Өфө халҡына ҡала Советынан Почет грамоталары тапшырылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө халҡына ҡала Советынан Почет грамоталары тапшырылды\n15:51, 13 марта 2014 Йәмғиәт\nҠала үҫешенә мөһим өлөш индергән Өфө халҡын бөгөн, 13 мартта, ҡала Советында бүләкләнеләр. Биш кеше ҡаланың юғары наградаһына – Өфөнөң Почет грамотаһына һәм «Ҡала алдында ҡаҙаныштары өсөн» билдәһенә лайыҡ булды. Тағы ла 25 кеше ҡала Советының Почет грамотаһы менән бүләкләнде. Советтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, наградланыусылар араһында төрлө тармаҡ вәкилдәре – табиптар, хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре, көнкүреш һәм халыҡты сервис хеҙмәтләндереү өлкәһе вәкилдәре, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре, мәҙәниәт эшмәкәрҙәре.\nНаградаларҙы ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко тапшырҙы. Йыйылғандар алдында сығыш яһап, бүләкләнеүселәр араһында күптәре ябай хеҙмәткәрҙәр, эштең ауыр өлөшө тура килгән, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың хеҙмәте йыш ҡына күренмәй, ситтә ҡалған кешеләр, тип иғтибар итте.\n— Беҙҙең ҡала һәләтле, талантлы, төрлө-төрлө тармаҡтарҙа эшләүсе кешеләргә бай, — тине Евгений Семивеличенко.\nБыға оҡшаш наградлауҙарҙы ҡала Советы даими алып бара. Ул йылына бер нисә тапҡыр ойошторола һәм йыш ҡына дәүләт һәм һөнәри байрамдарға арнала.\nТеги: ҡала советы,наградлауҙар


24 Август 2018, 13:29\nИюль башынан август аҙағына тиклем Толпар ауылы әҫәрҙең йөкмәткеһе буйынса ваҡытлыса Бөркөтлөгә әйләнеп тора. Башта киноға төшөрөү өсөн иҫкерәк өйҙәр, урындар һайлап алынды, декорациялар эшләнде. Ауыл халҡы киносыларға төрлө яҡлап та булышырға тырыша, ихлас ярҙам итә.\nОшо көндәрҙә үгеҙ менән бәйле күренеште төшөрөү булды. Бының өсөн Өфө районының Дмитриевка ауылынан “Виджет” ҡушаматлы тоҡомло үгеҙ килтерҙеләр. Ауырлығы 1 тонна 200 килограмм. Дмитриевка ауылында тоҡомсолоҡ эштәре менән шөғөлләнеүсе асыҡ акционерҙар хужалығы бар икән. Улар “Виджет”ты Киров ҡалаһынан барып алғандар. Данлыҡлы үгеҙ киноға буш төшмәй. Килешеүгә ярашлы, “Виджет” өс көн киноға төшөп, үҙенең хужалығына 97 мең һум аҡса эшләп ҡайтып китте.


Заман һәм кеше\nҺәр ваҡыт халыҡ араһында, башҡаларҙың мәнфәғәтен ҡайғыртып, район һәм ҡала тормошо уртаһында ҡайнап йәшәй район Советы секретары Лилиә Һөйәрғолова, шул уҡ ваҡытта ул - хәстәрлекле ҡыҙ, һөйөклө ҡатын, наҙлы әсәй һәм өләсәй.\nЛилиә Һөйәрғолова 1986 йылда хеҙмәт юлын башлай. 9-сы башҡорт гимназияһы асылғас, унда төрлө ерҙән йыйылған уҡыусыларҙы урыҫ теле серҙәренә өйрәтә. Һәләтле йәш белгес директор урынбаҫары, мәғариф бүлегенең әйҙәүсе белгесе, бүлек начальнигы хеҙмәт баҫҡыстарын үтә. Тармаҡты үҫтереүҙәге фиҙаҡәр хеҙмәте Рәсәй Федерацияһы мәғариф һәм фән министрлығының һәм Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Маҡтау грамоталары менән билдәләнә, Башҡортостан Республикаһы мәғарифы алдынғыһы”, “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы” исеменә лайыҡ була.\n2012 йылдың декабренән - район Советы секретары. Шулай уҡ ул - урындағы ҡоролтай ағзаһы, үткән йыл уға ҙур ышаныс белдерелә - V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына делегат итеп һайлана. Райондың башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары рәйесе урынбаҫары булараҡ та киләсәккә бөгөн нигеҙ һалыныуын яҡшы аңлап, бәхетле бала саҡ, әсәлек, йәш быуын тәрбиәһе мәсьәләләренә айырым иғтибар бирә. “Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе” республика конкурсында ҡатнашып, “Ҡатын-ҡыҙ - лидер” номинацияһында еңеп сыҡты.\nЛилиә Зиннур ҡыҙы үҙ аллы тормош юлы башында осратҡан ғүмерлек йәре Шамил Әхмәткирәй улы менән инде 33 йыл бер һуҡмаҡтан атлайҙар, ике улға лайыҡлы тәрбиә, юғары белем бирәләр. Олоһо Эмиль өйләнеп, ейәнсәр бүләк итә. Кесе улдары Илнур, юғары белем алып, үҙ юлын тапҡан, уңыштары менән ҡыуандыра.\nБөгөн уңыш тауының үрен яулаған һәр яҡтан камил шәхес Лилиә Һөйәрғолованың ғүмер юлы ике биш менән баһаланғанда ул үҙен бәхетле ҡатын-ҡыҙ һәм уңышлы шәхес итеп тоя. Киләсәктә лә яҙмыш һәр саҡ йылмайып баҡһын, балалар шатландырып торһон, ҡайғы-хәсрәт урап үтһен, тип юбилей ҡотлауҙарына беҙ ҙә ҡушылабыҙ.


Өфөлә Халыҡ-ара балалар уйындарын ябыу тантанаһы үтте\nӨфөгә LIII Йәйге Халыҡ-ара балалар уйындарында ҡатнашырға килгән йәш спортсылар ярыштарҙы ойоштороу, үткәреү кимәлен юғары баһаланы. Был хаҡта улар Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров менән әңгәмә барышында белдерҙе. Республика етәксеһе «Ватан» этнопаркында уйындарҙы тантаналы ябыу сараһында ҡатнашты.\nКоманда вәкилдәре әйтеүенсә, ярыш майҙандарында көсөргәнешле алыш барһа ла, ойоштороусылар төрлө илдән килгән балалар өсөн дуҫтарса, позитив мөхит тыуҙыра алды. Өфө – ҡунаҡсыллыҡтың асыҡ өлгөһө һәм күләмле сараларҙы профессиональ кимәлдә ойоштоу йәһәтенән лайыҡлы миҫал була алды. Башҡортостанға беренсе тапҡыр килгән ҡунаҡтар, бында тағы ла килергә теләүҙәрен белдерҙе.\nҮҙ сиратында Радий Хәбиров Өфө һәм республика халыҡ-ара әһәмиәттәге ярыштар ойоштороу хоҡуғын киләсәктә лә яҡлаясаҡ тип ышандырҙы.\nХалыҡ-ара балалар уйындары комитеты президенты Торстен Раш атҡарылған эшкә шулай уҡ юғары баһа бирҙе һәм төбәк, ҡала етәкселегенә рәхмәт белдерҙе.\n"Өфө уйындарҙы иң юғары кимәлдә үткәрергә вәғәҙә биргәйне. Улар бөтә бурыстарҙы 100 процентты уҙҙырып үтәне, – тине Торстен Раш үҙ сығышында. – Сара иҫ китмәле юғары кимәлдә үтте".\nӨфө ҡала хакимиәте башлығы Өлфәт Мостафин ойоштороусыларға һәм ҡатнашыусыларҙа рәхмәт белдерҙе. Билдәләп үтәбеҙ, Өфө командаһы лайыҡлы сығыш яһап йәмғеһе 25 миҙал яуланы һәм рәсми булмаған зачётта беренсе урынға сыҡты.\nХалыҡ-ара балалар уйындары флагы тантаналы шарттарҙа Венгрияның Кечкемет ҡалаһына тапшырылды, 2020 йылда балалар олимпиадаһы тап ошо ҡалала үтә.\nБашҡортостан Республикаһы Башлығы сайты


Мостай Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе үтте (Фото) - 5 Ноября 2014 - Отдел образования Баймакского района\nГлавная » 2014 » Ноябрь » 5 » Мостай Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе үтте (Фото)\nМостай Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе үтте (Фото)\nБаймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбендә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе үтте. Кисәне башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары Сирғәлина Фәнүрә Миңлеғәле ҡыҙы, Иҫәндәүләтова Рәсимә Тәлғәт ҡыҙы һәм Ниғмәтуллина Лиза Урал ҡыҙы бай йөкмәткеле итеп ойошторған. Сараға 5-11 класс уҡыусылары йәлеп ителгән.\nУҡыусылар әҙиптең ижадына оло һөйөү һәм ихтирам менән сығыш яһанылар. Шағирҙың һәр бер шиғыры, әҫәре ысын тормош дәресе ул. Әгәр ҙә уның шиғырын әҫәрләнеп кескәй бала һөйләй икән - быға бер кем дә битараф ҡала алмай. Ә был мәктәптә Мостайҙың шиғырын яттан белмәгән уҡыусы юҡтыр ул. Юғары класс уҡыусыларының Мостай Кәримдең драма әҫәрҙәренән өҙөктәрҙе ысын артистарса башҡарыуы, сарала ҡатнашҡан һәр кемдең күңел ҡылдарын тирбәтеп, йөрәктәрен тетрәндерҙе. Әйткәндәй, Хәтер кисәһенә район һәм ҡала мәктәптәренең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, ата-әсәләр саҡырылғайны. Улар мәктәп коллективына, уҡыусыларға, мәктәп директоры Рәфил Рәсүл улы Йортбәковҡа ысын күңелдән рәхмәт белдереп, уңыштар теләнеләр.\nМөхәмәтйәнова Я.Б., методист


"Хөрмәтле Марат Мансур улы! Һеҙ һәр ваҡыт "Варяг" крейсерының иң яҡшы командиры булып ҡаласаҡһығыҙ!!! Һеҙҙе иҫән-һау күреүемә бик шатмын. Һеҙҙең гвардия старшинаһы, икенсе статья фельдшеры Юра Головин".\n"Һеҙҙең етәкселек аҫтында хеҙмәт итеүем менән ғорурланам. Өйрәткәнегеҙ һәм ярҙамығыҙ өсөн Һеҙгә ҙур рәхмәт. Радик Вәлишин".\n"Һаумы, хөрмәтле Марат! "Минск"иға флот зубрҙарына эләккән, уларға тап килгән, бөтә күңелен биреп хеҙмәт иткән, һуңынан үҙе күпкә ҡеүәтлерәк зубрға әйләнгән бына тигән лейтенантты нисек хәтерләмәйһең инде! 30 йылға яҡын аралашмаһаҡ та, һеҙҙе бер ваҡытта ла онотманым. Анатолий Филимонов.\nБеренсе ранг капитаны Марат Вәлишиндың запасҡа сығыуына 10 йыл ваҡыт үтте, әммә хеҙмәттәштәре менән әле булһа бәйләнешен өҙмәй. Илебеҙҙең төрлө мөйөштәренән уға почта аша, шулай уҡ электрон хаттар килә. Уларҙың һәр береһендә - яҡташыбыҙ 27 йыл флотта хеҙмәт итеү осоронда яулаған хөрмәт һәм рәхмәт һүҙҙәре, уңыштар һәм изгелектәр теләү.\nБөгөн Марат Мансур улына 55 йәш тула, һәм беҙ ҙә уны ҡотлайбыҙ. Ул 1953 йылдың 9 июлендә Өфөлә тыуған. 1970 йылда ҡаланың 89-сы мәктәбен тамамлап, П.С. Нахимов исемендәге Черноморск Юғары хәрби-диңгеҙ училищеһына уҡырға инә. Инженер-электромеханик специальносы алған егетте Төньяҡ флотҡа ебәрәләр, бында ул "Адмирал Исаченков" карабында командир вазифаһында хеҙмәт итә. Һуңыраҡ Маратты "Адмирал Нахимов" карабының төркөм командиры итеп тәғәйенләйҙәр. Бер аҙҙан инде "Минск" ауыр авианосец крейсерының хәрби часына етәкселек итә. Ә һуңынан "Варяг" карабында хеҙмәт иткән осорон айырыуса күңел йылыһы менән хәтергә ала.\n- "Минск" крейсерында хеҙмәт иткән саҡта 1983 йылда мине Ленинградҡа Хәрби-Диңгеҙ флотының беренсе һәм икенсе ранг карап командирҙары әҙерләй торған 6-сы Юғары махсус офицерҙар класына уҡырға ебәрҙеләр, - тип һөйләй Марат Мансур улы. - Уны тамамлағас, "Варяг"ҡа өлкән ярҙамсы итеп тәғәйенләнеләр.\n1965 йылда һыуға ебәрелгән карап 1904 йылда, рус-япон һуғышы ваҡытында, дошман яулап алыу хәүефе янау менән бәйле, экипаж ҡарары буйынса һыуға батырылған легендар "Варяг" крейсеры хөрмәтенә шулай атала. Вәлишин хеҙмәт иткән "Варяг" - ҡанатлы ракеталар менән тәүге хәрби крейсерҙарҙың береһе. Бындай карапта хеҙмәт итеү сиктән тыш почетлы ла, яуаплы ла була. Ул гвардия исемен йөрөтөүе менән генә лә әһәмиәтле.\n- "Варяг" - Тымыҡ океан флотының беренсе ранг караптары араһында бындай исем йөрөтөүсе берҙән-бер карап, - тип һөйләй Вәлишин. - Икенсе ранг караптары араһында гвардия исемен йөрөтөүселәр булмай. Беҙҙән тыш, Владивостокта ракета катерҙарының гвардия бригадаһы, шулай уҡ авиация часы бар ине.\nИке йыл хеҙмәт иткәс, 1986 йылда Вәлишинға СССР оборона министры приказы менән ваҡытынан алда икенсе ранг гвардия капитаны хәрби званиеһы бирелә, һәм ул командир итеп ҡуйыла. Ул ваҡытҡа карапҡа 20 йылдан ашыу булыуға ҡарамаҫтан (иң күбе 25 йыл хеҙмәт итергә тейеш), яҡташыбыҙ етәкселек иткән "Варяг" һәр ваҡыт тулы хәрби әҙерлектә була. Ә бының сәбәбе караптағы ғәҙәттән тыш ваҡиғаға ҡайтып ҡала.\n- Бер ваҡыт шулай миңә флоттың штаб начальнигы вице-адмирал Калабин шылтырата, - тип һөйләй Вәлишин. - Мин аптырап ҡалдым, штаб начальнигы менән карап командиры - бөтөнләй төрлө кимәлдәр бит. Ул миңә шылтыратып, һинең карабыңда механик Смолянников бармы, тип һорай. Бар, тием, миндә партия бюроһы секретары - Смолянников Сергей Алексеевич. Калабин Севастополдән самолетта осоп килеүе, ә был самолетҡа беҙҙең крейсерҙың төп агрегаты өсөн яр буйы ЗИП-ы (запас инструменттар һәм кәрәк-яраҡтар) тейәлгән, шул механик килеп, уны алһын, тип хәбәр һалды. Мин һүҙ ни тураһында барыуын аңлап етмәйем. Смолянниковты үҙемә саҡырттым, ул атаһына шылтыратып, ремонт менән ярҙам итеүен үтенеүе тураһында әйтте. Ә бөтәһе лә йыйылыштан башланды, унда караптың хәрби һәләтен нығытыуҙа партия ойошмаһының роле тикшерелгәйне. Күп кешеләр сығыш яһаны, алдан уҡ ҡарар әҙерләп ҡуйылды. Бына шул ваҡыт ҡапыл 5-се хәрби часть командиры өсөнсө ранг гвардия капитаны Лотхов Борис Александрович һүҙ алды. Тороп баҫты ла, партбюро секретарына мөрәжәғәт итеп, бына һеҙ барыһы тураһында ла шыма ғына һөйләп сыҡтығыҙ, ә минең бит иртәгә диңгеҙгә сығырға теге юҡ, был юҡ тип, механизмдарҙы һанап сыҡты, төп агрегат өсөн тәғәйен яр буйы ЗИП-ы кәрәк, тине. Һөйләшеүҙе туҡтатып, ҡарар ҡабул иттек тә таралыштыҡ. Ә Смолянниковтың атаһы был ваҡытта партияның Севастополь ҡала комитетының беренсе секретары, Украина Компартияһының Үҙәк Комитеты ағзаһы, уҙған быуаттың 80-се йылдарында ҙур хөрмәткә лайыҡ кеше була. Ул Ҡара диңгеҙ флоты командующийы адмирал Калинин менән бер йортта, бер майҙансыҡта йәшәгән. Улар, тәбиғи, бер-береһенә инеп-сығып, аралашып йәшәй. Ул адмиралға, улым Алыҫ Көнсығышта хеҙмәт итә, уларға 58-се проект ракета крейсерына ЗИП кәрәк, тип мөрәжәғәт итә лә. Ә ундай караптар ул саҡта дүртәү генә була: икәү Тымыҡ океан флотында һәм икәү Ҡара диңгеҙ флотында. Ул ваҡытҡа инде караптарға 20 йылдан ашҡан була, һәм заводтарҙа улар өсөн ЗИП сығармайҙар. Һөҙөмтәлә Сережа Смолянниковтың үтенесе буйынса Ҡара диңгеҙ флоты караптары өсөн тәғәйенләнгән ЗИП-ты командующий дуҫлыҡ билдәһе итеп беҙгә ебәрә. Бөтә запчастарҙы беҙҙең 5-се хәрби часть командиры йыйып ҡуя һәм кәрәк булыуға ҡарап ҡына файҙалана. Шулай итеп, карап даими хәрби әҙерлектә була һәм ҡуйылған бурыстарҙы уңышлы үтәй.\nЕтмәһә, "Варяг" ул йылдарҙа үҙ оркестры һәм вокаль- инструменталь ансамбле булған берҙән-бер крейсер була. Матростар йыш ҡына концерттар менән сығыш яһай: костюмдарҙы ҡул аҫтындағы материалдарҙан тегәләр, үҙҙәре бейеүҙәр һалалар, сәхнә күренештәре уйлап сығаралар.\nШәмбе һәм йәкшәмбе көндәре Вәлишин матростарға карап менән үҙ аллы етәкселек итеү мөмкинлеге биреп, үҙ бурыстарын уларға "йөкмәтә". Ул үҙ егеттәренә таяна ала, һәм егеттәр үҙ сиратында бер ваҡытта ла командирҙарын ауыр хәлгә ҡалдырмай.\nКарап менән оҫта командалыҡ иткәне өсөн Марат Мансур улы "СССР Ҡораллы Көстәрендә Тыуған илгә хеҙмәт иткән өсөн" ордены менән наградлана һәм А.А. Гречко исемендәге Хәрби- диңгеҙ академияһына уҡырға ебәрелә, уны отличие менән тамамлай. Бынан һуң Вәлишинды "Новороссийск" ауыр авианосец крейсеры командиры итеп тәғәйенләйҙәр, уға 1990 йылдан алып 1994 йылға тиклем етәкселек итә. Һуңынан, беренсе ранг капитаны булараҡ, дүрт йылдан ашыу ойоштороу- мобилизация бүлеге начальнигы - Тымыҡ океан флоты Приморье флотилияһының штаб начальнигы урынбаҫары булып хеҙмәт итә. 1988 йылда запасҡа сығарыла. Хәрби бурысын өлгөлө үтәгәне һәм караптар менән оҫта командалыҡ иткәне өсөн Вәлишин "Хәрби ҡаҙаныштары өсөн", III дәрәжә "СССР Ҡораллы Көстәрендә Тыуған илгә хеҙмәт иткәне өсөн" ордендары һәм миҙалдар менән наградлана.\nБөгөн Марат Мансур улы Өфөлә йәшәй һәм БР Хөкүмәте Аппаратында эшләй. Эш менән мәшғүл булыуына ҡарамаҫтан, ул моряктар менән аралашыу өсөн һәр ваҡыт мөмкинлек таба һәм "Башҡортостан Республикаһының диңгеҙ йыйылышы" йәмәғәт ойошмаһы эшмәкәрлегендә әүҙем ҡатнаша.


