Валюта курсы — Башҡорт Википедияһы\nВалюталарҙың конвертацияланыуы идеяһы һүрәтләнеше\nВалю́та курсы — бер илдең аҡса берәмегенең икенсе илдең аҡса берәмеге, затлы металдар, ҡиммәтле ҡағыҙҙар менән баһаланған хаҡы (котировкаһы).\n«Валюта алмаштырыу» төшөнсәһе уның конвертацияланыу билдәһе менән бәйләнгән. Валютаныңконвертацияланыу кимәле валюта операцияларын дәүләт көйләүе механизмы менән билдәләнә. Әгәр илдә резиденттарға һәм резидент түгелдәргә валюта менән эш итеүҙә сикләүҙәр ҡулланылмаһа, уның валютаһы ирекле конвертацияланыусы тип атала, ә валюта менән операцияларҙың бөтә төрҙәренә лә тиерлек закон тарафынан сикләүҙәр ҡуйылған булһа, ул конвертацияланмай торған валюта тип йөрөтөлә. Илдә ҡайһы бер операцияларға ғына сикләүҙәр булһа, уның валютаһы өлөшләтә конвертацияланыусы була. Валютаның конвертацияланыу ирке илдең иҡтисади тотороҡлолоғона нигеҙләнә, йәғни валюта алмаштырыуға законлы рөхсәт кенә етмәй, валютаның ышаныслылығы һәм илдең иҡтисади хәленә баһа ла мөһим[источник не указан 368 дней]. Шулай итеп, конвертацияланыу — ул валютаның валюта баҙарҙарында башҡа валюталарға һәм ҡабат үҙ дәүләте валютаһына ирекле алмаштырыла алыу һәләте.\nКонвертацияланыусы валюталар өсөн курс нигеҙендә валюта паритеты ята [источник не указан 397 дней]. Ләкин валюталарҙың курстары уларҙың валюта паритеттарына бер ҡасан да тиерлек тап килмәй. Халыҡ-ара сауҙа шарттарында һәм башҡа тышҡы иҡтисади операциялар барышында сит ил валютаһындағы керемдәр һәм түләүҙәр һәм шуға ярашлы сит ил валютаһын алыу һәм һатыу нисбәте һәр ваҡытта ла тиңлектә тормай. Түләү балансы актив булғанда был илдең валюта баҙарында сит ил валюталары курсы түбәнәйә, ә дәүләт аҡса берәмегенең курсы күтәрелә. Илдә пассив түләү балансы булғанда бының киреһе күҙәтелә [источник не указан 397 дней]. Шунлыҡтан күп илдәрҙә дәүләт валютаһының ҡаты рәсми курсы менән йәнәш ирекле курсы ла була. Рәсми паритет буйынса төрлө илдәрҙәге үҙәк милли банкылар һәм башҡа валюта-финанс учреждениелары, халыҡ-ара ойошмалар араһындағы хисаплашыуҙар башҡарыла [источник не указан 397 дней]. Айырым кешеләр һәм хосуси ойошмалар араһындағы хисаплашыуҙар ирекле курс буйынса бара.\nВалюта курсын билгеләү (фиксациялау) алтын паритет (дәүләт аҡса берәмегендәге гарантияланған алтын миҡдары) йә халыҡ-ара договор буйынса тормошҡа ашырыла [источник не указан 397 дней]. Классик алтын стандартҡа ярашлы, йәғни үҙәк банкыла валюта алтынға ирекле алмаштырыла алғанда, валюта курсы уның алтын миҡдарына булған нисбәтенә ҡарап хасил ителә.\nИл хөкүмәте рәсми алмаштырыу курстарын (иҫәп курсын) урынлаштыра һәм улар махсус бюллетендәрҙә даими баҫылып тора. Рәсәйҙә һумдың рәсми курсы РФ Үҙәк банкы тарафынан билдәләнә. Был курс дәүләт бюджеты килемдәрен һәм сығымдарын иҫәпләгәндә, дәүләттең ойошмалар һәм граждандар менән түләү-хисаплашыу мөнәсәбәттәренең бөтә төрҙәрен, шулай уҡ һалым һалыу һәм бухгалтер иҫәбен ғәмәлгә ашырыу өсөн булдырыла.\nДәүләт аҡса берәмеген сит ил аҡса берәмегенә ҡарата фиксациялау валюта котировкаһы тип атала. Тура һәм кире (ситләтелгән) котировка була. Тура котировка — ул сит ил валютаһының дәүләт баҙарында хасил булған хаҡы. Ул котировкаланыусы валюта берәмегенә күпме үлсәм валютаһы тура килеүен күрһәтә. Кире (ситләтелгән) котировка үлсәм валютаһы берәмегенә күпме котировкаланыусы валюта берәмеге тура килеүен күрһәтә. Бер валютаның икенсеһенә ҡарата курсы өсөнсө валюта аша ла билдәләнә ала. Был осраҡта ул кросс-курс тип атала. Бындай котировкаларға ихтыяж ике валюта араһында тура алмашыу операциялары күләме сағыштырмаса әҙ булғанда һәм шул арҡала тура котировкалар әһәмиәтле күләмдәргә етмәгән осраҡта тыуа. Бынан тыш, хатта ышаныслы тура котировкалар булған хәлдә лә кросс-курсты иҫәпләгәндә башҡа төрлөрәк курс дәүмәле килеп сығырға мөмкин. Валюта курсы кимәлен күҙәткәндә ике төрлө курс барлығы күренә\n• Һатыусының курсы (аск, уның буйынса банк валюта һата);\n• Һатып алыусының курсы (бид, уның буйынса банк валютаны һатып ала).\nУлар төрлө була, сөнки был осраҡта валюта операциялары килем алыу сараһы булып тора. Был курстар араһындағы айырма спред тип атала.\nРәсәй Федерацияһында Үҙәк Банк сит ил валюталары курсын валюта биржаларындағы һатыуҙар һөҙөмтәһендә, тура котировкалар ҡулланып, һумдарҙа билдәләй [источник не указан 397 дней].\n1 Валюта курсының төрҙәре\n2 Халыҡ-ара алмашыу\n3 Курсты урынлаштырыу ысулы\nВалюта курсының төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТирбәлеүсе — һорау һәм тәҡдим һөҙөмтәһендә ирекле үҙгәреп тора һәм баҙар механизмын ҡулланыуға нигеҙләнгән.\nЙөҙөүсе — валюта көйләүе механизмын файҙаланыу арҡаһында тирбәлеүсе валюта курсы. Дәүләт валюталары курстарының насар эҙемтәле киҫкен тирбәлеүенә юл ҡуймаҫ өсөн Европа валюта системаһына ингән илдәр валюта курстарының тирбәлештәрен бер-береһе менән яраштырыу тәжрибәһен ҡуллана.\nБилгеләнгән (фиксацияланған) — дәүләттәр валюталары араһында закон менән билдәләнгән валюта паритетына нигеҙләнеп рәсми билдәләнгән нисбәт.\nХалыҡ-ара алмашыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nНью-Йорк — донъяның финанс үҙәктәренең береһе\nХалыҡ-ара сауҙа аҡса берәмектәрендә алып барыла. Һәр илдең үҙ валютаһы бар. Сит илдәрҙә тауар, хеҙмәттәр йә финанс активтары һатып алырҙан элек үҙ илеңдең валютаһын валюта баҙарында кәрәклегә алмаштырыу йә һатып алыу зарур. Халыҡ-ара сауҙа өсөн валютаның төп күләме донъяның финанс үҙәктәрендә һатыла.\nВалюталарҙың курстарын һорау һәм тәҡдим билдәләй. Мәҫәлән, 1986йылдың башында АҠШ доллары 10 француз франкына алмаштырыла, ә ике йылдан инде ул 6 франк тора ине [источник не указан 397 дней] . Валюталарҙың алмаштырыу курстары үҙгәргән һайын был илдәрҙең импортланыусы йә экспортланыусы тауарҙарына хаҡтар ҙа үҙгәрә.\nИҫәпләшеү ысулы буйынса: паритетлы һәм фактик.\nКурсты урынлаштырыу ысулы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nВалюта курстарын асыҡлау йәһәтенән төп төшөнсә булып һатып алыу һәләте нисбәте тора (purchasing power parity — РРР), ул бер хаҡ законы тип аталған ҡағиҙәнән барлыҡҡа килә: бер илдәге тауарҙың хаҡы икенсе илдәге шул уҡ тауарҙың хаҡына тиң булырға тейеш; был хаҡтар төрлө валюталарҙа сағылғас, ошо хаҡтарҙың нисбәте бер валютаның икенсеһенә алмаштырылыу курсын билдәләй ҙә инде.\nӘйтәйек, Pd — тауарҙың эске хаҡы (domestic price), ә Pf — уның икенсе илдәге хаҡы (foreign price). Уларҙың хаҡының нисбәте бер валютаны икенсеһенә алмаштырыу курсы булып тора.\n«Человеческая деятельность» 2008 йылдың 18 май көнөндә архивланған., Людвиг фон Мизес, 1949.\n«Государство и Деньги», Мюррей Ротбард, 1964.\nНеновски. Н, M. Berlemann (2004). «Lending of First versus Lending of Last Resort: The Bulgarian Financial Crisis of 1996/1997» 2010 йылдың 16 февраль көнөндә архивланған., Comparative Economic Studies, vol. 46, N 2, pp. 245–271.\nОфициальные курсы валют по данным Банка России\nКросс-курсы валют на сайте BBC\nКурсы валют на сайте Rambler Финансы\nКалькулятор внутренних курсов пересчёта платёжной системы VISA\n«Курсы валют: обзор банков СНГ»\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Валюта_курсы&oldid=1051752 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:22 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Иң яҡшы ғилми-тикшеренеү эштәре авторҙарының исемдәре аталасаҡ\n26 Октябрь 2009, 12:31\nБашҡортостан Республикаһы фәнни ойошмалары һәм юғары уҡыу йорттары аспиранттарының ғилми-тикшеренеү эштәре конкурсында еңеүселәр исемдәре 28 октябрҙә иғлан ителәсәк. Уны ойоштороусылар – БР Фәндәр академияһы һәм Гуманитар тикшеренеүҙәр институты менән берлектә БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы.\nОйоштороусылар аңлатыуынса, был конкурстың төп маҡсаты – Башҡортостан фәнни ойошмалары һәм юғары уҡыу йорттарының көндөҙгө бүлектә уҡыусы, ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге менән әүҙем шөғөлләнеүсе 30 йәшкә тиклемге аспиранттарына ярҙам итеү.. Быйыл ул икенсе тапҡырына үткәрелә. Былтырғы менән сағыштырғанда унда ҡатнашыусылар һаны ла һиҙелерлек артты: 2008 йылда 15 булһа, быйыл 42 тикшеренеү эше тәҡдим ителде.\nАспиранттарҙың эшен комиссия баһаланы, уның составына профессорҙар, фән докторҙары, шулай уҡ фән һәм техника өлкәһендә Дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаттары инде.\nЕңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы шаршамбы көнө БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығында үткәрелә.


ҺЫУҘАН ҠАЛҺА ЛА, УТТАН ҠАЛМАҪ\nЙылдың ҡоро килеүе оло хафа уята. Йылға-күлдәребеҙҙең ҡороуы, урман-тауҙарыбыҙ юҡҡа сыға барыуы менән бер рәттән ут тоҡаныу хәүефенән дә азат түгелбеҙ. Бер нисә кѳн элек Йылайыр районы үҙәгендә күҙәтелгән янғын фажиғәһе лә быны асыҡ дәлилләй.\nКѳндѳҙгѳ беренсе яртыла тоҡанған уттан 6 ѳй зыян күрә, 18 кеше мѳлкәтһеҙ урамда тороп ҡала. Урам киңлегенең дүрт метр ғына тәшкил итеүе, ѳҫтәүенә кѳслѳ дауыл сығыуы янғынды ваҡытында һүндерергә мѳмкинлек бирмәй. Ейәнсура, Баймаҡ, Йылайыр райондарынан, шулай уҡ райондың ауыл советтарынан килгән янғын хеҙмәте техникалары, ауыл халҡы тырышлығы менән ут 4 сәғәт эсендә һүндерелә. Бәхеткә күрә, был ҡаза ваҡытында бер кемдең дә ғүмере ҡыйылмаған.\n—Тѳп сәбәп—балаларҙың шуҡлығы,—ти Йылайыр районының янғын һүндереү бүлеге етәксеһе Ғәлим Әбүбәкеров.\nУның һүҙҙәренә ҡарағанда, бѳгѳн янғын урынында Ѳфѳнән килгән махсус комиссия эшләй. Район етәкселеге бәләгә осраусыларҙы ваҡытлыса урынлаштырыу мәсьәләһен хәл итә.


Ҡарт һалдатҡа—90 йәш\nСибай ҡалаһында йәшәүсе Мөкәрәмә Шәһит ҡыҙы һәм Хәбип Шөғәйеп улы Азаматовтарҙың (һүрәттә) бергә-бергә йәшәүҙәренә киләһе йылда 60 йыл туласаҡ. Ә ғаилә башлығы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Хәбип Шөғәйеп улы ошо көндәрҙә юбилейын билдәләй.\nТуҡһан йәшенә аяҡ баҫыусы аҡһаҡал Баймаҡ районының Беренсе Этҡол ауылында донъяға килгән, күп балалы ғаиләлә буй еткергән. Ул беренсе класҡа уҡырға барғанда әсәләре донъя ҡуя. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Нәжип ағаһы фронтҡа алына. Ырымбур өлкәһендә йәш командирҙар әҙерләү курсында уҡыған Хәбипкә лә Ватан һаҡларға ваҡыт етә. НКВД ғәскәрҙәренә эләккән егет I Балтика фронты составында һуғыша. Тәүге сирҡанысты Витебск өлкәһендә ала. Кенигсберг (хәҙерге Калининград) ҡалаһын фашистарҙан азат иткәндә ҡаты яралана һәм госпиталгә эләгә. Бөйөк Еңеүҙе лә ул шунда ҡаршы ала.\n—Нәжип ағайым да шул Кенигсбергта авиация ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итте. Бер тирәлә йөрөһәк тә, ул тарафтарҙа осрашыу бәхете теймәне,—ти Хәбип Шөғәйеп улы.\n18 йәшлек кенә башҡорт егете яу яланында дошмандарға ҡаршы аяуһыҙ көрәшкәне өсөн II дәрәжәле Бөйөк Ватан һуғышы орденына лайыҡ була. Уның түшен шулай уҡ «Кенигсбергты алған өсөн» миҙалы һәм башҡа бик күп наградалар биҙәй. Һуғыштан һуң ул өлкән сержант дәрәжәһенә еткәнсе хеҙмәт итеп, тыуған яҡтарына 1951 йылда ғына әйләнеп ҡайта. НКВД ғәскәрҙәрендә хеҙмәт иткән егетте Дәүләт хәүефһеҙлеге министрлығының Баймаҡ бүлексәһендә ҡуш ҡуллап эшкә алалар. Эске органдарҙа эшләп йөрөгән мәлдә күрше Fәҙелбай ауылы һылыуы Мөкәрәмәгә күҙе төшә. Һуғыш арҡаһында бик күп михнәттәр күргән ҡыҙ ҙа һалдаттың мөхәббәтен инҡар итмәй. Йәштәр ғаилә ҡороп ебәрә. 1963 йылда Азаматовтар Сибай ҡалаһына күсеп килә.\nТаусылар ҡалаһында Мөкәрәмә Шәһит ҡыҙы әҙерләү-һатыу базаһында, элеваторҙа, орлоҡ станцияһында эшләй. Намыҫлы хеҙмәте өсөн төрлө Маҡтау ҡағыҙҙарына, грамоталарға лайыҡ була. Хәбип Шөғәйеп улы иһә «Сельхозтехника»ла эшләп хаҡлы ялға сыға. Ҡала ҡасабаларының береһендә мал көтөп, баҡса үҫтереп матур йәшәйҙәр улар. Өлкәнәйә килә фатирға күсһәләр ҙә, баҡсанан айырылмайҙар.\n—Донъябыҙ етеш, теүәл. Һуғыш михнәттәрен күрһәк тә, бирешмәнек. Сәләмәт йәшәү рәүеше алып барғанғалыр, ғүмеребеҙ ҙә оҙон, шөкөр. Хәләл ефетем минән 10 йәшкә кесе, уның йәшлеге миңә күсә. Ҡатыным менән яу юлым үткән тарафтарҙа, Кенигсбергта бер нисә тапҡыр булдыҡ,—тип хәтирәләргә бирелә ветеран.—Мөкәрәмәм аш-һыуға оҫта, башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыуға әүәҫ. Аллаһы Тәғәлә беҙгә бала һөйөү бәхетен бирмәһә лә, бушлыҡ тоймайбыҙ. Ағайымдың, һеңлемдең балалары беҙҙе ташламай, инәй-олатай тип өҙөлөп тора. «Азатлыҡ» социаль үҙәге хеҙмәткәрҙәре ярҙамдарынан айырмай. Олоғайған көнөбөҙҙә ҡәҙер-хөрмәткә төрөнөп, парлы ғүмер кисереүебеҙ—үҙе ҙур бәхет. Йылдар үткән һайын был ғүмерҙең ҡәҙерҙәре көнләп үҫә генә икән ул. Һәр мәлде, һәр миҙгелде шатланып ҡаршы алабыҙ.\nОло йөрәкле яугиргә һәм уның хәләл ефетенә сәләмәтлек, бәхет, ҡыуаныста-шатлыҡта 100 йәшкә ҡәҙәр йәшәүҙәрен теләйбеҙ.


