7 февраль — Башҡорт Википедияһы\n7 февраль Викимилектә\n7 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 38-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 327 көн ҡала (кәбисә йылында 328).\n1.1.1 Төбәк байрамдары\nЕр: Ут һүндергестең тыуған көнө.\nГренада: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nТатарстан: Татарстан гербы көнө.\nРәсәй: Бизнес белеме көнө.\nАҠШ: Балет көнө.\n457 йыл: Лев I Макелла Византия тәхетенә ултыра.\n1311 йыл: Иоанн Люксембургский Чехия тәхетенә ултыра.\n1550 йыл: Джованни Мария Чокки дель Монте 221-се Рим папаһы итеп һайлана, «Юлий III» исемен ала.\n1780: Сыктывкар ҡалаһына нигеҙ һалына.\n1855: Симодала Рәсәй империяһы һәм Япония араһында «даими тыныслыҡ һәм ихлас дуҫлыҡ» иғлан иткән килешеү төҙөлә.\n1863: АҠШ инженеры Алан Крей ут һүндергескә патент ала.\n1889: Сан-Францискола Тымыҡ океан астрономия йәмғиәте төҙөлә.\n1920: Башҡортостанда «Ҡарағош яуы» ихтилалы тоҡана.\n1924: СССР һәм Италия араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.\n1926: Ашҡабад кинофабрикаһы булдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителә (1958 йылдан «Төркмәнфильм»).\n1941: Совет крейсер дизель-электр һыу аҫты кәмәһе «К-55» һыуға төшөрөлә.\n1950: СССР-ҙың осоусы аппараты — «Ка-10» вертолеты донъяла тәүге тапҡыр карап палубаһына ултыра.\n1972: Джек Маршалл Яңы Зеландия премьер-министры була.\n1974: Гренада Милләттәр Берләшмәһе сиктәрендә бойондороҡһоҙлоҡ ала.\n1977: Байконур космодромынан «Союз-24» совет йыһан карабы осорола.\n1984: НАСА астронавы Брюс Маккэндлесс (Челленджер STS-41B шаттлының осоу белгесе) асыҡ йыһан киңлегендә карап менән бер ниндәй бәйләнешһеҙ, ирекле осошта эшләгән тәүге кеше була.\n1991: Жан-Бертран Аристид Гаити президенты итеп һайлана.\n1992: Рәсәй Федерацияһының Юғары Советы «Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһында» закон ҡабул итә.\n1992: Татарстан Совет Социалистик Республикаһының исеме «Татарстан Республикаһы» тип үҙгәртелә, Татарстан гербы ҡабул ителә.\n1996: Рене Преваль Гаити президенты итеп иғлан ителә.\n1998: Японияның Нагано ҡалаһында XVIII Ҡышҡы Олимпия уйындары башлана.\n1999: Абдулла II ибн Хөсәйен Иордания короле итеп иғлан ителә.\n2000: Хорватияла президент һайлауҙарының икенсе турында Степан Месич еңеп сыға.\n2010: Украиналағы президент һайлауҙарының икенсе турында Виктор Янукович иң күп тауыш йыя.\n2010: Коста-Рикала президент һайлауҙарында Лаура Чинчилья еңеп сыға.\n2014: Сочи ҡалаһында XXII Ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.\nЗакирйән Ханов (1920—9.08.1990), театр актёры, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1952—1987 йылдарҙа хәҙерге Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1978).\nАлександров Владимир Емельянович (1955), хужалыҡ эшмәкәре. 1998—2016 йылдарҙа Стәрлетамаҡ район хакимиәте башлығы урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. Рәсәй Федерацияһының (2009) һәм Башҡортостан Республикаһының (2000) атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, райондың почётлы гражданы (2012). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы Первомайский ауылынан.\nХәйруллина Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы (1960), йәмәғәтсе. Эстонияның баш ҡалаһы Таллинда эшләп килеүсе «Ағиҙел» башҡорт мәҙәни ойошмаһы рәйесе. III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2015).\nМөхәмәтшина Рәмиҙә Санир ҡыҙы (1965), бейеүсе, балетмейстер. 1984—2006 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүсеһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1997), XII Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале дипломанты (Мәскәү, 1985). «Арлекин» Бөтә Рәсәй милли премияһы (2009) һәм VII Балалар театр сәнғәте Бөтә Рәсәй фестивале (2010) лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районы Яңы Алдар ауылынан.\nНәҙершина Фәнүзә Айытбай ҡыҙы (1936), хеҙмәт ветераны, ғалим-фольклорсы. 1962 йылдан хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре, 1973 йылдан — өлкән, 1999 йылдан — төп, 2005 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр. Филология фәндәре докторы (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы (2016), Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1987), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2007).\nГанченко Владимир Александрович (1971), спортсы, боксёр. «Ринг Башкортостана» спорт клубы тәрбиәләнеүсеһе. СССР (1991), БДБ (1992) һәм Рәсәй (1992—1996) йыйылма командалары ағзаһы. 1992 йылғы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. Бокс буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1995), Рәсәй чемпионы. (1992), Германияла халыҡ-ара турнирҙа еңеүсе (Галле ҡалаһы, 1992), СССР Ҡораллы Көстәре чемпионы (1991). Сығышы менән Иркутск ҡалаһынан.\nЙәнгиров Радмир Мәрүән улы (1937), фән һәм юғары мәктәп ветераны, ғалим-тарихсы. Башҡорт дәүләт университетының элекке уҡытыусыһы. Тарих фәндәре кандидаты (1976), доцент. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nМиңлебаева Наилә Мәсғүт ҡыҙы (1947), комсомол һәм партия органдары, дәүләт хеҙмәте ветераны. 1968 йылдан комсомол эшендә, шул иҫәптән 1971 йылдан — ВЛКСМ-дың Өфө ҡалаһы Совет район комитетының беренсе секретары, 1973 йылдан — ВЛКСМ-дың Өфө ҡала комитеты секретары; 1977 йылдан КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы, 1988 йылдан — яуаплы ойоштороусыһы; 1990 йылдан Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советының яуаплы хеҙмәткәре, артабан 1996—2002 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының хеҙмәт, мәшғүллек һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1981). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nМстислав Ҡулаев (1873—1959), Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре, телсе, табип. Башҡорт Хөкүмәте Рәйесе (26.01.1919—03.1919). Беренсе донъя һәм граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1943).\nБерйән Байымов (1948—26.11.2004), ғалим-фольклорсы, әҙәби тәнҡитсе, яҙыусы һәм журналист. Филология фәндәре кандидаты (1993). Сәғит Мифтахов исемендәге премия лауреаты (1987).\nНикитин Иван Александрович (1929—2006), табип-нейрохирург. Медицина фәндәре докторы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы. Сығышы менән Белорет ҡалаһынан.\nМортаза Рәхимов (1934), Советтар Союзының һәм Рәсәйҙең хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының беренсе Президенты.\nХәмзин Адоль Сағман улы (1934), балет артисы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1966). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nШамуратов Мазит Мусинович (1949—12.2013), юғары мәктәп эшмәкәре, Өфө дәүләт авиация техник университетының элекке административ-хужалыҡ эштәре буйынса проректоры. Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған хеҙмәтләндереү өлкәһе хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Миәкә районы Сатый ауылынан.\nСәлихов Ғәфүр Ғөбәй улы (1959), ғалим-философ, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (2011), профессор. 2011 йылдан Башҡорт дәүләт университетының философия һәм социология факультеты деканы.\n7 февралдә тыуғандар\n1870: Альфред Адлер, Австрия психиатры, психолог, психотерапияға нигеҙ һалыусыларҙың береһе.\n1870: Пётр Струве, Рәсәй империяһы иҡтисадсыһы, философ.\n1906: Пу И, Цин дәүләтенең һуңғы императоры.\n1915: Семён Ислюков, СССР-ҙың партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1955—1968 йылдарҙа КПСС-тың Сыуашстан өлкә комитетының беренсе секретары, 1968—1985 йылдарҙа Сыуаш АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе. .\n1935: Мәғсүм Гәрәев, яҙыусы, журналист, Татарстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2005).\n1979: Тавакуль Карман, Йемен хоҡуҡ яҡлаусыһы, журналист һәм сәйәсмән.\n7 февралдә вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=7_февраль&oldid=1109931 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:13 12 февраль 2022 үҙгәртелгән.


Ураҙа — Башҡорт Википедияһы\nУраҙа — мосолмандар өсөн фарыз булған биш ғәмәлдең өсөнсөһө. Ул Рамаҙан айының тәүге көнөндә башлана һәм ай дауамында дауам итә.\nФарыз ураҙанан тыш, байрам көндәрҙән башҡа ваҡытта ла сөннәт ураҙа тоторға мөмкин. Рамаҙан айы мосолманды нәфсеһен тыйып тоторға өйрәтә, ул ваҡытын ғибәҙәттәргә күберәк бүлә, изге эштәр башҡара. Ураҙаны Рамаҙан айында бәлиғ һәм сәләмәт булған кешеләр һәммәһе лә тоторға тейеш.\n1 Ураҙа башланыуы тәртибе\n2 Ҡөрьән Кәримдә Ураҙа тураһында\n3 Харам ғәмәлдәр\n4 Тәрәүих намаҙы\n5 Ураҙаға ниәт ҡылыу\n6 Ауыҙ асыу (ифтар) доғаһы\n7 Хәләл ризыҡ мотлаҡлығы\n8 Ҡатын-ҡыҙ ураҙаһы\n9.1 Фиҙиә саҙаҡаһы\n9.2 Фытыр саҙаҡаһы\n9.3 Ауыҙ астырыу йолаһы\n10 Сөннәт Ураҙа\nУраҙа башланыуы тәртибеҮҙгәртергә\nЯңы ай күренеүен барлыҡ мосолман донъяһы көтә, сөнки Рамаҙан ай урағы күренгән мәлдән башлана. Ҡайһы ваҡыт Айҙы Ер шарының бер яғында күреп, уны Сәғүд Ғәрәбстанында күрмәүҙәре ихтимал. Шуға күрә ураҙа тотоуҙа бер көнгә айырма килеп сыҡҡылай. Мәҫәлән, 2018 йылда шулай килеп сыҡты, Рәсәй мосолмандары ураҙаны 16 майҙа тота башланы, шул уҡ ваҡытта Сәғүд Ғәрәбстаны һәм башҡа бер нисә мосолман илендә, Ай күренмәүен сәбәп итеп, ураҙа башын 17 майға ҡалдырҙылар \nУраҙа тота башлау көнөнән иҫәпләп Ураҙа байрамын билдәләйҙәр. Бер көнгә айырма менән башлау байрамдың да төрлө ваҡытта билдәләнеүенә килтерә.\nҠөрьән Кәримдә Ураҙа тураһындаҮҙгәртергә\nМосолмандар Ҡөрьән сүрәләренә тулыһынса буйһона:\nЭй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Һеҙгә ҡәҙәр йәшәгән кешеләргә бойоролған кеүек, һеҙгә лә ураҙа тоторға фарыз ителә — моғайын, һеҙ Аллаһынан ҡурҡыусы булырһығыҙ! һаналған көндәрҙә; әгәр һеҙҙән берәү сирле булһа йәки сәфәрҙә булһа, ул уаҡыт ошо көндәрҙең һанынса башҡа көндәрҙә ураҙа тотор. Ә инде көсө еткән кешеләргә — фәҡир-фоҡараны ашатыу менән фидйә түләргә. Берәү изгелекте үҙ ирке менән эшләһә, был уның өсөн хәйерле. Һеҙҙең ураҙа тотоуығыҙ үҙегеҙ өсөн хәйерле, әгәр белһәгеҙ! Рамаҙан айында кешеләргә ҡулланма өсөн һәм тура юлды аңлатыу һәм дөрөҫлөк менән ялғанды айырыу өсөн Ҡөрьән иңдерелде, һәм бына һеҙҙән кем был айға килеп етә, уны ураҙала үткәрһен, әгәр ул сирле йәки сәфәрҙә булһа, ул уаҡытта башҡа көндәрҙән шул тиклем уаҡыт тотор. Алла һеҙгә еңеллек теләй, ауырлыҡ теләмәй, һәм һанды тултырыуығыҙҙы һәм һеҙҙе тура юлға күндергән өсөн Алланы ололауығыҙҙы теләй — моғайын, һеҙ Аллаһыға шөкөр итерһегеҙ! Минең ҡолдарым һинән Минең турала һораһа, Мин бит яҡын, Мине саҡырғанда, Мин саҡырыусыға яуап бирәм. Улар ҙа Миңә яуап бирһен, һәм Миңә иман килтерһен — моғайын, улар тура юлдан китер! Ураҙа төнөндә һеҙгә ҡатындарығыҙға яҡынлыҡ ҡылырға рөхсәт ителә. Улар — һеҙгә кейем, һеҙ — уларға кейем. Алла һеҙҙең үҙ-үҙегеҙҙе алдағанығыҙҙы белде, һеҙгә ҡайтты һәм һеҙҙе ғәфу итте. Ә хәҙер инде ҡатындарығыҙға яҡынлыҡ ҡылығыҙ, һәм Аллаһ яҙғанды эҙләгеҙ. Таңда һеҙҙең алдығыҙҙа аҡ еп менән ҡара еп айырылғансы ашағыҙ һәм эсегеҙ, бынан һуң ураҙаны төнгә тиклем дауам итегеҙ. Тәҡүәлек менән мәсеттәрҙә булған ваҡытта ҡатындарығыҙға яҡынлыҡ ҡылмағыҙ. Бына шулай Аллаһының сиге, яҡынлаша күрмәгеҙ уларға! Бына шулай аңлата Аллаһ әҙәмдәргә үҙеңең аяттарын — моғайын, улар Аллаһынан ҡурҡыусы булырҙар!\nӘл-Бәҡара 2:183—187 (Мөхәммәт)\nАфғанстанда йәмәғәт урынында ифтар\nУраҙа тотҡанда тәмәке тартыу, сәхәрҙән алып ауыҙ асҡанға тиклем дарыу эсеү, енси яҡынлыҡ тыйыла. Ураҙала харам ризыҡтарҙан башҡа бар нәмәне лә ашарға рөхсәт ителә, тик ваҡытты боҙмау талабы мотлаҡ.\nТөп мәҡәлә: Тәрәүих\nТыйылған ғәмәлдәрҙән тыш, был айҙа мосолмандар Аллаһы тәғәлә ризалығы өсөн мөмкин тиклем күберәк изге ғәмәлдәр ҡылырға тырыша.\nРамаҙан айының һәр көнөндә, биш тапҡыр фарыз намаҙҙан тыш, йәстү намаҙынан һуң һәр төн егерме рәҡәғәткә тиклем тәрәүих намаҙы уҡыла. Уны йәмәғәт менән уҡыу хәйерле һанала. Витр намаҙынан алда тәрәүих намаҙы уҡылырға тейеш.\nЕгерме рәҡәғәтте икешәр рәҡәғәт итеп унға бүлеп, йәки дүртәр рәҡәғәт итеп бишкә бүлеп уҡырға мөмкин.\nТәрәүих намаҙын яңғыҙ ҙа уҡырға була, ләкин йәмәғәт менән мәсеттә уҡыу сөннәт. Тәрәүих намаҙы йәмәғәт менән уҡылған ерҙә витр намаҙы ла йәмәғәт менән уҡыла. Ураҙаны боҙған осраҡта мосолман уны аҙағынан ҡаза ҡылып ҡуйырға тейеш, әммә тороп ҡалған тәрәүих намаҙы ураҙа бөткәс ҡаза ҡылынмай.\nУраҙаға ниәт ҡылыуҮҙгәртергә\nТөп мәҡәлә: Сәхәр\nСәхәр ашағандан һуң.\nУраҙа ниәте: Нәүәйтү ән әсуумә саумә шәһри Рамаҙаанә минәл-фәжри иләл-мәғрәби хаалисал-лилләәһи тәғәәләә. АЛЛАҺУ ӘКБӘР.\nМәғәнәһе: АЛЛАҺЫ ТӘҒӘЛӘНЕҢ ризалығы өсөн таң атҡандан алып ҡояш байығанға тиклем Рамаҙан айының ураҙаһын тоторға ниәт иттем.\nМәсеттә ауыҙ асыу\nАуыҙ асыу (ифтар) доғаһыҮҙгәртергә\nТөп мәҡәлә: Ифтар\nАуыҙ асҡанда уҡый торған доға:\n«Аллааһүммә ләкә сумту үә бикә әәмәнтү үә ғәләйкә тәүәккәлтү үә ғәләә ризҡыкә әфтартү фәғфирлии йәә ғаффәәрү мә ҡаддәмтү үә мәә әххартү».\nЙә, Аллаһ, ошо ураҙамды мин һинең өсөн генә тоттом үә мин һиңә генә иман килтерҙем, үә һиңә тәүәккәл ҡылдым, үә һинең ризығың менән ауыҙымды асам. Әй, гонаһтарҙы ғәфү итеүсе Аллаһ, инде минең элекке гонаһтарымды ла, хәҙерге гонаһтарымды ла ярлыҡа.\nХәләл ризыҡ мотлаҡлығыҮҙгәртергә\nУраҙала ғына түгел, башҡа ваҡытта ла мосолман ризығының хәләл булыуын ҡәтғи күҙәтергә тейеш. Хәләлгә саҡ ҡына харам ҡушылған булһа ла, тотош ризыҡ харам иҫәбенә инә. Мәҫәлән, сыр ҡайнатҡанда сусҡа майы ҡушылыуы ихтимал, бындай ашамлыҡ харамға сыға.\nҺеҙгә шулар тыйыла: үләкһә, ҡан, сусҡа ите, Алланың исеменән башҡаның исеме әйтеп салынған, быуып һәм бәреп үлтерелгән, бейектән йығылып төшөп үлгән һәм мал һөҙөп үлтергән хайуан ите, — йола буйынса боғаҙланғандан башҡа, — емтек ашаусы йыртҡыс ите һәм шулай уҡ һын алдында салынған ҡорбан ите һәм уҡ менән бүлеүегеҙ. Былар — боҙоҡлоҡ. Бөгөн иман килтермәгәндәр һеҙҙең динегеҙҙән өмөтһөҙләнде. Уларҙан ҡурҡмағыҙ. Минән ҡурҡығыҙ! Бөгөн Мин һеҙҙең өсөн диңгеҙҙе теүәлләнем һәм Үҙемдең ниғмәтемде тамамланым. Ислам динен һеҙгә дин итеп ҡәнәғәтләндем. Әгәр берәй кеше аслыҡ сәбәпле гонаһҡа ауышмайынса (ашарға) мәжбүр булһа, ул саҡта Алла ярлыҡаусы, шәфҡәтле!\nУраҙала башҡорт милли аш-һыуына өҫтөнлөк биреү — дөрөҫ туҡланыу нигеҙе булыр, улар энергияны һаҡларға булышлыҡ итә, ҡорот иһә ризыҡтың тейешенсә эшкәртелеүенә ярҙам итә.\nҠатын-ҡыҙға күрем ваҡытында ураҙа тотоу тыйыла, йөклөлөк һәм бала тапҡандан һуңғы осорҙарҙа тотмаҫҡа рөхсәт ителә. Айлығы башланыуын белеү менән һыу эсеп, ураҙаны туҡтаталар, сөнки ундай хәлендә ураҙа тотоу гонаһ ғәмәлгә инә. Ифтар (ауыҙ асыу) ваҡыты инеп өлгөрмәҫтән, ваҡыт әҙ генә ҡалған булһа ла ураҙа боҙолған иҫәпләнә.\nТотолмай ҡалған көндәр өсөн улар башҡа ваҡытта ураҙа тотоп, көндәрен тултырып ҡуялар (ҡаза ҡылыу). Күрем (айлыҡ) ваҡытында уҡылмай ҡалған намаҙҙар иһә ҡаза ҡылынмай \nТөп мәҡәлә: Зәкәт\nТөп мәҡәлә: Нисаб\nРамаҙан айында мосолмандар өс төрлө зәкәт түләй:\nмал-мөлкәттән саҙаҡа — зәкәт. Был төр саҙаҡа мал-мөлкәте нисабтан уҙһа ғына түләнә.\nТөп мәҡәлә: Фидиә\nРамаҙан айында кеше алты сәбәп менән ураҙа тота алмауы мөмкин:\nБеренсеһе — сәләмәтлек булмау. Һауыҡҡас, ул кеше ураҙаһын көнгә-көн тотоп бөтөрә.\nИкенсе сәбәбе — сәфәрҙә булыу. Ләкин сәфәр менән сәфәр араһында айырма бар. Әгәр кеше транспортта йөрөп,яҡын аралыҡта булып, юлы ауырлыҡ тыуҙырмай икән — ураҙаны боҙорға дәлил юҡ. Ә инде кисектергеһеҙ сәбәптәр арҡаһында кеше йыраҡ юлға сыға, ураҙа тотоуы ауыр була икән, ураҙаһын кисектереп тора һәм Рамаҙан айы үткәс көнөнә-көн тотоп ҡуя — ҡаза ҡыла.\nМөслимә (мосолман ҡатын) йөклө булғанда йәки бала имеҙгәндә, балаға йә үҙенең һаулығына зыян килерҙәй булһа, ураҙа тотмаҫҡа рөхсәт ителә. Өлар фиҙиә түләмәй, аҙағынан ҡаза ҡылып ҡуйырға тейеш була\nҠартлығы арҡаһында ураҙа тота алмаған кеше фиҙиә саҙаҡаһы түләп, ураҙаһын ҡаза ҡыла\nТүҙә алмаҫлыҡ сарсау йәки асығыу арҡаһында ураҙаһын өҙөргә мәжбүр булыу. Был осраҡта һыуһынды йә асығыуҙы баҫырлыҡ ҡына ашап алырға ла, башҡаса ашамаҫҡа. Был көн өсөн фиҙиә түләнмәй, башҡа ваҡытта ураҙа тотоп ҡаза ҡылына.\nНыҡ ауыр эш арҡаһында ашарға кәрәк булыу. Фиҙиә түләнмәй, көнөнә-көн ҡаза ҡылына \nӘгәр кеше төҙәлмәй торған дауамлы ауырыу икән, йә ҡартлыҡ буйынса ураҙа тота алмаған булһа, бындай осраҡта фиҙиә саҙаҡаһы түләргә тейеш була. Әгәр кешенең фиҙиә түләрлек хәле юҡ икән, унан бурыс төшә һәм ул үҙе саҙаҡа ала торған кеше булыуы ихтимал. Был осраҡта уның төп бурысы — саҙаҡа өсөн доға ҡылып ҡуйыу.\nФиҙиә саҙаҡаһын бер фәҡиргә лә, бер нисәһенә бүлеп тә бирергә була  .\nТөп мәҡәлә: Фытыр\nФытыр саҙаҡаһы (Зәкәт әл-фитр) (ғәр. زكاة الفطر — ураҙа саҙаҡаһы) — Рамаҙан айы аҙағында, Ғәйет намаҙына тиклем фәҡирҙәргә, мохтаждарға бирелә торған бирелә торған вәжиб саҙаҡа .Миҡдарын ҡайҙа нимә үҫеүенә ҡарап 1 сағ бөртөклө матдәләрҙән сығып иҫәпләнә. Европала бойҙай йә арпа, Көньяҡ-Көнсығыш Азияла — дөгө, Яҡын Шәреҡтә — хөрмә менән иҫәпләнә. Сағ (ғәр.صاع) — был 4 ҡуш ус бөртөклө күләме. Ул 3,300 г (хәнәфи мәҙһәбтә), йәки 2,176 г (башҡа сөнни мәҙһәбтәрҙә) тип һанала.\nХәнәфи мәҙһәбтә ярты сағ, йәғни 1,650 г бирелә.\nАуыҙ астырыу йолаһыҮҙгәртергә\nБашҡорт халҡында ураҙа мәлендә ауыҙ астырыу йолаһы бар. Быны өҫтәмә сауап өсөн дә, үҙе ураҙа тота алмаған осраҡта фиҙиә иҫәбенән дә эшләйҙәр.\nБер көн дә ураҙа тота алмаған кеше йәки 60 кешене ауыҙ астыра, йәки 30 кешене ифтар ашатып, сәхәргә етерлек ризыҡ бирә. Ураҙа тотҡан кешене ауыҙ астыртыу ураҙаға торошло тип һанала.Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең шундай хәҙисе бар:\n«Кем ураҙа тотҡан кешене ашатһа, шуға ураҙа сауабы булыр, ураҙа тотҡан кешенең сауабы ла кәмемәҫ» ( Әхмәт ән-Нәсәи тапшырған хәҙис)\nМосолмандарҙа ошо көндәрҙә сөннәт ураҙа тоторға кәңәш ителә:\nһәр дүшәмбе йә кесе йома;\nай календары буйынса 13, 14 һәм 15 көндәрҙә;\nзөлхизә айының тәүге ун көнөндә;\nмәхәррәм айының 9,10,11 йәки 9-10 йәки 10-11 көндәрендә;\nшәүүәл айының 6 көнө буйына;\nзөлхизә айының 9-сы көнөндә.\nПост — одно из лучших лекарств\nРамадан. Пост в Священный Месяц: смысл, правила, действия 2009 йылдың 20 август көнөндә архивланған.\nКниги о мусульманском посте\n↑ Фетва Совета улемов СМР и ДУМ РФ о Рамадане\n↑ Европейский совет по фетвам объявил дату начала Рамадана\n↑ Критические дни, регулы и соблюдение поста .\n↑ 6 случаев, когда разрешено не соблюдать пост\n↑ Кому и когда выплачивается фидья-садака? .\n↑ Как и кому выдавать Закят аль-фитр\n↑ Накормить постящегося – получить большое воздаяние .\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ураҙа&oldid=1058511 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 11 август 2021 в 21:43\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:43 11 август 2021 үҙгәртелгән.


