиклем Ульяновск ҡалаһында Волга буйы федераль округының “КЭС-БАСКЕТ” Мәктәп баскетбол лигаһы финалы үтте.\nЯрышта Башҡортостандан ике команда ҡатнашты. Суперфиналға юллама өсөн Баймаҡ ҡалаһының ҡыҙҙар уйнаған “Шторм” менән Белореттан “Металлург” үҫмерҙәр командаһы көрәште.\nТренер Ринат Муҡаевтың ҡыҙҙары “D” төркөмөнә эгәкте һәм Киров өлкәһенең «Crazy girls», «Импульс» (Удмурт Республикаһы) баскетболсыларына ҡаршы уйнаны. Белореттар иһә төркөм этабында Һарытау өлкәһе һәм удмурттар менән уйнаны.\nБеҙҙекеләр төркөм этабын яҡшы һөҙөмтәлә тамамлап, бер матчта ла еңелмәне. «Шторм» «Импульс»ты 65:33, «Crazy girls»ты 77:28 иҫәбенә ҡыйратты. Белорет үҫмерҙәре Һарытауҙы 81:68, Ижевскиҙы 100:67 мәрәй нисбәте менән еңде.\nСирекфиналда Баймаҡ ҡыҙҙарына Ҡазандыҡылар ҡаршы сыҡты. Беҙҙекеләр 80:26 иҫәбе менән алдынғы булды. Ярымфиналда ла “Шторм” һынатманы, Һамар баскетболсыларын 65:35 нисбәте менән еңде.\n19 марттағы финал ярыштары айырыуса ҡыҙыу үтте. Баймаҡтар Мордовия командаһын 81:64 иҫәбе менән үтеп, үҙҙәренә Суперфиналға юллама ала алды. Белорет “Металлург”ы бишенсе урынды биләне.\nШулай итеп, Баймаҡ ҡалаһының 4-се лицейы тәрбиәләнеүселәре, “Шторм” баскетбол клубы командаһы өсөнсө мәртәбәгә Волга буйы федераль округының “КЭС-БАСКЕТ” Мәктәп баскетбол лигаһы юғары наградаһына – кубок һәм алтын миҙалға лайыҡ булды. “Шторм” 15 апрелдә Пермь ҡалаһында үтәсәк Рәсәй Суперфиналында ҡатнашасаҡ. Ҡыҙҙарға уңыш теләйбеҙ!\nСығыу ваҡыты 22-03-2017, 13:44 | Ҡаранылар: 299\nОктябрьскийҙа регболсылар йыйыласаҡ\n“Юлдаш” радиоһына тауыш бирәйек!\nСтәрлетамаҡта – баскетбол байрамы


Республика 2018 йылғы Дельфий уйындарына әҙерләнә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nРеспублика 2018 йылғы Дельфий уйындарына әҙерләнә\n9:40, 18 января 2018 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 18 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБашҡортостандан һәләтле балалар Рәсәйҙең 17-се йәштәр Дельфий уйындарында ҡатнашырға әҙерләнә. Улар быйыл 20-25 апрелдә Приморье крайында (Владивосток ҡалаһы) үтә.\nРеспубликаның уҡытыу-методика үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, ғәҙәттәгесә Башҡортостандың рәсми делегацияһына республиканың мәҙәниәт өлкәһе белем биреү йорттары уҡыусылары инә. Делегация составын һайлап алыу турындағы жюри менән берлектә Башҡортостан Республикаһының Дельфий уйындары буйынса ведомство-ара эшсе төркөм билдәләй.\nРәсәйҙең 17-се йәштәр Дельфий уйындарына һайлап алыу (төбәк) туры ағымдағы йылдың 7 февралендә Урта махсус музыка колледжында Уйындарҙа ҡатнашыуға дәғүәселәрҙең видеояҙмалары буйынса үтә.\nТеги: Дельфий уйындары, һәләтле балалар