Былар ҡыҙыҡлы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Донъя һулышы » Былар ҡыҙыҡлы\nБылар ҡыҙыҡлы 01.03.2019 // Донъя һулышы\nҠытайҙа туцзя тигән халыҡ йәшәй. Бында туйға 30 көн ҡалғас, кәләш көндәрен илап үткәрә икән. 10 көндән уға әсәһе, йәнә 10 көн ҡалғас, өләсәһе лә ҡушыла. Был күҙ йәштәре шатлыҡ йәштәре тип иҫәпләнә, төрлө тонда “балауыҙ һыҡҡас”, илауҙары йыр кеүек ҡабул ителә икән.\nШвецияла туй тантанаһы мәлендә кейәү ҡайҙалыр юғалып тора, ошо ваҡытта өйләнмәгән бар егеттәргә кәләште үбеү мөмкинлеге бирелә. Ә кәләш ниндәйҙер сәбәп менән күҙ уңынан юғалһа, кейәүгә сыҡмаған бар ҡыҙҙар кейәүҙе үбеп ҡалыу өсөн ябырыла икән.\nКениялағы масаи ҡәбиләһендә туйға йыйылған халыҡ кәләштең башына һарыҡ майы һөртә. Ә атай кеше ҡыҙының битенә һәм күкрәгенә төкөрөп, фатиха бирә – был бәхет һәм уңыш килтерә тип иҫәпләнә. Һуңынан кәләш артына ҡарамай ғына кейәүе янына йүнәлергә тейеш икән.\nКореяла туй тантанаһы аҙағында кейәүҙең аяҡ кейемен систереп, таяҡ йәки киптерелгән балыҡ менән һуғалар һәм төрлө “уңайһыҙ” һорауҙар биреп йөҙәтәләр. Был ғаилә тормошона аяҡ баҫҡанда кейәүгә көс-ғәйрәт өҫтәй тип һанала икән.\nГерманияла туй ваҡытында бөтә ҡунаҡтар алдында кәләш менән кейәүгә утын бысырға ҡушалар. Был – ғаиләнең ауырлыҡтар алдында баш эймәй, килеп сыҡҡан проблемаларҙы бергә, килешеп хәл итергә әҙер икәнлегенә ишара.\nКонгола туй тантанаһы кеше тормошоноң иң етди ваҡиғаһы тип һанала. Кейәү менән кәләшкә был көндә күңел асыу, йылмайыу ҡәтғи тыйыла;\nҺиндостанда туйҙың иң тантаналы өлөшөндә кейәү аяҡ кейемен сисә. Ике яҡ араһында уның өсөн алыш башлана. Ҡыҙ яғы ботинкалы булһа, егеттең туғандарына уны һатып алыу өсөн байтаҡ ҡына аҡса түгергә тура килә.\nМаврикияла ҡыҙ кеше кейәүгә сығыр алдынан һимерергә тейеш. Кәләш ни тиклем тулыраҡ икән, ғаиләнең матди хәле шул тиклем яҡшыраҡ буласаҡ тип иҫәпләнә.\nАвтор: Римма СОЛТАНОВА әҙерләне\nВьетнам менән дуҫлыҡ күпере нығый 23.03.2019 // Донъя һулышы\nБөгөн Республика йортонда Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Вьетнам...\nНурсолтан Назарбаев китте 19.03.2019 // Донъя һулышы\nҠаҙағстан Президенты Нурсолтан Назарбаев ил халҡына республика телеканалдары аша мөрәжәғәт менән...\n"Беҙҙең аралағы ышанысҡа күптәр көнләшер" 15.03.2019 // Донъя һулышы\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров Ҡырым менән Севостополдең Рәсәйгә ҡушылыуына биш йыл тулыуға...\nҠытайҙар ниңә һөт эсмәй? 15.02.2019 // Донъя һулышы\nҺөттә булған лактозаны – һөт шәкәрен – бөтә кешенең дә организмы ҡабул итмәй. Гиполактазия тип...\nТөрлө илдәрҙә төрлөсә 15.02.2019 // Донъя һулышы\n1968 йылда Юл хәрәкәте тураһында халыҡ-ара конвенция булдырыла. Уға ярашлы, һәр ил үҙ ҡануниәтендә...\nСергей Лазарев Израилгә китә 14.02.2019 // Донъя һулышы\nБыйыл Израилдең Тель-Авив ҡалаһында үтәсәк "Евровидение – 2019" халыҡ-ара конкурсында Рәсәйҙән...\nТотош уҡырға 531


Һаңғырау кесерткән һымаҡтар — Башҡорт Википедияһы\nҺаңғырау кесерткән һымаҡтар\nDicrastylidaceae J.Drumm. ex Harv., nom. nud.\nLabiatae Juss., nom. cons.\nAjugoideae — Аюговые, йәки Живучковые\nвключает 4 трибы\nИренсәскә һымыҡтыр, һаңғырау кесерткән һымаҡтар (лат. Labiatae, йәки Lamiaceae) — ике өлөшлөләр синыфында үҫемлектәр ғаиләһе. 200-ҙән ашыу заты, яҡынса 3500 төрө билдәле, бөтә ер шарында таралған.\nҮләндәр, ярым ҡыуаҡсыҡтар, ярым ҡыуаҡтар, һирәгерәк ҡыуаҡтар һәм ағастар. Башҡортостанда 21 заттан 57 төрө (бесәй тармаһы, биҙүлән, майсыбыҡ, күк һырға, еҫлекәй, арыҫлан ҡойроғо, иренсәскә, торҡа сәскә, шыртҡойроҡ һ.б) үҫә. Күп, бер, ике йыллыҡ үлән йәки ярым ҡыуаҡсыҡтар. Һабағы дүрт ҡырлы, тармаҡлы, төҙ, ҡайһы берҙә ятыусан йәки һырылыусан. Япрағы ябай, шыма, йышыраҡ шыма ситле, япраҡ ҡолаҡсындарһыҙ, һаплы, һабаҡ япраҡтары сатраш-парлы, тамыр яны япраҡтары розеткаға йыйылған.\nСәскәһе ғәҙәттә алһыу, алһыу-күк, күксин, күк, һары төҫтәрҙә, дөрөҫ булмаған формалы, ике енесле. Каса япраҡсалары ҡушылып үҫкән, ҡыңғырау рәүешендә, 5, һирәкләп 10 тешле дөрөҫ йәки ике иренле. Сәскәһе ике иренле: өҫкө ирене — 2, аҫҡыһы 3 таж япрағынан тора, уларҙың уртансыһы күп төрҙәрҙә ярылған. Сәскә күҙенең көпшәһе эстән яланғас, шыма йәки һеркә япрағы беркетелгән урындан аҫтараҡ төктәр ҡуласаһы (нектаростегий) бар. Күп төрҙәрҙең һеркә япрағы 4, шуларҙың 2-әүһе (башлыса алғылары) оҙонораҡ; ҡайһы берҙә һеркә япраҡтары 2 (арыҫлан тырнағы, йылан тамыры). Емешлеге 1, емшәне өҫкө. Һеркәлектәрҙең иртә өлгөрөүе хас. Сәскәлеге — ялған таҡыялар ярҙамында хасил булған, дихазийҙарҙан йәки монохазийҙарҙан (йыйырсалар) торған башаҡтар, баш сәскәлектәр һәм кәрзиндәр. Бөжәктәр һеркәләндерә. Емеше бер орлоҡло сәтләүек һымаҡ 4 өлөштән тора. Орлоҡтары ел, һыу һәм хайуандар аша таратыла.\nРеспубликала иренсәскә һымыҡтыр төрҙәре көньяҡҡа табан арта. Күпселек Иренсәскә һымыҡтыр. далала, болонда, ҡыуаҡлыҡ араһында, һирәгерәк дымлы урында, ташландыҡ ерҙә үҫә. Ашарға яраҡлы үҫемлектәр (ғәҙәти ярым ҡыуаҡ, ябай мәтрүш, Маршалл ҡанүләне һ.б.), дарыу үҫемлектәре (лимон бөтнөгө, биш ҡалаҡсалы арыҫлан ҡойроғо, һырылыусан ҡанүлән һ.б.), баллы үҫемлектәр (ҡыр бөтнөгө, быуын япраҡлы йылан тамыры һ.б.), декоратив үҫемлектәр (күҙлуттың, ҡара сәскәнең, йылан тамырының бөтә төрҙәре һ.б.), ҡый үләндәре (күҙлеғата, бер йыллыҡ иренсәскә, һаңғырау кесерткән һ.б.), ағыулы үҫемлектәр (күҙлуттың төрҙәре, һабаҡҡосҡан һаңғырау кесерткән). Эфир майҙары булған күп иренсәскә һымыҡтыр (лаванда, бөтнөк, ҡанүлән, йылан тамыры һ.б.) парфюмерия һәм косметика сараларын етештереүҙә ҡулланыла. Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына үҫемлектәрҙең 5 һирәк төрө (сәнскеле майсыбыҡ, туйраут, һыбашҡаҡ йылан тамыры, боҙлоҡ дәүеренә тиклемге реликт — бейек торҡа сәскә, эндемик — ҡандала ҡанүләне) индерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һаңғырау_кесерткән_һымаҡтар&oldid=663136 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:34 17 март 2017 үҙгәртелгән.


Главная » Башҡорт теленең практик курсы. Күнегеүҙəр йыйынтығы » 15. Башҡортостан тәбиғәте\nБашҡортостан тәбиғәте бик бай. Уның иң ҡәҙерле тәбиғәт байлыҡтарының береһе — урман. Уның майҙаны — 6,2 млн га. Иң күп таралған ағастарҙан ҡайын, уҫаҡ, йүкә, ҡарағай, имән, саған һанала. Үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы ла күп төрлө. Урмандарҙа үҫемлектәрҙең һирәк осрай торғандары ла һаҡланған. Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына индерелгән ҡоштар ҙа, кейектәр ҙә байтаҡ.\nРеспубликала ике дәүләт заповеднигы бар: Башҡорт һәм “Шүлгәнташ”. Данлыҡлы “Бөрйән ҡорто” тип йөрөтөлгән кейек ҡорт тик Шүлгәнташта ғына саф көйө һаҡланған. Ошонда уҡ бөтә донъяға билдәле “Шүлгән мәмерйәһе” бар.\nБашҡортостанда ҡаҙылма байлыҡтар ҙа бик күп. Республиканың көнбайыш һәм үҙәк райондарында нефть сығарыла һәм эшкәртелә. Күмертау янында һоро күмер бассейны бар. Көнсығыштағы таулы райондарҙа үткән быуаттарҙан алып тимер, баҡыр, алтын сығарыла. Учалы, Баймаҡ, Хәйбулла райондарында баҡырға, цинкыға, көкөрткә бай булған колчедан ятҡылыҡтары бар.\nРеспубликала 1000 күл, 600 йылға, 50-нән ашыу минераль сығанаҡ иҫәпләнә. Дарыу үләндәре үҫтереү буйынса 11 заказник бар, 16 дәүләт, 90 республика заказниктары эшләй. Павловка, Нөгөш, Карман һыуһаҡлағыстары бар.\nКөньяҡ Урал ҡурсаулығы\nБыл ҡурсаулыҡ Башҡортостанда ғына түгел, бөтә Уралда иң эреләрҙән һанала. Ул 252,8 мең гектар ерҙе биләй. Шуның иң ҙур өлөшө - 90 проценты республикабыҙҙың Белорет районына ҡарай. Ҡурсаулыҡ Силәбе өлкәһенең бер өлөшөн дә үҙ эсенә ала.\nКөньяҡ Урал ҡурсаулығы биләмәләрендә бейеклектәре 1300-1400 метрға еткән Машаҡ, Зигәлгә, Нәре, Күмерҙәк һырттары һәм көньяҡ Урал тауҙарының иң бейек нөктәһен тәшкил иткән Ямантау массивы урынлашҡан. Уның бейеклеге - 1644 метр. Шулай уҡ Оло Инйәр, Кесе Инйәр, Иүрүҙән йылғалары ошо ҡурсаулыҡтан баш ала.\nҮҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы бик бай. һирәк осрай торған үҫемлектәрҙең күплеге менән ҡурсаулыҡ башҡаларҙан айырылып тора. Бында мүктең генә 172 төрө бар, 88 төрлө бәшмәк иҫәпләнә. 12 төр үҫемлек - Рәсәйҙең, 66 төрө Башҡортостандың “Ҡыҙыл китабы”на индерелгән.\nХайуандарға килгәндә, әлегә 275 төр умыртҡалы хайуандың көн итеүе билдәле. 198 төрҙәге ҡош һәм 18 төр балыҡ йәшәй. Улар араһында таҙа һыуҙы ғына үҙ иткән бағры, бәрҙе балыҡтары бар.\nҠурсаулыҡ - заповедник\nАлтын-көмөшлө Мөһабәт тауҙар.\nМинең илемдә Ҙур йылға, күлдәр,\nКиң ҡырҙарында Бай, мул игендәр.\nЙырлап эшләйҙәр Шат ҡыҙ, егеттәр.\nТынғы белмәй Күпме таңдар Яҙҙы маҡтай Һандуғастар.\nҺәр бер һабаҡ,\nСөнки йырһыҙ Йәшәп булмай.\nКөйләй-көйләй Ерем йырлай,\nИлемдә бит Йәшәү шулай,\nМәңге тынмаҫ Матур йырҙай!\nКүп балыҡлы йылғаһы,\nБөҙрә сәсле талдары —\nБарыһы Тыуған еремдә,\nЮҡ ерҙә тиңең\nЙондоҙҙарың да Аҫыл таш һинең.\nШишмәләреңдең Һыуҙары тәмле.\nӨфөләге ботаника баҡсаһын күптәр белә.\nӘгәр ҙә һин, бында үҫкән үҫемлектәрҙе күрергә теләп, сәйәхәткә сығып китһәң, бөтә донъяны гиҙергә тура килер ине. Австралияға һәм Яңы Зеландияға, Төньяҡ Америкаға һәм Африкаға, Урта диңгеҙ буйҙарына һәм Мексика сүлдәренә лә барып сығырға мөмкин булыр ине.\nБына пальмалар. Улар Испанияла кеше үтә алмаҫлыҡ ҡуйы урман булып үҫә. Сәскәһе матур түгел, ә япрағы, әйтерһең дә, яһап ҡуйған веер инде!\nЭвкалипт — иң бейек ағастарҙың береһе. Австралияла бейеклеге 150 метрҙан да ашыуҙары осрай. Был бик үҙенсәлекле ағас. Ул бик шәп үҫә, шуға күрә үҙенә һыуҙы ла күп ала. Эвкалиптты һаҙлыҡтарҙы киптереү өсөн, һаҙлыҡлы урындарға ултырталар.\nОранжереяла ҡыҙыл ағас — секвойя ла үҫә. Уның да бейеклеге — 150, ә йыуанлығы 16 метрға етә.\nТрадицион кейем-һалым — кешенең милли йөҙөн билдәләүсе күрһәткес. Кейем-һалымдың составы, уның төрҙәре, биҙәү һыҙаттары күп быуаттар буйы формалашҡан. Ул халыҡтың хужалыҡ-көнкүреш торошона, уның мәҙәни-тарихи үҫешенә бәйле.\nБашҡорт костюмының стиле күсмә малсылыҡ йәмғиәте өсөн булған үҙенсәлектәр менән билдәләнгән. Кейем-һалым тула, төрлө үлән сүстәренән һуғылған туҡыма, йөн, күн, һарыҡ тиреһенән тегелгән, шулай уҡ ебәк, бәрхәт һәм башҡа туҡымалар ҡулланылған.\nӨҫкә еләндәр, камзулдар йыл әйләнәһенә кейелгән. Уларҙы биҙәүгә ҙур иғтибар бирелгән.\nБашҡорттарҙың йәш һәм урта быуын вәкилдәре сағыу төҫлө кейем кейгән. Ҡыҙыл төҫ янына йәшелде һәм һарыны, һирәгерәк күк төҫтө ҡулланғандар. Аҡ төҫтәге кейем ҡайыу, сигеү ярҙамында ҡыҙыл төҫ менән биҙәлгән. Өлкән кешеләр ҡара төҫтән кейенгән.\nКейем-һалымды, баш кейемдәрен йыш ҡына мәрйен, ҡортбаш, мәрүәт, сәйлән, көмөш көмбәҙҙәр һәм көмөш тәңкәләр менән биҙәгәндәр. Селтәр-\nһаҡалдар, иңһәлектәр, хәситәләр, муйынсалар, сәс сулпылары — ысын- ысындан сәнғәт әҫәрҙәре.\nЮвелир әйберҙәр: балдаҡтар, йөҙөктәр, беләҙектәр, алҡа-һырғалар — сүкеү, ҡалыпҡа һуғыу, гравирлау, селтәрләп үреү ысулы менән эшләнгән. Көмөштө аҡыҡ һәм фәйрүзә ҡуйып матурлағандар.\nАяҡҡа күн итектәр, кәүеш, тула ҡуңыслы ситек кейгәндәр. Ат тиреһе лә ҡулланылған. Башҡорт костюмы ғәжәп күп төрлө һәм бай.\nҠайыу — окаймлять; вышивать тамбуром, нашивать аппликации.\nМәрйен — коралл, бусина.\nҠортбаш — раковина, которая употреблялась для украшения одежды.\nМәрүәт — жемчуг.\nСәйлән — мелкий бисер.\nКөмбәҙ — этн. выпуклое монетообразное металлическое украшение для женской одежды.\nСелтәр, һаҡал — этн. нагрудник (женское украшение, сделанное из серебряных монет и красных кораллов).\nИңһәлек — этн. женское украшение в виде широкой ленты с монетами, прикрепляемое на затылке и свисающее ниже пояса поверх кос.\nХәситә — этн. перевязь (женское нагрудное украшение в виде полосы ткани, плотно украшенное монетами и серебряными подвесками).\nМуйынса — этн. женское нагрудное украшение (с монетами, бусами, подвесками, надеваемое на шею).\nСулпы — этн. накосник (женское украшение в виде узорчатой серебряной подвески из монет и вставками из цветных камней).\nСүкеү — чеканить.\nҠалыпҡа һуғыу — штамповать.\nСелтәрләп үреү — плетение.\nАҡыҡ — сердолик.\nФәйрүзә — бирюза.\nКәүеш — кожаная обувь типа калош.\nСитек — сафьяновые сапоги.\nСалауат Юлаев 1754 йылда Өфө провинцияһының Шайтан-Көҙәй волосының (хәҙерге Салауат районының) Тәкәй ауылында старшина ғаиләһендә тыуған.\n1773 йылдың октябрендә Салауат үҙенең отряды менән Пугачевҡа ҡушыла. Ул ваҡытта уға ни бары 19 йәш була. 1774 йылдың 24 ноябрендә Салауат Юлаев ҡулға алына һәм Балтик портына ғүмерлек һөргөнгә оҙатыла. 1800 йылдың 26 сентябрендә Эстонияның Палдиски ҡалаһында үлә.\nБашҡорт халҡының милли геройына Ағиҙел йылғаһының текә ярында ҡуйылған һәйкәл 1967 йылдың 17 ноябрендә асыла. Был скульптураның бейеклеге 9 метр ҙа 80 сантиметр, ауырлығы — 40 тонна. Ул бронза\nҡатнаштырылған суйындан Ленинград ҡалаһында ҡойолған. Тимер-бетон постаменты гранит менән йөҙләнгән. Уның бейеклеге 10 метр.\nһәйкәлдең авторы С.Д.Тавасиевҡа 1970 йылда был эше өсөн СССР Дәүләт премияһы бирелә. Был әҫәр монументаль скульптура өлкәһендә иң ҙур ҡаҙаныш тип иҫәпләнә.\n1994 йылда һәйкәл урынлашҡан майҙанға Салауат Юлаев исеме бирелде.\nЯнғантау шифаханаһынан өс саҡрым алыҫлыҡта, Иүрүҙән йылғаһының һул яҡ ярында, Ҡорғаҙаҡ шишмәһе ағып ята. Уның һыуы йылы, еңелсә генә минераллашҡан. Секундына 125 литр һыу урғылып сыға. Ҡышын да туңмай, сөнки шишмәнең температураһы йыл әйләнәһенә 16-18 градус тәшкил итә.\nЭлегерәк был шишмә тирмәнде эшләткән. Быуаһы ла туңмағас, ҡышын ҡамыштар йәшелләнеп ултырған, һыу үҫентеләренә лә бай булған.\nҠорғаҙаҡҡа Иүрүҙәндән һәм күлдәрҙән тотоп балыҡтар ебәреп ҡарағандар, ләкин улар тәүлек үтеүгә үлгәндәр. Был хәл һыуҙың еңелсә генә радиоактивлы булыуы менән аңлатыла.\nЛекция, реферат. Башҡортостан тәбиғәте - понятие и виды. Классификация, сущность и особенности. 2018-2019.\n14. Телмәр үҫтереү « | » 16. Ҡайнар шишмәләр