Сәйәси күҙәтеү » Табын\n11 апреля 2017 йыл | Сәйәсәт\n4 апрелдә Сүриәнең Идлиб провинцияһы Хан-Шәйхун ҡалаһында химик ҡорал ҡулланыла. Һөҙөмтәлә, һигеҙ тиҫтә самаһы тыныс халыҡ, шул иҫәптән тиҫтәнән ашыу бала һәләк була. Химик ҡорал ҡулланыу БМО-ның Хәүефһеҙлек Советы тарафынан тыйылған. АҠШ разведкаһы химик ҡоралды Бәшәр Әсәд армияһы ҡулланған тип бара һәм шул сәбәпле 7 апрелдә Шайрат хәрби аэродромын бомбаға тотто ла инде. Бер ниндәй тикшереү алып бармайынса суверенлы дәүләт биләмәһен утҡа тотоу көслө тарафынан көсһөҙгә ҡарата ҡулланылған агрессия булып тора. Ошоноң менән АҠШ Президенты Дональд Трамп үҙенең ысын йөҙөн асып һалды ла инде. Юғиһә, ул власҡа килгәс Рәсәй менән мөнәсәбәттәр яҡшырыр тип юрағандар ине. Хатта Дума депутатының береһе һайлауҙа уның еңеүе хөрмәтенә үҙ иҫәбенә банкет ойоштороп та ил халҡын ҡыуандырмаҡсы булды. Ошо юлдарҙың авторы шул саҡта: "АҠШ-та власҡа кем килһә лә, океан аръяғындағы ил Рәсәй өсөн дуҫ булмаясаҡ”,- тип үҙ фекерен белдергән ине. Юрағандар юш килгәнгә оҡшай. Дональд Трамп өс ай самаһы ғына Сүриәгә лояль ҡарашта булды, Рәсәйҙе бергәләшеп халыҡ-ара террорға ҡаршы көрәшергә саҡырҙы. Бер көн эсендә генә үҙ фекерен 180 градусҡа үҙгәртте лә ҡуйҙы миилиардер Президент. Донъялағы иң ҡеүәтле ил етәксеһе ошондай юлға барырға тейеш түгелдер. Ҡайһы бер матбуғат саралары АҠШ-тың сәйәси көстәре Дональд Трамп командаһына төрлө яҡлап баҫым яһанылар, шул сәбәпле ул Рәсәйҙең союздашы булған Сүриәне бомбаға тотто, тип баралар. Ҡайһылай ғына булмаһын, ошондай яуаплы вазифалағы кешенең үҙ аҡылы, үҙ фекере булырға тейештер. Һөскөрткән береһенең ыңғайына ғына торһа, белмәйем, артабан нисек булыр. Унан килеп, осраҡлылыҡтар күп булыуы ғәжәпкә һала. АҠШ-тың элекке Президенты Барак Обама: "Сүриәлә химик ҡорал була ҡалһа, ҡаты сара күрәсәкбеҙ”,- тип әйтеүенән күп тә үтмәй, унда халыҡты газ менән ағыулауҙары асыҡланды. АҠШ-тың Сүриәлә хәрби операцияһы ошо ваҡиғанан һуң башланды ла инде. Ошонан һуң Рәсәй тәҡдиме менән Сүриәләге химик ҡоралды юҡ итеү буйынса халыҡ-ара комиссия эшләне. Был хәл 2013 йылда булды. Һуңынан Барак Обамаға Сүриәләге химик ҡорал тулыһынса юҡ ителде, тип рапорт бирҙеләр. Ошо эш менән шөғөлләнеүселәр "тыныслыҡ урынлаштырғандары өсөн” Нобель премияһы ла алды. Бәс, улар Барак Обаманы ла, донъя йәмәғәтселеген дә алдағандар булып сыға түгелме һуң? Әйткәндәй, Барак Обама үҙе лә тыныслыҡ өсөн Нобель премияһы лауреаты булды. Хәҙер килеп Дональд Трамп уның "геройлығын” ҡабатламаҡсы итә. Тағы ла бер нимәгә иғтибарҙы йәлеп итмәй булмай – Сүриәлә ИГИЛ боевиктарына (Рәсәйҙә тыйылған) ҡаршы көрәш алып барыу маҡсатында рәсми Дамаск режимына һәр яҡлап ярҙам күрһәтелә. Бәшәр Әсәдте дошмандары ла ошондай ауыр хәлгә ҡуйырға мөмкин. Шул уҡ рәсми Тәһран (Ирандың баш ҡалаһы) өсөн Сүриәләге һуғыштың дауам иттерелеүе уңайлы. Граждандар һуғышы тамамланыуы Бәшәр Әсәдтең үҙе өсөн дә вазифаһынан ҡолаҡ ҡағыу, тигән һүҙ. Ә былай Дамаск менән Тәһран өсөн һуғыш барыуы уңайлы. Болғансыҡ һыуҙа балыҡ тотоу уңайлыраҡ бит. Европа Союзы илдәре иһә ошо төбәктән ҡасып китеүсе күскенселәрҙе үҙенә һыйындырыуҙан арына алмай. Бындай хәлгә ҡасан нөктә ҡуйылыр, әлегә билдәһеҙ.\nЙәнә санкция менән янайҙар\nОшондай шарттарҙа бөгөн – 11 апрелдә АҠШ-тың Дәүләт секретары Рекс Тиллерсон Мәскәүгә килде. Үҙенең коллегаһы Сергей Лавров менән осрашыуы барышында ул Сүриә, Украиналағы хәлдәрҙе тикшерҙе. Әйтергә кәрәк, Дональд Трамптың Сүриәне бомбаға тоторға күрһәтмә биреүен Европалағы союздаштары хуплап ҡаршы алды. Бөйөк Британияның сит ил эштәре министры Борис Джонсон Рәсәй артабан да Бәшәр Әсәд режимын яҡлай ҡалһа, илебеҙгә ҡарата яңы санкциялар индереү кәрәклеген билдәләне. Рекс Тиллерсон да Сүриәне бомбаға тотоу дөрөҫ аҙым, тип бара. Шул уҡ ваҡытта ул илебеҙ менән мөнәсәбәттәрҙе яйлау яғында. Ә бына АҠШ-тың БМО-лағы даими вәкиле Никки Хейли ханым менән Рекс Тиллерсондың Рәсәй буйынса фекер йөрөтөүҙәре ныҡлы айырыла.\nВизаһыҙ режим нимәгә алып килер?\nҮткән аҙнала Европа Союзы парламенты Украина граждандары өсөн визаһыҙ режим индереүҙе хупланы. Ошоға ярашлы, Украина граждандары Европа илдәренә визаһыҙ инеп, унда 90 көн йәшәргә хоҡуҡ алды. Тик улар эшкә урынлаша ғына алмай. ЕС етәкселеге ошондай юл менән Украинаны үҙ яғына тулыһынса ауҙарып алмаҡсы. Ә бит бының кире һөҙөмтәләргә килтереүе лә ихтимал. Украинаның радикаль ҡарашлы милләтселәре (фашист идеяһын алға һөрөүселәр) Европа илдәренә асыҡтан-асыҡ үтеп инә башлаһалар, сираттағы низағ сығыуын көтөргә генә ҡала. Ә әлегә Европа Союзы етәкселеге мәрхәмәтле булып күренергә тырышып, демократия уйыны уйнай.


Башҡорт теленән төбәк диктантын популяр диктор Әхәт Мортазин уҡый // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт теленән төбәк диктантын популяр диктор Әхәт Мортазин уҡый\n17:34, 21 апреля 2016 Мәҙәниәт\nБашҡорт теленән төбәк диктантын популяр диктор, Башҡортостандың халыҡ артисы Әхәт Мортазин уҡый. Диктант өсөн ниндәй әҫәр һайлап алынғанлығы сер итеп һаҡлана.\nБыйыл «Башҡорт теленән төбәк диктанты» акцияһы 23 апрелдә уҙа. Сара иртәнге сәғәт 10-да башлана. Теләгән һәр кем Башҡорт дәүләт университетының 01 һәм 02 аудиторияларына, шулай уҡ БДУ-ның Стәрлетамаҡ, Сибай, Бөрө, Нефтекама ҡалаларындағы филиалдарына килә ала.\nБашҡорт теленән диктант яҙыу өсөн алдан теркәлергә кәрәкмәй. Акцияла ҡатнашыусылар бланкта үҙенең ысын исемен яҙмаҫҡа хоҡуҡлы. Һөҙөмтәләр акцияның сайтында баҫыла.\n«Былтыр республика буйынса 3,5 меңдән ашыу, Өфөлә ике мең самаһы кеше туған телдән белемен тикшерҙе. Башҡорт дәүләт университетының бер аудиторияһында ғына 184 кеше диктант яҙҙы, — тип хәбәр итте акцияны ойоштороусыларҙың береһе, БДУ доценты Рәмилә Хөснөтдинова. — Быйыл ҡыҙыҡһыныусылар тағы ла артыр тигән өмөттәбеҙ».\nБашҡорт теленән төбәк диктанты тәүге тапҡыр 2015 йылдың апрелендә ойошторолдо. Идея авторы — билдәле журналист Рәшиҙә Мәһәҙиева. Яныбай Хамматовтың «Башҡорттар китте һуғышҡа» романынан өҙөктө Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы, М.Ғафури исемендәге Башҡорт драма театры актеры Хөрмәтулла Үтәшев уҡыны.\nБәйләнеш өсөн мәғлүмәт: электрон почта bdu_bashkaf@rambler.ru, телефон (347) 272-33-82.


