Һирәк баҫмаларҙа – Башҡортостан тарихы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Башҡорт донъяһы » Һирәк баҫмаларҙа – Башҡортостан тарихы\nҺирәк баҫмаларҙа – Башҡортостан тарихы 06.07.2018 // Башҡорт донъяһы\nБашҡорттар алдында торған эштәр\n...Башҡорт халҡы күҙҙән төштө, хатта милләте атамаһынан да ояла башланы. Инде ул ошо бөйөк хөрриәт дәүерендә үҙенең кем икәнлеген белергә вә башҡаларға белдерергә ғәйрәт итһә булмаймы? Борон, Иҙелдән Алтайғаса һуҙылған ялан хандар ҡулында торғанда, ҡаҙаҡтар, нуғайҙар менән бергә шатланып, батырлығы аша дан ҡаҙанып йәшәгән башҡорт урыҫ батшалары килтергән йәбер-золомдо ла үҙ көсө нисбәтендә ҡаршыланы. Нуғай ҡасып киткәндә, татарҙар был ерҙәргә ғариза-ялыныуҙар менән мөҡәбәлә ҡылғанда, башҡорт ҡаршы һуғышты. Быуаттар буйы дауам иткән яуҙары – донъяла үҙ милли хосусиәтен, хоҡуҡтарын һаҡлау маҡсатындағы тиңһеҙ ғәмәлдәрҙер. Айҙар, Салауат, Ҡараһаҡал, Хәмит, Батырша һуғыштарында ҡорбан булған нисә йөҙ мең башҡорт үҙ ҡанын шәһит булып, йәннәт рәхәте күреү генә түгел, тоҡомдарына хөрриәт алып бирмәк өсөн түкте...\n(“Башҡорт иттифаҡи бюроһының мөхбире” гәзите;\n1917 йыл, 14 июнь).\n“Башҡортостан хөкүмәтенең теле” гәзитенең беренсе һанында Шәриф әфәнде Манатов хаҡында Башҡорт мәркәз шураһының ҡарары түбәндәгесә баҫылғайны:\n“Башҡортостан областной советы Шәриф Манатовты башҡорт исемен бысратҡаны өсөн үҙ исемлеге буйынса Учредительный собрание ағзалығынан сығарырға ҡарар бирҙе.\n“Башҡорт исемен бысратҡаны өсөн” тигән һүҙ төп ҡарарҙа юҡ. Был – хәҡиҡәткә хилаф. Ҡарарҙың асылы түбәндәгесә ине:\n“Шәриф Манатов әфәнде рәсми рәүештә большевик булып киткәнлегенән һәм “Мин большевик хөкүмәтенә ҡатнашыуым илә Башҡорт мәркәз шураһынан үҙемде сыҡҡанға хисаплайым” тип телеграм менән хәбәр иткәнлегенән, Башҡорт мәркәз шураһы уны Учредительный собрание ағзалығынан сығарырға ҡарар бирҙе”.\n(“Башҡортостан хөкүмәтенең теле”;\n1918, № 5, 21 август (3 сентябрь).\nУн беренсе номерлы исемлек\nӨфө губернаһынан Учредительный йыйылышҡа ҡуйылған Башҡортостан тупраҡлы милли мөхтәриәтселәренең 11-се исемлеге. Уға түбәндәге кешеләр инә:\n1. Әхмәтзәки Вәлиди – мәшһүр ғалим, мосолманса һәм урыҫса әҫәрҙәр ижад иткән, Стәрле өйәҙенән.\n2. Шәриф Әхмәтйән улы Манатов – Петроградта һәм Швейцарияла белем алған ғалим, сәйәси вә ижтимағи эшмәкәр, хәҙер – Башҡорт мәркәз шураһы рәйесе, Силәбе өйәҙенән.\n3. Ғүмәр Мөхәмәтғәли улы Ҡыуатов – ғәскәри баш доктор, Ҡазанда уҡыған, Орск өйәҙенән.\n4. Фәтих Әхмәҙуллин – зыялы, һалдат, мөхәррир, Өфө өйәҙенән.\n5. Ғәли Шәмиғолов – Силәбе крәҫтиәндәр советы рәйесе, Стәрле өйәҙенән.\n6. Шакирйән Ҡылысбаев – өйәҙ земство рәйесе, Златоуст өйәҙенән.\n7. Йыһанша Ғәбдүшев – “Ғәлиә” мәҙрәсәһендә урыҫ теле уҡытыусыһы.\n8. Мансур Халиҡов – Стәрле өйәҙенән имам вә мөҙәрис.\nБыл кешеләр августа Өфөлә уҙғарылған Бөтә Башҡорт ҡоролтайы тарафынан раҫланды. Улар – йөрәгендә башҡорт ҡаны һыуынмаған, Башҡортостанға милли мөхтәриәт алам тигән ил ағалары. Бөйөк башҡорт вәкилдәре бер иттифаҡ булып күрһәткән кандидаттарға, йәғни 11-се исемлеккә тауыш биреү – һәр башҡорттоң бурысы. Биш губерна башҡорттарының мәркәз шураһы бөтөн Өфө губернаһы башҡорттарының тик шул 11-се исемлеккә тауыш биреүен талап итә. Тупраҡлы милли мөхтәриәт кенә Башҡортостанда бөтә мосолмандарҙы сәғәҙәткә ирештерә алыр. “Ирек бөттө – динең бөттө”. Башҡорттар менән бер булып, дин вә милләтебеҙҙе һаҡлайбыҙ тигән татар ҡәрҙәштәребеҙ ҙә тик 11-се исемлеккә тауыш бирергә тейеш.\nБашҡорттар һәм барлыҡ мосолмандар, иҫке залим хөкүмәт тарафынан йөкмәтелгән ауыр һалымдарҙан ҡотолайыҡ тигән кешеләр тик 11-се исемлеккә генә тауыш бирер. Дин, мәктәп, мәҙрәсә эштәрен еребеҙ менән бергә үҙ ҡулыбыҙға алабыҙ тигән кешеләргә тик 11-се исемлеккә тауыш бирергә кәрәк. Дин һәм ер, ер һәм мәктәп – башҡортоң уйы, фекере шул. Ошоға ҡушылған барлыҡ мосолман тик 11-се исемлеккә тауыш бирергә тейеш. Һуғыш тиҙерәк бөтһөн һәм үҙ ғәскәребеҙ үҙ еребеҙҙә генә булһын тигән кешеләр, Башҡортостан мөхтәриәте яҡлылар 11-се исемлеккә тауыш бирергә бурыслы.\nБашҡорт мәркәз шураһы,\nТроицктан мәрхүм әл-шәйех Зәйнулла хәҙрәттең мәхдүмдәре (балалары)\n(“Хөкүмәт хәбәрҙәре” рубрикаһынан)\nТроицктан мәрхүм шәйех Зәйнулла хәҙрәт Рәсүлиҙең кинйә улы Ғәбделсабур менән уртансы улы Ғәбделҡадир әфәнделәр Силәбегә килеп, Башҡортостан хөкүмәтенә хеҙмәттәрен тәҡдим итте.\nҒәбделҡадир әфәнде – отряд төҙөшөү эштәренә, Ғәбделсабур әфәнде Икенсе башҡорт полкына күңеле булып (үҙ ирке менән) яҙылды.\n(“Башҡорт тауышы”, 1918 йыл,\n14 (1) февраль).\nҠыпсаҡ кантонлығында Башҡортостан эштәре\nҮткән йыл барлыҡҡа килгән Башҡортостан хөкүмәтенең ағзалары ябылып, мәркәз идаралары таратылған кеүек, уның тармаҡтары, кантон идаралары ла таратылған вә туҙҙырылған ине. Шуларҙың береһе – Ҡыпсаҡ кантонлығылыр.\nУл декабрь ахырында төҙөлөп, етди рәүештә яңы эшкә керешкәндә, бөтөн Башҡортостан башына ҡайғы һалған 3 февраль фажиғәһе килеп сыҡты.\nБыл ваҡытта инде ул Ырымбурҙа хибескә алынған хөкүмәт ағзаларын ҡотҡарыу сараларына керешкәндәрҙең алдынғыларынан булды. Хөкүмәт ағзаларының хибескә алыныу хәбәре беленеү менән Ҡыпсаҡ кантон идара ағзалары, Ырымбурҙан килгән әфәнделәр илә берләшеп, “Башҡортостанды ҡотҡарыу комитеты” төҙөнө.\nКантон идараһы тарафынан үтескә аҡса бирелеп, Стәрле, Силәбе, Орск, Верхнеурал өйәҙҙәренә һәм Өфө губернаһына Башҡортостан хөкүмәте ағзаларын ҡотҡарыу юлында төрлө сараларға керешеү өсөн вәкилдәр ебәрелде. Бик күп урынға телеграммалар бирелде. Шул рәүештә байтаҡ эш башҡарылып, яҡшы ғына дауам иткәндә, Ҡыпсаҡ кантонлығына ла, мәркәз хөкүмәткә кеүек, бәхетһеҙлек килде.\nФевраль ахырында Ырымбурҙа булған Крәҫтиәндәр съезына барған вәкилебеҙ, кантон рәйесе Миһран әфәнде Сыртланов 9 мартта хибескә алынды. Шунан һуң күп тә үтмәне – марттың 25-тәре ине – иртә менән Ҡыпсаҡ кантонлығы идараһы торған бинаны мөкәммәл (камил) ҡоралланған ғәскәр уратып алған. Бинала идара ағзаларынан Ғәҙелша әфәнде Ейәнсурин менән мин генә инем. Тиҙ генә тороп, кейенеп тә бөтмәнек, ҡыҙылдар бәреп керҙе. Улар беҙгә: “Эшегеҙҙе тикшерергә килдек, ҡайҙа башҡаларығыҙ?” – тине. “Рәйес – Ырымбурҙа төрмәлә, башҡаларыбыҙ – командировкала”, – тинек.\nКанцелярияға сыҡһаҡ, тирә-яғыбыҙҙы 60-70-ләп кешелек ғәскәр уратып алған. Әллә ниндәй тәһдид (янау) илә беҙҙе шелтәләйҙәр, урыны-урыны менән һөжүм итергә лә әҙерләнәләр. Шул хәлдә канцелярияға кереп, бөтөн эштәрҙе тикшерергә, аҡтарырға керештеләр. Ҡағыҙҙарҙың бик күбеһен йырттылар. Бер ҡәҙәрен мосадәрә (конфискация) иттеләр. Печать, штемпелдәребеҙҙең барыһын да алдылар. Өҫтәүенә: “Һеҙҙә мылтыҡ, пулеметтар бар икән, сығарығыҙ!” – тиҙәр. Биргән яуаптарыбыҙ менән ҡәнәғәтләнмәнеләр. “Был эшегеҙ өсөн атыласаҡһығыҙ”, – тип тентеү яһай башланылар. Бик оҙаҡ эҙләп тә таба алмағас, яңынан ҡағыҙҙарҙы тикшерә башлап, хилафтарын тапҡан булып, беҙҙе хибескә алырға әҙерләнделәр. Тик минең мөғәллимлегем, иптәшем Ғәҙелша әфәнденең фронттан ҡайтҡанлығы быға ирек бирмәне булһа кәрәк. Фекерҙәренән кире ҡайттылар.\nБыл эшкә Башҡортостанға хилаф хәрәкәттә булған утар урыҫтары тәшәббүс иткән. Араларынан күбеһе большевиктарға күңеле булып яҙылып, әтрафтың мәркәзе тип туранан-тура Ҡыпсаҡ кантонлығына бик мөкәммәл әҙерләнеп килгән. Фәҡәт ағзаларҙың яҡшы сәйәхәт тотоуы сәбәпле ҙур зыян килтерә алмай, кантон идараһын таратыу менән ҡәнәғәтләнеп киттеләр. Шул рәүештә ваҡытлыса туҡталып, тиҙ арала йәнә урындарына ҡайтып эшкә керешәсәктәренә ышандырып, идара ағзалары таралышты.\nВаҡиға уйлағаныбыҙса килеп сыҡты. Мөҡәддәс әмәлдәре бер булған башҡорт халҡының күргән мәшәҡәттәре, күп фидаилыҡ вә ҡорбандары бушҡа китмәне. Йәнәб-и Хаҡ уларҙы ҡабул итте. Башҡортостандарға тағы көн тыуҙы. Быныһында инде улар тағы ла ғәйрәт вә ҫөбат (көс) илә эшкә кереште. Башҡортостанды химая итеү (яҡлау) өсөн башҡорт рухлы егеттәрҙән полктар төҙөлә башланы.\nБеренсе форсат тыуыу илә Ҡыпсаҡ кантонлығы ла айырым, монтазам (тәртипле) атлы ғәскәр булдырып, үҙен һаҡларға ҡоралланған хәлдә эшкә тотондо. Кантон ағзалары бөтөн һиммәт-ғәйрәттәре илә күкрәк киреп үҙҙәренең юғалтҡан вазифаларын етди рәүештә үтәргә кереште.\n(“Башҡорт”, 1918 йыл, 29 сентябрь).\nСәхнәлә ҡуйыу өсөн яҙылған түбәндәге әҫәрҙәр һатыла:\n1) “Ғәйепһеҙ йәндәр” (драма, 4 пәрҙәлә).\n2) “Химаяһыҙ (яҡлауһыҙ) татар ҡыҙы, йәки яуыз ана ҡорбаны” (драма, 3 пәрҙәлә).\n3) “Һағыш” (драма, 4 пәрҙәлә).\nАлынған аҡсаның яртыһы ҡаһарман башҡорт ғәскәрҙәре файҙаһына бағышлана.\nАлырға теләгәндәр түбәндәге адрес буйынса хәбәрләшә ала.\nИхтирам менән ИЛЬИНСКИЙ.\nАдрес: г. Челябинск, до востребования, Динисламу Биктимирову.\nМилли сәхнәбеҙҙә хеҙмәт иткән Ғәйшә туташтың дәфен мәрасимына (ерләү церемонияһына) сәй тора торған ерҙә хеҙмәт иткән бер нисә танышынан башҡа, үҙенең сәхнәлә бергә уйнаған иптәштәре, Туҡай түңәрәге йәки ҡала мосолмандары булһынмы – һис бер килеүсе булманы. Мәрхүмдең хеҙмәтен тәҡдир ҡылмау өҫтөнә дәфен мәрасимына килеп, бер нисә сәскә ҡуйырға ҡыҙғанған ҡәрҙәштәргә ҡайғылы күңелдән тәәссеф итәм.