Мәсет ҡарттары - "Шоңҡар" журналы\nХалыҡ аҡһаҡалдарыбыҙҙы мәсет ҡарттары тип йөрөткән. Юҡ, улар көн оҙоно мәсеттә намаҙ уҡып ултырмаған, ә һәр ауыл кешеһенә хас донъя көткән. Аҡыл һатҡан кеүек тойолһа ла, ысынында улар бик аҙ һөйләгән, сит кешеләргә генә түгел, хатта таныштарына ла бик ышанып бармаған, әллә ни эш тә ҡырмаған, әммә тик тә ултырмаған.\nАуыл ҡәберлеге ярҙың теге яғында, шуға:\n— Аръяҡҡа китергә лә ваҡыт етте, — тип, йылға аша ҡарап уфтанып ҡуя торған булғандар.\nАллаға ла, иблискә лә ышанғандар, сөнки, тигән улар, кеше күңеле — яҡшылыҡ менән яманлыҡ аҙашҡан ялан, фәрештәләй изге кеше булмаған кеүек, насар сифаттарҙан ғына торғаны ла юҡ.\nШуға күрә барыһы ла күҙ терәп уларға килгән. Талашып киткәндәре кәңәш һораған, хөкөм итегеҙ, тип үтенгәндәр яманаты сыҡҡан кешене алып килгәндә.\nМәсет ҡарттары бик оҙаҡ уйланып ултырғандан һуң ғына бер һүҙ менән ҡарарын әйткән, сөнки хәҡиҡәтте еткерер өсөн күп һүҙ кәрәкмәй. Кешеләр закондағыса, йәғни ҡарттар нисек ҡушһа, шулай эшләгән, шуға күрә ауылда һәм яҡын-тирәләге ауылдарҙа тыныс тормош, именлек хөкөм һөргән.\nБөгөн ауылда ул мәсет ҡарттарының балалары йәшәй. Уларҙың береһе Рәхимъян бабай — үҙенә генә түгел, нәҫел-нәсәбенә лә үҙ аҡылында, үҙ аяғында, оҙон ғүмер насип итһен — бына нимәләр һөйләй.\n“Күпер аҫтында” тип һөйләһәләр ҙә, күпер аҫтын күҙ алдына килтерергә кәрәкмәй, һүҙ күперҙән түбәндә ағып ятҡан һыу хаҡында. Элек-электән ауыл халҡы тап бына шунда һәр кем танырлыҡ итеп ағас ҡаҙап, шуға киндер бәйләп, батырып ҡуя торған булған. Ебетергә ҡуйылған киндер көлтәләре өҫтөнә кемдер, беләк оҙонлоғондай ҙа булмаҫ, яңы тыуған сабый бала ташлап киткән.\nБыҙауҙарын аръяҡтағы болонға ҡыуып ҡайтып килгәндә Фәтих ҡарт шишмәгә төшөп битен-ҡулын йыуып ала. Боҙҙай һалҡын һыу менән танһығын да ҡандырғас, арығандары бөтөп, бөтә ағзалары еңеләйеп ҡалғандай була, үҙен йәшәреп киткәндәй тоя. Көндөң шулай матур башланыуына кәйефе күтәрелгән ҡарт, ҡоро ҡағыҙ кеүек ҡыштырлап торған ҡулын кәзәкейе аҫтынан тубығына хәтлем төшөп торған күлдәгенә һөртә лә, өҫкә алып менгән текә һуҡмаҡ буйлап оло юлға сыға.\nЙылға ярына еткәс, бер аҙ хәл йыйып, сихәтләнеп, ян-яғына күҙ һала. Алдында йәйелеп ятҡан йылға өҫтө аҙ ғына шаҙраланып тора, ямғыр һыуынан быуа тулышып киткән, баҫма өҫтөндә лә һыу сайҡала. Әммә уға оҙаҡ ләззәтләнергә тура килмәй, сөнки ҡарғаларҙың аяуһыҙ ҡарҡылдашҡаны ишетелә, етмәһә, өҫтә ҡоҙғон ҡысҡыра.\nҠарт тауыш килгән яҡҡа борола һәм күпер аҫтында ҡара болоттай ҡайнашҡан ҡара ҡарғаларҙы аңғара, киндер көлтәләре өҫтөндә лә нимәлер күренгәндәй.\n— Нимә бар унда? — тип, аҙымын тиҙләтә. Ярҙан түбән төшкәс, көлтә өҫтөндәге нәмәне шәйләй, әммә ҡылау баҫҡан күҙҙәре был әйберҙең нимә икәнен төҫмөрләмәй.\n— Һош! Һош! Ҡәһәр һуҡҡырҙар, нимә таптығыҙ бында? Һош!\nҠарғалар береһен-береһе уҙҙырып ҡарҡылдай, ҡанаттарын ҡағып, ситкә һикерә, әммә табышын ташлап киткеһе килмәй, ҡамасаулаған ҡартты уралап, ҡанаттарын йән көсөнә һелтәп, һауаны ярып осалар ғына. Ҡарт ергә ултырып аяғындағы сабатаһын, ойоҡбаштарын сисә лә һыуға керә. Яҡын килгәс, үҙ күҙҙәренә үҙе ышанмай тора. Йыртҡыс ҡоштарҙан һаҡланырға маташҡандай, мәрйендәй ап-аҡ тырнаҡлы йоҙроҡтарын йомарлап, башын ҡаплаған килеш бөгәрләнеп ҡатып ҡалған йән эйәһе була ул. Ҡарт таяғы менән һелтәнеп, ҡарғаларҙы ян-яҡҡа ҡыуа башлай. Табыш тәмен һиҙгән йыртҡыс ҡоштар, таяҡтан ҡурҡып осоп китер урынға, киреһенсә, ҡарттың баш осонда ғына уралана. Таяғын ҡултыҡ аҫтына ҡыҫтырып, табылдығын ярға алып сыға. Бәләкәс кәүҙә боҙ кеүек һалҡын һәм бик ауыр тойола.\n— Тонсоҡторғандар, тапҡандар ҙа һыуға һалғандар, ер йотҡорҙар. Йәшәйем тип тыуған сабыйҙы тонсоҡторғандар. Шул тиклем йәнһеҙ кешеләр булыр икән ер йөҙөндә. Әҙәм аҡтыҡтары.\nҠарт күптән сабаталарын кейһә лә, урынынан тиҙ генә ҡуҙғалып китә алмай ултыра. Ниһайәт, уйламағанда тапҡан ауыр йөгөн сабыуына һала ла, бер ҡулы менән һаҡ ҡына күтәреп тотоп, ҡайтыу яҡҡа атлай.\nЮлда күршеһе осрай:\n— Терпе балаһы таптыңмы әллә? Ейәндәреңә алып ҡайтаңмы?\n— Эйе, тап шулай…\nҠарт ҡайырып тотҡан күлдәк итәген ҡыҫыбыраҡ тота ла, күршеһен аптырашта ҡалдырып, шәберәк үтеп китергә ашыға. Үҙенең йортон уҙып, мәсет ҡарты Зәйнетдиндең тәҙрәһен сиртә. Уға энәһенән-ебенә тиклем һөйләп бирә.\nЗәйнетдин ҡарт ниндәйҙер эш менән мәшғүл улына өндәшә:\n— Бар, Төхвәтулла ҡартты алып кил.\nТөхвәтулла килгәс, Фәтих ҡарт башынан үткәндәрҙе тағы бер ҡат һөйләп сыға:\n— Барғанда бер нәмә лә аңғарманым, әллә үҙем шәйләмәнем, әллә ул саҡта ысынлап та бер нәмә лә булмағанмы, кем генә белә инде. Ә бына ҡайтып килгәндә… Ҡарғалар ҡар ҙа ҡар...\nУлар икеһе ике яҡтан ултырып, тыныс ҡына хәбәрләште. Зәйнетдин ҡарт, өйҙән килеп сығып уларҙың хәбәренә эләккән ҡарсығына:\n— Йыуындырып, төрөп бир, — ти.\nҒәлимә ҡарсыҡ башта аптырап ҡалһа ла, үҙен тиҙ ҡулға ала, үҙ-үҙе менән һөйләшә-һөйләшә эшкә керешә. Ҡарты әйткәнсә, мәйетте йыуа, тотонолған булһа ла, таҙа сепрәккә төрә.\nШәрәф ҡарт килеп еткәс, Фәтих арттырмай-кәметмәй, нисек бар, шулай барыһын да ҡабаттан һөйләп сыға:\n— Аяғымды систем дә һыуға керҙем. Ҡараһа-а-ам...\nКөн оҙоно мәсеттә намаҙ уҡып ултырмаған, һәр ауыл кешеһенә хас тормош көткән, күп аҡыл һатҡан кеүек тойолһа ла, ысынында бик аҙ һөйләгән, сит кешеләргә генә түгел, таныштарына ла ышанып бармаған, әллә ни эш тә ҡырмаған, әммә тик тә ултырмаған ҡарттар бер аҙға тын ҡала. Ғәҙәттәгесә, һүҙҙе Зәйнетдин ҡарт башлай:\n— Тауыш ҡуптармайыҡ.\n— Эйе, эйе, Аллам һаҡлаһын, үрәтниктәр килеп етер, ғәйеп эҙләр...\n— Беҙҙекеләр булмаҫ, ситтән килтереп һалғандарҙыр,—ти Төхвәтулла. Шәрәф ҡарт бер һүҙ ҙә өндәшмәй.\n— Шулайҙыр, беҙҙекеләр түгелдер.\n— Беҙҙән шулай көлмәк булалар.\n— Хәҙер ауыл тулыр, старостаға ишетелер. Күпер урамының ғына эше, тиерҙәр.\n— Раҫ әйтәһең! — Ниһайәт, Шәрәф ҡарт та үҙенең һүҙен әйтеп ҡуя\n— Әҙәм балаһы бит, ясин сығайыҡ та, — тип Төхвәтулла күҙҙәрен һыпырып, усын күтәрә.\nҠарттар, уҡып бөткәс, һаҡалдарын һыйпап, ҡулдарын түбән төшөрә.\nҺөйләшелгәнсә эшләйҙәр. Зәйнетдиндең малайы атын егеп, урамға сыға, Фәтих ҡарт ултырғас, ҡуҙғалалар. Соҡорҙарҙа арба һелкенеп киткәндә, төшөп ҡалмаһын тип, егет көрәкте тотоштороп килә. Фәтих ҡарт итәгендә ятҡан төйөнсөгөн әйбер менән ҡаплағас, халыҡ уны-быны абайламай. Кеше ниндәй йомош менән йөрөмәҫ?!\nУлар әле генә ҡарт килгән юл менән күпер аша сыҡты ла, боролмала күҙҙән дә юғалды.\nӘллә ни ҙур ҙа, тәрән итеп тә ҡаҙманылар, ҡәбер ауыҙын ғына асып, йәшәргә насип булып тыумаған, анаһы ҡуйынына алмаған сабыйҙы ер ҡуйынына тыҡтылар.\nКейәүемде ғәфү итәм\nАуылда боронғолар, берәйһенең тыуыуы, үлеме хаҡында асыҡлыҡ индерергә кәрәкһә, “был ураҡтан һуң” йәки “тәүге ҡар төшкәс” тигән.\nБесән ваҡытында Камалетдиндың кейәүе Сабиръян ҡатынын үлтергән.\nБиш балаһының иң кесеһе әсәһен бөтөнләй белмәй, олораҡтары яҡшы иҫләй, иң оло улы атаһына хөкөм сығарған ауыл йыйынын да хәтерендә тота.\n— Һин ҡатыныңа һәнәк менән сәнстеңме?\nХалыҡ араһында Сабиръяндың ҡәйнәһенең үкереп илағаны ишетелеп ҡала:\n— Үлтерҙе, күҙемдең нуры, берҙән-бер баламды үлтерҙе!\nМәсет ҡарттары, йыйынға тиклем Камалетдинды яндарына саҡырып алып, бына шуларҙы асыҡлай.\nСабиръян күршеһе менән бесән өйә. Ике ат егеп барғас, ҡараңғы төшөүгә саҡ эштәрен тамамлайҙар.\n— Хәҙер өҫтәл әҙерләйем, — ти йүгереп йөрөп кәбән тирәһен тырмалаған ҡатыны.\nӨҫтә торған Сабиръянға күршеһе:\n— Тороп тор, хәҙер һине төшөрөргә арҡан алып киләм, — ти ҙә юҡ була.\nХужа һәнәген аҫҡа һелтәп ебәреүе була, “ай!” тип йән йыртып ҡысҡырған тауыш ишетелә. Сабиръян ырғытҡан һәнәк кәбән төбөндәге бесәнде эскә төртөп йөрөгән ҡатынына барып ҡаҙала…\nҠарсыҡ-ҡорсоҡ йыйылып өшкөрөп тә ҡарай, яраһынан йәне сыҡмаһын тип, яндырып тире киҫәге лә ябалар, һәнәк осо әллә ни тәрәнгә кермәһә лә, бер-ике көн ятҡандан һуң, ҡатын үлеп китә.\nКөн оҙоно мәсеттә намаҙ уҡып ултырмаған, һәр ауыл кешеһенә хас донъя көткән, күп аҡыл һатҡан кеүек тойолһа ла, ысынында үлсәп кенә һөйләгән, сит кешеләргә бик ышанып бармаған, улай ғына тиһең, таныш булғандарына ла һынап ҡына ҡараған, әллә ни эш ҡырмаған, әммә тик тә ултырмаған ҡарттар Камалетдинға былай ти. Ғәҙәттәгесә, һүҙҙе Зәйнетдин ҡарт башлай:\n— Ҡыҙыңды инде кире ҡайтара алмаҫһың…\n— Балалар хәйерселәп сығып китһендәрме ни? — һүҙгә Төхвәтулла ҡарт ҡушыла.\n—Раҫ әйтәһең!— Ниһайәт, Шәрәф ҡарт та үҙенең һүҙен әйтеп ҡуя.\nАҙаҡ Камалетдин, халыҡ алдына сығып, былай тигән:\n— Мин кейәүемде ғәфү итәм, сөнки ҡараңғыла ул ҡатынын күрмәгән, күрһә, бер ҡасан да уның өҫтөнә һәнәк төшөрөп ебәрмәҫ ине.\nВолость канцелярияһына китәһе ҡағыҙға, Сабиръяндың ҡатыны Шәһиҙә һыуға батып үлде, тип теркәп ҡуялар.\nҮткән быуаттың башында, ялан яҡтарындағы ҡоролоҡтан, уның артынан килгән аслыҡтан ҡасып, беҙҙең яҡтарға бик күп халыҡ күсенеп килгән. Ни тиһәң дә, урманда малға ла, кешеләргә лә йәшәрлек шарттар булған.\nҠайһы берҙәре, ҡайын туҙы менән башын ҡаплаған ҡул арбаһына бәләкәс балаларын ултыртып, юҡ-бар әйберен шунда тултырып, тәртәнәгә бәйләп ҡуйылған күрәһен күргән ҡоромло сәйгүндең ян-яҡҡа бәрелеп шалтырауы аҫтында улар алға атлаған.\nҠайһы берҙәре, арыҡ атын егеп, арба өҫтөнә әйберҙәрен өйөп, яланғас аяҡтарын һәлендертеп бала-сағаһын тейәп, юлға сыҡҡан. Артҡа бәйләнгән һыйыр, башын сайҡап мөңрәп, юл ситендә үҫеп ултырған үләндәрҙе эләктереп алырға тырышҡан.\nКилмешәктәрҙе ауылға индерергәме, юҡмы? Ауыл халҡы кәңәш ҡорған. Староста халыҡты йыйған, ә үҙе ҡарар ҡабул итмәгән, сөнки ул бик аҡыллы кеше булған, тиле-миле кешеләргә етди вазифаны ышанып тапшырмағандар. Ниндәй кешеләр икәнен кем белә, эсен ярып ҡарарға улар алма түгел бит, шуға:\n— Йәмәғәт, нимә уйлайһығыҙ? — тип һораған.\nБарыһы ла баштарын мәсет ҡарттарына табан бороп:\n— Ҡарттар ни әйтер? — тигән.\nКөн оҙоно мәсеттә намаҙ ҙа уҡып ултырмаған, һәр ауыл кешеһенә хас донъя көткән, күп аҡыл һатҡан кеүек тойолһа ла, ысынында иһә йышыраҡ тынын да сығармаған, сит кешеләргә генә түгел, таныш булғандарына ла бик ышанып бармаған, әллә ни эш тә ҡырмаған, әммә тик тә ултырмаған ҡарттар бер аҙға тын ҡала. Ғәҙәттәгесә, Зәйнетдин ҡарт һүҙ башлай:\n— Ниндәй һөнәрең бар? — ти ул килгәндәргә.\n— Мис сығара беләм, — тигән берәүһе.\n— Кейем тегәм, — ти икән икенсеһе.\n— Быйма баҫам, — булған өсөнсөһөнөң яуабы.\n— Беҙҙең быйма баҫыусыбыҙ бар, һин Тәкәгә кит, уларҙа юҡ,—тигән Төхвәтулла, ә ҡыҫылмай ғына ултырған Шәрәф ҡарт:\n— Раҫ әйтәһең! — тип ҡуйған.\n— Тегенсене һәм мейес сығарыусыны яҙға хәтлем ҡалдырып торайыҡ. Һин Миңкамал мәрхүмәнең өйөнә кер, ә һин — Сәхипъямалға. Ҡарсыҡты рәнйетһәгеҙ, вон далой!\n— Раҫ әйтәһең! — Шәрәф ҡарт та үҙенең һүҙен әйтеп ҡуйған.\nӘгәр килгән кеше булдыҡлы икән, һалымын да ваҡытында түләп торһа, халыҡҡа ла яраһа, уны ҡалдырғандар. Билдәле булыуынса, халыҡҡа ярауы ауыр, шуға күбеһенең артабанғы яҙмышы былай хәл ителгән:\n— Иртәгә эҙең дә булмаһын — һыйырыңды һуйып ашайбыҙ.\nӘгәр әйткәнде тыңламай торһа, йылға буйында килмешәктең һыйырын һуйып, бер нисә ҡаҙан аҫып, бешереп ашағандар.\nКиреләнгән бисараны, аяҡ-ҡулын бәйләп, арбаһына ырғытҡандар, ҡатынын, бала-сағаһын тейәп, сыбыртҡы менән атына һыҙырып, ҡыуып ебәргәндәр.\nЯрай ҙа шулай иткәндәр, уҫал булмаһалар, урамы-урамы менән килмешәктәрҙе йыйған, сит арбаға ултырып, уларҙың йырын йырлаған Оло Әкәтәй халҡы шикелле, үҙ телдәрен дә онотҡан булырҙар ине.\nРеволюция ла беҙҙең яҡта башланған, тиҙәр. Яманйылға ауылы халҡы, аҡсаға алданып ер бирә торғас, хатта мал көтөр болондары ла ҡалмаған, шунан халыҡ һәнәк-балта менән ҡоралланған да килмешәктәрҙе ҡыуырға сыҡҡан.\nБеҙҙең мәсет ҡарттары шикелле, ер һатыу—ил һатыу, тип тылҡып торған кешеләре булһа, әлбиттә, ундай хәлдә ҡалмаҫтар ине.\nМин был хаҡта әле һүҙ сыҡҡанға ғына әйтәм, бәлки, улай булмағандыр ҙа.\nДонъяның аҫтын өҫкә килтергән быуат башланғас, ”контрреволюцион пропаганда” тип, аръяҡҡа китергә өлгөрмәй ҡалған ҡарттарҙы ҡулға алалар. Был хәл 1928 йылда ҡырпаҡ ҡар төшкәс була. Форма кейгән яңы власть кешеләре мәсет ҡарттары артынан ҡараңғы төндә киләләр. Зәйнетдин ҡартты йортонан алып сығып барғанда, ҡарсығы:\n— Ҡайҙа алып китәһегеҙ ҡартымды? — тигәс, фуражкаһындағы йондоҙо ай яҡтыһында ялт-йолт килгән берәүһе:\n— Баланда ашатырға: «крупинка за крупинкой, бегают с дубинкой». Ашағаның бармы? Теләһәң, һине лә алып китәбеҙ.\nНиндәй аҡыллы булһалар ҙа, был хәлде аңларға һәм бер-береһенә аңлатырға мәсет ҡарттарының үҙҙәренең дә башы етмәй.\nБер ярма артынан икенсеһе суҡмар тотоп ҡыуалаған аштың тәмен татып ҡарарға тура киләме ҡарттарға, юҡмы – был хаҡта, ниндәй зиһенле кеше булһа ла, хатта Рәхимъян бабай ҙа белмәй.