Стәрлетамаҡ "Содовигы" беренсе лиг а командалары араһында сираттағы Рәсәй беренселеге матчы уҙғарҙы. "Сираттағы"\nтөшөнсәһе тура килеп тә етмәй кеүек. У йын бик ҡыҙыу барҙы. "Содовиктар" элек ке уйындарында йә еңде, йә булмаһа 0:0\nиҫәбе менән уйнаны. Әммә уларҙың был у йыны башҡаларынан айырылып тора - һәр ҡапҡаға ике тапҡыр туп индерелде.\nБеренсе лига үлсәүҙәре буйынса Красно дар "Кубаны" бик тә көслө булып сыҡты, улар премьер-лигаға ынтылды. Был команд аны уйынға лидер статусы ғына түгел, ә төп конкуренттарҙың береһе булған - Ека теринбургтың "Урал"ынан еңелеүе мәжбүр итте. Ҡунаҡтар Стәрлетамаҡҡа еңер өсөн килде.\n"Содовик"тың да еңеләһе килмәне. Алек сандр Игнатенко маҡсаты - матчҡы сығып еңергә һәм көйәрмәндәрҙе ҡыуандырырға. Воронеждың "Факелы"на ҡаршы матчтың да бер кемдең дә файҙаһына тамамланмауы ст әрлетамаҡ командаһын тынысландырманы.\nОсрашыу башында уҡ "Кубань" командаһы\nайырылып торҙо. "Кубань" уйынсыһы тубы н Астахов Кузьмичевҡа йүнәлтә һәм һуңғы һы теүәл була - 0:1. Ике яҡ ҡапҡа эргәһ ендә уйын ҡыҙғандан-ҡыҙа барҙы, ҡунаҡта р йышыраҡ һөжүм яһаны.\nИкенсе таймда барыһы ла үҙгәрҙе. Хәҙе р инде майҙан хужалары һөжүм итә башлан ы. Уйын барған мәлдә бик көслө ел була . "Содовиктар" матчтың беренсе яртыһын елгә ҡаршы уйнаны, икенсеһен - ел ыңғай ына. Мәҙәк хәл, тренерҙар төрлө һылтауҙ ар таба башлай -уларға йә ел ҡамасаулай , йә булмаһа уйынсылар һалҡын көнгә күн екмәгән, йә үлән ҡаты, йә майҙан тулҡын\nӘммә эш мөнәсәбәтенә икенсе вариант т а бар бит. "Дошманың бәләкәй булһа, һин дә өҫтөнлөк. Дошманың һиңә ҡарағанда ҙу рыраҡ булһа, һиндә лә өҫтөнлөк бар" тиг ән көнсығыш көрәше уҡытыусыһы. Һөжүм ит еүсе Александр Зернов ошо еңеү тактикаһ ына таяна. Ул мөйөштән килгән тупты баш ы менән ҡапҡаға индерә. Бәлким, уға ел dә ярҙам иткәндер - ҡайҙа кәрәк шунда и ҫкәндер... Көйәрмәндәр ҙә "Сода! Сода"!\nтип ҡысҡырып көс өҫтәгәндер... Стадион\nхуплауы ла ярҙам итмәй ҡалмағандыр.\nШулай итеп, 1:1. "Содовик" һөжүм итеү ен дауам итә, "Кубань" бер аҙ ҡаушап ҡа ла. Уйын футбол яратыусыларҙы тәүҙә күк кә күтәрә, аҙаҡ инде, әйтерһең дә ергә ҡуша бәрә. Башта Захлестин майҙан хужа ларын алға сығара, 2:1, беренсе һөжүмдә\nүк "Кубань" мөйөштән уйнау хоҡуғын ала .\n"Содовик" тағы бер мәрәй индерергә ын тылһа ла бер нимә лә килеп сыҡманы. "Ку бань" командаһының да алға сығыу мөмкин леге бар ине, әммә уйын бер кемдең дә е ңмәүе менән тамамланды. "Кубань" команд аһы турнир таблицаһынан беренсе урындан\nтөшөп ҡалды" Рейтингта "Содовик" та тү бәнәйҙе - клуб туғыҙынсы урында килә, 1 7-шәр мәрәй йыйған биш команда төркөмөн дә - икенсе. Алда "Содовик"ты "Салют-Эн ергия" командаһы менән Белгородта уйын көтә. Аҙаҡ - беренсе лига лидеры "Аванг ард" менән уйын.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИЛЛИ ҠЕҮӘТЕБЕҘ КҮРҺӘТКЕСЕ – ЙӘМӘҒӘТ ОЙОШМАЛАРЫ ҺӘМ ХАЛЫҠТЫҢ БЕРҘӘМЛЕГЕ УЛ - 2019 - Мәҡәләләр\nМИЛЛИ ҠЕҮӘТЕБЕҘ КҮРҺӘТКЕСЕ – ЙӘМӘҒӘТ ОЙОШМАЛАРЫ ҺӘМ ХАЛЫҠТЫҢ БЕРҘӘМЛЕГЕ УЛ\nЙыйындар, ҡоролтайҙар элек-электән башҡорт халҡы тормошонда мөһим роль уйнаған. Уларҙа милләт яҙмышы өсөн хәл иткес ҡарарҙар ҡабул ителгән. Бөгөн, V Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы алдынан ҡайһы бер һорауҙарға асыҡлыҡ индереү өсөн редакцияға тарих фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт һәм журналистика өлкәһендәге Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге Хөкүмәт премиялары лауреаты Салауат ХӘМИҘУЛЛИН менән социология фәндәре кандидаты Илгиз СОЛТАНМОРАТОВты саҡырҙыҡ.\nОло ҡор алдынан тағы бер тапҡыр тарихҡа байҡау яһап, йыйындарҙың, ҡоролтайҙарҙың әһәмиәтен билдәләп үтәйек әле, булмаһа...\nС. Хәмиҙуллин: Бөгөн халыҡ ҡына түгел, йәмғиәт күп нәмәне, шул иҫәптән тарихсылар килтергән яңы концепцияларҙы ҡабул итергә һәм аңларға теләмәһә лә, башҡорттар 15-се быуаттан яңы заманға тиклем акефаль йәмғиәттә, йәғни ниндәйҙер иерархияға буйһонмай, үҙидара принцибында йәшәгән. Әлбиттә, бындай йәмғиәт башында йыйындар торған. Айырым кландар көндәлек мәсьәләләрҙе үҙҙәре хәл иткән, ә дөйөм милләт, мәҫәлән, һуғыш, солох, аҫабалыҡ мәсьәләләре, ниндәйҙер бәхәсле мәлдәр, Рус дәүләте составына ингәнгә тиклем, хатта унан һуң да тап ошо йыйындарҙа хәл ителгән. Шуға күрә башҡорт халҡының демократик традициялары йәмғиәтебеҙҙең шундай әһәмиәтле элементына эйә тип әйтергә була һәм ул менталитетыбыҙға ла һеңгән. Ғәмәлдә, башҡортто бер ваҡытта ла уның ихтыярынан тыш нимәлер эшләргә мәжбүр итеп булмай, сөнки һәр аҫаба үҙен азат, хоҡуҡлы кеше тип иҫәпләгән һәм уға тархан нимә тип әйтә, хатта батша нимә ти - иҫе лә китмәгән. Әгәр ул риза түгел икән - ихтилалға күтәрелгән. Был, ҡайһы берәүҙәр яҙғанса һәм уйлағанса, артта ҡалғанлыҡ билдәһе түгел, ошо демократик башланғыс, киреһенсә, башҡорт халҡына тере ҡалыу, бөгөнгәсә йәшәү мөмкинлеге бирә. Ә демократик булмаған, вертикаль структураларҙа юғалыу, ассимиляцияға бирелеү еңелерәк. Беҙгә бына ошо тарихи булмышыбыҙҙы, башҡорт халҡының демократик тенденцияларын нигеҙ итеп алырға кәрәк. Ҡоролтайҙарға килгәндә, ни өсөн беренсе мосолман съезынан һуң унда ҡатнашыусылар Башҡортостанға ҡайтып, Башҡорт халҡы бюроһы һәм Бөтә Башҡорт ҡоролтайы ойошторорға ҡарар итә? Был тап элекке, ғүмер буйы йәшәп килгән традицияларға кире ҡайтыуҙы аңлата, сөнки улар ниндәйҙер мөһим мәсьәләләрҙә халыҡтың ризалығынан башҡа ҡарар сығарырға үҙҙәрен вәкәләтле түгел, тип иҫәпләй. Һәм ҡабул иткән теләһә ниндәй ҡарарҙың, әгәр халыҡ хупламай икән, көсө булмауын аңлағандар. 1917 йылда үткән өс Ҡоролтай ҙа Башҡорт Республикаһын ойоштороуға һәм булдырыуға нигеҙ һала. Һуңынан 70 йыл буйына бер ниндәй ҡоролтай ҙа үтмәне, уҙған быуаттың 1995 йылында тағы ла халыҡ хәрәкәттәре башланды, халыҡ инициативаһы менән ҡоролтай тергеҙелде. 1917 йылғы ҡоролтай менән хәҙерге замандағыһын сағыштырырға ярамай, бөгөн милләт алдында һуғыш йәки солох, республика төҙөү мәсьәләһе тормай. Улар икеһе ике төрлө нәмә. Бөгөн Ҡоролтай рекомендация биреү характерындағы сара һәм ул үтер ҙә китер. Иң мөһиме - йыйылдыҡ та, ҡунаҡ булдыҡ та, сәй эсеп, йырлап-бейеп таралыштыҡ булмаһын, йүнәлештәр билдәле бит, велосипед уйлап сығараһы түгел, шуға ла был ҡоролтайҙан һуң да ең һыҙғанып эшләргә кәрәк.\nИ. Солтанморатов: Ошо демократик принциптар Рәсәйҙә парламентаризмға табан беренсе аҙымдар башланыуға ла сәбәп була. Рәсәй Дәүләт Думаһындағы мосолман фракцияһында башҡорт депутаттары, мәҫәлән, Шаһихәйҙәр Сыртланов, әүҙем ҡатнаша. Йыйындарҙың традицияһын - халыҡ фекерен тыңлап, халыҡ мәнфәғәтен яҡлауҙы бөгөн көнбайыштан ингән яңылыҡ итеп күрһәтергә тырышһалар ҙа, парламентаризм, федерализм башҡорттарҙа элек-электән булған. Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетына, хатта уларға ғына түгел, башҡорт халҡы, Башҡортостан тураһында һүҙ алып барған ваҡытта башҡаларға ла ошоно һәр ваҡыт күҙ уңында тоторға кәрәк. Үкенескә күрә, күптәр был фактты онота. Был бит төбәгебеҙҙең төп үҙенсәлектәренең береһе, тип әйтер инем. Бөтә сер, хатта башҡорт халҡы менән идара итеү һәм уны үҫтереүҙең сере лә шунда. Шуны күҙ уңында тотмайынса, аңламайынса, алға китеш булмаясаҡ. Сөнки ниндәйҙер федераль проекттарҙы, программаларҙы нисек бар, шулай тормошҡа ашырырға тырышабыҙ, ә бит Башҡортостандың үҙенең үҙенсәлеге бар, өҫтәүенә, уның һәр бер районы айырым үҙенсәлеккә эйә. Барыһына бер тигеҙ ҡараһаҡ, совет осороноң хатаһын ҡабатлаясаҡбыҙ. Ҡоролтай ҙа ошо үҙенсәлектәрҙе күҙ уңында тотоп эшләргә тейеш. Ҡаныбыҙҙа булған демократик башланғысҡа әҙ генә ирек бирергә кәрәк, халыҡ үҙе күтәреп сыҡһын, хәл итһен үҙ проблемаларын. Күреп торабыҙ бит, ауылдарҙа халыҡ эскелеккә ҡаршы яу асты, ир-аттар ҡорҙары, клубтары булдыралар. Бары тик ошо башланғысты күтәреп алып, ярҙам итергә, халыҡ аңлаған рәүештә эшләргә кәрәк.\nХалыҡ өсөн Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты - власть менән халыҡты бәйләп торған ептәрҙең береһе. Әгәр БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары власть кимәлендә шундай вәкәләткә эйә булһа, Ҡоролтай ағзалары - йәмәғәтселек кимәлендә. Һәм ул был бурысын нисегерәк үтәй һәм үтәргә тейеш?\nС. Хәмиҙуллин: Ҡоролтай - формаль рәүештә йәмәғәт ойошмаһы булһа ла, ул дәүләт менән тығыҙ бәйләнештә йәшәй. Шуға күрә унда ниндәйҙер демократлаштырыу яғына үҙгәрештәрҙе ҡапыл ғына атҡарыу мөмкин түгел. Күп райондарҙа ҡоролтай рәйесе итеп район хакимиәте башлығына яраған, уның һүҙен тыңлаған кеше, күп осраҡта хакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары һайланды. Һөҙөмтәлә эш тә шул кимәлдә генә барҙы, бар нәмәгә кәртә ҡоролдо. Бигерәк тә төньяҡ-көнбайыш төбәктә был асыҡ күренде. Йәғни ҡайһы бер район ҡоролтайҙары рәйестәре, киреһенсә, эшкә аяҡ салды. Әле Ҡоролтай үҙенең сафтарын таҙартыу буйынса, исмаһам, урындарҙа бар күңеле менән милләт өсөн янған кешеләр эшләһен өсөн бер аҙ эш башланы. Урындарҙа зыян килтереүселәр ултырғанда, ойошманың нисек һөҙөмтәле эшләүен теләйһегеҙ? Был - беренсе мәл. Икенсе мәл: һигеҙ йылға һуҙылған торғонлоҡ осоронда Башҡорт Ҡоролтайын бөтөрөү буйынса ҙур эшмәкәрлек алып барылды. Әммә бында бумеранг һөҙөмтәһе килеп сыҡты. Ә бит башҡорт халҡының законлы вәкиле, уның мәнфәғәтен яҡлаусы ойошма булған Ҡоролтай менән бергә эшләргә кәрәк ине, сөнки Ҡоролтай дәүләттән азат була алмай, шуға күрә, алтын урталыҡты табыу зарур: ниндәйҙер кимәлдә дәүләт ихтыяжы ла ҡәнәғәтләндерелһен, шул уҡ ваҡытта Ҡоролтайҙа борон-борондан килгән демократик принциптар ҙа юғалтылмаһын ине. Ә теге-был яҡҡа ауышҡанда эш алға бармаясаҡ. Шуға, сафтарҙы таҙартыу йүнәлешендә ныҡлы эшләргә кәрәк.\nИ. Солтанморатов: Әле ниндәйҙер алға китеш күренә башланы. Мине бигерәк тә сит төбәктәрҙә үҙ аҫаба ерҙәрендә йәшәгән башҡорттарҙың яҙмышы борсой һәм уларҙа ҡоролтайҙар үткәреү, делегаттар һайлауҙы ойоштороу тәртибе оҡшаны: Башҡортостан Башлығы ҡултамғаһы менән алдан ошо төбәктәр губернаторҙары исеменә хаттар яҙылған. Был - ғүмерҙә лә булмаған күренеш, дөрөҫ йүнәлеш, сөнки әгәр ҡайҙалыр башҡорттар йәшәй икән (бигерәк тә диаспора түгел, үҙенең аҫаба ерендә йәшәһәләр), тимәк, ундағы башҡорттар тураһында хәстәрлек күреү - туранан-тура Башҡортостан Башлығы хакимиәтенең эшмәкәрлеге өлкәһенә инә.\nС. Хәмиҙуллин: Быға тиклем билдәле бер арауыҡта башҡорттар күпләп йәшәгән күрше өлкәләр онотолған хәлдә булды. Ул ғына ла түгел, Башҡортостанда ла башҡорттар баҫылып ҡалғайны. Баяғы һигеҙ йыл эҙемтәһе оҙаҡҡа һуҙыласаҡ әле. Әммә халыҡ үҙенең милләте яҙмышы өсөн яуаплы икәнен аңлаһа, уны үҫтереүгә үҙ өлөшөн индерергә тырышһа, ул эҙемтәләрҙе тиҙерәк бөтөрөргә булыр.\nИ. Солтанморатов: Тағы бер нәмәне әйткем килә: бөгөнгө Ҡоролтай йәштәргә йүнәлеш алды һәм уның сафында йәштәр булырға тейеш, тип бара. Әммә бында ла ниндәйҙер баланс булырға тейеш һәм кемде бөгөн йәш тип атайбыҙ, шуға асыҡлыҡ индерергә кәрәк. Эйе, закон буйынса йәш категорияһы 35 йәшкә тиклем, әммә мин был осорҙо 45 йәшкә тиклем арттырырға тәҡдим итер инем. 45-тән үткәндәр - тап йәштәрҙе тәрбиәләрлек урта быуын, уларҙың белеме бар, тәжрибәһе бар, аяғында ныҡлы баҫып торалар, йәмғиәттә абруй яулағандар. Ә 35 йәшкә тиклемге йәштәрҙең, эйе, күҙҙәре янып тора, әммә тормош һәм эш тәжрибәһе самалы. Минеңсә, йәмәғәт эшенә килгән кеше ирекмән түгел, иң элек ниндәйҙер өлкәлә белгес булырға тейеш. Ғалим булһынмы, табип булһынмы, башҡа һөнәр эйәһеме - параллель рәүештә профессиональ йәһәттән үҫергә, шунан ғына туплаған тәжрибәһен йәмәғәт эшендә ҡулланырға тейеш. Ни өсөн Нияз Мәжитов заманында Ҡоролтай көслө булды? Сөнки ул ваҡытта Ҡоролтай башҡорт халҡының 45-60 йәшлек тотош бер ҡатлам белгестәренән тупланғайны. 25 йыл эсендә улар ҡартайҙы. Ә уларҙың урынына кем килә? Фәндә лә күренә был бушлыҡ, мәҫәлән, археология, антропология буйынса фән докторҙары юҡ, йә улар берәм-һәрәм генә. Шуға, йәмәғәт эштәренә урта йәштәге кешеләрҙе күберәк йәлеп итергә кәрәк. Ҡоролтайҙа быуындар күсәгилешлеге булырға тейеш. Ә уның өсөн алмаш бармы, юҡмы икәнен барларға, анализ яһарға, кадрҙар ревизияһы үткәрергә, ниндәй өлкәләрҙә кадрҙар етмәгәнен асыҡларға тейешбеҙ.\nЫсынлап та, беренсе Ҡоролтайҙан алып бөгөнгә тиклем милли кадрҙар әҙерләү проблемаһы күтәрелә килә, резолюцияға индерелә, әммә йөк һаман урынында ҡала. Һуңғы йылдарҙа был эш хатта насарайҙы ла тиергә мөмкин. Был йәмәғәтселектең маҡсат ҡуйып, талап итә белмәүе һөҙөмтәһеме, әллә Хөкүмәттең йәмәғәтселек фекеренә ҡолаҡ һалмауымы?\nИ. Солтанморатов: Хөкүмәт айырым бер милләттең генә кадрҙарын үҫтерә алмай. Был тап йәмәғәтселектең көсөндә. Ул талаптар ҡуйып, махсус программалар ҡабул иттереүгә өлгәшһә, ҙур эш башҡарыласаҡ. Мәҫәлән, Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалалары студенттарын берләштергән Ассоциацияла Башҡортостандан барған йәштәр тупланған. Шулай ҙа уларҙың 90 процентын башҡорттар тәшкил итә. Быны ни өсөн әйтәм, Башҡортостанда иң әүҙем, нимәгәлер ынтылған йәштәр - тап башҡорт йәштәре. Йәштәрҙең ниндәйҙер башланғысын хуплайым тиһәң, унда мотлаҡ башҡорттар була. Бигерәк тә райондарҙан сыҡҡан йәштәрҙе туплау, уҡырға ебәреү буйынса әле әйткән ойошма матур эш алып бара. Тағы ла: БДИ-ны ни тиклем генә яманлаһалар ҙа, ул хатта төпкөл ауыл балаларына ҙур ҡалаларҙағы юғары уҡыу йорттарына уҡырға инеү мөмкинлеге бирҙе. Был да кадрҙарҙы үҫтереүгә ҙур өлөш.\nТимәк, БДИ милли кадрҙар әҙерләү мөмкинлеген бирә, әммә артабан был кадрҙарҙы республикала файҙаланыу эше алып барылмай. Әйтеп китеүегеҙсә, ревизия эшләнмәй, кадрҙар резервы юҡ...\nС. Хәмиҙуллин: Милли кадрҙар әҙерләү эше элек алып барылды ул. Әммә ул саҡта башҡорт элитаһының кимәле ул тиклем үк юғары түгел ине. Улар был эште ниндәйҙер маҡсатлы йүнәлешкә бороп ебәрә алманы. Бөгөн элита заман менән бергә атларға тырыша, әммә ҙур тиҙлек менән барған үҙгәрештәргә өлгөрә алмай. Шуға күрә урбанизация мәсьәләһенә күҙ йоморға ярамай. Татарстанда, мәҫәлән, кадрҙар проблемаһы бер ваҡытта ла булманы. Улар күптән урбанизацияланған халыҡ. Беҙҙең халыҡ күбеһенсә ауылда йәшәне, ҡалаларға күсергә атлығып торманы. Хәҙер башҡорттарҙың иң тупланған урыны - Өфө. Шуға беҙгә баш ҡала башҡорттары менән ныҡлап эшләргә, уларға, Силәбегә йәки башҡа төбәктәргә китмәһендәр өсөн, йәшәү, эшләү шарттары тыуҙырырға кәрәк. Боронғо Өфө элек-электән башҡорттар ҡалаһы булған һәм беҙгә бөгөн дә бында нығынырға, баш ҡалала башҡорт субмәҙәниәтен булдырыу, уларҙың телен, мәҙәниәтен һаҡлау, үҫтереү һәм башҡортлоҡтоң бөтөн тармаҡтарға, бөтөн ҡатламдарға, бөтөн мөхиткә үтеп инеүен маҡсат итеп ҡуйыу кәрәк. Был Ҡоролтай эшмәкәрлегенең дә төп йүнәлеше булырға тейеш.\nӨфөгә башҡорттарҙы күберәк туплау мәсьәләһе, моғайын да, V Ҡоролтайҙа ҡараласаҡ документтың - Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһының бер пункты булып торорға лайыҡтыр. Ә уның башҡа пункттарын, ғөмүмән, стратегияны һеҙ нисек күҙ алдына килтерәһегеҙ?\nС. Хәмиҙуллин: Бындай документтарҙың барыһына ла скептик ҡараштамын. Быға тиклем дә әллә күпме программа ҡабул ителде. Улар яҙыла ла тап ошо мәлдә башҡорт йәмәғәтселегенең нимә тураһында уйлағанын, хыялланғанын раҫлаусы архив документына әүерелә. Минең өсөн Стратегияны яҙыу процесы мөһим, сөнки халыҡ уйлай башлай, башында ниндәйҙер фекер тыуа. Ҡағиҙә булараҡ, стратегияларҙың барыһы ла тормошҡа ашмай. Бер-ике пункты үтәлһә лә бик яҡшы. Бында бығаса эшләгән практикалар уңайлыраҡ, тап шуларға баҫым яһарға һәм ошо нигеҙҙә эшләргә кәрәк. Ә стратегия - ул дөйөм йүнәлеш, ниндәйҙер теләк кенә. Иң мөһиме - эшләргә һәм әлеге ваҡытта Ҡоролтайҙың нимә менән шөғөлләнергә тейешлеген асыҡларға. Тел мәсьәләһе - ул дәүләт, Хөкүмәт кимәлендә хәл ителә торған мәсьәлә. Күпме ҡысҡыр, йоҙороҡ болға, уны йәмәғәт ойошмаһы ғына хәл итә алмай. Ә Ҡоролтай ниндәй мәсьәләләрҙе хәл итә ала һуң? Төньяҡ-көнбайыш башҡорттары мәсьәләһен әле килеп беҙҙең өсөн берәү ҙә хәл итмәйәсәк икәнен аңлау кәрәк. Икенсеһе - Ҡоролтай башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәр менән ныҡлап эшләргә тейеш. Улар Башҡортостандың юрисдикцияһында түгел, унда йәмәғәтселектән башҡа берәү ҙә башҡорт халҡын ҡайғыртып ултырмай. Өсөнсөһө - Ҡоролтай башҡорт халҡының мейе үҙәге булырға, милләттең бар вәкилдәрен бергә йыйырға, тупларға тейеш. Ошо өс йүнәлеште мин иң мөһимдәре тип һанайым.\nБашҡортостандан ситтә башҡорттар күпләп йәшәгән ҡайһы бер урындарҙа Ҡоролтай бер тапҡыр ҙа булғаны ла юҡ, халыҡ уны белмәй ҙә, ишетмәгән дә. Мәҫәлән, Ырымбур өлкәһендә тотош бер район бар - Әсекәй. Район тотош татарлашҡан ҡыпсаҡ һәм тамъян ырыуы башҡорттарынан тора. Тамъян ауылы бар. Был хаҡта Ҡоролтай бер нәмә белмәй, бер тапҡыр ҙа барғандары ла юҡ. Ә Бөтә донъя татар конгресы унда айына бер тапҡыр барып тора. Ниндәй генә байрам булмаһын - баралар ҙа етәләр, телевидениеға төшөрәләр. Унда йәшәүселәрҙең кейемдәре лә хәҙер татарҙыҡына әйләнгән. Ләкин был бит уларға ҡул һелтәп ҡуйырға ярай, тигәнде аңлатмай. Улар менән эшләргә кәрәк, маҡсатлы эш алып бармаһаҡ, әлбиттә, халҡыбыҙҙың бер өлөшөн юғалтып бөтәсәкбеҙ. Татарҙар татар диаспоралары менән ныҡлы эш алып бара, ә ундағы башҡорттар диаспора түгел, улар - аҫаба. Айырма шунда, Татарстанда татар диаспораһы менән эшләү дәүләт кимәлендә алып барылған сәйәсәт. Ә беҙҙә, үкенескә күрә, был эшмәкәрлек йәмәғәтселек кимәленә ҡалдырылған. Дәүләт тә мөнәсәбәтен үҙгәртергә, үҙен ошо территорияла ғына административ эштәр башҡарыусы орган, Башҡортостандың ғына Хөкүмәте түгел, ә донъяла йәшәгән башҡорттарҙың Хөкүмәте, тип ҡарарға тейеш.\nИ. Солтанморатов: Минеңсә, Стратегияға аныҡ тәҡдимдәр, оло ҡорҙа ҡабул ителгән резолюция ҡарарҙары ла инергә тейеш. Ғөмүмән, мин ҡабул ителәсәк документты стратегия тип түгел, ә ғәмәлдәр программаһы тип атар инем. Преамбулала бөгөн хәл ителергә тейешле проблемаларҙы күҙ уңында тотоп, дөйөм һүҙҙәр яҙырға мөмкин: телде үҫтереү, уның өсөн шарттар булдырыу, ауыл халҡына эш булдырыу, демография һ.б. Ә уларҙы аныҡ тәҡдимдәр менән нығытһаҡ, мәҫәлән, уҡытыусыларҙың I съезында 11 махсус милли белем усағы булдырыу идеяһы булды, Ҡоролтай ҡарарына, шул уҡ стратегияға уларҙың аныҡ урынын, районын индерергә кәрәк. Йәки ниндәйҙер районда йәки ауылда кооператив йә ауыл хужалығы продукцияһын эшкәртеү пункты астырыуҙы алайыҡ. Федераль кимәлдә ҡабул ителгән программаларға нигеҙләнеп, уларҙы республика, район, ауыл кимәленә тиклем төшөрә, йәғни урындарҙағы үҙенсәлектәрҙе иҫәпкә алып, өҫтәмә программалар эшләүгә йүнәлеш бирә һәм талап итә алабыҙ. Юҡһа, III Ҡоролтайҙа Торатау итәгендә "Ырыуҙар ташы" эшләргә ҡарар ителде, ул һаман тормошҡа ашырылманы. Ҡоролтайҙан ҡоролтайға мираҫ итеп тапшырыла килгән бурысты - арҙаҡлы башҡорттарға һәйкәлдәр ҡуйыуҙы ла ҡабаттан күтәрергә була. Тағы ниндәй ырыуҙарҙың йыйындарын үткәрергә? Ул тәҡдимдәрҙең һөҙөмтәһе 3-5 йылдан күренергә тейеш. Шулай уҡ ҡала башҡорттары, башҡорт ауылы, төньяҡ-көнбайыш башҡорттары айырым иғтибар үҙәгендә булырға тейеш. Шул уҡ ваҡытта милли мәҙәниәтебеҙҙең, телебеҙҙең, демографияның сығанағы булып ауыл тора. Төньяҡ-көнбайышҡа килгәндә, күпме тылҡыйбыҙ шул төбәк ырыуҙарының йыйынын үткәрергә, айырым уҡ булмаһа ла, шәжәрә сиктәрендә дөйөм йыйын үткәрергә мөмкин. Ҡарарҙар ниндәйҙер һауала осоп йөрөгән түгел, ә ерлек менән бәйле булырға һәм төбәктәрҙең үҙенсәлеген иҫәпкә алып, ниндәйҙер ваҡиғағамы, шәхескәме, мөһим мәсьәләгәме, проблемағамы бәйле ҡабул ителергә тейеш. Тағы бер мөһим мәсьәлә - Салауат Юлаев проспектындағы Әр-Рәхим мәсете. Уның буйынса ләм-мим өндәшмәйбеҙ. Стратегияла йәки V Ҡоролтай ҡарарында был мәсьәлә лә, уның ҡасан төҙөлөп бөтөүен дә аныҡ күрһәтергә кәрәк. Шулай уҡ республикаға ҡайтырға теләүсе башҡорттар өсөн шарттар тыуҙырыу мәсьәләһе лә инергә тейеш был стратегияға.\nГраждандар йәмғиәте, әгәр уны дөрөҫ файҙаланғанда, ҡеүәтле көс. Бына шул көскә нисек ыңғай йүнәлеш бирергә, нисек файҙалы эшкә йәлеп итергә?\nС. Хәмиҙуллин: Чечендар үҙҙәренең батшаһы ла, хакимы ла булмауы менән ғорурлана. Хатта шундай әйтемдәре лә бар: "Каждый чеченец - уздень (төрки һүҙе - үҙҙән - үҙеңдән)", йәғни азат кеше. Уларҙа һәр кеше азат, бер ваҡытта ла хужа ла, хеҙмәтсе лә булмаған, шуға күрә уларҙы бер кем дә буйһондора алмай. Беҙҙә, киреһенсә, булған потенциалды дөрөҫ файҙаланыу урынына, баҫырға тырышалар. Ҡоролтай, ырыуҙар хәрәкәте, башҡа йәмәғәт ойошмалары, ысынлап та, әгәр уларҙы дөрөҫ файҙаланғанда, власть органдары өсөн шул тиклем ҡеүәтле көс, ҙур ярҙам. Мәҫәлән, әле Нефтекамала гәрәй башҡорттарының хәрәкәте шул тиклем киң ҡолас алды, уларға казактар ҡушылды. Казактар тарих менән ҡыҙыҡһына башлап, үҙҙәренең башҡорт икәнен асыҡлаған. Ул яҡта ҡайҙандыр Баймаҡ-Әбйәлилдән килгән түгел, ә урындағы, үҙ диалектында һөйләшкән йәштәр үҙҙәренең тарихы менән ҡыҙыҡһынып, ҙур хәрәкәт барлыҡҡа килтерҙе. Хәҙер унда "Гәрәй ере" тигән иҫтәлекле таш ҡуйырға ниәтләйҙәр. Был инде этник хаж урыны, рух урыны буласаҡ, сөнки урындағы башҡорттар үҙ территорияларын билдәләй башланы, күңелдәрендә аҫабалыҡ уянды. Аҫабалыҡ уянғас, ул кеше бер нисек тә тәбиғәтенә лә, теленә лә, башҡа нәмәләргә лә битараф була алмай. Аҫабалыҡ - бик ҡеүәтле тойғо! Был мәсьәләне бары тик ғалим этнологтар ғына күтәрә, әммә күп осраҡта йәмғиәттә һәм власта быны етди ҡабул итмәйҙәр. Шуны үҫтерергә, күберәк йәмәғәт ойошмалары булдырырға, халыҡтың әүҙемлеген арттырырға, уларҙы хупларға кәрәк. Уларҙың үҙ-ара горизонталь бәйләнеше - беҙҙең милли ҡеүәтебеҙ күрһәткесе.\nЯҙылған: 25.06.19 | Ҡаралған: 554