Борон заманда булған, ти, бер бабай менән бер әбей. Өс улдары булған. Өлкәне — Өлгөрбай, уртансыһы — Ҡыңғырбай, кесеһе — Йылғырбай. Ярлы булһалар ҙа, хәлдә барынса, матур ғына, тыныс ҡына донъя көткән былар. Бер көндө аталары:\n— Хәҙер инде һеҙ егет булып үҫтегеҙ. Үҙ көнөгөҙҙө үҙегеҙ күрергә, үҙ бәхетегеҙҙе үҙегеҙгә самалап ҡарарға ваҡыт, — тигән.\nШунан бабайҙың өс улы, ес атҡа атланып, бәхет эҙләп сығып китте, ти.\nӨлгөрбай һул яҡҡа киткән. Эй киткән, эй киткән, боролоп ҡараһа, баҫрау буйы ер киткән. Бара торғас, бер ас бүрегә тап була был. Хәлһеҙләнгән ас бүре:\n— Мин бик оҙаҡ ауырып яттым, үҙем дә, балаларым да ас. Ярҙам күрһәтер инең, егет, — тигән.\n— Һиндә минең эшем юҡ. Үҙ балаңды үҙең туйҙыра алмағас, бүре булыуың ҡороһон! — тигән дә үҙ юлына киткән дә барған.\nҠыңғырбай уң яҡҡа киткән икән, уға айыу тап була. Айыу, ярҙам һорап, ауыҙын ғына асҡан икән, Ҡыңғырбай сәләм дә бирмәй сабып киткән.\nЙылғырбай тураға китте, ти. Уға ас төлкө осрай. Йылғырбай төлкөнөң хәлен күреп торғанға, ни әйтерен дә көтмәҫтән, уҡ-һаҙаҡтарыи ала ла баш өҫтөндә осоп йөрөгән бер бөркөткә тоҫҡап атып ебәрә. Бөркөт лап итеп ергә килеп тә төшә. Йылғырбай бөркөт янына барһа, теге телгә килеп:\n— Батыр егет, оҙон ғүмер үлә алмай ҡаңғырып йөрөй инем, атып төшөрөп яҡшы иттең. Хәҙер инде мин тыныс үләм. Минең бер бөркөт ҡауырыйымды йолҡоп ал да күҙең ҡараһындай һаҡла. Кәрәк саҡта шуны һауаға күтәреп, үҙеңә кәрәк нәмәне һора, — тигәп.\nЙылғырбай бөркөттө төлкөгә биргән дә, бер бөртөк ҡауырыйын алып, артабан киткән. Бара ла бара икән Йылғырбай.\nӨлгөрбай ҙа үҙ юлын дауам итә икән. Бара торғас, уға бер һуҡыр ҡарт осраған. Өлгөрбайҙан:\n— Улым, алда, яҡында өс юл булыр. Мине урта юлға төшөрөп ебәрһәңсе. Шунан мин үҙем артабан китер инем, — тип үтенгән. Өлгөрбай:\n— Бабай, минең юлым бик оҙон, ваҡытым юҡ. Үҙ яйыңды үҙең ҡара инде, — тигән. Үҙе шунда уҡ, алға елергә уйлап, атына һуғып алған. Ә аты бер аҙым алға китә лә, ун аҙым артҡа сигенә икән. Өлгөрбай аптыраған. Атына асыуланған. Ахырҙа:\n— Бабай, был ни хәл? — тип һорай икән. Бабай уға:\n— Һин, улым, ярҙамға мохтаж түгелһең дә. Әйҙә, үҙ яйыңа юлыңды дауам итә бир, — тип киткән дә барған, ти.\nБыл ваҡыг Ҡыңғырбай ҙа, михнәт сигеп йөрөй торғас, бер ҡара урманға барып инә. Шунда ул бер әбейгә тап була. Әбей:\n— Улым менән киленем ошо урманға ташлап китте. Харап булам бит инде, — тип илай. Ҡыңғырбай:\n— Әбей, минең юлым бик оҙон, ваҡытым юҡ, үҙ яйыңды үҙең ҡара инде, — тигән дә, туҡтамаҫтан, юлын дауам иттерергә булған. Атына бер һуҡҡан икән, ат шунда ун аҙым ер аҫтына төшә лә сыға, сыға ла төшә икән. Аптырап бөткән Ҡыңғырбай:\n— Әбей, һин мине тылсымлы көсөң менән рәнйетмә, мине алға ебәр,— тигән. Егет бик ипәлгәс, әбей үҙенең тылсымлы көсөн кире алған. Егет, бәхет эҙлән, ары киткән.\nЙылғырбай ҙа шулай үҙ юлын дауам итә икән. Юлда матур уйҙар уйлап ҡына барғанда, ҡара урманда бер тауыш ишетә. Шул тауышҡа ҡарай бара. Барһа, бер тирәк төбөндә бер ир бала ултыра, бала тирәләй ун ике башлы дейеү әйләнә, ти. Йылғырбай, барлыҡ көсөн йыйып, булат ҡылысын һелтәй-һел-тәй дейеү менән алыша башлай. Дейеү ут сәсеп ебәрә — Йылғырбайға ауыр булып китә. Көсө кәмегәндән-кәмей бара бының. Ошо ваҡытта теге бөркөттөң ҡауырыйы иҫенә төшә. Ҡуйынынан ҡауырыйҙы ала ла, юғары ҡарап: «Миңә көс бирһәңсе!»— тип ҡысҡыра. Шул мәлдә үк көсө артҡанын тоя. Оҙаҡламай ғәләмәт көслө булып китә. Шунан ул, дейеүҙең ун ике башын тураҡлап өйә лә, баланы ҡотҡарып, үҙе меиәп алып китә.\nШулай итеп, өс туған арып-талып, михнәт күреп бәхет әҙләйҙәр. Юлда улар, төрлө хәлдәргә осрап, ауырлыҡтар кисереп, һаман алға баралар, ти.\nБына Өлгөрбай бер өйгә тап була. Өйҙә бер әбей ултыра. Үҙе хәлһеҙ, ҡаҡса, ашарына ла юҡ, ти. Өлгөрбай:\n— Әбей, мин бәхет эҙләп йөрөйөм, асыҡҡанмын, ашатыр-эсерер инең, — тигән. Үҙе йоҡоға ла киткән. Йоҡлағанда ул бер төш күргән. Имеш, энеһе Йылғырбай бик бәхетле, кешегә ярҙамсыл, шәфҡәтле. Шуға уны яраталар. Уянһа, өҫтәлгә барынса аҙыҡ-түлек ҡуйылған, хатта юлға ла төйөнсөк әҙерләнгән. Өлгөрбай ашай-эсә лә, әбейгә рәхмәт әйтеп тә тормай, үҙ юлына китә.\nҠыңғырбай ҙа шулай ҡара урманда бер өй осрата. Унда ла аслы-туҡлы бер әбей йәшәй икән. Ҡыңғырбай ҙа шунда, ағаһы шикелле хәл йыйып, төш күреп, тамағын туйҙырып, юлын дауам итә.\nЙылғырбай, теге бала менән бара торғас, шулай уҡ бер йортҡа тап була. Инһә, тештәре төшөп бөткән, үҙе бәлтерәп төшкән бер ҡаҡса әбей ултыра. Ингәс, Йылғырбай һаулыҡ һораша ла:\n— Әбей, бына ошо балаға тамаҡ ялғар берәй нәмәң булмаҫмы? — ти.\n— Юҡ шул, балам, үҙем дә ас ултырам. Ике-өс көн борон Өлгөрбай менән Ҡыңғырбай атлы ике юлаусы булған аҙығымды ашап бөтөрөп киттеләр, — ти.\nШунан Йылғырбай, иҫенә төшөп, тышҡа сыҡҡан да, күккә ҡарап: «Аҙыҡ-түлек булһа ине!» — тип ҡысҡырған. Шулай тип әйтеүе булған, әбейҙең өйө эсендә ни теләһәң, шул алға килгән.\nӘбей, рәхмәттәр әйтеп, ашатып-эсереп, егеткә төрлө-төрлө юллыҡ аҙыҡтар биреп, оҙатып ҡалды, ти. Шунан Йылғырбай теге баланы ата-әсәһенә илтеп бирҙе, ти. Берҙән-бер балалары икән. Шатлыҡтарының иге-сиге булманы, Йылғырбайға ниндәй генә бүләк бирһәләр ҙә аҙ булыр төҫлө булды, ти. Шунан баланың атаһы:\n— Бына беҙҙең янда гына көмөш һыулы бер күл йәйрәп ятыр. Зәмзәм һыулы бәхет күле ул. Уны ун ике башлы дейеү, кешегә бер тамсы һыуып да бирмәй, өс йөҙ ҙә туҡһан туғыҙ йыл буйы һаҡлаған. Урманга еләккә барған балалар араһынан минең улымды ана шул дейеү урлаған. Ә һин, батыр егет, шул дейеүҙең башына еткәнһең. Бына һиңә бер шешә. Бәхетле булайым тиһәң, бына шуға тултырып шул күлдән бәхет һыуы ал. Беҙҙе шатландырған өсөн мин һиңә шунан да ҙур бүләк бир» алмайым, — тнгән.\nЙылғырбай шешәне алған да шул күлгә киткән.\nЭй китте, эй китте, энә буйы ер китте, ти. Бара торғас, йәйрәп ятҡап бәхет күленә барып етте, ти, был. Атынан төшөүгә Йылғырбайҙың ике ағаһы ла килеп туҡтаны, ти. Өс туған осраша. Баштан үткәндәр тураһында һөйләшәләр.\nӨлкән ағаһы Өлгөрбай:\n— Мин ул бәхет тигән нәмәне осрата алманым. Гел генә бәхетһеҙлек: ас бүреме, аслы-туҡлы әҙәм балаһымы — осрап ҡына торҙо, — ти.\nУртансы ағаһы Ҡыңғырбай:\n— Донъя фәҡирҙәр, теләнселәр менән тулы икән. Күпме йөрөнөм, бәхет тигәнде күрмәнем, — ти.\nИң аҙаҡтан Йылғырбай:\n— Кешеләргә шәфҡәт ҡулы һуҙмағанһығыҙ, йонсоп йөрөгән януарҙарға ярҙам итмәгәнһегеҙ. Бәхет осрап торған, һеҙ унан ҡасҡанһығыҙ. Мин, ағайҙар, үҙ бәхетемә ирештем. Бынау күл — бәхет күле ул. Кем дә кем уның һыуын эсә, шул бәхетле була икән. Мин шул күлдән бер шешә бәхет һыуы алам да атайым менән әсәйем янына ҡайтам, — ти.\nӨлгөрбай менән Ҡыңғырбай бәхет күлен күреп, иҫе-аҡылда-ры китә. Шунан улар:\n— Бәхет һыуының үҙенә килеп, бер шешә тултырып ҡына ҡаламмы һуң! Тәүҙә, уртаһына инеп, туйғансы эсәм, шунан сума-сума йөҙәм. Аҙаҡтан инде бәхет һыуын бер турһыҡ тултырып алып ҡайтам, — тип, күлгә һикереп төшәләр. Күбенгәнсе һыуын әсәләр, хәлдәп тайғансы йөҙәләр, тәрәнерәк ерен һайлап, сумып-сумып алалар. Тағы бер сумып алайыҡ, тип сумалар ҙа, хәлдәре бөтөп, һушһыҙланғаплыҡтан, ҡабат ҡалҡып сыҡмайҙар. Шунда батып үләләр.\nКөтөп, көтөп тә ағалары сыҡмағас, Йылғырбай ни эшләһен, бер шешә тултырып бәхет һыуын ала ла, үҙен гепә түгел, ата-әсәһен бәхетле итергә ашығып, тыуған еренә ҡайтып китә.


Өфө мэрияһында Яңы йыл төнөндә ҡалалағы байрам саралары тураһында һөйләнеләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:18, 11 декабря 2018 Йәмғиәт\nБөгөн Өфө мэрияһындағы оператив кәңәшмәлә Яңы йыл төнөндә ҡалалағы байрам саралары хаҡында һөйләнеләр.\nМәҙәниәт һәм сәнғәт идаралығы начальнигы Исламетдин Мәмбәтов һүҙҙәренсә, Яңы йыл төнөндә төп байрам Рус драма театры алдындағы майҙанда ойошторола. Ленин исемендәге майҙандағы концерттан һуң төнгө сәғәт 2-лә Яңы йыл фейерверкы була.\nЯңы йыл байрамы алдынан мәҙәниәт учреждениелары бөтәһе 120-нән ашыу сара уҙғара. 21 декабрҙән 8 ғинуарға тиклем барлыҡ мәҙәниәт учреждениеларында яңы йыл тамашалары ойошторола. 24 декабрҙә һәләтле балалар өсөн Өфө башлығы шыршыһы үткәрелә. Баш ҡаланың мәҙәниәт һәм ял парктарында ҡышҡы уйындар — атта йөрөү, саңғы ярыштары, боҙ шоуы көтә.


Сиде — Башҡорт Википедияһы\n36°46′00″ с. ш. 31°23′20″ в. д.\nМанавгат[d] һәм Анталья\n11 000 кеше (1 ғинуар 2014)\nMuseum Directorate of Side[d]\nСиде (төр. SideSide, др.-греч.бор. грек. Σίδη) — Антальялағы боронғо грек ҡалаһы, ул Урта диңгеҙҙең көньяҡ-көнбайыш ярында урынлашҡан. Сиде — хәҙерге популяр туристик курорт — Антальянан көнсығышҡа табан 75 километрҙа һәм Манавгаттан көнбайышҡа табан 15 километрҙа ятҡан Сәлимейә ауылы янында урынлашҡан (Анталья провинцияһы, Төркиә).\nАнтик тарихи сығанаҡтарҙан күренеүенсә, Сидела грек колонияһы беҙҙең эраға тиклем VII быуатта барлыҡҡа килә, уға нигеҙҙе Кима Эолийскийҙан күсенеп килгән гректар һала. Күсенеп килгән гректарға урындағы сидет телендә һөйләшеүселәр тап була. Ошо үҙенсәлекле телдә яҙылған яҙмалар ҙа осрай. Анатолия диалектында Сиде һүҙе «гранат» емешен аңлата. Урындағылар ҡаланы нимфа Сиде исеме менән атай (ғәмәлдә улар боронғо грек пантеоны аллаһы Артемиданы шулай атай — гранат уның символдарының береһе булып тора). Сиде Памфилияла иң мөһим һәм бик ҙур порт була. Сиде ярымутрауҙа төҙөлә һәм ярымутрауҙың ике ярында ла порттары була. Беҙҙең эраға тиклем V быуатта, фарсы гегемонияһы осоронда, Сидела әйләнештә үҙ аҡсаһы йөрөй. Беҙҙең эраға тиклем 334 йылда ҡалала йәшәүселәр бер ниндәй ҡаршылыҡһыҙ Искәндәр Зөлҡәрнәйгә (Александр Македонский) баш һала. Аҙағыраҡ улар тәүҙә Птолемейҙар, аҙаҡ Селевкидтар ҡул аҫтында була. Беҙҙең эраға тиклем 190 йылда. Сиде Родос һәм Сүриә араһында барған диңгеҙ һүғышы аренаһына әйләнә. Сүриә флотына билдәле карфаген ғәскәр башлығы Ганнибал командалыҡ итә. Артабан Сиде Пергама составына инә, уның менән бергә Рим республикаһы буйһоноуына күсә. Беҙҙең эраға тиклем II быуатта Сиде сауҙа, мәҙәниәт һәм күңел асыу үҙәгенә әйләнә. Беҙҙең эраға тиклем I быуатта ҡаланы Киликия пираттары баҫып ала. Сиде диңгеҙ судоверфенә һәм ҡолдар һатыу үҙәгенә әйләнә.\nБеҙҙең эраға тиклем 67 йылда Римдең ғәскәр башлығы Помпей пираттарҙы бөтөрә. Сиде халҡы рәхмәт йөҙөнән уның хәрмәтенә статуя ҡуя. Римдәрҙең ҡул аҫтында булғанда Сиде сәскә ата..\nСиде элеккесә сауҙа үҙәге һәм ҡолдар баҙары булып ҡала. Мысыр менән сауҙа бәйләнештәре урынлаштырыла. Был осорҙа Сиденың ҙур флоты була. Илдә христианлыҡ тарала. V һәм VI быуаттарҙа Византия империяһы дәүерендә Сидела Көнсығыш Памфилияның епископ кафедраһы барлыҡҡа килә. VII быуатта көньяҡ Анатолияның ҙур ғына өлөшөнә ғәрәптәр баҫып инә, улар ҡаланы тулыһынса яндыра һәм юҡ итә. Ҡасандыр ҙур һәм өлөгөлө ҡала булып иҫәпләнгән Сиде бушап ҡала, унда йәшәүселәр Антальяға күсенә (VIII ьыуат).\nСиде Урта диңгеҙ климаты зонаһына ҡарай, эҫе, ҡоро йәй һәм еләҫ, йомшаҡ ҡыш. Ҡышын уртаса һауа температураһы 10 °C төшмәй, йәйгеһен эҫелек 45 °C (бик һирәк) етеүе ихтимал. Ҡышҡы айҙарҙа диңгеҙ һыуы — 17 °C, йәйге айҙарҙа — 28 °C. Май — октябрь айҙары ял итеү өсөн иң уңай осор тип иҫәпләнелә.\nСиделағы антик театр күренеше\nҠалаға даими рәүештә хәүеф янай, шуға ла диңгеҙ яғынан да, ғоро ер буйынса ла крепостной стеналар менән уратып алынған. Йыш ҡына ер тетрәүҙәр булыуға ҡарамаҫтан, ҡоро ерҙәге крепостной стеналар шул килеш тиүрлек һаҡланған, ә бына диңгеҙ буйындағылары бер ни тиклем емерелгән. Көнсығыш тарафтағы стеналағы ҡапҡалар — ҡалаға инеү ҡапҡалары. Үҙәк ҡапҡалар янына ике башня ҡуйылған. Ҡапҡанан ингәс тә Төп проспект башлана ,һәм ул ярымутрау тамамланғансы Көнбайыш ҡапҡаларғы тиклем барып терәлә.\nҠаланың тарихи үҙәгендә, ҡапҡалар янында Төркиәләге иң ҙур амфитеатр урынлашған, ул бер юлы 20 мең тамашасыны ҡабул итергә һәләтле булған. Әлеге мәлдә сәхнәнең бер өлөшө тергеҙелгән һәм трибуналар һәм галереялар аҫтынан үткән юл таҙартылған. I—IV быуаттарҙа был театр сәхнәләштерелгән байрамдар үткәреү өсөн генә түгел, ә гладиатор һуғыштарын ойоштороу өсөн дә ҡулланылған. Ҡаланан ситтә Рим ҡоролмаларының харабалары ята, яр буйында — Аполлон ғибәҙәтханаһының бер нисә колоннаһы тора. Эллин һәм Рим осорондағы ҡоролмаларҙың харабалары һыу аҫтынанн күренеп ята, улар бер нисә километрға һуҙылған.\nҠаланан ситтә бик күп некрополдәр бар. Бында төрлө типтағы ҡәберлектәрҙе күрергә була — ғибәҙәтханаға оҡшатып эшләнгән ҡәбер таштары, ябай ғына итеп, рельефһыҙ эшләнгән саркофагтар.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сиде&oldid=1104556 ҡабул ителгән\nБоронғо Греция ҡалалары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:29 4 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Ул 1956 йылдан уҡытыусы булып эшләй\n57 йыл Өфөлә химия фәненән уҡыта. Лиза Ҡыям ҡыҙы Әғәҙуллинаның хеҙмәт биографияһын Гиннестың рекордтар китабына ла индерергә булыр ине. Ул Рәсәйҙең иң емешле эшләүсе химия уҡытыусыһы. Тыуған илебеҙ мәғарифына ҙур өлөш индереүсе педагогтың эше юғары баһаланған. Уға илебеҙ Президенты Владимир Путин Указы менән Рәсәйҙең Халыҡ уҡытыусыһы тигән маҡтаулы исем бирелде.\nРеспублика инженер лицейында ул ике тиҫтә йылға яҡын мауыҡтырғыс та, серле лә химия фәненән белем биргән. Был китапханала меңдән ашыу хазина. Уларҙы данлыҡлы уҡытыусы илебеҙҙең төрлө ҡалаларынан алып ҡайтҡан. Атаҡлы ғалимдар тарафынан яҙылған китаптарға ташҡа баҫтырылған фәнни асыштарҙы ентекле өйрәнеп, уның уҡыусылары Бөтә Рәсәй олимпиадаларында уңышлы сығыш яһаған. Төпсөр,ҡыҙыҡһыныусан егеттәр юғары техник уҡыу йорттарының ишеген ҡыйыу асып инеүселәрҙән.\nБыл түңәрәк өҫтәл артында инженерҙар әҙерләүсе лицейҙыңиң алдынғы уҡыусылары. Улар бөтәһе лә Республика һәм Рәсәй кимәлендә химия фәне буйынса олимпиада еңеүселәре. Егеттәрҙең уҡытыусыһы, химия фәндәре кандидаты Айнур Ғүмәров та Лиза Әғәҙуллинаның уҡыусыһы.\nАйнур Мансур улы химия дәресе мауыҡтырғыс һәм ҡыҙыҡлы булһын өсөн махсус ысулдар уйлап сығармай. Лиза Ҡыям ҡыҙы кеүек классик белем биреүгә өҫтөнлөк бирә һәм уҡытыусыһының һаналған белем биреү алымдарынан да ситләшмәй.\nЛиза Әғәҙуллинаға мәктәп директорҙары үтенесе буйынса бер юлы өс мәктәптә химия фәнен уҡытырға тура килә. Үҙ артынан химия фәнен бик яҡшы белгән меңәрләгән уҡытыусылар, табиптар әҙерләгән. Лиза Ҡыям ҡыҙы бөгөн дә үҙен мәктәптә, бары тик уҡыусылар янында ғына тулы бәхетле кеше итеп тоя.\nИзге Ҡөръәндә уҡытыусы хеҙмәтен юҡҡа ғына пәйғәмбәр хеҙмәтенә тиңләмәйҙәр. Ғүмерен мөғәллимлек эшенә арнаған данлыҡлы педагог инде нисә быуын уҡыусылары өсөн изге күңелле, иғтибарлы, ғәҙел һәм намыҫлы кеше булып ҡала.