Хөрмәтле Мәсетле районы халҡы! (2018 й.)\n12 Декабрь 2018, 10:46\nҺеҙҙе дәүләт байрамы – Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы көнө менән ҡотлайбыҙ!\nБыл байрам илебеҙ йәшәгән Төп закондың тантанаһын һәм көсөн кәүҙәләндерә. Халыҡ ихтыярын һәм мәнфәғәтен сағылдырып, Рәсәй Конституцияһы дәүләтселекте нығытыуға, йәмғиәт ҡоролошоноң тотороҡлолоғона, граждандар йәмғиәтенең формалашыуына, граждандар хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын тәьмин итеүгә хеҙмәт итә.\nИлебеҙ байлығы беҙҙең эшләй һәм тәбиғи ресурстарҙы рациональ файҙалана белеүебеҙгә, яңы иҡтисад булдырыу, демократик институттарҙы нығытыу, төбәк һәм муниципаль власть органдарының эшләү сифатын яҡшыртыу өсөн яңы ҡарарҙар табыу һәләтенә бәйле.\nБергәләп беҙгә бөтә ауырлыҡтарҙы еңә һәм Рәсәйҙе алдынғы, сәскә атыусы дәүләт итә алырыбыҙға иманыбыҙ камил. Беҙҙең алға китеүебеҙгә, төбәктәр һәм тотош илдең динамикалы һәм тотороҡло социаль-иҡтисади үҫешенә гарант булып Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы хеҙмәт итә.\nҠәҙерле яҡташтар! Ысын күңелдән Һеҙгә иртәгәһе көнгә ышаныс, бер-берегеҙгә ҡарата яҡшы мөнәсәбәт, һаулыҡ, бәхет, район мәнфәғәтендә уңыштар теләйбеҙ.


Рәсәй – Башҡортостан радиоһы яңы тауыштар эҙләй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРадионың профессиональ командаһы иғлан иткән кастингта ике тиҫтәнән ашыу кеше ҡатнашып та өлгөргән. Үҙҙәрен һынап ҡарарға теләгәнләр республиканың төрлө райондарынан килгән. Улар араһында мәғариф, мәҙәниәт өлкәһе хеҙмәткәрҙәре, шәхси эшҡыуарҙар, хатта дәңләт власы органдары вәкилдәре лә бар. Рәсәй Башҡортостан радиоһы тыңлаусыларын даими рәүештә яңы проекттар менән ҡыуандыра һәм тыңлаусының күңел талабына яуап биргән темаларҙы яҡтыртырға тырыша. Шуға ла, радио өсөн яңы тауыштар бик мөһим. Кастинг ваҡытында һәр кем радионың танылған алып барыусыһы – Фирҙәт Ғәлиевтан оҫталыҡ дәрестәрен алыу мөмкинлегенә эйә.


Рөстәм Хәмитов Бәләбәй предприятиеларында булды\n1 октябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Бәләбәй районында булды.\nБәләбәй районы буйлап эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты «Почет билдәһе» орденлы Бәләбәй һөт комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә булды. Предприятие 1932 йылда булдырылған. Һөт эшкәртеү һәм һөт аҙыҡтары етештереү комбинат эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре булып тора. 2011 йылдың 1 сентябренә ҡарата оҙатылған продукция күләме 1 миллион 300 мең һум тәшкил иткән. Предприятиела йәмғеһе 500-ҙән ашыу кеше эшләй, уртаса эш хаҡы – 17 мең һум.\nҺуңғы өс йыл эсендә һөт комбинатында технология процестары яңыртылған. Был маҡсаттарҙа ҡулланылған инвестицияларҙың дөйөм күләме 515 миллион һумдан артҡан. Бынан тыш, ағымдағы йылдың аҙағына тиклем предприятие сырҙарҙы фасовкалау буйынса 80 миллион һумлыҡ ике автоматлаштырылған линия алырға планлаштыра. Киләсәктә бында сырҙарҙың яңы төрҙәрен етештерергә уйлайҙар.\nБашҡортостан Президенты комбинаттың етештереү майҙансыҡтарын ҡараны. Заманса һәм Рәсәйҙә уникаль булған ҡорамаладар менән йыһазландырылған яңы сыр етештереү цехында Рөстәм Хәмитов сыр етештереүҙең тулы циклы менән танышты. Бынан һуң республика башлығы продукцияны төрөү участкаһында, сыр һаҡлау бинаһында һәм башҡа участкаларҙа булды.\nШулай уҡ Бәләбәйҙә Рөстәм Хәмитов "Бәләбәй "Автонормаль" заводы" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етештереү эшмәкәрлеге менән танышты. Предприятиеға 1971 йылда нигеҙ һалынған. Уның эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше – автомобиль сәнәғәте өсөн беркетеү изделиелары һәм тулы цикллы пружиналар етештереү. Ағымдағы йылдың аҙағына тиклем бында 4,8 миллиард һумға йәмғеһе 44,8 мең тонна беркетеү изделиелары етештереү планлаштырыла.\nҺуңғы йылдарҙа предприятиела бер нисә эре инвестицион проект тормошҡа ашырылған. Техник үҫешкә ҡулланылған инвестицияларҙан тыш, 160 миллион һумдан ашыу аҡсаны завод социаль өлкәгә, атап әйткәндә бассейнлы спорт-һауыҡтырыу комплексын төҙөүгә йүнәлткән.\nПроизводствоны диверсификациялау сиктәрендә быйыл нефть һәм газ сәнәғәте предприятиелары өсөн етештерелгән продукция исемлеген үҙләштереү һәм киңәйтеү буйынса эштәр алып барыла.\n«БелЗАН»да йәмғеһе 5600 кеше эшләй. Уларҙың уртаса эш хаҡы 14 мең һумдан аша.\nПредприятиела Рөстәм Хәмитов завод цехтарын ҡараны һәм изделиелар етештереү технологиялары менән танышты.\nБашҡортостан Президенты предприятиела ҡул менән эшләүҙең ҡайһы саҡта урынһыҙ булыуын, ҡайһы бер участкаларҙа эште автоматлаштырырға мөмкин булыуын билдәләне. Рөстәм Хәмитов завод етәкселегенә артабан производствоны яңыртыу юлдары хаҡында уйларға тәҡдим итте, тип хәбәр итә республика Президентының матбуғат хеҙмәте.\nАвтор:«Башинформ» | фото: Олег Яровиков\nТеги:бр президентыэш сәфәрҙәресәнәғәт