Башҡортостан Башлығының телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү өсөн гранттарын алыуға 287 ғариза бирелгән // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n17:08, 13 февраля 2019 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 13 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБашҡортостан Башлығының дәүләт һәм республика халыҡтары телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү өсөн гранттарын алыуға 287 ғариза бирелгән. Документтар ҡабул итеү 31 ғинуарҙа тамамланды.\nБөгөн Рафаэль Шафиҡов рәйеслегендәге Эксперт советының беренсе ултырышы уҙҙы. Совет ағзалары үҙ йүнәлештәре буйынса ғаризаларҙы ҡарай башланы. Шулай уҡ документтарға юридик экспертиза үткәреләсәк.\nКонкурсҡа килгән ғаризаларҙың 123-ө — мәғариф, 84-е — мәҙәниәт, 24-е — фән, 13-ө — киң мәғлүмәт саралары, 9-ы йәштәр сәйәсәте һәм спорт өлкәһенә ҡарай. Рәсәй төбәктәренән 18 ғариза айырым төркөмдә, һәм 16-ы — йәмәғәт ойошмаларынан.\nЭксперттар 20 мартҡа тиклем конкурс ғаризаларына баһа бирергә тейеш. Артабан конкурс комиссияһы еңеүселәрҙе билдәләй. Быйыл грант ярҙамының дөйөм суммаһы — 74 миллион һум. Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығында белдереүҙәренсә, 2019 йылдың 50 миллион һумына 2018 йылда тотонолмаған 24 миллион һум өҫтәлгән.\nРеспублика Башлығы гранттарына мәҙәниәт, мәғариф, фән, киң мәғлүмәт саралары, йәштәр сәйәсәте һәм спорт өлкәһендә Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен һәм төбәктәге халыҡтарҙың телдәрен, шулай уҡ республиканан ситтә башҡорт телен һаҡлап ҡалыу һәм үҫтереү йәһәтенән эшмәкәрлек алып барған дәүләт һәм муниципаль унитар предприятиелары, коммерцияға ҡарамаған ойошмалар дәғүә итә. 2018 йылда гранттарға 325 ғариза бирелгәйне, улар араһынан 12 еңеүсене һайлап алдылар.


7 Декабрь 2010, 16:26\nБаш ҡалабыҙ Өфөлә әлеге ваҡытта һигеҙ ҡала башҡорт мәктәбе эшләп килә. Шуларҙың береһен дә «Аҡтамыр» үҙәге әлегә ысын башҡорт мәктәбе тип атай алмай. Сөнки улар һаман «Милли мәғариф» концепцияһын боҙа, мәктәптәрҙә ысын Башҡортостан патриоты һәм шәхесе тәрбиәләнһен өсөн тейешле шарттар юҡ.\nОшо мәсьәләне асыҡлау өсөн тәүҙә йәмәғәтселеккә буласаҡ милли мәктәп моделен күҙ алдына килтереү кәрәк.\nБашҡорт мәктәбе милли мәктәпкә әүерелһен өсөн иң беренсе шарт: ундағы бөтә тәрбиә эшенең туған телдә алып барылыуы. Туған телдең тәрбиә процесындағы ролен билдәле рус педагогы К. Ушинский ҙа билдәләгән.\nБашҡорт мәктәбендә, дәрестәрҙән, сараларҙан тыш, милли мөхит булдырыу ҙа ҙур роль уйнай. Бының өсөн мәктәп, синыф етәкселәре һәм башҡорт милләтенән булған уҡытыусылар, тәрбиәселәр тәнәфестәрҙә балалар менән тик туған телдә генә аралашырға тейеш.\nАралашыуҙың тәрбиәүи роле бик ҙур. Ул балаларҙың милли үҙаңын үҫтереүҙә һәм киләсәктә уларҙың шәхес булып формалашыуында айырым урын алып тора.\nӘммә баш ҡаланың башҡорт мәктәптәрендә был йүнәлештә эш бик яй бара. ҡайһы саҡта ул мәктәптәргә инһәң, тәнәфестәрҙә хатта башҡорт теле уҡытыусыларының балалар менән рус телендә аралашҡанына шаһит булаһың. Күптәр был күренештәрҙе «ваҡсыллыҡ» тип баһалап, иғтибарға алмаһа ла, балаларҙың милли рухын үҫтереү тап ошонан башлана.\nМилли мәктәп моделенең артабанғы билдәләрен ҡылыҡһырлағанда, уның ниндәй маҡсат менән асылыуын күрһәтеү зарур.\nРеспубликаның һәр бер район үҙәгендә, ҡалаһында асылған милли мәктәп унда йәшәгән башҡорт халҡының прогрессив үҫешен тәьмин итеүсе бер мәҙәни, рухи, белем биреүсе үҙәк булырға тейеш, тип яҙа ҡайһы бер ғалимдар. Шуға күрә лә был мәктәптәге бөтә уҡытыу-тәрбиә процесының концепцияһы ошо төбәктәге башҡорттарҙың ихтыяждарынан сығып билдәләнә.\nАна шуның менән дә уларҙың тәрбиә, уҡыу пландары башҡа Рәсәй мәктәптәренекенән айырылырға тейеш.\nТелдәр өйрәнеү мәсьәләһенә килгәндә, бында «Туған телдән – күп теллелеккә» тигән принцип хөкөм һөрөргә тейеш. Туған телде аралашыу сараһы итеп үҙләштергәс кенә сит телдәрҙе өйрәнеү еңеләйә. Сит телдәрҙе балалар рус теле аша түгел, ә туған башҡорт теле аша өйрәнергә тейеш, ти ҡайһы бер ғалимдар.\nБашҡорт телен тулыһынса үҙләштереү өсөн мәктәптә уны туған тел рәүешендә генә өйрәнеү етмәй. Биология, тарих, география, йәмғиәтте өйрәнеү һәм хатта математика фәндәре лә башҡортса уҡытылһа, бала ошо фәндәргә ҡағылған күп кенә төшөнсәнең, терминдың башҡортса тәржемәһен үҙләштерер ине.\nҺәр бер мәктәптә милли музей булыуы күп мәсьәләләрҙе хәл итергә ярҙам итәсәк. Ул балаларҙы патриотлыҡ рухында тәрбиәләйәсәк.\nӘлеге ваҡытта Өфөнөң ҡайһы бер райондарында башҡорт мәктәптәре биналарында милли музейҙар асыла башланы. Мәҫәлән, Калинин районында (140-сы башҡорт гимназияһы) һәм Совет районында (20-се башҡорт гимназияһы) шундай музейҙар бар.\nҺәр ата-әсә балаһын милли мәктәпкә уҡырға биргәндә, бында уның ҡурайҙа өйрәнеүен йәки милли көрәш секцияһына йөрөүен теләй. Тимәк, мәктәптә ошо шарттар ҙа булыуы зарур.\nҒөмүмән, милли мәктәп бында уҡыған балалар үҙҙәренең башҡорт милләтенән икәнен таныһын өсөн бөтәһен дә эшләргә бурыслы. Шул уҡ ваҡытта милли мәктәп донъя практикаһының иң яҡшы ҡаҙаныштарына ла йүнәлеш тоторға тейеш. Ә был илдә барған әлеге модернизация осоронда республика мәғариф системаһының яңыртылыуында әүҙем ҡатнашыуҙы аңлата.\nХәҙерге ҡатмарлы модернизациялауға ярашлы, мәктәп баҙар мөнәсәбәттәре шарттарында бөтә яҡтан да һәләтле шәхестәрҙе әҙерләргә тейеш. Шәхес ул, иң беренсе сиратта, Башҡортостан патриоты. Ул Рәсәй донъяһына яраҡлашмай, киреһенсә, Башҡортостан территорияһында башҡорт донъяһын булдыра, халыҡты тиң хоҡуҡлы итеү өсөн көрәшә.\nБилдәле йәмәғәт эшмәкәре, профессор В. Сафин үҙенең «Шәхестәрҙе тәрбиәләү» тигән хеҙмәтендә маҡсатҡа ирешеү өсөн мәктәп программаһына яңы фәндәр индерергә тәҡдим итә. Шуларҙың береһе – этика (әхлаҡ тураһында фән). Борон-борондан әхлаҡ кешеләргә бөтә ауырлыҡтарҙы, бәлә-ҡазаларҙы еңеп сығырға ныҡ ярҙам иткән. Әлеге ваҡытта ла донъялағы ҡайһы бер халыҡтар алдынғы милләттәр кимәленә күтәрелеү өсөн әхлаҡ ҡиммәтен алға ҡуя. Улар иҫәбенә хәҙерге ҡытайҙарҙы индерергә мөмкин.\nӘле Рәсәйҙең мәктәп программаларында «Этика» курсын йәмғиәтте өйрәнеү дәресендә урта һәм ҙур синыфтар үтә. Уның буйынса сәғәттәр һаны бик аҙ бүленгән. Ә бына Японияла балалар этиканы башланғыс синыфтарҙан уҡ өйрәнә икән.\nКиләсәктә башҡорт мәктәптәрендә лә этика фәне программаға башланғыс синыфтарҙан уҡ инһә һәм әхлаҡ ҡиммәтенә арналған синыф сәғәттәре, диспуттар, конференциялар, әңгәмәләр ойошторолоп торһа, киләсәк быуындың халыҡты алдынғы милләттәр кимәленә күтәреүенә ҙур өмөттәр уятыр ине, тип ышанғы килә.\n«Аҡтамыр» халыҡ мәғарифына булышлыҡ итеүсе башҡорт үҙәге рәйесе.