Дуҫтар, яҙылып ҡалығыҙ!\n14 Октябрь 2019, 16:13\nҺөйөнсө! Был аҙна бөткәнсе осһоҙ хаҡҡа яҙылып ҡал! "Йүрүҙән" гәзите уҡыусылары иғтибарына!Матбуғатҡа яҙылыу ун көнлөгө оҙайтылды. Хәҙер 20 октябргә тиклем баҫмабыҙға ташламалы хаҡҡа яҙылырға була.Ошо осорҙа “Йүрүҙән” гәзитенә ярты йылға яҙылыу хаҡы 767 һум 58 тин (яҡынса 85 һумға арзаныраҡ) буласаҡ. Бынан тыш, редакциянан килеп алыу шарты менән яҙылыусыларға гәзит хаҡы – 550 һум (6 айға), гәзиттең электрон варианты – 516 һум, 1 йылға – 1 565 һум 37 тин. (тулы мәғлүмәт сайтта бар: iyryzan.rbsmi.ru). Мөхәрририәт.\n3 октябрҙән 13-өнә тиклем барған Рәсәй почтаһы аша ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу ун көнлөгө оҙайтылды. Хәҙер 20 октябргә тиклем баҫмабыҙға ташламалы хаҡҡа яҙылырға була.\nОшо осорҙа “Йүрүҙән” гәзитенә ярты йылға яҙылыу хаҡы 767 һум 58 тин (яҡынса 85 һумға арзаныраҡ) буласаҡ.\nБынан тыш, редакциянан килеп алыу шарты менән яҙылыусыларға гәзит хаҡы – 550 һум (6 айға), гәзиттең электрон варианты – 516 һум, 1 йылға – 1 565 һум 37 тин. (тулы мәғлүмәт сайтта бар: iyryzan.rbsmi.ru).


Робот-футболисты күргәнегеҙ бармы? Юҡ икән, Хәйбуллаға килегеҙ! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Робот-футболисты күргәнегеҙ бармы? Юҡ икән, Хәйбуллаға килегеҙ!\nРобот-футболисты күргәнегеҙ бармы? Юҡ икән, Хәйбуллаға килегеҙ! 23.12.2018 // Белем һәм тәрбиә\nХәйбулла районының мәктәпкәсә йәштәге һәм белем биреү учреждениелары буласаҡ йәш инженерҙарҙы тәрбиәләү йүнәлешендә маҡсатлы эш алып бара. Балалар баҡсаларынан алып һәр мәктәптә тиерлек “Робототехника”, “Йәш конструктор” түңәрәктәре эшләй.\nБүребай урта мәктәбе ошо көндәрҙә балалар баҡсаларында тәрбиәләнеүселәрҙең тәүге тапҡыр техник ижад фестивален ҡабул итте. Унда барлығы дүрт райондан килгән йәш инженерҙар ҡатнашты. Фестивалдә “Робототехника” түңәрәгендә шөғөлләнеүселәр оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте, күргәҙмә ойошторҙо. Уҡыусылар үҙҙәре эшләгән роботтарҙың тәғәйенләнеше менән таныштырҙы. Мәҫәлән, робот-эт, робот-футболист һәм башҡалар балаларҙы үҙенә йәлеп итте.\nРайондың мәғариф бүлеге методисы Зәбирә Бикбаева әйтеүенсә, фестиваль ике йүнәлештә үткән. Беренсеһе — конструктрлау, икенсеһе — робототехника. “Беҙ быларҙың икеһен дә пропогандалайбыҙ, киләсәктә балалар баҡсаларында ла был йүнәлеш төп уйын эшмәкәрлеген алып торасаҡ”, — ти ул.\nФото: Хәйбулла районы хакимиәте сайтынан


