“ДЕМОГРАФИЯ” МИЛЛИ ПРОЕКТЫ БУЙЫНСА ҺӨТ КУХНЯҺЫ УҢЫШЛЫ ЭШЛӘЙ\n30 Октябрь 2019, 06:33\nБыйыл июлдә Стәрлетамаҡ ҡалаһында һөт кухняһы рәсми эшләй башланы. Был ғәмәл “Демография” милли проектына ярашлы тормошҡа ашырылды.\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров уға тиклем халыҡҡа “һөт кухнялары кәрәкме?” тигән һорау менән мөрәжәғәт иткәйне. Был эштең балалар сәләмәтлеге, йәмғиәт именлеге, демографияны арттырыу маҡсатын күҙ уңында тотоуын билдәләне төбәк етәксеһе. Һөҙөмтәлә халыҡ тәҡдимде хуплап ҡаршы алды һәм Стәрлетамаҡта тәүге һөт кухняһы асылды.\nУның хеҙмәттәре менән тәүҙә ташламаға хоҡуҡлылар, социаль йәһәттән аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр файҙаланһа, хәҙер – барлыҡ теләүселәр. Һөт фабрика-кухняһы продукциялары күптән түгел сауҙа үҙәктәренә лә сығарыла башланы. Уларҙы Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, Мәләүез, Күмертау ҡалалары магазиндарында алырға мөмкин.\nПродукция түбәндәге һатыу үҙәктәренә сығарыла: “Стерх” сауҙа йорто (Стәрлетамаҡ), “Айсберг” магазиндары (Мәләүез), “МШКОП” йәмғиәте (Күмертау) һәм “Ярмарка” магазиндары (Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, Мәләүез, Күмертау ҡалалары).\nБөгөнгә мәғлүмәттәргә килгәндә, ғөмүмән, 46 сауҙа урынында республикала етештерелгән ошо юғары сифатлы һөт продукцияһын алырға мөмкин. Планда – географияны киңәйтеү, үҙебеҙҙең аҙыҡ-түлекте барлыҡ Башҡортостанға таратыу.\nБилдәле булыуынса, “Демография” милли проекты биш федераль проектты үҙ эсенә ала: “Балалары тыуған ғаиләләргә финанс ярҙам”, Ҡатындарҙың мәшғүллегенә булышлыҡ – өс йәшкә тиклемге балаларға мәктәпкәсә белем биреү шарттары булдырыу”, “Өлкән быуын”, “Йәмғиәт һаулығын нығытыу”, “Спорт – йәшәү нормаһы”.


Дәүләт страховкалау хеҙмәтендә 38 йыл\n25 Декабрь 2017, 15:40\nҒүмер буйы бер урында эшләү кешенең профессионаллеге, яуаплылығы һәм үҙ эшенә тоғролоғо тураһында һөйләй. Анастасия Федоровна Кустикованың хеҙмәт кенәгәһендә бер нисә яҙыу бар һәм уларҙың барыһы ла Оло Ыҡтамаҡ ауылындағы дәүләт страховкалау бүлегенән. 22 декабрҙә уға 90 йәш тулды.\nАнастасия Федоровна Үрге Бобин ауылында тыуған һәм үҫкән. Бында ул ете класс тамамлай. Ҡыҙ бала уҡыуын артабан дауам итә алмай, сөнки шул осор балаларына өлкәндәр менән бер тигеҙ эшләргә тура килә. Ун йәшлек Настя колхозда бил бөгә, уны төрлө участкаларға ебәрәләр.\n1946 йылда Оло Ыҡтамаҡ ауылына күсә, бында ул буласаҡ ире Иван Петрович менән таныша. Күпмелер ваҡыттан һуң өйләнешәләр. Йәш ғаиләлә ике ул һәм ике ҡыҙ тыуа.\nАнастасия Кустикова шул уҡ йылды Дәүләт страховкалау хеҙмәтендә иҫәпсе булып эш башлай. 1952 йылдан өлкән бухгалтер итеп күсерәләр.\n– Мин эшләй башлағанда, коллектив ике кешенән – минән һәм инспекторҙан тор-ҙо, – тип хәтерләй мәҡәлә геройы. – Әкренләп штат арттырылды. Эшебеҙ еңел булды тип әйтеп булмай, бухгалтер эше һәр ваҡыт ҡатмарлы. Беҙҙең юғарылағы ойошма Өфөлә ине. Отчет тапшырыу өсөн йыш ҡына баш ҡалаға йөрөргә тура килде. Ә ул саҡтарҙа транспорт аҙ булды, Сулия аша йөрөнөк. Нисек булһа ла Өфөгә барып етәбеҙ, тик кире ҡайтырға ла кәрәк бит…\nЛәкин эшләгән йылдарын Анастасия Федоровна йылы һүҙҙәр менән генә иҫкә ала:\n– Коллектив һәр ваҡыт татыу булыуы менән айырылып торҙо. Беҙ бергәләп эшләнек тә, ял да иттек. Әлегә тиклем коллегаларым шылтыратып тора, хәлемде белешә.\nАнастасия Кустикова дәүләт страховкалау тармағында 38 йыл хеҙмәт итә. Ул – социалистик ярыш еңеүсеһе (1973 йыл), Бөйөк Ватан һуғышындағы Еңеүҙең юбилей миҙалдары бар. Дәүләт страховкалау бүлегендә оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәте өсөн район Советының һәм Хакимиәтенең Почет грамоталарына эйә, “Финанс эштәр отличнигы” билдәһе (1976 йыл) менән бүләкләнгән, шулай уҡ уға “Коммунистик хеҙмәт ударнигы” исеме (1980 йыл) бирелгән.


«Башҡортостан ҡыҙы»ның сентябрь һанына күҙәтеү\n22 Сентябрь 2021, 10:35\n«Был тормошта һәр кемдең усағы бар. Усаҡ – ул Ерҙәге Ҡояш, һинең йөрәк тибешең, ғүмерең сығанағы, таянысың, хазинаң...» – «Башҡортостан ҡыҙы»ның яңы һанын асыу менән ошо һүҙҙәрҙән йәнегеҙгә йылы яғылыр. Баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоеваның «Һүрелмәһен усағығыҙ!» яҙмаһы, бер нәмәгә лә ҡарамаҫтан, һәммәбеҙҙе лә йөрәк утын һүндермәйенсә йәшәргә саҡыра.\n«Хыялың артынан эйәр» – һүрәте сентябрь тышлығын биҙәгән Белорет эшҡыуары Резеда Рәфҡәт ҡыҙы Сайдарова хаҡында йөкмәткеле очерк шулай тип атала. Күңелендәге аҡ елкәндәрҙе елберҙәтеп, һис яңылышмайынса, хыялына табан бара ул. Мул ҡуллы, даланлы ханымдың уңыш һәм бәхет сере нимәлә икәнен белгегеҙ килһә, Гөлназ Ҡотоеваның ошо очергын уҡығыҙ.\nКемдәр улар – ҡатайҙар, улар ҡайҙан килеп сыҡҡан? Билдәле был ырыуҙың тарихын тарих фәндәре кандидаты Әхәт Сәлихов «Ҡатайҙар» тигән яҙмала һүрәтләй.\nГөлнур Ишбулатова Олимпия чемпионы исеменә лайыҡ яҡташыбыҙ Аделина Заһиҙуллина менән таныштыра. Токиола үткән йәйге Олимпия уйындарында фехтование буйынса Рәсәй йыйылма командаһы составында сығыш яһап, алтын миҙал яулаған Башҡортостан ҡыҙы хаҡында «Олимпия миҙалы – һәр спортсының хыялы» тигән мәҡәләлә бәйән ителә.\nКоронавирус үткәргәндән һуң ни өсөн мотлаҡ рәүештә тәрәнәйтелгән диспансеризация уҙырға кәрәк? Был етди тикшереү нимәнән ғибәрәт? Ошо һәм башҡа һорауҙарға Башҡортостан Мотлаҡ медицина страховкалауы төбәк фондының Үҙәк филиалы табип-эксперты Светлана Минһажева яуап бирә. Журналдың даими авторы менән әңгәмәне Альмира Кирәева әҙерләгән.\n«Башҡортостан ҡыҙы»н гүзәл заттар ғына түгел, ир-ат та яратып уҡый. Айытбай Вәлиев тигән ир-азаматтың «Ҡатын-ҡыҙҙың матурлығы – хәләл ефете өсөн» мәҡәләһе берәүҙе лә битараф ҡалдырмаҫ.\n«Көҙҙө һиңә бүләк итәм, йәнем, көҙҙәрҙең дә бар бит наҙҙары...» – Учалы һылыуы Римма Солтанованың шулай исемләнгән шиғри шәлкеменән ҡабатланмаҫ миҙгелдең мең төҫлө балҡышын тойорһоғоҙ.\nОшо көндәрҙә үҙенең күркәм юбилейын билдәләгән күренекле яҙыусы Нажиә Игеҙйәнованың «Тартай теленән таба» хикәйәһе көлдөрөр ҙә, илатыр ҙа, уйҙар сөңгөлөнә лә алып төшөр.\n«Ниһайәт, хаҡлы ялға сыҡҡас, республикабыҙҙың хозур ерҙәрен байҡарға ваҡыт етте!» –тип дәрт иткән ханымдар һәм уҙамандар үҙҙәре өсөн махсус программа барлығын беләме икән? Башҡортостан Республикаһы Туризм буйынса дәүләт комитетының бүлек етәксеһе Олеся Гончарова «Йәнгә ял бирерлек ерҙәрҙе күр!» тигән яҙмала «Башҡорт оҙон ғүмерлелеге» социаль проекты хаҡында һөйләй.\n«Милли кейем – иҫ киткес бай мәғлүмәт сығанағы, асылмаған бер донъя, хазина», – техник фәндәр кандидаты Айгөл Камалиева шулай ти. Уның менән Айзилә Мортаева ҡорған «Милли кейем – асылмаған сер» тигән әңгәмә һеҙҙе мөғжизәүи донъяға әйҙәр.\nБашҡортостандан ситтә йәшәүсе милләттәштәребеҙ араһында журналыбыҙ дуҫтары бик күп. Шуларҙың береһе – Силәбе өлкәһендә йәшәүсе яҙыусы, рәссам, музыка белгесе, тыуған яҡты өйрәнеүсе Урал Ҡолошов уҡыусыларыбыҙға «Нурҡояш һәм Маһинур» риүәйәтен тәҡдим итә.\n«Рәхмәт һиңә, уҡытыусым!» – бар ғүмерен мәғариф эшенә бағышлаған, фиҙакәр хеҙмәте менән балалар, ата-әсәләр, йәмғиәтебеҙ алдында хөрмәт ҡаҙанған мөғәллимәләр Римма һәм Руфа Бикбирҙиналар хаҡында булыр был һүрәтләмә. Мәймүнә Ишкилдинаның яҙмаһы балаларҙы белем донъяһына алып инеүсе барса уҡытыусыларға арнала.\nБашҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзы һәм журналыбыҙ иғлан иткән «Һуғыш – ҡатын-ҡыҙ яҙмышында» конкурсында Дарья Чернова «Беҙ һине хәтерләйбеҙ, Мария!» тигән эше менән рус телле авторҙар араһында икенсе урынға сыҡҡайны. Яҙмышында ил тарихы китаптағылай сағылған Марияның кисергәнен уҡыйһың да, бөгөнгө яҡты көндәрҙе яҡынайтҡан быуындың фиҙакәрлегенә тағы бер һоҡланаһың!\nКөҙгө мул уңыш йыйылып, эштәр тынып, баҡсалар бушап ҡалған ваҡыт әле. Ағас-ҡыуаҡтарҙы, түтәлдәрҙе, тупраҡты ҡышҡылыҡҡа әҙерләү хаҡындағы файҙалы кәңәштәр Гөлшат Рафатованың «Ҡышҡылыҡҡа әҙер!» мәҡәләһендә тупланған.\n«Уларҙы мәҙәниәткә, сәнғәткә һөйөү осраштырған, ҡауыштырған», – тип яҙа Гөлшат Ҡунафина Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында ижад итеүсе Аида һәм Мөсәлим Күлбаевтар тураһында. «Бер тулҡында күңелдәр» мәҡәләһендә ул Күлбаевтарҙың сәхнә һәм ғаилә тормошон мауыҡтырғыс тасуирлап ҡына ҡалмай, табын түрендәге ризыҡтарын әҙерләү серен дә аса.\nӨфөнөң ижад көмбәҙендәге яңы йондоҙ – баш ҡаланың иҫтәлекле урындары буйлап белешмә төҙөүҙә ҡатнашҡан рәссам, иллюстрациялар оҫтаһы Лиана Ниғәмәтйәнованың ҡылҡәләме һеҙҙә лә ихлас ҡыҙыҡһыныу уятыр. Гөлнур Ишбулатова «Өфө буйлап сәйәхәткә сығығыҙ!» тигән һүрәтләмәлә йәш ижадсының үҙенсәлекле эштәренең ҡөҙрәтен еткерергә тырыша.\n«Йылы ипкен бөркөлә» тигән яҙмала илһөйәр оҫта Гөлнара Дилмиеваның илһамына арбалырһығыҙ. Ул бәйләгән сумкаларҙы, янсыҡтарҙы иң талымлы ҡупшыҡайҙар ҙа үҙ күрер. Һуңғы коллекцияһы милли рух менән һуғарылған булыуы менән айырылып тора.


Гәлсәр ярсыҡтарҙа - ысыҡ сафлығы....\nУның эштәренең һәр береһе тылсымлы, тәрән серле мәғәнә ғә эйә, ысыҡ тамсыһындай сафлыҡҡа һәм күҙҙе ҡамаштырған ил аһи яҡтыллыҡҡа сорналған - әйтерһең дә, йәйғор айырым төҫтәр гә ярсылып, уның картиналарын үҙенең төп, йәшел, төҫөнә манс ыған...\nБыл тәьҫораттар Павел Шамыкаевтың "Урал" халыҡ ижады галереяһында асылған күргәҙмәһен ҡарағандан һуң тыуҙы.\nРәссам Ҡараиҙел районында 1953 йылда тыуған. Артабан у ның биографияһы ғәҙәти: мәктәп, армияла хеҙмәт итеү, институ т. Өфө дәүләт сәнғәт иниститутына уны рәссам булу теләге ки лтерә, н тиһәң дә бәләкәй сағынан алып ул ҡәләм һәм ҡағыҙҙан\nайырылмаҫ була. Һеңлеһенең хәтерләүҙәре буйынса, әсәһе уны хатта малайҙар менән уйнарға ҡыуып та сығара алмаған - тик һ үрәт төшөрөргә генә булһын!\nИнститутты тамалағандан һуң, Ҡараиҙелдә художество мәктәб ендә уҡыта. Әммә бер аҙ ваҡыт үткәс, ул тыуған яғына - Старо кустино ауылына - тартыла башлай һәм унда эшкә ҡайта. Әлбит тә, балаларҙы рәсем төшөрөү нескәлектәренә өйрәткәндән һуң ҡ алған ваҡыт тулыһынса яратҡан шөғөлөнә бирелә.\nБөгөн килеп беҙ рәссамдың эҙләнеүҙәр, эксперименттар һөҙ өмтәһен күрәбеҙ. Шамыкаев үҙенең эштәре менән Ҡараиҙелдә, һ уңынан Башҡорт дәүләт филармонияһының бәләкәй залында танышт ыра. Екатеринбург ҡалаһында уҙған "Урал -2003" зона һәм Сар анск ҡалаһында төбәк - ара күргәҙмәләрендә ҡатнаша.\nУның эштәрен БР Рәссамдар союзы рәйесе Зөфәр Ғаянов, Нес теров исемендәге музей директоры Фәйзрахман Исмәғилев, Рәссс амдар Георгий Калитов, Светлана Шамаева, Владислав Мари, Але ксей Королевскийҙар юғары баһалай. Галерея директоры Кәрмиә Кайдалова рәссам тураһында былай ти:" Павел Шамыкаев - ысын ауыл интеллигенты, ул ауылдаштарының рухи матурлығы тураһынд а ҡайғырта, уның өсөн крәҫтиән хеҙмәте, уҡытыусы һөнәре мөһи м, әммә быларҙың барыһы ла уға ижад кешеһе булырға ҡамаулама й."