Башҡорт халҡының бөйөк ҡыҙы\n28 Апрель 2018, 17:00\nҮҙәк китапханала Зәйнәб Биишеваның тыуыуына 110 йыл тулыу айҡанлы «Башҡорт халҡының бөйөк ҡыҙы» тип аталған хәтер кисәһе үтте.\nҮҙәк китапханала Зәйнәб Биишеваның тыуыуына 110 йыл тулыу айҡанлы «Башҡорт халҡының бөйөк ҡыҙы» тип аталған хәтер кисәһе үтте. Башҡортстан Республикаһының беренсе халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев премияһы лауреаты Зәйнәб Биишева – башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһында беренсе булып шиғыр китаптарын баҫтырған, беренсе булып драма әҫәрҙәре яҙған, беренсе башҡорт трилогияһын ижад иткән нәфис һүҙ оҫтаһы.\nХәтер кисәһенә башҡорт һәм татар теле уҡытыусылары, уҡыусылар, китапханасылар, «Алтын башаҡ» әҙәби берләшмәһе ағзалары саҡырылған ине.\nКисә Зәйнәп Биишеваның шиғырҙары, китаптары, фоторәсем-дәренән төҙөлгән слайд-тамашанан башланып китте. Алып барыусылар танылған башҡорт яҙыусыһының тормош һәм бай ижад юлына күҙәтеү яһаны.\nЗәйнәп Биишеваның балалар ижады менән танышырға «Һөнәрсе менән Өйрәнсек» әҫәре буйынса эшләнгән буктрейлер ярҙам итте. Үҙәк балалар-үҫмерҙәр китапханаһы хеҙмәткәрҙәре яҙыусының балалар өсөн яҙылған китаптары буйынса бик ҡыҙыҡлы күргәҙмә әҙерләгән ине.\nҺүҙ йәш китап уҡыусыларыбыҙға бирелде. Әгертамаҡ урта мәктәбе-нән Э. Ғәлимов, Сәрән урта мәктәбе-\nнән Д. Фәхретдинова, Төмәнәк урта мәктәбенән А. Карипова, Татар-Олҡан урта мәктәбенән Ф. Шафиҡов Зәйнәб Биишеваның шиғырҙарын башҡорт телендә һөйләне. Туймазы педагогия колледжының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлнара Яхъя ҡыҙы Кәримова талантлы яҙыусының «Хәйерле көн!», «Үтеп барам» шиғырҙарын күңелдәргә үтеп инерлек итеп уҡыны.\nБашҡортостан Яҙыусылар берлеге ағзаһы, шағир Фатих Сайфрандың, «Алтын башаҡ» әҙәби берләшмәһе ағзаһы Фәнүзә Яҡупованың сығыштары кисәне тағы ла йәмләндерҙе.\nБиләмә-ара үҙәк китапхана директоры Әлфиә Шәйҙуллина китап уҡыусыларға Зәйнәб Биишеваның ижадын тәрәнерәк өйрәнергә, онотмаҫҡа кәрәклеген билдәләне.


Ике ойошма Төҙөүселәр союзы сафын тулыландырҙы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИке ойошма Төҙөүселәр союзы сафын тулыландырҙы\n16:48, 29 июня 2010 Иҡтисад\nӨфөнөң ике компанияһы: «БизнесСтрой» һәм «БАМ-Башҡортостан» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре Башҡортостан Республикаһы Төҙөүселәр союзы ағзаһы булды. Шулай уҡ капиталь төҙөлөш объекттарының именлегенә йоғонто яһаусы эштәргә рөхсәт биреү тураһында таныҡлыҡҡа үҙгәрештәр индереү йыйылыш көн тәртибенең төп темаларының береһе булды. Иҫке таныҡлыҡтарға алмашҡа яңылары – өҫтәмә эш төрҙәренә – бирелде. Уларҙы дүрт предприятие: «Өфө-Юл», «Элитстрой» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре, «Уфаводоканал» муниципаль унитар предприятиеһы һәм «Планета» инженер үҙәге» алды. Бынан тыш, капиталь төҙөлөш объекттары именлегенә йоғонто яһарлыҡ эштәр башҡарыу хоҡуғына Салауат районынан «Юрюзаньмост» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эйә булды.\nТеги: төҙөлөш, йыйылыш


Һатма, эсмә араҡы!\n25 Февраль 2019, 18:12\nШуныһы ҡыҙғаныс, өйҙә көмөшкә, техник спирт һатыусыларҙың ҡайһы берәүҙәре ҡара эштәренә балаларын да йәлеп итә. Иң йәш “эшҡыуар”ға 20 генә йәш. Ә бына Баймаҡта, Байыш, Буранбай, Ишмырҙа ауылдарында бәлиғ булмағандарға иҫерткес эсемлек һатыусылар тотолған. Ҡаланың “күңелле йорт”ондағы бер фатирҙың хужаһына ҡарата енәйәт эше асылған.\nБаймаҡ эске эштәр бүлегенән алынған мәғлүмәт буйынса, былтыр районда суррогатлы эсемлек менән һатыу иткән 209 факт асыҡланған, 63 көмөшкә ҡыуыу аппараты тартып алынған, 1 меңдән ашыу литр иҫерткес эсемлек түгелгән. 5 кешегә ҡарата енәйәт эше асылған. Уларға 30000-60000 һум штраф һалынған.\nБыйыл ике айҙа рөхсәтһеҙ алкоголь эсемлек менән һатыу иткән 23 факт теркәлгән. Ҡаланың Малыш микрорайонында бер йорттоң гаражынан 60 литрға яҡын техник спирт тартып алынған. Баймаҡҡа суррогатлы эсемлектәр башлыса Ырымбур өлкәһенән, Осетия Республикаһынан килә.\nБына шундай күңелһеҙ күрһәткестәр. Уларҙың артында күпме әсе күҙ йәштәре ята, тарҡалған ғаиләләр, етем ҡалған балалар, бик иртә өҙөлгән кеше ғүмерҙәре тора.\n– Был тәңгәлдә маҡсатлы эш алып барабыҙ, – ти Баймаҡ эске эштәр бүлегенең начальник урынбаҫары полиция подполковнигы Фәрит Моратов. – Хәҙер кеше үҙе лә аңлай башланы. Йәмәғәт ойошмалары рөхсәтһеҙ алкоголь эсемлеге менән һатыу итеүселәргә ҡаршы көрәш иғлан итә. Бигерәк тә Билал ауыл биләмәһе дружинасылары әүҙемлек күрһәтә. Темәс, Әбделкәрим, Таулыҡай, Беренсе Этҡол ауыл биләмәләрендә йәшәүселәр был афәткә ҡаршы көрәш иғлан итте.\nКешенең күҙ йәштәре аша үҙен етеш тормош менән тәьмин итеүселәргә ҡаршы көрәш артабан да дауам итергә тейеш. Судта эштәре ҡаралған “йәшел ағыу” һатыусыларҙың исемдәрен гәзиттә баҫтырып, бөтә донъяға фаш итергә ине лә бит. Әммә балаларының яҙмыштары өсөн борсолабыҙ. Класташтары, дуҫтары уларҙы ситләтәсәк, мыҫҡыл итеп, көлөп ҡараясаҡ. Ул сағында инде упҡынға осорға бер аҙым да етә...\nМәҡәлә һуңында Фәрит Моратовтың район халҡына сәләмен еткерәбеҙ: “Рөхсәтһеҙ алкоголь эсемлеге һатыусыларҙың исемлеген гәзит биттәрендә баҫтырасаҡбыҙ. Улар башҡа ғаиләләрҙәге балаларҙы уйламай бит. Ни өсөн беҙ бөтә донъяға ағыу һатып ятҡандарҙың балаларының яҙмышы өсөн борсолорға тейеш?”


14 майҙан 20 майға тиклем республикала Германия көндәре\nбилдәләнәсәк. Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәйек, 2004 йыл Рәсәйҙә Германия йылы тип иғлан ителгәйне. Быға бәйле Рәсәй Федераци яһы ҡалаларында күп төрлө саралар үтә. Башҡортостан Республи каһының баш ҡалаһы Германияның әүҙем эш партнеры булараҡ, Рә сәй - Германия акцияларын әҙерләү һәм үткәреүҙә ҡатнашыусы ҡ алалар исемлегенә хаҡлы рәүештә индерелде. Германия көндәре сиктәрендә Өфөгә Германияның эшлекле һәм гуманитар өлкәләрен ең йөҙҙән ашыу вәкиле килеүе көтөлә.\nПрограмма төрлө сараларҙан тора. 14 май көнө "Башинформ" агентлығында Германияның Рәсәйҙәге илселегенең беренсе секре таре Яспер Вик әфәнде ҡатнашлығында матбуғат конференцияһы п ланлаштырылған. Ошо уҡ көндө кис "Ҡунаҡтар йорто" сауҙа - эш\nкомплексы алдындағы майҙанда "Беҙ бергә" тип исемләнгән фор ум үтәсәк.\nЙәкшәмбе, 16 май көнө, "Ҡунаҡтар йортонда" "Германияның й әштәр мәҙәниәте" тип аталған фотокүргәҙмә асыласаҡ, артабан Башҡорт дәүләт филармонияһында "Флейта ҡурай менән осраша" т игән камера концерты була.\nБашҡортостанда Германия көндәрен тантаналы асыу " Башҡорт останда Рәсәй - Герамния хеҙмәттәшлегенең перспективаһы" тип\nаталған Халыҡ - ара конференцияның пленар кәңәшмәһенән башл анасаҡ. Ул 17 май, дүшәмбе көнөнә билдәләнгән. Үткәреү урыны\nитеп Республика йәштәр театры һайланған. Ошо уҡ көндә Герма нияға арналған өс фотокүргәҙмә асыласаҡ.\nШулай уҡ Сауҙа - эш комплексында "герман - башҡорт йәштәр\nфорумы" сиктәрендә Германия һәм Башҡортостан йәштәр ойошмал ары, "Башҡортостан дуҫтары" йәмғиәте менән таныштырыу сараһы\nБынан тыш беренсе көндә Өфө дәүләт нефть техник университ етында интернет - портал асыласаҡ, Милли китапханаға бүләккә\nкитаптар тапшырыу тантанаһы, "Йәш сәйәсмәндәр" дискуссияһы үтәсәк.\n2002 йылдың 2 июлендә авиаһәләкәттә һәләк булғандар иҫтә легенә Көньяҡ зыяратта сәскәләр һалынасаҡ.\nШәмбе, 18 май көнө, Халыҡ - ара конференцияның секциялары\nүҙенең эшен дауам итәсәк. Кисен "Ҡунаҡтар йортонда" "Йәштәр\nһәм наркотик" темаһына дискуссия үтәсәк, "Родина" кинотеатр ында немец киноһы көндәре асыласаҡ.


“Юғары мәктәптең алтын исемдәре”ндә - Гөлфирә Абдуллина. Ҡотлайбыҙ!\n20 Ноябрь 2021, 12:12\nКисә, Юғары мәктәп уҡытыусылары көнөндә, Рәсәй Фәндәр академияһының Мәскәүҙәге Ғалимдарҙың үҙәк йортонда “Юғары мәктәптең алтын исемдәре” Бөтә Рәсәй конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы уҙҙы.\nБашҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, журналистика һәм шәрҡиәт факультеты деканы Гөлфирә Абдуллина “Фәнгә һәм юғары белем биреүгә индергән өлөшө өсөн” номинацияһында еңеү яуланы.\n"Был конкурс юғары мәктәп уҡытыусыһы һөнәренең социаль әһәмиәтен аңларға ярҙам итә, – ти Гөлфирә Риф ҡыҙы. – Шундай мөһим сарала Башҡорт дәүләт университетының намыҫын яҡлау оло ғорурлыҡ булды. Туған коллективыма ҙур рәхмәт!"\n“Юғары мәктәптең алтын исемдәре” проектына ярашлы, йыл һайын Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттары һәм ғилми учреждениелары тарафынан үҙ һөнәре буйынса яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшкән уҡытыусылар конкурс һайлап алыуына тәҡдим ителә. Был сара юғары мәктәп уҡытыусыһы һөнәренең абруйын күтәреүҙе маҡсат итеп ҡуя. Еңеүселәр хаҡында мәғлүмәт уҡыу йорттарының порталында һәм “Юғары мәктәптең алтын исемдәре” проектының почет кенәгәһендә урын ала, уларҙың уҡытыу методикаһы киң мәғлүмәт саралары, мәғариф порталдары, социаль селтәрҙәр аша таратыла.\nГөлфирә Риф ҡыҙы Абдуллина – 500-ҙән ашыу ғилми-методик хеҙмәт, шул иҫәптән 14 монография, ике һүҙлек, ун уҡыу әсбабы, 20-нән ашыу ғилми-методик баҫма һәм программалар авторы. Уның ҡатнашлығында башҡорт телен үҫтереүгә һәм таратыуға йүнәлтелгән “Сәләм”, “Башҡорт дактиль алфавиты”, “Ымлы башҡорт теле” кеүек мобиль ҡушымталар эшләнгән. Гөлфирә Абдуллина етәкселегендә бер докторлыҡ һәм алты кандидатлыҡ диссертацияһы уңышлы яҡланған. Ул – 2016 йылдан Башҡортостан Фәндәр академияһы профессоры.


Талапты үтәмәһәң, аҡсаңды әҙерлә!\n3 Апрель 2020, 11:00\nБындай рейдтар Башҡортостандың башҡа ауыл-ҡалаларында ла үтә. Кисә, мәҫәлән, Өфөнөң Затон биҫтәһендә үҙизоляция режимын боҙған 33 йәшлек иргә 15 мең һум күләмендә штраф һалынған.#самоизоляция #коронавирус #covid_19 #сидидома #неубивай #берегитесебя #өйҙәултыр #үҙеңдеһаҡла\n31 мартта, киске сәғәт 8-ҙән Башҡортостан территорияһында тулы үҙизоляция режимы индерелде. Үҙизоляция, тимәк һәр кем үҙе йәшәгән урында урында булырға тейеш. Коронавирус инфекцияһы таралыу менән көрәш осоронда бер кемгә лә сәбәпһеҙ өйҙәренән сығып йөрөргә ярамай. Был тыйыу тиҙ медицина ярҙамы талап ителгәндәргә һәм эшкә йөрөргә рөхсәт ителгәндәргә ҡағылмай. Һуңғыларының был осраҡта рөхсәте - махсус пропуск булырға тейеш. Әйткәндәй, сүп-сар сығарыусылыр һәм йорт хайуандарын йөрөтөп алырға сығырға ла рөхсәт ителә. Тик йәшәгән йорттан 100 м-ҙан ары китергә ярамай.\nКисә хоҡуҡ һағы хеҙмәткәрҙәре, ирекле халыҡ дружинаһы һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәренән торған патрулдәр район үҙәге халҡы тарафынан талаптар һәм пропуск режимы үтәлешен тикшереү буйынса рейдтар башланды.\nБындай рейдтар Башҡортостандың башҡа ауыл-ҡалаларында ла үтә. Кисә, мәҫәлән, Өфөнөң Затон биҫтәһендә үҙизоляция режимын боҙған 33 йәшлек иргә 15 мең һум күләмендә штраф һалынған. Баш ҡалала талапты һанға һуҡмаған тағы ла 14 кешегә административ тәртип боҙоу хағында протокол төҙөлөп, эштәре судҡа йүнәлтелгән.\nРайондаштар! Барыһы ла һеҙҙең, беҙҙең һаулыҡ өсөн эшләнелә. Әйҙәгеҙ талаптарҙы теүәл үтәп, өйҙә генә ултырып торайыҡ!