23 Декабрь 2019, 14:34\n“Рухи байраҡ һинең исемең” тигән баш аҫтында республикабыҙҙың тарихи шәхестәре тураһында ижади конкурс ойошторолдо. Тәүге этаптары мәктәптәрҙә үтеп, аҙағына ете коллектив сыҡты.Райондың балалар ижади үҙәге үткәргән был сара иң беренсе нәүбәттә халҡыбыҙҙың онотолоп барған йолаларын, традицияларын, уйындарын, билдәле шәхестәренең исемен тергеҙеү маҡсатын күҙаллаған.\n“Рухи байраҡ һинең исемең” тигән баш аҫтында республикабыҙҙың тарихи шәхестәре тураһында ижади конкурс ойошторолдо. Тәүге этаптары мәктәптәрҙә үтеп, аҙағына ете коллектив сыҡты.\nРайондың балалар ижади үҙәге үткәргән был сара иң беренсе нәүбәттә халҡыбыҙҙың онотолоп барған йолаларын, традицияларын, уйындарын, билдәле шәхестәренең исемен тергеҙеү маҡсатын күҙаллаған.\nӘбделмәмбәт мәктәбенән М. Ҡасимова һәм З. Ибәтуллина етәкләгән коллектив бик ентекле әҙерләнеп килгән ине. Улар киң билдәле шәхес Әхмәт ағай Сөләймәновҡа арнап “Мин Өфөгә барып ҡына ҡайттым” тигән сценарийҙы сәхнәләштерҙе. Мораҙым мәктәбе коллективының сығышы ла уларға ауаздаш булды.\nЯңы Собханғол мәктәбенең Г. Ҡолдобаева етәкләгән коллективы Еңеүҙең 75 йыллығына мөрәжәғәт итеп, үҙҙәренең билдәле батыры Ҡаный бабайға арналған тамаша күрһәттеләр.\nБрәтәк мәктәбе коллективының сығышы ла бик үҙенсәлекле булды. Улар Я. Хамматовтың “Бөртөкләп йыйыла алтын” әҫәрен бик матур сәхнәләштерҙеләр.\nМәһәҙей мәктәбе коллективының сығышы үҙҙәренән сыҡҡан билдәле шағирә Айһылыу Ғарифуллина апайҙарына арналды. Иҫке Собханғол мәктәбе коллективы данлыҡлы бейеүсе Йәнғәле Вәхитов ижадына мөрәжәғәт иткән.\nӘ Ағиҙел ҡасабаһы уҡыусылары М. Кәримдең “Оҙон-оҙаҡ бала саҡ” әҫәрен күрһәтте.\nЖюри урындарҙы түбәндәгесә бүлде: Әбделмәмбәт мәктәбе - Гран-при, Яңы Собханғол – 1-се, Брәтәк, Мораҙым – 2-се, Мәһәҙей, Иҫке Собханғол 3-сө урындар яуланы, Ағиҙел ҡасабаһы “М. Кәрим вариҫтары” номинацияһында еңеүсе тип табылды.


Үзбәкстанда – башҡорт рухы! » Союз писателей РБ\nСоюз писателей РБ » Новости » Үзбәкстанда – башҡорт рухы!\nҮзбәкстанда – башҡорт рухы!\nОпубликовано: 2-08-2017, 15:30 | Категория: Новости\nБашҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзында алыҫ Үзбәкстандан килгән бер төркөм башҡорт балалары ҡунаҡта булып китте. Камила Гуляева, Диана Сапрыкина, Марат Карипов һәм Дамир Әмировтар Кушнаренко районында үтәсәк „Йәй. Дуҫлыҡ. Мөмкинлектәр йәйғоры” тип аталған этномәҙәни йүнәлештәге лагерға саҡырылған. Әлбиттә, балалар яңғыҙ килмәгән – уларҙы Үзбәкстандың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге башҡорт мәҙәни үҙәге ағзаһы Рәлиә Карипова һәм Светлана Зәйниева оҙатып йөрөй.\nҠунаҡтар һыйлы өҫтәл артында Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Зәки Әлибаев, Шәйехзада Бабич исемедәге дәүләт премияһы лауреаты, шағирә Лариса Абдуллина һәм шағир Рәшит Зәйнуллин менән бик йылы аралашты. Улар хужаларға Үзбәкстанда төпләнгән милләттәштәребеҙҙең көнитмеше тураһында һөйләне, республикабыҙ яңылыҡтары менән ҡыҙыҡһынды, үҙҙәрен борсоған мәсьәләләр менән дә уртаҡлашты. Сит тарафтарҙа башҡорт рухын үҫтереүгә ҙур көс индергән милләттәштәребеҙгә Зәки Арыҫлан улы Яҙыусылар союзы исеменән иҫтәлекле бүләк һәм китаптар тапшырҙы. Лариса Хашим ҡыҙы Рәлиә Тәлғәт ҡыҙының күкрәгенә Дәүләкән районы оҫтаһының ҡулынан сыҡҡан түшелдерек элде. „Бындай затлы бүләктәр тураһында хыяллана ла алмағайным”, – тине ул. Әйткәндәй, Рәлиә Карипова сығышы менән Дәүләкән районының Яңы Яппар ауылынан икән.\nҠунаҡтар ҙа буш килмәгән, әлбиттә – барыһы ла ҡыҙҙар башҡарыуындағы бейеүҙе бик һоҡланып тамаша ҡылды. Баҡһаң, уны Интернет селтәре аша ғына өйрәнеп үҙҙәре һалған. Йәнтөйәгебеҙҙән ситтә лә шундай рухлы йәш быуын үҫеп килеүе күңелдә ихтирам уятмай ҡалмай, әлбиттә.


Районда подъездарҙы ремонтлау барышы нисек?\nБашҡортостанда күп фатирлы йорттарҙың подъездарын ремонтлау буйынса программа эшләй.\nБашҡортостанда күп фатирлы йорттарҙың подъездарын ремонтлау буйынса программа эшләй. Уның төп маҡсаты - күп ҡатлы йорттарҙа йәшәүсе граждандарҙың йәшәү шарттарын яҡшыртыу, ихата алдарын, подъездарҙы тәртипкә килтереү.\nСалауат районы ла ошо программаға ҡушылған. Район хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Малаяҙҙа быйыл 13 подъезд йүнәтелергә тейеш, 11-дә эштәр бара, бер йорттоң өс подъезы әлеге мәлдә файҙаланыуға тапшырылырға тора.


Баймаҡта етем балаларҙың законлы мәнфәғәттәрен һәм хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләһен тикшерҙеләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаймаҡта етем балаларҙың законлы мәнфәғәттәрен һәм хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләһен тикшерҙеләр\n16:15, 30 октября 2013 Йәмғиәт\nБаймаҡта Көньяҡ Урал райондары хакимиәттәренең опека һәм попечителлек органдары белгестәре, балалар йорттары етәкселәре һәм муниципалитеттар башлыҡтары урынбаҫарҙары ҡатнашлығында ғаиләне, әсәлекте, аталыҡты һәм балалыҡты һаҡлау мәсьәләләре буйынса Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы ведомствj-ара советтың күсмә ултырышы уҙҙы.\nБР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, дәүләт һәм муниципаль учреждениеларҙа тәүлек әйләнәһенә булған етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың законлы мәнфәғәттәрен һәм хоҡуҡтарын яҡлау буйынса саралар тикшерелде.\nВице-премьер Лилиә Ғүмәрова билдәләүенсә, «ауыр тормош шарттарында йәшәгән ғаиләләргә ярҙам итеү системаһында мөһим звеноларҙың береһе булып опека һәм попечителлек органдары тора». Бөтә балалар ҙа – ғаиләлә, беренсе сиратта, үҙ ғаиләһендә, төрлө сәбәптәр арҡаһында мөмкин булмағанда – тәрбиәгә алған, патронат һәм опекун ғаиләләрҙә тәрбиәләнергә тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Лилиә Ғүмәрова.\nШулай уҡ, үҫмерҙәр енәйәтселегенә һәм суицид осраҡтарына баһа бирелде.\nАтап әйткәндә, бөгөн республикала 24 балалар йорто эшләй, уларҙа бер меңдән ашыу бала тәрбиәләнә. Әммә, белгестәр раҫлауынса, ҡайһы бер балалар йорттары директорҙары тәрбиәләнеүселәре менән үҙ-ара ихлас мөнәсәбәттәр төҙөй алманы, уларға тормошта килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеүҙә ярҙам итә алмай. Был турала күптән түгел Сәрмән һәм Өфө ҡалаһының 2-се балалар йорттарында балалар менән ҡаты мөғәмәлә итеү осраҡтары, шулай уҡ Түбә балалар йортонда тәрбиәләнеүсенең үҙ-үҙенә ҡул һалыуы иҫбатлай. Эксперттар баһалауынса, был факттар етәкселәрҙең учреждение эшмәкәрлегенә етерлек контроллек итмәүе, етемдәр өсөн учреждениеларға кадрҙарҙы ентекле һайлап алмауҙары, бындай учреждениеларҙа яҡшы белгестәр – психологтар һәм дефектологтар етешмәүе тураһында һөйләй.\nТеги: йыйылыш,совет,етем балалар,үҙ-үҙенә ҡул һалыу


Бәхет ғүмереңә тәм бирә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Бәхет ғүмереңә тәм бирә\nБәхет ғүмереңә тәм бирә 09.05.2018 // Белем һәм тәрбиә\n13 йәшендә генә әсәйһеҙ ҡала Светлана Тагаева. Атаһы баш ҡалаға сығып китә лә онота ҡыҙын. Баланы ҡатынының атаһы — Фәтих бабайға ҡалдыра. Олатаһы ҡарамағында ҡала ҡыҙыҡай. Әсәһенең бер туғаны — Рима әбейе менән олатаһы ҡарап үҫтерә уны. Беренсе ейәнсәр бик ҡәҙерле үҫә. Олатаһы Фәтих бабайҙы “атай” тип йөрөтә. Ауыр һуғыш юлдарын үткән Фәтих яугир ейәнсәренә Ленинград, Волхов фронттары, яуҙаштары тураһында һөйләргә ярата. Ейәнсәрен Еңеү көнөндә байрамдарға, парадтарға йөрөтә, фронтташ дуҫтары менән осрашыуҙарға алып бара.\nБала саҡтан уҡ Светлана, ҙур патриотик тәрбиә алып, тормошҡа ғашиҡ булып үҫә. Отҡор, егәрле ҡыҙыҡай мәктәпте көмөш миҙалға тамамлай. Бөрө дәүләт педагогия институтына инеп, уны ҡыҙыл дипломға бөтөп, Әлшәй районының Раевка ҡасабаһындағы 2-се урта мәктәпкә эшкә ебәрелә һәм бөгөнгәсә, бына егерме йылдан ашыу, ошо мәктәптә балалар психологы булып эшләй.\nБик ярата эшен Светлана. “Мәктәпкә байрамға барған кеүек барам, сөнки мине унда эскерһеҙ, саф күңелле балаларым көтә”, — ти ул. “Педагогика һәм психология” факультетын тамамлаған белгес балалар күңеленә юлды таба белә. Һәр береһе менән айырым эш алып бара, ата-әсәләр менән йыш осраша. Балаларҙы мәктәпкә әҙерләү, ата-әсәләргә ярҙам, ауыр холоҡло балалар менән эш итеү, ғаиләләге конфликтлы хәлдәрҙе көйләү, уҡыусыларҙы имтихандарға психологик яҡтан әҙерләү, үҫештәре сикләнгән балалар менән дәрестәр уҙғарыу һәм башҡалар. Эштәре һанап бөткөһөҙ Светлананың.\nӨлкән класс уҡыусылары менән практик дәрестәр ҙә алып бара. Йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша йәш белгес. Стәрлетамаҡ ҡалаһында уҙған “Ломоносов уҡыуҙары”нда уның тәрбиәләнеүселәре беренсе урын алған. Бөрө ҡалаһында “Бөрө алмалары” конкурсында ла призлы урын яулап ҡайтҡандар. Эшен шулай яратып, мөкиббән китеп эшләүе матур һөҙөмтәләр бирәлер.\nТормошҡа ғашиҡ был гүзәл ҡатын үҙе лә – биш бала әсәһе. Уға ҡарап, тормошҡа ла сыҡмаған йәш ҡыҙыҡайҙыр, тигән уй үткәйне башта. “Биш балам бар минең!” – тип ҙур ғорурлыҡ менән әйтеүе уға ҡарата шундай уҡ йылы тойғолар, ихтирам уятты.\nТормош иптәше Илһам Юлдаш улы менән бына инде егерме йыл матур ғүмер кисерәләр. Оло улдары Марат — Өфө финанс-иҡтисад колледжында, Альберт медуниверситеттың беренсе курсында белем ала, ҡыҙҙары Сабина — IV класс, улдары Рауил – II класс уҡыусыһы. Ә инде төпсөк Русалинаға ни бары биш йәш.\nҒаилә менән бергә ял итергә ярата Тагаевтар. Бергәләп балыҡҡа, емеш-еләк, бәшмәк йыйырға йөрөйҙәр. Йыш ҡына баш ҡалаға Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрына, музейҙарға баралар. Балаларына үҙ миҫалдарында ғаилә ҡиммәттәре, тыуған йорт ҡәҙере тураһында көндәлек тормоштары, бер-береһенә булған йылы мөнәсәбәттәре менән иҫбат итә был һоҡланғыс ғаилә.\nСветлананың бәхете — уның йөҙөндә. Һәр ваҡыт асыҡ сырайлы, эстән нурланып торған был йәш ҡатын — бәхетле әсәләрҙең береһе. Балалары тураһында ул шул ҡәҙәр ҙур һөйөү, эске йылылыҡ менән һөйләй. Бәләкәйҙән эшкә өйрәнеп үҫкән Светлананың белмәгән эше юҡтыр. Балаларына кейемдәрҙе лә үҙе тегеп кейҙерә. Бәйләмгә лә, сигеүгә лә, тегеүгә лә, аш-һыуға ла оҫта был ханым, әҙәбиәткә, мәҙәниәткә, шиғриәткә ғашиҡ кеше. В. Высоцкий, Э. Асадов шиғырҙарын яратыуын әйтте. “И. Кобзондың, Э. Хилдең йырҙарын олатай менән бергә тыңлайбыҙ”, – тип һөйләй Светлана Рәүис ҡыҙы. Әйткәндәй, Э. Хиль эвакуацияла Раевка ҡасабаһында балалар йортонда йәшәгән. Әле лә Әлшәй районы менән бәйләнеште өҙмәй икән. Һуңғы килеүендә “Молдаванка” йыры менән күптәрҙе ҡыуандырған, балалар йортонда ҙур концерт биргән.\nҒаилә менән бергә йыйылып ултырырға ярата Тагаевтар. Ир кеше тәмле итеп былау бешерә, ҡатын тәмлекәстәр әҙерләй. Һәр береһенең уңыштары тураһында һөйләшәләр, пландар ҡоралар. Балалары ғаилә йылыһын тойоп, бында үҙҙәрен яратыуҙарын, ҡәҙерле кеше икәнен тойоп, белеп үҫһендәр тип тырыша атай менән әсәй. “Ғаиләм — ҡәлғәм” тигән әйтемдең мәғәнәһе ни ҡәҙәр тәрән икәнен белеп үҫһен һәр бала”, – ти күп балалы ғаилә усағы һағында торған, яҡтылыҡ, яҡшылыҡ таратҡан изге күңелле әсә. Ошонда шағирҙың:\n“Изге әсә лә ул,\nГүзәл эшсе лә ул”, –\nтигән һүҙҙәре килә күңелгә. Был мәғәнәле йыр һинең турала ла, Светлана. Сәләмәтлек, ижади уңыштар, ғаилә именлеге һиңә, замандаш.