Өфө II ҡаласығын үҙләштереүгә конкурс иғлан ителә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфө II ҡаласығын үҙләштереүгә конкурс иғлан ителә\n10:57, 13 января 2011 Иҡтисад\nБыйыл Башҡортостанда Өфө II ҡаласығы участкаһын үҙләштереүҙең иң яҡшы архитектура концепцияһына Бөтә Рәсәй конкурсы үтәсәк. БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, конкурс март башында иғлан ителәсәк, әлеге ваҡытта уны үткәреү шарттары әҙерләнә.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был участка Өфөнөң үҙәк, тарихи өлөшөндә урынлашҡан. Өфө II ҡаласығына мең ярым йыл самаһы. Был урында бик күп артефакттар табылған. Археологик ҡомартҡы территорияһында ҙур музей комплексы төҙөү планлаштырыла.\nТеги: архитектура, төҙөлөш, конкурстар


DataLife Engine > Версия для печати > Үзбәкстан башҡорттары һоҡландырҙы!\nГлавная > В Башкортостане > Үзбәкстан башҡорттары һоҡландырҙы!\nҮзбәкстан башҡорттары һоҡландырҙы!\n19-12-2011, 12:05. Разместил: 147258951\nҮзбәкстанда башҡорттар байтаҡ йәшәй тиһәң, ҡайһы берәүҙәр ғәжәпләнеп тә ҡуя. Ысынлап та, унда милләттәштәребеҙ күмәк — 40 меңгә яҡын. Ниндәйҙәр бит әле: рухтары менән үҙебеҙҙә йәшәүсе ҡайһы берәүҙәргә ҡарағанда күпкә көслөрәктәре лә бар! Шулай булмаһа, сит төбәктә генә түгел, хәҙер инде сит илдә йәшәп тә, үҙҙәрен милләт булараҡ һаҡлап ҡала, балаларына ла телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе тапшыра алмаҫтар ине, моғайын.\nШул тарафтарға юл төшкәс, шатланып командировкаға йыйындым. Берҙән, сит ил, быға тиклем таныш булмаған мәҙәниәт ҡыҙыҡтырһа, икенсенән, унда йәшәүсе башҡорттарҙың тормош-көнкүрешен күреү, ҡаҙаныштары һәм ихтыяждары менән танышыу, аралашыу форсаты ҡәҙерле ине.\nБыл яҡтарға юлланыуҙың мөһим сәбәбе лә булды: ноябрь аҙаҡтарында Үзбәкстандың баш ҡалаһы Ташкентта Башҡортостан Республикаһы көнө ойошторолғайны. Милләттәштәребеҙ был сараға республиканан да ҡунаҡтар саҡырҙы. Сәйәхәткә Өфөнән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының төбәк-ара һәм халыҡ-ара бәйләнештәр секторы мөдире Рәйсә Ғәйфуллина, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы, академик, философия фәндәре докторы, Өфө дәүләт авиация техник университеты профессоры Фәнил Фәйзуллин, Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһы артистары юлландыҡ.\nБеҙҙе унда ашҡынып көтөүҙәре самолеттан килеп төшөү менән һиҙҙерҙе. Ҡаршы алыр өсөн иң әүҙем милләттәштәребеҙ килгәйне. Улар — Ташкент ҡалаһындағы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Башҡорт үҙәге рәйесе Илшат Хәсәнов, уның урынбаҫары Рәлиә Ҡәрипова, “Урал” ансамбле етәксеһе Фирүзә Хәлдәрова һәм “Дуҫлыҡ” башҡорт-татар мәҙәни үҙәге рәйесе Ғәләйетдин Сәфәрғәлиев. Иң яҡын туғандарын көткәндәрме ни, йөҙҙәренән шатлыҡ китмәне.\nХәлдәрең нисек, башҡортом?\nТашкент гөрләй, тормош ҡайнай. Ниндәй генә милләт вәкилен осратмаҫһың бында. Үзбәкстан үҙ ҡанаты аҫтына бик күп халыҡты һыйындырған, төрлө милли диаспоралар бихисап. Сәбәбе билдәле: элегерәк, бер дәүләт булып йәшәгән заманда, бөтә Союздан кешеләрҙе был тарафтарға йүнәлтмә буйынса эшкә күпләп ебәргәндәр, ер тетрәүҙән һуң ҡаланы яңынан тергеҙеү өсөн дә күп көс һалынған. Күптәр шул саҡтарҙа уҡ был йылы, мул төбәктә ғаилә ҡороп, төпләнеп ҡалған һәм бөгөнгәсә йәшәүен дауам итә.\nҺүҙ ҙә юҡ, Үзбәкстан Республикаһы етәкселеге уларға мәҙәниәтен өйрәнеү һәм үҫтереү, милли үҙенсәлектәрен һаҡлап ҡалыу өсөн киң мөмкинлектәр бирә, төрлө яҡлап ярҙам күрһәтә. Әммә, ниндәй генә йылы мөнәсәбәт булмаһын, һәр кемдең күңеле тыуған яҡҡа тартыла, һәр ваҡыт уны һағыныу, юҡһыныу тойғоһо йәшәй. Шуға күрә бында төпләнеп ҡалғандар төрлө үҙәктәргә берләшә, ошо рәүешле үҙ телен өйрәнеү мөмкинлеген таба, мәҙәниәтен үҫтерә, аҙға ғына булһа ла һағышын баҫа. Аралашыу йәһәтенән дә үҙәктең әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ.\nҮзбәкстан башҡорттарының Ташкент ҡалаһында эшләгән Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Башҡорт милли-мәҙәни үҙәгенә һәм уның рәйесе Илшат Хәсәновҡа рәхмәте бик ҙур. Әйткәндәй, ойошмаға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ла рәхмәтле, сөнки тап ошо үҙәк ҡоролтайға бөтә донъя кимәлендәге статус алыуҙа ярҙам иткән. Улар — ҡоролтайҙы ойоштороусы сит ил ойошмаларының береһе.\nКиләһе йыл Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге үҙәккә 20 йыл тула һәм уның тарихында Илшат Хәсән улының башҡарған хеҙмәте баһалап бөткөһөҙ. Ғөмүмән, был шәхес тураһында бик күп маҡтау һүҙҙәре әйтергә була. Ошо үҙәктең башланғысында торған, ситтә йәшәүсе башҡорттарҙы берләштергән, уларға ярҙам күрһәтеү йәһәтенән күпте эшләгән ул.\nИлшат Хәсәнов — 1996 йылдан алып үҙәктең алыштырғыһыҙ рәйесе. Уның эшмәкәрлеген Башҡортостанда ла, Үзбәкстанда ла бик юғары баһалайҙар. Ул тәүгеләрҙән булып Үзбәкстандың “Шөһрәт” миҙалы менән бүләкләнгән, бик күп Маҡтау грамоталары алған, шулай уҡ яңыраҡ Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән дә баһаланды.\nИлшат Хәсән улының урынбаҫары Рәлиә апай Ҡәрипованы ла тик йылы һүҙҙәр менән телгә алғы килә. Уның әүҙемлегенә, “башҡортом” тип янып йөрөүенә һоҡланмау мөмкин түгел. Ғүмеренең күп өлөшөн Үзбәкстанда үткәреүенә ҡарамаҫтан, башҡортса иркен һөйләшә. Ул ғына ла түгел, ошонда тыуып үҫкән балаларын һәм ейәндәрен дә үҙ теленә өйрәткән. Бөгөн улар ҙа – әүҙем йәмәғәтселәр. Рәлиә апайҙың ҡыҙҙары Альбина менән Сафияға, ейәндәре Тимур менән Маратҡа ҡарап, күңел шатлана. Малайҙар “Урал” ансамбленә йөрөй, унда башҡорт телен, үҙебеҙҙең популяр йырҙарҙы өйрәнә. Альбина әсәһенә барлыҡ эштә лә ярҙамлаша, ә Ташкенттағы башҡорт йәштәре ойошмаһы етәксеһе Сафия әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетында уҡып йөрөй. Рәлиә апайҙың һәм уның ейәндәренең милли башҡорт кейемдәре бар. Уларҙы үҙ ҡулдары менән теккәндәр.\nИке-өс йыл элек Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли-мәҙәни үҙәк ҡарамағында “Ағиҙел” клубы булдырылған. Ташкентта булған саҡта уның менән дә таныштыҡ. Клубҡа 45 йәштән өлкәнерәк ҡатын-ҡыҙ йөрөй. Апайҙарҙың күбеһе Ташкенттың Сергели районында йәшәй — башҡорттарҙың күп өлөшө тап ошо районда ғүмер итә икән. “Ағиҙел”дәрҙең көс-ҡеүәте ташып тора, дәрт-дармандары йәштәрҙекенән ҡайтыш түгел.\nКлубтың фольклор түңәрәге эшләй. Ҡатын-ҡыҙҙың һәр береһе үҙенә милли башҡорт кейеме теккән. Рәлиә апайҙың һөйләүенсә, туҡыманы үҙ аҡсаһына йүнләйҙәр, күнде иҫкерәк тундарҙан киҫеп алалар. Ә тәңкәләр урынына совет заманынан ҡалған тимер аҡсаны ҡулланалар икән. Һөйөү менән башҡарылған эш булғас, бик тә матур костюмдары!\nКлубтың етәксеһе — Эммануила Хәбиб ҡыҙы, ә иң әүҙем ҡатнашыусыһы, илһамландырып йөрөүсеһе — Рәлиә Ҡәрипова. Барлыҡ саралар, күргәҙмәләр ҡыҙҙарҙың үҙ ҡулдары менән эшләгән әйберҙәренән тыш үтмәй. Кисәләрен дә клуб ағзалары ҡул эштәре башҡарыу, ҡумыҙҙа уйнау, йыр-бейеү менән үткәрә. Улар бәйләгән шәлдәрҙе, теккән әйберҙәрҙе барыһы ла яратып ала. Әйткәндәй, һатҡан әйберҙәренең аҡсаһын улар хәйриә маҡсатында файҙалана.\n“Ағиҙел”дән мәрхәмәт күреүселәр иҫәбендә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары ла бар. Йыл һайын Бөйөк Еңеү көнөндә клуб әүҙемселәре, милли кейемдәрен кейеп, ветерандарҙың һәр береһенә йөрөп сыға, уларға аҡсалата ярҙам күрһәтә. Тик оло кеше өсөн иң мөһиме — әлбиттә, иғтибар.\nБеҙгә ошо сараның видеояҙмаларын күрһәттеләр. “Ағиҙел”дәр, әүҙем йәштәр менән бергә йөрөп, өлкәндәргә йырҙар йырлай, атлап йөрөрлөк хәлдәге ветерандарҙы бейетеп, күңелдәрен күрә. Бындай хөрмәткә һәм иғтибарға һәр береһенең күҙҙәре йәшләнә.\nБашҡа байрамдарҙа ла әүҙем ҡатнаша улар. “Самауыр байрамы”, “Уйна, гармун!”, “Ҡабаҡ байрамы”, балдар, концерттар бик йыш үтә унда. Апай-инәйҙәр Үзбәкстан менән Башҡортостандың дәүләт кимәлендәге һәм милли байрамдарынан бер ҡасан да ситтә ҡалмай. Һәр байрамды видеоға, фотоға төшөрөп, иҫтәлек өсөн һаҡлайҙар. Фотоларҙан альбомдар яһала, ҡунаҡтар теләгән ваҡытта улар менән таныша ала. Бер һүҙ менән әйткәндә, эш тулы ҡеүәттә гөрләй.\nИң ҙур байлыҡ — берҙәмлек\nӘхмәтзәки Вәлиди исемендәге Башҡорт милли-мәҙәни үҙәге етәксеһе Илшат Хәсәновтың тәҡдиме менән 2008 йылда “Урал” исемле балалар һәм йәштәр ансамбле булдырылған. Ансамбль тиһәң, тәү сиратта йыр-бейеү түңәрәге күҙ алдына баҫа. Әммә бында эш күпкә киңерәк алып барыла.\nОйошманың етәксеһе Фирүзә Хәлдәрова тураһында айырым һүҙ әйтмәү мөмкин түгел. Атаһы — үзбәк, әсәһе – татар милләтенән, үҙе Ташкентта тыуып үҫкән. Йәш сағында Башҡортостанға йыш килгән, ошонда ул телде, мәҙәниәтте, беҙҙең йырҙарҙы яратып өйрәнгән.\n— Минең башҡорт мәҙәниәтенә ғашиҡ булыуым башҡорт егетенә мөхәббәтемдән килә, — ти ул, серен сисеп. — Милләттең бер вәкилен һөйөүем барлыҡ халыҡты, уның мәҙәниәтен, йыр-моңон, көнкүрешен яратыуға килтерҙе.\nБелемде лә ул Өфө сәнғәт училищеһында алған, ошонда оҙон көйлө башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарырға өйрәнгән. Фирүзә ҡурайҙа, баянда, аккордеонда ла уйнай. Бөгөн – Үзбәкстан дәүләт филармонияһында хор капеллаһының солисы ул. Эше күп булыуға ҡарамаҫтан, “Урал” ансамбле өсөн дә ваҡыт таба.\nКүҙ алдына килтереп ҡарағыҙ әле: ошо ҡатын балаларға һәм йәштәргә башҡорт теленән белем бирә! Иғтибар телгә генә түгел, Башҡортостандың мәҙәниәтенә, тарихына һәм йыр-моңона ла ныҡлы бүленә. Уҡыу өсөн ял һайын йыйылалар. Тематик кисәләр, бәләкәй концерттар йыш үткәрелә. Был кисәләрҙең маҡсаты\n— башҡорт телен тәрәнерәк өйрәнеү, мәҙәниәтте пропагандалау.\n— Мин, әлбиттә, филолог түгел, шуға күрә уҡытыуҙы үҙем белгәнсә алып барам. Иң тәүҙә хәрефтәрҙе өйрәнәбеҙ, аҙаҡ — һүҙҙәрҙе. Башҡортостандан килтерелгән әсбаптарҙы файҙаланам. Иң мөһиме – беҙҙе бөтә Ташкентта ишетеп беләләр, башҡорттар үҙҙәре табып килә. Ваҡытҡа ҡарамайынса, кискә тиклем шөғөлләнәбеҙ, — ти Фирүзә Мөхәммәт-Али ҡыҙы.\nАнсамбль Ташкенттағы башҡа милли-мәҙәни үҙәктәр ойошторған сараларҙа, байрам концерттарында һәр ваҡыт ихлас ҡатнаша. Баш ҡалалағы милли үҙәктәр араһында үткәрелгән бәйгеләрҙән дә ситтә ҡалмайҙар һәм һәр саҡ ниндәй ҙә булһа урын яулайҙар.\nБеҙгә Ташкенттың Т. Садиҡов исемендәге ҡала мәҙәниәт йортонда урынлашҡан “Урал” ансамбле офисын барып күреү форсаты тейҙе. Бүлмә артыҡ ҙур булмаһа ла, башҡорт халҡының мәҙәниәте, рухы сағыла. Милли кейемдәр, бәләкәй генә тирмә, көнкүреш әйберҙәре, Башҡортостандан килтерелгән китаптар, телде өйрәнеү өсөн әсбаптар, башҡортса фильмдар, йыр йыйынтыҡтары, төрлө аудиояҙмалар бар.\nФирүзә Хәлдәрова ҡыҙы Йәмиләнең күңелендә лә башҡорт мәҙәниәтенә, йыр-моңона һөйөү тәрбиәләп үҫтерә. Әйткәндәй, Йәмилә, былтыр Нефтекама ҡалаһында үткән “Дуҫлыҡ моңо” халыҡ-ара конкурсында ҡатнашып, дипломант һәм махсус приз эйәһе булған. Ҡыҙыҡай әсәһенә бик ҙур ярҙам күрһәтә, һәр сарала ҡатнаша: уларҙы алып бара, үҙе лә йырлай.\nТашкентҡа беҙ Фирүзә Хәлдәрова өсөн бик шатлыҡлы яңылыҡ алып барҙыҡ: тап шул көндәрҙә уға Президентыбыҙ Рөстәм Хәмитовтың Указы менән “Башҡортостандың атҡаҙанған артисы” тигән маҡтаулы һәм бик лайыҡлы исем бирелде! Үзбәк ҡатынының тырышлығын, башҡорт мәҙәниәтен үҫтереүгә һалған көсөн республикала шулай юғары баһалауҙары уға, һис шикһеҙ, ҙур көс бирә һәм ҡанат ҡуя.\nҒөмүмән, бындағы башҡорттар ифрат көслө рухлы булып сыҡты. Улар үҙҙәре лә телде онотмай, үзбәктәрҙе лә башҡорт мәҙәниәте менән әүҙем таныштыра. Быға тағы ла бер сағыу миҫал — Кәрим Жураев атлы ир-уҙаман. Ул да “Урал” ансамблендә шөғөлләнә, милли-мәҙәни үҙәк әүҙемселәренең береһе. Моңло итеп башҡорт халыҡ һәм эстрада йырҙарын башҡара. Үҙенең беҙҙең мәҙәниәткә ҡағылышы булғаны, башҡортса аралаша белеүе менән ғорурлана ул. Беҙ ҙә, шундай кешеләрҙең булыуын күреп, сикһеҙ шатландыҡ. Ғөмүмән, үҙәккә йөрөүселәр араһында әүҙем кешеләр бихисап. Мәҫәлән, Миңһылыу Ҡолоева, һағышына түҙә алмайынса, өлкәнәйгәс шиғырҙар яҙа башлаған.\nБөгөн үҙәк башҡорт халҡының мәҙәниәтен үҫтереү һәм таратыу, урындағы милләттәштәрҙең рухын күтәреү өсөн күп саралар ойоштора. Ҙур концерттар, күргәҙмәләр, арҙаҡлы шәхестәр менән осрашыуҙар һәм төрлө байрамдар үткәреү йәһәтенән тәжрибәһе ҙур. Иң мөһим саралар иһә — йыл һайын мотлаҡ үткәрелгән һабантуй һәм Башҡортостандың дәүләт байрамы — Республика көнө.\n”Беҙҙе моң берләштерә”\nМоң һүҙенең башҡа берәй телдәге тәржемәһе нисек булғанын беләһегеҙме? Юҡ, күпме генә уйлаһағыҙ ҙа, таба алмаҫһығыҙ. Музыка, мелодия һүҙҙәре моңдоң асылын да, мәғәнәһен дә тулы кимәлдә асып бирә алмай. Башҡортҡа ғына хастыр ул!\nБашҡортостан Республикаһы көнөнә арналған концерт барышында быға ҡабат-ҡабат инандыҡ. Стәрлетамаҡ филармонияһы артистарын — бейеүселәр Руслан Сөләймәнов менән Лилиә Хәбибуллинаны, ҡурайсы Миңлеғәле Хәсәновты һәм йырсы Ғәзинур Хужәхмәтовты — халыҡ бик йылы ҡабул итте. Күптәрҙә күҙ йәштәре күренде. Ҡурай моңона ҡушылып халыҡ йырҙарын башҡарған саҡта улар уйҙарында ғына тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайтты буғай. Русландың ғорур бөркөттәй осоноп, Лилиәнең талдай һығылып бейеүен күҙәтеп, милләттәштәребеҙ һоҡланыуын йәшермәне. Ҡурайҙың дәртле көйҙәренә күптәр түҙеп ултыра алманы, урындарынан тороп, бейергә төшөп китте. Беҙҙең артистар, ғөмүмән, сит яҡтарға сыҡһа, рух күтәренкелеге, асыҡ күңеле менән һәр тамашасыны әсир итә. Быны Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты вәкиле Рәйсә Ғәйфуллина ла билдәләне:\n— Артистарға шул тиклем рәхмәтлемен. Башҡортостанда бындай концерттарға ҡайһы саҡта иғтибар ҙа етмәй ҡала кеүек, ә сит ергә сыҡһаҡ, улар өсөн шул тиклем ғорурланам. Ябай ғына концерт күрһәтмәйҙәр бит, ә аралашыуға, беҙҙең моңға, мәҙәниәтебеҙгә һыуһаған халыҡ менән концерт барышында ла, унан һуң да ихлас аралашалар, — тине ул.\nЫсынлап та, артистарыбыҙҙы күтәреп тигәндәй йөрөттө Үзбәкстан башҡорттары. Ғөмүмән, концерт бик юғары кимәлдә үтте. Кисәгә тип Ташкенттың опера театры янына яҡынлашыу менән бында ниндәйҙер мөһим сара көтөлөүе күҙгә ташлана ине. Тышта, ишек төбөндә халыҡ күпләп йыйылған, билет етмәгәндәр тулҡынлана-тулҡынлана “урын килеп сыҡмаҫмы” тип көтә ине.\nМәҙәниәт һарайының фойеһында тамашасыларҙы башҡорт милли кейемендәге мөләйем йөҙлө апайҙар ҡаршылай: беҙгә таныш “Ағиҙел”дәр булып сыҡты. Улар милли йолаларҙы күрһәтте, башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарҙы. Шунда уҡ йәнле аралашыу барҙы. Күптәр бер-береһен белә булып сыҡты, барыһының да бер туғандай йәшәүенә дәлил ине был.\nЭлегерәк был концертты “Урал”, “Йәшлек”, “Дуҫлыҡ”, “Ағиҙел” үҙешмәкәр фольклор коллективтары ҡатнашлығында ойошторһалар, быйыл стәрлетамаҡтар ҙа ҡушылды. Үҙҙәренең йырҙары менән Фирүзә Хәлдәрова, Кәрим Жураев, Йәмилә Ғиясова, Райхан Манапова һәм башҡалар ҡатнашты. Шулай уҡ Башҡортостандан килгән ҡунаҡтарҙы Үзбәкстандың билдәле артистары сығыштары, милли бейеүҙәре менән ҡыуандырҙы.\nБайрам бүләкһеҙ булмай: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты, Үзбәкстанда йәшәгән милләттәштәребеҙҙең эшен юғары баһалап, үҙҙәренең “Ал да нур сәс халҡыңа” тигән миҙалын һәм Маҡтау грамоталарын тапшырҙы. Уларға Илшат Хәсәнов, Рәлиә Ҡәрипова, Фирүзә Хәлдәрова, Ғәләйетдин Сәфәрғәлиев, Ринат Гуляев, Кәрим Жураев һәм Миңһылыу Ҡолоева лайыҡлы тип табылды. Башҡарма комитеттың почет грамоталары менән дә абруйлы һәм әүҙем кешеләр бүләкләнде. Бынан тыш, Үзбәкстанда башҡорттарға үҫеш мөмкинлеге биргән һәм ярҙам күрһәткән кешеләр ҙә иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Рәсәйҙең Үзбәкстандағы илселеге вәкилдәренә, Үзбәкстан-Рәсәй хеҙмәттәшлеге ойошмаһы етәксеһенә, республиканың интернациональ мәҙәни үҙәге етәксеһенә ҡурай, башҡорт балы һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.\nҮзбәкстан башҡорттарының ғорурланырлыҡ эштәре бихисап. Бер мәсьәләлә улар хатта Башҡортостандың “танауына сиртте”: 1997 йылда уҡ Ташкент ҡалаһының үҙәк урамдарының береһенә Әхмәтзәки Вәлиди исеме бирелде! Бындай эштең ни тиклем ҡатмарлы булыуы, ваҡыт һәм сығымдар талап итеүе билдәле. Изге теләктәрен тормошҡа ашырыу өсөн Илшат Хәсәнов хатта ил президентына тиклем барып еткән. Бөйөк ғалимыбыҙ Әхмәтзәки Вәлидиҙең исеме донъяға, айырыуса көнсығыш илдәрендә яҡшы таныш булһа ла, Илшат Хәсән улына Үзбәкстан ғалимдарының Әхмәтзәки Вәлиди тураһында яҙылған эштәре аша уның тарихи әһәмиәтен дәлилләргә тура килгән. Иң мөһиме — был эш тормошҡа аша, һәм Вәлиди исемендәге урам барлыҡҡа килә. Һис шикһеҙ, ғорурланырлыҡ ваҡиға был! “Афарин!” тип әйтергә генә ҡала.\nТағы бер һоҡланғыс эштәре бар уларҙың: Үзбәкстандың төп телерадиокомпанияһында аҙнаһына бер тапҡыр башҡорт телендә тапшырыу сыға! Был эш 1991 йылдан уҡ башланған һәм әлегәсә дауам итә. Тапшырыуҙарҙы сығышы менән Әлшәй районынан булған Рузима Хафизова әҙерләп алып бара.\n— Беҙҙең төп маҡсат — мәҙәниәтебеҙҙе, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлау, үҫтереү һәм халыҡҡа таратыу. Башҡортостанды, ундағы туғандарҙы бик һағынам һәм ошо тапшырыуҙар аша үҙемде тыуған илгә ҡайтҡан кеүек хис итәм. Икенсе дәүләттә йәшәп тә, телебеҙҙе онотмауыбыҙ өсөн бик ғорурланам, — ти ул.\nАҙнаһына бер тапҡыр сыҡҡан 30 – 50 минутлыҡ эфирҙа бында йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең тормошо сағыла, үҙәк тарафынан үткәрелгән һәр сара яҡтыртыла. Шулай уҡ спектаклдәрҙән өҙөктәр, йырҙар урын ала. Тапшырыуҙы Үзбәкстан башҡорттары ғына түгел, башҡа милләт вәкилдәре лә ҡыҙыҡһынып ҡарай.\nЭш бының менән генә сикләнмәй. Ошо уҡ компанияла аҙнаһына бер тапҡыр радиотапшырыуҙар ҙа әҙерләп сығарыла. Был эш тә 1991 йылдан башланған. Тапшырыуҙар һәр кесе йомала иртәле-кисле ҡуйыла, уларҙы Райхан Мирсаяпова менән Рәлиә Ҡәрипова туплай. Рәлиә апай эфирҙы яңы материалдар, интервьюлар менән тулыландырып ҡына тора. Радио тыңлаусылар рәхәтләнеп башҡорт йыр-моңон тыңлай, шулай уҡ билдәле шәхестәребеҙгә арналған һүрәтләмәләр, артистар, ғалимдар менән ойошторолған әңгәмәләр, үҙәк үткәргән сараларҙан репортаждар көтөп алына.\nБына шулай йәшәй Үзбәкстан башҡорттары. Башҡа сит төбәктәрҙәге милләттәштәребеҙгә генә түгел, үҙебеҙгә лә өлгө алырға кәрәктер уларҙан. Бер нисә көн генә дауам иткән сәйәхәт барышында ҡәрҙәштәребеҙ беҙгә бик күп нәмә күрһәтергә өлгөрҙө. Һүҙ ҙә юҡ, яҡташтарыбыҙ Башҡортостанды һағына, юҡһына. Бында башҡарған эштәре лә ватансылыҡ тойғоһоноң көслө булыуынандыр.\nШуныһы иғтибарға лайыҡ: һәр береһенең паспортындағы “милләт” графаһында “башҡорт” тип яҙылған. Был исемде ҙур ғорурлыҡ менән йөрөтәләр! Илшат ағай, Рәлиә апай, Фирүзә, Кәрим кеүек милләтебеҙҙе алға әйҙәүселәр булған саҡта, Үзбәкстанда башҡорттар артабан да һаҡланыр, ул ғына ла түгел, үҙҙәрен тирә-яҡтағыларға танытып, лайыҡлы алға атлар!\nӨфө – Ташкент – Өфө.