Һыбай тракторға ҡаршы тороу мөмкинме, йәки Виталий Ковальдың ҡапҡаһы артабан да ҡоро ҡалырмы?\nБөгөн күп кенә көйәрмәдәрҙе ошо һорау борсоно. «Салауат Юлаев» хоккейсылары сираттағы уйынын Силәбенең «Трактор»ы менән үткәрҙе. Беренсе осорҙа иҫәпте юлаевсыларҙың иң мәргән һөжүмсеһе Антти Пилстрем асты. Әммә өсөнсө осор аҙағында майҙани хужалары яуап шайбаһы индерҙе. Өҫтәмә биш минут ваҡытта Тиэму Хартикайнен «Салауат Юлаев» клубына 2-1 иҫәбе менән еңеү килтерҙе. Киләһе осрашыуын яҡташтарыбыҙ дүшәмбе Ханты-Мансының «Югра» клубы менән үткәрә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЭШ ТӘ, АШ ТА БУЛА ҺАУЛЫҠ БУЛҺА - 2016 - Мәҡәләләр\n5-cе ҡала клиник дауаханаһы былтыр үҙенең 55 йыллығын билдәләне. Ул үҙәктә - Совет районы территорияһында - урынлашҡанлыҡтан, ҡала халҡында ҙур һорау менән файҙалана һәм 46 мең кешегә медицина ярҙамы күрһәтә. Шулай уҡ дауахана ҡарамағында травмпункт, ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы бар. Улар ҡаланың көньяҡ өлөшө халҡын, дөйөм алғанда йылына 300 меңдән ашыу кешене хеҙмәтләндерә. Быйылдан башлап дауалау учреждениеһына тағы бер структураны - 40-сы поликлиниканы ҡушалар. Дауахана эшмәкәрлегенең төп йүнәләштәре һәм башҡа мәсьәләләр буйынса һөйләүен һорап, уның баш табибы Андрей ПАЛТУСОВҡа мөрәжәғәт иттек.\nСтруктура үҙгәрештәренән тыш, тағы ниндәй үҙгәрештәр кисерҙегеҙ?\n- Тәү сиратта, беҙ дауахананы реабилитация йыһаздары менән тулыландырабыҙ. Травмпунктта рентген ҡорамалдарын ремонтланыҡ һәм шунда уҡ йәрәхәт алған ауырыуҙарҙы реабилитациялауҙы ойошторорға ниәтләйбеҙ. Сөнки бөгөн тотош республикала, шул иҫәптән Өфөлә травматология профилендәге ауырыуҙарға реабилитация үткәреү мөһим мәсьәлә. Был сара теге йәки был ағзаһын һындырғандан, быуын эндопротезлауҙарынан һуң дауаланыуҙы дауам итеүҙе үҙ эсенә ала. Был курсҡа массаж, ҡулдарҙы, аяҡтарҙы аппараттар менән дауалау ҙа инә. Шулай уҡ парафин, батҡаҡ менән дауалауҙы ла ғәмәлгә индерергә уйлайбыҙ.\nҺеҙ етәкләгән дауахана мейеләге ҡан әйләнешенең киҫкен боҙолоуын кисереүсе ауырыуҙар өсөн дә реабилитация үҙәге булып тора. Ошо бөгөн киң таралған инсульт мәсьәләһенә лә бер аҙ туҡталып, аңлатып китмәҫһегеҙме?\n- Инсульт - күпселек осраҡта кешене инвалидлыҡҡа килтергән, ҡайһы берҙә шунда уҡ үлтергән бик ауыр сир. Мейелә ҡан тамырҙары тығылыуы мейе туҡымаһы инфарктына килтерә. Әлеге ваҡытта Башҡортостанда бындай сирлеләргә өс кимәлле медицина ярҙамы күрһәтеү системаһы булдырылған. Уларҙың тәүгеһе - коронар синдром, мейелә ҡан тамырҙары әйләнешенең киҫкен боҙолоуы осрағында ярҙам күрһәтеүсе ҡан тамырҙары үҙәктәре. Республика буйынса улар бихисап, аныҡлап әйткәндә, неврология бүлектәре ошо эште башҡара ла инде. Ошо беренсе звенола 20-30 көн дауаланыу үтеүселәр тура реабилитация үҙәктәренә килтерелә. Бында улар һөйләшергә, атларға, үҙен хеҙмәтләндерергә өйрәнә. Ҡайһы берҙә бик ауыр хәлле, түшәктә ятыусыларҙы ҡабул итәбеҙ. Беҙҙең үҙәк уларҙы социаль тормошҡа яраҡлашырға ярҙам итә. Был бик оҙайлы, мөһим, кәрәкле процесс. Логопедтар, неврологтар, реабилитологтар, дауалау физкультураһы белгестәре командаһының комплекслы фиҙаҡәр эшмәкәрлеге арҡаһында пациенттар аяҡҡа баҫа, дөрөҫөн әйткәндә, яңынан йәшәргә өйрәнә. Йылына 400-600 шундай ауырыуҙы ҡабул итәбеҙ. Кемгәлер ҡабаттан реабилитация талап ителһә, улар ҡабаттан беҙгә килә.\nҺуңғы йылдарҙа төрлө ауырыу осраҡтары күбәйә. Был яңы сирҙәр барлыҡҡа килеүҙәнме, әллә икенсе сәбәптәр бармы?\n- Тәбиғәттә булған һәм быға тиклем асыҡланған сирҙәрҙән башҡа яңы ауырыуҙар юҡ. Бары тик яңы технологиялар нигеҙендә яңы диагностика ҡорамалдары эшләнә һәм улар ярҙамында ентекле тикшереү үткәреп, сирҙәр иртә стадияһында асыҡлана. Был ниндәйҙер ауырыуҙың киҫкенләшеүҙәр ихтималлығын иҫкәртеү мөмкинлеген бирә. Бөгөн медицина фәне генә түгел, медицина техникаһы ла бик ныҡ үҫешкән.\nИкенсе яҡтан, халыҡ та үҙенең сәләмәтлегенә иғтибарлы була башланы. Күптән түгел генә тергеҙелгән диспансерлаштырыу һөҙөмтәһендә ул үҙе ошо процедураны үтеп, нимә борсоғанын табипҡа әйтеп, тулы тикшереү үтә ала. Ә кем һаулығына битараф түгел, ул балаларының да, туғандарының да, тоҡомоноң да һаулығын хәстәрләй. Шуға күрә мин халыҡты сәләмәтлеге өсөн яуаплылыҡты табиптарға ғына йөкмәтергә түгел, ә үҙ ҡулына алырға, сәләмәт тормош алып барырға, табиптарға сир киҫкенләшкәс түгел, уны асыҡлағанға тиклем мөрәжәғәт итергә саҡырам. Юҡһа, ҡолағансы йөрөйбөҙ ҙә, һуңынан бөтөн бәләне табиптарға япһарырға тырышабыҙ. Табиптар - дошман түгел, улар һеҙҙең дуҫығыҙ. Шуға ла сирҙе барлыҡҡа килгәндән күпкә алда, бергәләп профилактика үткәргәндә, киҫкенләшеүҙәргә юл ҡуймағанда ғына ниндәйҙер һөҙөмтәгә өлгәшергә мөмкин.\nӘйткәндәй, профилактика эше һеҙҙә нисек ҡуйылған, нисек ойошторолған?\n- Айырым бүлек бар, унда медицина һәм социаль профилактика эштәре алып барыла. Медицина профилактикаһы йүнәлешендә ойошмалар, предприятиелар, йәғни коллективтар менән эшләйбеҙ. Уларға күсмә медосмотрҙар үткәрәбеҙ, анализдар алабыҙ, айырым сирҙәр буйынса анкета һорауҙарына яуаптар нигеҙендә табип ниндәй тикшереүҙәр үтергә кәрәклеген билдәләй, онкомаркерға, холестеринға, шәкәргә ҡан тапшырыу ойошторабыҙ. Ҡайһы бер предприятиеларҙа зыянлылыҡ ҙур, улар менән мотлаҡ профилактика эштәре алып барырға кәрәк. Бигерәк тә хәҙер, бөтөн нәмә компьютерлаштырылған заманда, хәрәкәт аҙ, шуға ла йөрәк-ҡан тамырҙары, быуындар ауыртыуы менән сирләүселәр күп. Быға юл ҡуймаҫ өсөн ваҡытында профилактика үткәреп, хеҙмәт барышында нимәнелер үҙгәртергә мөмкин.\nСоциаль профилактикаға килгәндә, ул - хеҙмәт урынындағы шарттар, эш һәм ял нисбәте, сәләмәт тормош алып барыу, спорт менән шөғөлләнеү, тәмәкенән, спиртлы эсемлектәр ҡулланыуҙан, асоциаль тормоштан баш тартыу.\nӘлеге ваҡытта йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан вафат булыусылар һаны хатта яман шештән үлеүселәр статистикаһын да уҙып китә...\n- Бында бик күп сәбәптәр йоғонто яһай. Тормош рәүеше лә, стрестар ҙа, хәрәкәттең кәмеүе, спортҡа иғтибар бирмәү, насар йоғонтоларға бирелеү, инфаркттар, инсульттар - һанай китһәң, бик күп. Шуға ла Республика Башлығы ла, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ла бындай хәл-торошҡа борсолоу белдерә һәм уны булдырмау буйынса әүҙем эш алып бара, ә беҙ, табиптар, үҙ сиратыбыҙҙа профилактик эшмәкәрлекте киң йәйелдерәбеҙ. Шулай ҙа иң мөһиме - пациенттарҙың битарафлығы, тиер инем. Улар оҙаҡ йылдар дауамында иғтибар итмәйенсә, унан сәнсте, бынан ҡыҫты, тегенән ауыртты, ярай, иртәгә ҡаралырға барырмын әле, тип ваҡытты һуҙып йөрөй бирә. Мөрәжәғәт иткәндә инде табиптар патология менән күҙгә-күҙ осраша. Шуға күрә, хатта артыҡ иғтибар талап итмәгән уңайһыҙлыҡ та - хәл юҡлығы, нимәлер ауыртыуы - шунда уҡ табипҡа мөрәжәғәт итергә сәбәп булырға тейеш. Эйе, бөгөнгө көрсөк осоронда һәр кем эш урынында һүҙ булмаһын, ғаиләмде ҡарайым, аҡса эшләйем, тип тырыша. Әммә һәр кем иң мөһиме - һаулыҡ, һаулыҡ булһа, эш тә, аш та була икәнен аңларға тейеш. Сәләмәтлекте һаҡлау өсөн аҡса эшләргә тип түгел, аҡса эшләү өсөн сәләмәтлекте һаҡларға кәрәк, тигән ҡараштан сығып эш итергә кәрәк. Бындай ҡараш булғанда, табиптар, ысынлап та ярҙам итә аласаҡ, ә инде кеше табиптар ярҙам итә алмаҫтай һуңғы стадияла мөрәжәғәт иткәндә, әлбиттә, үлем осраҡтары күп буласаҡ.\nХалыҡ медицинаһына ҡарашығыҙ нисек?\n- Әгәр традицион медицинанан баш тартмағанда, халыҡ медицинаһы - ярҙам ғына. Табиптарҙың ҡайһы бер осраҡтарҙа үҙҙәре үк халыҡ медицинаһын тәҡдим итеүе сер түгел. Сөнки халыҡ медицинаһы ярҙамында организмды нығытырға мөмкин, әммә барыбер ҙә был эште табип кәңәше менән эшләргә кәрәк. Шул ваҡытта ғына ул файҙа килтерәсәк.\nТабип һөнәре һеҙҙең өсөн нимә ул?\n- Ул - минең йәшәү рәүешем. Мин ошо тормошто һайлағанмын һәм бына инде 18 йыл уның менән йәшәйем. Табип булыуы өсөн иң мөһиме - кеше хәлен аңлай белеү. Уларҙы аңлау, уларға тейешле ярҙам күрһәтеү өсөн тәү сиратта үҙеңде, эшеңде яратырға кәрәк. Шул уҡ ваҡытта табип - ул башҡалар тиңләшергә тырышҡан, сәләмәт тормош алып барған, кейемендә лә, тормошонда ла өлгө эталоны булырға тейеш. Дөрөҫөн әйткәндә, беҙҙең коллективта берәү ҙә тәмәке тартмай, сәләмәт тормош алып бара. Был коллективты ғына түгел, пациенттарҙы ла тәртиптә тора. Әйтеп китеүемсә, медпрофилактика бүлегендә хеҙмәткәрҙәр өсөн фитнес менән шөғөлләнеүҙе ойошторҙоҡ, үҙебеҙҙә лә, дауаханалар-ара ла, ҡаланың башҡа социаль учреждениелары ҡатнашлығында ла төрлө спорт уйындары буйынса спартакиадалар үткәрәбеҙ. Сөнки сәләмәт тормош рәүеше - беҙҙең өсөн беренсе урында тора.\nЯҙылған: 06.06.16 | Ҡаралған: 1255


Математиканан һынау тоттолар\nXI класс уҡыусылары Берҙәм дәүләт имтиханын биреүҙе дауам итә. Үҫмерҙәр аттестат алыу өсөн мотлаҡ тапшырыла торған имтихандарҙың береһе – математиканан һынау тотто, икенсеһе иһә киләһе аҙнала рус теленән буласаҡ.\nБашҡортостан Мәғариф министрлығынан алынған мәғлүмәттәр буйынса уҡыусылар имтихандарҙы, ғәмәлдә, тыныс ҡабул итә, уның ҡарауы, ата-әсәләр ғәзиз кешеләренә ҡарғанда нығыраҡ борсола. Берҙәм дәүләт имтихандары 27 майҙа башланды, улар 1 июлгә тиклем дауам итәсәк. Республикалағы һынауҙарҙа бөтәһе 20 меңгә яҡын уҡыусы ҡатнаша, бының өсөн 100 пункт хәстәрләнгән.\nФото: Башҡортостан Мәғариф министрлығының сайтынан.


Бурводстрой (Ишембай) — Башҡорт Википедияһы\nБурводстрой — Ишембай ҡалаһы микрорайоны, уның төньяҡ өлөшөндә, Ағиҙел йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан. Унан аша Ишембай — Стәрлетамаҡ юлы үтә.\nБындағы Сикүл шишмәһе Ишембай районы менән Ишембай ҡалаһы араһында тәбиғи сик булып тора.\nИшембай ҡалаһы билмәһендәге Бурводстрой биҫтәһенең тарихы «Башҡортостан сода компанияһы» эшмәкәрлегенә бәйле. 1949 йылда Яр Бишҡаҙаҡ ауылы янында Рассолпромысел цехы төҙөлә башлай. 1955 йылда СССР Министрҙар Советы Стәрлетамаҡ ҡалаһында «Каустик» заводын төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итә. Ил сәнәғәтенә, бигерәк тә быяла эшләү производствоһына химик сеймал кәрәк була. Ишембай районы Яр-Бишҡаҙаҡ ауылы янында табылған бер ниндәй ҡатнашмаһыҙ тиерлек аш тоҙо— каустик сода эшләп сығарыу өсөн төп сеймал булып тора. Ер аҫтынан тоҙ иретмәһе юғары баҫым аҫтында ҡыҫырыҡлап сығарыла һәм торбалар аша ҡулланыусыға ебәрелә. Иремәй торған матдәләр иретеү камераһының төбөнә ултыра. 1964 йылдың 8 авгусында Стәрлетамаҡ химия заводының беренсе сиратын эксплуатацияға ҡабул итеү тураһында акт төҙөлә. Компанияла каустик сода, хлор, дихлорэтан, хлористый водород һәм тоҙ кислотаһы заводтары, дөйөм тәғәйенләнештәге объекттар бар. Башҡортостан сода компанияһы— Европалағы иң ҙур кальцийланған соданы экспортҡа сығарыусы компания.\nЯр Бишҡаҙаҡ тоҙ ятҡылығы Ағиҙелдең ике яҡ ярында урынлашҡан, улар Уң яҡ һәм Һул яҡ участкалар тип йөрөтөлә. Уң яҡ ярҙағы участкалағы тоҙҙо «Сода» ААЙ эшкәртә. Һул яҡ ярҙағы участка ер аҫтының бүлеп бирелмәгән фондында ҡала.\nТикшерелгән ер аҫты тоҙ запасы 4 миллиард тонна, натрий хлориды (NaCL) ер ҡатламының 65— 98 % тәшкил итә. 2009 йылда Роснедра федераль агентлығы был ятҡылыҡты 1 млрд 293 млн һумға һатыуға ҡуя. Ул саҡта был ниәт тормошҡа ашмай ҡала.\n«Башҡортостан Республикаһы Ишембай ҡалаһы муниципаль берәмеге сиген билдәләү тураһында» 2002 йылдың 25 декабрендәге 425-з номерлы Закон ҡала сиген билдәләне:\nИшембай ҡалаһының «Төньяҡ» муниципаль берәмегенең төньяҡ сиге Ағиҙел йылғаһы буйлап, унан һуң 2150 м оҙонлоҡта Сикүл шишмәһе буйынса уҙа һәм көньякҡа борола;\nкөнығыш сиге Сикүл шишмәһенән Ишембай ҡалаһының «Бурводстрой» баҡсасылыҡ йәмғиәте сиге буйлап Ишембай — Петровское автомобиль юлына тиклем бара\n— Закон Республики Башкортостан от 25 декабря 2002 года № 425-з «Об описании границы муниципального образования Север города Ишимбая Республики Башкортостан» (неопр.) (недоступная ссылка). Региональное законодательство. Башкортостан. Дата обращения: 28 октября 2011. Архивировано 16 июля 2012 года.\nИшембай ҡалаһының Төньяҡ һәм Көньяҡ муниципаль берәмектәре 2009 йылда юҡҡа сығарыла.\nИшембай ҡалаһы Бурводстрой биҫтәһе янында ҡала халҡының бер нисә баҡсасылар йәмғиәте бар. Унан алыҫ түгел Торатау геопаркы һәм Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы урынлашҡан.\nААЙ«Башҡортостан сода компанияһы»ның «Рассолопромысел» цехы\nҠала автобус маршруты - № 6\n↑ Яр-Бишкадакское месторождение каменной соли\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бурводстрой_(Ишембай)&oldid=1028016 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:38 8 апрель 2021 үҙгәртелгән.


Еләк-емештең өҙөлөргә етешкән мәле » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Еләк-емештең өҙөлөргә етешкән мәле\nЕләк-емештең өҙөлөргә етешкән мәле 08.08.2018 // Эшҡыуар\nЯл көндәрендә берәүҙәр һыу инергә, тәбиғәткә ашыҡһа, икенселәр ҡышҡылыҡҡа еләк-емештән төрлө ҡайнатма, һут әҙерләүҙе хәстәрләй. Әлбиттә, баҡсалылар үҙҙәре үҫтергән уңыш менән кинәнә, ундай мөмкинлеге булмағандар иһә йә һатып ала, йә тәбиғәт ҡосағына юллана. Ҡайҙа еләк бар икән, тип эҙләнеп йөрөргә теләмәгәндәр был мәсьәләне питомниктар ярҙамында хәл итә.\nӘйткәндәй, әле республикала еләк-емеш үҫтерелгән 12 питомник бар. Беҙ уларҙың береһендә – Рөстәм Урмановтың крәҫтиән (фермер) хужалығында булдыҡ.\n– Һуңғы йылдарҙа был шөғөлгә тотонғандар күп. Былтыр ғына өс кеше ошо йүнәлештә үҙ эшен асты. Йүнселдәрҙең артыуына ҡыуанабыҙ, сөнки улар беҙҙән үҫентеләр һатып ала, тәжрибә уртаҡлашабыҙ, – ти Рөстәм Рәйес улы.\nӘле хужалыҡтың 25 гектар майҙанды биләгән ике питомнигы бар. Уларҙа алмағас (25 төр), ҡарағат (30 төр), күпләп груша, ҡурай, ер еләктәре үҫтерәләр. Быйыл һигеҙ мең төп алмағас, бер мең төп груша үҫентеләрен һатыуға сығарғандар.\nРөстәм Рәйес улы Башҡортостан дәүләт аграр университетын тамамлағас, Бөрө дәүләт сорт участкаһына мөдир булып эшкә ҡайта. Колхоз-совхоздар тарҡатылғас, булғанды һаҡлап ҡалыу өсөн уға крәҫтиән (фермер) хужалығы асырға тәҡдим итәләр. Шулай итеп, 2004 йылдан Рөстәм Рәйес улы ҡатыны Гөлшат Зөлфәр ҡыҙы менән питомник өсөн яуаплылыҡты үҙ иңдәренә ала. Әле лә улар төп йүнәлештән тайпылмай, еләк-емеш ағастарының төрлө сорттарын сығарыуҙы дауам итә, яҡшыларын районға таратыу өҫтөндә эшләй.\n– Питомникта эш йыл буйына бара. Яҙҙан көҙгә тиклем бөтөн хеҙмәтебеҙ еләк-емештән яҡшы уңыш алыуға йүнәлтелһә, ҡыш ағастарҙы кимереүселәрҙән, ҡоротҡостарҙан һаҡлау сараһын күрәбеҙ, ботаҡтарҙы ҡырҡабыҙ, – ти Гөлшат Зөлфәр ҡыҙы.\nУл йәш сағынан бында агроном булып эшләгән, шуға ла иренең уң ҡулы. Әлбиттә, икәүһе генә бөтәһенә лә өлгөрә алмай, шуға ла элекке хеҙмәттәштәрен ярҙамға саҡыралар.\nХәҙер бәғзеләр баҡсаһында картуф үҫтерә һалып бармай, ә емеш ағастарын күпләп ултырта. Был иһә Урмановтарҙың үҫентеләренә ихтыяжды арттыра, уларҙы үҙебеҙҙең райондарҙан ғына түгел, күрше Пермь өлкәһенән дә килеп алалар.\nПитомниктың даны тирә-яҡҡа таралған. Емеш-еләк өлгөрә башлағас та халыҡ бында күпләп ағыла. Яҡшы йылдарҙа 12 тоннанан ашыу ер һәм ҡурай еләктәре, ҡарағат һаталар. Һорағандарҙың ҡайһы берҙәренә етмәй ҙә ҡала, ти Урмановтар.


«Матур китаптар – ғәжәйеп нәмәләр күренәсәк көҙгө, аулаҡтағы серҙәш, яңғыҙлыҡта иптәш, көсһөҙлөктә ярҙамсы, хәсрәттәрҙә шатлыҡ килтереүсе, фекерҙәрҙе нурландырыусы, үткән замандарҙың хәлдәрен һөйләп тороусы, тарихты хикәйәт итеүсе, аҡыллы кешеләрҙең аҡылдарын күҙгә күрһәтеүсе, хаҡы арзан, файҙаһы күп нәмә. Шуның өсөн китап алғанда һаранлашмағыҙ. Китаптарҙан айырылмағыҙ», - тип яҙып ҡалдырған күренекле мәғрифәтсе, ғалим һәм әҙип Ризаитдин Фәхретдин. Ысынлап та, заман үҙгәреүгә ҡарамаҫтан, китап кешенең төп рухи таянысы булып ҡала.\nБына нисәмә йылдар инде «Китап» нәшриәте әҙәбиәт һөйөүселәрен һөйөндөрә, халыҡҡа рухи аҙыҡ өләшә. Архив мәғлүмәттәренән, тарихсыларҙың хеҙмәттәренән күренеүенсә, «Китап»тың тыуған көнө тип 1919 йылдың 16 октябре иҫәпләнә.\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте — Башҡортостан Республикаһының башҡорт, урыҫ, татар, инглиз телдәрендә нәфис, ғилми-популяр, педагогик, балалар, мәҙәни-ағартыу, тыуған яҡты өйрәнеү әҙәбиәтен, һынлы сәнғәт тауарҙарын, электрон баҫмаларҙы нәшер итеүсе берҙән-бер дәүләт ойошмаһы.\n«Китап» нәшриәте төрлө йылдарҙа төрлөсә атала: «Башкнига», «Башгиз» һ.б. 1994 йылда нәшриәт, үҙенең 75 йыллык юбилейы алдынан, рәсми юридик исемен Башҡортостан «Китап» нәшриәте итеп үҙгәртһә, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның 100 йыллыҡ юбилейы алдынан әҙибә исемен йөрөтә башлай.\nХалҡыбыҙҙың мәҙәниәтен, әҙәбиәтен, мәғрифәтен үҫтереүҙә, рухи байлығыбыҙҙы йәш быуынға еткереүҙә нәшриәттең өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Ул бөгөнгө көндә лә халыҡ менән бергә тығыҙ йәшәргә, йыш аралашырға, халыҡ менән һәр саҡ бергә булырға тырыша, үҙ баҫмалары менән бөтә ил, Рәсәй һәм донъя күләмендәге һәр төрлө китап күргәҙмәләрендә даими ҡатнаша, мәшһүр дипломдарға лайыҡ була. Республикабыҙҙа ниндәй генә тантаналы саралар уҙмаһын, нәшриәт бер ваҡытта ла ситтә ҡалғаны булманы, ул һәр саҡ китап уҡыусыларын үҙ продукциялары менән һөйөндөрә торҙо, Башҡортостаныбыҙҙың район һәм ҡалаларына барып, әҙәбиәт һөйөүселәре менән осрашты.\nБашҡортостан республикаһының һәм нәшриәттең ойошторолоуына 100 йыл тулыу айҡанлы «100 йыллыҡҡа 100 ауыл һәм ҡала» акцияһы сиктәрендә күптән түгел ул Белорет һәм Бөрйән райондарында булды. Ошондай уҡ акцияны нәшриәт тиҙҙән Мәләүез һәм Көйөргәҙе райондарына ла барып ойошторорға ниәт итә. Китаптарҙы республиканың иң алыҫ мөйөштәренә тиклем алып барып еткереү, милли әҙәбиәтте пропагандалау һәм китап уҡыуға иғтибарҙы йәлеп итеү маҡсатында уҙғарыласаҡ китап һатыу күргәҙмә-йәрминкәһе 15 һәм 16 ноябрь көндәрендә Мәләүез ҡалаһының Үҙәк баҙарында һәм Мәҙәниәт һарайында үтһә, 17 ноябрҙә Күмертау ҡалаһының Үҙәк баҙарында ойоштороласаҡ.\nКитап - халыҡты халыҡ итеп тотҡан, уны алға әйҙәгән ҡорал. Заман үҙгәрә килә, ҡорал да үҙ формаһын үҙгәртергә мөмкин, әммә эстәлеге үҙгәрмәй. Ул һәр ваҡыт бер маҡсатҡа - телде, мәҙәни байлыҡттарҙы һаҡлауға хеҙмәт итә, киләсәктә лә хеҙмәт итһен.