Википедия:Изге ниәт менәндер тип уйлағыҙ — Башҡорт Википедияһы\nВикипедия:Изге ниәт менәндер тип уйлағыҙ\nҠыҫҡаса: Изге ниәттән тип уйлау — һәр викиның, шул иҫәптән Википедияның да төп принцибы. Һәр бер кешегә үҙгәртеү хоҡуғы бирелгәнлектән, бындағы ҡатнашыусылар проектҡа зарар түгел, ә файҙа ғына килтерергә тырыша тип уйларға кәрәк. Ысынлап та, әгәр улай булмаған булһа, бындай проекттар башланмаҫ борон уҡ бөтөр ине.\nШуның өсөн ниндәйҙер төҙәтмә, күрәләтә яуыз уйҙан түгел, изге ниәттән икәнлеге күренеп торған хәлдә, хата менән ҡуйылған тип иҫәпләйһегеҙ икән, — төҙәтеү менән генә сикләнегеҙ, вандаллыҡ тип билдәләргә йә кире ҡағырға ашыҡмағыҙ. Әгәр фекер менән килешмәһәгеҙ, оппонентығыҙ бәлки проектҡа ихластан файҙа килтереү ниәте менән яҙғанлығын иҫегеҙҙән сығармағыҙ. Уға фекерләшеү битендә мөрәжәғәт итеп, үҙегеҙгеҙгә лә мәсьәләне асыҡлау, теге кешегә лә үҙ фекерен яңынан ҡарап сығыу мөмкинлеге тыуҙырығыҙ.\nЙыш ҡына был аңлашылмаусанлыҡтарҙы сисергә һәм мәғәнәһеҙ бәхәстәр ҡуйыртмаҫҡа етеп ҡуя. Бигерәк тә яңыҡайҙарға сабыр һәм рәхимле мөнәсәбәт кәрәклеген онотмағыҙ, улар Википедия ҡағиҙәләрен һәм мәҙәниәтен бик белеп бөтмәүҙәре лә ихтимал.\nҠатнашыусыларҙың намыҫлылығы уларҙың ғәмәленә түгел, ә ниәтенә күрә тип баһалана. Кешеләр изге ниәттән булғанда ла хата яһаусан, һәм шулай килеп сыҡҡанда хилафты төҙәтергә кәрәк. Әммә һеҙ был хаталар яман ниәттән эшләнгән кеүек эш итергә тейеш түгелһегеҙ.Төҙәтегеҙ, әммә әрләшмәгеҙ. Википедияла һеҙ килешмәгән кешеләр осраясаҡ. Әммә улар хаҡһыҙ булған хәлдә лә, проектты юҡҡа сығарырға йә яманатлы итергә теләй тигәнде аңлатмай. Шулай уҡ уртаҡ тел табыуы ауыр булған кешеләр ҙә осрар. Әммә был да улар проектҡа зыян килтерергә маташа тигәнде аңлатмай, бары тик һеҙгә улар менән уртаҡ тел табыу ауыр. Ҡатнашыусының тәртибе хатта яман ниәттән кеүек күренһә лә, намыҫһыҙлыҡ менән аңлатырға тырышыу урынһыҙ, сөнки әүҙем ҡатнашыусылар һәм администраторҙар араһында ҡаршылыҡ тыуғанда быны туҡтатыу ысулы (төҙәтмәләр, кире ҡағыуҙар, блокировкалар) ҡатнашыусының ниәтенән түгел, ә тәртибенән сығып билдәләнәсәк.\nҺис шикһеҙ, намыҫлылыҡ презумпцияһы менән зарарлы ғәмәлдәргә иғтибар бирмәү араһында айырма бар. Башҡалар һеҙҙең изге ниәттә икәнлегегеҙҙе белһен өсөн был ниәттәрегеҙҙе күрһәтә лә белергә кәрәк. Башҡалар һеҙҙең изге ниәттәрегеҙҙе фараз итеп кенә ҡалырға мәжбүр булмаһын. «Мине изге ниәтле тип уйлағыҙ!» тигән талап үҙ ғәмәлдәрегеҙҙе аңлатырға тейешлектән азат итмәй, ә быны бик йыш иҫәпкә алмайһығыҙ икән, башҡаларҙы һеҙҙең намыҫлы булмауығыҙға йә бәйелһеҙ булыуығыҙға инандырасаҡ.\nТөҙәтмәләр һуғышы ҡыҙғанда изге ниәт принцибы иҫтән тиҙ сыға. Бының эҙемтәләре насар булыуы ихтимал:\nШәхескә бәйләнеүҙәрНамыҫһыҙлыҡта ғәйепләп, кемгәлер бәйләнә башлаһағыҙ, ул да һеҙҙең тарафтан хаслыҡ күрә башлауы бар. Төҙәтмәләр һуғышы ҡыҙғандан-ҡыҙасаҡ ҡына. Кешеләр фил кеүек үк, асыу тотоусан.\nНейтраль ҡараш (НҠ)принцибынан тайпылыу. Мәҡәләләрҙең барыһын да ҡәнәғәтләндереүенә өлгәшеү маҡсатлы. Мәсәләгә бер яҡлы ғына ҡарашты төҙәтеү кәрәк булғанда, мәҡәләгә үҙгәрештәр индерергә кәрәк булған осраҡта ла, уртаҡ тел табырға тырышмау НҠ принцибын боҙоуға килтерә.Башҡа ҡатанашыусы ни өсөн мәҡәлә эстәлегенә үҙ фекерен таға, ниңә ул мәҡәлә ғәҙелһеҙ тип уйлай — быны асыҡларға тырышырға кәрәк. Артабан, мөмкин булғанса фекерҙәрҙе дөйөмләштереп, үҙ фекерегеҙҙе нейтраль тел менән бирергә тырышығыҙ. Әгәр һәр яҡ шул приницҡа таянып эш итһә, ахыр сиктә ярайһы уҡ нейтраль ҡарашҡа килә, һис юғы күпмелер яҡыная алырһығыҙ.\nМөхәррирҙе ғәйепләү урынына, кемделер хаслыҡлы тип уйлаһағыҙ ҙа, хатаны тыныс ҡына төҙәтеп ҡуйыуығыҙ хәйерлерәк булыр. Дуҫтарса шәкелдә белдерелгән фекерҙе кеше тынысыраҡ ҡабул итә, ризалаша ла. Әгәр әле генә өҫтөлгән текст дөрөҫ түгел тип һанайһығыҙ икән, алып ташлау урынына төҙөтмәләр индерһәгеҙ, яҡшыраҡ булыр.\nТөҙәтмәләрегеҙ ялған йәки оригиналь тикшеренеүҙәр (оритик) тип белдерһәләр — башҡа ҡатнашыусыларҙы һыйҙырмауҙа ғәйепләргә ашыҡмағыҙ һәм хаҡлығығыҙҙы буш һүҙҙәр менән иҫбатлап маташмағыҙ, ә баҫма йәки электрон сығанаҡтарҙа үҙегеҙ тапҡан мәғлүмәттәргә һылтанма яһағыҙ.\nБыл тәҡдимдәр күрәләтә дөрөҫ булмаған осраҡта ҡатнашыусылар киреһен иҫбатлауҙы дауам итмәҫкә тейеш тип талап итмәй. Вандализм, шәхескә бәйләнеүҙәр, агрессия һәм мыҫҡыллауҙар, шулай уҡ төҙәтмәләр һуғышы изге ниәтте юғалтыуға килтерергә мөмкин.\nИҫәрлек менән аңлатып булған нәмәлә насар ниәт эҙләмәгеҙ.\nШулай уҡ был предметҡа ҡағылышлы һәм мөхәррирләгән ваҡытта изге ниәтегеҙҙе күрһәтер өсөн ни эшләргә (һәм ни эшләмәҫкә) тураһындағы кәңәштәр булған башҡа ҡағиҙә һәм күрһәтмәләр:\nВикипедия:Абсурдҡа алып барып еткермәгеҙ\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Изге_ниәт_менәндер_тип_уйлағыҙ&oldid=1096124 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:09 24 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


Ер еләге бәлешендә минең бала саҡ тәме...\n5 Сентябрь 2018, 17:06\nЕләк бешеү менән ҡәрсәйем иртән иртүк урманға сығып китер ҙә, беҙ тороуға бер бәләкәй күнәк менән ер еләге йыйып алып ҡайтыр ине. Ә төшкө ашҡа өй эсе тәмле бәлеш еҫенә тула. Бөтә ғаилә менән ҡаймаҡлап тороп бәлеш менән сәй эсергә йыйылабыҙ. Аҙнаһына 3-4 рәт шулай еләк йыйып бәлеш бешерә торғайны. "Туйғансы ашағыҙ", тиер ине һөйөклөбөҙ. Бына кисә лә тап ҡәрсәйемдеке кеүек итеп бәлеш һалып алырға булдым. Килеп сыҡты, шикелле. Әсәйем ебәргән ауыл ҡаймағын ҡушып, тәмләп, рәхәтләнеп сәй эсеп алдыҡ.\nЕләк бешеү менән ҡәрсәйем иртән иртүк урманға сығып китер ҙә, беҙ тороуға бер бәләкәй күнәк менән ер еләге йыйып алып ҡайтыр ине. Ә төшкө ашҡа өй эсе тәмле бәлеш еҫенә тула. Бөтә ғаилә менән ҡаймаҡлап тороп бәлеш менән сәй эсергә йыйылабыҙ. Аҙнаһына 3-4 рәт шулай еләк йыйып бәлеш бешерә торғайны.\n"Туйғансы ашағыҙ", тиер ине һөйөклөбөҙ.\nБына кисә лә тап ҡәрсәйемдеке кеүек итеп бәлеш һалып алырға булдым. Килеп сыҡты, шикелле. Әсәйем ебәргән ауыл ҡаймағын ҡушып, тәмләп, рәхәтләнеп сәй эсеп алдыҡ.\nТәмле рецепты һеҙгә лә тәҡдим итәм.\n2 йомортҡа, 1 балғалаҡ тоҙ,1 балғалаҡ аш содаһы, 1 ҡалаҡ шәкәр ҡомо, ярты стакан көнбағыш майы, 100 грамдай иретелгән май, 2-3 ҡалаҡ ҡаймаҡ, шул сама майонез, бер стакан йә стакан ярым (он күләменә ҡарап) йылы һөт, 1 стакан һыу, он.\nЭслек өсөн ер еләген таҙартып ҡаймаҡ, шәкәр ҡушып, артыҡ иҙмәй генә болғатабыҙ.\nЮғарыла һанап үтелгәндәрҙең барыһын бергә ҡушып, йомшаҡ ҡына итеп ҡамыр баҫаһың да (ҡулға йәбешергә тейеш түгел), бер аҙға һыуытҡысҡа алып ҡуяһың.\nУл арала табаларҙы әҙерәк йылытып, майлап әҙерләй торһаҡ та була. Табаға ҡамырҙы йәйеп, эсенә еләк һалып, өҫтөн ҡаплап, ситтәрен матур итеп семәрләп бөгөргә лә, уртаһын тишеп, эҫе мейескә ҡуйырға. Бәлеш тиҙ бешә, ярты сәғәт- ҡырҡ минут тирәһе ваҡыт үтеп, өҫтө ҡыҙарғас, мейестәр алырға ла була. Ныҡ эҫе килеш ҡырҡырға ярамай, еләк һуты ағып бөтә. Шуға ла әҙерәк һыуынғанын көтөп, үткер бысаҡ менән генә матурлап киҫеп,ҡаймаҡ менән мәтрүшкәле сәй янына бирергә мөмкин.\nБәлеш тиҙ һәм еңел әҙерләнә,иң мөһиме - тәмле!


Республика етәксеһе республиканың ғилми берләшмәһен Рәсәй фәне көнө менән ҡотланы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика етәксеһе республиканың ғилми берләшмәһен Рәсәй фәне көнө менән ҡотланы\n10:31, 10 февраля 2014 Йәмғиәт\n8 февралдә илебеҙ ғалимдары Рәсәй фәне көнөн билдәләне. Һөнәри байрамдары менән республиканың ғилми берләшмәһен Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы.\nҒалимдар менән осрашыу БР Фәндәр академияһында 7 февралдә, Сочиҙа Олимпиаданы асыу көнөндә, үтте.\nБөтә ил өсөн мөһим спорт ваҡиғаһы хаҡында һөйләгәндә Рөстәм Хәмитов ғилми эҙләнеүҙәрҙең бөтә өлкәлә лә, шул иҫәптән спортта ла кәрәклеген билдәләне.\n— Бөгөн спорт һәм ҙур ҡаҙаныштар – ул иң тәүҙә технологиялар, инновацион хеҙмәттәр, ғилми эҙләнеүҙәр һәм башҡалар ярышы. Спортсыларыбыҙ, улар иҫәбендә Башҡортостандыҡылар ҙа, Олимпиадала яҡшы сығыш яһар тип ышанабыҙ. Уларҙың уңышы республикабыҙҙың танылыуын арттырыуға тәьҫир итәсәгенә ышанабыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.\nФән үҫеше тураһында һөйләгәндә республика Президенты, бөгөн динамика, яңы һөҙөмтәләр, төрлө йүнәлештәр буйынса хәрәкәт кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, иҡтисад үҫешендә ынтылыш зарур һәм бында фән ярайһы уҡ ролде уйнай ала. Төп бурыстарҙың береһе – бөгөн төбәк алдында торған өҫтөнлөклө мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн булған ғилми потенциалды мөмкин тиклем һөҙөмтәле файҙаланыу.\n— Республика Президенты ҡарамағында Фән буйынса совет ойошторорға кәрәк. Был мөһим аҙым, — тине Рөстәм Хәмитов.\nБашҡортостан Президенты, сәнәғәт производствоһының планлы рәүештә ышаныслы яҡшы үҫеше кәрәк, тип билдәләне.\nРөстәм Хәмитов машина эшләүгә юғары баһа бирҙе.\n— Беҙҙең Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе авиация двигателдәре эшләү буйынса Рәсәй Федерацияһында һис шикһеҙ лидер булып тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.\nТөбәк башлығы әйтеүенсә, хәрби авиацияһы өсөн двигателдәр сығарыу өлөшөндә баш булып тороусы Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең артабанғы үҫеше күҙаллана, шул иҫәптән Өфө майҙансығында тулы күләмдә МиГ самолеттары өсөн двигателдәр етештереүгә күсеү.\nШулай уҡ 2014 йылдың июненән алып Өфөлә «Сухой Суперджет-100» типтағы һауа суднолары хеҙмәтләндереләсәк.\nРөстәм Хәмитов, яңы сифат, яңы изделиялар алыу һәм конкуренцияға һәләтле булыу өсөн бөгөн байтаҡ ресурстар оборона сәнғәтен модернизациялыуға йүнәлтелә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nБашҡортостан Президенты, иң яңы технологияларҙы, ғилми-нигеҙле алымдарҙы бөгөн иҡтисадтың бөтә өлкәләрендә лә ҡулланыу зарур, тип билдәләне.\nҺуңында Рөстәм Хәмитов йәш ғалимдарға БР Хөкүмәтенең 30 грантын тапшырҙы.\nГранттар 2007 йылда республикала фундаменталь һәм ғәмәли тикшеренеүҙәрҙең иң өҫтөнлөклө йүнәлештәре буйынса ғилми эшмәкәрлеккә ярҙам итеү һәм дәртләндереү өсөн ойошторолғайны. Был ваҡыт эсендә 290 кеше грант алды. Быйыл уларға тағы ла 50 кеше ҡушыласаҡ. Бөтәһе конкурсҡа 300 проект тәҡдим ителгән.\nТеги: бр президенты,фән


Был аҙнала Өфө Рәсәй философтарының баш ҡалаһына әүереләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБыл аҙнала Өфө Рәсәй философтарының баш ҡалаһына әүереләсәк\n10:28, 7 октября 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 7 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nБыл аҙнала Өфө Рәсәй философтарының баш ҡалаһына әүереләсәк — 7 октябрҙән 10-на тиклем республиканың баш ҡалаһында «Философия. Толерантлыҡ. Глобалләштереү. Көнсығыш һәм Көнбайыш — донъяға ҡараштар диалогы» VII Рәсәй философтары конгресы уҙғарыла.\nБашҡорт дәүләт университеты ректоры Николай Морозкин «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында һөйләүенсә, ошоға оҡшаш тәүге алты форум Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта, Новосибирскиҙа, Дондағы Ростовта, Түбәнге Новгородта ойошторолған.\n«Был Рәсәй конгресы булыуға ҡарамаҫтан, унда сит ил делегаттары ла ҡатнаша. Донъяның 16 иленән һәм Рәсәйҙең 71 төбәгенән 1517 философ теркәлгән. Өфөгә 600-гә яҡын кеше киләсәк», — тине Николай Морозкин.\nРәсәйҙең философтар йәмғиәте вице-президенты, философия фәндәре докторы Александр Чумаков һүҙҙәренсә, беренсе Бөтә донъя философтары конгресы 1900 йылда үткәрелгән. Бөгөн бындай саралар биш йылға бер тапҡыр ойошторола. Рәсәй делегацияһы уларҙа һәр саҡ әүҙем ҡатнаша. Советтар Союзында ла философия форумдарын уҙғарыу традицияһы булған. Рәсәйҙә ул 1997 йылда тергеҙелә.\n«Беҙҙең бай философик мираҫыбыҙ бар, — тип билдәләне Александр Чумаков. — Философтар бөгөнгө көндөң төп проблемаларын билдәләү һәм уларҙы тикшереүгә сығарыу өсөн генә түгел, уға ҡарата мөнәсәбәт тәрбиәләү өсөн дә йыйыла. Бындай саралар беҙҙең өсөн бик кәрәк. Конгресты үткәреү хоҡуғын алыуға Владивосток, Санкт-Петербург дәғүә итте, әммә дөйөм йыйылышта етенсе конгресты уҙғарыу урыны итеп күпселек тауыш менән Өфө һайланды».\nФилософтар конгресы 7 октябрҙә Конгресс-холда пленар ултырыш менән асыла, секция ултырыштары төрлө майҙансыҡтарҙа үтә. Өфөнөң бөтә юғары уҡыу йорттары форумды үткәреүгә йәлеп ителгән.\nКонгрестың программаһы менән сараның рәсми сайтында танышырға мөмкин.