Өфө йылғаһы буйы башҡорттары\nЯҙғы сәсеү осоро тамамланып, трактор тауышы һабантурғайҙың моңло һайрауы менән алмашынған мәлдә Башҡортостандың бөтөн төбәктәрендә гөрләп үткән һабантуйҙарға Өфө йылғаһы буйы башҡорттары ла ҡушылды. Балаҡатай районының Билән ауылы эргәһендәге киң аҡланға Башҡортостандың төньяҡ-көнсығыш райондарынан, Силәбе һәм Свердловск өлкәһенән Өфө йылғаһы буйында йәшәүсе ҡәрҙәштәр йыйылды.\n"Өфө йылғаһы буйы башҡорттары" төбәк-ара фольклор байрамы быйыл икенсе тапҡыр ғына үткәрелеүгә ҡарамаҫтан, халыҡ араһында киң танылыу яулап өлгөрҙө. Быны ул көндө Билән ауылы яғына табан төрлө тарафтарҙан ағылған кешенең күплеге иҫбатланы. Ғаиләләре менән ял итергә, милләттәштәре, ырыуҙаштары менән күрешергә килеүселәрҙең әүҙемлеге хатта ойоштороусылар өсөн дә көтөлмәгән ҡыуаныс булды. Билән ауылының яланы был көндө боронғо башҡорт йәйләүен хәтерләтә ине: теҙелеп киткән тирмәләр эргәһендә ҡунаҡтарҙы башҡорт милли аштары менән һыйланырға тәҡдим итеп, өлтөрәп йөрөгән уңған хужабикәләр, ете быуынын белеү менән ғорурланыуҙан бигерәк, өҙөлгән туғанлыҡ ептәренең осона сығыу ниәтендә төҙөлгән шәжәрәләре менән ихлас таныштырыусылар ҡаршы алды. Башҡорт йыйыны булғас, көрәшһеҙ, уйындарһыҙ ҙа булмай. Тирмәләрҙән бер яҡ ситтә аҫыл ир-уҙамандар көс һынашты, отҡорҙар һәм состар бөтөн традицион ярыштарҙа ҡатнашып, иҫтәлекле бүләктәр отто. Байрам сәхнәһендә райондың ғына түгел, Үрге Өфәләй, Нязепетровск, Екатеринбург, Силәбе ҡалаларынан, Арыҫлан, Өфө-Шөғөр, Шөкөр ауылдарынан алыҫ араларҙы яҡынайтып килеүсе музыкаль коллективтар сығыш яһаны. Күркәм башҡорт фольклоры байрамы тамашасыларына Балаҡатай районы хакимиәт башлығының социаль һәм гуманитар мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Мәсғүт Миниғәлин, район Советы рәйесе Нәғим Ҡәйүмов, "Урал" хәйриә фонды вәкиле Ришат Зәйнәғәбдинов, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты Советы ағзаһы Гөлфиә Янбаева, Свердловск өлкә башҡорттары ҡоролтайы етәксеһе Фәймә Йосопова, Свердловск өлкәһенең Красноуфимск районы муниципаль округы хәкимиәте башлығы Роман Родионов ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе.\nЙыйын яҡташтарҙы осраштырыу ғына түгел, ә битараф булмаған милләттәштәрҙең ошо төбәктә хәл ителергә тейеш көнүҙәк проблемалар буйынса фекер алышыуын да маҡсат иткәйне. Башҡортостандың Архив эштәре буйынса идаралығы етәксеһе Илфат Ғәлләмов, БР Фәндәр академияһы Гуманитар тикшеренеүҙәр институтының этнология бүлеге мөдире Юлдаш Йосопов, яҙыусы, тыуған яҡты өйрәнеүсе Әсләм Арыҫланов, райондың Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары "Тыуған яҡтың тарихын өйрәнеү: ысулдар һәм технологиялар" темаһына арналған ғилми-ғәмәли конференцияла ҡатнашты. Уның барышында Өфө йылғаһы ярына яҡын урынлашҡан ер-һыу, торама пункт атамаларының боронғо яҙылышын тергеҙеү, башҡортса һәм русса дөрөҫ варианттарын ҡулланылышҡа индереү, Билән ауылына тиклем асфальт юл һалдырыу мәсьәләләре күтәрелде.\n-Балаҡатай районында йәшәүсе халыҡтың яртыһы - башҡорттар. Был ерҙәр уларҙың аҫаба биләмәһе, бөтөн ер-һыу, торама пункттарға атаманы башҡорттар ҡушҡан. Тик Рәсәй хөкүмәте тарафынан үткәрелгән тәүге халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында улар руссаға дөрөҫ тәржемә ителмәгән һәм шунан үҙгәрештәр башланған, - тип һөйләне Әсләм Арыҫланов. - Мәҫәлән, "Балаҡатай" һүҙен генә алғанда ла, уның русса яңғырашы "Белокатай" булырға тейеш түгел. Ҡатай ырыуы төрлө тармаҡтарға бүленһә лә, аҡ ҡатайҙар юҡ. Әле матур йыйын үткәрелгән Билән ауылы ла руссаға дөрөҫ тәржемә ителмәй. Башҡортса ике тау араһындағы тәпәшерәк ер мәғәнәһен аңлатҡан һүҙ рус теленә "Белянка" тип ауҙарылып, бөтөнләй икенсе төшөнсәне - "шайтан күбәләген" аңлата. Иң мөһиме, Өфө йылғаһын "Ҡариҙел" тип йөрөтөп яңылышабыҙ. "Ҡариҙел" тип башҡорттар борон-борондан Кама йылғаһын атаған. Тарихыбыҙ, телебеҙ киләсәк быуынға түкмәй-сәсмәй барып етеүен теләһәк, ата-бабаларыбыҙ биргән ер-һыу, ауыл, район атамаларын да кире ҡайтарырға, дөрөҫ тәржемә итергә бурыслыбыҙ. Бынан тыш, Билән ауылы халҡы асфальт юл һалыныуын күптән көтә. Балаҡатай, Билән, Перевоз ауылдарын тоташтырған юл яҡшыртылғанда, Свердловск өлкәһенә тура сығып йөрөргә булыр ине.\nКүтәрелгән был мәсьәләләр буйынса ниндәйҙер резолюциялар ҡабул ителмәне, әлбиттә. Ә шулай ҙа ҡатнашыусылар уларҙың ыңғай хәл ителеренә, шулай уҡ "Өфө йылғаһы буйы башҡорттары" төбәк-ара фольклор байрамы киләсәктә Рәсәй Федерацияһының төрлө өлкәләре сиктәрендә бүленеп ҡалған милләттәштәр араһында бәйләнеш ептәрен тергеҙерлек, башҡорттарҙы ойошторорлоҡ республика сараһы кимәленә күтәрелер, тигән ышаныс белдерҙе.\nКамила ҒӘЛИЕВА әҙерләне.\nЯҙылған: 30.06.14 | Ҡаралған: 1263


“КӘРӘК ИКӘН – БУЛАМ АРТИСТ, ЕТӘКСЕ ҺӘМ СЦЕНАРИСТ!..”\nРәмилә НӘЗИРОВА мәҙәниәт өсөн янып йәшәй\nШөкөр, ҡалабыҙҙа әленән-әле оло байрамдар, төрлө мәҙәни саралар, конкурстар гөрләп тора. Атап әйткәндә, “Сәскә ат, Башҡортостаным!” (“Цвети, мой край Башкортостан!”), “Өлгөлө башҡорт ғаиләһе”, “Шәжәрә” байрамдары, “Стәрлетамаҡ гүзәле”, “Халыҡ рухы” вокаль йыр конкурсы, “Моңға бай гармун байрамы, “Театраль Стәрлетамаҡ” һәм башҡа бик күп әһәмиәтле, тәрән йөкмәткеле саралар уҙғарыла беҙҙә. Шуныһы ихтирамға һәм иғтибарға лайыҡ: был оло саралар Стәрлетамаҡ ҡалаһы халҡын ғына түгел, Башҡортостандың көньяҡ районҡалалары халҡын да берләштерә. Улар, артабан республика кимәленә сығарылып, дипломдар, төрлө номинацияларҙа еңеүҙәр яулай. Ә ошо матур сығыштар артында ауыр хеҙмәт ята. Шул турала күптәребеҙ, моғайын, уйлап та ҡарамайҙыр. Бөгөн һүҙебеҙ тап ошо өлкәлә күҙгә күренмәгән эштәр башҡарыусы, ғөмүмән, ҡалала мәҙәниәт өлкәһен үҫтереүгә ҙур өлөш индереүсе Рәмилә Ғаяз ҡыҙы НӘЗИРОВА хаҡында.\nӨләсәһенән ҡалған ҡомартҡы ...\nСтәрлетамаҡтың иң эре мәҙәниәт усаҡтарының береһе булған Ҡала мәҙәниәт һарайындағы методика бүлеге бүлмәһенә килеп инеү менән, ундағы зауыҡ менән биҙәлгән боронғо милли мөхиткә юлығаһың. Баҡтиһәң, бынан йөҙ йылдар элек ҡул менән һуғылған шаршау, таҫтамалдар, аҫалы балаҫтар – Рәмилә Ғаяз ҡыҙының өләсәһенән ҡалған ҡомартҡылар икән. Заманса шарттарҙа эшләп ятҡан мәҙәниәт усағында бындай күренеште, ысынлап та, көндөҙ сыра яндырып эҙләһәң дә табырмын тимә! Уларҙы күҙ ҡараһы һымаҡ һаҡлау менән бергә, үҙе лә ҡул эштәренә маһир ханым, әсәһе яғынан юрматы ырыуы вәкиле булараҡ, ошо ырыу ҡатын-ҡыҙҙарының һаҡалын үҙе яһаған. Бик боронғо замандарҙы хәтерләтеп, бынан йөҙ йыл элекке батшалар заманындағы талир тәңкәләре сыңлап торған, аҫылташтар ҡуйып, урын-еренә еткереп, ҙур зауыҡ менән эшләнгән был һаҡал төп нөсхәһенән һис айырылай. Үҙ эшенә бар булмышы менән сумған, үҙ эшен яратып башҡарған белгес һис ҡасан да ҡул ҡаушырып ултырмай, һәр ваҡыт эҙләнеүҙәр өҫтөндә. Ошо бүлекте ике тиҫтәнән ашыу ваҡыт етәкәләү осоронда ул бында күптән үҙенең “Йондоҙҙар оҫтаханаһы”н булдырған.\nҺәр милләтте яҡын күреп...\nХалыҡ араһынан таланттар эҙләү, уларҙы ошо сараларҙа ҡатнашырға йәлеп итеү, берләштереү, һайлап алыу турҙары уҙғарыу, һанай китһәң, осо ҡырыйы юҡ!.. Быларҙың барыһы ла Ҡала мәҙәниәт һарайының методика бүлеге иңендә ята. Ниндәй генә вазифаларҙа эшләргә тура килмәй уға: ябай администраторҙан алып директор вазифаларын да алып барырға тура килә. Стәрлетамаҡ театр берләшмәһендә художество-постановка бүлеге мөдире булып эшләү, спектаклде сәхнәгә сығарыуҙа әҙерләүсе, филармонияла концерт эшмәкәрлеге буйынса директор урынбаҫары булыу, смета төҙөү, хужалыҡ эштәрен алып барыу кеүек төрлө баҫҡыстарҙы үтеү бай тәжрибә тупларға ярҙам итә лә инде замандашыбыҙға. Етәкселек эше менән бергә, милли үҙәктәр менән эш алып барырға ла ваҡыт таба Рәмилә Ғаяз ҡыҙы. Быныһы инде йөрәк ҡушыуы буйынса. Ошо көндә ҡалала туғыҙ милли үҙәк ҙур ойошҡанлыҡ менән эшләп килә. Был үҙәктәргә рус, башҡорт, татар, украин, мордва, сыуаш, немец, йәһүд, белорус милләттәре вәкилдәре ҡарай. Бына хәҙер егерме йылдан ашыу инде Рәмилә Нәзирова ошо үҙәктәрҙе берләштереп, йыл һайын тәрән йөкмәткеле, матур саралар ойоштора, милли кәңәшмәләр уҙғара. Мәҫәлән, “Икмәк байрамы”, “Беҙ – бергә!”, “Милли шиғриәт көнө” кеүек халыҡты берләштерә торған әһәмиәтле саралар гөрләп уҙа беҙҙә. Ике йылға бер уҙғарылып килгән “Беҙ – бергә!” исемле сарала төрлө милләт вәкилдәре үҙҙәренең мәғрифәтселәре, күренекле шәхестәре тураһында видеоматериалдар әҙерләй. Уларҙы халыҡ араһынан эҙләп табып, ойоштороп, сараларҙа ҡатнашыуға йүнәлеш биреп кенә ҡалмай Рәмилә Ғаяз ҡыҙы, йыш ҡына сценарийын да үҙенә яҙырға тура килә. Бына әле уның тураһында мәҡәлә яҙырға тип барғанда, ул Руслан һәм Гүзәл Сөләймәновтар тураһында “Өлгөлө башҡорт ғаиләһе”нә арналған видеотапшырыу әҙерләй ине.\nҠала мәҙәниәт һарайының методика бүлеге ҡарамағында, шулай уҡ, “Аҫылташ” шиғриәт яратыусы ҡатын-ҡыҙҙар” клубы бик әүҙем эшләп килә. Бында Рәмилә Ғаяз ҡыҙы үҙе кеүек шиғыр яратыусы, үҙенсәлекле ҡатын-ҡыҙҙарҙы туплай, уларҙың төрлө байрамдарға арналған видео программаларын, тапшырыуҙарын халыҡ бик яратып ҡабул итә. Белеүебеҙсә, былтыр Артур һәм Гөлсөм Ишмөхәмәтовтар “Өлгөлө башҡорт ғаиләһе” конкурсында ҡатнашып, республика кимәлендә еңеүсе булды – 1-се дәрәжә лауреаты исеменә лайыҡ булдылар. – Сценарийҙарҙы ла үҙемә яҙырға тура килә. Ҡайһы берҙә ҡатнашыусылар үҙҙәре әүҙем, тырыш була, ә ҡайһы саҡта инде үҙебеҙгә тырыштырырға тура килә. Ошондай сараларҙы ойошторғанда күҙгә күренмәгән эштәр күп була, еренә еткереү өсөн күп көс түгергә тура килә, – ти әңгәмәсем. – Был йәһәттән был эшкә бик яуаплы һәм ижади ҡараған Ишмөхәмәтовтар ғаиләһенә афарин тиергә генә ҡала. Әйткәндәй, 8 июлдә республика кимәлендә уҙасаҡ “Ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө”нә арналған сараға “Өлгөлө башҡорт ғаиләһе” конкурсында еңеүсе Ишмөхәмәтовтар, Сөләймәновтар хаҡында сценарий һәм видео тапшырыу әҙерләү өсөн әүҙем эш алып барыла. Кубоктар әҙерләү, жюри ағзаларын һайлау, сценарий яҙыу, положение яҙып, раҫлау өсөн хакимиәткә тапшырыу, аҙаҡ сайт аша отчет биреү кеүек бихисап мәшәҡәттәр ята методика бүлегенең иңендә. Әйткәндәй, Рәмилә Ғаяз ҡыҙы яңғыҙ түгел, ышаныслы ярҙамсыһы, ижади ҡарашлы Хәлиҙә Фәйзрахман ҡыҙы Абдрахманова менән бергә кәңәшләшеп эшләгәс, эштәр ырамлы бара, һөҙөмтәләр ҙә көттөрмәй. Ҡала кимәлендә ике телдә – рус һәм башҡорт телдәрендә уҙғарылған ҙур сараларға халыҡ ҙур теләк менән йөрөй.\n“Бала саҡтан бейергә яраттым!”\n“Ә шулай ҙа мәҙәниәт донъяһына нисек килеп индең?” – тип ҡыҙыҡһынам әңгәмәсемдән. – Мәҙәниәткә бер ҡасан да битараф булманым, – тип һөйләп алып китте ул үҙенең мәҙәни тормошо хаҡында. – Бәләкәйҙән бейергә яраттым. Ҡалала үҫкән ҡыҙ булараҡ, 1-се класта уҡыған сағымда уҡ бейеү түңәрәгенә йөрөнөм, 12-се мәктәпте тамамлағандан һуң Стәрлетамаҡ культура-ағартыу училищеһының хореография бүлегенә уҡырға индем. Бына шунан бирле мәҙәниәттән айырылғаным юҡ. Әйткәндәй, Стәрлетамаҡта беренсе тапҡыр (2006 йылда) уҙғарылған “Ашҡаҙар таңдары” фестивалендә ҡатнашып, Рәмилә Нәзирова Гран-при яулағайны! “Бабай”, “Орсоҡ” бейеүҙәрен башҡарып, оҡшатып бейеүҙә юғары профессиональ башҡарыу оҫталығы өсөн дипломант та булды ул унда. “Ойоштороу һәләте һәр кемгә лә бирелмәй. Уңыштарыңдың сере нимәлә?” – тигән һорауыма: – Эш булғас, төрлө хәлдәр була, кемдәрҙер ҡыйын хәлдә ҡалдырған саҡтар ҙа була. Етәксе яуаплы мәлдә аҡыллы ҡарарға килә белергә, шәхси амбицияларҙан баш тарта белергә тейеш, – тип яуапланы әңгәмәсем. – Ә шулай ҙа үҙ эшемде ныҡ яратам. Эшкә байрамға барған һымаҡ шатланып йөрөйөм. Һәр ваҡыт эҙләнәбеҙ, бер сценарийҙы ҡат-ҡат эшләргә тура килә. Эшебеҙ төрлөлөгө менән ҡыҙыҡлы: бөгөн концерт, иртәгә фестиваль һәм башҡалар...\nҠатын-ҡыҙ һәр ваҡыт матур булырға тейеш!\nЯратҡан шөғөлөнә – сәйәхәт итергә лә ваҡыт таба ул. – Башҡортостан тәбиғәтен яратам, баҡса эшен, сәскәләр үҫтерергә яратам, йәнә лә шиғриәткә ғашиҡмын – шиғырҙар һөйләргә яратам, – ти Рәмилә ханым. Әйткәндәй, Рәмилә Ғаяз ҡыҙының йәнә бер һәләте – зауыҡ менән кейенә белеү. Быныһы инде мәҙәниәт кешеһенә генә хас булған күркәм сифаттарҙың береһе. – Ғаилә хәлемә килгәндә, бер бөртөк кенә ҡыҙым бар – Лилиә. Ике ейәнсәрем: Сафия менән Дария – бына шул инде минең иң ҙур байлығым, – тип бәхетле йылмая ул. – Кейәүемде лә үҙ улымдай күрәм, ғаиләһенә терәк һәм ҡыҙымды, ейәнсәрҙәремде яратҡан бик аҡыллы ғаилә башлығы ул. Бына ҡырҡ йылдан ашыу инде Рәмилә Нәзирова арымай-талмай Стәрлетамаҡ мәҙәниәтенә хеҙмәт итә. Яңыраҡ мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы, уның хеҙмәте юғары баһаланып, “Башҡортостан профсоюздары өлкә Советы булдырылыуға 100 йыл” миҙалы менән бүләкләнде. Яратҡан эшең, талантлы, эшһөйәр коллегаларың булыуы, яратҡан шөғөлөң, яҡындарың иҫән-һау булыуы – ошонан да ҙурыраҡ бәхет бар микән?!\nҺәм ғаилә архивынан алынды.