“Таҙа һаҡмар” | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\n2017 йыл аҙағына тиклем республикала бер тиҫтәнән ашыу шишмә тәртипкә килтерәләсәк. Был эш өсөн аҡса “Башҡортостандың экологияһы һәм тәбиғәт ресурстары” дәүләт программаһы буйынса бүленгән. Һуңғы тиҫтә йылда 70-ләп шишмә таҙартылды, тирә-яғы тәртипкә килтерелде. Урындағы халыҡ та экология проблемаһынан ситтә ҡалмай. Мәҫәлән, быйыл Әбйәлил, Баймаҡ, Йылайыр, Хәйбулла райондарында “Таҙа һаҡмар” операцияһы үтте. Башҡа төбәктәрҙә лә кешеләр эреле- ваҡлы йылға- шишмә ярҙарын тәртипкә килтерә.


Башҡортостан парламентарийҙары йәштәр сәйәсәте тураһындағы федераль закон әҙерләүҙә ҡатнашасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликана йәш самбосы – Европа чемпионаты еңеүсеһе\nПландар ҙур һәм беҙ уларҙы атҡарып сыға алырбыҙ тип ышынабыҙ – Рөстәм Хәмитов\nБашҡортостан парламентарийҙары йәштәр сәйәсәте тураһындағы федераль закон әҙерләүҙә ҡатнашасаҡ\n14:30, 28 февраля 2013 Сәйәсәт\nДәүләт Думаһының Физик культура, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты рәйесе Игорь Ананских БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарына Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәштәр сәйәсәте тураһындағы федераль закон әҙерләү буйынса эш төркөмө составына инергә тәҡдим итте. Бындай тәҡдим БР Дәүләт Йыйылышы депутаттарының Дәүләт Думаһының Физик культура, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты ағзалары менән осрашыуы барышында әйтеп ишеттерелде.\nИгорь Ананских хәбәр итеүенсә, яңы документ әҙерләү идеяһын Рәсәй субъекттары тәҡдим иткән.\n— Бындай закон Рәсәй субъекттарының яртыһында, шул иҫәптән Башҡортостанда ҡабул ителгән, — тип хәбәр итте Комитет рәйесе. – Шул уҡ ваҡытта федераль кимәлдә бындай закон юҡ. Һеҙҙең законда төплө фекерҙәр күп, шуға күрә һеҙҙе тығыҙ хеҙмәттәшлек итергә саҡырабыҙ. Эш төркөмө составына бер нисә министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре индерелде.\nКонстантин Толкачев был тәҡдимде хупланы.\n— Хеҙмәттәшлек итергә әҙербеҙ, беҙҙә был өлкәлә эшләнмәләр етерлек. Республика исеменән лайыҡлы сығыш яһап, беҙҙә булдырылған идеологияны лайыҡлы тәҡдим итергә тырышасаҡбыҙ, — тине республика парламенты спикеры.\nТеги: бр дәүләт йыйылышында,осрашыуҙар


♥ СТО САМЫХ КРАСИВЫХ МЕСТ БАШКОРТОСТАНА-Ҡәҙерле әсәйегә-\nБарығыҙҙы ла БӨТӘ ДОНЪЯ ӘСӘЙҘӘР КӨНӨ менән ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ!!!\nУңған, тынғыһыҙ, хәстәрлекле, сабыр йөрәкле әсәйебеҙгә ҡаҡшамаҫ ныҡлы һаулыҡ, бәхет, уңыштар, балаларының изгелеген, шатлыҡ-ҡыуаныстарын күреп, бәрәкәтле, имен тормошта оҙон бәхетле ғүмер кисереүен теләйбеҙ. Иртәләрең – ҡояшлы, килер көндәрең – көләс, кистәрең – айлы, уйҙарың – яҡты, күңелең тыныс булһын, мәрхәмәтле йөрәгең арыу-талыу белмәһен. Беҙ һине яратабыҙ!\nҠәҙерле кешебеҙгә һаулыҡтың иң ныҡлыһын, бәхеттең – иң олоһон, ғүмерҙең иң оҙонон теләйбеҙ. Иртәләрең – ҡояшлы, көндәрең – аяҙ, кистәрең – айлы, уйҙарың – яҡты, күңелең тыныс булһын. Киләсәктә лә бөгөнгө кеүек оло йөрәкле, киң күңелле терәгебеҙ булып, балаларыңдың, яҡындарыңдың изгелектәрен күреп, оҙон-оҙаҡ йәшәргә насип булһын!\nҠәҙергә, хөрмәткә төрөнөп,\nЙәшә һин мәңгелек нур булып.\nСал сәстәрең бигерәк күркәм,\nКүҙҙәреңдә - ғорур сабырлыҡ.\nЯғымлы һүҙ, тыйнаҡ аҡыл -\nБарыһы ла үрнәк алырлыҡ.\nБеҙҙең өсөн ҡәҙерле һин,\nОҙаҡ йылдар яҙһын беҙгә:\n«Әсәй», - тиеп әйтергә!\nӘсәй! Ер йѳҙѳндәге иң гүзәл, иң ғәзиз һүҙ - әсәй! Шул һүҙ менән баланың теле асыла һәм ул бѳтә телдәрҙә лә берҙәй яғымлы яңғырай. Һәр кемдең дә иң яҡын кешеһе - әсәй. Әсәнең йомшаҡ ҡулдарын, мѳләйем ҡарашын, яғымлы һүҙҙәрен бер нимә менән дә сағыштырып булмайҙыр. Әсә йѳрәге - иң һиҙгере, тиҙәр. Унда балаға булған мѳхәббәт хисе бер ҡасан да һүнмәй.\nҠаплап бөтә алмаҫ, әсәйем...\n...Әйтерһең дә, ожмах һыуы кеүек\nБыл һүҙҙәрҙе ҡабатлайым һәр саҡ:\nКөҙөн, ҡышын, яҙын һәм йәйен,\nБыл донъяла йәшәү көсө биргән\nӘСӘЙ! ӘСӘКӘЙЕМ! ӘСӘЙЕМ!!!\nҠәҙерлем! Ғүмер байрамың уңайынан тәбрикләп, һиңә йөрәк түренән сыҡҡан иң изге теләктәремде еткерәм. Күңелеңдән – тыныслыҡ, тәнеңдән – сихәт, тормошоңдан именлек бер ваҡытта ла китмәһен, балаларыңдың һәр шатлығын, һәр көйөнөсөн үҙенә һыйҙырған йөрәгең бер ҡасан да борсолоуҙарҙы белмәһен. Береһенән-береһе шәп ҡыҙҙарыңдың изгелеген күреп, тормош иптәшең-атайыбыҙҙың терәк-таянысы, кәңәшсеһе, йортобоҙҙоң яҡты нуры булып, донъя рәхәтлектәре кисереп, бәрәкәтле мул тормошта йәшә.\nМин һине ЯРАТАМ!!!\nҘУР РӘХМӘТ барыһы өсөн дә!!!\n— by therafisone Ҡәҙерле әсәйегә СТО САМЫХ КРАСИВЫХ МЕСТ БАШКОРТОСТАНА.


Башҡортостанда икенсел сеймалды ҡабул итеү пункттарының интерактив картаһы эшләй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда икенсел сеймалды ҡабул итеү пункттарының интерактив картаһы эшләй\n13:30, 3 мая 2012 Йәмғиәт\nЭкология порталында Башҡортостан Республикаһындағы икенсел ресурстарҙы ҡабул итеү пункттарының яңы интерактив картаһы барлыҡҡа килде.\n— Көн һайын көндәлек сүп-сарҙа ҡағыҙ, быяла, алюминий, ПЭТ һәм пластик кеүек ҡиммәтле фракциялар бөтөнләйгә юғала. Улар барыһы ла артабан файҙаланыуға яраҡлы. Күп осраҡта кешеләр уларҙы ҡайҙа тапшырырға белмәй. Әлегә тиклем икенсел сеймал ҡабул итеү һәм эшкәртеү урындары тураһында айырым-айырым мәғлүмәт бирелде, берҙәм мәғлүмәт базаһы булманы. Проблеманың көнүҙәк булыуын белеп, беҙ республика биләмәһендә икенсел ресурстар ҡабул итеү пункттарының интерактив картаһын булдырыу проектын тормошҡа ашыра башланыҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһының инженер-экологы Альбина Шәмсетдинова.\nУның әйтеүенсә, әлеге ваҡытта картала икенсел сеймалды эшкәртеү менән шөғөлләнгән 60-тан ашыу предприятие билдәләнгән һәм уларҙың телефондары күрһәтелгән.\nӘкренләп карта яңыртыла һәм тулылана барасаҡ. Был эштә карта төҙөүселәр әүҙем ҡулланыусыларҙың һәм ҡыҙыҡһынған кешеләрҙең ярҙамына иҫәп тота.\nУңайлыраҡ булһын өсөн икенсел сеймал төрлө төҫтәр менән төрҙәргә бүленгән: макулатура, быяла, металл, пластик, текстиль. Картала хәүефле ҡалдыҡтар ҡабул итеү пункттары ла билдәләнгән. Был исемлеккә терегөмөшлө лампалар, оргтехника, автомобиль покрышкалары, май һеңгән ҡалдыҡтар һәм аккумулятор батареялары инә.\n— Кире бәйләнеш тә ҡаралған. Мәҫәлән, ҡулланыусылар картаны нисек баһалауҙары тураһында яҙып ҡалдыра, мәғлүмәттең дөрөҫлөккә тап килмәүе йәки яңы пункт асылыуы тураһында хәбәр итә ала. Бының өсөн махсус форманы тутырып, уны беҙгә ебәрергә генә кәрәк. Шулай итеп, теләге булған һәр кеше беҙҙең картала булмаған, әммә уға билдәле теләһә ниндәй пункт тураһында мәғлүмәт өҫтәй аласаҡ. Һәр беребеҙ планетаға ябай ғәмәлдәребеҙ менән ярҙам итә ала! Сүп-сарҙы ташламағыҙ, уны эшкәртеүгә тапшырығыҙ. Ә ҡайҙа тапшырырға икәнен беҙҙең интерактив карта әйтер, — ти Альбина Шәмсетдинова.\nЭко-порталда тағы ике интерактив проект – һауа торошоноң картаһы менән тәбиғи ҡурсаулыҡтар картаһы уңышлы тормошҡа ашырыла.\nТеги: экология,интерактив карта


«Первушино» аэродромында «Асыҡ һауа» IX Бөтә Рәсәй авиация һөйөүселәр слеты асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Первушино» аэродромында «Асыҡ һауа» IX Бөтә Рәсәй авиация һөйөүселәр слеты асылды\n9:55, 27 июня 2014 Йәмғиәт\nКушнаренко районында урынлашҡан «Первушино» аэродромында «Асыҡ һауа» IX Бөтә Рәсәй авиация һөйөүселәр слетын һәм махсус бәләкәй авиация күргәҙмәһен асыу тантанаһы уҙҙы.\nӨс көн дауамында төрлө семинарҙар, РФ Президенты ярҙамсыһы Игорь Левитин етәкселегендәге РФ Президенты янындағы дөйөм тәғәйенләнештәге авиацияны үҫтереү мәсьәләләре буйынса комиссияның эшсе ултырышын үткәреү планлаштырылған.\nБынан тыш, тамашасыларҙы юғары пилотаж буйынса донъяның абсолют чемпионы Виктор Чмаль ҡатнашлығында сағыу һауа байрамы көтә.\nБөтә Рәсәй авиация һөйөүселәр слеты-2014 туранан-тура Башҡортостан Президенты һәм Хөкүмәте, шулай уҡ БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, республиканың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты ярҙамы менән уҙғарыла.\n— Беҙ сарала йөҙләгән һауа судноһын көтәбеҙ — ул 200 самаһы ҡатнашыусы һәм экипаж ағзаһы. Ун меңләгән тамашасының булыуы күҙаллана, ғәҙәттә беҙҙең слетта шулай була ла. Тамашасылар өсөн авиация хәүефһеҙлеге һәм уңайлыҡ буйынса максималь талаптарҙы тәьмин итергә әҙербеҙ, — тип билдәләне матбуғат конференцияһында аэродром директоры, «Өфө бәләкәй авиацияның уҡытыу-методика үҙәге» коммерцияға ҡарамаған автономлы ойошма генераль директоры Сергей Миңлеғолов. — Шәмбе, йыл һайын «Первушино» аэродромында уҙғарылып килгән, «Һауа виртуоздары» ҙур һауа байрамы үтәсәк. Байрамды ҙур концерт менән тамамларға планлаштырабыҙ.\n— Ошондай ҙур һәм кәрәкле сараның беҙҙең майҙансыҡта уҙғарылыуы бик яҡшы, ул күп нәмә тураһында һөйләй, — тине үҙенең тәбрикләү телмәрендә БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта. — Бәләкәй авиацияның киләсәге ҙур, уны үҫтерергә кәрәк. Бындай слет етди аҙымдар эшләргә мөмкинлек бирәсәк. Был эште үҫтергәндәргә, уға бөтә күңелен һәм йөрәген һалғандарға ҙур рәхмәт.\nБашҡортостан илдең авиация сәнәғәте үҙәктәренең береһе булып тора. Республикала эре вертолет, авиамотор һәм приборҙар эшләү предприятиелары эшләй. Тимәк слет үткәреү урыны лайыҡлы һайланған.\nАвиация форумы сиктәрендә уҙғарылған күргәҙмә экспозицияһына ҡағылғанда, ул тематик бүлектәрҙең киң спектрын солғап ала. Белгестәр һәм күргәҙмәгә килеүселәр иғтибарына бәләкәй авиация өсөн комплект изделиеларын, махсус ҡорамалдар етештереүселәр; авиатехника һатыусы ойошмалар; самолет һәм вертолет тренажерҙарын етештереүсәләр һәм дилерҙар; техник хеҙмәтләндереү үҙәктәре; вертолет майҙансыҡтары һәм бәләкәй авиация аэродромдарын йыһазландырыу менән шөғөлләнеүсе компаниялар; яғыулыҡ заправкалау комплекстары; авиация үҙәктәре тәҡдим ителгән.\nТеги: бәләкәй авиация,«первушино» аэродромы,авиация менән мауығыусылар слеты