Революция урамы (Өфө) — Башҡорт Википедияһы\nРеволюция урамы (Өфө)\nЛенин районы, Совет районы һәм Өфө\n3,7 ± 0,1 километр\nРеволюция урамы Викимилектә\nРеволюция урамы . Өфө ҡалаһының Совет районы биләмәһендә урынлашҡан. Урамдың төп өлөшө ҡаланың Ленин һәм Совет районын бүлеп тора. Урам Аксаков урамынан башлана һәм Салауат Юлаев проспектына барып терәлә. .\n2 Заманса биналар һәм ҡоролмалар\nӨфө ҡалаһы планы буйынса 1819 йылда был урам Богородский урамы тип аталған. Ул бер яҡлы булған һәм төньяҡ өлөшө 1879 йылға тиклем иң осо булып ҡалған. Һул яғы төҙөлмәгән, унда 1845 йылда Иҫке Иванов зыяратында изгеләндерелгән Иоанно-Подтеченский сиркәүе урынлашҡан (ул һаҡланмаған). Урамда шулай уҡ дары мөгәрәбе һәм тимерлектәр булған. Хәҙерге Үҙәк баҙар урынында дәүләт ат заводы («батша ат һарайҙары») Баш идаралығының Өфө ҡала ат һарайы булған.\nТөньяҡҡа ҡарай урам территорияһы ҡыуаҡлыҡтар, урман менән ҡапланған һәм малды көтөүлеккә сығарыу өсөн ҡулланылған.\nБогородский урамынан төньяҡҡа ҡарай төҙөлмәгән территорияны үҙләштереү Ағиҙел йылғаһындағы Сафронов пристаненә нигеҙ һалыу, тимер юлдарын һалыу һәм оҫтаханаларын төҙөү менән башлана, әммә XX быуатҡа тиклем был ер ҡала сите тип иҫәпләнгән һәм Богородский биҫтәһенә ҡараған. 1917 йылдағы Революциянан һуң урам хәҙерге исемен ала.\n1936 йылда урам буйлап трамвай рельстары һалына, ә беренсе трамвай 1937 йылдың 24 ғинуарынан ебәрелә. Әммә урамдың күренеше күләмле төҙөкләндереүҙәр башланғансы, 1960 йылдарға тиклем тиерлек үҙгәрешһеҙ ҡала. Революцияға тиклемге ағас йорттар һүтелә, улар урынына күп ҡатлы таш йорттар һалына. Урам үҙе киңәйтелә, һәм уның эргәһендә Үҙәк баҙар барлыҡҡа килә.\n2005 йылда урамдың көнсығыш өлөшө Владивосток урамынан автоюлдар күпере менән тоташҡан Сәғит Агиш урамына тиклем оҙонайтыла. Шулай итеп, урам Өфөнөң көнсығыш өлөшөн көнбайыш өлөшө менән тоташтырған транспорт магистраленә әйләнә.\nЗаманса биналар һәм ҡоролмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРеволюция урамында Уралсиб банк бинаһы\nУралсиб банк бинаһы\nБашҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министрлығы\nӨфө авиация техникумы (элек — Өфө коммерция училищеһы)\nКиске Өфө гәзите редакцияһы\nРеволюция урамы буйлап уның башынан алып (Аксаков урамынан) Минһажев урамына тиклем трамвай (5, 7, 16 һанлы маршруттар), шулай уҡ автобус, маршрут таксиҙары һәм троллейбус (22-се һанлы маршрут) хәрәкәте ойошторолған\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Революция_урамы_(Өфө)&oldid=894468 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:01 20 июнь 2019 үҙгәртелгән.


Витаминлы йәйғор – смузи » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Витаминлы йәйғор – смузи\n23.07.2019 Витаминлы йәйғор – смузи\nБалалар өсөн йәшелсә һәм емеш-еләктең айырыуса талап ителеүен барыбыҙ ҙа яҡшы беләбеҙ. Тик был аҙыҡтарҙы барыһы ла яратмай.\nБалама йәшелсә ашата алмағанға күрә сей килеш кишер йәки кәбеҫтә кимереп йөрөгән бәләкәстәргә һоҡланып ҡарайым. Әсәләренең йәшелсә турай башлағанын күреү менән, килеп ҡыяр һәм помидор киҫәген һорап алғандарға ҡыҙығам. Их, минеке шулай итһәсе!\nБелгестәрҙең төрлө кәңәшен тотоп, емеш-еләкте өҫтәлдә тотоп та ҡараным. Йәнәһе, һәр саҡ ҡул аҫтында булһа, бала ашап йөрөйәсәк. Тик был ысулдың ярҙамы теймәне. Тәрилкәгә төрлө һүрәт – машина, карап, смайлик һ.б. формаһында матурлап һалыу ҙа һөҙөмтә бирмәне. Искәндәр уның менән үҙенсә уйнап ултыра ла, тырышып-тырмашып әҙерләгән һыйыңды ауыҙына ҡабып та ҡарамай тороп китә.\nӨгөтләп тә, төрлөһөн вәғәҙәләп тә, алдаштырып та булманы, көсләп ашатһаң, ҡоҫорға тип, уҡшый башлай. Артыҡ ныҡышып, баланы бөтөнләй биҙҙереп ҡуйырмын тип, туҡталдым.\nБаҡса һәм ер еләктәрен һатыусылар күренә башлағас, һатып алып, улыма тәмләтергә булдым. Йәйҙең йәме – еләктә! Тик Искәндәр, былтырғы кеүек үк, бер нисәүһен ҡапты ла, шуның менән вәссәләм. Шул саҡ башыма шәп уй килде: еләктән смузи эшләргә тәҡдим яһаным. Ят һүҙ уны ҡыҙыҡһындырҙы (хәҙерге балалар сит телдән ингән модалы һүҙҙәргә үтә иғтибарлы шул), баҡсанан ҡайтҡансы смузи тураһында тегенеһен-быныһын һорашты. Дөрөҫөн әйткәндә, һөт яратмаған ҡусты-һеңлеләремә, коктейль тип, төрлө емеш-еләкте һөткә бутап биреү тәжрибәм бар ине. Һөттө “башмаҡ кеүек һемергән” улым менән бындай проблема булмағас, был ысул бөтөнләй баштан сыҡҡан. Интернетта “йәшәгән” күпте белер Алиса һылыуҙан “смузи” тигәндең тәржемәһен дә белештек. Баҡһаң, инглиз теленән, йомшаҡ, тигеҙ, еңел, тип ауҙарыла икән.\n- Бындай эсемлек микроэлементтар, витаминдарҙан тора.\n- Тиҙ һәм еңел үҙләштерелә.\n- Йәшелсә һәм емеш-еләк һутын аралаштырып була.\n- Энергия бирә, ашҡаҙанда ауырлыҡ тыуҙырмай.\n- Тынысландыра торған һәм стресҡа ҡаршы үҙенсәлеккә эйә.\nМагазинға инеп, туңдырма ла һатып алдыҡ. Шулай итеп, беҙгә блендер ярҙамында фантазиябыҙҙы эшкә егергә генә ҡалды. Иң ябайынан башларға булдым – туңдырма, һөт һәм таҙартылған еләкте выжлатып алдым. Матур стаканға ҡойоп, эсенә трубка төшөргәс, бала бер тынала эсеп тә ҡуйҙы. Икенсе көнөнә – банан, унан һуң – киви, артабан абрикосҡа сират етте. Яйлап ҡына менюға ҡабаҡ, кишер инеп китте. Иң мөһиме, эш барышына бәләкәсте лә йәлеп итергә. Үҙенең нимә әҙерләгәнен тәмләп ҡарау һәр кемгә ҡыҙыҡ.\nӨлкәндәргә лә смузи ныҡ файҙалы: организмды кәрәкмәгән матдәләрҙән таҙарта, иммунитетты нығыта, тән тиреһен матурлата, матдәләр алмашыныуын, эсәктәр эшмәкәрлеген яҡшырта. Ҡыҫҡаһы, матур һәм сәләмәт булайым тиһәң, смузи эс йәки аша. Еләк-емеш миҙгелендә, әйҙәгеҙ, ҡушылығыҙ беҙгә!\n1 ҙур йәшел алма;\n200 грамм һөт;\n100 грамм туңдырма (пломбир).\nЕмеш-еләкте ҡабығынан әрсеп, алманың эсен алып блендерға һалырға. Пюре хасил булғансы иҙергә. Айырым һауытҡа һалып биргәндә, һөт, туңдырма өҫтәп болғатырға.\n2 уртаса ҡыяр;\n20 г сельдерей;\n3 шаҡмаҡ боҙ.\nйәшелсәне блендерҙа әйләндерергә һәм тоҙ, тәмләткестәр, боҙ өҫтәргә.\n“Еләк һәм банан\n1 стакан еләк;\n50 грамм һөт.\nБананды турап, өҫтөнә ҡурай еләген һалырға һәм һөт өҫтәп болғатырға. Теләүселәргә 3 ҡалаҡ һоло киҫәксәләрен (овсяные хлопья), тәменсә бал йәки шәкәр өҫтәргә мөмкин.\n“Киви менән кишер”\nКивины әрсергә, кишерҙе ҡырғыс аша үткәрергә, лимонды ҡабығынан әрсеп турарға. Барыһы ла блендерҙа иҙелә.\n100 грамм банан;\n100 грамм ҡурай еләге;\n100 грамм ҡара ҡарағат;\n100 грамм сәтләүек (ниндәй булһа ла);\n1 ҡалаҡ бал.\nЕмеш-еләкте блендер аша үткәрергә, ә сәтләүекте айырым ваҡларға кәрәк. Килеп сыҡҡан массаға бал ҡушырға, өҫтөнән сәтләүек һибеп бирергә. Сәтләүек булмаһа, печенье алырға мөмкин.\n1/2 стакан йогурт йәки кефир;\n1/2 стакан һыу;\n1 балғалаҡ бал йәки шәкәр.\nЙогурт урынына һыу ғына алырға ла мөмкин.


Өфөлә «Сколково» инновацион үҙәгенең технопаркы ойоштороласаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Сколково» инновацион үҙәгенең технопаркы ойоштороласаҡ\n9:36, 1 декабря 2010 Иҡтисад\n2011 йылда Өфөлә “Сколково” инновацион үҙәгенең төбәк технопаркы асыласаҡ. 30 ноябрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың “Сколково” фонды президенты Виктор Вексельберг менән осрашыуы барышында ошо хаҡта килешеүгә өлгәшелде.\nОсрашыуҙа “Сколково” үҙәге менән Башҡортостан Республикаһы араһында үҙ-ара эшмәкәрлек булдырыу хаҡында һүҙ барҙы. Атап әйткәндә, яҡын арала ҡул ҡуйыласаҡ хеҙмәттәшлек тураһында килешеү ентекле тикшерелде. Ошо килешеүгә ярашлы Башҡортостан биләмәһендә “Сколково” инновацион үҙәге технопаркы ойоштороласаҡ.\nБелешмә иөсөн. “Сколково” проектының интеграль өлөшө һәм “Technopark Zurich”тың Рәсәйҙәге стратегик партнеры булған “Сколково” технопаркы төбәк инновацион компаниялары, ғилми үҙәктәр һәм технопарктар менән әүҙем хеҙмәттәшлеккә йүнәлтелә. “Сколково” технопаркы төбәктәрҙә инновацион эшмәкәрлекте дәртләндереүгә булышлыҡ итә һәм халыҡ-ара инновацион берләшмәгә, киң венчур мөхитенә юл аса, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


Санкт-Петербургта Башҡортостан мәҙәниәте һәм мәғарифы көндәре бөгөн тамамланды - Bash.News\nСанкт-Петербургта Башҡортостан мәҙәниәте һәм мәғарифы көндәре бөгөн тамамланды\nСанкт-Петербургта Башҡортостан мәҙәниәте һәм мәғарифы көндәре бөгөн тамамланды https://bash.news/news/109057_sanktpeterburgta_bashortostan_mnite_m_marify_kndre_bgn_tamamlandy/?lang=bash\n02 ноя 2019, 23:59\nМилли кейем,биҙәүестәр күргәҙмәләре эшләне, оҫталыҡ дәрестәре үткәрелде һәм ҙур концерт ойошторолдо. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, илдең төнъяҡ баш ҡалаһына Өфөнән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегацияһы барҙы. Бөгөн үткән саралар тураһында БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмилә Исмәғилева репортажы.\nБөгөн милләтәштәребеҙ Санкт-Петербургтағы «Рекорд» йәштәр йортонда йыйылды. Башҡортостандан ситтә йәшәүсе өлкәндәргә,йәштәргә һәм кескәйҙәргә төрлө йүнәлештәге оҫталыҡ дәрестәре ойошторолдо. Мәғариф һәм мәҙәниәт өлкәһендә яңы проекттар һәм уларҙы тормошҡа ашырыу юлдары ҡаралды.\nБашҡортостан мәғариф министрлығы тарафынан туған телдәпҙе һаҡлау һәм үҫтереү буйынса дәүләт пртограммалары ярҙамында булдырылған бер нисә интерактив проект бар. Ул башҡорт телен өйрәнеү буйынса Башҡортостан илселәре һәм интернетта онлайн дәрестәр. Санк Петербургта йәкшәмбе мәктәбе эшләп килә һәм ошо ресурстарҙы ҡулланып эшләргә өйрәтелде. Ә йәштәр социаль проекттарҙа ҡатнашыу тураһында һөйләште. Респулика һәм ил кимәлендә Гранттар отоу һәм уларҙы ҡулланыу юлдары ҡаралды.\nКескәйҙәр өсөн «Тамыр» телеканалынан башҡорт телендә әкиәттәр яҙылған дисктар бүләк ителде.Бында «Ирәндек» башҡорт фольклор ансамбленең кескәйҙәр төркөмө эшләп килә. Улар ата-әсәйҙәр башланғысы менән халҡыбыҙ бейеүҙәренә өйрәнә.\nБашҡортостан мәҙәниәте һәм мәғарифы көндәре ҙур концерт менән тамамланды. Ҡалала утыҙ йыл эшләп килгән «Ирәндек» башҡорт фольклор ансамбле матур бейеүҙәре һәм йырҙары менән һөйөндөрҙө.\nБер нисә көн эсендә үткән йылы осрашыуҙар киләсәктә тағы ла берҙәм булыпға бәйләнештәпҙе нығытты. Санкт-Петербургта йәшәүсе яҡташтарыбыҙ тыуған еренән алыҫта йәшәһә лә үҙ тамырҙарын онотмауын, ә, бәлки, рух тойғоһоноң икеләтә көслө булыуын иҫбатланы.Ә был республикабыҙҙың бер быуатлыҡ юбилейына баһалап бөткөһөҙ бүләк.\nСанкт-Петербургта башҡорт рухы йәшәй\n22:35, 11 ноя


Өфө властары сүп-сарҙың ҡайҙа юғалыуын асыҡлаған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө властары сүп-сарҙың ҡайҙа юғалыуын асыҡлаған\n12:36, 26 апреля 2011 Йәмғиәт\nӨфө властары дөйөм ҡала өмәһе дауамында сығарылған сүп-сарҙың ҡайҙа юғалыуын асыҡлаған. Ҡала башлығы Павел Качкаевтың оператив кәңәшмәлә хәбәр итеүенсә, ҡала райондарының иҫәп-хисап биреүҙәре буйынса, дөйөм алғанда Өфө биләмәһенән 10 мең кубометр сүп-сар сығарылған. Күрһәткес насар түгел һымаҡ. Әммә сүплеккә дүрт мең кубометры ғына барып еткән. Сүп-сарҙың ҙур өлөшө, тимәк, ҡайҙалыр ғәйеп булған.\nПавел Качкаевтың фекеренсә, сүп-сар бер ҡайҙа ла юғалмаған, ахыры. Ни бары райондар эш күрһәтер өсөн ысынбарлыҡҡа тура килмәгән мәғлүмәт биргән. Киров районы, мәҫәлән, сүп-сарҙы үҙенә сүплеккә сығарып түгелгәнгә ҡарағанда өс тапҡырға күберәк өҫтәп яҙған – 2,5 мең кубометр, ә сүплеккә 700 кубометрҙан күберәген генә алып барған. Октябрь районы 1825 кубометр сүп-сар түгеүе хаҡында мәғлүмәт биргән, ә сүплеккә 1300 кубометрын алып барып еткергән.\nҠаланы таҙартыу буйынса ысынбарлыҡтағы эштәрҙең һәм ҡағыҙҙағы мәғлүмәттең тап килмәүе Өфөнөң әлеге торошонан да асыҡ күренә. Ҡалала таҙа урамдар әлегә бик һирәк.\nТеги: урындағы власть, өмәләр


Башҡортостан ауыл хужалығы предприятиелары алдында орғасы малдар һанын һаҡлау бурысы тора // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан ауыл хужалығы предприятиелары алдында орғасы малдар һанын һаҡлау бурысы тора\n9:24, 25 июня 2010 Иҡтисад\nИнә малдар һанын һаҡлап ҡалыу өсөн бар сараларҙы ла күрергә кәрәк. Был турала Ҡариҙел районында үткән баш ветеринар инспекторҙарының республика семинар-кәңәшмәһендә Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко белдерҙе.\n— Быйылғы йәй беҙҙең төбәктә аномаль, ауыл хужалығы ҡоролоҡтан ыҙа сигә, — тип билдәләне ул. – Шуға күрә мал аҙығы менән ауыр буласаҡ. Ошоноң менән бәйле мал иҫәбенең кәмеүе көтөлә. Аграрийҙарға бер нисә нәмәне иҫәпкә алырға кәрәк. Иң элек, инә малды һатырға ярамай. Йәш малға килгәндә — бер баш мал да республиканан ситкә сығырылырға тейеш түгел.\nШулай уҡ Николай Анатольевич район хужалығы вәкилдәрен башҡа төбәктәрҙән мал ҡайтарыуға контролде арттырырға саҡырҙы. Был республика малсылығын бер нисә сирҙән һаҡлап алып ҡалырға тейеш. Мәҫәлән,тиҙ таралыусы һәм малдарҙың күпләп ҡырылыуына килтергән сусҡаларҙың африка тағунынан. Был ауырыуҙың Рәсәйҙәге тәүге осраҡтары илдең көньяҡ төбәктәрендә асыҡланған да инде.