Рәсәйҙә йәшәү минимумы дәүмәлен арттырырға ниәтләйҙәр // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРәсәйҙә йәшәү минимумы дәүмәлен арттырырға ниәтләйҙәр\n17:19, 19 апреля 2016 Иҡтисад\nӨФӨ, 2016 йыл, 19 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nАғымдағы йылдың беренсе кварталында йәшәү минимумы дәүмәлен 3,4 процентҡа арттырыу күҙаллана.\nРәсәй Хөкүмәте ҡарары проектына ярашлы, 2016 йылдың беренсе кварталында халыҡтың йән башына йәшәү минимумын 9776 һум, эшкә һәләтле халыҡ өсөн – 10 524 һум, пенсионерҙарға – 8025 һум, балаларға 9677 һум күләмендә билдәләргә тәҡдим ителә.\nЙәшәү минимумы дәүмәле квартал һайын төбәктә ҡулланыу кәрзине һәм Росстаттың аҙыҡ-түлеккә, башҡа тауарҙарға, хеҙмәттәргә ҡулланыу хаҡтары кимәле тураһындағы мәғлүмәттәре нигеҙендә билдәләнә.\nРосстат мәғлүмәттәре буйынса, 2016 йылдың беренсе кварталында ҡулланыусылар хаҡы индексы бынан алдағы квартал менән сағыштырғанда 102,3 процент тәшкил иткән. Халыҡтың йән башына йәшәү минимумы дәүмәле составындағы аҙыҡ-түлектең хаҡы 3,4 процентҡа артҡан.\nӨҫтәүенә аҙыҡ-түлеккә ҡулланыусылар хаҡы индексы 103,2 процент тәшкил иткән. Аҙыҡ-түлеккә ҡарамаған тауарҙар — 3,7, хеҙмәттәр 3,8 процентҡа ҡиммәтләнгән.\nТеги: йәшәү минимумы,статистика


Бөгөн Омскиҙа һәм Сочиҙа 2006 йылғы балалар командалары араһында хоккей буйынса «Газпром нефть» кубогы тамамланды\n11-се тапҡыр ойошторолған халыҡ-ара турнирҙа биш илдән барлығы 27 команда ҡатнашты. Көнсығыш конференцияла Михаил Потапов менән Андрей Яханов етәкселегендәге «Салауат Юлаев» командаһы сығыш яһаны. Әйтергә кәрәк, йәш юлаевсылар һынатманы, улар биш уйындың барыһында ла еңеү яуланы.\nБөгөн ярым финалда яҡташтарыбыҙ хужаларҙы - Омскиҙың «Авангард» клубын 5-2 иҫәбенә ҡыйратты, ә финалда Екатеринбургтың «Автомобилист» командаһын 8-1 иҫәбе менән тар-мар итте. Шулай итеп Башҡортостан мәктәбе тәрбиәләнеүселәре Омскиҙа беренсе урын яуланы. Хәҙер улар суперфиналда көнбайыш конференция еңеүсеһе менән «Газпром нефть» кубогы өсөн көрәш алып барасаҡ. Әле генә билдәле булыуынса, был хоҡуҡҡа Мәскәү армеецтары лайыҡ булды. Улар үҙ конференцияһы финалында Ярославлдең «Локомотив» клубын отто. Хәл иткес уйын 26-сы апрелдә Омскиҙа уҙа.


Хаҡлы ялға ваҡытынан алда сыҡҡың килһә... » Башҡортостан гәзите\nХаҡлы ялға ваҡытынан алда сыҡҡың килһә...\nЙыл һайын Башҡортостандағы медицина хеҙмәткәрҙәренә ваҡытынан алда 700-ҙән ашыу страховка пенсияһы тәғәйенләнә. Бындай хоҡуҡҡа һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында дауалау һәм ошо өлкәләге бүтән төрлө эшмәкәрлекте тормошҡа ашырған кешеләр эйә.\nСтраховка пенсияһын ваҡытынан алда алыу өсөн ауыл ерендә йәки ҡала тибындағы ҡасабаларҙа – кәмендә 25, ҡалала кәмендә 30 йыл эшләргә кәрәк. Пенсияға сыҡҡан мәлдә медицина хеҙмәткәрҙәре, стаждан тыш, 2016 йылда туғыҙ пенсия балына эйә булырға һәм был күрһәткес, йыл һайын артып, 2025 йылға 30 балға етергә тейеш.\nМедицина эшмәкәрлеге менән шөғөлләнгәндәрҙең пенсияға ваҡытынан алда сығыу хоҡуғы һаулыҡ һаҡлау учреждениеһына, биләгән вазифаһына бәйле. Әйткәндәй, тейешле вазифалар һәм һаулыҡ һаҡлау учреждениелары исемлеге Рәсәй Хөкүмәтенең 2002 йылдың 29 октябрендәге 781-се ҡарары менән раҫланған.\nТағы ла бер мөһим үҙенсәлек: 1999 йылдың 1 ноябренән башлап хеҙмәт тулы эш көнөндә (тулы ставкала) башҡарылырға тейеш. Стажды иҫәпләү календарь тәртибендә тормошҡа ашырыла. Хөкүмәттең ошо уҡ ҡарары менән раҫланған ҡағиҙәләрҙә стажды иҫәпләүҙә ташлама биргән осраҡтар билдәләнә. Мәҫәлән, ҡалала, ауылда йәки ҡасабала дауалау эшмәкәрлеге менән шөғөлләнгән, йәғни “ҡатнаш эш стажы”на эйә булған кешеләр өсөн бер йыл йыл да өс айға тиң. Хирургия, анестезиология-реанимация, реанимация һәм интенсив терапия, патолого-анатомия, суд-медицина экспертизаһы бюроһы бүлектәре хеҙмәткәрҙәренең бер йыллыҡ эшмәкәрлеге бер йыл да алты ай тип иҫәпләнә. Әгәр операциялар яһаған табип-хирург ауыл дауаханаһындағы хирургия бүлегендә эшләһә һәм пенсия уға “ҡатнаш стаж” тәртибендә тәғәйенләнһә, бер йыллыҡ эш осоро бер йыл да туғыҙ ай булараҡ махсус стажға индерелә.\nРәсәй Пенсия фонды Башҡортостан идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әле 19 927 кеше “медицина хеҙмәткәрҙәре” категорияһы буйынса пенсияны ваҡытынан алда ала.


Транспорт форумы республика өсөн уңышлы булмаҡсы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Транспорт форумы республика өсөн уңышлы булмаҡсы\nТранспорт форумы республика өсөн уңышлы булмаҡсы 22.11.2018 // Сәйәсәт\nБашҡортостандың рәсми делегацияһы Мәскәүҙә ХII “Рәсәй транспорты” Халыҡ-ара форумында эшен дауам итте. Журналистар менән аралашҡанда Радий Хәбиров транспорт форумының республика өсөн файҙалы буласағын билдәләне.\n– Төрлө мәсьәләләр буйынса байтаҡ һөйләшеүҙәр алып барҙыҡ. Мәҫәлән, “Росавтодор” менән аралаштыҡ. Магистраль инфраструктураны яңыртыуҙың комплекслы планына уңышлы ингәнбеҙ, – тине ул. – Мөһим тема – Стәрлетамаҡтан башлап көньяҡҡа тиклем ике һыҙатлы трассаны реконструкциялау һәм киңәйтеү. Башта – Ергәнгә, унан Мәләүезгә, Күмертауға һәм артабан инде Ырымбурға тиклем.\nРеспублика етәксеһе Транспорт буйынса дәүләт комитеты хеҙмәткәрҙәренең форумға яҡшы әҙерләнеүен билдәләне. Сара барышында Радий Хәбиров Рәсәйҙең транспорт министры Евгений Дитрих үткәргән эшлекле иртәнге ашта ҡатнашты. Унда ил Президентының “май” указдарын үтәү нигеҙендә тормошҡа ашырылған Магистраль транспорт инфраструктураһын яңыртыу һәм киңәйтеүҙең комплекслы планы проекттары тикшерелде.\nШулай уҡ Рәсәйҙең төп тармаҡ компаниялары етәкселәре менән осрашыу булды. Радий Хәбиров транспорт министрының ил төбәктәре етәкселәре менән осрашыуында ҡатнашты.


Киләсәгебеҙ “Дарман”лы булһын!\nХалыҡ бейеүҙәре – башҡорттарҙа киң таралған сәнғәт төрҙәренең береһе. Борондан килгән бейеүҙәр халыҡтың тормош-көнкүрешен, ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын сағылдыра.\nОҫта бейеүселәребеҙ халҡыбыҙҙың ынйыларын быуындан-быуынға күсереп, бөгөнгө көндәргәсә һаҡлап килә.\n“Бейеүсегә һүҙ әйтмәгеҙ, бейей-бейей оҫтара”, ти халыҡ мәҡәле. Ысынлап та, Шамонин мәктәбендә эшләп килгән бейеү түңәрәгендә шөғөлләнеүсе малайҙар һәм ҡыҙҙар ҙа, хәҙер оҫтарып, шыма итеп баҫырға, тамашасы күңелен арбарға өйрәнде. Бөгөн иһә танылған “Дарман” өлгөлө бейеү ансамблен Өфө районында ғына түгел, тотош Башҡортостанда беләләр.\nБынан алты йыл элек мәктәптә бейеү түңәрәге булараҡ үҙ эшен башлаған ансамблде Алина менән Роберт Хәмиҙуллиндар ойоштороп ебәрҙе. Тәүге йылдарҙа балалар һаны әҙерәк булһа, бөгөн ете төркөмдә 100-ҙән ашыу бала шөғөлләнә.\n“Дарман”ға балалар 6-7 йәштән ҡабул ителә. Аҙнаһына өс тапҡыр икешәр сәғәтлек бейеү дәрестәре алалар.\n“Дарман”дың репертуарында башҡорт, татар, урыҫ, үзбәк, һинд, молдован, испан, ҡытай, ҡаҙаҡ, Кавказ халыҡтары бейеүҙәре бар. Балалар уларҙы бик ихласлап өйрәнә, сөнки бейеү менән бергә шул халыҡтың көнкүреше, йәшәйеше, мәҙәниәте тураһында ла ҡыҙыҡлы мәғ-лүмәттәр алалар. Һәр дәрес үҙенсәлекле итеп, күтәренке кәйефтә үтә.\nАлина Рауил ҡыҙы Өфөнөң атаҡлы “Мираҫ” йыр һәм бейеү ансамблендә бейегән, әлеге көндә бар тырышлығын Шамонин ауылы балаларына һала. Ул ҡыҙҙарға бейеү дәрестәрен генә биреп ҡалмай, һомғоллоҡ, нәзәкәтлелек, шулай уҡ биҙәнеү, кейенеү серҙәрен дә өйрәтә. Шулай уҡ милли биҙәүестәр, ҡул эштәре менән шөғөлләнеү ҙә “Дарман” ҡыҙҙарының оҫталығын, маһирлығын арттыра.\nӘ бына Роберт Ринат улы “Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ” тигән халыҡ мәҡәленә таянып эш итә. Ул – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамблендә оҙаҡ йылдар бейегән, “Ҡош юлы” бард фестивале еңеүсеһе, “Мәргән уҡсы” яугирҙәренең береһе. Бейеүсе малайҙары ла, үҙенә оҡшап, егеттәрсә өҙә баҫып бейей ҙә, ҡурайҙа ла уйнай, уҡ атырға ла өйрәнә, ағастан төрлө әйберҙәр ҙә яһай.\nАлты йыл эсендә “Дарман” халыҡ бейеүҙәре ансамбле республикабыҙҙа үткәрелгән төрлө конкурстарҙа, ярыштарҙа лауреат һәм еңеүсе булып танылды. Былтырғы йыл иһә дармансылар өсөн айырыуса уңышлы булды: “Байыҡ” телевизион бейеү конкурсында улар Гран-при яуланы! Ә етәкселәре Алина һәм Роберт Хәмиҙуллиндар “2017 йылдың иң яҡшы хореографы – бейеү ҡуйыусылары” тип билдәләнде!\nҺәр йылдың аҙағында “Дарман”дар Баш ҡала балалар филармонияһында залды тултырып, өс сәғәтлек ҙур программа менән сығыш яһай, отчет концерты ҡуя. Быйыл да ошондай матур, бай йөкмәткеле концерт баш ҡалабыҙҙы гөрләтеп уҙҙы. Һөҙөмтәлә, абруйлы жюри, махсус комиссия тарафынан юғары баһаланып, “Дарман” лайыҡлы рәүештә “Өлгөлө халыҡ бейеү-ҙәре ансамбле” исемен алды.\nАвгуст айында ансамбль Ҡырым Республикаһының Межводное ауылы янында үткән “Алтын майҙан – Ҡырым” халыҡ-ара фольклор инклюзив фестиваль-конкурсында уңышлы сығыш яһап, 1-се урын яуланы. Башҡорт халыҡ бейеүҙәре “Йыйын” һәм “Гөлнәзирә”не бейеп, Ҡырым сәхнәһен, төрлө милләт вәкилдәрен таң ҡалдырҙы дармансыларыбыҙ. Фестивалдә Рәсәйҙең 40 төбәгенән 1300 ҡатнашыусы араһынан 30 концерт номеры ғына Гала-концертҡа үткән. Шулар араһында “Дарман”дың булыуы, Башҡортостаныбыҙҙың данын яҡлап, бәҫен күтәреп, ҙур еңеү менән ҡайтыуы – Шамонин ауылы халҡына ғына түгел, бөтөн башҡорт халҡы өсөн оло ғорурлыҡ ул.\n“Дарман” өлгөлө халыҡ бейеүҙәре ансамбле “Тамыр” балалар һәм үҫмерҙәр телеканалы менән дә хеҙмәттәшлек итә, улар үткәргән төрлө кисәләрҙә, концерттарҙа ҡатнаша. Шамонин бейеүселәре хаҡында хатта телевизион фильм да төшөрөлдө.\nҺәр ата-әсә өсөн балаһының сәләмәтлеге иң беренсе урында тора. Бала йүгерергә, һикерергә, спортты яратырға, рәхәтләнеп үҫергә тейеш. Шуға күрә лә быны аңлаған ата-әсәләр балаларын ҙур теләк менән бейеү түңәрәгенә йөрөтә. Сөнки бейеү һаулыҡ өсөн бик файҙалы. Бейегәндә кешенең ҡан әйләнеше, хәтере яҡшыра. Мускулдарҙың барыһы ла эшләгәс, кәүҙә нығына, тын юлдары асыла. Тән һығылмалы, буй-һын зифа була. Баш мейеһе лә яҡшыраҡ эшләй, баланың фекерләү ҡеүәһе лә үҫешә. Үҙ-үҙенә ышанысы арта, кешеләр менән аралашыуы, дуҫтар табыуы ла еңеләйә.\nҺәр бейеүгә килешле костюмдар тектереү, төрлө ярыштарға йөрөү, конкурстарҙа ҡатнашыу – былар барыһы ла сығымдарһыҙ булмай, әлбиттә. Балалары ихлас шөғөлләнгәс, атай-әсәйҙәр ансамблгә рухи яҡтан да, матди йәһәттән дә һәр ваҡыт ярҙам итә.\n“Дарман” өлгөлө халыҡ бейеүҙәре ансамбленең етәкселәренә – хөрмәтле уҡытыусыларыбыҙ Алина һәм Роберт Хәмиҙуллиндарға – халыҡ бейеүҙәренә, сәнғәткә, һөйөү тәрбиәләп, балаларыбыҙға ҡанат ҡуйғандары, тормоштарын төрлө күңелле һәм фәһемле ваҡиғалар менән балҡытҡандары өсөн сикһеҙ рәхмәтлебеҙ!