Күмертауҙың интернет порталы – бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nКүмертауҙың интернет порталы – бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты\n10:30, 22 октября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nКүмертау хакимиәтенең рәсми сайты, Һамар өлкәһенең Похвистнево порталынан ҡалышып, «Иң яҡшы муниципаль сайт» бөтә Рәсәй конкурсында лауреат булды.\nУрындағы үҙидаралыҡ тураһында сайттарҙың йыл һайынғы бөтә Рәсәй конкурсы муниципаль берәмектәр һәм башҡа урындағы үҙидаралыҡ ойошмалары эшендә интернет-технологияларҙы популярлаштырыу маҡсатында уҙғарыла. Еңеүселәр биш номинацияла билдәләнә: «Федерация субъекты үҙәгенең иң яҡшы сайты», «Иң яҡшы муниципаль район сайты», «Иң яҡшы ҡала округы сайты», «Иң яҡшы ҡала биләмәһе сайты» һәм «Иң яҡшы ауыл биләмәһе сайты».\nРеспублика муниципалитеттарының интернет-порталдары йыл һайын уҙғарылып килгән бәйгелә призлы урындарҙы беренсе ҡат ҡына яулап ҡалмай. Былтыр Ауырғазы районы хакимиәте сайты еңеүсе булғайны.\nКонкурсты ойоштороусылар – Муниципаль академия, Федерация Советы һәм Дәүләт Думаһының урындағы үҙидаралыҡ мәсьәләләре буйынса комитеттары, «Управа» журналы.\nКонкурс еңеүселәрен һәм лауреаттарын ноябрҙә Мәскәүҙә Рәсәй муниципаль академияһының ғилми-ғәмәли конференцияһы сиктәрендә бүләкләйәсәктәр.\nТеги: муниципаль берәмектәр,күмертау,конкурстар,интернет


“...Халҡым киләсәге – егет-ҡыҙҙар булғанда, Онотолмаҫ рухың был ерҙә...” » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » “...Халҡым киләсәге – егет-ҡыҙҙар булғанда, Онотолмаҫ рухың был ерҙә...”\n29.05.2017 “...Халҡым киләсәге – егет-ҡыҙҙар булғанда, Онотолмаҫ рухың был ерҙә...”\nМәктәптәрҙә яңғыраған Һуңғы ҡыңғырау байрамына “Йәшлек”тәр ҙә ҡыҙыу әҙерләнә. өсөнсө йыл рәттән үткәрелгән Булат Солтангәрәев исемендәге республика уҡыусылар конкурсының быйылғы ярышын 19 майҙа йомғаҡланыҡ.\n2016 йылдың ноябрь айында старт бирелгән ижади бәйге ете ай дауам итте. Ошо ваҡыт арауығында “Бәйләнештә” селтәре, электрон почта аша ҡулъяҙмалар ҡабул иттек, уларҙы гәзит биттәрендә баҫтырҙыҡ, сайтҡа һалдыҡ.\nКонкурсҡа ебәргән эштәрҙә егет-ҡыҙҙарҙың, халҡым, телем, ерем, илем, тип янып-көйөүе асыҡ күренә. Ҡыҙыҡлы, көтөлмәгән идея-фекерҙәр, төрлө юҫыҡлы уйланыуҙар күп осраны.\nБДУ-ның журналистика кафедраһы профессоры Тимерғәле Килмөхәмәтов рәйеслегендәге баһалама комиссияһы гәзиттә сыҡҡан һәм әле баҫылып өлгөрмәгән эштәрҙе ҡараны, үҙенең ғәҙел фекерен әйтте. Шарттарға ярашлы, алты кеше алты премияға лайыҡ булды.\nШулай итеп, 2017 йылғы бәйгелә беренсе премияны “Ҙур киләсәк алдынан” мәҡәләһе менән Наҙгөл АБДРАФИҠОВА яуланы. Ул Әбйәлил районы Байым урта мәктәбенең 11-се класын тамамлай. Еңеүсе ҡыҙ оло тормош алдында тора, эҙләнеүҙәрен, үҙен нимә борсоғанын белдерә, милләт проблемаларын әсенеп барлай, башҡорт булыуы менән ғорурлана. Наҙгөл тәрән рухлы булыуын асыҡ сағылдырғаны өсөн хаҡлы рәүештә беренсе урынды яуланы.\nИкенсе премия ике кешегә бирелде. Тәүгеһе “Берҙәмлектә беҙҙең көс” мәҡәләһе өсөн Салауат районының Малаяҙ башҡорт гимназияһында 11-се класта уҡыған Илшат ГӘРӘЕВҠА тапшырылды. Егеттең мәҡәләһендәге фекерҙәрҙе килтереү ҙә етә: “...Балаға ғүмер биреү генә етмәй, ә матур исем ҡушып, туған тел тәрбиәһе биреүҙең мөһимлеген һәр ғаилә аңларға тейеш. ...киләсәгебеҙ – беҙҙең ҡулда. “Ятма, тор, уян, башҡортом!” – тип һөрән һалам... Ялағайҙар, ришүәтселәр, алдаҡсылар арта. Шуныһы ҡыҙғаныс: ғариза яҙып та, йылдар буйы өй һалырға ер ала алмай йөрөгән йәштәр күп. Етмәһә, башҡорт халҡы ғына түгел, ә ҡалған халыҡтар ҙа үҙ ерҙәрен үҙҙәре һатып алырға мәжбүр. Меңәрләгән гектары буш ятҡанда ни өсөн ер һатыла?..”\nҠасим Дәүләткилдеев исемендәге республика һынлы сәнғәт гимназияһында уҡыусы Ынйыгөл ИШБУЛАТОВА икенсе йыл рәттән беҙҙең премияға лайыҡ булды. Уның “Атай абруйын һаҡлайыҡ!” мәҡәләһе ғаилә институты проблемаларына, атайлыҡ абруйын һаҡлауға, илебеҙ киләсәген ҡайғыртыуға ҡайтып ҡала.\nӨсөнсө премияны өс уҡыусыға бирергә ҡарар иттек. Әбйәлил районының Асҡар ауылындағы Т. Күсимов исемендәге гимназияның 11-се класс уҡыусыһы Илүзә МӘХИЙӘНОВА – “Үҙ бәхетебеҙҙе аңларға ваҡыт етте”, Р. Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатында белем алған Лидиә ДИНМӨХӘМӘТОВА – “Йөрәктәребеҙ – тыуған ерҙә” һәм Баймаҡ районының Темәс ауылы ҡыҙы, 11-се класс уҡыусыһы Лилиә АЛТЫНБАЕВА “Төнгө уйланыуҙар-һыҙланыуҙар” исемле шиғри мәҡәләһе өсөн ошо баһаға лайыҡ булды.\nКонкурсҡа ебәрелгән эштәрҙең иң һәйбәт тип табылған 19-ы һайлап алынып, гәзитебеҙҙә донъя күрҙе һәм сайтҡа һалынды. Артып ҡалғандары 2018 йыл өсөн ярыш иғлан ителгәндән һуң “Йәшлек”тә баҫыласаҡ. Әйткәндәй, киләһе йылда акциябыҙ “Йәншишмә” гәзитендә лә алып барыласаҡ. шарттарын көҙгә ҡарай аңлатып үтербеҙ.\n“Халҡым киләсәге” номинацияһында еңеүселәрҙе айырым исемлектә билдәләп, уны “Бәйләнештә” селтәренә һәм гәзит сайтына һалырбыҙ. Улар ошо адрес (Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, 814-се кабинет) буйынса редакцияға иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем килеп, бүләктәрен һәм шөһрәтнамәләрен ала ала. Рәхим итегеҙ!\nI, II, III премия алыусыларҙы “Йәшлек” гәзите журналистары Һуңғы ҡыңғырау көнөндә үҙҙәре барып ҡотланы. Фотолар интернетҡа ла ҡуйыласаҡ.


Хәбәрҙәр: Пакистан: яңы премьер присяга ҡабул итте.\nПакистан: яңы премьер присяга ҡабул итте.\nПакистан премьеры булып һайланған Науаз Шәриф рәсми рәүештә үҙ вазифаһын үтәй башланы. Присяга ҡабул итеү тантанаһы Исламабадта үтте. Парламент һайлауҙарында фирҡәһе еңеү яулаған Науаз Шәриф өсөнсө тапҡыр инде кабинет башлығы булды.\nБынан алда парламентта сығыш яһап, Шәриф хөкүмәт алдында торған иң мөһим бурыстар хаҡында һөйләне. Төп көс энергетик көрсөк һәм коррупция менән көрәшкә, иҡтисадты тергеҙеүгә, яңы эш урындары булдырыуға йүнәлтеләсәк.\nТышҡы сәйәсәткә ҡағылып, Шәриф АҠШ менән мөнәсәбәттәргә лә, айырым алғанда, ҡәбиләләр зонаһында Американың пилотһыҙ осоу аппараттары осоуына ҡарашын белдерҙе. Яңы премьер Ҡушма Штаттарҙы бындай практиканы туҡтатырға саҡырҙы, сөнки был республика суверенитетын боҙа.\nАмериканың пилотһыҙ аппараттары, разведка яһау маҡсатында һәм пакистан, афған боевиктарының отрядтары урынлашҡан ерҙәргә һөжүм итеү өсөн, даими рәүештә Афғанстан менән сиктәш булған Пакистан райондары өҫтөнән оса.


Өфөлә ВАЗ машинаһы полиция хеҙмәткәрен бәрҙергән - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә ВАЗ машинаһы полиция хеҙмәткәрен бәрҙергән.\nБыны шаһиттар кеҫә телефонына төшөрөп алған. Патруль пост хеҙмәтенең бер-нисә хеҙмәткәре водителгә туҡтарға ҡуша. Әммә ул газға баҫып бер хеҙмәткәрҙе төкөтә һәм тиҙ арала ҡасыу яғын ҡарай. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, бер машинаның капотын асырға маташҡан йәш егет үтеп барыусы полиция хеҙмәткәрҙәре күреп ҡала һәм машинаһына ултырып ҡаса башлай. Был Өфөлә полиция хеҙмәткәрен бәрҙереүҙең беренсе генә осрағы түгел Яңыраҡ урман техникумы урамында Ниссан машинаһы ла юл инспекторын бәрҙергәйне.\n28 марта Республикаға ҡайтанан ҡарлы-буранлы ҡыш килде\n28 марта "Тарихымды онотмам, тамырымды ҡоротмам"