ДӘҮЕРҘЕҢ ДӘҮ ҮРҘӘРЕ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » ДӘҮЕРҘЕҢ ДӘҮ ҮРҘӘРЕ\nДӘҮЕРҘЕҢ ДӘҮ ҮРҘӘРЕ 15.11.2013 // Йәмғиәт / Аҡмулла\nЙәшәйештең яңы һулышы нимәнән ғибәрәт?\nЯңы дәүергә аяҡ баҫтыҡ, тип икеләнеүһеҙ әйтергә була. Уның башланыуын билдәләгән айырым бер көн дә, ваҡыт та булманы. Кешелек, ғәҙәти шарттарҙа көндәлек тормошон дауам итеп, яйлап ҡына үҫеш юлының киләһе басҡысына күтәрелде. Эйе, һиҙелерлек үҙгәрештәр ҙә юҡ, күҙгә салынырлыҡ яңы йәшәү шарттары ла хасил булманы. Нимәнән ғибәрәт һуң йәшәйешебеҙҙең яңы һулышы?\nМатди һәм рухи ҡиблаларға ынтылыу сиратлашып килә\nБоронғо риүәйәттә маҡсатына ынтылышлы, уңышлы бер ир кеше тураһында бәйән ителә. Ул ғүмере буйына сәмләнеп мөлкәт туплап, барына риза булмай, нығыраҡ байырға тырышып йәшәгән. Олоғайған көнөндә һатып алған утрауында шулай ял иткәнендә был кеше бер мәл күңелендә бушлыҡ, яңғыҙлыҡ тойған, хатта үҙен донъялағы иң ярлы кешеләй хис иткән. Күңел байлығының ғына мәңгелек булыуына төшөнгәндер ҙә, бәлки, әммә быны аңлау өсөн тотош ғүмер юлы үтергә тура килгән. Хәйер, тормошта һуңлауҙар булмай.\nРиүәйәттән күренеүенсә, әҙәм балаһы өсөн иң мөһиме – рухи үҫеш юлында булыу. Матди байлыҡ бөгөн бар, иртәгә – юҡ, күңел һандығы ғына хазиналар туплай-туплай, бер ғүмерҙән икенсеһенә күсә һәм ахыр сиктә ошо ҡиммәттәре менән Аллаһ Тәғәлә алдына килеп баҫа. Быныһы хаҡ, тик бөгөн әлеге хикәйәттәгесә генә йәшәү дөрөҫмө, әллә башҡасараҡ йүнәлеште үҙ итеү ысынбарлыҡҡа ярашлы булырмы?\nҮткәндәр беҙгә үҫеш процесын күҙәтеү һәм унан фәһем алыу өсөн бирелә. Шулай итеп, тарих биттәренә күҙ һалһаҡ, йәшәйештә матди һәм рухи байлыҡтарға ынтылыуҙың бер-бер артлы сиратлашып килеүен күрәбеҙ. Әйтерһең дә, был – йәмғиәттә баланс һаҡлау өсөн уйлап табылған махсус алым. Мәҫәлән, Урта быуаттарҙы (V – XV быуаттар) «Дини тәғлимәт хеҙмәтсеһе» («служанка Богословия») тип атайҙар, ул дәүерҙә дин көсәйеп, ижтимағи-сәйәси юҫыҡта сиркәү өҫтөнлөк итә башлай. Христиан дине ике тармаҡҡа айырылып, Көнбайыш Европала – католик, Көнсығыш Европала православие сиркәүе барлыҡҡа килә. Инквизициялар, сиркәү судтары булдырыла, феодалдар рәтендә епископтар күбәйә. Кешенең аңы үҙ-үҙеңде камиллаштырыуға һәм йәмғиәт өсөн фиҙаҡәр хеҙмәт итеүгә йүнәлгән була. Урта быуаттар рыцарҙар ваҡыты булараҡ та билдәле. Уларҙың кем икәнен аңлатып тораһы ла түгел: намыҫ, ватан, мөхәббәт кеүек изге төшөнсәләрҙе алдан ҡуйған батырҙар хаҡында ҡыҙҙар бөгөн дә үҙ-ара серләшә-серләшә һөйләшеп ала. Күренеүенсә, ул осор рухи-әхлаҡи ҡиммәттәргә йүнәлеш алыу менән айырыла.\nУнан һуң килгән Яңырыу («Возрождение») дәүерендә гуманизм өҫтөнлөк ала һәм аҡыл эйәләренең, ә уларға эйәреп тотош йәмғиәттең иғтибары Аллаһ Тәғәләнән кешегә һәм уның эшмәкәрлегенә йүнәлтелә. Мишель Монтень, Эразм Роттердамский кеүек философтар кешенең аң-зиһене, уның көсө алдында баш эйә башлай. Аҡыл кешене башҡа тере йәндәрҙән айырып тора һәм хатта Хоҙайға тиң итә, тип иҫәпләгәндәр. Гуманистар ысын бәхетте аҡылда һәм белемдә күргән.\nXVII быуатта башланған Яңы заман («Новое время») кешенең донъяға ҡарашын үҙгәртә. Әҙәм балаһы юғары идеалдарҙан, кешене өйрәнеүсе фәндән техника һәм сәнәғәт заманына күсә. Йәмғиәттә сәнәғәт революцияһы үтә, һәм фәнни-техник, иҡтисади үҫеш башлана. Халыҡ күпләп ҡалаларға ағыла, ҡул хеҙмәтен машиналар алмаштыра, фабрикалар төҙөлә, аграр иҡтисадтан индустрия етештереүенә күсәләр, шул дәүерҙә капитализм булдырыла. Бер һүҙ менән әйткәндә, нисә быуат дауам иткән рухи үҫештән кешелек матди донъя ҡороуға ташлана.\nӘммә тәбиғәт бындай ситкә тайпылыуҙарҙы тиҙ төҙәтә: XX быуат башында аҡса ҡыуыуға нигеҙләнгән йәмғиәт ҡоролошо емерелә – Рәсәйҙә үткән революция тулҡыны бөтә донъяға тарала. Социалистик системаның яҡты идеяларға ҡоролған булыуын беҙҙең олатай-өләсәй, атай-әсәйҙәр яҡшы белә.\nШулай итеп, кешелек уң яҡтан һул яҡҡа, һул яҡтан уң яҡҡа ҡаҡлыға-ҡаҡлыға өҫкә табан бара. Бер яҡ ситкә нығыраҡ китһә, беҙҙең донъяны булдырған көс (уны Тәбиғәт тип атайым) шул системаны селпәрәмә килтереп, кешене икенсе яҡҡа бора. Бындай баланс гармониялы үҫешеү өсөн кәрәк, күрәһең.\nХәҙерге заманды алып ҡарағанда ла, донъя кимәлендә бындай баланс һаҡлана: Көнсығыш илдәре, нигеҙҙә, дин, иман, йолалар юлынан бара, уның ҡарауы, Көнбайышта матди байлыҡҡа өҫтөнлөк бирәләр. Рәсәй иһә урталыҡта урынлашҡан.\nИлебеҙ тарихына әйләнеп ҡараһаҡ, уның да тулҡынлы һыҙат (бәлки, спираль баҫҡыс тиһәк, дөрөҫөрәк булыр) буйынса үҫешеүен күрәбеҙ. XX быуат башында халыҡ алда телгә алынған социалистик идеяларға ҡоролған йәмғиәттә рухи ҡиммәттәргә, әхлаҡлылыҡҡа, яҡты киләсәккә табынып йәшәй башлай. Күп тә үтмәй, бындай боролош илдә, киреһенсә, әҙәпһеҙлек, ялған-ялағайлыҡ, урлашыу кеүек кире күренештәрҙең тантана итеүенә килтерә. Ә 90-сы йылдарҙан башлап был үлтереш, наркомания, суицид кеүек афәттәрҙә сағылыш таба. Һөҙөмтәлә йәмғиәт кире йүнәлеш алырға мәжбүр була: быуат ахырында халыҡ, Көнбайыш илдәренә ҡарап, ҡапыл «алтын»ға ташлана, матди йәһәттән бер-береһе менән уҙыша башлай, әхлаҡи ҡанундар онотола. Әммә тәбиғәт ҡанундарына ярашлы, был система ла бөлгөнлөккә тарый, финанс һәм иҡтисади көрсөктәр ошо хаҡта һөйләй.\nЛогик фекерләү буйынса, бөгөн кешеләр йәнә иман юлына баҫырға тейеш. Һәм был күренеш йәмғиәттә күҙәтелә лә инде. Тик бында шундай законлылыҡ бар: нимәгә табына башлайһың – шул емерелә. Шуға күрә бер яҡҡа ауышып китеп, хәл мөшкөлләнмәһен һәм уны төҙәтеү маҡсатында ҡаты саралар күрергә тура килмәһен өсөн заман кешеһенә алтын урталыҡты табып йәшәү зарур. Икенсе төрлө әйткәндә, рухиәткә ынтылыу менән бер рәттән матди тормошҡа ла тейешле әһәмиәт биреү фарыз. Был – яңы дәүер талабы.\nӘйтәйек, йәш кеше эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә. Эше көйлө генә бара, мул табыш килтерә. Ошо саҡта матди байлыҡҡа мөкиббән китеп, эшҡыуарға аҡса ҡолона әйләнергә ярамай. Күңеленә сәселгән изгелек орлоҡтарын шыттырып (ә ундай яҡты нур һәр кешегә тыумыштан бирелә), ул йомарт булырға, ҡулынан килгәнсә игелек ҡылырға тырыша: мәсеттәр һалдыра, ҡәбер-зыяраттарҙы төҙөкләндерә, балалар приюттарына, ҡарттар йорттарына, ғөмүмән, мохтаждарға ярҙам итә, хәйриә сараларында ҡатнаша. Япониялағы иң бай кешеләрҙең береһенән уңышлы булыу сере тураһында һорағандар. Ул былай тип яуап биргән: «Эшемә бер ваҡытта ла аҡса һуғыу сығанағы тип ҡарамайым, минең өсөн ул – йәшәү рәүеше. Килемемдең шаҡтай өлөшөн мохтаждарға таратам һәм бынан ҙур кинәнес алам». Бына алтын урталыҡта йәшәүгә бер миҫал.\nXXI быуаттың икенсе тиҫтәһен ваҡлағанда, донъябыҙ ҙур тиҙлек менән үҫешкән дәүерҙә шулай уҡ тик юғары идеялар менән янып, ҡоро фәлсәфә һатыуҙың да заманаға яраҡлы булмауын аңлайбыҙ. Тормошто һәйбәт яҡҡа үҙгәртергә, халыҡтың йәшәйешен яҡшыртырға, донъяны матурларға, камиллаштырырға теләгән кешеләр бар икән, тимәк, йәшәүҙең дә киләсәге, мәғәнәһе бар. Ундай кешеләр – тормош көмбәҙенә нур һибеүсе йондоҙҙар. Тик бөгөнгө ысынбарлыҡ ошо ынтылыштарҙы ғәмәли эшмәкәрлек менән үрелдереп алып барыуҙы талап итә. Эйе, хеҙмәтсәндәр ярыша-ярыша маҡталып эшләгән, пландарын арттырып үтәгән, бының өсөн «алдынғы» исемен алған һәм маҡтау грамоталары менән бүләкләнгән заманда бөтә кеше лә тигеҙ булған, тигеҙ шарттарҙа йәшәгән, шуға күрә идея өсөн эшләү хилаф һаналмаған. Бөгөн, һәр кем үҙ донъяһын үҙе ҡорған, бының өсөн тик үҙе яуаплы булған осорҙа, һүҙ менән эш йәнәш барырға тейеш.\nРәсәй юҡҡа ғына ике ҡибла араһында урын алмаған: уның тәғәйенләнеше – ике ярҙы тоташтырған йылға булып ағыу. Тик ошо һынланышы ғына уны юҡҡа сығыуҙан ҡотҡарасаҡ. Улай ғына ла түгел, бәлки, ул үҙе бер аҙҙан башҡа илдәр өсөн ҡотҡарыусы вазифаһын үтәр.\nИл-Әсәбеҙ ауыр юл үткән. Рухи ҡиммәттәргә нигеҙләнгән йәмғиәттең емерелеүен дә нисәмә ҡат татыған, матди йәһәттән дә бер ҙә мандый алмаған. Бында ғәйеплеләр юҡ. Заманында батшалар ҙа, Хөкүмәт тә хаталар ебәргәндер, халыҡ та азат, үҙаллы, етеш йәмғиәттә йәшәргә әҙер булмағандыр, бәлки. Әммә илебеҙ шундай һынауҙар аша үткән икән, тимәк, был уны һауыҡтырыу, йәшәй алырлыҡ итеү өсөн эшләнгән. Рәсәй ҙә йәнле организм кеүек бит: физик һынланышы, мәғлүмәт-энергетик киңлеге һәм хатта йәне бар. Ул да үҫешә, хаталанһа – төҙәтәләр, ауырыһа – дауалайҙар, дөрөҫ йүнәлеш алһа – хуплайҙар. (Ысынында иһә, «дөрөҫ» һәм «яңылыш» тигән төшөнсәләр юҡ. Донъялағы барлыҡ процестар ҙа – дөрөҫ. Тик кеше аңында ғына улар теге йәки был баһа ала. Шуға күрә «дөрөҫ йүнәлеш алыу» тигәнде «тәбиғәт ҡанундарына ярашлы йәшәү» тип аңларға кәрәк).\nНи тиһәң дә, беҙҙең Рәсәй күберәк рухи яҡҡа тартыла. «Россия – щедрая душа», «русский дух», «русская гармонь», «русская березка», «добрый молодец» тигән һүҙҙәрҙә лә урыҫ кешеһенең иң тәүҙә киң күңелле, ихлас, йырлы, моңло булыуы сағыла. Күршеһендә берәй бәлә була ҡалһа, урыҫ кешеһе шунда уҡ ярҙамға ташланасаҡ, ә прагматик аңлы халыҡ вәкиле иң башта: «Миңә бының өсөн нимә бирәһең?» – тип һораясаҡ. Башҡорттарҙың да урыҫ халҡы менән бергә йәшәүе юҡҡа түгел. Беҙ практицизмды алға ҡуйған һалҡын ҡанлы, үҙемсе халыҡ менән йәшәй алмаҫ инек.\nӘммә таяҡтың икенсе башы ла бар. Урыҫ ҡапҡаһы емерелһә, уны сығып төҙәтмәйәсәк, йылдар буйына шулай торасаҡ, әммә шул ҡапҡа төбөндә ултырып, күршеләре менән ихласлап хәбәр һатыуҙан баш тартмаясаҡ. Шуға ла беҙҙең ил матди йәһәттән бер ҙә байый алмаған. Бының менән ни әйтергә теләйем? Тормош ағымына бирелеп, шулай булырға тейеш тип, тәбиғәттән бирелгән фиғелгә, яҙмышҡа япһарып йәшәү ҙә дөрөҫ булмаҫ. Кешегә шуның өсөн аң, рух, көс, яуаплылыҡ тойғоһо бирелгән. Күктән көт, ерҙән эҙлә тигәндәй, Рәсәй үҙ юлынан атлай килә, ә уның халҡы, етәкселеге үҙ тормошон үҙе төҙөй. Ил яҙмышын булдырыуҙа йәмғиәттәге һәр кеше ҡатнаша.\nШулай ҙа, балыҡ башынан серей, тигән кеүек, күп нәмә етәксенән тора. Һәр кешенең донъяға үҙ ҡарашы бар, шул ҡарашынан сығып ҡиммәттәре формалаша, ҡиммәттәренә таянып ул эш итә. Әҙәм балаһы үҙе – тотошлайы менән бер донъя. Ҡайҙа ғына бармаһын, нимә генә эшләмәһен, ул шул донъяһын сағылдыра, аңындағы һәм аҫҡы аңындағы уй-ниәтен тормошҡа ашыра. Әйтәйек, кеше бер ойошмаға етәкселек итә. Ойошманың үҙенең дөйөм тәғәйенләнеше бар. Әммә етәксе кеше ошо тәғәйенләнешкә үҙенең эске донъяһын да һала. Тимәк, ойошма (мәктәп булһынмы ул, заводмы, тотош илме) билдәле бер бурысын үтәгән хәлдә лә, уның эшмәкәрлегенең ниндәй төҫ алыуы, ҡайһы маҡсаттарҙы, ҡиммәттәрҙе өҫтөн ҡуйыуы, ниндәй идеяны алға һөрөүе етәксенең уй-кисерештәренән тора. Мәҫәлән, табиптың төп бурысы – дауалау, ә быны нисек үтәүе – уның үҙенән, ниндәй маҡсаттарҙан сығып эшләүенән, донъяны танып-белеүенән, үҫеш кимәленән тора. Пациенттың (хеҙмәткәрҙәрҙең, халыҡтың) ниәттәре табиптыҡы (етәксенеке, ил башлығыныҡы) менән тап килә икән, был – тән генә түгел, йән сәләмәтлегенә лә тәүге аҙым. (Был – үҙе айырым бер мәҡәлә яҙырлыҡ тема: төрлө һөнәр эйәләренең башҡарған эшендә уларҙың белеме генә түгел, күңел торошо ла мөһим роль уйнай.)\nБөгөн Рәсәйгә сәйәси, иҡтисади йәһәттән белемле, төплө аҡыллы белгес менән гуманлы, юғары рухлы кешене, ғалимды, диндарҙы һәм яҡшы философты берләштергән етәксе кәрәк. Йәғни ул — йән өрөүсе лә, хужалыҡ итеүсе лә.\nШулай итеп, яңы дәүерҙең үҙенсәлеген бығаса тоташа алмаған, ә ҡайһы саҡта хатта ҡапма-ҡаршы булған йүнәлештәрҙең берҙәмлегендә күрәм. Рухиәт һәм матди йәшәйеш, идея һәм ғәмәли эшмәкәрлек, фән һәм дин, белем һәм һиҙемләү тойғоһо, һәр яҡлы (техник, мәғлүмәти һ.б.) үҫеш һәм тәбиғәт (тәбиғилек), милли үҙаң һәм халыҡ-ара, донъя кимәлендәге тормош һулышын тойоп йәшәү – ошо төшөнсәләрҙең синтезы Ерҙәге гармониялы үҫеште тәьмин итер ине.\nМәҫәлән, башҡорттоң урыҫса һөйләшеүе, тәү ҡарамаҡҡа, маңҡортлоҡ, хыянат кеүек күренә. Әммә күңелендә башҡорт рухын йөрөткән кеше, ниндәй телдә һөйләшһә лә, үҙенең башҡортлоғон күрһәтәсәк. Шул кешенең башҡа телдәрҙе белеүе арҡаһында ил йәки халыҡ-ара кимәлгә сығып, халҡының милли хазинаһын башҡа халыҡтарға күрһәтә, таныта алыуы ватансылыҡ түгелме? Был хаҡта һүҙ ҡуҙғатҡас, шуны ла әйтеп китеү мөһим: беҙгә, башҡорттарға, үҙ-ара дуҫ, берҙәм, ярҙамсыл булыуҙы көсәйтеү мөһим. Барыбыҙҙың да йөрәк тамырҙарынан бер ҡан аға, бер-беребеҙгә ағалы-һеңлеле мөнәсәбәттәбеҙ, тик ошо туғандаш, бауырҙаш булыу менән бергә йәндәш булыу ҙа милләтебеҙгә ниндәй бәхет, ырыҫ, ҡот өҫтәр ине. Әлбиттә, үҫешер, яңы кимәлгә күтәрелер өсөн, бәлки, үҙ-ара ярыш та кәрәктер, тик рухташыңдың үрләүҙәрен, уңыштарын, еңеүҙәрен таный һәм уларға ысын күңелдән шатлана белеү, кәрәк саҡта ярҙам итеү; хаталар ебәрә икән, уларҙы фаш итмәй, урыҫтар әйтмешләй, йорт эсенән сүп сығармай, төплө аҡыл менән үҙ-ара тыныс хәл итеү, ғәфү итә белеү; бер-беребеҙгә таяныс була алыуыбыҙҙы белеүҙән һәм шул ышанысты тойоуҙан халыҡтың үҙен иркен, азат тотоуы, ҡыйыу булыуы рухи камиллыҡҡа, һәр яҡлап үҫешкә илтеүсе төп талаптарҙыр. Ошо берҙәмлеккә таянып йәшәү, ижад итеү, төҙөү; үҙебеҙҙең мөхит-йәшәйеш менән генә сикләнмәй, киңерәк даръяларға сығыу; заманға яраҡлашыу ғына түгел, ә үҙебеҙ шул заманды булдырыу – бөгөнгө кешенең, бөгөнгө башҡорттоң тормош ихтыяжы.\nФән менән диндең синтезына килгәндә, бер генә миҫал килтерәм. Фән тармағы булараҡ, медицина бөгөн ныҡ үҫешкән. Быға ҡарамаҫтан, ул ҡайһы бер сирҙәрҙе, уларҙың сәбәбен билдәләй һәм аңлата алмай. Табиптар, заманса ҡорамалдар кешегә һауығырға, сирҙән ҡотолорға ярҙам итә, ә дин шул сирҙең тамырына төшөп, уның сәбәбен асыҡлай. Тамыры һау ағасты йығыуы ауыр. Сирҙәр, нигеҙҙә, кешенең донъяға ҡарашына һәм мөнәсәбәтенә, күңел торошона һәм асылына бәйле була.\nЙәштәр – беҙҙең бөгөнгөбөҙ\nЯңы дәүер һулышын тойоп, дәртләнеп эшләп йөрөгән, сәләмәт тормош алып барған, иманлы, сәмле йәштәргә ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Бына беҙҙең бөгөнгөбөҙ, тип уйлап ҡуяһың. Ысынлап та, «Йәштәр – беҙҙең киләсәк» тип әйтергә өйрәнгәнбеҙ. Донъяға үҙ ҡарашы һәм мөнәсәбәте булған, шуларҙан сығып үҙаллы эштәр башҡарған кешеләргә «киләсәк» тип ҡарау уларҙың бөгөнгөһөнә әһәмиәт биреп еткермәү кеүек. Шул кешеләр кисә – бала, бөгөн – киләсәк, иртәгә ҡарттар рәтенә инһә, тормоштоң хәҙергеһен тотоп алып буламы?\nҮҙҙәре атай-әсәй булған кешеләрҙән йыш ҡына түбәндәге һүҙҙәрҙе ишеткәнем булды: «Үҙем тормошҡа ашыра алмаған уй-маҡсаттарымды балаларым киләсәктә ғәмәлләштерер». Ул балалар, үҙ сиратында, буй еткергәнсе хыялдар менән янып йәшәй ҙә, мәлен тотоп ала алмаһалар, ниәттәре «минән булманы инде, балаларым башҡарыр» категорияһына күсә. Шулай күпме эске ынтылыш янмайынса һүнә, тормош кисектерелә. Йәмғиәттә ошондай «алтын» мәлдәргә тейешле иғтибар һәм әһәмиәт бирергә өйрәнеү үткәндәргә уфтанмай, киләсәккә генә өмөт бағламай, бөгөнгөнө сәскә аттырырға ярҙам итер ине.\nМәҡәлә темаһына бәйле һуңғы фекеремде төйнәп, түбәндәге һорауға яуап биреп ҡарайым: «Кешене нимә йәшәтә?» Был һорауға яуапты студент йылдарымда уҡ күңел һандығына төйөнсөкләп һалып ҡуйғанмын. Бөгөн, шул «һандыҡ»тың эсен аҡтарғанда, элек иң төбөнән өсмөйөшлө хаттар килеп сыҡҡан кеүек, мин дә өсмөйөшлө яуап табып алдым: маҡсат, донъяға оптимистик ҡараш, һөйөү. Киләсәккә маҡсат ҡуйыу, әммә уның ҡолона әүерелмәй бөгөнгө менән йәшәү; тормош биргән һынауҙарҙы алға атларға ярҙам итеүсе баҫҡыстар тип ҡабул итеү һәм шунлыҡтан һәр ваҡиғаға, ғөмүмән, йәшәйешебеҙгә ыңғай ҡарашта булыу; донъяға һөйөүеңде бүләк итеүҙән һәм үҙең шул яҡты тойғоно ҡабул итә алыуҙан шатланып йәшәү кеше ғүмеренең асылын билдәләй, минеңсә.\nРияз Мәсәлим от 18.11.2013, 05:12\nҠарлуғастай гүзәл һәм ашҡыныулы йәш, етеҙ һәм осҡор фекерле Ҡарлуғас һылыуҡай ҡайҙан пәйҙә булды ул!? Афарин бит, ҡайһылай фәлсәфәүи ҡараш хәҙерге дәүер мәсьәләләренә! Бына бит, йәштәр араһында ла өмөтлө фекер эйәләре табыла ул.\nЙәштәрсә оптимистик, шул уҡ ваҡытта объектив, етди иҫбатланылған ҡараш иғтибарҙы шунда уҡ йәлеп итә.\nЙәштәр проблемалары менән ғилми-фәлсәфәүи шөғөлләнеүсе булараҡ, миңә Ҡарлуғас һеңленең хәҙерге быуынды тикшереү, өйрәнеү, аңлау өсөн иң зарур һәм раҫ методологик ҡарашты төҫмәрләүе күңелгә ифрат ятты. Мәҡәләнең һуңғы өлөшөн иғтибарыраҡ уҡығыҙ әле! Ҡайһылай дөрөҫ методологик, теоретик күрһәтмә!