Бөгөн Өфөлә «Йәй» сауҙа комплексы эргәһендә ит фестивале үтте\n«Байрам» магазиндар селтәре «Таврос» ит компаняһы, Мәләүез ит комбинаты, Федоровка районының «Башҡорт ҡаҙы» предприятиелары йылдың иң төп сараһын аҙыҡ-түлек менән тәьмин иткән. Кәштәләр ит продукцияһы төрлөлөгәнән һығылып тора.\nРишат Ҡусҡаров, «Таврос» ит компанияһының раевка комбинаты директоры: «Беҙ «Таврос» компанияһына ҡарайбыҙ.Ит фестивалендә икенсе йыл ҡатнашабыҙ. Саранан килгән табыштың 20 процентын хәйриә акцияларына мөмкинлектәре сикләнгән балаларға тапшырабыҙ».\nИт фестивалендә ҡатнашыусыларҙың георафияһы ла бай. Урал аръяғы, үҙәк өлөш, көнбайыш төбәктәр. Һәр етештереүсе өфөләргә сифатлы һәм экологик яҡтан таҙа ит һәм колбаса изделиеларын тәҡдим итә.\nКристина Лазарева, «Рощинский» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы менеджеры: «Беҙҙең агрохолдинг баҫыуҙан магазин кәштәһенә тиклем продукцияны үҙе етештереп һатыуға сығара. 15 тоннанан ашыу 200 төрҙән ашыу ризыҡты көн һайын һатыуға оҙатабыҙ».\nИглин районы Оло Тәләк ауылында йәшәүсе фермер Йоманғәле Дехкамбаев Альп кәзәләре менән һыйыр һөтөнән сыр етештерә. Ит фестивалендә беренсе тапҡыр ҡатнаша. Фермер фестивалгә килеүселәр менән сыр етештереүҙә үҙенең өс йыл тупланған тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Йүнсел Башҡортостан халҡына изге теләктә ҡала.\nБашҡортостандың уҡыу курстары комбинаты стенды эргәһендә алма төшөрлөк тә урын юҡ. Унда билдәле шеф-повар Мария Машута сәк-сәк һәм бауырһаҡ бешереү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәрә. Халыҡ борондан байрам өҫтәлдәрен йәмләй торған ризыҡ әҙерләүселәрҙең һәр һүҙен йотлоғоп тыңлай.\nИкенсе тапҡыр ойошторолған ит фестивале етештереүсе һәм һатыусы араһында хеҙмәттәшлек даирәһен киңәйтә. Тышта ойошторолған ит баҙарында ҡала халҡы етештереүсе ҡуйған хаҡҡа ҡош һәм башҡа төрлө ит продукцияһын һайлай алды.\nБөгөнгө ит фестивале Башҡортостандың иң көньяҡ нөктәһе - Федоровка районында эшләүсе фермерҙер сифатлы ит продукцияһын һатып, мул табыш сығарыу мөмкинлеген дә бирә.\n«Мәрхәмәт» хәйриә фонды ҡатнашлығындағы «ит фестивале» форумы үҙ маҡсатына иреште. Эшҡыуарҙар хеҙмәттәшлек даирәһен арттырҙы. Ойштороусылар яҡын киләсәктә үҙебеҙҙә етештерелгән ит менән донъя баҙарын да яуларға уйлай. Фестивалгә килгән халыҡ төрлө күңел асыу сараларында ҡатнашты. Сауҙа килеменең егерме проценты мөмкинлектәре сикләнгән һәләтле балаларға Яңы йыл бүләктәре өсөн йүнәлтеләсәк. Ит фестивале йәкшәмбе18 декабргә тиклем эшләй.


VIII Красноярск иҡтисади форумы сиктәрендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Ашан» француз компанияһы вәкилдәре менән осрашты. Осрашыуҙа Өфөлә «Мега» сауҙа-күңел асыу нигеҙендә төҙөлөүсе ошо уҡ исемдәге коммерция үҙәге асыу перспективалары хаҡында һүҙ барҙы. Үҙәк 2011 йылдың март...\n«Россельхозбанк» Башҡортостанда кредит ресурстары күләмен арттырырға ниәтләй\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Россельхозбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Дмитрий Патрушев менән осрашыу үткәрҙе. Осрашыу сиктәрендә республика һәм банк араһында Хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Башҡортостан башлығы төбәктең Россельхозбанк менән һөҙөмтәле эшләргә ...\n14 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Республика Йортонда Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда баскетболды пропагандалаусылар — Олимпия чемпионы, “КЭС-Баскет” Рәсәй мәктәп баскетбол лигаһының почетлы президенты, Рәсәй Студенттар баскетболы ассоциацияһының вице-президенты Серге...\nМәғариф өлкәһендә һөҙөмтәһеҙ сығымдарҙы оптималләштереү үткәрелә\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов мәғариф өлкәһендәге һөҙөмтәһеҙ сығымдарҙы ҡыҫҡартыуҙы һәм оптималләштереү барышында алынған аҡсаны уҡытыусыларҙың эш хаҡын күтәреүгә йүнәлтеүҙе талап итте.\nДмитрий Медведев Рөстәм Хәмитов менән эшһеҙлекте кәметеү юлдарын тикшерҙе\nӨфөлә Дәүләт Советы Президиумы ултырышы сиктәрендә Рәсәй Президентының Башҡортостан Президенты менән протокол осрашыуы булды. Президенттар уны эш менән тәьмин итеү тураһындағы мәсьәләгә арнаны.\nРеспубликала ғинуарҙан бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы артты\n2011 йылдың 1 ғинуарынан Башҡортостанда минималь эш хаҡы 5500 һум күләмендә билдәләнде. Бер үк ваҡытта бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы кимәлен күтәреү маҡсатында уларҙың минималь окладтары күләмен 6,5 процентҡа арттырыу тураһында ҡарар ҡабул ителде. Ошо маҡсатҡа ағымдағы йылда бюджеттан 4 мил...\nәсәй Ауыл хужалығы министрлығы һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте «2012 йылға тиклем ауылдың социаль үҫеше» федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә Федераль бюджеттан 2011 йылға субсидиялар биреү тәртибе һәм шарттары тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы.\nКонкурс 2010 йылдың ноябрендә иғлан ителгәйне. Уның маҡсаты — Рәсәйҙең йәш ғалимдарына — фән кандидаттарына һәм докторҙарына дәүләт ярҙамы күрһәтеү. Фән докторҙары өсөн һәр гранттың күләме 1 миллион һум тәшкил итә, фән кандидаттары өсөн — 600 мең һум.


Төп бурыс – кешеләрҙең ғүмере өсөн көрәшеү | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 мая 2019 — 14:40 ГТРК «Башкортостан»\nЙыл дауамында Башҡортостан юлдарында меңдән ашыу фото һәм видеотеркәү камераһы ҡуйыласаҡ. Был турала республика етәксеһе белдерҙе. Радий Хәбиров билдәләүенсә, төп бурыс – кешеләрҙең ғүмере өсөн көрәшеү, юл-транспорт ваҡиғаларында һәләк булыусыларҙың һанын кәметеү. Сер түгел, камера ҡуйылған урындарҙы водителдәр яйлабыраҡ үтергә тырыша, үтеп китеү менән билдәләнгән тиҙлекте тағы ла арттыра. Бынан ары, хәрәкәт итеү тиҙлеген камералар күҙәтәсәк.


Хәбәрҙәр: Киевта йәнә 2 йыл буйы һайлап ҡуйылған мэр булмаясаҡ.\nКиевта йәнә 2 йыл буйы һайлап ҡуйылған мэр булмаясаҡ.\nЙәнә 2 йыл буйы Киевтың ҡала халҡы һайлап ҡуйған мэры булмаясаҡ. Кесаҙна көн Украинаның Конституцион суды баш ҡаланың урындағы һайлауҙары илдең “бөтә территорияһындағы урындағы һайлауҙар менән бергә 2015 йылдың октябрендәге һуңғы йәкшәмбелә үткәрелергә тейеш,”тип иғлан итте. Был вердикт Украина Юғары Радаһының 48 депутатының мөрәжәғәтенә яуап булды.\nКонституцион судтың ҡарары идара итеүсе фирҡәнең тирмәненә һыу ҡоя, тип иҫәпләй оппозиция.\n“Был вердикттың ни өсөн ҡабул ителеүен беҙ яҡшы аңлайбыҙ. Властар шуны белеп тора: хөкүмәт яҡлы теләһә ниндәй кандидат оппозициянан еңеләсәк.Ҡала советына һайлауҙар була ҡалһа, Киев советындағы депутаттарҙың 90 проценты оппозициянан буласаҡ,-” ти “Удар”фирҡәһе лидеры Виталий Кличко.\nРегиондар фирҡәһе вәкилдәре бөтә граждандарҙы Конституцион суд ҡарарын хөрмәт итергә саҡыра.\n“Конституцион суд бөгөн үҙ ҡарарын иғлан итте. Был ҡарар, ә аңлатыу түгел, уны Украинаның бөтә граждандары ла үтәргә бурыслы. Был темаға үҙ фекереңде белдерергә мөмкин, ҡыҙып-ҡыҙып әңгәмә ҡорорға була, әммә ул үтәлергә тейеш. Парламент хәҙер, суд ҡарарына ярашлы, тауыш биреү көнөн билдәләйәсәк,-”тип иҫәпләй Владимир Макеенко.\nҺуңғы тапҡыр мэр һәм баш ҡала депутаттары 2008 йылда һайланды. Ҡаланың һайлап ҡуйылған мэры Леонид Черновецкий 2012 йылдың 1 июнендә отставкаға киткәйне.\n“Конституцион судтың вердикты Киевты йәнә 2 йылға һайлап ҡуйылған мэрҙан мәхрүм итә. Эксперттарҙың фекеренсә, был ҡарар власть фирҡәһе өсөн бик ҡулай, ә оппозиция, бындай хәлдә, баш ҡала платформаһын буласаҡ президент һайлауҙарына әҙерләнеү өсөн файҙалана алмай,-”тип хәбәр итә Киевтан EuroNews корреспонденты Евгения Руденко.


Тиреҫ өйөмөнән репортаж » Архив газеты "Йәшлек"\nТиреҫ өйөмөнән репортаж Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\n29 йәшлек В. Ольганың хатынан: «Ваҡыты-ваҡыты менән үҙемде тиреҫ өйөмөндә йәшәгән кеүек тоям. Аяғыңа баҫып, башыңды тиреҫ араһынан сығарыуың була, башыңа «тыңҡ» итеп килтереп бәрәсәктәр. Йәнәһе, башыңды ҡайҙа тығаһың? Башҡалар кеүек йәшәүеңде бел! Ни өсөн Аллаһы Тәғәлә ғәҙелһеҙлеккә юл ҡуя: кемгәлер барыһын да өйөп-өйөп бирә, ә кемгәлер – ҡуҡыш! Үҙемдән дә, бер ҡыуаныс булмаған ҡара-һоро тормошомдан да ҡоҫҡом килә».\nШундайыраҡ көләмәс бар:\nЙәш селәүсен ҡартынан:\n– Атай, селәүсендәргә алма эсендә йәшәүе нисегерәк икән?\n– Эй, улым! Рәхәтләнеп йәшәй! Тығыҙ ғына, һутлы ғына алма эсендә ожмах бит ул!\n– Ә еләк эсендә?\n– Һай, еләк! Бына тигән, тәмле еҫе аңҡып торған, йомшаҡ ҡына еләк! Рәхәт, әлбиттә!\n– Атай, ә ниңә ул сағында беҙ тиреҫ өйөмөндә йәшәйбеҙ?\nҠарт селәүсен ауыр көрһөнөп:\n– Ватан бит, улым, ватан...\nӘ хәҙер Ольганың хатына яуап. Һүҙҙе Ҡарт селәүсенгә бирәйек:\n– Әйткәндәй. һеҙ тиреҫте бушҡа яманламағыҙ әле. Һаҫыҡ та, ти, ярай. Ул тыштан ғына һаҫыҡ бит, эсендә еҫе беленмәй. Ни тиһәң дә, тыуған еҫ барыбер. Үҙебеҙҙеке. Ә тәме, әлбиттә, еләктеке кеүек түгел инде ул. Ә бит донъяла күп нәмә еләккә оҡшамаған да инде. Бирешмәйбеҙ бит, йәшәү яғын ҡарайбыҙ. Бына мин һеҙгә нимә әйтер инем: һеҙ тиреҫһеҙ һәм беҙһеҙ, селәүсендәрһеҙ, яҡшы уңыш үҫтереп ҡарағыҙ! Ә бит беҙ ҡул ҡаушырмай, эшләйбеҙ, тырышабыҙ... хәйер, ҡулыбыҙ юҡ та ул. Ҡойроҡ ҡаушырмай, тип әйтәйекме? Нисек кенә булһа ла, ер уңдырышлы булһын өсөн тонналаған тиреҫте, тупраҡты йырабыҙ, әйләндереп һалабыҙ. Өҫтәүенә, беҙҙе йыш ҡына балыҡ тоторға алалар. Кастинг үткәреү, иң һимеҙҙәребеҙҙе генә һайлап алыу өсөн махсус рәүештә көрәк тотоп киләләр. Банкаға һалалар ҙа, яңы тормошҡа алып китәләр. Унан бер кемдең дә әле кире ҡайтҡаны юҡ. Күрәһең, унда йәшәүе ифрат рәхәттер.\nМин дә бәхетле. Эйе, бәхетле! Сөнки эшем миңә ныҡ оҡшай. Йәшәгән урыным оҡшай. Эшкәрткән баҡсам оҡшай. Ғөмүмән, миңә йәшәйеш оҡшай. Йәшел үлән, ҡояш, йәйге ямғыр. Ямғырҙан һуң өңөңдән ҡояш йылыһына шыуышып сығып ятыу ҡайһылай рәхәт икәнлеген белһәгеҙ ине!\nБылтыр беҙгә гастарбайтерҙарҙы – «Калифорния селәүҙәре»н килтерҙеләр. Һүҙ юҡ: эшсәндәр. Етештереүсәнлектәре – оһо-һо! Һәм уларҙың береһе лә яҙмышына бер ҙә зарланмай – ер, тупраҡ бөтә ерҙә лә, Һарытауҙа ла, шул уҡ Калифорнияла ла, бер үк бит инде ул. Һәр тупраҡҡа ла шул селәүсен кәрәк – унһыҙ нисек була инде ул? Шулай булғас, эшеңде теләп башҡар, шул саҡта һиңә бәхет килер. Бал ҡорттары бал йыйыуы менән бәхетле, эттең бәхете – өй һаҡлауҙа, бесәйҙең – сысҡан тотоуҙа, ә беҙҙең, селәүсендәрҙең, бәхете бына шундай...\nСеләүсенде берәй зиннәтле һарайға урынлаштыр әле – һәләк буласаҡ. Хәйер, батша малайын да тиреҫ өйөмөнә алып килеп урынлаштырһаң, йәшәй алмаясаҡ. Һәр кемдең үҙ өлөшө! Бының менән мин нимә әйтер инем: тәбиғәт ул һәр йән эйәһен, һөйөп яралтҡан. Һәр сәскә тажын, һәр япраҡты, һәр йән эйәһен. Шулай уҡ кешене лә ҙур һөйөү менән яралтҡан. Шулай булғас, беҙҙең тәбиғәткә, тормошҡа яуабыбыҙ ҙа шулай уҡ булырға тейеш. Рәхмәтле булырға тейешбеҙ. Ошо яҡты донъяға пәйҙа булғаныбыҙ, башҡарыр эшебеҙ булғаны, тыуған тиреҫ өйөмөбөҙ өсөн рәхмәтле булырға тейешбеҙ. Ошо үҙе ҙур бәхет инде ул! Ә көнләшеүҙең бер кемде лә яҡшылыҡҡа алып килгәне юҡ әле.\n– Ә, минеңсә, был иҫке фәлсәфә. Хәҙер һәр селәүсен ҡайҙа һәм нисек йәшәргә икәнлекте үҙе һайлау мөмкинлегенә эйә. Тыуған тиреҫ өйөмөндә йәшәгең килмәй икән, яҡшыраҡ тормош эҙләп, күрше участкаға шыуыш. Тик һин теләгәнсә килеп сыҡмаһа, илама. Нимә теләнең, шуға юлыҡтың. Атаҡайың ярҙам итә алмаҫ. Атайым менән шул яҡтан килешәм: бер урында ғына ултырып, башҡаларға көнләшеү һәм үҙ тиреҫеңде яманлау эшме ни? Ғүмерҙе бушҡа сарыф итеү генә ул. Ә беҙҙең, селәүсендәрҙең, ғүмере былай ҙа бик ҡыҫҡа. Бында тәғәйен ҡарарға килеү фарыз: булғаны менән ҡәнәғәтләнә белергә йәки яҡшыраҡ өлөш эҙләү процесынан йәм табырға. Бәхетте табыу-тапмау мәсьәләһе икеле инде ул: йә уңаһың да, йә туңаһың. Юлда берәйһенең суҡышына эләгеүең дә, тәгәрмәс аҫтында ҡалыуың да ихтимал. Икенсе яҡтан, тик ятмайынса, бәхет эҙләп ҡыбырлауың менән ғорурланыу мөмкинлеге буласаҡ! Бына атайым да былай ти: «Башҡалар кеүек баш баҫып йәшә, мороноңдо тышҡа һоноп, үҙеңде хәүеф аҫтына ҡуйма!» Ә минең уй төптө башҡаса: «Кем үҙен хәүеф аҫтына ҡуймай, шул яҡшыраҡ тормошто күрә алмай!» Мин ныҡлы ҡарарға килдем: көндәр әҙерәк йылынһа, күҙем ҡайҙа ҡарай, шул яҡҡа шыуышасаҡмын! Ҡыҙыҡ та инде, бәлки, беҙҙең ҡойма артында ысын тормош ҡайнайҙыр?! Бер юлы тикшереп тә ҡарармын.\nИринотерапевтың һығымтаһы: «Ҡәҙерле Оля! Был тормошта үҙ урыныңды һәм статусыңды үҙгәртеп ҡарағың килһә, тәүәккәллә! Тик бәхет тегендә, туннелдең теге осонда, тип уйлап хаталанып ҡуймағыҙ. Бәхет ул ошо һеҙ эҙләгән юлдың үҙендә! Нимәне булһа ла үҙгәртергә үҙеңдә көс таба алмаһаң, булғанына шатланырға тырыш. Шунан тормоштоң мәғәнәһен һәм рәхәтлеген табығыҙ. Юғиһә үҙеңдән һәм тормоштан ҡоҫҡоң ҡилеү, иртәме-һуңмы, һине берәй сиргә, депрессияға, үҙең ҡурҡҡан «ҡара-һоро тормош»ҡа юлыҡтырасаҡ.\nР. МӘХИЙӘНОВА тәржемәһе.\nГиннестың рекордтар китабынан\nИке сәғәтлек һынау


Билдәле йырсы Радик Динәхмәтов шиғырҙар йыйынтығын баҫмаға әҙерләне // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБилдәле йырсы Радик Динәхмәтов шиғырҙар йыйынтығын баҫмаға әҙерләне\n16:07, 18 марта 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 18 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӘҙәбиәт йылы уңайынан билдәле музыкант һәм эстрада йырсыһы Радик Динәхмәтов «Кеше…» тип аталған китапты баҫмаға әҙерләне. Уның исем туйы апрель баштарында уҙасаҡ.\nКитапта башҡорт һәм татар шағирҙарының кешене ҙурлаған, эш һөйөүсәнлекте, кешелеклекте, илһөйәрлек тойғоларын, Тыуған илгә тоғролоҡто данлаған 30-ға яҡын шиғырҙары тупланған. Йыйынтыҡ Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай редакцияһы аҫтында баҫмаға әҙерләнгән. Хеҙмәттең ғилми консультанты — М.Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның ғилми-тикшеренеү лабораторияһы мөдире Ганс Хәкимов.\nЙырсы шиғырҙарҙы үҙенең концерттарында уҡырға ниәтләй. Йыйынтыҡҡа электрон ҡушымта ла индерелгән. Дөйөм белем биреү ойошмалары уҡытыусылары китапты дәрестәрҙә, кластан тыш сараларҙа ла ҡуллана ала.\n— Башҡортостан һәм Татарстан әҙәбиәтендә сағыу эҙ ҡалдырған шағирҙарҙың китапта урын алған әҫәрҙәре йәш быуынға рухи васыятнамә булып тора. Йыйынтыҡ заманса шарттарҙа Тыуған илгә файҙа килтерергә һәләтле мәҙәниәтле йәштәрҙе тәрбиәләүгә йүнәлтелгән, — тине Радик Динәхмәтов.