Диабетиктарға ҡайын һуты эсергә яраймы? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Диабетиктарға ҡайын һуты эсергә яраймы?\n28.04.2019 Диабетиктарға ҡайын һуты эсергә яраймы?\nҠайын һутын нисек кенә атап йөрөтмәйҙәр: тере һыу, шифалы эсемлек, бөтә ауырыуҙан дауа, йәшәү һуты, тормош нектары…\nБыл мөғжизәле эсемлектең шифалы үҙенсәлектәре хаҡында күптән билдәле. Файҙаһы теймәгән ауырыу юҡ та кеүек хатта. Баш ауыртыуынан, мигрендән арынырға ярҙам итә. Ялҡынһыныуға ҡаршы тороу көсөнә эйә булыуы менән тымау, киҫкен һәм хроник ЛОР-ауырыуҙарҙан файҙаһы ҙур. Радикулит, ревматоид артрит, подагра кеүек ауырыуҙарҙы дауалауҙа ярҙам итә, иммунитетты нығыта. Бәүел ҡыуыу системаһы эшмәкәрлеге боҙолоу арҡаһында барлыҡҡа килгән шешенеүҙән арынырға булышлыҡ итә. Ашҡаҙан һуты һәм ферменттар бүленеүен көйләү сәбәпле, ашҡаҙан өсөн дә файҙалы. Үт ҡыуыу үҙенсәлегенә эйә булыуы менән иһә бауырҙы таҙарта. Урологтар был һуттың ир-егеттәр өсөн файҙаһы хаҡында ҡабатлауҙан туҡтамай. Косметологтар уны тиреләге һытҡыларҙы, сабыртманы, ялҡынһыныуҙы бөтөрөү өсөн файҙаланырға ҡуша һ.б. Һанай китһәң, файҙаһы, ысынлап та, бик күп. Әммә, ҡайын һуты эсәм дә, бөтә ауырыу ҙа юҡҡа сыға, тип уйларға ярамай. Ул теге йәки был ауырыуҙы дауалауҙа ярҙам ғына итә. Шуға күрә лә уны белгестәр башҡа дауалау ысулдары менән бергә ҡулланырға саҡыра.\nҠайын һутының шифаһы хаҡында «Йәшлек» гәзитенең «Сәләмәтлек» битендә күп тапҡыр яҙғаныбыҙ булды. Бөгөн иһә бер нисә һорауға ғына асыҡлыҡ индереп үтәйек.\nШәкәр диабеты менән ауырыусыларға ҡайын һуты эсергә яраймы?\nЭскәндә ул бер аҙ шәкәрле һымаҡ тойола. Шуға күрә лә шәкәр диабеты менән ауырыусылар, эсергәме-юҡмы, тип икеләнеп ҡала. Әммә уның составында шәкәр ни бары 0,5 – 2 процент ҡына. Уныһының да күп өлөшө – фруктоза. Витаминдарға һәм тере кислоталарға бай һут шәкәр диабеты менән ауырыусыларға үтә лә файҙалы. Шуға күрә, эсергә яраймы, юҡмы, тигән һорауға яуап бер – эсергә кәрәк! Өҫтәүенә, уның составында булған фруктоза тәбиғи шәкәрҙән күпкә яҡшыраҡ. Шунлыҡтан уны 2-се типтағы шәкәр диабеты менән ауырыусыларға ла эсергә мөмкин.\nБыл эсемлектең иң төп шифаһы – составындағы калий. Ул йөрәк-ҡан тамырҙары системаһына ыңғай йоғонто яһап, организмда матдәләр алмашыныуына булышлыҡ итә.\n2-се типтағы шәкәр диабеты менән ауырыусыларға ҡайын һутының яңы ғына алынғанын эсергә кәрәк. Көнөнә күпме эсергә, артыҡ сикләүҙәр юҡ. Шулай ҙа 500 – 600 мл етәлер. Иң яҡшыһы – ашар алдынан эсергә. Диабет менән ауырыусыларға берҙән-бер сикләү – аллергия. Ә уның самаһыҙ ҡулланыуҙан ғына булыуы ихтимал. Ҡайын һутын күпләп ҡулланғанда ашҡаҙан-эсәк трактына, тирегә, эндокрин системаһына кире йоғонто яһауы мөмкин. Шунлыҡтан табип менән кәңәшләшеү зыян итмәҫ.\nБөйөрҙә, бәүел һәм үтҡыуығында таш булғанда…\nБындай ауырыуҙарға ҡайын һутын эсеүҙән тыйылып торорға кәрәк, сөнки ул бәүел һәм үт ҡыуҙырыу үҙенсәлегенә эйә. Шул арҡала таштарҙы ҡуҙғатып ебәреүе ихтимал.\nГастрит менән яфаланыусыларға…\nГастроэнтерологтар гастритты дауалағанда халыҡ медицинаһына таянып, үҙҙәре үк был экологик таҙа тәбиғи һутҡа иғтибар итергә ҡуша. Ике-өс аҙна буйы ҡайын һуты эсеү аш эшкәртеү процесын яҡшырта, ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан файҙаһы һиҙелерлек була. Гастритты дауалауҙа сиргә киҫкенләшергә юл ҡуймай, шул сәбәпле ауырыу кеше дарыуҙы әҙерәк ҡулланасаҡ. Был шифалы эсемлек ауырыуҙың билдәләренән ҡотолорға һәм дөйөм хәлде яҡшыртырға ярҙам итә. Гастриттан дауаланыу курсы – 2 – 3 аҙна. Көнөнә өс тапҡыр ашарҙан 15 минут алда берәр стакан эсергә тәҡдим ителә. Тик һут оҙаҡ һаҡланырға тейеш түгел. Ғөмүмән, уны һыуытҡыста ике тәүлектән артыҡ һаҡларға ярамай. Оҙаҡ ултырғанының бөтә файҙалы үҙенсәлеге юҡҡа сыға һәм уны эсеү сәләмәтлеккә зыян ғына килтереүе ихтимал.


Хәләл ризыҡҡа һорау ҙур\n2 Декабрь 2020, 12:08\nХәләл ризыҡ ниндәй була? Мәҫәлән, итте алайыҡ. Уның хәләллеге малды һуйыуҙан башлана. Мал-тыуар нисек һуйыла, кем ҡулы менән? Малды салғанда зекер ителәме? Ит комбинаттарында малды ток менән үлтереп һуйғандары харамға һанала. Сөнки был осраҡта мал үлтерелә һәм ҡаны сығарылмай – үләкһә һәм ҡан ашамағыҙ, тип әйтелә бит динебеҙҙә. Баҙарҙа ла итте кемдән алаһығыҙ?\nЯңы мал һуйыу цехы ошо ихтыяжды кәметерме?\nБилдәле булыуынса, һуңғы йылдарҙа халыҡтың, айырыуса ислам динендәгеләрҙең хәләл ризыҡҡа ихтыяжы ныҡ артыуы күҙәтелә. Илдә генә түгел, Башҡортостанда ла, шул иҫәптән беҙҙең районда ла хәләл продукция хәҙер ҙур һорау менән файҙалана. Тап ошондай ризыҡ менән һатыу иткән сауҙа селтәрҙәре күбәйә һәм уларҙан бер ҡасан да халыҡ өҙөлмәй. Был тәңгәлдә Баймаҡта “Складок” магазинын һәм Ленин урамында урынлашҡан күмәртәләп һатыу базаһын телгә алыу ҙа етә – уларҙа һәр саҡ һатып алыусылар күп була.\nДин әһелдәре һәм ислам дине ғалимдары билдәләүенсә, хәләл менән харамды айырыу мосолман өсөн бик мөһим. Сөнки белә тороп харам менән туҡланыу мосолман кешене гонаһҡа батыра, диндән сығара. Быға иғтибар биреү мотлаҡ.\nХәләл менән харам тигәндә, беҙҙең күбебеҙ беренсе сиратта ризыҡты мосолманса йәки бисмиллаһыҙ һуйылған итте күҙ алдына килтерә. Әммә, дин әһелдәре әйтеүенсә, “хәләл” төшөнсәһе мосолман тормошоноң бөтә яҡтарын да үҙ эсенә ала. Ул – ашаған ризыҡ, алып барған тормош, эш-бизнес, иҡтисад, дауаланыу, ғөмүмән, донъялағы көнкүрешебеҙ. Әйтәйек, малды ниндәй юл менән таптың? Урланған мал түгелме? Башҡа кешене талап, урлап алынған аҡсаға ризыҡ алыу, сусҡа аҫрап, шуны һатып алынған ризыҡ, араҡы йәки көмөшкә, тәмәке һатып алынған табыш – харам. Ришүәтселек арҡаһында алынған аҡса һәм ризыҡ, етемдәрҙең малын ашау һәм башҡа шундайыраҡ насар ысулдар менән табылған ризыҡ – харам. Магазин тотоп, унда харам әйберҙәр һатыу дөрөҫ түгел. Билмән цехтары асып, итте теләһә ҡайҙан алыу, уның составын белмәү ҙә – гонаһ.\nИслам динендә билдәләнеүенсә, мал салғанда кешенең мосолман, ир-ат, бәлиғ һәм үҙ аҡылында булыуы шарт. Аллаһты зекер итеүе, “Бисмиллаһи Аллаһу әкбәр” тип әйтеүе мотлаҡ. Ошо шарттар үтәлгәндә генә малдың, ҡоштоң ите хәләл була.\nМагазиндарҙа хәләл аҙыҡ-түлек тулып ятһа ла, айырыуса ит продукцияһы өлкәһендә һорауҙар күп әле. Сөнки, Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты вәкилдәре билдәләүенсә, сауҙа нөктәләренә “Хәләл” тамғаһы һуғылып сығарылған ит продукцияһы бөтөн талаптарға ла яуап бирмәй. Йәғни, бөгөн илдә һәм Башҡортостанда бөтөн талаптарға яуап биргән хәләл мал һуйыу цехтары юҡ кимәлендә. Был тәңгәлдә тиҙҙән Баймаҡта асыласаҡ хәләл мал салыу цехы һәм ит эшкәртеү производствоһы ниндәйҙер кимәлдә яҡшы башланғысҡа нигеҙ һалырға тейеш.\nБелеүебеҙсә, беҙҙең районда хәләл ит һатып алыу үҙе бер етди проблема булып тора, сөнки йәкшәмбе баҙарында тәҡдим ителгән ит тә Баймаҡтағы мал һуйыу цехында салына. Ә унда, билдәле булыуынса, хәләл продукция өсөн шарттар тыуҙырылмаған. Хәләл ит эҙләгән кешеләр күп осраҡта ауыл кешеләренә мөрәжәғәт итә.\nОшоларҙы күҙ уңында тотоп, Баймаҡта хәләл ит производствоһы асыу буйынса маҡсатлы эш алып барылды һәм бөгөн инвестор тарафынан элекке ЮХХДИ бинаһы биләмәһендә цехты төҙөү эштәре дауам итә. Был модулле мал һуйыу цехын фермер Фирҙәүес Хәлимов төҙөй. Әйткәндәй, ул күптән түгел Баймаҡ районында эш сәфәре менән булғанда Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров үткәргән “Инвестиция сәғәте”ндә лә ҡатнашты һәм үҙенең проектын тәҡдим итте. Республика етәксеһе был проектты хупланы.\nФирҙәүес Ғариф улы билдәләүенсә, был цех хәләл продукция етештереүҙең бөтөн талаптарына яуап бирәсәк. БР Мосолмандарының Диниә назараты вәкилдәре лә әлеге производствоны асыуҙы тормошҡа ашырған хәлдә, ул Урал аръяғы өсөн генә түгел, ә Башҡортостанда ла иң яҡшы проекттарҙың береһе буласаҡ.Район хакимиәте етәкселеге әйтеүенсә, яңы цехты йыл аҙағына ҡәҙәр файҙаланыуға тапшырыу күҙ уңында тотола. Мал һуйыу менән бер рәттән, бында хәләл иттән төрлө продукция сығарыу ҙа күҙ уңында тотола.


Төп документ ҡулдарҙа\n13 Июнь 2019, 19:43\nМилли берҙәмлекте, быуындар күсәгилешлеген, Ватаныбыҙҙың бөгөнгөһө һәм киләсәге өсөн дөйөм яуаплылыҡты кәүҙәләндергән Рәсәй көнө бар тарафтарҙа, шул иҫәптән беҙҙең районда ла киң билдәләнде. Матур йола буйынса был иҫтәлекле көндө район хакимиәтендә 14 йәше тулған бер төркөм үҫмерҙәргә тантаналы шарттарҙа Рәсәй граждандарының төп документы – паспорттар тапшырылды. Был яуаплы миссияны район хакимиәте башлығы И.Л. Фәтҡуллин атҡарҙы.\nЙыйылыусыларҙы Рәсәй көнө менән тәбрикләргә район ойошмалары һәм предприятиелары, йәмәғәт ойошмалары етәкселәре, егет-ҡыҙҙарҙың шатлығын уртаҡлашырға ата-әсәләре, мәғариф бүлеге вәкилдәре, уҡытыусылары ла килгәйне. Тантанаға саҡырылған уҡыусыларҙы тәбрикләп, Илгиз Лирман улы уларға артабан да уҡыуҙа, спортта һәм башҡа өлкәләрҙә яңынан-яңы уңыштарға өлгәшергә, Рәсәй гражданы исемен лайыҡлы йөрөтөргә тигән теләктәр теләне.\n– Беҙ донъялағы иң ҡеүәтле һәм ҙур илебеҙ, уның бөйөк тарихы, үҙенсәлекле мәҙәниәте менән хаҡлы рәүештә ғорурланабыҙ һәм уртаҡ Ватаныбыҙ өсөн хеҙмәт итәбеҙ. Был йәһәттән йәштәргә инвестиция – тотороҡло киләсәгебеҙҙең нигеҙе. Беҙгә көндән-көн йылдамыраҡ үҫешкән иҡтисадыбыҙҙың һәр тармағында ла юғары квалификациялы, белемле белгестәр кәрәк. Шуның өсөн тырышып уҡығыҙ, өлкән апай-ағайҙарығыҙҙың өлгөһөндә матур тәрбиә алығыҙ, – тине Илгиз Лирман улы.\nЙыйылыусылар өсөн ысын илһөйәрлек тойғоһон байрамға саҡырылған һуғыш хәрәкәттәре ветерандары кәүҙәләндерҙе. Районда йәшәүсе дүрт афғанлыға – Сәйфулла Абсатаров, Юнир Такалов, Сергей Трофимов һәм Николай Рыковтарға “40-сы армия тарафынан Афғанстанда бурыстарҙы үтәүҙе тамамлауҙың 30 йыллығы” тип аталған юбилей миҙалдары тапшырылды. Бүтән ветерандар ошондай уҡ миҙалдарҙы кискеһен үҙәк майҙанда үткән байрам сараһында алды. Рәсәй көнөндә тәбрикләнгән афғанлыларҙы һәм паспорт алған уҡыусыларҙы сәләмләп, район ветерандар советы рәйесе Н.И. Булавина Совет ғәскәрҙәренең Афғанстанға ни өсөн индерелеүе, был һуғыштың әһәмиәте тураһында бик ентекле һөйләне, йәш быуын өлөшөнә бындай ауыр һынауҙар башҡаса бер ҡасан да төшмәһен ине, тип теләне.


Өфөлә илдең бизнес-омбудсмендары коррупцияға ҡаршы сара уйлап табасаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә илдең бизнес-омбудсмендары коррупцияға ҡаршы сара уйлап табасаҡ\n17:19, 10 февраля 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 10 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\n17 февралдән 19-на тиклем Өфөлә Европа Советы эгидаһы аҫтында төбәк бизнес-омбудсмендары һәм уларҙың хеҙмәткәрҙәре өсөн «Рәсәй Федерацияһында коррупция хәүефе һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса механизмдар» тип аталған семинар һәм тренинг үтәсәк. Был хаҡта Башҡортостандың бизнес-омбудсмены эшмәкәрлеген тәьмин итеү буйынса аппараттың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\nФорум барышында унда ҡатнашыусылар ришүәтселеккә ҡаршы ҡануниәт менән танышасаҡ, коррупция менән көрәш һәм эшҡыуарҙарҙы яҡлау механизмдарын камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр әҙерләйәсәк.\n17 февралдә профилле дискуссия ойошторола, унда Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы, Арбитраж суд һәм прокуратура вәкилдәре сығыш яһаясаҡ. Һуңынан ришүәтселеккә ҡаршы хәрәкәт буйынса Рәсәй һәм Европа тәжрибәһен дөйөмләштереү темаһына семинар, шулай уҡ «Коррупция хәүефе һәм эшҡыуарҙар хоҡуҡтарын яҡлау» ҡулланмаһы презентацияһын үткәреү ҡаралған.


50-гә яҡын кешегә республика етәксеһе Рәсәй менән Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы\nУҡытыусы, табип, нефтсе. Республиканың төрлө район-ҡалаларынан 50-гә яҡын кеше - тармаҡ алдынғылары баш ҡалаға йыйылды. Фиҙаҡәр хеҙмәте, тырышлығы һәм ҡаҙаныштары өсөн уларға Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградалары тапшырылды.\n21 йыл эсендә меңәрләгән операция, ҡотҡарылған бала ғүмерҙәре. Отоларингология бүлеге мөдире бүләкләү көнөндә лә эшенән айырылмай. Операция өҫтәлендә 15 йәшлек бала. Һыуыҡ тейҙереү сәбәпле, үҫмер ишетеү һәләтен юғалтҡан. Заманса ҡоролмалар ярҙамында малайҙы тауыштар донъяһына кире ҡайтарырға мөмкин. Бының өсөн үҙ эшеңдең оҫтаһы булыу ғына түгел, юғары көстәргә ышаныс та кәрәк, ти табип. Айрат Сыртланов, республика балалар клиник дауаханаһының отоларингология бүлеге мөдире: «Һәр кеше кеүек мин дә мөғжизәгә ышанам. Эш көнө тамамланғандан һуң мин өйҙә лә кескәй пациенттар хаҡында уйланам, операциянан һуң уларҙың хәле менән ҡыҙыҡһынам. Һәр табип баланың һыҙланыуҙарын йөрәк аша үткәрәлер, тип уйлайым». Һәр иртә һайын табип пациенттары янына ашыға. Республика балалар клиник дауаханаһының ЛОР бүлегендә йылына ғына меңдән ашыу бала дауалана. Башҡортостан табиптарына күренергә күрше төбәктәрҙән дә киләләр. Был аңлашыла, сөнки дауаханала юғары квалификациялы белгестәр эшләй. Айрат Сыртлановҡа Башҡортостандың атҡаҙанған табибы исеме бирелеүе быға асыҡ дәлил. Республиканың төрлө район-ҡалаларынан 50-гә яҡын кеше, тармаҡ алдынғылары баш ҡалаға йыйылды. Фиҙаҡәр хеҙмәте, тырышлығы һәм ҡаҙаныштары өсөн уларға Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградалары тапшырылды. Һеҙ республиканың ғорурлығы, оҫталыҡ һәм батырлыҡ өлгөһө. Еңел булмаған заманда намыҫ һаҡлап, яратҡан эшегеҙгә тормошоғоҙҙо арнағанһығыҙ, тине Рөстәм Хәмитов хеҙмәт алдынғыларын тәбрикләү тантанаһында. Бүләкләнеүселәр араһында төрлө өлкә белгестәре - шахтер, ғалим, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре бар. Уларҙың һәр береһе яратҡан һөнәренә тиҫтәләрсә йылдарын бағышлаған, төбәк үҫешенә үҙ өлөшөн индергән. Лайыҡлы наградалар хужаларын тапты. Тулҡынланыу, шул уҡ ваҡытта ғорурлыҡ хисе менән бүләкләнеүселәр шатлығын яҡындары менән уртаҡлашырға ашыҡты.