Тағы бер быуат йәшәйәсәкбеҙ әле!\nТеүәл йөҙ йыл элек Башҡортостанда власҡа оппозицион булға н баҫма барлыҡҡа килә. Үткән юлының ҙур өлөшөндә ул партия\nматбуғаты органы булараҡ билдәле, ә хәҙер уға үҙгәрештәр кисергән донъяла йәшәргә тура килә. Гәзиттең абруйлылығы\nбөгөн дә уҡыусыларҙы йәлеп итә. "Республика Башкортостан" элеккесә төбәктә иң алдынғы баҫмаларҙың береһе булып ҡала. Һәм, ғәҙәт буйынса, күптәр уны "Советская Башкирия" тип атай .\nОктябрь айында ҡалабыҙҙа революцион 1905 йылдың шаңдауы т ип атарға мөмкин булған "Уфимский рабочий" гәзите сыға башлай. Артабан, Февраль революцияһынан һуң, гәзит биш мең данала "Вперед!" исеме аҫтында баҫыла. 1919 йылдың беренсе\nиюленән гәзит даими рәүештә сыға һәм "Известия Уфимского губернского ревкома" тип атала. "Республика Башкортостан" гәзите барлыҡҡа килгәнсе, ул үҙенең исемен тағы ла өс тапҡыр : "Власть труда", "Красная Башкирия" һәм "Советская Башкирия ". Беҙ бөгөн "Республика Башкортостан" ижтимағи - сәйәси гәзитенең мөхәррир урынбаҫары Галина Карпусь менән әңгәмәләшәбеҙ.\n- Журналист юлына мин 1971 йылда уҡ аяҡ баҫтым. Башта йәш\nхәбәрсе булараҡ "Ленинец" гәзитенә килдем, ә 17 йылдан һуң, "Советская Башкирияға" күстем.\n- Ике гәзит араһында айырма ҙур инеме\n- Комсомол ҡанаты аҫтындағы йәштәр гәзитенең үҙ стиле бар\nине. Мин үҙемде ирекле итеп тойорға, уйлағанымды яҙырға өйрәндем. "Ҙур" баҫмала эшләүгә килгәндә, миңә элек "Ленинец " гәзитендә эшләүселәр ярҙам итте, ул "Советская Башкирия" журналистары өсөн ниндәйҙер кимәлдә трамплин ролен үтәне, тип әйтергә була. Гәзит үҙендә яҙылған уй - фекерҙәрҙең камиллығы, уны өлкәндәр, проблеманы тикшереүҙәрен һәм хәл итеүҙәрен талап итеүсе кешеләр уҡыуы менән айырылғандыр, моғайын.\n- Һәм хис - тойғоларҙы ситтә ҡалдырып, "ҙур" гәзиткә\nяраҡлашыуы ҡыйын бирелдеме\n- Конкрет эштәр артты, әлбиттә, "Советская Башкирия" был йәһәттән һәр ваҡыт алда килде. Социаль проблемалар бүлегендә эшләү осоронда тәүге эшем һуғыш ветераны һәм инвалидына ярҙам күрһәтеүгә арналды. Ул фатирында торбаны ремонтламауҙарына зарлана ине, гәзит яҙып сыҡҡандан һуң -\nпроблема хәл ителде, әммә шул уҡ ваҡытта унитазын\nемереүҙәре асыҡланды. Бабай һәр көнөн мөхәррирәткә шылтыратып, беҙҙе әрләүҙән башлай торғайны. Һәм мин был ветерандың проблемаһын үҙем генә бер ҡасан да хәл итә алмааясағымды аңланым - ул ваҡытта сантехниканың дефицит булыуын аңлайһығыҙҙыр. Шул ваҡытта военкоматты "эшкә ҡушыу" hdeһы барлыҡҡа килде.\n- Гәзиттең партия органы һәм "республика йөҙө" булараҡ\nюғары статусы журналистарға һәм уларҙың геройҙарына йоғонто\n- Әйтергә лә түгел. Ҡалаға йә иһә районға килһәк, журнал исҡа бик ҙур иғтибар бүленә. Һәр район уның тураһында яҙыуҙа рына,\nниндәйҙер ярҙам күрһәтеүҙәренә мохтаж ине. Йәмғиәттә билдәле гәзиттең йоғонтоһо ла ҙур. Бөгөн күптәр гәзиттә үҙҙә ре тураһында ыңғай яҡтан яҙғандармы, һүккәндәрме - иғтибар и теп бармай, репутация тураһында уйламайҙар. Бының объектив сәбәптәре лә бар. Хәҙер бойондороҡһоҙ кешеләр күбәйҙе, мәҫәлән, ҡайһы бер бизнесмендарға власттың уларға ниндәй ҡарашта булыуы мөһим түгел.\n- Элек төбәктең төп ижтимағи - сәйәси гәзитенең күп нимәг ә\nйоғонтоһо көслө булыуы аңлашыла. Әммә бөгөн дә уның тәьҫир итеү көсө аҡрынлап артҡан кеүек тойола\n- Халыҡ эске яҡтан иреклерәк һәм тынысыраҡ була бара. Ми н былай тип билдәләйем: тормошта эш күбәйҙе. Элек бары тик юғарыға ғына ҡарай инек - күрһәтмәләргә ҡаршы эш башҡарып ҡуйыуҙан Хоҙай һаҡлаһын. Шуға күрә бөгөн, кеше юғарыға аҙыраҡ күҙ һалған һайын, тирә - яғына иғтибарлыраҡ була бара ,\nбашҡаларҙың нимә менән йәшәүе, үҙ көнкүрешен нисек үҙгәртергә мөмкин булыуы менән ҡыҙыҡһына.\n- Галина Никитична, тимәк, гәзиттең төп роле билдәләнде, тип әйтергә буламы\n- Уның төп функциялары Владимир Ильич билдәләгән көйө ҡалалыр, моғайын. Гәзит элеккесә пропагандист та, өгөтләүсе лә, ойоштороусы ла. Ул кемгәлер хурлыҡ тамғаһы ҡуйырға тейеш түгел. Гәзит иғтибарҙы йәлеп итергә, ниндәйҙер проблемаларҙы , "ауыртҡан урындарҙы" асыҡларға, белгестәр уларҙы тикшерер гә тейеш. Бына, мәҫәлән, беҙҙең Урал арьяғы буйынса хәбәрсеб еҙ Әнисә Янбаева шундай ғәжәп йәшәйеш миҫалдарын, иҫ киткес ғаиләләрҙе, ауылдарҙы табып һүрәтләй, хатта йәшәгеләр килеп китә. Беҙҙең заманда үҙ алдына ябай маҡсат ҡуйған - ауылда тормошто яйға һалып, тыныслыҡта һәм именлектә йәшәргә теләгән бына тигән кешеләр булыуы үҙе үк мөғжизәгә тиң!\n- Һәм һеҙ йәшәйешкә сағыу төҫтәр индерергә тырышаһығыҙ "Республика Башкортостан" бөгөн кешенең рухи һәм әхлаҡи сәләмәтлеге темаһына ла ҙур иғтибар бүлә...\n- Минеңсә, яҡшы гәзит - тырыш тикшеренеүсе лә, идеялар генераторы ла ул. Проблеманы аңлау - уны яртылаш хәл итеү тигән һүҙ. Әхлаҡтың идеологик деформация ҡыҫандары юҡҡа\nсығарылһа, гәзит дөйөм кешелек, традицион ҡиммәттәргә әйләнеп ҡайта.\n- Һеҙҙең уҡыусы гәзит йөкмәткеһенә йоғонто яһаймы\n- Һәр кеше беҙҙең потенциаль уҡыусыбыҙ. Һуңғы арала беҙ улар менән бик йыш осрашабыҙ. Мөхәрририәттә үҙенсәлекле ижади агитбригада барлыҡҡа килде. Беҙҙең рәссам Стас\nНиконенко, "Никола Стасюк" рок - төркөмө лидеры, ике шағир - журналисыбыҙ Альфред Стасюконис һәм Айрат Еникеев өҫтәүенә йырлай һәм гитарала ла уйнай. Кешеләр ошондай туранан - тур а аралашыу барышында әүҙем рәүештә үҙҙәренең фекерҙәрен белдерә, темалар тәҡдим итә, адрестар бирә. Хаттар ҙа килеүе н дауам итә - һәм уларҙа ялыу һәм үтенестәр генә түгел, тәҡдимдәр, идеялар ҙа етерлек.\n- "Советская Башкирия" гәзитендә Константин Симонов,\nМостай Кәрим һәм бөтә күренекле авторҙарҙың мәҡәләләре донъя күрҙе. Һеҙҙең өсөн ниндәй журналист бөгөнгө гәзитте\nкәүҙәләндерә тип әйтергә мөмкин\n- Айырып билдәләүе ауыр, һәр кем гәзиткә үҙ өлөшөн индерә , һәм улар ысынлап та бик талантлылар. Әммә мин гәзиттәге тормошом "Ленинец"та башланыуын һәм беҙҙең бер - беребеҙҙе ү ҫтереүебеҙҙе билдәләмәйенсә булдыра алмайым. "Молодежка" ул ваҡытта бик күп йәш журналистар әҙерләне, уның кадрҙары һуңынан республиканың күп кенә баҫмаларының терәге һәм\nнигеҙенә, күренекле шәхестәргә әйләнде. Журналистикаға бергәләп аяҡ баҫыусылар араһында Татарстан Хөкүмәтенең вице - премьеры Зилә Вәлиева, Израилдең урыҫ телендә сыҡҡан иң ҙур "Вести" гәзите мөхәррире Лазарь Данович, Воронеж университетының журналистика факультеты деканы Владимир Тулуповты билдәләргә теләйем. Беҙҙең гәзит мөхәррире урынбаҫары Виктор Скворцовты йәки "Башинформ" мәғлүмәт агентлығы етәксеһе Алик Шакировты әйтеп китеү ҙә етә. Гәзитт е кешеләр эшләй. Яҡшы гәзитте иһә уға тоғро булған талантлы\nБөгөн "гәзиттәге бер нисә юл өсөн" тир түгеүселәрҙең һәр береһенең үҙ яҙыуы, үҙ темаһы бар. Редакцияла Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика журналистар премияһы лауреаттары Альфред Стасюконис һәм Ирина Николенко эшләй, ә был уларҙың оҫталығы, беренсе сиратта, хеҙмәттәштәре тарафынан танылыуын аңлата. Рәиф Баҙыҡов, Әлфиә Ҡолмөхәмәтова кеүек профессионалдарҙан күп нимәгә өйрәнергә мөмкин. Татьяна Зонованың аҡыллы һәм йөрәктәргә үтеп инеүсе материалдары, Людмила Клемент һәм Нэдда Пухареваның әхлаҡи очерктары, Гүзәл Нәбиеваның йылы һүрәтләмәләренән тыш мин үҙебеҙҙең гәзитте күҙ алдына ла килтерә алмайым. Ә баш мөхәррир Наталья Супряганы беҙ гәзит тарихында беренсе етәксе ҡатын - ҡыҙ тип иҫәпләйбеҙ. Ул көсл ө журналист булыуҙан тыш телдең таҙалығы өсөн фиҙакәр көрәшс е лә. Тимәк, беҙ әле тағы бер быуат йәшәйәсәкбеҙ!


Рәсәй мәғарифты күҙәтеү хеҙмәте сирләгән балаларҙы имтихандарға ебәрмәҫкә саҡыра - Bash.News\nРәсәй мәғарифты күҙәтеү хеҙмәте сирләгән балаларҙы имтихандарға ебәрмәҫкә саҡыра\nРәсәй мәғарифты күҙәтеү хеҙмәте сирләгән балаларҙы имтихандарға ебәрмәҫкә саҡыра https://bash.news/news/97571_rsj_marifty_kte_xemte_sirlgn_balalary_imtixandara_ebrmk_sayra\nЧебоксарҙа Берҙәм дәүләт имтиханында уҡыусының йөрәге туҡтағандан һуң федераль ведомство ата-әсәләргә ошондай мөрәжәғәт менән сыҡты. Белгестәр фекеренсә, һынауҙар уҡыусыларҙан көсөргәнеш талап итә, ә сәләмәтлеге ҡаҡшаған балаларҙың уны күтәрә алмауы ихтимал. Ата-әсәләр иһә уҡыусыларҙы алдан уҡ әҙерләү, ҡурҡытмау яҡлы. Күңелдә ышаныс тойғоһо булғанда кәртәләрҙе еңеү еңелерәк.\nӘбйәлилдән Зарема Әбдрәхимованың һәр дәресе методик ҡулланма һымаҡ, ул тикшерелгән эш алымдарын да, заманса технологияларҙы ла әүҙем файҙалана. Ишҡол мәктәбендә уҡытҡан педагог ваҡыт менән иҫәпләшеп тормай, һәр уҡыусы менән айырым шөғөлләнә, балаларҙы һынауҙар алдында ҡаушамаҫҡа, үҙҙәренә ышанырға өйрәтә. Тырышҡандарға уңыш та йылмая, район, республика олимпиадаларында еңеү, Берҙәм дәүләт имтиханында юғары баллдар. Ябай ауыл мәктәбендә белем биргән Зарема Рәхмәт ҡыҙының уртаса һөҙөмтәләре республика буйынса алып ҡарағанда иң юғарыларҙан, ул уҡытҡан класстарҙа 85-90 балл йыйыу ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара. Тәжрибәле уҡытыусы фекеренсә, иң мөһиме - балаларҙы яратыу, бәләкәй генә уңыштарын да күреү, дәртләндереү.\nБала күңеле һиҙгер, улар үҙҙәрен яратҡанды, ышанғанды тиҙ тоя. Шуға күрә Зарема Әбдрәхимованың уҡыусылары һынауҙарҙы ла еңел үткәрә. Берҙән, төплө белем менән бер ниндәй имтихан да ҡурҡыныс түгел, икенсенән алдан уҡ конкурс-олимпиадаларҙа ҡатнашыу сыныҡтыра, юғалып ҡалмаҫҡа өйрәтә.\nҠыҙғанысҡа күрә, барлыҡ педагогтар ҙа бала яҙмышы, уның киләсәге өсөн яуаплылыҡты тулыһынса тоймай. 9 синыфтан һуң насарыраҡ өлгәшкәндәрҙән ҡотолоу, ә 11-се синыфта имтиханды минең предметтан һайламағыҙ тип талап ҡуйыу ҙа күҙәтелә. Ә база имтихандарын ғына биргәс уҡыу йорттарына барып булмай. Фәйрүзә Хәкимованың улы ла ауыл мәктәбендә белем ала, уҡыуҙан артыҡ ыратмаһа ла, спортта уға етеүсе булмай. Сығарылыш синыфы еткәс педагогтар малайға профилле имтихандарҙы һайламаҫҡа ҡуша, әммә ғаилә үҙенсә хәл итә.\nАта-әсәләр фекеренсә, уҡытыусылар араһында балаларҙы айырып ҡараусылар ҙа бар. Һин аҡсаң булһа ғына кеше. Репетитор яллап булһа ла имтихандарҙы тапшырасаҡһың, йә коммерция нигеҙендә булһа ла уҡырға инәсәкһең. Йәғни, мәктәпкә плюс өҫтәйһең. Мәғариф ветераны Ҡасим Әлибаев фекеренсә, хәҙер күп белем усаҡтарында һөнәри йүнәлеш биреү аҡһай, һәр балаға шәхсән ҡараш етмәй, булған һәләттәрен асыҡлау, үҫтереү тәжрибәһе онотола. Барлыҡ ҡиммәтәр аҡса менән баһалана.\nҺәр кеше буй-һыны, холоҡ-фиғеле менән генә түгел, һәләте менән дә айырыла. Ижади баланың спортта ыратмауы, теүәл фәндәрҙе үҙ иткәндең һүҙгә һаран булыуы, теле оҫталарҙың ябай ғына һүрәтте лә төшөрә алмауы ихтимал. Ә өлкәндәргә ни бары йүнәлеш биреү, ышаныс уятыу талап ителә. Ата-әсәләр фекеренсә, иһә күп осраҡта киреһенсә килеп сыға. Баланың өмөтө һүрелә, ышанысы юғала. Психологик яҡтан нығынып та етмәгән балаға ата-әсәләр яғынан да, уҡытыусыларҙан да баҫым яһала.\nБерҙәм дәүләт имтиханы ҡурҡыныс түгел, Зарема Әбдрәхимованың уҡыусылары ошо ысынбарлыҡты йыл һайын үҙ миҫалында иҫбатлай. Педагогтың һөнәрен яратыуы, бар күңелен һалып эшләүе һәм балаларҙа ышаныс тыуҙырыуы иң бейек үрҙәрҙе лә еңел яуларға булышлыҡ итә.\n2020 йылдың аҙағына тиклем республикала 45 балалар баҡсаһы төҙөлә\nБүздәк районы Иҫке Боғаҙы ауылында бөгөн яңы спорт майҙансығы асылды\nБашҡортостанда һәләтле балаларҙы асыҡлауға 200 миллион һум йүнәлтелә\n23:40, 14 авг


14 Сентябрь 2021, 10:00\nГраждандарҙың льготалы категорияһын шифахана-курорт дауалауы менән тәьмин итеү һәм унда барып-ҡайтыуҙы түләү.\nБөгөнгө көндә Бөрйән районы страховкаланыусылары Рәсәй Федерацияһы социаль страховка Фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса Бөрйән районындағы 6-сы филиалында теркәлгән.\n1 июлгә ҡарата һандарҙа – 255 ойошмала 2551 эшләп йөрөүсе кеше.Бөрйән районы страховкаланыусыларына 2020 йыл башынан 17844, 6 мең һум күләмендә килем иҫәпләнгән. Район ойошма-предприятиеларының төбәк бүлексәһе алдындағы бурысы – 165, 2 мең һум.\nИнвалидтарҙы реабилитациялауҙың техник средстволары (ТСР) менән тәьмин итеү\n2021 йылдың 1 ғинуарына 79 инвалид ТСР-ға сиратта тора ине. Уларҙан ТСР-ға 299 заявка ҡабул ителгән.\n2019 йылда, мәҫәлән, 62 инвалидҡа техник реабилитация саралары бирелеп, 149 заявка үтәлһә (3 890747,17 һумлыҡ), шул иҫәптә 21 бала (44 заявка) бар.\n2020 йылда 170 заявка үтәлгән (3 436 813, 26 һумлыҡ).\nГраждандарҙың льготалы категорияһын шифахана-курорт дауалауы менән тәьмин итеү һәм унда барып-ҡайтыуҙы түләү\nБында сиратта 66 кеше, шул иҫәптән 7 бала тора.\n2019 йылда 75, 6 мең һумға 3 юллама бирелгән. 2020 йылда – 303, 3 мең һумға 12 юллама. 2021 йылда - 101, 1 мең һумға 4 юллама.\nИнвалидтар социаль пакеттарын аҡсаға күсермәгән булһалар, участка терапевынан юллама өсөн белешмә алырға кәрәк була. Ошонан һуң паспорттың күсермәһен алып күп функциялы үҙәккә индереп биреү талап ителә (бөгөнгө көндә дәүләт хеҙмәте сайты эшләп бөтмәү сәбәпле). Белешмәнең срогы – 1 йыл. Әгәр уның срогы сыҡһа, яңыртырға кәрәк.\nШифаханаларға барыу электрон таблицалағы сират менән башҡарыла.\nБөгөнгө көндә шифаханаға кем 2019 йылдың 31 мартына тиклем сиратҡа торған, шулар бара ала. Шифаханалар йыл башында аукцион үткәргәндән һуң эшләй башлай Кемдәр аукцион үтә ала, шулар инвалидтар менән эшләй. Бөгөнгө көндә Белорет ҡалаһында “Белоречье” профилакторийы, Баймаҡ районындағы “Талҡаҫ”, Октябрьский ҡалаһындағы “Тонус” шифаханалары инвалидтарҙы ҡабул итә. Ял итеп ҡайтҡас, киренән беҙгә килеп сиратҡа торорға кәрәк.\nБөгөнгө көндә инвалидлыҡ электрон форматта оҙонайтылып килә. Әгәр һеҙгә “инвалидлыҡ оҙайтылды” тигән хат килһә, урындағы социаль страховкалау фондына килеп, реабилитацияның индивидуаль программаһын алырға һәм ниндәй ТСР кәрәк – ғариза яҙып китергә кәрәк.\nТеги:инвалидтарҙы реабилитациялауҙың техник средстволары (тср) менән тәьмин итеүграждандарҙың льготалы категорияһын шифахана-курорт дауалауы менән тәьмин итеү һәм унда барып-ҡайтыуҙы түләү