Әлфиә Шафиҡова - бик үҙенсәлекле кеше. 21 йәшлек был ҡыҙ\n"тарихи һәм мифологик ҡомартҡылар" (антиклыҡ, скандинав мифологияһы) һәм Көмөш быуат шағирҙары кеүек темалар менән ҡ ыҙыҡһына. Башҡорт дәүләт университеты магистратураһында\nӘлфиәне күп быуаттар элек үк төрлө хикәйәт һәм легендалар ға бай булған боронғо донъя ҡыҙыҡһындыра. Ул үҙе лә шиғырҙар һәм поэмалар яҙа. Шиғырҙарында төп геройҙарҙың береһе - ут,\n- Шиғырҙарҙы мин үҫмер саҡта уҡ яҙа башланым. Нигеҙҙә шиғриәттәге кумирым Гумилевҡа оҡшатырға тырыштым, - тип һөйләй Әлфиә. - Беҙҙе уның менән күп нимә берләштерә: мифология менән мауығыу, ысынбарлыҡтан ҡасырға теләү, ниһәйәт, һутлы, сағыу эпитеттарға һәм образдарға булған һөйө ү.\nГумилевҡа оҡшатырға тырышыуым ниндәйҙер кимәлдә бөгөн дә һаҡлана, мәҫәлән, "Грегор һәм Миллисента" шиғыры ( Гумилевтың "Һөйәркәләрен" хәтерләтә), шулай уҡ "Серле рыцарь" , "Офелия монастыргә китә" шиғырҙарында ла Гумилев м отивтарын табырға мөмкин.\nӘлегә Әлфиә Шафиҡованың шиғырҙар йыйынтығы берәү - ул "Төнгө ут" тип атала. Уға нәшер итеүсе табылһа бик яҡшы булы р ине, әлбиттә.\n- Йыйынтыҡтың исемендә мин ҙур мәғәнә күрәм. Бер бәләкәй генә сатҡы ла кешене ҡараңғылыҡтан алып сығырға һәләтле. Һәр\nҡайһыбыҙ өсөн мөхәббәт ошондай "осҡон" ролен уйнай. Ул минең шиғырҙарымда төп урынды биләй.\nҒөмүмән, һәр шиғриәттә радикаль субъективизм беренсе урында торорға тейеш, ә һәр шағир - асылда импрессионист,\nтигән фекерҙә ҡалам. Рәссам тәбиғәттә ҡыҙыл төҫтә булған әйберҙе йәшелгә буяй ала, шиғырҙарҙа ла шулай - күп кенә ним ә "баштүбән" тора, әммә үҙенең тәүге мәғәнәһен юғалтмай. Бын а, мәҫәлән, минең шиғырҙарымда төн - ул йәшәйеш. Төндә осҡон барлыҡҡа килә. Был образдарҙы осраҡлы итмәҫкә тырышам. Борондан ут - ирҙәрҙе, төн - ҡатын - ҡыҙҙарҙы һүрәтләй. Шиғырҙарҙа уларҙың берләшеүе бик матур яңғырай.\nҮҙенең шиғри әҫәрҙәренә Әлфиә ҙур теләк менән Скандинавия\nмифологияһы аллаларын - аҡыл эйәһе Одинд, алыштар әмире Тор, емереүсе Локи һәм бөйөк алиһә Фрейяны саҡыра. Антиклыҡ менән мауығыуы ла үҙенекен итә. Йәш шағирә антик героиняларҙың образдарын үҙенә "үлсәп" ҡарай, уларҙың\nисеменән бәйән итә.\n- Мин лирикамды "экстаз поэзияһы" тип атар инем. Унда һәр\nваҡыт ут, майшәмдәр, янғын, төн, алыш, ҡан, шарап, ҡырағайл ыҡ, боронғолоҡ образдары бергә үрелеп бара. Ләззәтле төнгө я ныу һәм таң алдынан үлеү - айырыуса йыш осраусы тема. Был ғүмерҙең ҡыҫҡалығына, тормошта барыһына ла өлгөрөргә тырышыуға ишара.\nМөхәббәттән яныусылар - фани донъяла йәшәүселәрҙең иң бәхетлеләре. Йәки иң бәхетһеҙҙәре, тип өҫтәй Әлфиә. Кем нисе к уңа. Бына ут та төрлө булырға мөмкин: уның үлтереүе лә ихтимал, шул уҡ ваҡытта ул тормош, йылылыҡ, яҡтылыҡ бирергә лә һәләтле.\nӘлфиә Шафиҡова - йәш, әммә бик өмөтлө шағирә. Ул үҙе сағы у шиғри киләсәк һәм "БАШвестЪ" гәзите уҡыусылары араһында фекерҙәштәрен табыу тураһында хыяллана.


Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре - 21.09 | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n21 сентября 2017 — 15:39 ГТРК «Башкортостан»\nРәсәйҙең хәрби-космос көстәренең СУ-25 самолеттары Сүриәлә “Джабхат ан-Нусра” террорсылары позицияларын утҡа тотто. Рәсәйҙең ҡамауҙа ҡалған хәрби полицияһын азат итеү сиктәрендә үткәрелгән операция уңышлы тамамланды. Рәсәй хәрбиҙәренең барыһы ла иҫән-һау.\nМексикала матәм көнө иғлан ителде. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, ер тетрәүҙә кәм тигәндә 240 кеше һәләк булған. Хәбәрһеҙ юғалғандар ҙа байтаҡ. Мексикаға ярҙам күрһәтергә Панама, Израиль һәм Чили ҡотҡарыусылары килгән. Ер тетерәгәндән һуң Попокатепетль вулканы ла уянған.\nВладивостокта Рәсәй һәм Ҡытайҙың берлектәге хәрби күнекмәләре башланды. Бөгөн Япон һәм Охот диңгеҙҙәрендә корабль маневрҙары үтә. Уның барышында ике ил хәрбиҙәре ҡомға терәлгән һыу аҫты кәмәһе экипажын ҡотҡарырға тейеш. Күнекмәләр төбәктәге бик көсөргәнешле хәл -Төнъяҡ Кореяның атом һынауҙары һәм баллистик ракеталар осороуы шарттарында үтә. Америка һәм Көньяҡ Корея ла берлектәге күнекмәләрен туҡтатҡаны юҡ.\nИспанияның граждандар гвардияһы Каталония төбәк хөкүмәтенең бер-нисә департаментында тентеүҙәр үткәргән һәм хөкүмәттең 12 ағзаһын, шул иҫәптән, иҡтисад һәм һалымдар департаменты етәкселәрен ҡулға алған. Каталония бойондороҡһоҙлоҡ тураһында референдум үткәрергә йыйына. Тентеүҙәр ҙә шуға бәйле булыуы ихтимал.


Ҡырыҡ йыл руль артында\n25 Октябрь 2018, 20:20\nБишбүләк ауылынан Мәжит Әхмәтйәнов ғүмере буйы водитель булып эшләй\nБала саҡтан хеҙмәткә күнеккән ауылда йәшәүселәрҙең өлкән быуыны хаҡлы ялға сыҡҡас та, ҡул ҡаушырып ултыра алмай. Бына инде ҡырык йыл хеҙмәт ветераны Мәжит Тәүхи улы Әхмәтйәнов автомобиль руленән айырыла алмай.\n— Водитель булырға тигән теләк минең күңелемдә армияла хеҙмәт иткәндә тыуҙы, — тип иҫкә ала йәшлек йылдарын ветеран. — 1974 йылда мине мотоуҡсылар ғәскәренә, йәғни пехотаға хәрби хеҙмәткә саҡырҙылар. Ике йыл Польша Халыҡ Республикаһында хеҙмәт иттем. Даими смотрҙар hәм берләшкән ғәскәрҙәр төркөмөндә төрлө күнекмәләр башҡарыу, марш-бросоктар, окоп hәм траншеялар ҡаҙыу ныҡ арытты.\nЙәш егет армиянан һуң буласаҡ hөнәре тураһында оҙаҡ уйлап тормай — Приют автомәктәбенә уҡырға инә. Водитель таныҡлығы алғас, Бишбүләк СХТ-һына ГАЗ-51 автомобиленә водитель булып эшкә урынлаша.\n— Беҙҙең ауыл хужалығы районы, шуға күрә, барыһынан да бигерәк миңә төрлө элеваторҙарға иген ташырға тура килде, — тип дауам итә Мәжит Әхмәйәнов. — Районда мин булмаған йәки урамдары буйлап уҙмаған бер генә ауыл да юҡтыр, мoғайын. Төрлө командировкалар менән бөтә республиканы әйләнеп сыҡтым. Бер нисә тапҡыр Силәбе ҡалаһына ла барҙым. Оҙаҡ йылдар Бишбүләк РАПСО-һында эшләнем.\nҠырык йыл элек элемтә бүлегендә эшләүсе Ибрайкин ауылынан Алия исемле ҡыҙҙы яраттым. Беҙ өйләнештек, hәм уның менән яҙмышымды бәйләгәнем өсөн бер ҡасан да үкенмәнем. Ун йыл район ауыл хужалығы химияһында эшләп алдым. Унан һуң тағы ла Бишбүләк РТП-һына ҡайттым. Хаҡлы ялға сыҡҡансы, район юл идараһында КамАЗ менән ҡырсынташ hәм асфальт ташыным. Һуңғы ике йылда килешеү буйынса Сергей Михайловтың крәҫтиән хужалығында КамАЗда эшләйем.\nМәжит Тәүхи улы менән Алия Ильяс ҡыҙының ике улдары шулай уҡ водитель һөнәрен һайлаған. Өлкәндәре Илдар Өфө ҡалаһында водитель булып эшләй hәм ғаиләһе менән йәшәй, кеселәре Илмир автомобиль рулен Тольятти ҡалаһында бора. Олатай менән өләсәйҙең өс ейәне бар: Алина, Тамерлан hәм Арыҫлан, улар йыл һайын йәйгеһен ауылға яңы һауылған һөт эсeргә hәм еләк вареньеһы ашарға ҡайта.