Ер улдары » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Ер улдары\nЕр улдары 30.09.2016 // Йәмғиәт\nХалҡыбыҙҙың “Атанан күргән — уҡ юнған”, “Алма ағасынан алыҫ төшмәй” тигән әйтемдәре Илгиз Ғабдрахмановҡа тулыһынса ҡағыла. Яңы Таулар ауылының тәжрибәле фермерын Шаран яҡтарында яҡшы беләләр. Уның атаһы — заманында киң билдәле “Аҡбарис” орлоҡсолоҡ совхозының “Почёт Билдәһе” орденлы алдынғы механизаторы Фәрих ағай ҙа – үҙ төбәгендә хөрмәтле шәхес. Уларҙың икеһенә ҡарата ла “ер улдары” тип әйтеү бер ҙә яҙыҡ булмаҫ.\nБар ғүмерен тиерлек иртә яҙҙан ҡара көҙгәсә, һәр көнөн таңдан эңергәсә яланда үткәргән киң профилле механизатор Фәрих Ғабдрахманов 1991 йылда улы Илгиз менән берлектә фермерлыҡ эшенә тотона. Был кәсеп менән маҡсатлы шөғөлләнә башлаусылар араһында улар районда ғына түгел, республикала ла тәүгеләрҙән була. Сылбырлы һәм тәгәрмәсле тракторҙар, тағылмалы ер эшкәртеү һәм сәсеү ҡорамалдары, комбайн, йөк автомашинаһы һатып алалар ҙа иген үҫтереүгә, мал аҙығы әҙерләүгә дәртләнеп егеләләр. Атай кешенең бай игенсе тәжрибәһенә агроном дипломы булған улының төплө белеме ҡушыла. Был иһә уларға бар эштәрен дә яйлы алып барырға булышлыҡ итә. Ғабдрахмановтарҙың “Шалтыҡ” крәҫтиән (фермер) хужалығы тиҙ арала төбәктәрендә танылыу ала. Атаһының иртәрәк гүр эйәһе булыуынан һуң был шөғөлдө Илгиз Фәрих улы ҡатыны Люзиә Сабирйән ҡыҙы менән уңышлы дауам итә.\nБала саҡтан һәр төрлө ауыл эшенә күнегеп үҫкән Илгиз Ғабдрахманов сик буйы ғәскәрҙәрендә сынығыу алған, туған “Аҡбарис” совхозының комсомол комитетын етәкләп, артабан өс йыл хужалыҡтың баш агрономы булып, ярайһы уҡ тәжрибә туплап тотонған фермерлыҡ мәшәҡәттәренә.\n– 50 гектар ергә хеҙмәт һалыуҙан башлағайныҡ, бөгөн 217 гектарҙа иген культуралары һәм ҡарабойҙай үҫтерәбеҙ, ярайһы ғына майҙандан люцерна бесәне йыябыҙ, – ти Илгиз Фәрих улы.\nДипломлы агроном бар эштәрен фәнни нигеҙҙә ойошторорға ынтыла. Ул баҫыуҙарында сәсеү әйләнеше индергән: ужым культуралары урынына күп йыллыҡ үлән үҫтерә. Аҡһымға бай люцерна тупраҡты азот менән туйындыра, уның уңдырышлылығын күтәрә икән. Икенсенән, йәй дауамында был үләнде ике-өс тапҡыр сабып, һәр гектарҙан 100 центнерға тиклем юғары сифатлы бесән алырға була. Күп йыллыҡ мал аҙығы майҙандарын даими яңыртыу өсөн орлоҡто фермер үҙе үҫтерә, артығын һатыу хәстәрен күрә. Мәҫәлән, 25 гектарҙа — бесән өсөн сәселгән люцерна, 40 гектар майҙанда уның “бибинур” сорты орлоҡҡа үҫтерелә.\nТупраҡтың сифатына әллә ни талапсан булмаған кәзә үләнен сәсеүҙе лә үҙләштергән алдынғы фермер. Уның әйтеүенсә, был культура ла ерҙә азотты күп ҡалдыра, өҫтәүенә сүп үләндәрен баҫа.\nАгрономия технологияларын эҙмә-эҙлекле ҡулланыу юлы менән һиҙелерлек юғары уңыш алыуға ла өлгәшелә. Тәү сиратта баҫыуҙар тейешле срокта туңға һөрөлә. Был эш август баштарында башҡарыла. Яҙын үҙ ваҡытында дым ҡаплауҙы ла тырышып хәстәрләй фермер. Һөҙөмтәлә, мәҫәлән, быйылғы ҡоролоҡ шарттарында ла 30 гектарҙа арпа уртаса 22-шәр центнер уңыш биргән, айырым бер майҙанда төшөм 30-ҙан да артып киткән. Элиталы “башкирская-28” сортлы бойҙай ҙа гектарынан 32 центнерлыҡ уңыш менән ҡыуандырған. Үҫтерелгән иген шәхси хужалыҡтарында мал тотҡан ауылдаштарына фураж сифатында һатыла, юғары сифатлы бесән дә ярайһы ғына табыш килтерә. Был күрһәткестәр “Шалтыҡ” крәҫтиән (фермер) хужалығының ныҡлы, табышлы эшмәкәрлеген сағылдыра.\nКөндәлек тормоштарынан тәм һәм йәм табып, үҙ хеҙмәтенең емештәренә ҡыуанып йәшәй бөгөн Яңы Таулар ауылы фермерҙары – ирле-ҡатынлы Люзиә менән Илгиз Ғабдрахмановтар.


Рәсәй һәм Украина ярлыҡау алғандар менән алмашты. Иреккә сығарылған журналистар Елена Глищинская һәм Виталий Диденко Мәскәүгә ҡайтарылды. Глищинскаяның үҙе менән ай ярымлыҡ балаһы ла бар, сөнки былтыр ул ауырлы килеш сепаратизмда ғәйепләнеп ҡулға алынғайны. Шул уҡ ваҡытта, Киевҡа украина журналистары Афанасьев һәм Солошенко ҡайтарылды.\n“Африканың йәшел ҡалҡыулыҡтары” тип аталған проектҡа рәссамдарҙы саҡыралар. Уның маҡсаты гепардты тәбиғәт шарттарында төшөрөү. Үҙҙәре менән тик ҡыл-ҡәләм һәм түҙемлек талап ителә. Йыртҡыс хайуан үҙен тыныс тота, әммә ҡурҡыуҙы баҫып, ҡулға ҡәләм алыу ҙа күп көс талап итә. Арт-сафариҙа ҡатнашыусыларының гепардтарҙан тыш, саваннала көн итеүсе башҡа хайуандарҙы ла яҡындан күреп, төшөрөү мөмкинлеге буласаҡ.\nШанхайҙа “Диснейҙың тылсымлы батшалығы”. 16 июндә Ҡытайҙа тәүге Диснейленд асылыу тантанаһы үтәсәк. Был паркты булдырыуға 5 миллиард долларҙан ашыу аҡса тотонолған. Шулай уҡ, 10 мең эш урыны барлыҡҡа килгән. Уны төҙөүҙә емерелгән иҫке йорттарҙың хужалары, яңы торлаҡ менән тәьмин ителгән.\nУЕФА Рәсәй йыйылма командаһын, ә француз полицияһы көйәрмәндәргә ҡарата тыйыу сараларын күрҙе. “Велодром” стадионында инглиз һәм рәсәй көйәрмәндәре ойошторған тәртипһеҙлектәрҙән һуң, Футбол ассоциацияларының Европа союзы Рәсәй йыйылма командаһын шартлы рәүештә квалификацияһынан мәхрүм иткән һәм футбол союзын 150 мең евроға штраф һалған.


Башҡортостан һыйыр малы һәм һөт етештереү\nбуйынса Рәсәй субъекттары араһында беренсе урынды биләй. Һөт етештереү, - һис шикһеҙ, х ужалыҡтар өсөн табышлы. Үткән йылда Стәрлет амаҡ, Дүртөйлө һәм Саҡмағош райондары хужалы ҡтары иҙ ҙур күләмдә һөт етештергән - утыҙы шар мең тонна. Әммә 1-2-шәр мең тонна һөт ет ештергән райондар ҙа бар .\nБыл миҫалда күренеүенсә, төп күрһәткес - һ ауылған һөт күләмдәре - ныҡ айырыла. Ҡаҙаныш тар менән бер рәттән уңышһыҙлыҡтар ҙа юҡ түг ел. Башҡа күрһәткестәр ҙә бик яҡшынан түгел.\nРеспубликала һөттөң юғары миҙгеллелеге ниге ҙһеҙ. Миҙгеллелек коэффициентты 1,1-1,2 тирә һендәй булырға тейеш, йәйен, ҡышҡа ҡарағанд а, һөт күберәк һауылырға тейеш. Ә йәйге осор ҙа республика хужалыҡтарында уны етештереү к үләме, ҡышҡа ҡарағанда, уртаса 2,3 тапҡырға юғары. Һуңғы сиктәге осраҡтар ҙа бар - Йәрмә кәй районында коэффициент - 3,1, Федоровка һ әм Стәрлебаш райондарында - 3,8, Ейәнсура ра йонында - 4,1, Йылайырҙа - 6,3.\nҠайһы бер хужалыҡтарҙа һөт етештереү һәм һ аҡлау технологияһы боҙола. Тап шул арҡала Би шбүләк, Йылайыр, Борай, Салауат райондары ет ештерелгән һөттө 25 проценттан 15 процентҡа тиклем икенсе сорт менән һатырға мәжбүр булд ы. Продукт сортһыҙ, йә булмаһа сифаты түбән икән, уны һатып алыу хаҡы ла юғары булмай. Алда һаналған райондарҙа һөт һатыу хаҡы дүрт\nһумдан артмай, ә республика буйынса уның үҙ ҡиммәте литр өсөн дүрт һум 60 тин тәшкил итә . Бындай осраҡта иҡтисади иҫәп һәм файҙа тур аһында әйтеп тораһы ла юҡ.\nДөйөм алғанда, республика буйынса һөт һаты п алыу хаҡы донъя хаҡына яҡынлашты - ете һум\n20 тин. Етештереүселәр баҙар шарттарында ун ы етештереүҙә үҙҡиммәтен кәметеү иҫәбенә кон курентлыҡ итә ала.\nБР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ша мил Вахитов хаҡтар сәйәсәтен координациялау һәм эшкәртеүселәр диктатынан яҡлау өсөн респ убликала Һөт етештереүселәр союзы булдырырға\nБөгөнгө көндә һөт заводтары һөт етештергән\nхужалыҡтарҙы дәртләндерергә тейеш, иҡтисади\nяҡтан файҙаһы булған тейешле күләмдә сифатл ы һөт етештереүҙе булдырған хаҡтар сәйәсәтен\nБашҡортостандың ауыл хужалығы предприятиел ары башлыса һыйыр малдары һанын арттыра. Ар тта ҡалыусы хужалыҡтар ҙа бар. Мишкә районын да һыйыр малдары һаны 18 процентҡа кәмегән, Дыуанда - 16, Ишембай районында 11 процентҡа\nРеспублика буйынса 100 һыйырҙан үрсем алыу\nуртаса 79 быҙау тәшкил иткән. 34 районда һө ҙөмтәләр юғары. Хужалыҡтарҙа яһалма ҡасырыу буйынса эштең көйләнмәүе, мал аҙығы рационын ың тигеҙ булмауы үрсемдең кәмеүенә, яңы тыуғ ан быҙауҙарҙың үлеүенә килтерә. Әбйәлил райо нында үрсем алыу - 51, Туймазы районында - 6 2, Асҡында - 64.\nҺуңғы йылдарҙа тоҡом малдарын һатып алыу а рта, республика төбәктәр араһында беренселәр ҙән булып лизинг индерҙе. Малдарҙы осһоҙлаты уға республика бюджетынан йыл һайын средство лар бүленә. 2006 йылда 67 миллион һум аҡса б үленгән. Бөгөнгө көндә күп кенә ауыл хужалығ ы предприятиеларының үҙ средстволарына йәш т оҡом малдары һатып алыу мөмкинлеге бар. Әммә\nтүләмәү проблемаһы лизинг идеяһын ҡаҡшата.\n- 2008 йылға беҙҙең бурыс, - тине Вахитов , - һөт етештереүҙе 4,6 процентҡа арттырырға\n(2179 мең тоннаға еткерергә), ит етештереүҙ е - 8,2 процентҡа ( 413 мең тоннаға).\n"Агросәнәғәт комплексын үҫтереү" өҫтөнлөкл ө милли проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә райондар тәҡдим иткән программалар нигеҙендә\n2010 йылға тиклем малсылыҡты үҫтереү респуб лика программаһы эшләнелә. Уны апрель айында\nБР Хөкүмәте ултырышында ҡараясаҡтар. Был пр ограмманы тормошҡа ашырыу 2010 йылға малсылы ҡта һәм йәмәғәт секторында производство күрһ әткестәрен 30 процентҡа арттырыуға булышлыҡ итәсәк. Малсылыҡты үҫтереү буйынса район пр ограммаларында ла тейешле рубеж билдәләнергә\n- Һәр ауылда малсылыҡ объекттары булырға т ейеш, - тип һанай Вахитов. - Аңлашыла - ферм а эшләй икән, тимәк, ауыл йәшәй. Программа б уш фермаларҙы модернизациялауҙы ҡарай, ә рес публика буйынса улар һаны меңдән ашыу. Был р езервты ҡыҫҡа ваҡыт эсендә эшләтә башларға к әрәк. Күптән түгел Иглин районында муниципал ь район хакимиәттәре башлыҡтарының семинары үтте. Районда малсылыҡ биналары тулған, яңы фермалар төҙөлә.\nБашҡа миҫалдар ҙа бар. Әлшәй, Ауырғазы, Ба ймаҡ, Кушнаренко һәм Учалы райондарында буш торған биналарҙы ҡаҙ үрсетеү өсөн ҡулланалар ® Бөгөнгө көндө был райондарҙа биш бина тулғ ан. Мәләүез районында фермер Сергей Захаров ( "Дубровский" крәҫтиән фермер хужалығы) буш\nторған өс малсылыҡ бинаһында йылына 30 мең бройлер үҫтерә. Был тәжрибәне башҡа райондар\nҙа үҙләштерһен ине.\nТоҡом эшен үҫтереү - программаның төп йүнә леше булып тора. Һәр районда тоҡом хужалығы булырға тейеш. Бөгөнгө көндә республикала 1 13 хужалыҡ тоҡом малын үрсетеү менән шөғөллә нә. Дүртөйлө районында 20 тоҡом хужалығы бар , Саҡмағошта - 10. Әммә 20 районда улар бөтө нләй юҡ. Сит илдән алынған тоҡом малдары ниг еҙендә юғары продуктлы үҙ малыңды алырға һәм\nтауар хужалыҡтарына һатырға кәрәк.\nМалдарҙың продуктлылығын арттырыуҙа башҡа ысул - малдарҙы яһалма ҡасырыу. Бындай ысул ҡулланған хужалыҡтарҙың йыл һайын үгеҙ һатып\nалыу мохтажлығы юҡ.\nАсҡын, Благовар, Бөрйән, Нуриман райондары\nхужалыҡтары яһалма ҡасырыу һәм үгеҙҙәрҙе ал маштырыу менән бөтөнләй шөғөлләнмәй.\nРеспубликала күп кенә сит ил компанияларын ың вәкиллектәре асыла һәм уңышлы эшләп килә,\nберлектә предприятиелар булдырыла. Сит ил партнерҙары менән уңышлы хеҙмәттәшлек иткән һәм алдынғы технологиялар үҙләштергән "Алекс еевка" совхозы быға миҫал. Был хужалыҡ күптә н инде юғары һөҙөмтәләргә ирешә.


Тамашасылар күңеленә изге орлоҡтар сәсергә, тормошобоҙҙо моң менән йәмләргә ынтыла Ырымбур өлкәһе, Әхмәр ауылында йәшәүсе һәүәҫкәр йырсы Флүзә Хәлитова.\nБишбүләк районы Аҙнай ауылы ҡыҙы, йырсы Азалия Рәшитова.\nҠыйғы районы Абзай ауылы ҡыҙы, йәш йырсы Ләйсән Нурыева.\nБөрйән районы Ҡотан ауылында тыуып үҫкән һәүәҫкәр ижадсы, йырсы Йәғәфәр Нәҙершин.\nХәйбулла районы Федоровка ауылынан һәүәҫкәр йырсы Буранбай Билалов.\nУчалы районы Миндәк ауылынан һәүәҫкәр йырсы Морат Мөхәмәтшин.


Сеймал бойондороҡлолоғона - юҡ, инновацияларға - эйе. Хәҙ ер Башҡортостандың иҡтисады ошо девиз буйынса эшләйәсәк. Был\nҡарарҙы законға ярашлы тип әйтергә кәрәк, сөнки Мәскәү чиновниктары билдәләүенсә, 2030 йылға Башҡортостанда углеводород сеймалы һиҙелерлек кәмейәсәк, һәм әле үк\n"Башҡортостан - 2030 нефтһеҙ" программаһы өҫтөндә эшләй башларға кәрәк.\nҒәҙеллек өсөн республика властарының да был проблема менән таныш булыуын һәм уны хәл итеү өҫтөндә әүҙем эшләүен әйтергә кәрәк. Башҡортостан Президентының халыҡҡа һәм БР\nДәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә республикала етештереү күләмен арттырыу менән бер рәттән иҡтисади үҫеш һәм сифаттың да мөһимлегенә бәйле һығылмалы һә м тулы ҡиммәтле төбәк инновация системаһын булдырыу кәрәклеге хаҡында әйтелә. Ә был, беренсе сиратта, юғары технологиялы продукцияны арттырыу, һәр ерҙә прогрессив технологиялар индереү, инновация менеджменты кимәлен күтәреүгә бәйле.\nБР 2007 йылға һәм 2009 йылға тиклем Социаль - иҡтисади үҫешен күҙаллау проектында былар барыһы ла иҫәпкә алынған. Һәм күҙаллауҙың төп пунктында модернизациялауҙы, республика иҡтисадының конкурентлыҡ һәләтен һәм һөҙөмтәлелеген арттырыу билдәләнә.\nШулай итеп, алдағы өс йылда беҙ нисек йәшәйәсәкбеҙ БР Иҡтисади үҫеш һәм сәнәғәт министрлығы күҙаллауҙары буйынса (\nкүҙаллау - был ведомствоның башҡа министрлыҡтарҙың теләктәрен дә иҫәпкә алып төҙөгән продукты), киләһе йылда тулайым төбәк продукты, 2005 йыл менән сағыштырғанда, 32,3\nпроцентҡа, 724319,8 миллион һумға тиклем артасаҡ. Хәйер, б ыл ыңғай күҙаллауҙар буйынса. Пессимистик күҙаллауҙар буйынс а\nтулайым төбәк продукты 2009 йылға 26,6 процентҡа артасаҡ. 2005 йылда уның 410629,1 миллион һум тәшкил итеүен хәтергә төшөрәйек.\nОптимистик күҙаллау буйынса сәнәғәт производствоһы үҫеше 21,4 процент (16,3), ауыл хужалығы продукцияһы - 13,9 ( 7,4) , төп капиталға инвестициялар - 35,6 ( 28,2), төҙөлөш буйынс а эш күләме - 63,5 процент (46,2), даналап һатыу әйләнеше - 77,4 процент ( 70,4), халыҡты түләүле хеҙмәтләндереү күләме - 39, 3 (35,3), халыҡтың реаль килеменең үҫеше - 66,7 процент ( 58,2 )\nкимәлендә булыуы көтөлә.\n2007 йылда тулайым төбәк продуктын күҙаллауҙың пессимистик\nварианты буйынса, 2005 йыл менән сағыштырғанда, 13,8 процентҡа, оптимистик вариант буйынса - 15,7 процентҡа\nартасаҡ. Барлыҡ өлкәләрҙә лә етештереү темптарының күтәрелеүе көтөлә.\nӨҫтә әйтелеүенсә, алдағы өс йылда беҙгә яғыулыҡ - энергет ика компонентының роле көсһөҙләнеүен һәм үҫештең инновация өлөшөнөң артыуын көтөргә тура килә. Һәм үҫеш темптарын арттырыуға ҡарағанда, сифатҡа баҫым яһаласағын билдәләргә кәрәк. Һуңғылары өсөн эшкәртеү производствоһының үҫешеүе, экспортта машина төҙөү продукцияһының өлөшө артыуы, шулай уҡ республика иҡтисадына һалым йөкләнешенең кәмеүе нигеҙ\nбулып торасаҡ. Әйткәндәй, 2009 йылға тиклем республика сәнәғәте тулайым төбәк продуктын формалаштырыуҙа алдынғы ролен һаҡлаясаҡ, әммә уның үҫеш темптары тулайым төбәк\nпродуктының артыуы фонында кәмейәсәк.\nКүҙаллауҙа социаль мәсьәләләр ҙә онотолмаған. Мәҫәлән, киләһе йылда республиканың 30 маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыуға республика бюджетынан 300 миллион һум, капиталь төҙөлөшкә - 5,895 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлте ү планлаштырыла.