Республика баш ҡалаһында балалар һабантуйы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика баш ҡалаһында балалар һабантуйы үтәсәк\n17:31, 26 мая 2010 Йәмғиәт\nБашҡортостан баш ҡалаһында балалар һабантуйы үткәрелә. Уны ойоштороу һәм үткәреү тураһындағы ҡарарҙы республиканың һәм Өфөнөң спорт федерациялары етәкселәре үҙҙәренең берлектәге кәңәшмәһендә ҡабул итте. Үҫмерҙәр өсөн һабан байрамы "Салауат Юлаев" стадионында 2 июндә үткәреләсәк.\nБР Парашют спорты федерацияһы рәйесе Ғайрат Манаев хәбәр итеүенсә, сара сиктәрендә Өфөнөң хәрби-патриотик клубтары араһында Еңеүҙең 654 йыллығына арнап Спартакиада үткәрергә планлаштырыла. Хәрби-патриотик клубтарҙың 17 майҙа тамамланған парашют-атлетика ярышында еңеүселәргә һәм призерҙарға лайыҡлы наградалар тапшырасаҡтар.\nБалалар байрамының спорт программаһына тоҡ кейеп йүгереү, бүрәнә өҫтөндә һуғышыу, күҙҙе бәйләп көршәк ватыу, ҡалаҡҡа йомортҡа һалып йүгереү, билбау көрәше, арҡан тартышыу буйынса традицион ярыштарҙы индерергә ҡарар ителде. Бынан тыш, йәш спортсылар армрестлингта көс һынаша, мини–футбол буйынса турнирҙа һәм эстафетала ҡатнаша ала.


«Йәшәүемдең барлыҡ күркәмлеге...» » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\n«Йәшәүемдең барлыҡ күркәмлеге...»\nОло йәштә булһаҡ та, тик тормайбыҙ: баҡсабыҙҙа алма-сейә генә түгел, баланыбыҙ, йөҙөм емешебеҙ ҙә бар. Быйыл йәшелсә-емеш бик уңды, барыһы ла мул булды, шөкөр. Өй буйын уратып сәскәләр үҫтерәбеҙ. Ихата яғынан баҡсабыҙ ҙа – тик гөлдәр өсөн. Ҡар иреү менән, ләлә сәскәләре баҡсаны ҡыҙыл төҫкә күмә. Артабан – нәркәс, сөмбөл (гиацинт), ирис, дөр-дөр (пион), лилиә... Төрлө сорттан 14 төп раузабыҙ бар, бер-бер артлы кәйефте күтәрәләр. Көҙ аҙағынаса флокстарыбыҙ сәскәлә ултыра. Ҡапҡа бағаналарыбыҙҙың эсенә балсыҡ, тупраҡ һалып, сәскә ултыртабыҙ. Бына 22 йыл инде «сәскәле» бағаналар тыуған йортон һағынып ҡайтҡан балаларыбыҙҙы, ҡунаҡтарҙы сәләмләй. Баҡсалағы сәскәләремә көн дә иртән тороп сәләм бирәм – шиғырымды һөйләйем:\nСәскәләрем минең, сәскәләрем,\nБарығыҙҙы берҙәй яратам.\nШатлыҡтарым булһа, уртаҡлашам,\nҠайғыларым булһа, таратам.\nБулғанһығыҙ бигерәк хуш еҫле.\nЙәшәүемдең барлыҡ күркәмлеге\nАтып ҡына килгән таң төҫлө.\nҺеҙҙән йәшәү дәрте аламын.\nЯҡты көндәремә рәхмәт әйтеп,\nАлға табан атлап барамын.\nТәбиғәттең гүзәл гөлдәре.\nКешеләргә шатлыҡ, бүләкһегеҙ,\nИҫмәһендәр ҡайғы елдәре.\nЕгерме йыл элек умыртҡа һөйәгемде һындырып, ете ай дауаханала ятырға тура килде. Хәҙер Хоҙайҙың һәр көнөнә шөкөр итеп, иптәшем менән бер-беребеҙҙең ҡәҙерен белеп йәшәйбеҙ. Матурлыҡты күрәйек, һоҡланайыҡ, көсөбөҙҙән килгәнсә үҙебеҙ булдырайыҡ!\nСаҡмағош районы, Яңы Ҡото ауылы.\nҺеҙҙең «Шәп баҡсасы» бәйгеһенә һеңлем Әлфиә менән кейәүем Заһиттың Өфө янындағы баҡсаларында төшкән фотоларын тәҡдим итәм.\nҺеңлем баш ҡалала 25 йылдан ашыу адвокат булып эшләй. Бик тырыш, ярҙамсыл, туған йәнле ул. Заһит кейәүебеҙ – табип. Ял көндәрен баҡсала үткәрергә яраталар. Мунса инеп, ҡалаға көс-дәрт алып ҡайталар. Төрлө емеш ағастары, йәшелсә-емешен дә үҫтерәләр. Быйыл йөҙөм емеше ишелеп уңған. Кейәүебеҙ үҙ ҡулдары менән баҡса ҡаралтыһы эшләргә лә әүәҫ. Бына ниндәй эскәмйә эшләп ултыртҡан!\nӘбйәлил районы, Ишкилде ауылы.\nБала саҡ иҫтәлеге\nБеҙҙең Белорет районы – ҡырыҫ яҡ. Ер һуңыраҡ йылына, ҡырауҙар иртәрәк төшә. Шулай ҙа баҡсабыҙҙа үҙебеҙгә етерлек итеп барыһын да сәсәбеҙ: бәрәңге, кишер-сөгөлдөр, ҡыяр-помидор, ташҡабаҡ, мал сөгөлдөрө... Бына әле көҙ сүп үләндәрен йыйып, бер ергә түтәл итеп өйөп ҡуйҙым. Ҡыш ошо түтәлдең өҫтөнә тиреҫ һалабыҙ, ә яҙ шунда ҡауын-ҡабаҡ сәсәбеҙ. Улар ишелеп уңа, ә былтырғы сүп үләндәре сереп, ашламаға әүерелә. Йыл һайын ошолай итеп баҡсаның төрлө ерен ашлайбыҙ. Һөҙөмтәлә ҡый үләне лә бик булмай, ер ҙә йомшара.\nФотолағы ҡыҙыл сәскәләр – урман гөлдәре. Күптәр уны һабын сәскәһе тип белә. Күҙем ҡыҙып, тамыры менән ҡаҙып алып ҡайтып баҡсаға сәскәйнем, шул ваҡыттан бирле үҫә ул беҙҙә. Яңыраҡ магазинда орлоғон күрҙем – лихнис тип атала. Исеме грек теленән “шәм” тип тәржемәләнә икән. Сәскәләре бигерәк сағыу, уттай янып торғанға биргәндәрҙер, моғайын, был исемде... Беҙ үҫмер саҡтарҙа һуҡыр сысҡан (беҙҙә уны төрткө тиҙәр) аулай инек. Ҡайһы берҙә үҙебеҙ менән һабын булмай ҙа ҡуя. Көнө буйы йөрөйбөҙ, төшкө ашты ашар өсөн ҡулды йыуырға кәрәк бит инде. Ана шул ваҡытта ошо ҡыҙыл гөлдөң сәскәһен өҙәбеҙ ҙә ҡул йыуабыҙ, ул һабын кеүек күпереп китә ине. Хәҙер был сәскәләр баҡсабыҙҙың йәме булып ултыра, бала сағымдың яҡты иҫтәлеге лә улар...\nБелорет районы, Арышпар ауылы..\nҺәр ауыл үҙенең уңған кешеләре менән данлы. Беҙҙең Билал, Һәмәндә лә ауылдаштарын һоҡландырып йәшәгән ғаиләләр етерлек. Күптән түгел ауылда, артабан Баймаҡ ҡалаһында «Сәскәләрҙә – күңел нурҙарым» исемле конкурс үтте. Һәмән ауылынан ҡәйнәле-киленле Зимфира һәм Рәйлә Кинйәбулатовалар, хеҙмәт ветераны Фәриҙә Асҡарова, уҡытыусы Рима Мырҙина, Билалдан Зөлфиә Аблаева ҡатнашты.\nҺәмән ауылында йәшәүсе Рима Рим ҡыҙы Мырҙина хаҡында айырым әйтеп үткем килә. Ул юғары белемле, Билал мәктәбендә башланғыс кластар уҡыта. Һәмән ауылының ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе. Яратҡан шөғөлдәре – китап уҡыу, бәйләм бәйләү, гөл-сәскәләр үҫтереү, шиғыр яҙыу. Шиғырҙары матбуғат биттәрендә даими баҫылып килә. Баҡсаһының ғына түгел, Билал мәктәбе ихатаһының да гөл-сәскәгә күмелеп ултырыуында Рима Рим ҡыҙының өлөшө ҙур. Нимәләр генә эшләмәгән ул бер тапҡыр ҡулланыла торған ҡалаҡтарҙан! Көршәктәрҙән эт, бесәй, иҫке биҙрәләрҙән әбей, шыйыҡ май менән һуттарҙың пластик һауытынан төрлө йәнлектәр... Беҙ барғанда ла ул баҡсаһында мәж килә ине. Мәктәп баҡсаһындағы матурлыҡты ла уҡыусылары менән Интернеттан, китап-журналдарҙан ҡарап башҡарған. «Эшкә тотонғас, өр-яңы идеялар тыуа. Кеше һоҡланған һайын дәрт тә арта, – ти Рима Рим ҡыҙы. – Кәрәкмәгән әйберҙәр урам буйы тулып, ҡый булып ятҡансы, матур бер нәмәгә әйләнеп, күҙҙе иркәләһен, тип тырышам. Бер нәмәне лә ташларға ашыҡмайым, иң алда, бынан нимәләр эшләргә була әле, тип уйлап алам».\nБулдыҡлы уҡытыусы уҡыусыларын да матурлыҡты күрә белергә, оҫталыҡҡа өйрәтә. Рима Рим ҡыҙы кеүек уҡытыусылар булғанда, матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр.\nБаймаҡ районы, Билал ауылы.