Тәүге үбешеү » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Тәүге үбешеү\n– Нимәңде ҡарап ултыраһың, һинең сығышың да һуң! – Пионервожатый елкәнән һөйрәп тә торғоҙҙо, артҡа берҙе еңелсә тибеп, залға сығарып та ебәрҙе.\n– Э! – нимә тибешәһегеҙ, тип асыуланып та өлгөрмәнем, инерция буйынса тоғом менән ялбыр-йолбор килеп, осоп тигәндәй шыршы янына барып та сыҡтым. Ә ҡаршымда, киң йылмайып, ҡулдары менән бөйөрөнә таянған Гөлназ тора. Уның гүзәллегенән күҙ ҡамашты – кеше шул тиклем дә камил булмаһа… Күҙҙе сағылдырыу етмәгән, телде лә йотторҙо, хәтерҙе лә юйҙы.\n– К тебе, Солоха, на порог…\n– А ну-ка, выкинь весь чеснок! – арттан пионервожатый енләнеп шыбырлап, миңә тексты иҫләтергә маташты.\n– А? – ишетмәнем тип уға боролғайным, ҡыҙарып-бүртенгән пионервожатый миңә елле йоҙроғон күрһәтте:\n– Сыҡ ҡына бында, мин һиңә хәҙер күрһәтәм «а-а»ңды!\nМин һаман ҡатып тора биргәс, халыҡ көлөшә башланы, шауларға тотондо. Пионервожатый «дьяк»ты ваҡытынан алда этеп сығарғас, Солоха-Гөлназ мине тиҙ генә тоҡ эсенә йәшерергә мәжбүр булды. Тоҡ эсенән ер аҫтына соҡор ҡаҙып, ҡасырҙай булып ултырам. Асыуҙы килтереп, эс үтә шашып бығырлай. Оло ҡаҙанда бутҡа бешәме ни! Ҡайҙа һин, Мансур? Ошо мәлдә һин бында булырға тейеш инең, һауынсы малай! Сүкәйеп ултыра торғас, ниһайәт, мине Вакула һелкетеп сығарҙы тоҡ эсенән.\n– Помилуй, Вакула! – пионервожатый ярһып-ярһып минең һүҙҙәрҙе шыбырлап әйтә, икебеҙ араһында һауа ҡылдарға әйләнеп, зыңлап тартыла. – Һин телеңде йоттоңмо әллә, Мансур?\nВакуланы уйнаған синыфташ оҙайлы паузаға нөктә ҡуйып, үҙенең һүҙҙәрен әйтте-әйтте лә, минең арҡаға һикереп менде лә ятты:\n– Петербургҡа! Батшабикәгә!\nҒәмәлдә белә инем Вакуланың шулай шайтан өҫтөнә менеп ултырыуын, репетицияла ҡырҡ тапҡыр күрҙем. Ләкин ул бит ошоғаса Мансурға йөкмәлде, миңә түгел! Көтөлмәгәнлектән һәм көсөргәнештән баянан бирле үҙ һүҙен әйтә алмай ҡаңғырған организмым тап шул мәлдә ҡәнәғәтһеҙлектән тамам шартланы. Тулыһынса түгел, бер кескәй генә өлөшө. Ләкин барыһы ла ишетерлек һәм тойорлоҡ итеп. Был казусты эҙһеҙ генә үткәрәләр ти, көт. Бар халыҡ танау сира-сира геү килде: «Шайтанығыҙ борсаҡ ашап килгән икән!», «Газовать итә-итә, «һә!» тигәнсе батшабикәгә барып етәһегеҙ!» Эргәләге өҫтәл артында ултырған уҡытыусыларҙың ғына иҫе китмәне. Ундай ғына әкәмәттәргә күптән күнегеп бөткәндәрҙер…\nОяттан ер тишегенә инеп китерлек хәлдә тренер бүлмәһенә килеп ингәс, Вакуланы арҡанан һелкеп төшөрҙөм дә, мине тереләй генә йоторҙай булып торған пионервожатыйға ла иғтибар итмәй, төпкә, спорт инвентарҙары тулған мөйөшкә барып сумдым. «Ҡылдың ҡылыҡты, ялтыр ялан аяҡ, хәҙер нисек кеше күҙенә күренергә?» – тормоштан дүнеп тигәндәй ярым емерек ултырғыста ултырғанда, яныма йомшаҡ ҡына баҫып Гөлназ килде:\n– Минең һүҙҙәрем бөттө, иң аҙаҡта күмәкләп сығып баш эйергә генә ҡалды. Эргәңдән урын бирәһеңме?\nӨндәшмәнем, башты аҫҡа эйеп ултыра бирҙем.\n– Ҡайҙа, әҙерәк ситкәрәк шыл, – әрһеҙ ҙә инде Гөлназ, тығылып килеп тә ултырҙы. – Ҡолағыңа бер нәмәкәй әйтәм, тик һин көлмә, йәме.\nҺинең ҡайғың юҡ, тип әйтке килде: «Мансур кәрәк ине миңә!» Гөлназ өндәшмәүемде ыңғай яуапҡа тиңләп, ҡолағыма эйелде:\n– Һинең үбешкәнең бармы?\n– ? – һеҙ шуны күҙ алдына килтерәһегеҙме? Гарнизонды дошмандар яулап алып, мине ҡыйратып, ғазаптар уты өҫтөндә сусҡа бәрәсендәй көйрәтеп, күҙәнәккәсә көлгә әйләндергәндәр тиерлек, ә ул «үбешкәнең бармы?» Был ҡыҙҙар кеше затынан түгелдер ул, валлаһи, күктән төшкәндәрҙер! Әле лә бына нисек ул минең ҡолаҡты утһыҙ, шәмһеҙ, шырпыһыҙ яндырҙы ла ҡуйҙы? Капрон ойоҡ аҫтындағы ҡолаҡ ҡына түгел, битем дә дөрләп яна бит!\n– Минең дә үбешкәнем юҡ, – Гөлназ яуап көтмәне, уңайһыҙланып ҡына көлгәндәй итте. – Теге ней… әйҙә үбешәйек… Бөгөн, Яңы йыл кисендә, мөғжизә булһын әле.\nҮҙ һүҙен һүҙ итергә күнеккән кеше тимәйһеңме, тупыс бармаҡтары менән ойоҡто һаҡ ҡына күтәреп, күҙҙәрен йомдо ла, ирендәрен минең тир баҫҡан ирендәремә терәне. Шул мәлдә ниндәй тойғолар кисергәнемде Мансурға һөйләһәм – ышанмаясаҡ! Мәҫәлән, әгәр ҙә мин һеҙгә, украин кейемендәге ҡупшы Гөлназ мине эскәмйәгә бәйләп һалып ҡуйып, тәнемде бысаҡһыҙ-ниһеҙ тәүҙә буйынан-буйына ярҙы, шунан арҡырыһына һалып тураҡланы, килеп сыҡҡан шаҡмаҡтарҙы тәмләп ауыҙына оҙатты, һәм мин ошо мәлдә хәтәр ләззәт кисерҙем, тиһәм, ышаныр инегеҙме? Ана шул-шул... Үҙе тураһында хыялланырға ла ҡурҡытҡан Гөлназ саҡырыуһыҙ янға килеп, һутлы ғына ирендәре менән акварель буяу, тир тәме һеңгән ҡытыршы ирендәремде үпте. Онотолоп китеп, ойоҡто маңлайымаса күтәреп, ибәтәйһеҙ генә булһа ла бирсәткәле ҡулым менән уны иңбашынан ҡосаҡланым, ирен наҙына яуап ҡайтарҙым. Спектакль, байрам, кешеләр әллә ҡайҙа ҡалды, ярым емерек ултырғыс орбитаһында беҙ икәүҙән башҡа бер кем, бер нәмә лә юҡ ине. Гөлназ ҡамыш осона ҡунған энәғараҡ кеүек тойолдо, киҫкен хәрәкәттәр яһап, яңылыш ҡурҡытып осороп ебәрмәҫкә ине үҙен! Тик ҡурҡҡаның килә бит ул – Гөлназ яйлап ҡына керпектәрен өҫкә ҡалҡытты. Һәм күҙҙәре кинәт ҙурайҙы, ҡурсаҡтыҡы һымаҡ түңәрәкләнде, ҡыҙ артҡа тартылды:\nҺине танып торғандарында, юҡ, был мин түгел, был Мансур, тип әйтәйемме? Сараһыҙҙан:\n– Ыһы, – тинем. Әйтерһең дә, салынырға инселәнгән үгеҙҙән, һин әҙәмдәргә аш булыр өсөн үлергә әҙерһеңме, тип һорағандарында, ул, эйе, тигән кеүек булды. Гөлназ һикереп тороп, ишек яғына ынтылды, ҡаршыһына осраған Мансурға һуғылғанын да абайламаны шикелле. Ғәйепле һәм… бәхетле йылмайып, дуҫымды ҡаршы алдым:\n– Мөмкин булғандың барыһын да эшләнем.\n– Ғәфү ит, оҙаҡлап киттем…\nӨс секунд эсендә кейемде алмаштырып кейеп, Мансур үҙ ролен башҡарып бөтөп ҡуйҙы. Аҙаҡ бал-маскарад дауам итте, спектаклдең уңышынан ҡанатланған пионервожатый өнһөҙ шайтандың етешһеҙлектәрен онотоп, өлкән синыф уҡыусылары менән бергә рәхәтләнеп күңел асты. Мин дә үҙ мөйөшөмдә ойоп рәхәтләндем – ләззәт орбитаһынан һис тә сыҡҡым килмәне. Һуңынан Гөлназ менән икебеҙ араһында булғанды хатта Мансурға ла әйтмәнем. Ауыҙымдан сыҡһа, серебеҙ сафлығын юғалтыр, бысрар, тип ҡурҡтым. Ирендәремде ай буйы ла йыумаҫҡа риза инем! Йоҡларға ятҡас, бармаҡтарым менән ирендәремә ҡағылдым: Гөлназ үпкәндән һуң улар кәмендә гәүһәргә йә баллы кәрәҙгә әйләнергә тейеш ине.\n… Оҙайлы ҡышҡы каникулдан һуң яңынан уҡыу башланды. Биш ай күҙ асып йомғансы үтте. Аттестат алып, төрлөбөҙ-төрлө яҡҡа таралыштыҡ. Беҙ Мансур менән механизаторҙар курсына яҙылдыҡ. Әйткәндәй, биш ай эсендә параллель синыфта уҡыған Гөлназ, исмаһам, бер тапҡыр миңә әйләнеп ҡараһасы! Күрһә лә, күрмәмешкә һалышып, тапай яҙып үтеп китер ине. Үҙемде буш урын, күләгә итеп тойһон өсөн барыһын да эшләне сая ҡыҙ. Әллә ҡыуанырға, әллә юҡ – Мансурға ла йән атыуын туҡтатты. Хәйер, Мансур быны һиҙмәне лә, сөнки каникул ваҡытында күрше ауылға туғандарына ҡунаҡҡа барып, бер ялбыр сәскә күҙе төшөп ҡайтты. Шул ҡыҙ көҙөн уны армияға оҙатып ҡалды. Ә мине киләһе йылға, яҙғы саҡырылышҡа ҡалдырҙылар. Ни тиһең, һигеҙ ай айырма. Иңде-иңгә терәп йәшәп өйрәнгәс, Мансурһыҙ ҡыйын булып тора, күңел дә бер нигә, бер кемгә ятмай. Яңы йыл кисәһенә лә теләкһеҙ генә барҙым. Иң артҡа баҫып, уҡыусыларҙың тамашаһын ҡарап торғанда ҡолаҡ төбөндә генә бик яҡын, ҡәҙерле тауыш шыбырланы:\n– Нишләп һин шулай ул, ә?\nМинең энәғараҡ осоп ҡына китә күрмәһен! Башты борманым. Һис бер ни булмағандай тыныс яуапларға тырыштым:\n– Ҡалай? – тауышым бер ҙә ҡарлыҡмағайны ла һуң, ҡайҙан был түбән ғырылдаҡ өндәр?\nГөлназдың донъялағы иң матур, иң һөйкөмлө, иң мөләйем, иң шәп ҡыҙ икәнен әйттемме әле ул?\n– Тағы шаҡ ҡатты… Үҙем беренсе һине үптем, инде хәҙер үҙем үк һине оҙата барайыммы? Бәлки, үҙемә үк ҡоҙалыҡ та ебәрергәлер?\nҠыҙҙар, валлаһи, кеше затынан түгел! Гөлназ да ауыҙынан ут бөрккән үтә һөйкөмлө аждаһамы икән әллә, ана бит ҡалай ҡолаҡты, муйынды өтөп алды тыны-ялҡыны…\n(Дауамы. Башы: http://www.ye02.ru/litra/10936-tge-beshe.html)\n(Мәҡәлә реаль тормоштан алынды)\nСығыу ваҡыты 25-12-2015, 13:15 | Ҡаранылар: 1817


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДАРМАН КӘРӘК БУЛҺА КИЛ ШАМОНИНҒА! - 2020 - Мәҡәләләр\nДАРМАН КӘРӘК БУЛҺА КИЛ ШАМОНИНҒА!\nБыға тиклем "Нимә сыҡһа, шул баймаҡтарҙан сыға", тиҙәр ине. Заман башҡа - заң башҡа, тигәндәй, хәҙер иһә, "Нимә сыҡһа, шул шамондарҙан сыға", тиһәң дә һис хилаф түгел. Ишетеп-күреп белеүегеҙсә, йыл башынан алып республиканың төрлө төбәктәрендә Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты тәҡдим иткән һәм Республика Башлығының хуплауы менән иғлан ителгән Башҡорт теле йылын асыу тантаналары бара. Ә бына был идеяның тап Шамонин ауылында тыуыуы тураһында күптәр белмәйҙер әле: эйе, Башҡорт теле йылын уҙғарыу тәҡдимен тап Өфө районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Роберт Хәмиҙуллин индерә. Уның ниндәй кимәлдә кәрәкле булыуы шунда ла сағыла: йыл рәсми рәүештә танылмаһа ла, йәмәғәтселек уны йәншишмәгә сарсаған юлсы кеүек ҡабул итте.\nЗаманында Шамонинды башҡорт ауылы итеп нигеҙләү, уға башҡортса Аҡмулла тип исем биреү идеяһы йәшәһә лә, ул тормошҡа ашмай ҡалды. Әммә төрлө милләт вәкилдәре йыйылһа ла, райондың башҡа ауылдары менән сағыштырғанда, бында башҡорт рухы, башҡорт мөхите көслөрәк. Юҡҡа ғына мәғариф бүлеге лә, башҡорт теле уҡытыусылары ла милли сараларҙы тап ошонда үткәрергә тырышмай. Ошо көндәрҙә Шамонин мәктәбе тағы гөрләп торҙо: бында Өфө районы вәкилдәре Башҡорт теле йылын асыу тантанаһына йыйылды. Әйтеүҙәренсә, сара үткәреү тураһында тәҡдим булғас, аныҡ датаһын да әйткәс, коллективтың әҙерләнеп торорға ваҡыты ла булмаған. Әммә башҡорт мөхите булған ерҙә артыҡ әҙерлек тә кәрәкмәй, сөнки башҡорт теле - ул һинең туған телең, милли йыр-моң һиңә ҡан аша, хәтер аша, әсә һөтө менән һеңгән. Шуға ла балаларҙың башҡортса өндәшһәң - башҡортса, русса һорау бирһәң - русса яуап ҡайтарыуына аптырайһы ла түгел. Хатта фойела милли аш-һыуҙан, милли биҙәүестәрҙән, милли кейемдәге ҡурсаҡтарҙан күргәҙмә эшләргә лә өлгөргәндәр. Хәйер, уларҙы район йәки ҡала буйлап эҙләп йөрөйһө лә түгел - ауылдың үҙ оҫталары бар. Тантаналар залында матур итеп биҙәлгән тирмә лә ойоп барған күңелдәрҙе уятып ебәрә.\nБашҡорт халҡының бөйөк шағиры Рәми Ғариповтың "Туған тел" шиғыры менән асылған сара аҙағынаса Рәми рухында дауам итте. Уҡыусыларҙың, уҡытыусыларҙың һәр сығышы көслө алҡыштарға күмелде. Ә инде "Дарман" бейеүселәре сәхнәгә һыймай бейегәндә аяҡтар көй ыңғайына тыпырлап торҙо. Уҡыусылар сәхнәләштергән "Башҡортостан ынйылары" республика конкурсында ҡатнашҡан "Бәпес күреү" йолаһын ҡарағанда ла халыҡ педагогикаһы нигеҙендә ни тиклем аҡыл ятыуына һоҡланмау мөмкин түгел ине. Уларҙы күргән, аңлап ҡабул иткән һәм тамашасыға еткерә алған балалар, моғайын да, йолаларҙы бер ваҡытта ла онотмаҫ.\nБашҡортостандың халыҡ артисы, донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы Миңлеғәфүр Зәйнетдиновтың төрлө ҡумыҙҙа көйҙәр башҡарыуы, тамашасы менән көйҙө таныу конкурсын һәм "Башҡорт телендә һөйләшәм" йырының флешмобын ойоштороуы тамашаны тағы ла йәнләндереп ебәрҙе. Тотош залдың йырлап ҡына түгел, бер үк ваҡытта телефондарына видеоға яҙҙырып ултырыуы ла үҙ һөҙөмтәһен бирер - яҙмалар интернет селтәре буйлап таралып, башҡортса һөйләшергә оялып йөрөүселәргә этәргес бирер, тигән өмөт тә уятты күңелдә.\nАғинәйҙәр - байрамдың сағыу бер күренеше булды. Ауылда мәҙәниәт йорто булмағанлыҡтан, улар мәктәп бинаһында йыйыла, шунда төрлө пландар ҡора, кәңәшләшә. Һәр саҡ балалар араһында һәм улар менән бер ҡатарҙан сәхнәлә сығыш яһағанлыҡтан, уҡыусылар һәр саҡ өләсәйҙәр күҙәтеүе аҫтында. Донъяуи тәрбиә менән өләсәйҙәр тәрбиәһе үрелеп барғанлыҡтандыр, моғайын, башҡорт ғаиләләрендәге балалар тыйнаҡлығы, тәрбиәлелеге менән әллә ҡайҙан айырылып тора. Хатта башҡа милләт ата-әсәләре балаларын башҡорт синыфтарына бирергә тырыша.\nҒәҙәттә, йәмғиәттә йыл һуңында йыл башында "асылған" сараларҙы "ябыу" ҙа була. Ошо тамаша ваҡытында шул хаҡта уйлап, башҡорт теле йылы асылған икән, ул бер ваҡытта ла ябылмаһын ине, тигән фекергә килдем. Ысынлап та, нишләп беҙ уны "ябып", уның мөмкинлектәрен тағы ла "ябыҡ ишектәр" артында ҡалдырырға тейеш, киреһенсә, быға тиклем быуылып торған йәншишмәбеҙҙең юлы асылғас, төрлө сәбәптәр уйлап табып (мәҫәлән, Берләшкән милләттәр ойошмаһы 2020-2030 йылдарҙы аҙ һанлы халыҡтар телдәре йылы тип иғлан итте), уны йыл һайын оҙайтып торорға кәрәк. Властар түгел, йәмәғәтселек Башҡорт теле йылын үҙ инициативаһы менән башлаған икән, тимәк, уны артабан дауам итерлек дарман да, "Дарман" да табырбыҙ!\nЯҙылған: 27.03.20 | Ҡаралған: 344


ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Гагарина, 42, ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Галушина, 2 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53 ул. Свободы, 53


“Тыуған урам” программаһы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда 2024 йылға тиклем 400-гә яҡын ҙур ауылға асфальт юл түшәләсәк. Республика Хөкүмәте “Тыуған урам” комплекслы программаһын раҫланы.\nРеспублика башлығының 310-сы указын бойомға ашырыу сиктәрендә ҡабул ителгән программа буйынса быйыл 113 километр оҙонлоғондағы юлдарҙа асфальт һалыу көтөлә. Исемлеккә халҡы бер меңдән дә кәм булмаған ауылдар иҫәпкә алынған.\nРеспублика бюджетынан был маҡсатҡа 953 миллион һум аҡса бүленһә, “Тыуған урам” программаһын финанслауҙа муниципалитеттар ҙа ҡатнаша. Уларҙың өлөшө дөйөм хаҡтың бер ярым процентын тәшкил итә.


Уңайлы мөхит булдырыу – ул ҡала халҡының һәм профессионалдарҙың уртаҡ эше – республика башлығы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nУңайлы мөхит булдырыу – ул ҡала халҡының һәм профессионалдарҙың уртаҡ эше – республика башлығы\n15:34, 15 мая 2014 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөлә «Өфө иртәгә: ыңғай үҙгәрештәр инструментарийы» урбанистик конференцияны асты. Форум территорияны комплекслы үҫтереү һәм ҡала мөхитенең сифатын күтәреү мәсьәләләренә арналған. Пленар ултырышта Мәскәүҙән һәм сит илдән ҡала планын төҙөүселәр, архитекторҙар һәм башҡа эксперт-урбанистар ҡатнашты.\nБөгөн төп мәсьәләләрҙең береһе – ҡала халҡы өсөн уңайлы тормош булдырыу, сифатлы йәшәү өсөн мөхит булдырыу, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\n— Халыҡтың 60 процент самаһы ҡалаларҙа, 40-ғы – ауыл ерендә йәшәй, — тип билдәләне республика етәксеһе. — Беҙҙә ҡалалар күп – 21. Волга буйы федераль округының төбәктәре араһында был күрһәткес буйынса беҙ беренселәр иҫәбендә.\nРөстәм Хәмитов, Өфө – үҫеш талап иткән ҡыҙыҡлы ҡала, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Сығышында Башҡортостандың баш ҡалаһында яҡшы демографик хәлде билдәләнде.\n— Шул уҡ ваҡытта ҡалабыҙ сәнәғәт предприятиелары менән тулы: 70 мең гектар ерҙән һигеҙ меңен сәнәғәт предприятиелары биләй, әммә 20 меңе – ул йәшел зона, — тине төбәк башлығы.\nЭре нефть эшкәртеү производстволарының булыуы менән бәйле ҡалала экологияны һаҡлау мәсьәләһе киҫкен тора.\nБынан тыш, ҙур проблема булып транспорт бәйләнеше тора. Әлеге ул хәл ителмәгән, әммә Башҡортостан Президенты әйтеүенсә, «яҡын ваҡыт эсендә уны хәл итеү өсөн бөтә көстө йүнәлтергә тура киләсәк».\nБөгөн Өфөлә ҡала мөхите профессиональ төҙөлмәгән. Уны кешегә уңайлы итеү өсөн концептуаль идеялар кәрәк, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\n— Тағы ла ҡабатлайым, 20 мең гектар урманда ғаилә менән ял итеү өсөн бер генә яҡшы парк та юҡ, — тип билдәләне республика етәксеһе.\nБөгөн, төбәк башлығының әйтеүе буйынса, етәкселек ҡалаға профессионалдар, белгестәр күҙлегенән ҡарай башланы. Мөһим конференциялар үтә, фекер алышыуға ҡала халҡы ҡушыла.\n— Был ҡала халҡының һәм профессионалдарҙың уртаҡ эше, — тине Рөстәм Хәмитов.\nПленар өлөшө тамамланғандан һуң «Ҡала үҫеше стратегияһы: киләсәкте нисек планлаштырырға?» һәм «Ҡалаға хоҡуҡ: граждандар әүҙемлегенең позитив потенциалы» түңәрәк өҫтәлдәрҙең эше башланды. Кисен конференция сиктәрендә «Ҡаланың селтәр моделе: формаль булмаған ҡала берләшмәләренең роле» асыҡ лекцияһы үтәсәк.\nТеги: бр президенты,ҡала мөхите


Беҙҙең тормош “Санта Барбара” түгел шул. Аһ, саҡ ҡына түҙемле һәм кешелекле булһаҡсы!\n22 Октябрь 2019, 04:59\n“Ағиҙел” журналының сайтында 14 октябрҙә Ф. Ильясованың “Йөрәгең аҫтынан балаңды һурып алһындар әле” яҙмаһы донъя күргәйне. “Һеҙ – һуңланығыҙ, беҙ – ҡабаландыҡ...” яҙмаһы ошо теманы артабан да аса. Оран һалырлыҡ проблема: илдә тыуым кәмей, уның ҡарауы, йыл һайын 500-600 мең аборт эшләнә, шуның яртыһы, тип әйтерлек, ҡатын-ҡыҙ ихтыяры буйынса.\n“Һеҙ – һуңланығыҙ, беҙ – ҡабаландыҡ” яҙмаһы ысынбарлыҡҡа, йәки булған ваҡиғаларға таянып яҙылған. Сит-ят, бығаса таныш түгел тема тип әйтеп булмаҫ. Үкенескә ҡаршы, йәш үҫмерҙәр араһында енси бәйләнештәр йылдың-йылы нығыраҡ тарала. Төп инстинкттан ҡотолоп булмай, тип еңел генә аңлатыр инек, үҙебеҙ ҙә һеҙҙең һымаҡ балалар үҫтерәбеҙ, тимәк, ҡайҙа барырға, кемгә мөрәжәғәт итергә белмәйбеҙ.\n“Һеҙ – һуңланығыҙ, беҙ – ҡабаландыҡ” яҙмаһын дүрт-биш көн эсендә меңгә яҡын кеше уҡыны. Был мәсьәлә бик күптәрҙе борсой икән. Маҡсатыбыҙ шул, ифрат сетерекле мәсьәләне хәл иткәндә саҡ ҡына миһырбанлы, түҙемле һәм иғтибарлы булаҡ ине. Бәлки яҙмабыҙ, исмаһам, бер сабыйҙың ғүмерен һаҡлап ҡалыр. Үҫмерҙәргә ҡарата иғтибарлы булайыҡ.


Ҡурай еләге » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡурай еләге\nҠурай еләге 08.05.2015 // Йәмғиәт\nҠурай еләге салицил кислотаһына бай. Ул ялҡынһыныуға ҡаршы файҙалы, тән температураһын төшөрә. Шуға ла элек-электән һалҡын тейгәндә ҡурай еләге ҡайнатмаһы менән сәй эсергә ҡушалар. Ике аш ҡалағы еләкте 3/4 стакан ҡайнар һыуҙа 15-20 минут төнәтәләр, һөҙәләр ҙә ҡайнар килеш көнөнә 2-3 мәртәбә икешәр стакан эсәләр. Йүтәл булғанда ошо уҡ төнәтмә ярҙамында ингаляция яһарға мөмкин. Уны ҡайнатып сығаралар һәм, баштан һөлгө менән ҡапланып, шуның парын һулайҙар. Процедураны көнөнә 2-3 тапҡыр һәм йоҡлар алдынан яһайҙар.\nТамаҡ төбө ауыртһа, ҡурай еләге һеркәһе менән сайҡаталар. 2 стакан еләкте 2 стакан алма һеркәһенә һалалар. 10 көн йылы урында төнәткәс, һөҙөп, стерилләнгән банкаға тултыралар. Һыуытҡыста һаҡлайҙар.\nТонзиллит киҫкенләшһә, ауыҙ эсен ҡурай еләге һуты менән сайҡатырға кәңәш ителә. Процедураны көнөнә өс мәртәбә ҡабатлайҙар. Ҡурай еләге һуты ауыртыуҙы баҫа, шеште бөтөрә.\nБыл еләк ҡатын-ҡыҙ өсөн ныҡ файҙалы. Ул ҡан ағыуҙы туҡтата, күрем ваҡытында ауыртыуҙы кәметә. Йөклө ҡатындарға ла, саманы онотмайса, ҡурай еләге ашарға кәңәш ителә. Был еләк фолий кислотаһына, тимергә бай. Ул бала дөрөҫ үҫешһен, анемия булмаһын өсөн кәрәк. Ҡурай еләгенән яһалған морс, компот йөклөлөктөң беренсе айында токсикозды бөтөрә.\nҠурай еләге яман шеш күҙәнәктәренә үҫергә ирек бирмәй.\nГипертония булғанда тигеҙ күләмдә ҡурай еләге менән япрағын алып, ике аш ҡалағы күләмендә 1,5 стакан ҡайнар һыуға һалалар. Һүрән утта 4-5 минут ҡайнатҡас, бер сәғәт төнәтәләр һәм һөҙәләр. Төнәтмәне ашарҙан ярты сәғәт алда, көнгә ике-өс мәртәбә 1-2 стакан эсәләр. Ҡурай еләге инфаркт, инсульт кисергән кешеләргә лә сихәт бирә.\nБаш ауыртһа, дарыу эскәнсе, берәр стакан ҡурай еләге ашарға кәңәш итәбеҙ.\nҠурай еләге А витаминына бай, күреүҙе яҡшырта, тиренең ҡартайыу процесын әкренәйтә. Организм яҡшыраҡ эшкәртһен өсөн уны эремсек йәки ҡаймаҡ менән ашарға кәңәш итәләр.


Телен үҫтергән – илен үҫтерер\n30 Ғинуар 2018, 18:34\nСобханғол урта мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының район семинары үтте.\nСобханғол урта мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының район семинары үтте. Унда уҡытыусылар “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә уҡыусыларҙың коммуникатив компетенцияһын формалаштырыу” темаһы буйынса фекер алышты, асыҡ дәрестәр ҡараны, мастер-кластарҙа ҡатнашты.\nСеминарға М. Аҡмулла исемен-дәге БДПУ-ның башҡорт теле кафедраһы доценты, дәреслек авторы М. Дәүләтшина ла килгәйне. Ҡунаҡтарҙы Собханғол мәктәбе йылы ҡаршы алды. Фойела ата-әсәләр һәм уҡыусылар тарафынан йәрминкә ойошторолоп, сәй табыны әҙерләнгәйне.\n“Телен үҫтергән – илен үҫтерер” исеме менән мәғариф форумы (уҡытыусылар Л. Шәйхуллина, Г. Ҡалҡаманова, Р. Шәкирова) үҙенсәлеге менән айырылып торҙо. Уҡыусыларҙың сағыу һәм рухлы сығыштары бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Төрлө милләт балаларының киләсәктә һайлаясаҡ һөнәрҙәрендә башҡорт теленең кәрәклегенә баҫым яһауы күңел ҡылдарын ҡуҙғатты, киләсәккә өмөт уятты.\n4-5-се класс уҡыусылары ҡатнашлығында үткән асыҡ дәрестәрҙәге йылы мөнәсәбәттән (уҡытыусылар А. Вәлиева, Г. Кашапова), аралашыу ҡеүәһенән күренеүенсә, мәктәптә балалар башҡорт телен, туған телде теләп өйрәнә. Бының өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә булдырылған. Семинарҙа ҡатнашыусылар оҫта-лыҡ дәресенән иһә (уҡытыусы\nГ. Бикбулатова) дәрестә ҡуллана алырлыҡ интернет-сервис тура-һында яңылыҡ алып, өйрәнеп, ҡәнәғәт ҡалды.