Дөрөҫ тип таныштырҙы. Үҙенсәлекле һорауҙар ҡыҙҙар һәм егеттәр өсөн\nЯҙ килде, ҡаны ҡайнап, вена буйлап йүгерә, кәрәк булһа, әсе танышып, аралашып, ярата, кем тураһында хәстәрләү ҙә булды. Статистика һөйләй аяныслыһы: һәр бер кеше күберәк йыл. Бында килгәс, мәҫәлән, егет менән ҡыҙ бер-береһенә ҡарата. Ике яңғыҙ, йөрәк — ялҡын, күҙҙәреңдә — задор, тәнгә — теләк. Таралған улар, тип әйтеп, нисек караптың диңгеҙҙә. Һәм бер ниндәй бәрелешһеҙ булыр. Һәм улар бер-береһен ярата, хатта уларҙың артынан борола һәм ике түгел. Ә бит барыһы ла икенсе төрлө булыуы мөмкин: танышыу, ҡыҙыҡһыныу, һөйөү, ҡыҙыҡһыныу һәм дөйөм береһе, токио тәүге, беренсе төндә, бәхәс беренсе, ваҡытлыса. Сағыу, ҡыҙыҡ, уйын-көлкө.\nБыл иң киң таралған сәбәбе булып тора, эшләмәүҙән ҡурҡыу. Ҡурҡыу булманы, непонятый, обидел. Ҡурҡыу ирмәк күренмәнеләр. Неуверенность еңә, һәм, бер ҡала кешеләре-бред. Был ҡурҡыуҙы еңергә кәрәк. Был еңел түгел, был эш каждодневный. Тик һөҙөмтәләр көтөргә уҙып һеҙгә, әгәр һеҙ генә өйрәнеү дөрөҫ таныштырҙы. Дөрөҫ — башта тигәнде аңлата. Был фраза бди башҡа: ҡыҙҙар, кейәүебеҙ һеҙ түгел, ә осраҡлы әсә кәрәк. Беҙ ҡарарға тейешбеҙ, өсөн үҙенсәлекле һайлау мәсьәләһенә килгәндә, беҙ ҡаршы енес менән осрашты. Был осраҡта хатта әгәр һеҙ көткән һәм уңышһыҙлыҡҡа — өмөтһөҙ түгел. Кеше ни өсөн һеҙ тейеш менән танышырға, уның юмор тойғоһо бөтөнләй юҡ? Сибәр ҡыҙын һайлай, ә ике иң яҡшы(әгәр башҡа һеҙҙең менән, сөнки ул ваҡытта ҡурҡыныс түгел), һәм һорай тура килә: ҡыҙҙар, һеҙ түгел, ә ручкаға эйә булды. Йыш ҡына, ручка йә ҡәләм (ҡәләм урынлаштырыу өсөн хатта бер тәғәйен века). Артабан һөйләм: ә хәҙер телефон машинисткаға тураран. Наглость бындайҙар, ғәҙәттә, үҙенең юғалған ҡыҙҙар һәм телефон номерын бирҙе. Ашыҡты ла, көтөүселәргә көнөнә ике йәки, ә һуңынан шылтыратып, ҡайҙа саҡырһа-ҙә. Ниндәй башҡарыусылар-шул уҡ ваҡытта ҡыҙ өсөн, һәм ул һуңынан шылтыратыуын һора: ҡыҙым, ҡара әле, зинһар, миңә ырғаҡ бер күлдәк бар, осраҡлы. Реакция ҡарамай, алға бара: бер нисә минут эсендә һеҙгә кәрәк булған өсөн һәм шул саҡта мин, ә әгәр бәйләү-мин, моғайын, уны һаҡларға. Сират һеҙгә танышырға мөмкин. Уның алдында һинең ҡыҙҙан һорай: ҡыҙҙар, һеҙҙе борсоған түгел, иң яҡшы һәм һеҙгә бер йәш кеше. Күргән кеүек, күпкә файҙалы буласаҡ таныштырыу мәсьәләләрен оригиналь ҡарағанда, ғәҙәттә: сәләм.\nШул ваҡыт үтте, ҡасан, тип таныштырған егеттең генә беренсе. Бөгөнгө көндә бөтә стереотипты емереүе, эмансипациялы ҡатын-ҡыҙ рулить.\nҠыҙы әүҙем булды\nҺәм ни юҡ ине. Шуға күрә ҡыҙҙар иғтибар итә, һорау буласағын беҙ үҙенсәлекле, йөрәк өсөн иң таң ҡалдырҙы егет. Идеаль өсөн киләһе осрашыу урыны -туҡталышы. Һеҙ яҡшы егет күреп, уға барырға тейешмен, һин шым яһай һәм төрө, тип, һеҙ, әүҙем эҙләнәбеҙ,-тип сумкаһына һалды. Күпмелер ваҡыт үткәс, уға мөрәжәғәт итәм: — йәш кеше, һеҙ ҙә миңә ярҙам итә. Был сумканы мин телефон таба алмай, мин йыйырға, зинһар. Моғайын, уны ла һинән тартып. Шулай итеп, уның номерына шылтыратып яҙыла исемлегенә инә. Һәйбәт килеп һорап ҡаранылар һәм урамда незнакомец: һеҙ компасың бармы һеҙҙең менән булды. Һорау көтөлмәгән кеүек булып китте ул, тип һорай: ә картаһы өсөн йүнәлеш алыу урыны. Кире яуап алған һуң, ошондай һорауҙар бирелә: иң яҡшы, һеҙҙең телефон булһа, кәм тигәндә. Мин үҙем номерын әйтә. Моғайын, һеҙ ҡыйыулығына һоҡлана һәм егеттәр юмор хисе булмай. Табурет как будто һеҙ яңғыҙ һәм һеҙгә инде таныш булған егет барырға мөмкин. Ҡасан ти егет, һин уны белә тип, ғәжәпләнеү менән һәм йылмайып һорайым: һеҙҙе андрей түгел. Һуңынан көйәрмәндәр, тине, тип, һеҙ, егет буйынса исемендәге Андрей буйынса интернет менән таныша, парк осрашыу килешә, һәм ул килә алмай. Бер аҙ ваҡыт үткәс телефондан шылтыратып (башҡа менән алдан килешеү булмаһа). Ҙур булмаған әңгәмә һуң, егет аңлата икән, тип, ҡыҙ менән һин уйнай был, тип, — тип. Һәм һөйләшеү өсөн тема булды инде. Егет ҡулын һорап урамға һыу һәм күрһәтергә тура килә. Һуңынан яҡындарына һинән башлана: ул матур ҡыҙ менән танышырға насип булды, һәм уларҙың бер-береһен яратыуы, бергә була улар бәхетле, һәм башҡалар. Моғайын, уның яҡындары, һеҙ үҙегеҙ тураһында һөйләне. Һәм күрәҙәлек ҡыла ала, уның телефон номерын сифаты өсөн түләнә. Оригиналь эш өсөн һорауҙар ҙа егеттәр, һеҙ күрмәгән, һеҙ, йәш кеше нимә ҡаршы тора алмай. Toshiba компаниялар торошо, шулай булырға тейеш, кеше өсөн ваҡытын бушҡа сарыф итмәй неинтересный. Хатта әгәр һеҙ шулай тип һорағас мәсьәлә бик үҙенсәлекле һәм ул ҡыҙыҡлы, әммә һеҙ танышырға теләһәгеҙ, түбәндәге кәңәштәр файҙалана. Мәҫәлән: ниндәй мәсьәләләр ҡапма-ҡаршы енес яғынан үҙенсәлекле булырға, һәр ваҡыт үҙегеҙ ҡарағыҙ, был һеҙгә танышырға кәрәк. Һәм һығымта: исегездә тотоғоз был уңыштары өсөн һеҙ тейеш опрятно тулы күренмәй, еҫе һәм йылмайып\n← Сайтында Өсөн, Береһе Йәш Кеше Белә\nЧатта теркәү бушлай булғас ч италия →


Кадастр палатаһы аңлата: күрше ерҙәр хужалары менән ер участкаһы сиктәре тураһында килешеүҙе нисек башҡарырға\n1 Ноябрь 2018, 12:06\nЕр участкаһын кадастр иҫәбенә ҡуйыу йәки уны аныҡлау өсөн межалау эшен башҡарырға кәрәк. Кадастр инженеры межа планын, уға ҡушымта итеп сиктәр тураһында килешеү акты эшләй. Акт сиктәш булған күршеләргә ҡултамға ҡуйыу өсөн бирелә.\nБелгес межалау мәсьәләһен уртаҡ сиге булған күршеләрҙең һәр береһе менән айырым килешә ала йәки күрше ерҙәр хужалары менән йыйылыш үткәрә. Килешеү мотлаҡ участка хужаһы ҡатнашлығында үтә.\nЯҡтарға актҡа ҡул ҡуйыу кәрәклеге (йәки ҡул ҡуйыу-ҙан яҙма баш тартыу биреү) тураһында йыйылышҡа тиклем кәм тигәндә 30 көн ҡал-ғанда хәбәр итәләр.\nХәбәр итеү бары тик яҙма рәүештә башҡарыла: ҡатнашыусы яҡҡа ҡултамғаһын ҡуйҙырыу юлы менән йәки почта аша.\nҠатнашыусы яҡтың был хатты алыуы тураһында ҡултамғаһы булыуы бик мөһим. Ҡатнашыусы яҡтың ҡайҙалығын билдәләү мөмкин булмағанда (ҡайҙалыр киткән, юғалған, мәғлүмәт юҡ), хәбәр итеү муниципаль гәзиттә баҫтырыу юлы менән ғәмәлгә ашырыла.\nБаҫтырыу өсөн шарттар:\n1. Гәзит рәсми баҫма булып торорға тейеш (мәғлүмәтте был гәзиттә баҫтырыу юридик көскә эйә булырға тейеш).\n2. Баҫма материалда һәм белдереүҙә килешеү актын әҙерләгән кадастр инженеры тураһында, йыйылыш буласаҡ урын һәм ваҡыты тураһында, шулай уҡ участканың урыны (номеры менән) тураһында мәғлүмәттәр булыуы мотлаҡ.\nТейешле кешеләр йыйылышҡа килмәһә, был баҫма мәғлүмәт рәсми баҫтырылып сыҡҡандан һуң, уларҙың ҡултамғалары булыуы кәрәкмәй. Йәғни, хәбәр ителеп тә, әммә яҡтар килмәһә, сиктәрҙе килешеп билдәләү уларһыҙ ғәмәлгә ашырыла һәм законлы тип табыла.\nПрактикала күршеләрҙең сиктәр тураһында килешеү актына ҡултамғаларын ҡу- йыуҙан баш тартҡан осраҡтары бар. Сиктәш ер хужаһы белдереүҙә тәғәйенләнгән көндә инженер менән осрашыуға килмәһә, бөтөнләй баш тартыуына нигеҙ һәм дәлил килтермәй процедураны үткәреүҙән баш тартһа, белгес алдан межалау үткәрә. Шул уҡ ваҡытта актта бәхәсле ике яҡтың береһе килмәүе тураһында яҙып ҡуйыла. Бынан тыш, межа планы хәбәр итеү тәртибе үтәлеүен раҫлаусы документ менән тулыландырыла.\nӘгәр сиктәш ергә бәйле осраҡты хәл итеүҙе теләгән кеше кадастр инженерына уртаҡ сиккә бәйле ҡаршы булыуы тураһында хәбәр итһә һәм ни өсөн ҡаршы булыуын аңлатһа, был осраҡта кадастр инженеры ҡаршы булыуҙы белдергән был ҡағыҙҙы межа планы менән бергә беркетә. Сиктәр килешелгән тип иҫәпләнә алмай. Был осраҡта ер тураһында бәхәс судта ер участкаһы сиктәрен билдәләү тураһында талаптарҙы белдереү һәм суд тарафынан ер экспертизаһы үткәреү юлы менән хәл ителә.\nБашҡортостан Республикаһы буйынса кадастр палатаһының матбуғат хеҙмәте.


Икенсе Этҡол ауылында мәҙәниәт йорто ремонтлана\n28 Май 2020, 22:08\nКүптән түгел Икенсе Этҡол ауылында мәҙәниәт йортонда тулы реконструкция эштәре башланды. Уның барышы менән ошо көндәрҙә Баймаҡта эш сәфәре менән булып киткән БР-ҙың Мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова ла танышты. Уны район хакимиәте башлығы Фәнис Әминев оҙатып йөрөнө.\nДөрөҫөн әйткәндә, 1990 йылда төҙөлгән мәҙәниәт йортона күптән ремонт талап ителә ине. Авария хәлендә булғанлыҡтан, мәҙәни саралар ҙа бында туҡтап ҡалған булған. Хәҙер иһә “Мәҙәниәт” милли проектына ярашлы унда тулы реконструкция үтәсәк. Мәҙәниәт йортоноң биләмәһен төҙөкләндереү менән берлектәге барлыҡ эштәрҙе атҡарып сығыу өсөн 9 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә. Төҙөкләндереү сараларын иһә аукционда еңеү яулаған “Алмаз и К” ЯСЙ-һы башҡарасаҡ. Бер үк ваҡытта объекттың ҡыйығы ла яңыртыласаҡ. Был эштәр иһә конкурс нигеҙендә еңеү яулаған “Простор 17” ЯСЙ-һына йөкмәтелгән.\nБөгөн бында төҙөкләндереү эштәре ҡыҙыу төҫ алған. Бинаның стеналарындағы, түбәләге һәм иҙәндәге иҫке буяуҙар һыҙырып алынған. Электр, шулай уҡ һыу индереү һәм сығарыу селтәрҙәрен яңырыу буйынса эштәр бара.\nТөҙөкләндереү сараларынан тыш 1 миллион һумдан ашыу суммаға мәҙәниәт йортоноң матди-техник базаһын нығытыу ҙа ҡарала.\nЯңы һулыш алған мәҙәниәт йорто быйыл 12 июлдә файҙаланыуға тапшырыласаҡ, тип күҙаллана. Проектты тормошҡа ашырыу өсөн БР Мәҙәниәт министрлығы бюджетынан 15 миллион һумдан ашыу аҡса бүленә. Бынан тыш урындағы бюджеттан 600 мең һум йәлеп ителә.\nШулай итеп, Икенсе Этҡол ауылы халҡының тормошон йәмләндереп, халыҡҡа дәрт-дарман өҫтәп, тағы ла бер социаль объект сафҡа инәсәк.


Сәхнә матурлыҡты ярата, ти йәш йырсы Ғайсар Миңлеғолов » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Сәхнә матурлыҡты ярата, ти йәш йырсы Ғайсар Миңлеғолов\nСәхнә матурлыҡты ярата, ти йәш йырсы Ғайсар Миңлеғолов\nЙыр-моң донъяһы ниндәйҙер бер сихри тартыу көсөнә эйә. Үҙе йырламаған кеше лә моңға тартыла, эстән генә көйләп йөрөй. Ә йырлай белгәне тормошон йырһыҙ күҙ алдына ла килтермәй. Бәләкәй саҡтан ашнаҡсы булырға хыялланған Ғайсарҙы ла йыр үҙенә әйҙәй. Һүҙем – сәхнәгә күптән түгел генә сыҡһа ла, алсаҡлығы, сибәрлеге, моңло, йомшаҡ тауышы менән йәш ҡыҙҙарҙың йөрәген йышыраҡ тибергә мәжбүр иткән йәш йырсы Ғайсар Миңлеғолов тураһында.\nБөрйән районының Әтек ауылында тыуып үҫкән егеттә, бәләкәй саҡтан йырларға яратһа ла, ашнаҡсы булыу теләге көслө була. Төрлө торттар, кекс, былау бешерергә яратҡан Ғайсар 9-сы синыфта ғына йыр менән ныҡлап шөғөлләнергә ҡарар итә. Районда йыр конкурстарында ҡатнашып, урындар яулай. 11-се синыфты бөткәс, һис икеләнеүһеҙ Өфө сәнғәт училищеһының вокал бүлегенә имтихан тота һәм уҡырға инеп китә. Күренекле йырсы Тәнзилә Үҙәнбаева класында уҡый. Классик әҫәрҙәргә, халыҡ йырҙарына ла ҡыҙыҡһыныуы арта. Быйыл уның сығарылыш йылы. Әммә Ғайсар үҙен артабан бүтән өлкәлә лә һынап ҡарарға теләй. Уны геодезия ҡыҙыҡһындыра. «Ә йыр, хобби һымаҡ, күңел талабы һымаҡ, һәр саҡ минең менән буласаҡ», – ти егет.\nБылтыр 1 сентябрҙә Салауат майҙанындағы концертта Ғайсарҙы композитор Риф Арыҫлан күреп ҡала. Шулай итеп, йәш йырсының «Серле күҙҙәрең», «Һине иҫкә алғанда», «Көҙҙәрем» тигән тәүге йырҙары «Юлдаш» радиоһы аша яңғырай башлай. Уның тауышын күп кенә йәш йырсыны сәхнәгә сығарған Радик Юлъяҡшин да оҡшата. Күп тә үтмәй, тәүге гастролгә Силәбегә лә сығып китәләр. Аҙаҡ Радик Юлъяҡшин, Наил Ибраһимов, Тимур Вәлитов, Илгиз Абдрахмановтар менән Стәрлетамаҡ, Ишембай, Баймаҡ, Сибай ҡалаларында, Стәрлебаш, Баймаҡ, Ғафури, Хәйбулла райондарында «Һин әҙерме?» концерт программаһы менән сығыш яһайҙар.\n«Тамашасы иғтибарын, һөйөүен яулар өсөн йырсы бүтәндәрҙән айырылып торорға тейеш. Тауышы менән дә, кейеме, стиле, йөҙө менән дә. Һәм, әлбиттә, йыр ҙа мәғәнәле булһын. Сәхнә матурлыҡты ярата», – ти Ғайсар. Матурлыҡ тигәндән, йөҙө генә сибәр түгел егеттең, күңел донъяһы ла матур. Спиртлы эсемлектәр эсеү, тәмәке тартыу – уның өсөн ят күренеш. Мәсеткә йөрөй. Кешеләрҙе иманлылығы, алсаҡлығы, иплелеге, тырышлығы өсөн дә ихтирам итә. Замана тырыш, белемле кешеләрҙеке, тигән фекерҙә Ғайсар.\nЕгет тормошта бөтә нәмәгә лә өлгөрөргә тырыша. Уҡып йөрөй, сәхнәлә сығыш яһай, дуҫтары менән аралашырға, күңеленә ятҡан бүтән эштәр менән шөғөлләнергә лә ваҡыт таба. Ижади пландар ҙа ҡора – бер төрлө генә йыр стилендә туҡтап ҡалмаҫҡа иҫәбе. Классик әҫәрҙәр, халыҡ йырҙары, Европа стилендәге заманса йырҙар, «Гәлсәр һандуғас» стиле – ваҡытың, тырышлығың, ижади ҡомарың ғына етһен.\nҒайсар исеме «ҡайнар шишмә» тигәнде аңлата. Ата-әсәһе улдарының тормоштоң бөтә йәмен тойоп, ҡайнап йәшәүен теләп, уға ошо исемде ҡушҡандыр. Ғайсар һынатмай, тип әйтергә була. Артабан да яңы үрҙәргә ынтылып, үҙ тамашасыһын табып, йырҙары менән беҙҙе ҡыуандырып торорға яҙһын.\nСығыу ваҡыты 24-05-2011, 10:29 | Ҡаранылар: 2459\n«Күмәк булғас, йәшәү күңелле»\nТуйсиндар йыр туйына йыйҙы\nБыйыл «Гәлсәр»ҙә – игеҙәктәр йылы


Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡорт теленә арналған подкасттар шәлкемен башлай - kurultai.ru\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡорт теленә арналған подкасттар шәлкемен башлай\n24 сентябрь 2020, 15:42\nӘгәр башҡорт телен аҫыл таш менән сағыштырһаң, әҙәби тел—ул таштың бер генә ҡыры. Ул ҡыр үтә сифатлы итеп йышылған булһа ла, таштың тотош матурлығын күрер өсөн, уның бөтә ҡырҙарын күреү зарур.\nБашҡорт теленең диалекттары—күптәр өсөн аңлауы ҡатмарлы булған өлкә. Ул башлыса филологтарҙың белем даирәһенә инә.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башлаған яңы проекттың маҡсаты—башҡорт теленең диалекттары тураһында мәғлүмәтте ябай телдә халыҡҡа еткереү. Бының өсөн йәнле әңгәмәләр форматындағы видеоподкасттар әҙерләнә. Уларҙа урындағы һөйләш вәкилдәре һәм филология белгестәре ҡатнаша. Бер өҫтәл ҡырына ултырып, улар теге йәки был урындағы һөйләштең үҙенсәлектәрен барлай.\nБеренсе сығарылыш Саҡмағош районында йәшәгән башҡорттарҙың һөйләштәренә арналған. Әңгәмәлә филология фәндәре докторы Гөлфирә Риф ҡыҙы Абдуллина һәм йырсы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рәмил Хәзиев ҡатнаша.