Инфоурок › Другое ›Научные работы›Исследовательская работа по творчеству Гарипова\nСалауат районы мәғариф бүлеге\nМалаяҙ башҡорт гимназияһы\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса ғилми-тикшеренеү эше\n9-сы класс уҡытыусыһы\nҠазыханова Индира Риф ҡыҙы\nҒилми тикшеренеү эшем Салауат районының Арҡауыл ауылында тыуған “Башҡортостандың халыҡ шағиры” Рәми Ғариповтың башҡорт әҙәбиәтендә оло маһирлығын өйрәнеүгә бағышланым, һәм эшемде “Рәми мәктәбе” тип атаным. Рәми Ғариповтың ижады йөкмәткеһе яғынан бик бай. Тормоштағы көнүҙәк прблемаларҙы ғына сағылдырып ҡалмай, ә унда киләсәк быуынға ораны яңғырай, минеңсә. Рәми донъяһы- ул үҙе бер оло дәүләт, яҡты, изге, үҙенә тартып тороусы, саф бер дәүләт.Уның ошо илендә изгелек һәм тоғролоҡ, хаҡлыҡ һәм иманлыҡ, мөхәббәт һәм һәләт, юғары һүҙ һәм иҫ киткес аҡыл тантана итә.Был илдең ҡапҡаларын барыһы ла асып инә ала.Унда һәр кем үҙенә йылылыҡ, яҡтылыҡ, йыуаныс таба.Мин дә таптым. Илеңдең шәхестәре, яҡташтарың тураһында ҡыҙыҡһынаһың икән, һинең киләсәгең өмөтлө, ырыҫлы. Сөнки һин эҙләнәһең, үҙеңә яңы асыштар яһайһың.Шағирҙың уй- ҡараштары менән яҡындан танышаһың.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың ижады әҙәбиәтебеҙ тарихында ҙур урын биләй. Уның үткер публицистик рухлы шиғриәте, илебеҙҙең, халҡыбыҙ тормошоноң, күнел донъяһының аҫыл хазинаһы.\nТеманың актуаллеге: Бөгөнгө көндә Рәмиҙең ижады, көндәлектәре актуаль булыуын иҫбатлау. Шағирҙың ижады бөгөнгө көндә лә актуаль булып ҡала, сөнки уның ижады һәр ваҡыт кешелектең тормошонда, әҙәбиәттә борсоған һорауҙарға яуап бирә. Шул темаларҙың береһе булып тел, ил, халыҡ темалары тора.\nЭштең маҡсаты: Рәми Ғариповтың көндәлектәре аша уның тормош юлы, йәшәү маҡсаттары,рәүеше менән яҡындан танышыу.Шағирҙың ижадында ниндәй темалар нығыраҡ урын алыуын асыҡлау..\nЭштең өйрәнелеү кимәле: Рәми Ғарипов ижады буйынса яҙылған монографик яҙмалар, мәҡәләләр өйрәнелде. Тик үкенескә ҡаршы, тап ошо тема өҫтөндә эшләнгән эштәр юҡ кимәлдә.\nЭштең практик ҡиммәте. Рәми Ғариповтың ижадын өйрәнеүгә башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә сәғәттәр бүленгән. Ошо эш уның тормош һәм ижад юлын өйрәнгәндә, уның шәхесе тураһында, уҡыусыларға тулыраҡ мәғлүмәт биреү өсөн өҫтәлмә материал булып хеҙмәт итә ала.\nТикшереү обьекты: Рауил Бикбаевтың “Рәми” китабы тора. Ошо китапты өйрәнеп, Рәми иленә үтеп инеү, күҙ һалыу.\nТикшереү предметы: Китаптың йөкмәткеһен өйрәнеп күңелемдә “Рәми мәктәбен” асыу, тормошта асылын күреү, яңылыҡ асыу.\nЭштең актуаллеге:Рәми көндәлектәренең киләсәк быуын өсөн фәһемле булыуы. Халыҡ шағиры менән ғорурлығыбыҙ сикһеҙ булыуын күҙ уңында тотоп, шағирҙың көндәлектәрен башҡалар ҙа өйрәнһен, уның ижадынан рухи аҙыҡ алһын тигән уй менән өйрәнелде.\nЭшемдең маҡсаты: Яҡташымдың ижады менән яҡындан танышыу, уның бөйөклөгөн иҫбат итеү.\n1.Рәми ижадының бөгөнгө көндә лә актуаль булыуын иҫбатлау.\n2.Рәмигә генә характерлы һыҙаттарҙы асыу.\n3.Рәминең тормошонда, уның шәхес булып формалашыуында ғаиләһенең, дуҫтарының йоғонтоһо.\n4.Минең тормошомда нимә ул “Рәми мәктәбе?”.\nЭшем инеш, төп өлөштән, йомғаҡлауҙан, ҡулланылған әҙәбиәттән тора.\nI. 1. Инеш өлөш.\nРәми Ғариповтың әҙәби донъяһына үтеп инеү.\nШағирҙарҙы ситтән килтермәйҙәр, -\nМоңо менән тулышып халҡының.\nЕр ҡуйынынан сыҡҡан шишмә кеүек.\nХалҡын, илен, ерен бейеклектәргә күтәргән шағир Рәми Ғарипов исеменә лә бөйөклөк төшөнсәһен ҡушып һөйләргә мөмкин. Башҡорт халҡы, Башҡортостан, Рәми... Был исемдәр һәр ваҡыт йәнәшә тора.Бөйөк халҡы уны шәхес кимәленә күтәрһә, шағир үҙ халҡының рухын, донъяһын, фекер байлығын, тәрән аҡылын халыҡтарға еткерҙе, уның мәртәбәһен арттырҙы.\nШағирҙың әҙәби донъяһы бай ҙа, серле лә, фәһемле лә. Уның төрлө темаларҙа ижад итеүе лә күпте һөйләй. Кешелеклелек, кешенең көсөнә, аҡылына табыныу, телгә ҡарата ихтирам, һөйөү, ышаныс, изгелек-былар яҡташыбыҙ ижадының төп пафосы. Шағирҙың ниндәй генә шиғырын алма, уларҙың һәр береһе кешене яҡтылыҡҡа, изгелеккә, матурлыҡҡа әйҙәй. Уның әҙәбиәте күптәрҙә рух, матурлыҡ, әхлаҡ тәрбиәләне һәм тәрбиәләйәсәк. Уның шиғриәте бигерәк тә беҙгә, йәш быуынға, кәрәктер тип уйлайым. Уларҙа бар донъя яҡтылығы, донъя ауырлығы, туған тел ҡәҙере, туған ҡәҙере, ил ҡәҙере, әсә бәхете, сабый күҙ йәше, йәшәү ҡәҙере һәм йөрәк уты.\nБөйөк шәхес яҡты донъяны ташлап киткәс, ер шарыбыҙ, тулы донъябыҙ бушап ҡалды, яҡты күгебеҙ ҡараңғыланды, күңелебеҙҙең рухи йондоҙо һүнде. Тик йөрәк кенә ошо бөйөк кешенең юҡлығына һаман да ышанмай. Уның көндәлектәрен ҡабаттан уҡып сығып тәрән уйҙарға баттым. Рауил Бикбайҙың “Рәми” тип исемләнгән роман- ктиабын ҡулыма алғас, шағирҙың үҙен яҡындан күргән һымаҡ булдым, һәм үҙ тойғоларымды яҙмай булдыра алманым..\nI. 2. Рәми Ғариповтың тормошонда “Көндәлек” яҙмалары ниндәй урын алып торған?\nРәми Ғарипов көндәлегендә тормошта булған ысынбарлыҡты кәүҙәләндерә.Уҡығанда, йотлоғоп уҡыйһың. Һәр аҙымын, һәр көнөн уның менән йәшәгән төҫлө тояһың. Башҡорт прозаһының үҫеше һәр ваҡытта башҡорт әҙәбиәтселәренең күҙ уңында булды. Бөгөнгө көндә компьютер технологияһы алға киткән ваҡытта, әҙәби әҫәрҙәр уҡыу, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, артҡы планда ҡала килә. Тарихи мәғлүмәттәр, ысынбарлыҡ, документаль әҫәрҙәр архивтарҙан алып уҡырға ғына ҡала. Беҙҙең бәхетебеҙгә күрә, профессорҙар, ғалимдар күренекле шәхестәр, әҙиптәр тураһында китаптар, прозалар, монографиялар сығара. Фәнни яҡтан тикшерә.\nРәми ижадын Ҡунафин, Иҙелбаев, З. Шариповалар өйрәнгән. Һуңғы йылдарҙа З.Бураҡаева, Р. Бикбаев Рәми Ғариповтың ижадын, тормошон өйрәнеп кенә ҡалманылар, ә “Рәми” исемле китап- роман баҫтырып сығарҙылар. Рауил Бикбайҙың китабы”Шағир тураһында китап”тип әйтер инем.Башҡорт әҙәбиәтендә ысынбарлыҡты сағылдырған көндәлектәр иҫәбендә.\n2. Рәми Ғарипов өсөн көндәлек- һыҙма- яҙмалар, булған хәл ваҡиғаларҙы теркәп барыу ғына түгел, ә үҙ тормошоноң романын яҙыу..\nРәми көндәлектәре- донъя әҙәбиәте кимәлендәге уникаль күренеш. Ул әҙәби һәм тарихи мираҫ ҡына түгел, башҡорт йәштәре өсөн бик фәһемле, бик кәрәкле әсбап, сөнки 14 йәшлек үҫмерҙең яҙмалары- бөйөк маҡсатты алдан уҡ билдәләй белгән шәхестең уйланыуҙары, эҙләнеүҙәре.\nТимәк, ошо йәштән үк оло маҡсаттар билдәләгәндә һәм үҙтәрбиә менән шөғөлләнгәндә ҙур үрҙәр яуларға булалыр.\n14 йәшенән алып ғүмеренең ахырынаса йыйылған алтынға бәрәбәр фекерҙәре, ғәлсәрҙәй саф кисерештәре,ынйылай матур хыялдары тупланған.\nЮл башында ғаиләһе, ата-әсәһенең бөйөклөгө\n“Ирмен тигән ир егеттең йөрәгендә әйәрле- йүгәнле ат ятыр”\n1.1943йылдың 23 февралендә Сталинград янындағы һуғыштарҙа Ғарипов Йәғәфәр Мөхәмәтрәхим улы һәләк булды тигән ҡара ҡағыҙ йөрәктәрҙә уйылған яра һаман да үҙәктәрҙе өҙә тип яҙа Рәми. Йәғәфәр менән Гөлмәрйәм өйләнешкәс ауылда ни бары бер йыл йәшәп ҡалалар. Тыуған ерҙә беренсе бала Рәмил донъяға килә. Йәғәфәр ауыл советы рәйесе лә, колхоз етәксеһе лә булып эшләй. Идараның саптар айғырында ураҡсылар, комбайнсылар, тракторсылар, сәсеүселәр янында булырға өлгөрә. Һөрөлмәгән, сабылмаған ер ҡалмаған. Колхоз Өфөнән бынамын тигән машина һатып ала. Фин һуғышы башланғас, Йәғәфәр китергә уйлай, тик ебәрмәйҙәр.\n1939-1941 йылдарҙа Салауат районының ОСОАВМАХИМ рәйесе була.\nАтаһы Бөйөк Ватан һуғышына китеп вафат була, ҡара ҡағыҙы килә. (“Яндырылмаған хаттар”).Хәбәрһеҙ юғалғандар ҙа ҡайтып төшөр әле тигән өмөттәр уларҙы йәшәтә. Өмәт ҡуҙҙары һаман да көйрәй. Йәғәфәрҙең һуғышта яҙған хаттарын Гөлмәрйәм ай яҡтыһында ла, усаҡ янынында ла ҡат- ҡат уҡый. Балаларына күрһәтмәйенсә күҙ йәштәрен түгә. Ауылдың киләсәге атайҙары һуғышта үлеп ҡалған малайҙарҙа икәнен яҡшы аңлай Рәми. Ауылдың алдынғы ҡарашлы ир- егеттәренән булған, етәксе эштәрҙә эшләгән , китаптар уҡырға яратҡан Йәғәфәрҙең ир- егеттәргә хас сифаттарын Рәми үҙ итә. (3-6-сы бит)\nНи өсөн һуң ул ауылда ҡалмай?\nРәмилдең киләсәккә маҡсаттары:\nӘммә уның уй- ниәттәре алыҫҡа төбәлгән. Ҡайҙа? Әсәһе өсөн, ауылы өсөн, барлыҡ ил өсөн кәрәкле кеше булып үҫкеһе килә.\n-Белемгә ынтылыу, яңы китаптарға һыуһау, әҙәбиәткә һөйөү, мөхәббәт..\n-Үҙенең шиғырҙар яҙыуы, тиҙ генә шиғырҙарын ҡуйын дәфтәренә яҙып ҡуйыу..\n-Белемгә артылыу юлында бер аҙым да артҡа сигенмәҫкә,ғүмерҙең бер генә көнөн дә илке- һалҡы үткәрмәҫкә.\n-Шағир булыу, шиғырҙарының баҫылғанын күреү- был хыялдарын шағир күңел төбөндә йәшереберәк һаҡлай.(5-се6-сы,7се бит).\n2. Әсә бөйөклөгө\nҺалдат ҡатыны Гөлмәрйәм утыҙ йәше тулыр- тулмаҫ дүрт бала менән тол ҡала.\nГөлмәрйәм Ғарпованың уңғанлығына Арҡауылда ғына түгел, барлыҡ тирә- яҡта һоҡланмаған кеше юҡ. Һуғыш ваҡытында уны “Салауат районының комбайны” тип ололап йөрөттәләр.1942 йылғы ураҡ ваҡытында ул бер үҙе 18 гектар ерҙең игенен йыйып алды.\nУраҡсы Гөлмәрйәм райондағы ҡатындарҙан тәүге булып хөкүмәт наградаһы менән бүләкләнә. Рәми иң беренсе ҡабат әсәнең иң яҡын кеше икәнен Өфөгә китеп барғанда тойҙом тип яҙа. Әгәр ҙә әсәйемде рәнйеткәнмен икән , уның мине ризалауын теләнем ти. Бигерәк тә инәһенең яулыҡ осона күҙҙәрен һөртөп, ҡулын болғап ҡалыуы йөрәкте тетрәндерҙе.. Рәмигә ошо ваҡыт бик ауыр булған, әммә ләкин уҡырға теләге көслө булғанға күрә, ошо ауырлыҡтарҙы еңә алған. Бындай аҙымды тик көслө рухлы кеше генә эшләй ала тип уйлайым.(7-се бит)\nОло юлға сыҡҡанда күҙ йәшен һөртөп әсәһе- һөйөклө инәйе ҡул болғап ҡалыуын бер ваҡытта ла иҫенән сығармай. Әсәһенең сабыр, аҡыллы булыуы уға ҡатмарлы тормош юлдарында көс, ҡеүәт биргән, тормошта әсәһенең фатихы, изге теләктәре күп тапҡырҙар һаҡлап алып ҡалған, минеңсә. Сөнки күңелендә ошо түҙемлелекте, матурлыҡты туплап үҫкәнгәлерме ауырлыҡтар алдында ул баҙып ҡалмай. Рәми Ғарипов кешенең тормош тамырҙары сабай саҡтарҙан, әсәнең яҡты, күҙ ҡарашы төбәлгән сәңгелдәктән, тәү ҡат тәпәй баҫҡан ваҡыттарҙан башланғанын бер ваҡытта ла иҫенән сығармағандыр, минеңсә.\nМиндә фекер тыуа. Ошондай ғаиләлә үҫкән бала нисек тырыш булмаһын?\n3. Рәми мәктәбе.Ауыл тормошо..\nАтаһы һуғышта үлгәндә Рәмилгә 11, ҡустылары Рауил 7-лә, Урал 3-тә, Һеңлеһе әле саҡ сәңгелдәктән төшкән. Рауил менән Рәмил мәктәпкә бергә йөрөйҙәр, бер бүлмәлә һабаҡ алалар. Йорт тирәһендәге эштәрҙе Рәмил эшләй, әсәһе әйткәнде лә көтөп тормай, үҙенән бәләкәйҙәрҙе өйрәтә, тәрбиәләй.\nҒаиләләге баш бала Рәмилгә ауырлыҡтарҙың да иң ҙуры төшә. Һуғыш ваҡытында, һуғыштан һуң ул һарыҡтар, һыйырҙар, аттар көтә. Ололар менән бергә бесән саба, урып-йыйыу эштәрендә тир түгә, урман йыға, ярһыу Йүрүҙән буйлап һал ағыҙа. Тай өйрәтә. Иптәше Әлтәф менән үгеҙҙәрҙе, башмаҡтарҙы егергә өйрәтә башлайҙар.\nҠулы йорт һәм колхоз эштәренән, көрәк- һәнәктәрҙән бушаған арала Рәмил китапҡа тотона, ваҡытын бушҡа үткәрмәй. Атаһынан ҡалған китаптарҙы ул ҡат- ҡат уҡып сыға. Өйҙә оҙаҡ шәм яндырып ултырып булмағанға күрә, колхоз идараһында ҡуна йөрөй. Уға ҡарауылсы Ғиззиямал апай төндәр буйына әллә ни тиклем әкиәттәр, бәйеттәр һөйләй. Шуныһы ҡыҙыҡ.. Идараның баҙында иҫке ҡағыҙҙар күп һаҡланған булып сыға. Шуларҙың яҙылмай ҡалған биттәренән Рәмил ҡустыһы Рауил менән дәфтәр, блокнот тегеп алалар.\nРауил хәтерләй: “Ағайҙың ауылда ҡушаматы Ҡырмыҫҡа ине” ти.\nБелемгә сарсаған егет каникул ваҡыттарында Дыуан- Мәсетле ауылындағы Хөсәйен бабайҙарына бара.(атаһының яҡын ғына ағаһы).Уҡытыусы бабайының йорто- үҙе мөғжизә. Ҙур ҡыҙыл тышлы китап бик ауыр була. Рәмил аптырап:”Бабай, был нисә килограмм?”-тип һорай. Ул РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы Хөсәйен Фәтҡуллин:”Һигеҙҙән ашыу”,- тип, һаҡалын һыйпап ҡуя. Был ауыр том Сталиндың 60 йәшенә арнап сығарылған булған. Ошо китапты Рәми 4 көн ҡарай. Бабаһынан бик күп китаптар алып ҡайта, араларында Дауыт Юлтый. Афзал Таһировтың латин хәреф менән баҫылған романдары була.(5-6 –сы бит)\n“Уҡырға маҡсат ҡуйылған, уны алып ташлай аламмы?Бер әйттем- бөттө. Ҡуйған уйҙан кире ҡайтыу юҡ!. Маҡсатынан тайпылып, ярты юлда туҡтап ҡала торғандарҙан түгел. Уйы -Өфөгә юлланыу…Ни өсөн?.\nӘсәһенең ныҡлы терәге икәнен, уны ҡыуандырып йәшәйсәген аңлауы миндә ғорурлыҡ тойғоһо уятмай ҡалманы. Сөнки үҫмер бала шуны аңлай: борон- борондан шулай килгән, ололарҙың өмөт- ышанысы, терәк- таянысы булып йәштәр үҫкән. Атайҙары һуғышта ятып ҡалған ошо малайҙарҙа етемләнеп ҡалған ауылдың киләсәге икәнен аңлай, шағир. Әммә уҡырға теләге шул тиклем көслө булыуы беҙгә, йәштәргә, үрнәк булырға тейеш тип уйлайым. Тағы ла Өфөгә китер алдынан нисек иптәштәре,тыуған ауылы, тәбиғәте менән хушлашыуы күңелемде тетрәтте.\n.Атай урынына ҡалып, 4 баланы аяҡҡа баҫтырыусы.\n.Рәмиҙең тәүге шиғыры яҙылыуға шаһит булған кеше\n.Әсәйем шиғырҙар ярата ине, Туҡайҙың”Ҡара таҡта алдында”, “Аҡбай” шиғырҙарын миңә ятлатырға тырыша ине\n.Инәйем минең яҡын бер апай кешегә оҡшай ине. Беҙҙең менән уйнай, көлә, Рауилды, Уралды уҡырға өйрәтте.(“Киләсәккә юл ярам”, “Арғымаҡ”, 2005)(173-179-сы бит)\n. Әсә хаҡында яҙыу тамырҙарыңды барлау- рухи булмышыңды раҫлау ул.\n.Әсә образы хәл иткес көс була.Әсә йөрәге. Һинән дә матур йөрәк бармы икән. Әсә!. Кем һуң минең турала һинең кеүек ҡайғыртһын?Ярай әле. Әсәй, мине тыуҙырғанһың. Ярай әле мин бармын!.22 йәшендә генә булһа ла шағир әсәһе тураһында шундай изге һүҙҙәр таба ала. Шағир изге кешеһенә таяна, әсәһенең кисерештәрен күҙ алдына килтерә. Һәм уйланыуҙарын шиғыр юлдарына күсерә. Әсәйем ҡулдары(1953-54йылдарҙа яҙыла) шулай тыуа.(180-181-се бит)\nНи тиклем ихтыяр көсө ныҡ булған Рәмиҙең. Мине хайран итә. Тағы ла шуға иғтибар иттем. Әсәһе өсөн дә, ауылы өсөн дә, барлыҡ ил өсөн дә кәрәкле кеше булып үҫкеһе килә. Белемгә ынтылыу, яңынан- яңы китаптарға һыуһау тынғы бирмәй буласаҡ шағирға. Күңеленә килгән шиғыр юлдарын тиҙ генә ҡуйын дәфтәренә яҙып та ҡуя. Шулай итеп үҫмерҙең талаптары ҡәтғи: белемгә ынтылырға. Артҡа сигенмәҫкә, ғүмерҙең бер генә көнөн дә илке- һалҡы үткәрмәҫкә!\n1946 йыл. 5 апрель Көндәлек яҙмалары. 14 йәш- уны 14 көн тип иҫәпләйем тип яҙып ҡуя буласаҡ халыҡ шағиры. Миңә исем ҡуштылар: “Мин- Комсомолец!” ошо исемгә лайыҡ булыу Рәмилдә яуаплылыҡ тойғоһо уятала инде..\nЮлға сыҡҡанда тоҡсай төбөндә ятҡан көндәлек дәфтәре һәм шиғырҙары- оло тормош юлына сыҡҡанда иң ҙур байлығым ине тип яҙыуы миндә ғорурлыҡ тойғоһо уятты. Бөгөнгө көндә беҙ ошондай әйберҙе байлыҡҡа һанай алыр инекме? Бөгөнгө көндә беҙҙең тормош маҡсатыбыҙ ниндәй?\nШулай уҡ “Көндәлек яҙмаларының” тәүге битенән үк шағирҙың күңел кисерештәре, тормош хәлдәре, тәбиғәт күренештәрен тасуирлауы бик йәнле бәйән ителә. Хатта ҡайһы бер урындарҙа тотош картина күҙ алдына килә. Мәҫәлән:8-се, 10-сы биттәрҙә).\nМин тағы ла шуға иғтибар иттем:. Ошо хис- тойғоларҙы, кисерештәрҙе, тормош тураһындағы уйланыуҙарҙы 14 йәшлек малай яҙғанмы? Булмаҫ… Рәмиҙең телмәре нисек бай, фекер йөрөтөүе ололарса, һәр нәмәгә күп тәжрибәле кеше һымаҡ ҡарай, ололарса фекер йөрөтә.Ошо һүҙҙәремде тағы ла Рәми менән бергә интернатта тәрбиәләнгән Сафуан Фәхретдинов та дәлилләй: Балалыҡ уйындарында Рәмиҙең ҡатнашҡанын һис тә күрмәнем, ти ул.\n4. Рәмиҙең сынығыу, һөнәр һайлау мәктәбе.\nРәми буласаҡ профессия тураһында хыяллана.\nОсоусы хаҡындағы хыялдар, врач һөнәре лә ҡыҙыҡһындыра. (96-97-се биттәр) Минән яҙыусы сығасаҡмы, юҡмы? Мин кешеләрҙең рух инженеры була аламмы?\nАттестат алған көндө Ағиҙелдең бейек ярында баҫып торғанда ла Рәмиҙең күҙ алдына ҡапыл тыуған яҡтары килеп баҫа. Арҡауылын, Йүрүҙәнен, Ҡаратауын күргеһе килә, шатлығын әсәһе, туғандары менән тиҙерәк уртаҡлашҡыһы килә. Бында Рәмиҙең тәбиғәт балаһы булыуын күрәм.\nШундай һорау борсой: Аҡланыммы яҡташтарым ышанысын? Салауаттың аманатын, атаһының васыятын, әсәһенең өмөтөн, яҡташтарының ышанысын нисек аҡларға? Ошо ваҡыт атаһының тауышы васыят һымаҡ ишетелеп киткәндәй булды.(96-97-се бит) Күпме һыуҙар аҡҡан… Рәмигә 22 йәш. Ата- әсәһен ихтирам иткән, ололарҙы оло иткән, кеселәрҙе кесе иткән кеше генә шундай тойғолар кисерә алалыр.\nIII.Тикшереүемдең һөҙөмтәһе. Йомғаҡлау.\n1.Алдыма ҡуйған бурысты үтәнем, тип уйлайым. Шағирҙың көндәлектәре бай йөкмәткеле, фәһемле булыуына тағы ла бер тапҡыр инандым. Уның көндәлектәре беҙгә, йәштәргә, оран-саҡырыу булып яңғырай. Рәмиҙең мәктәбе беҙҙе яҡтылыҡҡа, изгелеккә әйҙәй. Уның әҙәбиәте күптәрҙә рух, матурлыҡ, әхлаҡ төшөнсәләрен тәрбиәләне. Шағирҙың көндәлектәре бигерәк тә беҙгә, йәш быуынға, мөһимдер тип уйлайым. Уның әсәһенең, атаһының образдары, шағирҙың уларға ҡарата ҡарашы ҙур тормошҡа аяҡ баҫасаҡ йәш быуынды, киләсәктә ғүмер юлыбыҙҙа изгелеккә, мәрхәмәтлеккә саҡырыусы яҡты маяҡ булып торасаҡ, уның өгөт-нәсихәттәре, изге фатихалары ғүмер буйы ҡолаҡтарҙа сыңлаясаҡ, ә күңелдәребеҙҙә сәскән изгелек орлоҡтары шытып сығасаҡ, минеңсә.\nИрмен тигән ир-егеттең йөрәгендә эйәрле, йүгәнле ат ятыр тигән Р.Назаров. Мин Рәми Ғариповты ла шундай итеп күрәм: ул ғүмер буйы ярһыу ат һымаҡ алға сапҡан. Ауырлыҡтар килһә түҙгән, шатлыҡтарҙы уртаҡлаша белгән. Ялҡынлы һүҙҙәр, киләсәккә ышаныс , рухи көс, минеңсә, Рәми Ғариповта ғына .. ”Үҙемә әйткән һүҙ” исемле шиғырҙағы ошо юлдар миңә илһам бирә, ауыр минуттарҙа юғалып ҡалмаҫҡа ярҙам итә.\nЭйелеп бөгөлөп барма һәр тарафҡа,\nБөгөлә икән талдар бөгөлһөн;\nЕлберҙәмә һәр уҙғынсы елгә,\nЕлберләмә, усаҡ түгелһең.\nҠулланылған әҙәбиәт: 1.\n2. ”Йәшлек” гәзиттәренән мәғлүмәттәр\n4. ”Йүрүҙән” гәзиттәре\n5. Әҙәбиәт-хрестоматия 11 синыф өсөн.\nКазыханова Индира Рифовна\nНомер материала: ДБ-857177