Хеҙмәттәре донъяға нур һибә\n18 Декабрь 2010, 16:30\nБөгөн йәшәйешебеҙҙе яҡтылыҡтан башҡа күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын. Ә бит ата-бабаларыбыҙ үткән быуаттың 60-сы йылдарында ғына электр энергияһын файҙалана башлай. Уға ҡәҙәр кәрәсин лампалары яҡтылыҡ сығанағы булып торған. Бер нисә йыл эсендә республиканың төпкөл ауылдарына ла электр селтәре һуҙылған. Был, үҙ сиратында, халыҡтың тормош кимәлен күтәрә һәм республиканың иҡтисади-социаль үҫешенә булышлыҡ итә. Урындарҙа ҡулланыусыларҙы тулы күләмдә энергия сығанағы менән тәьмин итеүсе предприятиелар ойошторола. Уларҙың эшмәкәрлеге республика ауылдарының һәм халыҡтың тормош кимәле үҫеше менән үрелеп бара.\nКоллективта үҙ эшенең оҫталары эшләй. Шулай уҡ директор Нәсим Насибулла улы Хәмиҙуллиндың ойоштороу һәләтен айырым билдәләү урынлы. Берҙәм тырышлыҡ булғас, эштәре лә ырамлы.\nЭнергетиктарҙың хеҙмәтенә ихтыяж ҙур. Сөнки район үҫә, төҙөкләнә, яңы микрорайондар ҡалҡып сыға. Мәҫәлән, 2008 – 2009 йылдарҙа район үҙәгендәге Молодежный микрорайонында өс миллион һумдан ашыулыҡ эш башҡарғандар. Бының өсөн аҡса республика бюджетынан бүленгән. Шулай уҡ Солнечная һәм Уфимское шоссе урамдарында йәшәүселәр ҙә энергетиктарға рәхмәтле. Унда 2551 метр оҙонлоҡтағы электр селтәрҙәре һуҙғандар. Электр селтәрҙәрен киңәйткән бер ваҡытта, ғәмәлдәгеләрен тейешле эш хәлендә тотоуға, яңыртыуға етди иғтибар йүнәлтелә. Быйыл, мәҫәлән, урындағы бюджеттан бүленгән аҡсаға район мәҙәниәт бүлеге бинаһындағы электр үткәргестәр һәм яҡтыртыу приборҙарына капиталь ремонт үткәргәндәр.\nКоллективта 25 кеше тир түгә. Уларҙың уртаса йәше 35 – 40-тан артмай. Һуңғы ваҡытта коллектив йәш белгестәр иҫәбенә тулылана. Мәҫәлән, мастер Азат Хәбибов – ҡырмыҫҡалы егете. Бында аграр университетты тамамлағандан һуң эшкә килгән. Иҡтисадсы Гөлназ Хажиева менән электромонтер Вадим Садиров та йәш белгестәр сафын тулыландырған. Ә йәштәргә йәшлек дәрте хас. Күптәр спорт менән шөғөлләнә. Үҙҙәре спортҡа әүәҫ булғас, район йәштәрен дә сәләмәт йәшәү рәүешенә йәлеп итеү тураһында ҡайғырталар. Энергетиктар райондың өс саҡрымлы саңғы трассаһын, өс хоккей майҙансығын яҡтылыҡ менән тәьмин иткән. Райондағы бер генә спорт сараһы ла энергетиктарҙан башҡа үтмәй. Директор Нәсим Хәмиҙуллин иң әүҙем һәүәҫкәр спортсылар рәтендә бригадир Мөбәрәк Камалетдинов, электромонтерҙар Булат һәм Редик Гәрәевтарҙың исемдәрен айырып телгә алды.\nКоллектив татыу, берҙәм, уңыштары ла ҡыуаныслы. Әммә энергетиктарҙың ҡулланыусыларға ҡайһы бер теләктәре лә бар.\n– Электр энергияһын һәр кем теләп файҙалана. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы берәүҙәр күрһәтелгән хеҙмәттәр өсөн ваҡытында түләмәй. Был иһә предприятиеның финанс хәлендә сағылыш таба. Бындай хәлгә юл ҡуйылмаһын ине, – ти Нәсим Насибулла улы.\nЭнергетиктар үҙҙәренең тырыш хеҙмәте менән тормош көйлөлөгөн ҡайғырта, донъяны яҡтырта. Шуға уларҙың һөнәри оҫталығына ихтирам ҙур. Борай энергетиктары һөнәри байрамын хеҙмәт уңыштары, яҡты йөҙ менән ҡаршылай.