Бөгөн байрам - Рәсәй конституцияһы көнө. Әммә конституция дәүләттә генә түгел, хатта ғаиләләрҙә лә бар. Күп кенә ғаиләләрҙә үҙ-ара килешеүҙәр бар. Өй ҡануниәте тиһәң дә була. Һуңғы ашаған һауыт-һаба йыуырға тейеш, ҡустылар ағайҙарҙың кейемен туҙҙырып бөтөргә тейеш, телевизорҙы ҡарау ваҡыты сәғәтләп бүленгән. Бурыстар ҙа бүлешелгән: магазинға кем йөрөй, иҙәнде кем йыуа һәм башҡаһы. Ә һеҙҙең ғаиләгеҙҙең конституцияһына ниндәй ҡанундар ингән?...\nКлондар: ыңғай һәм кире яҡтары\nЯҡут республикаһында кинологтар клон эттәр менән эшләйәсәк. Том, Марк һәм Джек исемле көсөктәр Кореяның иң шәп хеҙмәт овчаркаһынан яһалған. Һеҙ яһалма йән эйәләрен булдырыуға нисек ҡарайһығыҙ.\nНоябрҙең һуңғы көнө. Мосолман календаре буйынса яңы ай башы. Һандарҙа сихри көс эҙләргә яратыусылар өсөн яҡшы көн. Пифагор әйткән: "Донъя менән һандар идара итә". Һеҙҙең тормошоғоҙҙо үҙгәрткән, уңыш килтергән һандар бармы?\nРеспубликаның 100 исеме\nРеспубликаның йөҙ йыллығына күп кенә саралар ҡаралған. Улар араһында Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы үткәргән "Республиканың 100 шәхесе" проекты. Беҙ үҙебеҙ ҙә Руспебликала яҡты эҙ ҡалдырған шәхестәрҙе барларға булдыҡ.\nБаймаҡ районы Темәстә "Таҡмаҡ әйтеш - 2016" Республика конкурсы үтә. Халыҡ ижадының аҫыл ынйыларын һаҡлап ҡалыу һәм йәштәргә еткереү - төп бурысыбыҙ, тип әйтә уның ойоштороусылары. Бәйге Баймаҡ ерендә өсөнсө тапҡыр ойошторола. Беҙ ҙә бындай саранан ситтә ҡалмаҫҡа тырышабыҙ. Үҙебеҙҙең юлдаштар араһында таҡмаҡ әйтеүселәр күп икәнен белеп, әйтеш үткәрәбеҙ.\nӨйрәнеүһеҙ хеҙмәт юҡмы?\nХалыҡ-ара студенттар көнө яңы закон тураһында фекер белешеү. Уға ярашлы, быйылдан башлап яңы һөнәри стандарттар индерелде.Үҙ профессияһы буйынса эшләмәгәндәргә һеҙҙә ниндәй ҡараш?\nТормош һынауҙарынан һынмаған кешеләр була. Ундай кешеләрҙең тарихтары, ысынлап та, ауыр хәлгә ҡалған кешеләргә көс бирерлек. "Үҙ үҙеңде йәлләү - иң күңелһеҙ һәм файҙаһыҙ эш".\nИнтернетта ир-егеттәр кәңәш бирә. Әгәр һеҙҙең етәксегеҙ ҡатын-ҡыҙ булһа, зарланырға ашыҡмағыҙ. Беренсенән, ул туғыҙ айға эшкә йөрөмәүе ихтимал, икенсенән унан һәр ваҡытта ирҙәр бүлмәһендә йәшенергә була.Замана күптән ир менән ҡатынды тиңләне. Ҡатын-ҡыҙ яҡшы етәксе була аламы?\nСәсең менән иҙән һеперһәң дә...\n"Иҙәнде сәс менән һеперһәң дә, алама ҡәйнәгә ярамаҫһың," - ти халыҡ мәҡәле. Һәр кеше менән килешеп уртаҡ тел табырға була, тиҙәр кешеләр. Ҡәйнә йәш ғәйләнең тормошона ҡағылырға тейешме?\nТүләүле хеҙмәт сифатлы хеҙмәтме?\nРәсәй мәктәптәрендә оҙайтылған көн төркөмдәрен түләүле рәүешкә күсереү әүҙем бара. Ҡануниәттә шундай шарттар булдырылған, бындай ҡарарҙы мәктәп етәкселеге үҙ-аллы ҡабул итә. Рәсәйҙә 1 миллион 700 мең бала бындай төркөмдәргә йөрөй. Түләүле һәм бушлай тәҡдим ителгән дәүләт хеҙмәттәре темаһына һөйләшәбеҙ.\nҠыштың тәүге һынауы\nӘбйәлилдәр ҡарға, ә Күгәрсендәр хатта ямғырға ла ҡыуанды. Ҡыштың тәүге һынауын башҡа төбәктәрҙә нисек үттеләр? Юлдаштарыбыҙ сатлама һыуыҡтарға, ыжғыр бурандарға, боҙлауыҡҡа әҙерме?\n8-се ноябрь - Халыҡ-ара КВН көнө.Әммә сәхнәлә генә тапҡыр һәм шаян булыуы еңел. Тормошта репетицияһыҙ, сценарийһыҙ шаяртҡан кешеләр һирәгерәк осрай."Әйтһә, йыҡҡансы әйтә" тиҙәр ундайҙарҙы. Һәр ауылда шундай кеше бар. "Ауыл Петросяны" тип тә йөрөтәләр...\nРәсәй психологтары күңел сәләмәтлегенә зыян килтергән мультфильмдар исемлеген төҙөгән. Өсөнсө һәм икенсе урындарҙа сит ил таҫмалары булһа, тәүге урынға беҙҙең "Маша һәм айыу" эләкте. Беҙ сит ил йәнһүрәттәрен артыҡ ҡанһыҙ булыуы өсөн әрләргә күнеккәнбеҙ, ә үҙебеҙ йыраҡ киттекме?\nҺәр сабый үҙ ризығы менән тыуамы?\nЯңы закон проектына ярашлы, 3 һәм унан күберәк балаһы булған ғаиләнең милкендә төҙөү өсөн яраҡлы ер участкаһы бар икән, бушлай ер биләмәһе уға тәтемәй.Радиотыңлаусылар резонанс тыуҙырған башланғысҡа нисек ҡарай?\nАҡса булһа бер муҡса...\nАуыл кешеләре күптән үҙ көндәрен үҙҙәре күрә. Кесе эшҡыуарлыҡ асып, эш урындарын да булдыралар, аҡса ла эшләйҙәр.Малсылыҡ, икмәк бешереү, кейем тегеү һәм башҡа кәсептәр киң тарала. Уңған тырышып эшләр, ялҡау бармағыш тешләр, тиҙәр. Шартлы сумма - бер миллион булһын. Был аҡса ҡулға килеп эләкһә, уны ниндәй эшкә нигеҙ итеп һалыр инегеҙ?\nСит ил байрамдары беҙгә кәрәкме?\nФекер белешеү күрһәтеүенсә, Рәсәй граждандарының 10 проценты Хэллоуинды билдәләй. Тауыш биргәндәрҙең 8 проценты сит ил байрамдарын бөтөнләй тыйырға теләй. Сит ил байрамдары кәрәкме?\nМәрхәмәтлек: ярҙамғамы, янсыҡҡамы?\nБылтырҙан алып республика хөкүмәтендә мәрхәмәтлек ойошмаларын даими тикшереүсе төркөм эшләй, ә "Асыҡ республика" порталында ышаныслы ойошмалар реестры һәм ярҙамға ысынлап та мохтаж булған кешеләр исемлеге эленгән. Шулай ҙа, кешеләрҙең изгелегендә аҡса эшләүселәр мәсъәләһе ҡала. Нисек мәрхәмәтлекте енәйәттән айырырға?\nХәрби хеҙмәт: теләкме, кәрәкме?\nБыйыл хәрби хеҙмәттән ҡасыусылар һаны 30 процентҡа кәмегән. Ғөмүмән, һуңғы бер нисә йылда һалдат булыуҙың бәҫе арта ғына. Ирекле теләкме ул, мәжбүри бурысмы? Беҙҙең маҡсат - һеҙҙең ҡарашты белеү.\nИнтернет-магазиндар: ыңғай һәм кире яҡтары\nХалыҡ күпләп интернет-магазиндар менән ҡуллана башлай. "Рәсәй Почтаһы" интернетта сауҙа майҙансығын асты. Бындай магазиндар ысынбарлыҡтағы сауҙа үҙәктәренән уңайлыраҡмы икән?\nАмерикаларға бараһы юҡ...\nАмерика үҙе беҙгә Терминатор булып килеп инде. Океан аръяғындағы ил һеҙҙең йортоғоҙға ниндәй тауыш менән, ниндәй ҡиәфәттә килде?


Балалар пособиеһын арттырырға итәләр » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Балалар пособиеһын арттырырға итәләр\n09.09.2019 Балалар пособиеһын арттырырға итәләр\nБеренсе балаға айлыҡ пособие 7 процентҡа артып, уртаса алғанда 12 мең һумға етергә тейеш. Балалар пособиеһы ағымдағы йылдың II кварталындағы төбәктәге балалар өсөн йәшәү минимумынан сығып иҫәпләнә.\n2020 йылда пособиеларҙың дөйөм суммаһы 150 млрд һум тәшкил итәсәк. Был 2019 йылға ҡарағанда өс тапҡырға күберәк. Быйыл тәүге бала тыуғас түләүҙәргә 50 млрд һум аҡса киткән. 2021 йылда был сумма тағы ла 6 млрд һумға күтәреләсәк, ә ике йылдан 164 млрд һум буласаҡ.\nӘлеге ваҡытта иң юғары балалар пособиеһы Сахалин өлкәһендә (29 мең һум), Чукоткала (23,3 һум) һәм Камчаткала (21,7 һум). Ә балалар пособиеһы алыусы ғаиләләр Краснодар крайында, Башҡортостанда һәм Мәскәүҙә күп.\n2020 йылдың ғинуарынан өс йәшкә тиклем балалары булған һәм ата-әсәләренең килеме ике йәшәү минимумынан артмаған (ике кешегә) ғаиләләргә лә пособие түләнәсәк. Әлегә тиклем бындай дотациялар 1,5 йәшкә тиклемге балалары булған һәм килеме 1,5 йәшәү минимумынан артмаған ғаиләләргә түләнә ине. РФ Хеҙмәт министрлығынан күҙаллауынса, ошондай үҙгәрештәргә бәйле, айлыҡ пособие алыусы ғаиләләр һаны 379 меңдән бер миллионға тиклем артасаҡ.


Бешамель соусы — иң тәмле һәм ябай әҙерләнә торған соустарҙың береһе. Атамаһы француз короле Людовик XIV һарайында гофмейстер булып хеҙмәт иткән Луи де Бешамель маркиз де Нуатель исеме менән бәйле.\nСоусты ит, балыҡ, йәшелсә ризыҡтары менән бирергә була.\nСоустың нигеҙен бешерер өсөн түбәндәгеләр кәрәк:\n1 аш ҡалағы он\n2 аш ҡалағы һурпа\n1 стакан һөт өҫтө.\nСеүәтәлә аҡ майҙы иретергә һәм он һалып алтын төҫкә ингәнсе болғата-болғата ҡыҙҙырырға. Шунан ҡайнар һурпа өҫтәргә. Соустың ниндәй ризыҡҡа тәғәйенләнгәненә ҡарап, һурпа иттеке, балыҡтыҡы йә йәшелсәнеке булырға мөмкин. Болғатыуҙан туҡтамайса һөт өҫтө ҡойорға. Һөт өҫтө урынына шыйыҡ ҡаймаҡ йә һөт ҡулланырға ла була. Тик һөт ҡушҡан осраҡта ондо күберәк алырға кәрәк.\nӘммә иң үҙенсәлекле тәмде бешамелгә тәмләткестәр бирә. Беренсенән, уға ваҡ ҡына итеп туралған һәм алтынһыу төҫкә ингәнсе ҡурылған һуған һалырға була. Икенсенән, райхан, кейәү үләне, орегано һәм башҡа тәмүләндәр өҫтәргә мөмкин.\nБешамель әҙерләүҙең башҡа ысулдары, специяларҙы (мәҫәлән, лавр япрағы, кейәү үләне, борос, эре киҫәкле һуған) һөттә йә һөт өҫтөндә бешереп, ярты-бер сәғәт тирәһе ултыртып торғас, аҡ майҙа ҡурылған онға ҡушып бутауҙан ғибәрәт.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Бешамель_соусы&oldid=19060»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:43 8 февраль 2018 үҙгәртелгән.


Материалы за 13.02.2013 » "Урал" гәзите\n13-02-2013, 16:31 / Ял минуттарында\nВалентин ярҙам итмәне\nИзге Валентин тигән нәмәләрен кем уйлап тапҡандыр. Әйҙә, ҡайҙа табылған шунда ғына йѳрѳһѳн ине лә бит, юҡ, ошо беҙҙең тѳпкѳл ауылға ла килеп етһенсәле. Изге лә булғас, бәлки, ярҙам итер әле, тип, шул валентинка ярҙамында бына инде ѳс ай асыуланышып йѳрѳгән егетем менән ярашмаҡсы булдым. Ни хәл итәһең, ир-ат бит юлда тәгәрәп ятмай. Әҙерәк ауһарыраҡ, үҙһүҙлерәк булһа ла, иң мѳһиме - егәрле. Һеңлем ѳйрәткәнсә, иң матур һүҙҙәрҙе яҙҙым да йѳрәк тѳшѳрѳп, аҫтына «Изге Валентин» тип яҙып ҡуйҙым. Клубтан сыҡҡас, артынан ҡыуып еттем дә, тегегә валентинкамды тотторам....\n13-02-2013, 16:30 / Ял минуттарында\nМакияж һалыу - сәнғәт ул!\nБер юлы күҙҙе лә, иренде лә, ҡаштарҙы ла ныҡ итеп буяу ҙур хата! Ҡайһы бер осраҡта, мәҫәлән, сәхнәлә бының урынлы булыуы мѳмкин, әммә урамда, байрам кисәһендә ошолай биҙәнгән ҡатын-ҡыҙҙы күреү хатта ѳркѳтѳп ебәрә. Иренгә ҡыҙыл һѳртѳп, яңаҡтарҙы ҡыҙартып ебәрһәгеҙ ҙә етә. Күҙ һәм ҡаштарға был осраҡта еңелсә - француз стилендәге макияж яһала. Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар ҡашҡа әһәмиәт бирмәй. Был яңылыш фекер. Ҡаштың формаһы булыуы зарур. Ҡаштар һеҙҙе шат күңелле итеп тә, уҫал итеп тә танытыу кѳсѳнә эйә! Йѳҙѳгѳҙ йәшерәк күренһен ѳсѳн ҡаш араларын киңәйтергә кәрәк. Ҡаштың осо тѳбѳнән түбәнерәк...\n13-02-2013, 16:28 / Ял минуттарында\nӘгәр ҙә һеҙ, ир кеше булараҡ, үҙегеҙгә ҡарата ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡарашын белгегеҙ килһә, яҡшылап үтекләнгән костюм кейеп, галстук тағығыҙ һәм галстугығыҙҙы әҙерәк кенә ҡыйшайтып, иңбашығыҙға бәләкәй генә мамыҡ йәбештереп ҡуйығыҙ. Һеҙҙе оҡшатҡан ҡатын-ҡыҙ галстугығыҙҙы тѳҙәтеп, инбаштағы сүпте алып ташлауҙан тыйыла алмаясаҡ....\n13-02-2013, 16:27 / Ял минуттарында\nҠараштарың әсир итте\nҒәҙәттә, ир-егеттәр ҡатын-ҡыҙҙарға оҙағыраҡ ҡарай. Гүзәл заттар иһә, һѳйләгән саҡта ирҙәргә ҡарағанда ҡарашын йышыраҡ йәшерә, әммә шымып торған саҡта күҙгә-күҙ ҡарашып торорға әүәҫ. Ирҙәр менән ирҙәр аралашҡанда, киреһенсә, ситкә ҡарабыраҡ һѳйләүҙе, тыңлауҙы хуп күрә. Әммә, ҡатын-ҡыҙҙы тыңлағанда, улар менән бик теләп ҡараштарын осраштыра....\n13-02-2013, 16:26 / Шиғриәт донъяһында\nБарыһы ла -һѳйѳүҙән\nБарыһы ла ерҙә - ҙур һѳйѳүҙән, Ғүмерҙәр ҙә шунан башлана. Сиктән ашыуҙарың һис кәрәкмәй Һәм кәрәкмәй уға ташлама....


Уҙған тәүлектә республикала ике автомобиль аварияһы теркәлгән, ике кеше зыян күргән\nМишкә районының Өфө-Яңауыл автомобиль юлының 125-се километрында «Хендай Акцент» водителе юл ситенә сығып киткән. Уның 1995 йылғы пассажирына табип ярҙамы талап ителгән. Тәүлек дауамында инспекторҙар 3 мең ярымдан ашыу юл йөрөү ҡағиҙәһен боҙоу осрағын асыҡлаған. 52 водитель руль артында эскән килеш тотолған. Административ штраф түләмәгәне өсөн 120 водитель яуаплылыҡҡа тарттырылған.