Поляктарға - башҡорт араҡыһы, немецтарға - башҡорт балы, мәскәүҙәргә - Башҡортостанда һимертелгән бавар үгеҙҙәре, ә башҡорттарға - яңы ауыл хужалығы техникаһы һәм малсылыҡтағы голланд технологиялары, шулай уҡ ауыл торлаҡ-коммуналь хужалығы өсөн кредиттар һәм йогурттар етештереү буйынса яңы линиялар. Башҡортостандың Берлинда "Йәшел аҙна-2008" 73-сө халыҡ-ара агросәнәғәт күргәҙмәһендә ҡатнашыу һөҙөмтәләре ҡыҫҡаса бына шулар.\nБыйыл 17 ғинуарҙан 27-һенә тиклем "Мессе Берлин" күргәҙмә комплексы донъяның 70 иленең агросәнәғәт секторындағы ҡаҙаныштарын күрһәтеү майҙансығына әйләнде. Рәсәй ҙә ситтә ҡалманы: илебеҙҙең 30 субъекты алты мең квадрат метрлыҡ айырым павильонды биләне. Донъя аҙыҡ-түлек баҙарында Рәсәйҙең был етди белдереүе. Әгәр 15 йыл элек кенә Рәсәй агросәнәғәт комплексының бөтә ҡаҙаныштары был күргәҙмәлә 20 квадратҡа һыйһа, хәҙер инде алты мең метр ҙа аҙыраҡ. Мәҫәлән, беҙҙең республикаға 90 квадрат метр ғына бүленде. Был майҙанда нимә генә күрһәтергә мөмкин инде? Төбәктең агросәнәғәт ҡеүәтен һүрәтләгән стенд, ике предприятие - "Башспирт" акционерҙар йәмғиәте һәм "Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге" дәүләт учреждениеһы продукцияһы, милли аштарҙан "Пышка" компанияһы төркөмө ауыҙ иттерҙе. Беҙҙең майҙансыҡты шығырым тулы халыҡ уратып алды. Рәсәй ауыл хужалығы министры Алексей Гордеевҡа һәм Германияның ошондай уҡ ведомствоһы вәкилдәренә башҡорт стендын ҡарау өсөн халыҡ араһынан йырып үтергә тура килде. Ул аңлашыла ла: республика экспозицияһында төйәгебеҙ продукцияһын ҡарау ғына түгел, тәмләп ҡарарға ла мөмкин булды. Немецтар башҡорт балын һәм араҡыһын ҙур ҡәнәғәтлек менән тәмләп ҡараны, Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең дәртле бейеүҙәре һәм ҡурай моңо аҫтында милли аш-һыуҙан да ауыҙ иттеләр.\n"Башҡортостанда яһалған" тигән бренд менән бөтә нәмә: "бал" үҙәгенең 100-ҙән артыҡ атама менән - традицион балдан алып уның нигеҙендә әҙерләнгән косметикаға тиклем - продукцияһы, "Башспирт" акционерҙар йәмғиәтенең ликер- араҡы изделиелары йылдам үтте. Ә башҡорт бейеүселәре менән ҡурайсылары бөтә павильондан тамашасыларҙы үҙенә йыйҙы. Музыка башланыу менән сәнғәт һөйөүселәр беҙгә табан ағылды.\nЛәкин республика йырҙары менән генә алдырмай.\nУның иҡтисады тотороҡло булһын өсөн төрлө тармаҡтарҙың үҫешеүе кәрәк. Беренсе сиратта - ауыл хужалығы, төйәгебеҙ ҙә аграр төбәк тип иҫәпләнә бит. Республика илдә иген, һөт һәм ит етештереү буйынса алдынғы позицияларҙы биләй. Ләкин әгәр төбәк етәкселеге яғынан байтаҡ инвестициялар һалынмаһа һәм аграр сәйәсәт оҫта ҡоролмаһа, бында юғары күрһәткестәргә өлгәшеп булмаҫ ине. Ә республика бюджеты башлыса социаль бит, тимәк, инвестициялар ситтән йәлеп ителергә тейеш. Ярай, төбәктәге инвестицион климат - Рәсәйҙең башҡа субъекттары менән сағыштырғанда илдә иң уңышлыларҙың береһе. Беҙгә ышаналар, беҙҙең менән эшләргә теләйҙәр. Мәҫәлән, бөгөнгө көнгә республиканың бер аграр тармағында ғына көнбайыш фирмалары ҡатнашлығында бер нисә инвестиция проекты бойомға ашырыла. Был, башлыса, эре малсылыҡ комплекстары төҙөү һәм реконструкциялау буйынса проекттар. Мәҫәлән, яҡындағы ике йылда 18 ауыл хужалығы объекты төҙөләсәк һәм реконструкцияланасаҡ. Инвестицияларҙың дөйөм күләме 400 миллион евро тәшкил итәсәк. Аҡса Францияның Nucleus компанияһы менән берлектә сусҡасылыҡ комплексын реконструкциялауға, һөтсөлөк комплексы төҙөп, Dairu Master (Голландия) фирмаһы ҡорамалдары килтереүгә йүнәлтелде.\nБынан тыш, республикала Австрияның AVL List GmbH фирмаһы менән берлектә урта класлы универсаль тәгәрмәсле трактор етештереүҙе ойоштороу буйынса ҙур инвестиция проекты тормошҡа ашырыла.\nӘ киләсәктә уртаҡ проекттар өҫтәләсәк. Был күргәҙмәлә республика Хөкүмәте Премьер-министры Рафаэль Байдәүләтов яңы проекттар буйынса бер нисә һөйләшеүҙәр алып барҙы. Мәҫәлән, нидерландтар һөтсөлөк малсылығы, сусҡасылыҡ һәм ҡошсолоҡ өлкәһендә проект үткәрергә планлаштыра. Һүҙ бында, айырым алғанда, малдың һәм ҡош-ҡорттоң сәләмәтлеген яҡшыртырға булышлыҡ итеүсе технологиялар тураһында бара.\nРәсәй ауыл хужалығы банкы Башҡортостанда ҡыҙыҡ бер проект бойомға ашырмаҡсы. Һүҙ бында ауылда торлаҡ-комуналь хужалыҡ предприятиелары өсөн яңы кредит линияһы асыу тураһында бара. Аҡса ҡышҡылыҡҡа әҙерләнеүгә биреләсәк. Кредиттың срогы - биш йыл, проценттар - йылына 12-14.\nАпитерапия үҙәге Германияның сертификация компанияһы менән берлектә башҡорт балына тест үткәрергә, ә сертификат алғандан һуң татлы продуктты Европа баҙарҙарына ла сығарырға йыйына, ә "Башспирт" асыҡ акционерҙар йәмғиәте үҙ продукцияһын Польшаның ликер-араҡы заводтарында етештерергә планлаштыра. Бынан тыш, мәскәүҙәр Башҡортостанда бавар үгеҙҙәрен үҫтерергә тигән тәҡдим менән сыҡты, һуңынан улар Рәсәй баш ҡалаһы халҡына ит итеп оҙатыласаҡ.\nБылар Көнбайыш һәм Рәсәй партнерҙары тәҡдим иткән проекттарҙың Башҡортостанда тормошҡа ашырыласаҡ бер нисәүһе генә әле. Былар барыһы ла республика, бөтә Рәсәй кеүек үк, Европа аҙыҡ-түлек баҙарында етди уйынсыға әйләнеүе тураһында һөйләй.


Ит һәм һөт малсылығын үҫтереүгә 300 миллион бүленгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИт һәм һөт малсылығын үҫтереүгә 300 миллион бүленгән\n13:16, 16 июня 2011 Иҡтисад\nҺөт малсылығын үҫтереү программаһын тормошҡа ашырыуға Башҡортостанда 2011 йылда республика бюджетынан 250 миллион һум бүленгән. Тағы 50 миллион ит малсылығына ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. Был хаҡта БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышында республиканың ауыл хужалығы министры урынбаҫары Николай Коваленко хәбәр итте.\nҺөтсөлөк программаһы буйынса дәүләт ярҙамы етештерелгән продукцияның һәр литрына ике һум күләмендә субсидия биреүҙе күҙаллай. Ит малсылығы программаһы буйынса ярҙам һуғым малы һатып алғанда һәм быҙауы менән һуғым һыйырын аҫрағанда күрһәтелә.\n— Әлеге ваҡытта был программаларҙы өҫтәп финанслау өсөн федераль бюджеттан средстволар йәлеп итеү буйынса эштәр алып барыла, — тине Николай Коваленко. — Бының өсөн тейешле бөтә документтарҙы ла Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығына тапшырғанбыҙ.


ТӨНДӘЛЕКТӘР... Сабир ағайҙың эш өҫтәле. Үҙе ҡайҙа йөрөй икән?\n15 Сентябрь 2019, 01:45\nТөндәлектәр... Сабир ағайҙың эш өҫтәле. Үҙе ҡайҙа йөрөй икән? Сабир ағайҙан ҡалған бүлмәгә кергән һайын уның эш өҫтәленә күҙ һалам. Ағай ҡайҙалыр сыҡҡан ғына һымаҡ. Кемдең ҡулъяҙмаһын хәстәрләп, кәрәк булһа, үҙе яҙып, хатта һуңынан әрләнеп йөрөй икән?\nСабир ағайҙан ҡалған бүлмәгә кергән һайын уның эш өҫтәленә күҙ һалам. Ағай ҡайҙалыр сыҡҡан ғына һымаҡ. Кемдең ҡулъяҙмаһын хәстәрләп, кәрәк булһа, үҙе яҙып, хатта һуңынан әрләнеп йөрөй икән? Уның ауыҙынан бер кеше хаҡында насар һүҙ ишетмәнем. Баҫмаға бирерлек түгел, уҡырлығы ла булмаған әҫәрҙәргә йылы һүҙ тапты, ниңә шул күңел йомартлығы, йоғошло сир һымаҡ, башҡаларға күсмәй икән? “Башҡортостан”да, “Китап” нәшриәтендә, “Ағиҙел”дә саҡта уның фатихаһынан башҡа ҙур әҙәбиәт донъяһына аяҡ баҫҡан яҙыусы булдымы икән.\nСабир ағайҙы һағыныр көндәребеҙ алда әле. Ул тиклем күңел йомартлығы ҡайҙан килде икән? Һуңғы осор шуға иғтибар иттем, әгәр әҫәре бик эшкинмәһә лә авторҙы маҡтай, уныһының да һәләте самалы булһа, уның балаларын, һис юғы, ҡатынын маҡтап ҡуя һәм, барыбер, тегенең күңелен күрә.\nАна өҫтәле тора, шахмат таҡтаһы, Наил ағай менән Харис ағай, Сәлимйән ағай – кем менән уйнарға белмәй йөрөй. Йөрөйәсәктәр. Сабир ағай уларҙан көслөрәк ине.\nОшо көндәрҙә вафатына ла бер йыл үтеп китте. Ә беҙ һиҙмәй ҙә, доға ла ҡылмай ҡалдыҡ. Йәнең йәннәттә булһын, Сабир ағай!


Ғәскәров ансамбле коллективҡа нигеҙ һалыусының бейеүҙәрен ҡуйҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nҒәскәров ансамбле коллективҡа нигеҙ һалыусының бейеүҙәрен ҡуйҙы\n17:15, 23 декабря 2013 Мәҙәниәт\nФәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле республика Президенты грантын алған программаны күрһәтте. «Ғәскәров мираҫы» концертына коллективҡа нигеҙ һалыусы ижад иткән, һирәк башҡарылған һәм хәҙерге тамашасыға билдәһеҙ хореографик номерҙар индерелгән. Оҫтаның композициялары башҡарыусыларҙан бик яҡшы техника ғына түгел, шулай уҡ юғары артистизм һәм халыҡ характеры үҙенсәлектәрен аңлауҙы талап итә, тип билдәләнеләр ансамблдә. Программаға «Өс туған», «Кейәү егете», «Төньяҡ амурҙары», шулай уҡ Ф.Ғәскәров Башҡортостандың Урал аръяғы төбәге үҙешмәкәр коллективтары өсөн ҡуйған композициялар — «Тәпән» һәм «Беҙҙең байрам» ингән. Был номерҙар академия ансамбле бейеүселәре өсөн реконструкцияланған. 27 декабрҙә «Ғәскәров мираҫы» программаһы Йәштәр мәҙәниәт һарайында күрһәтеләсәк, тип хәбәр иттеләр Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле хакимиәтендә.


Төбәктә башҡорт теленән яңы дәреслектәр әҙерләнәсәк » Табын\nТөбәктә башҡорт теленән яңы дәреслектәр әҙерләнәсәк\n13 октября 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nРеспубликала башҡорт теленән яңы дәреслектәр һәм тейешле методик комплекстар әҙерләнәсәк. Был турала Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Республика көнөнә арналған тантаналы йыйылыштағы сығышында белдерҙе.\n– Башҡорт теленән яңы дәреслектәр, методик комплекстар әҙерләнәсәк, шул иҫәптән һанлы технологияларҙы, дистанцияла уҡытыу формаларын файҙаланыу ҡаралған. Башҡорт телен уҡытҡанда заманса күренештәр һәм белем биреү процесына талаптар иҫәпкә алынырға тейеш, – тине төбәк етәксеһе. – Иң мөһиме, баланың туған телдәрҙе өйрәнеү йәһәтенән хоҡуҡтары Рәсәй Конституцияһы һәм Башҡортостан Конституцияһы тарафынан яҡланған, бының өсөн барлыҡ мәктәптәрҙә тейешле шарттар булдырылған.\nРөстәм Хәмитов бынан алдараҡ Башҡортостандың дәүләт телдәрен һәм республика халыҡтары телдәрен үҫтереү буйынса саралар тураһында Указға ҡул ҡуйыуын билдәләне. Телде уҡытыу өлкәһендәге проекттар өсөн гранттар булдырылған. Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды ойошторола. Йәмәғәт палатаһы тел сәйәсәте өлкәһендәге ҡануниәтте тормошҡа ашырыу өсөн мониторингты тәьмин итергә тейеш.


АТАЙҘАР, БАЛАҒЫҘҘАН БАШ ТАРТМАҒЫҘ! » "Урал" гәзите\nБаланы мәктәпкә әҙерләү ата-әсәләргә ҡиммәткә төшөүен һәр кем белә. Тулы ғаиләләр өсөн был әллә ни ҙур ҡыйынлыҡтар ҙа тыуҙырмайҙыр, әммә балаларын бер үҙе үҫтергән әсәйҙәр иңенә күпме ауырлыҡ ятыуын суд приставтарынан да яҡшыраҡ белгән кеше юҡ. Тап ошо турала Рәсәй Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы хеҙмәткәре Гөлсинә Ибраһим ҡыҙы ҒӘЛИМОВА менән әңгәмәләшәбеҙ.\n- Йыл башынан бөтәһе 1077 кеше алимент түләргә тейеш булһа, бөгөнгө көндә шуларҙың 365-е үҙҙәре тү- ләй, 293 кешенең эшләгән урынынан тотола. Алимент түләмәгән 29 кешегә ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатылған. Йәшәгән урыны билдәһеҙ 74 кеше эҙләүҙә. Әгәр ҙә ул бер йылдан артыҡ табылмаһа, алиментҡа биреүсе (бәлиғ булмаған балаһы булған осраҡта) судҡа мөрәжәғәт итеп, бурысы булған али- ментсыны хәбәрһеҙ юғалған тип таныта ала.\n►Алимент түләүҙән ҡасҡандарға ниндәй яза ҡаралған? - Әгәр ҙә ул суд приставы- башҡарыусыһы ебәргән по- вестка буйынса килмәй икән, штрафҡа тарттырыла. Беренсе тапҡыр килмәгәндәргә 1 000 һумдан 2 500 һумға тиклем штраф һалынһа, икенсе тапҡыр килмәһә, судҡа алып барып, суд аша 1 айға тиклем ҡулға алына.\n►Атайһыҙ үҫкән балаларҙы мәктәпкә йыйнау буйынса ниндәй саралар күрелә? - 17 августан 28 авгусҡа тиклем алимент буйынса рейдтар үткәрәбеҙ. Ҡыҙға- нысҡа ҡаршы, атайҙарҙың күбеһе эшләмәй. Уларҙың хәлен еңеләйтеү маҡсатында мәшғүллек үҙәге менән килешеү ҙә төҙөгәнбеҙ. Алиментсы беҙҙән юллама алып, мәшғүллек үҙәгенә барып теркәлә, йәғни унда иҫәптә тороп алимент түләй ала, йә иһә үҙәк аша икенсе һөнәргә уҡыу мөмкинлегенә эйә.\n►Алимент түләүҙәге яңылыҡ менән дә таныштырһағыҙ ине… - 2015 йылдың июленән бер ҡайҙа ла эшләмәгән кешеләр алиментты Рәсәй буйынса уртаса эш хаҡына, йәғни физик шәхестәрҙең килеменән 13% ставка һалымынан сығып, 29 907, 99 һумға ярашлы, алимент түләргә тейеш. Мәҫәлән, бер балаға - 7 476,99 һум, ике балаға - 9 969,33 һум, өс йәки унан күберәк балаға 14 953,99 һум килеп сыға.\n►Гөлсинә Ибраһимовна, алимент түләүҙән ҡасҡандарға ниндәй мөрәжәғәтегеҙ булыр… - Балалар баҡсаһына, мәк- тәпкә йөрөгән балалар бер тигеҙ кейенергә, бер тигеҙ ашарға тейеш. Балағыҙҙың күңеле китек булмаһын, тиһәгеҙ, ниндәй генә юлдар табып булһа ла, ярҙам итергә тырышығыҙ. Алименттан ҡасып йөрөү - үҙеңдең киләсәгеңә балта сабыу менән бер. Бәхетле ҡартлыҡ тураһында уйлаған кеше бер ваҡытта ла үҙ балаһынан баш тартмаҫ.\n►Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт. Ысын атайҙар кешелек сифатын юғалтмаҫ, тигән теләктә ҡалабыҙ.\nЗөлфирә СӨЛӘЙМӘНОВА әңгәмәләште.