Сәскәнән сәскәгә ҡуныу күбәләккә генә килешә » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Сәскәнән сәскәгә ҡуныу күбәләккә генә килешә\n25.09.2019 Сәскәнән сәскәгә ҡуныу күбәләккә генә килешә\nйәки Берҙән-берең менән берҙәм йәшә\nБер мәл мөғәллимгә шәкерттәре бәхет тураһында һорашырға килгән. Аҡһаҡал башта сәй эсеп алырға тәҡдим иткән. Шәкерттәренә үҙе алып килгән төрлө, бер-береһенә оҡшамаған, кәсәләрҙе таратҡан. “Бына һеҙҙең һәр берегеҙ иң матур, яҡшы кәсәне һайлап алырға тырышты. Йәмһеҙҙәре өҫтәлдә ҡалды. Ә беҙ эскән сәйҙең тәме кәсәләрҙән тормай. Кәсә сәй өсөн тик һауыт ҡына. Тормошта ла шулай була. Сәй – беҙҙең тормош, ә кәсә – тик кәрәк-яраҡ: байлыҡ, карьера, статус һымаҡ. Беҙ йыш ҡына булғанына шөкөр итеп йәшәү урынына, үҙ бәхетебеҙҙе күрмәй, уның тышҡы атрибуттарына ғына ынтылабыҙ”, – тигән ул уҡыусыларына.\nРәсәй халҡы өсөн ғаилә һаман да иң төп ҡиммәттәр иҫәбендә тора. Үҙенең әһәмиәте буйынса ул бөгөн, һаулыҡтан ҡала, икенсе урынды биләй. Халыҡтың күпселеге, кеше тик ғаиләлә генә бәхетен таба ала, тип иҫәпләй. Шуға ҡарамаҫтан, һуңғы йылдарҙа был институт етди һынауҙарға дусар булды.\n2018 йылда теркәлгән никахтар һаны бер миллионға ла етмәне. Айырылышҡан парҙар һаны кәмеһә лә, уның сағыштырмаса кимәле рекорд ҡуйҙы – 68 процентҡа тиклем барып етте. Никахтар һаны кәмеүен белгестәр беҙҙең дәүләттең 90-сы йылдарҙа кисергән “демографик соҡоро” менән аңлата. Ғаилә төҙөүсе кешеләр һаны ҡырҡа кәмене.\nЙән башына иҫәпләһәң, был кире рекорд тик 2000 йылда ғына булған икән. Оптимистар бының ыңғай яғын күрергә тырыша, йәнәһе, элек кеше башлыса кәрәк булған өсөн генә өйләнгән, ә хәҙер иһә бәхетле булыу өсөн ғаилә ҡора.\nНиках тураһында мәғлүмәттәр\n– Халыҡтың 81 проценты теркәлмәгән никахта бер ниндәй ҙә яҙыҡ күрмәй;\n– Кешеләрҙең 87 проценты, идеаль ғаиләлә бер-береңде аңлау, ярҙамға килергә тырышыу аҡса етмәгәнгә ҡарағанда мөһимерәк, тип иҫәпләй. Тик 9 процент кеше өсөн аҡса беренсе урында тора;\n– Рәсәйҙәрҙең 60 проценты ғаилә төҙөүҙең төп маҡсатын бала табыуҙа күрә;\n– Халыҡтың 79 проценты яңғыҙ булыуҙан бергәләп йәшәүҙе өҫтөн күрә. Уның тик 12 проценты яңғыҙ йәшәүҙе хуп таба.\nҺуңғы ярты быуатта беҙҙең күҙ алдында ғаилә институтында булған төп үҙгәрештәрҙе билдәләп китергә кәрәк. Совет осоронда һәр кем тормош иптәшен башлыса үҙ теләге менән һайланы. Никахты теркәү мотлаҡ булды. 90-сы йылдарға тиклем ғаиләнән тыш ир менән ҡатындың бергә йәшәүе бик һирәк осрай торғайны. Бөгөнгө “гражданлыҡ никахы” әллә ни таралыш алманы. Киленде башлыса ҡайны-ҡәйнәһе йортона алып килеп йәшәтеү ғәҙәти күренеш булды. Бөгөн иһә ошо хәлгә төшкән кейәүҙәр йыш осрай. Ғаилә төҙөүҙә атай-әсәйҙең йоғонтоһо ҡырҡа кәмене: хәҙер һәр кемдең ирке алғы планда. Теләһәң, баланы никахһыҙ тап; никахта йәшәп тә бала тапмауың бер кемде лә аптыратмай; ғаилә төҙөмәй яңғыҙ йәшә; паспортта штампһыҙ бергә йәшә; йыл һайын ирҙе (ҡатынды) алмаштыр – бөтәһенә лә рөхсәт, ихтыяр. Һине бының өсөн берәүҙең дә хөкөм итергә хаҡы юҡ. Хатта үҙеңдең атай-әсәйең дә ҡаршы сыға алмай, уларға ла күнеп йәшәргә тура килә.\nУлтырғаным бер таҡта.\nШул таҡталарын ҡыҙғанып,\nБиреп ебәрҙе ятҡа,\nтип сеңләүҙәр тик тарихта ғына ҡалды инде.\nСоциологтар фекеренсә, бөгөн беҙҙең йәмғиәткә “моногамия сериалы” тигән модель хас. Бында кеше үҙ тормошонда бер-бер артлы бер нисә кеше менән никах ҡороп йәшәй – уларҙың теркәлеүе мотлаҡ түгел һәм уларҙың һәр береһендә тоғролоҡ һаҡлай. Бында миҫалға композитор Максим Дунаевский (ете тапҡыр), актерҙар Михаил Козаков (алты), Людмила Гурченко (биш), Андрей Кончаловский (биш), Алла Пугачеваны (биш тапҡыр) килтерергә була. Әйтергә кәрәк, “ғүмерлеккә бергә” принцибына таянған ғаилә моданан сығып бара. Хатта никах контрактын да бер нисә йылға төҙөй башланылар.\nБөгөн ғаилә төҙөүҙең иҡтисади һәм социаль йәһәттән һиҙелерлек өҫтөнлөгө булмай башланы. Рәсми никах бигерәк тә ҡатын-ҡыҙ өсөн артыҡ мәшәҡәт тыуҙырырға мөмкин. Иреңдең ялҡау, эскесе, импотент йәки һуғыш суҡмары булыуы бар. Яңғыҙың, үҙ рәхәтеңә йәшәүең мең шөкөр, тип ғүмер иткән гүзәл зат күбәйеп бара. Баланы яңғыҙыңа ла тәрбиәләү мөмкинлеге киңәйҙе. Бында йыш ҡына дәүләт ир функцияһын үтәй, үҙ ярҙамынан ҡалдырмай.\nҺәр кем үҙенә оҡшаған партнерҙы ғына эҙләп табырға тырыша. Ә был – оҙаҡҡа һуҙыла торған процесс. Шунлыҡтан никахтар уртаса 30 йәштә генә төҙөлә. Бында тәүге планға бәхет табыу сыға. Мөхәббәткә нигеҙләнгән ғаиләләр ныҡ булырға тейеш тә бит, әммә статистика буйынса айырылышыуҙар кимәле артҡандан-арта барыуы борсоуға һала. Бында илебеҙ донъяла беренсе урынды биләй. Был шарттарҙа тиҙҙән “мәңгелек” никахтар Гиннесс китабына индерелә башлар әле, тигән уйҙар ҙа тыуа. Әйтергә кәрәк, ысын бәхетте ғаиләнән башҡа бер нәмә лә бирмәй. Бәхетте эшемдә, карьерала табам, тип уйлап йөрөгәндәр үҙ хатаһын аңлағандыр. Бөгөнгө йәмғиәт кешене ҡол итергә тырыша, бөгөн хеҙмәт, эш шатлыҡ, кинәнес килтереү урынына көндәлек стресс, хәүеф, борсолоу, ҡурҡыу хисе тыуҙыра торған шөғөл була башланы.\nРәсәйҙә һәр икенсе никах беренсе туғыҙ йылда тарҡала. Һуңғы йылдарҙа айырылышыуҙар һаны кәмене. 2002 йылда улар һаны 850 мең булһа, былтыр 584 мең тәшкил итте. Эксперттар фекеренсә, бөгөн башлыса элек бер-береһенә түҙеп, хыянат итеп йәшәгәндәр айырылыша. Бәхетһеҙ парҙарҙың демографияға кире тәьҫире көслө икән: бында бала табырға тырышмайҙар. Һәм, киреһенсә, ҡатыны иренә ныҡ ышанған ғаиләләрҙә балалар күберәк тыуа.\n– Рәсәйҙәрҙең 20 проценты хыянатҡа “күҙен йомоп” ҡарай;\n– Халыҡтың 7 проценты хыянат иткән ҡатындарҙы, ә 9 проценты ирҙәрҙе аҡлай;\n– Ир менән ҡатындарҙың 7 проценты бер-береңә тоғролоҡто партнерҙың иң кәрәк, яҡшы сифаты тип һанай;\n– Респонденттарҙың 21 проценты айырылышырға ярамай, тип иҫәпләй;\n– Халыҡтың 67 проценты айырылышыуҙың төп сәбәбен ҡул күтәреүҙә, шунан һуң эскелек менән хыянатта күрә.\nАйырылышыуҙарҙың 80 проценты ҡатындар инициативаһы менән башлана. Ни өсөн? Беҙ Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙҙар ир-егеттәргә ҡарағанда 10 миллионға күберәк, тип ышанып йөрөйбөҙ. Был ысынлап та шулай. Әммә был айырма башлыса 50 йәштән ололар иҫәбенә генә ҡарай. Баҡтиһәң, 45 йәшкә тиклем арауыҡта ир-егеттәр һаны күберәк. Беҙгә кәләштәр етешмәй, бигерәк тә ауылдарҙа. Мәҫәлән,15 – 35 йәштәрҙә ир-егеттәр һаны 19,3 миллион кеше булһа, ҡатын-ҡыҙҙар – 18,7 миллион (536 000 кешегә кәләш юҡ). Егеттәрҙең байтағы төрмәлә, байтағы эскесе икәнен күҙ алдында тотоп, 15 миллион гастарбайтерҙың күпселеген егеттәр тәшкил икәнен иҫәпкә алғанда, бөгөнгө ҡатындарға ир табыуы әллә ни ауыр түгел.\nБында бөйөк Платондың андрогиндар тураһындағы легендаһын килтереү урынлы булыр. Элек кешеләр урынына ошо йән эйәләре булған. Улар бүрәнә һымаҡ йомро, арҡалары һәм түштәре оҡшаш, дүрт аяҡлы һәм дүрт ҡуллы, бер башлы һәм ике йөҙлө, дүрт ҡолаҡлы, ике ауыҙлы һ.б. һаналған. Улар матур ҙа, көслө лә, яғымлы ла, нескә лә, йәғни, бөтә яҡтан да камил булғандар. Олимпта йәшәгән аллаларҙың берәүһе Зевсҡа: “Артабан былар беҙҙе тәхеттән алып ташлаясаҡ бит”, – тип ошаҡлашҡан. Бының ҡотҡоһона бирелгән Зевс һәр андрогинды ике өлөшкә бүлеп, бөтә донъяға таратырға ҡушҡан. Шунан алып ике енесле кешеләр барлыҡҡа килгән, ти. Улар ғүмер буйы үҙенең икенсе яртыһын эҙләргә мәжбүр булған. Бер-береһен тапҡан ир менән ҡатын, яңынан бер бөтөн булып, донъялағы башҡа айырыла алмаҫлыҡ иң бәхетле йән эйәләренә әйләнә икән. Платондың был легендаһы ысынмы-бушмы, уныһы билдәһеҙ. Әммә ғаилә төҙөүселәр өсөн бында тәрән мәғәнә ята. Ысын мөхәббәт, бәхет үҙеңдең икенсе яртыңды табыуҙан, яңынан бер бөтөнгә әйләнеүҙән ғибәрәт.\nИкенсе яртыңдың әсәйең, апайың йәки еңгәйең өсөн йәки башҡалар күҙлегенән камил булыуы шарт түгел. Иң мөһиме – ул үҙеңә һәм тик үҙеңә генә тап килергә тейеш. Абсолют камиллыҡ булмай. Ул тик һинең өсөн генә донъялағы иң камил зат. Башҡалар өсөн һин һайлаған һыңарыңдың ниндәйҙер етешһеҙлектәре лә барҙыр. Улар йәки һеҙҙең парҙан көнләшкән икенсе кешеләр һеҙҙе төрлө юл менән ҡауыштырыуға ҡаршы булыуы бар, артабан һеҙҙе айыртырға маташасаҡ. Был баҫымға һис тә бирешмәҫкә, ныҡ булырға кәрәк.\nБыны аңлау кешене никахлашыуға алып килә. Никахлашмай бергә йәшәгән парҙар ысын ғаилә була алмай, уларға бергә йәшәүе тик отошло ғына. Улар бер-береһе өсөн тик “партнерҙар” ғына. Улар “ир менән ҡатын” була алмай. Юҡҡа ғына “хәләл ефет” тигән төшөнсә барлыҡҡа килмәгәндер. Бында “хәләл” һүҙенең “йөрәккә яҡын, ҡәҙерле, изге” тигәне алғы планға сыға. Ул “хәрәм”дән айырылып тора. Әйтергә кәрәк, “хәрәм”дең тағы бер мәғәнәһе (гарем) бар икәнен онотмаҫҡа кәрәк. Икенсе һүҙ менән әйткәндә, никахһыҙ бергә йәшәүсе ир өсөн был “ғаилә” уның мини хәрәме генә булып тора.\nБер-береңде тапҡас, ошо никахты һаҡлап ҡалыу ҙа мөһим. Был йәһәттән Сервантестың “Дон Кихот”ында “тотоп ҡарамайынса ышанмаған башҡорт” тураһында яҙылғанын иҫегеҙгә төшөрөп китәм. Был бәндәгә ҙур ғына алмас киҫәге килеп эләккән. Алмастың донъялағы иң ҡаты әйбер икәненә ышанмай, быны тикшереп, һынап ҡарарға булған. Уны һандалға һалып, сүкеш менән туҡмай башлаған. Алмас бер нисә көн бирешмәй ятҡан. Был ахмаҡ бик ныҡышмал булып сыҡҡан. Бер нисә көндән алмас ваҡ ҡына ярсыҡтарға онталған. Фәнни тәғлимәтте юҡҡа сығарған был әҙәмдең шатлығынан түбәһе күккә тейерҙәй булған. Әммә ҙур байлыҡҡа тиң алмастың юҡҡа сыҡҡанын ул аңламаған да.\nБәғзе берәүҙәр никахтың кульминацияһы булған туйҙан һуң тормош иптәшен донъялағы иң ҡәҙерле, камил, яҡын кеше итеп күрәһе урынға уны төрлө яҡтан һынай башлай, уға шикләнеп, ышанмай ҡарай. Бының хыянатҡа тиң нәмә икәне уның башына ла инеп сыҡмай (ҡайһы саҡта тормош иптәшенең яттарға күҙ ташлауы йәки һүҙ ҡушыуы ла йыш ҡына хыянат итеп ҡабул ителә). Ошо һынауҙар туйға тиклем үткәрелә түгелме ни? Никахҡа ризалығыңды һин үҙ теләгең менән бирҙең дә инде... Шулай булғас, был һынауҙар алмасты сүкеш менән туҡмауға тиң түгелме ни? Үҙең һайлап алған кешеңде ҡәҙерләп, хөрмәтләп йөрөтәһе урынға уны тәнҡит утында тотоу, мыҫҡыллау юлы менән бәхеткә өлгәшеп булмаясаҡ. Бер-береһен яратҡан, ихтирам иткән атай-әсәйҙе күреп үҫкән балалары ла киләсәктә улар менән ғорурлана аласаҡ, үҙҙәренең ғаиләһен дә уларҙан кәм итеп төҙөмәйәсәк.


Башҡортостанда 1310 мәктәп яңы уҡыу йылына әҙер\n3 Сентябрь 2019, 11:26\nБашҡортостанда яңы уҡыу йылында 487 мең уҡыусы мәктәпкә бара.\nБашҡортостанда яңы уҡыу йылында 487 мең уҡыусы мәктәпкә бара. 55 меңдән ашыу беренсе класс уҡыусыһы тәү тапҡыр парта артына ултыра, тип хәбәр итте министр вазифаһын башҡарыусы Айбулат Хажин.\n21 мәктәпте файҙаланыуға тапшырыуҙы иҫәпкә алып, төбәктә икенсе сменала уҡыусыларҙың өлөшө 8%-ҡа тиклем кәмей.\nБашҡортостанда 1310 мәктәп яңы уҡыу йылына әҙер. Быйыл мәктәптәрҙе ҡабул итеү барышында тәүгә белем биреү учреждениеларына 1 сентябргәсә бөтөрөргә кәрәк булған янғын хәүфһеҙлеге һәм санитар ҡануниәт өлкәһендәге талаптарҙы боҙоу исемлеге менән чек-ҡағыҙҙар биреү тәжрибәһе файҙаланылды. Әлеге ваҡытта ошо етешһеҙлектәр бөтөрөлгән.\nТөп санитар талаптарҙың береһе — мәктәптәрҙә һалҡын бәҙрәфтәрҙе бөтөрөү. Ошо маҡсатҡа төбәк бюджетынан 594 мәктәпкә 161 миллион һум бүленгән.\n«Уҡыу йылы алдынан уҡыусылар һәм ата-әсәләр араһында «мәктәптә нимәне яҡшыртырға теләр инегеҙ» тигән һорау алыу үткәрелгән. Уларҙың 40 проценттан ашыуы мәктәпкә яңы йыһаз кәрәк тип иҫәпләй, быны 2024 йылға тиклем «Мәғариф» милли проекты саралары сиктәрендә тормошҡа ашырыу күҙаллана, тип хебәр иттте «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы.


Ҡырмыҫҡалы районы әҙәби марафон йылъяҙмаһының тәүге битен яҙҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nҠырмыҫҡалы районы әҙәби марафон йылъяҙмаһының тәүге битен яҙҙы\n16:29, 6 февраля 2015 Мәҙәниәт\nҠырмыҫҡалы районы беренселәрҙән булып «Әҙәби нағыш» республика марафоны йылъяҙмаһының битен асты. Эстафетаның символы булған китап йыл дауамында бер муниципалитеттан икенсеһенә тапшырыласаҡ.\nҠырмыҫҡалыла үткән әҙәби кисәлә райондан сыҡҡан күренекле шағирҙар һәм яҙыусылар Ирек Кинйәбулатов, Рәмил Сурағолов, Дилә Булгакова, Тимерғәле Килмөхәмәтов, БР Яҙыусылар союзы рәйесе Наил Ғәйетбаев сығыш яһаны.\nҠырмыҫҡалы үҙәкләштерелгән китапханалар системаһынан хәбәр итеүҙәренсә, байрамға БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов, мәҙәниәт министрының беренсе урынбаҫары Валентина Латипова, район башлығы Фәнзил Сыңғыҙов, юғары мәктәп уҡытыусыһы Фәнзил Саньяров, китапхана, нәшриәт, республика баҫмалары вәкилдәре килгәйне. Ҡунаҡтар Иҫке Ҡыйышҡы ауылындағы Аксаков әҙәби залында, Ибраһим ауылындағы Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың музейында булды, «Йәш быуындың әҙәбиәткә ҡарашы» конференцияһында ҡатнашты.\nМәғлүмәт үҙәген асыу байрамдың мөһим ваҡиғаһына әүерелде. Унда «Кармаскалинская новь», «Даирә», «Үҙән» гәзите редакциялары эшмәкәрлектәрен дауам итәсәк, шулай уҡ үҙәк һәм балалар китапханаһы эшләйәсәк.\nКитапхана хеҙмәткәрҙәре «Әҙәбиәт иленә рәхим итегеҙ» тип аталған уйын-сәйәхәт әҙерләгән. Байрам әҙәби-музыкаль кисә менән тамамланды. Унда ҡобайырҙар, билдәле яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың һүҙҙәренә яҙылған романстар яңғыраны. Мифтахетдин Аҡмулла, Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, Ғабдулла Туҡай, Авксентий Юртов, Константин Ивановтың символик рәүештә осрашыуы кисәнең сағыу өлөшө булды. Сара Ҡырмыҫҡалы районының почетлы гражданины, шағир Ирек Кинйәбулатов шиғырына яҙылған йыр менән тамамланды.\nТеги: әҙәбиәт йылы,марафон