Британ энциклопедияһы — Башҡорт Википедияһы\n«Британ энциклопедияһы» (лат. Encyclopædia Britannica), йәки «Британника», — британ-американ универсаль энциклопедияһы, инглиз телле иң әүәлге универсаль энциклопедия.\nРеклама плакаттары 11-сы баҫма «Әүҙемләшкән». Журнал National Geographic, 1913 йылдың майында\nШотланд мәғрифәтселәре — гравёр Эндрю Белл (1726—1809) һәм китап һатыусы һәм китап баҫмасы Колин Макфаркар (1745—1793) тарафынан башлап төҙөлә, беренсе сығарылышы Эдинбургта 1768—1771 йылдарҙа Уильям Смелли (1740—1795) редакцияһында донъя күрә. 1901 йылдан «Британника» АҠШ-та нәшер ителә (үҙәк офисы Чикагола), төп консультанттары булып эре Америка университеттары тора. Хәҙерге Британниканың мәҡәләләре башлыса бөтә донъяның инглиз телле авторҙары тарафынан яҙылған.\nXIX быуат сығарылыштары\n«Британ энциклопедияһы»ның тарихы — уның сығарылыштар тарихы, хәҙергеһе ун бишенсе сығарылыш булып тора (1985 йылда сыҡҡан). Энциклопедик һүҙлек нигеҙендә 1768—1771 йылдарҙа баҫылған беренсе сығарылыш өс томдан торған. Һигеҙенсе сығарылышҡа тиклем «Британника» Эдинбургта нәшер ителә. 1870 йылда нәшриәт The Times гәзите ҡарамағына күсә һәм Лондонда сыға башлай, унда туғыҙынсы һәм унынсы сығарылыштар донъя күрә. Университет мөхитендә ҙур абруй яулаған туғыҙынсы сығарылыш «The scholar’s encyclopaedia» тигән рәсми булмаған атама ала. Хью Чисхолм редакцияһындағы унынсы сығарылышта тәүләп картографик том һәм предметлы күрһәткес барлыҡҡа килә.\nУн беренсе («Кембридж») сығарылышта энциклопедия ғәмәлдә хәҙерге ҡиәфәтен ала. Уны Кембридж университеты 1500 эксперт ярҙамында әҙерләй. Статьялар һаны 17 000-дән 40 000-гә етеп арта, ә күләме 35 томдан 29-ға ҡалып кәмей. 1911 йылғы сығарылыш статья авторҙары араһында күп ҡатын-ҡыҙ ҡатнашҡан (34 кеше) сығарылыш була. Ун беренсе сығарылышта томдарҙы әҙерләүҙең ҡәҙимге форматы үҙгәрә: быға тиклем томдар мәҡәләләр әҙерләнеүенә ҡарап баҫмаға әҙерләнһә, хәҙер том баҫмаға бер юлы әҙерләнә.\n1922 йылда һуңғы йылдарҙа булған ваҡиғаларҙы, шул иҫәптән Беренсе донъя һуғышын яҡтыртҡан мәҡәләләр менән тағы ҡс том баҫыла. Улар ҡабат нәшерләнгән ун беренсе сығарылыш менән «Британника»ның ун икенсе сығарылышын тәшкил итә. Ун өсөнсө том да ун икенсенә тағы өс том өҫтәп ҡабат баҫтырыуҙан ғибәрәт була. Ул 1926 йылда баҫыла. 1929 йылда баҫылған ун дүртенсе сығарылыш һиҙелерлек яңыртылған була, күп статьялар йә үҙгәртелә, йә ҡыҫҡартыла. Шулай итеп, яңы темаларға урын яһала. Шуға ҡарамаҫтан, ун беренсе сығарылыш 1974 йылға тиклемге сығарылыштарҙың һәр береһенә нигеҙ булып хеҙмәт итә.\nЧикагола «Британ энциклопедияһы»ның төп офисы\nОшо осорҙа «Британника» АҠШ-ҡа күсә — 1901 йылда Чикагонан Гораций Эверетт Хупер уның яңы милексеһенә әйләнә. Ул беренсе булып китапты почта аша һатыу системаһын ҡуллана. 1920-се йылдар башында , «Британника» етди финанс кризисы кисергәндә, уға милек хоҡуғын й «Sheers, Roobeck & Co» тигән Америка фирмаһы һатып ала ул 1941 йылда «Британ энциклопедияһы»на милек хоҡуғын түләүһеҙ Чикаго университетына тапшыра.\n1974 йылда ағымдағы ун бишенсе сығарылыш донъя күрә («Яңы Британ энциклопедияһы» ингл. New Encyclopædia Britannica тигән атама менән, рәсми булмаған атамаһы — «Britannica 3»), ул 1985 йылда ҡайтанан эшкәртелә. Унда ХХ быуаттың күренекле ғалимдарының һәм энциклопедистарының береһе булған Мортимер Адлер йоғонтоһо аҫтында энциклопедия «Микропедия»ға (10 том, 1985 йылдан — 12 том) һәм «Макропедия»ға (19 том, 1985 йылдан — 17 том) бүленә, улар мәғлүмәттәрҙе биреү тәрәнлеге менән айырыла. Энциклопедия «Пропедия» менән асыла башлай, унда сығарылыштың структураһы тураһында һөйләнелә. Хәҙерге «Британника» ике томлы предметлы күрһәткес менән барып ослана. Ике томлы күрһәткес 2350 биттән тора, унда «Британника»ла яҡтыртылған 228 274 тема һәм ул темалар буйынса бирелгән 474 675 аҫкатегория һанап сығылами . 15-се сығарылыш йыл һайын яңыртып торола. 1994 йылда «Британ энциклопедияһы» беренсе тапҡыр CD-ROM-ға яҙҙырылған электрон версияла нәшерләнә. 1996 йылда «Британника»ны Швейцария миллиардеры Жак Сафра (инг.)баш. «Britannica» сауҙа маркаһына хоҡуҡҡа Encyclopædia Britannica, Inc. компанияһы эйә. 1961 йылдан нәшриәт «Комптон» (инг.)баш..\n«Британ энциклопедияһы»ның 15-се сығарылышы. Йәшел төплө беренсе том — «Propædia»; ҡыҙыл төплө томдар — «Micropædia», ҡара төплөләре — «Macropædia», һоролары — предметлы күрһәткес\n15-се сығарылышта 120 мең статья һәм 44 млн самаһы һүҙ бар. Әле ул баҫма издание рәүешендә (32 том, 32 меңләп бит, 65 меңдән ашыу статья, 24 мең фотоһүрәт, карта һәм иллюстрация, хаҡы яҡынса 1400 доллар), интернетта (120 мең статья, тулы тексты йылына 60 доллар түәләгн яҙылыусылар ала), шулай уҡ CD-ROM йәки DVD-ROM (100 меңдән ашыу статья) рәүешендә бар. 2016 йылдан интернет-магазинда Британниканың 1768 йылғы беренсе сығарылышы һатыла.\n«Британ энциклопедияһы»ның авторҙары булып донъяның күренекле эксперттары сығыш яһай, улар араһында тиҫтәләрсә Нобель премияһы лауреаты бар. Төрлө ваҡытта «Британника» өсөнЗигмунд Фрейд, Альберт Эйнштейн, Мария Кюри, Генри Форд, Лев Троцкий (106 долларға Ленин тураһында статья яҙа) яҙа. Шуның менән бергә, күп статьялар — хатта бик әһәмиәтле шәхестәр һәм иң әһәмиәтле фәнни терминдар тураһындағылар ҙа — авторһыҙ (редакцияныҡы). «Британ энциклопедияһы»ның хәҙерге версияһы 4000-ләп автор һәи мөхәррир ҡатнашлығында ижад ителгән.\n1997 йлыда энциклопедияны ҡағыҙ баҫма менән нәшер итмәҫкә, электрон версияға өҫтөнлөк бирергә ҡарар ителә. Әммә 2002 йылда традицияға кире ҡайтыла. Яңыртылған баҫмаға ген инженерияһы, яһалма интеллект, космосты үҙләштереү, евроны индереү, Талибан хәрәкәте, электрон коммерция, башҡа күп ваҡиғалар һәм факттар тураһында статьялар индерелә..\n2012 йылда «Британ энциклопедияһы» «ҡағыҙ» баҫманан баш тарта һәм мультимедиалы форматҡа күсә. Шулай итеп, «Британника» 2010 йылда һуңғы тапҡыр ҡағыҙҙа баҫыла. «Британника»ның 2013 йылғы сығарылышында 40 меңләп статья була.\n«Британ энциклопедияһы»ның электрон сығарылышы өс редакцияла эшләнә, улар бер-береһенән стилистикаһы һәм ентеклелек кимәле менән айырыла: мәктәп (School Edition), китапхана (Library Edition) һәм академик (Academic Edition, иң тулы) редакциялар. Бөтә версиялар менән дә түләүле нигеҙҙә файҙалынрға мөмкин.\n1936 йылдан «Британника»ның статьялары даими ҡайтанан ҡаралып тора, статьяларҙың кәм тигәндә 10 проценты ҡайтанан ҡарала. Веб-сайттар мәғлүмәттәре буйынса, һуңғы өс йылда статьяларҙың 35 проценттан 46 процентҡа тиклеме ҡайтанан ҡаралған.\nҘәр Рәсәй энциклопедияһы\nҘур Ларусс энциклопедияһы\n↑ 1,0 1,1 БРЭ, 2006\n↑ Thomas Gillian, 1992\n↑ 3,0 3,1 Sader, Marian; Lewis, Amy Encyclopedias, Atlases, and Dictionaries — New Providence, New Jersey: R. R. Bowker (A Reed Reference Publishing Company), 1995. — ISBN 978-0-8352-3669-0.\n↑ Bosman, Julie. After 244 Years, Encyclopædia Britannica Stops the Presses (13 март 2012). 13 март 2012 тикшерелгән.\n↑ Bosman, Julie. After 244 Years, Encyclopaedia Britannica Stops the Presses, New York Times (13 март 2012). 13 март 2012 тикшерелгән.(недоступная ссылка)\n↑ Britannica Global Edition. Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 июль 2014. 26 апрель 2019 тикшерелгән. 2014 йылдың 5 июль көнөндә архивланған.\nБританская энциклопедия // Большая российская энциклопедия : электронная версия. — 2016. — 9 августа. — Дата обращения: 29.11.2018.\nThomas Gillian A Position to Command Respect: Women and the Eleventh Britannica — Metuchen, NJ: Scarecrow Press, 1992. — ISBN 0-8108-2567-8.\nBritannica становится доступнее и открывает часть своего контента(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Британ_энциклопедияһы&oldid=1051498 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 9 август 2021 в 12:10\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:10 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Миҙгел ябыу – премьера менән.\n23 май — «Яңғыҙҙар ташы» (Ә.Ғаязов, режиссеры – О.Ханов)\nТеатрҙың һәр ижад миҙгелен премьера спектакле менән ябыу һуңғы йылдарҙың күркәм традицияһына әүерелде. Быйыл да юбилей алды миҙгелен театр 23 майҙа премьера спектакле менән яба — тамашасыға Әлфис Ғаязовтың «Яңғыҙҙар ташы» психологик драмаһы буйынса спектакль тәҡдим итә.\nКүптәрҙең хәтерендәлер, моғайын, коллектив пьеса менән уҙған йыл 12 сентябрҙә «Театрҙар төнө» акцияһы сиктәрендә асыҡ репетицияла, йәғни «Театр төнө»ндә ҡатнашҡан һәм ошо репетицияла ултырырға теләгән тамашасылар менән берлектә танышты. Артистарҙың асыҡ репетицияһында йәштәр, студенттар, өлкән быуын тамашасылары был әҫәрҙе мауығып, иғтибар менән тыңланы, мәғариф министрының күп яҡлы талант эйәһе булыуына тағы бер ҡат инанды.\n«Яңғыҙҙар ташы» авторҙың тормош, бөгөнгө йәшәйеш хаҡындағы тәрән уйланыуҙары һәм күңел һыҙланыуҙары нигеҙендә тыуған . Киләсәк быуындар именлеге, йәмғиәттә бер-берең өсөн яуаплылыҡ тойғоһо, тыныс тормош өсөн көрәш темалары күтәрелә пьесала.\nАуыл ҡарсығы — Ғилминур инәйҙең кәртә артында ғына ҙур бер таш ята. Һуғыш ваҡытында ла, унан һуң да һалдаттарҙы гел шул таш эргәһенән оҙаталар. Күп һалдаттар кире әйләнеп ҡайтмай. Кемдеңдер ғәзиз улы, атаһы, йә берҙән- бере, һөйгән йәре улар. Күпме ҡорбан, ҡарғыш, күҙ йәше… Һалдаттарҙың ата- әсәләрен, балаларын, туғандарын, һөйгән йәрҙәрен яңғыҙ ҡалдырып кире ҡайтмауҙарына ошо таш ҡына ғәйепле (ме)!? Халыҡ таш ятҡан урынды урап үтә башлай. Шулай итеп, тәбиғәт бүләгеме, йыһан ҡунағымы, тарих ҡомартҡыһымы, таш, тиҫтә йылдар буйы халыҡта төрлө ғөрәфәттәр, ышаныуҙар һәм юрауҙар тыуҙырып, ята бирә.\nСпектаклдең режиссеры — театрҙың художество етәксеһе Олег Ханов, рәссамы – Радик Сафин, композиторы – Урал Иҙелбаев. Ролдәрҙе Гөлли Мөбәрәкова, Рәмзиә Хисамова, Әхәт Хөсәйенов, Алмас Әмиров, Сара Буранбаева, Илдар Сәйетов, Фирғәт Ғарипов һәм башҡа күренекле артистар башҡара.