Иҙәк йылғаһында хәл Республика хөкүмәтенең иғтибар үҙәгендә ҡала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n04 августа 2019 — 01:00 ГТРК «Башкортостан»\nИҙәк йылғаһында хәл Республика хөкүмәтенең иғтибар үҙәгендә ҡала. Радий Хәбиров ҡушыуы буйынса мониторинг буйынса махсус эш төркөмө булдырылды. Уға Республика башлығы хакимиәте етәксеһенең беренсе урынбаҫары Ринат Баширов рәйеслек итә.Белгестәр әйтеүенсә, Иҙәк йылғаһында хәл тоторҡлана бара, ә киләсәктә йылғаға бысратыусы матдәләр эләгеүе мөмкин түгелБыл турала йылғала хәлде күҙәтеү буйынса эшсе төркөм ултырышында белдерелде. Мәғлүм булыуынса, 27 июль социаль селтәрҙәрҙә “Полиэф ” заводы тарафынан йылға бысраныуы арҡаһында балыҡтың күпләп үлеүе тураһында мәғлүмәт таралды. Республика экология министрлығының дәүләт аналитика контроле Идаралығы директоры Валентина Сәфәрова әйтеүенсә, йылғаға химик матдәләр эләгеү сәбәпле биохимия реакция барлыҡҡа килеп,һыуҙа кислород кәмегән. Тап ошо күренеш балыҡтарҙың үлеменә килтереү ихтималлығы юғары. Благовещенда һәм Өфөлә зарарлы матдәләр эсәр һыуға эләккәнме,тигән һорау барыһын да борсой. «Өфөводоканал», «Роспотребнадзор» һәм Республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты белгестәре белдереңенсә,эсәр һыу сифаты күрһәткестәре норма кимәлендә.Әле йылғаның үҙендә предприятиенан килгән бар һыуҙарҙы тотҡарлаусы дамба төҙөлгән. Насостар ярҙамында тупланған һыу,тәүлек әйләнәһенә ситкә ҡойола. Йылғалағы хәл Радий Хәбиров ҡушыуы буйынса ойошторолған махсус төркөм тарафынан етди өйрәнелә. Зарарлы матдәләр күләме ныҡ кәмегән. Анализдар алып,уларҙы өйрәнеү әле лә дауам итә. Мөмкин тиклем ентекле өйрәнеү өсөн тупраҡ һәм йылға төбөндәге ятҡылыҡтарҙың торошо ла тәрән өйрәнелә.


Башҡортостанды тағы ла таҙараҡ итәйек\nРеспубликала яҙғы өмәләр гөрләй. Алда – ағас ултыртыу Уҙған һандарҙың береһендә яҙып үтеүебеҙсә, төбәк Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың башланғысы менән республикала таҙалыҡ һәм төҙөкләндереү айлығы иғлан ителде. Барлыҡ саралар ҙа «Бергәләп республикабыҙҙы таҙараҡ итәйек!» девизы аҫтында үтә.\nӘйткәндәй, ҡала һәм район хакимиәттәре үҙ биләмәләрендә өҫтәмә көндәрҙә лә өмәләр ойоштора ала. Өфөлә бындай саралар 13 һәм 20 апрелдә үтте.\n– Өмәләр – иҫкелек ҡалдығы, таҙалыҡ булдырыу – урам йыйыштырыу-сыларҙың эше, тигән фекер ишетергә тура килә ҡайһы саҡ. Әммә урам йыйыштырыусылар ғына ҡыйламай бит. Беҙ әле булһа дөйөм биләмәне үҙебеҙҙең яуаплылыҡтағы өлкә тип ҡарарға өйрәнә алмайбыҙ. Либераль ҡарашлы ҡалалаштар әрләһә-әрләр, әммә өмәләр киләсәктә лә үтәсәк. Әйткәндәй, көнбайыш илдәрҙә лә халыҡ бергәләп, таҙалыҡ булдырыу өсөн бушлай көрәшә. Хакимиәттәге һәм Хөкүмәттәге коллегаларым бөгөн, барлыҡ ирекмәндәр кеүек, бик яҡшы кәйеф менән эшләне. Бөтә ҡатнашыусыларға ҙур рәхмәт, – тип яҙҙы үҙенең социаль селтәрҙәрҙәге сәхифәһендә Радий Хәбиров.\nҮткән өмәләге кеүек, етәкселек кешеләргә уңайлы шарттар булдырырға – эш фронтын бүлергә, ҡорамалдар менән тәьмин итергә вәғәҙә итә. Һәр кемгә байрамса кәйеф өҫтәү өсөн йәмәғәт урындарында мотлаҡ музыка уйнарға тейеш.\nШуныһы ҡыуаныслы: хәҙер күптәр кемдеңдер ситтән килеп ойошторғанын көтмәй, үҙҙәре тота ла ихатаһын һәм йәмәғәт урындарын таҙарта. Мәҫәлән, Өфөлә «Фейсбук» социаль селтәре ҡулланыусылары бергә йыйылып, паркта тәртип урынлаштырҙы, ә 27 апрелдә «Таҙа Өфө» йәмәғәт ЭКОхәрәкәте «Төҫлө өмәләр» — урман һәм яр буйҙарында сүп-сарҙы айырып йыйыу ойоштора. Өфөнән тыш, был сара Салауат ҡалаһында һәм Булгаков ауылында үтәсәк. Йыйылған һәм сорттарға бүленгән ҡый-ҙы артабан эшкәртеүгә тапшырасаҡтар, ә аҡсаһын мохтаж балаларға йүнәлтергә уйлайҙар. Бынан тыш, Торлаҡ-эксплуатация участкалары менән килешеү нигеҙендә йөҙҙәрсә ихата хужалары үҙ биләмәһендә өмәләр уҙғарҙы. Идаралыҡ хеҙмәткәрҙәре һәр ваҡыт ҡорамалдар менән ярҙам итә – тырмалар, һеперткеләр, сүп-сарҙы һалыу өсөн пакеттар бирә. Эш барышынан күренеүенсә, йыйылған ҡыйҙы һәр ваҡыт шунда уҡ сығарып түгеү мөмкин түгел, сөнки торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өлгөрә алмай. Шуға күрә борсолмағыҙ, хеҙмәтегеҙ юҡҡа сыҡмаясаҡ – бер нисә көн дауамында барлыҡ сүп-сар тулы ҡапсыҡтар йыйып алынасаҡ.\nАпрелдең һуңғы шәмбеһендә бөтә республика буйынса «Ағас ултырт – ғүмер бүләк ит!» девизы аҫтында барлыҡ ҡала һәм район биләмәләрендә тағы ла бер ҙур экологик сара – ағас ултыртыу үтәсәк.\n– Беҙ йыл һайын ағас ултыртабыҙ. Беҙ ултыртҡандың яҡынса 90 проценты үҫеп китә алмай, тип әйтергә батырсылыҡ итәм. Был эш күрһәтеү генә, ә мәғәнә һәм файҙа юҡ. Мин ваҡ ағастар ултыртыуҙы тыйыр инем, ҙурайғандарын ултыртығыҙ, был йүнәлештә питомниктар эшләһен. Аҙыраҡ, әммә сифатлыраҡ булһын, — тине Радий Хәбиров Хөкүмәттә үткән оператив кәңәшмәлә.\nРеспубликаның Урман хужалығы министрлығы һәм район хакимиәттәре әле үк административ үҙәктәр янында 400 гектар майҙанға тиң 120 урман участкаһы әҙерләп ҡуйҙы. Акцияла ҡатнашыусылар 1,6 миллион үҫенте ултыртырға йыйына. Республиканың Урман хужалығы министрлығында белдереүҙәренсә, уларҙың күпселек өлөшө ылыҫлы ағастар – шыршылар һәм ҡарағайҙар.\nАкцияла теләге булған һәр кем ҡатнаша ала. Урман хужалығы министрлығы белгестәре ағас ултыртыу урындарының интерактив картаһын әҙерләгән. Уның менән посадкалесарб.рф сайтында танышырға мөмкин. Үҙегеҙгә уңайлы урынды һайлағыҙ ҙа, рәхим итегеҙ. Үҙең менән эш ҡорамалдары, үҫенте алып килергә кәрәкмәй, уларҙы урында бирәсәктәр.\nШулай уҡ картала һәр райондағы ойоштороусылар, уларҙың\nтелефондары тураһында ентекле мәғлүмәт бар.\nһорауҙар булһа – мөрәжәғәт итегеҙ.\nҠыҙыу линияға шылтыратырға ла мөмкин: 8-800-100-94-00.\nӨмәгә сығып, мамонт теше тапҡандар\nДәүләкән районының Яңы Тормош ауылы халҡы һәм «Асылыкүл» тәбиғәт паркы хеҙмәткәрҙәре, матур йолаға әйләнгән яҙғы өмәгә сығып, үҙенсәлекле табышҡа юлыҡҡан. Улар күл ярында ысын мамонттың тешен тапҡан. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының «Генераль йыйыштырыу» проекты координаторы Морат Шафиҡов «Аргументы и факты» баҫмаһына табылған теште артабан өйрәнеү өсөн ғалимдарға бирәсәктәре хаҡында белдергән.


Төбәктә йәшәүселәр ипотека өсөн айына уртаса 18 мең һум түләй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктә йәшәүселәр ипотека өсөн айына уртаса 18 мең һум түләй\n18:14, 20 апреля 2016 Иҡтисад\nТөбәктә йәшәүселәр ипотека өсөн айына уртаса 18 мең һум түләй Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.\nБашҡортостанда йәшәүселәр ипотека өсөн уртаса 18,097 мең һум түләй. Ошо күрһәткес буйынса республика «СеверИнформ» мәғлүмәт-аналитика агентлығы төҙөгән рейтингта 50-се урынды биләй. Эксперттар Рәсәйҙең Үҙәк банкы һәм Росстат мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп тикшереү үткәргән.\nРеспубликала ипотека торлаҡ кредитының уртаса күләме — 1,439 миллион һум, кредит буйынса ставка 12,59 процент тәшкил итә. Төбәктә йәшәүселәрҙең уртаса айлыҡ килеме 24,9 мең һумға баһалана.\nРейтингка ярашлы, ипотека өсөн иң күп түләүселәр — мәскәүҙәр. Илдең баш ҡалаһында ипотеканың уртаса суммаһы — 3,5 миллион һум, айлыҡ түләү 42 мең самаһы тәшкил итә. Ульяновск, Киров һәм Кострома өлкәләрендә 15 меңдән аҙыраҡ түләйҙәр.\nРәсәй буйынса ипотеканың уртаса күләме — 1,741 миллион һум, кредит ставкаһы — 12,22 процент һәм айлыҡ түләү 21,061 мең һум тәшкил итә.


Эсәр һыу сифаты нисек? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nЭсәр һыу сифаты нисек?\n18 апреля 2017 — 15:41 ГТРК «Башкортостан»\n«Өфө һыу каналы» предприятиеһы баш ҡалалағы эсәр һыуҙың сифаты тураһында яңы мәғлүмәттәрҙе баҫтырып сығарҙы.Һуңғы тикшереү бөтә күрһәткестәрҙең раҫланған нормаға тап килеүен күрһәткән. Теләгән һәр кем эсәр һыуҙың сифатына бәйле мәғлүмәт менән “Өфө һыу каналы” предприятиеһының рәсми сәхифәһендә лә таныша ала. Өфөлә эсәр һыу сифатын тикшереү яҙғы ташҡын тамамланғансы дауам итәсәк.


Өфөлә «Туғанлыҡ» һәм «Театр яҙы» тип аталған театр фестивалдәре ойошторола // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Туғанлыҡ» һәм «Театр яҙы» тип аталған театр фестивалдәре ойошторола\n16:32, 10 января 2017 Мәҙәниәт\nӨфөлә «Туғанлыҡ» һәм «Театр яҙы» тип аталған театр фестивалдәре ойошторола Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2017 йыл, 10 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБыйыл Өфөлә «Театр яҙы» республика фестивале һәм «Туғанлыҡ» халыҡ-ара төрки телле театрҙар фестивале үткәрелә.\nМ.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрының художество етәксеһе ярҙамсыһы Зилә Сәғәҙиева хәбәр итеүенсә, 20-26 апрелдә төбәктәге бөтә театр вәкилдәре баш ҡалаға йыйыла. Әле театрҙарҙан ниндәй спектакль тәҡдим итеүҙәре тураһында мәғлүмәт йыйыу бара. Опера һәм балет театры һәм Ҡурсаҡ театры сарала тәүгә ҡатнаша.\nФестиваль милли драматургияға арналған. Тамашасылар менән бергә спектаклдәрҙе Валентина Фёдорова етәкселегендәге баһалама ағзалары һәм театр тәнҡитселәре ҡарай. Сара барышында оҫталыҡ дәрестәре, актер клубтары, сәхнә әҫәрҙәрен тикшереү ойошторола.\n«Туғанлыҡ» халыҡ-ара төрки халыҡтары театрҙары фестивале киләһе театр миҙгеленә, 9-16 сентябргә, билдәләнгән. Бынан алдағы фестиваль Өфөлә 2012 йылдың сентябрендә уҙғарылғайны. Ул саҡта баш ҡалаға 13 төрки телле илдәрҙән иң яҡшы театр коллективтары йыйылды. Спектаклдәр биш театр майҙансығында күрһәтелде.\nТеги: театр фестивалдәре


Муниципаль берәмектәрҙең ΙΙΙ съезы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМуниципаль берәмектәрҙең ΙΙΙ съезы\n11:03, 30 сентября 2010 Сәйәсәт\nӨфөлә бөгөн Башҡортостан муниципаль берәмектәренең ΙΙΙ съезы үтә. Унда республика муниципалитеттарынан 700-ҙән ашыу вәкил ҡатнаша. Форумға Федерация Советы ағзалары, Дәүләт Думаһы, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары, дәүләт власы органдары, йәмәғәтселек вәкилдәре саҡырылған.\nКөндөң тәүге яртыһында съезд сиктәрендә урындағы үҙидараны үҫтереүҙең көнүҙәк проблемалары буйынса түңәрәк өҫтәлдәр үтәсәк.\nБелешмә өсөн. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советы» Ассоциацияһы 2006 йылдың майында ойошторола. Республикалағы 895 муниципаль берәмек уның ағзалары булып тора. Ассоциацияның төп бурыстары – муниципаль берәмектәр мәнфәғәттәрен яҡлау, уларға методик ярҙам күрһәтеү, урындағы үҙидара органдарының дәүләт власы органдары менән хеҙмәттәшлеген тәьмин итеү. Ассоциация Уставына ярашлы муниципаль берәмектәр съезы ике йылға бер тапҡыр үткәрелә. II съезд Өфөлә 2008 йылда үтте.