Ни өсөн беҙгә Йәһүәне маҡтарға кәрәк? — Күҙәтеү манараһының ОНЛАЙН КИТАПХАНАҺЫ\nw17 июль 17—21 бб.\nНи өсөн беҙгә Йәһүәне маҡтарға кәрәк?\nЙӘҺҮӘ КИТЕК КҮҢЕЛЛЕЛӘРҘЕ ҺАУЫҠТЫРА\nЙӘҺҮӘ ИХТЫЯЖДАРЫБЫҘҘЫ ҠАЙҒЫРТА\nАЛЛА ҺЕҘҘЕ НЫҒЫТЫРҒА ӘҘЕР\nЙәһүәгә шатланып йырлағыҙ\n«Йәһте маҡтағыҙ! ...Уны маҡтау рәхәт һәм һәр ваҡыт урынлы!» (ЗӘБ. 147:1)\nЙЫРҘАР: 9, 152\nЙәһүәнең һәр беребеҙ хаҡында ҡайғыртыуын ҡәҙерләргә нисек ярҙам итә?\nАлланың беҙгә ярҙам итәсәгенә шикләнмәҫкә нисек ярҙам итә?\nЙәһүәнең үҙ халҡын Изге Яҙма ярҙамында нығытыуын күрергә нисек ярҙам итә?\n1—3. а) 147-се мәҙхиә, күрәһең, ҡасан яҙылған булған? б) 147-се мәҙхиәнән нимә белеп була?\nБЕҘ йыш ҡына башҡаларҙы йөкләмәне яҡшы үтәгәндәре өсөн йә күркәм сифаттар сағылдырғандары өсөн маҡтайбыҙ. Ә инде Йәһүәне маҡтар өсөн сәбәптәребеҙ шаҡтай күберәк! Мәҫәлән, беҙ Йәһүәне ижади эштәрендә сағылған сикһеҙ ҡөҙрәте өсөн йә, кешелек хаҡына улын ҡорбан итеп биреп, ҡайнар яратыу күрһәткәне өсөн маҡтай алабыҙ.\n2 147-се мәҙхиәне яҙыусы Йәһүәне маҡтарға теләгән. Ул шулай уҡ башҡаларҙы ла үҙе менән бергә Алланы маҡтарға дәртләндергән. (Зәбур 147:1, 7, 12-не уҡығыҙ*.)\n3 Беҙ был мәҙхиәне кем яҙғанын белмәйбеҙ, әммә мәҙхиә йырлаусы, күрәһең, Йәһүә израилдәрҙе Вавилон әсирлегенән ҡайтарған ваҡытта йәшәгән (Зәб. 147:2). Алла халҡы яңынан үҙ ерендә Йәһүәгә хеҙмәт итә алған, һәм был, әлбиттә, мәҙхиә йырлаусыны Йәһүәне маҡтарға рухландырған. Әммә Алланы маҡтар өсөн уның башҡа сәбәптәре лә булған. Был сәбәптәрҙе ул үҙенең мәҙхиәһендә килтергән. Ә һеҙҙең Йәһүәне маҡтарға ниндәй сәбәптәрегеҙ бар? (Зәб. 147:1).\n4. Кир батша израилдәрҙе азат иткәс, улар, моғайын, үҙҙәрен нисек тойғандыр?\n4 Израилдәрҙең Вавилон әсирлегендә үҙҙәрен нисек тойғанын күҙ алдына килтереп ҡарағыҙ. Вавилондар уларҙы: «Беҙгә берәй Сион йырын йырлап күрһәтегеҙ әле», — тип мыҫҡыллаған. Ул ваҡытта Иерусалим тар-мар ителгән булған, шуға күрә израилдәрҙең Йәһүәлә шатланыр өсөн төп сәбәбе булмаған (Зәб. 137:1—3, 6). Улар йырларға бер ҙә теләмәгән. Ҡайғыға батҡан израилдәр йыуатыуға мохтаж булған. Һәм бына, Алла пәйғәмбәрлек иткәнсә, Фарсы батшаһы Кир уларҙы азат итә. Вавилонды яулап алғас, ул былай тип иғлан итә: «Йәһүә миңә... Иерусалимда үҙенә йорт төҙөргә бойорҙо. Арағыҙҙа кем уның халҡынан булһа, шуның менән Аллаһы Йәһүә булһын, һәм ул Иерусалимға барһын» (2 Йыл. 36:23). Кир был бойороҡто сығарғас, израилдәр ни тиклем ныҡ ҡыуанғандыр!\n5. Мәҙхиә йырлаусы Йәһүәнең һауыҡтырғыс көсө хаҡында нимә яҙған?\n5 Йәһүә израилдәрҙе халыҡ булараҡ ҡына түгел, ә уларҙың һәр береһен йыуатҡан. Бөгөн Йәһүә шулай уҡ эш итә. Мәҙхиә йырлаусы Алла тураһында былай тип яҙған: «Китек күңеллеләрҙе ул һауыҡтыра, уларҙың яраларын бәйләй» (Зәб. 147:3). Эйе, Йәһүә физик йә эмоциональ ауырлыҡтарҙан интеккән кешеләр хаҡында ҡайғырта. Ул беҙҙе йыуатырға һәм күңел яраларыбыҙҙы тынысландырырға бик теләй (Зәб. 34:18; Ишағ. 57:15). Ул беҙгә, теләһә ниндәй ауырлыҡты еңеп сығырға ярҙам итер өсөн, зирәклек һәм көс бирә (Яҡ. 1:5).\n6. Мәҙхиә 147:4-тә беҙҙең өсөн ниндәй яҡшы һабаҡ бар? (Мәҡәлә башындағы рәсемде ҡарағыҙ.)\n6 Унан һуң мәҙхиә йырлаусы, күккә иғтибар итеп, Йәһүә тураһында былай ти: «Ул йондоҙҙарҙың һанын иҫәпләй, һәр береһен исеме менән атай» (Зәб. 147:4). Йондоҙҙарҙы күрһә лә, мәҙхиә йырлаусы уларҙың күпме икәнен күҙ алдына ла килтерә алмаған. Бөгөн кешеләрҙең шаҡтай күберәк йондоҙҙар күреү мөмкинлеге бар. Ҡайһы бер ғалимдарҙың уйлауынса, беҙҙең Ҡош юлы галактикабыҙҙа ғына миллиардлаған йондоҙ иҫәпләнә. Ә Ғаләмдә, бәлки, триллионлаған галактика барҙыр! Кеше йондоҙҙарҙың һанын иҫәпләп сығара алмай. Әммә Барлыҡҡа килтереүсе уларҙың һәр береһенә исем бирә. Тимәк, һәр бер йондоҙ Йәһүә өсөн уникаль булып тора (1 Кор. 15:41). Ә кешеләр хаҡында нимә әйтеп була? Алла һәр бер йондоҙҙоң ошо мәлдә ҡайҙа булғанын белә икән, тимәк, ул беҙҙең хаҡта ла барыһын — ошо мәлдә ҡайҙа булғаныбыҙҙы, үҙебеҙҙе нисек тойғаныбыҙҙы һәм нимәгә мохтаж икәнебеҙҙе белә.\n7, 8. а) Йәһүә беҙҙең хаҡта нимәне аңлай? б) Йәһүәнең, камил булмаған кешеләрҙе йәлләп, уларға ярҙам итеүен күрһәткән миҫал килтерегеҙ.\n7 Йәһүә, һеҙҙең менән эскерһеҙ ҡыҙыҡһыныуҙан тыш, шулай уҡ һеҙҙе йәлләй һәм һеҙгә ауырлыҡтарығыҙҙы кисереп сығырға ярҙам итә ала. (Зәбур 147:5-те уҡығыҙ*.) Һеҙгә проблемағыҙ сиктән тыш ҡатмарлы һәм йөгөгөҙ күтәрә алмаҫлыҡ ауыр кеүек тойолоуы ихтимал. Алла мөмкинлектәребеҙҙең сикле икәнен белә һәм «беҙҙең тупраҡ икәнебеҙҙе онотмай» (Зәб. 103:14). Камил булмағанға күрә, беҙ ҡайһы бер хаталарҙы ҡат-ҡат яһайбыҙ. Ҡайһы саҡта беҙ әйткән һүҙҙәребеҙгә бик ныҡ үкенәбеҙ йәки күңелебеҙҙә ваҡыт-ваҡыт берәй гонаһлы теләк йә көнләшеү тойғоһо тыуғанға оят хисе кисерәбеҙ. Йәһүә, үҙе бындай хистәр кисермәһә лә, беҙҙе бик яҡшы аңлай (Ишағ. 40:28).\n8 Бәлки, һеҙ һынауға дусар булған сағығыҙҙа Йәһүәнең үҙегеҙҙе көслө ҡулы менән нығытҡан осраҡтарҙы хәтерләйһегеҙҙер (Ишағ. 41:10, 13). Кёко исемле пионер апай-ҡәрҙәштең миҫалын ҡарап сығайыҡ. Яңы билдәләнеү алғандан һуң, ул рух төшөнкөлөгөнә бирелгән. Йәһүә уның ауырлыҡтарын аңлағанын нисек күрһәткән? Апай-ҡәрҙәштең яңы йыйылышында уның хистәрен яҡшы аңлаған күп ҡәрҙәштәр булған. Йәһүә уға: «Мин һине пионер булып хеҙмәт иткәнең өсөн генә түгел, ә минең ҡыҙым һәм миңә бағышланған хеҙмәтсем булғаның өсөн яратам. Мин һинең шатланып йәшәүеңде теләйем, сөнки һин — минең шаһитым!» — тигәндәй булған. Ә һеҙҙең осраҡта Сикһеҙ ҡөҙрәт эйәһе һеҙҙе бик яҡшы аңлағанын нисек күрһәтте?\n9, 10. Йәһүә беренсе сиратта беҙгә нисек ярҙам итә? Миҫал килтерегеҙ.\n9 Беҙҙең барыбыҙҙың да физик ихтыяждарыбыҙ бар. Мәҫәлән, ҡайһы ваҡыт беҙ етерлек ризығыбыҙ булырмы, юҡмы тип борсолорға мөмкин. Ләкин Йәһүә Ерҙе ризыҡ булдырыу мөмкинлеге менән барлыҡҡа килтергән. Мәҙхиә йырлаусы, аҙыҡты хатта «ашарға һораған ҡоҙғон балалары» ла ала, тип яҙған. (Зәбур 147:8, 9-ҙы уҡығыҙ*.) Йәһүә ҡоҙғондар хаҡында ҡайғырта икән, тимәк, һеҙ Йәһүәнең матди ихтыяждарығыҙҙы ҡәнәғәтләндереренә тулыһынса ышана алаһығыҙ (Зәб. 37:25).\n10 Әммә беренсе сиратта Йәһүә беҙгә рухи ярҙам күрһәтә һәм «һәр аҡылдан юғарыраҡ булған Алла именлеге» бирә (Флп. 4:6, 7). Япониянан Муцуо исемле ағай-ҡәрҙәштең һәм уның ҡатынының миҫалын ҡарап сығайыҡ. 2011 йылда, илгә цунами ябырылғанда, улар Йәһүәнең ярҙамын күргән. Улар өй ҡыйығына менеп саҡ иҫән ҡалған. Әммә шул көндө улар бөтә мөлкәтен тиерлек юғалтҡан. Ул төндө улар үҙҙәренең емерек йортоноң икенсе ҡатындағы һыуыҡ һәм ҡараңғы бүлмәһендә үткәргән. Иртүк улар, үҙ-үҙҙәрен нисектер нығытыр өсөн, рухи аҙыҡ эҙләй башлаған. Улар Йәһүә шаһиттарының 2006 йылғы «Йыллыҡ баҫма»һын ғына тапҡан. «Тарихтағы иң фажиғәле цунами» тигән өҫтәмә исем Муцуоның иғтибарын шунда уҡ йәлеп иткән. Унда 2004 йылда Суматрала булған ер тетрәү тураһында һүҙ барған. Был ер тетрәү тарихтағы иң һәләкәтле цунами сығарған. Афәтте кисергән ҡәрҙәштәрҙең һүҙҙәрен уҡығанда, Муцуо ҡатыны менән илаған. Улар Йәһүәнең наҙлы ҡайғыртыуын һиҙгән, сөнки ул тап кәрәкле ваҡытта тап кәрәкле рухи аҙыҡ биргән. Йәһүә уларҙың матди ихтыяждары хаҡында ла ҡайғыртҡан. Имандаштары аша улар гуманитар ярҙам алған. Әммә Йәһүә ойошмаһы ебәргән ағай-ҡәрҙәштәрҙең килеүе уларҙы барыһынан да бигерәк нығытҡан. Муцуо былай ти: «Миңә Йәһүә һәр беребеҙ янында булғандай һәм һәр беребеҙ хаҡында ҡайғыртҡандай тойолдо. Был беҙҙе шул тиклем йыуатты!» Күренеүенсә, Йәһүә беренсе сиратта беҙҙе рухи яҡтан нығыта, ә шунан һуң физик ихтыяждарыбыҙҙы ҡайғырта.\n11. Йәһүәнән ярҙам алырға теләүселәрҙән нимә көтөлә?\n11 Йәһүә йыуаштарҙы яҡларға һәм уларҙы нығытырға һәр ваҡыт әҙер (Зәб. 147:6а). Әммә беҙҙән нимә көтөлә? Беҙгә уның менән яҡшы мөнәсәбәттәр һаҡларға кәрәк. Ә бының өсөн йыуашлыҡ сифатын үҫтереү мөһим (Саф. 2:3). Йыуаштар сабырлыҡ менән Алланың ғәҙеллек урынлаштырыуын һәм үҙҙәренә килтерелгән зыянды төҙәтеүен көтә. Йәһүә йыуаш кешеләргә ҡарап бик ҡыуана!\n12, 13. а) Алланың ярҙамын алырға теләһәк, беҙ нимәнән ситтә торорға тейеш? б) Йәһүәне ниндәй кешеләр шатландыра?\n12 Икенсе яҡтан, Алла «яуыздарҙы ергә бәреп йыға» (Зәб. 147:6б). Ниндәй көслө һүҙҙәр! Йәһүәнең тоғро яратыуын тойор өсөн һәм уның асыуын татымаҫ өсөн, беҙ ул нәфрәт иткән нәмәләрҙе нәфрәт итергә тейеш (Зәб. 97:10). Мәҫәлән, беҙгә енси әхлаҡһыҙлыҡты нәфрәт итергә кәрәк. Бының өсөн беҙ гонаһ ҡылырға этәрә алған һәр нәмәнән, шул иҫәптән порнографиянан да ситтә торорға тейеш (Зәб. 119:37; Матф. 5:28). Ундай көрәш бик көсөргәнешле булырға мөмкин, әммә тырышлыҡтарыбыҙ бушҡа булмаясаҡ, сөнки беҙ Йәһүәнән фатихалар аласаҡбыҙ.\n13 Был көрәштә беҙ үҙебеҙгә түгел, ә Йәһүәгә таянырға тейеш. Беҙ «ат көсөндә», йәғни кешеләр таянған нәмәләрҙә ҡотолоу эҙләһәк, Йәһүә беҙҙең менән ҡәнәғәт булырмы? Йәки, ҡотолоу үҙебеҙҙән йә башҡа кешенән торғандай эш итеп, «тиҙ аяҡлы кешегә» таянһаҡ, был Йәһүәгә оҡшармы? Әлбиттә, юҡ! (Зәб. 147:10) Бының урынына беҙгә Йәһүәгә ялбарып ярҙам һорарға кәрәк. Кешеләрҙән айырмалы рәүештә, Йәһүә ярҙам һорап ҡылған доғаларыбыҙҙы, хатта ҡат-ҡат әйткән үтенестәребеҙҙе тыңлауҙан бер ҡасан да арымаясаҡ. «Йәһүәне тәрән хөрмәт итеүселәр, тоғро мөхәббәтенә өмөтләнеүселәр уның күңеленә рәхәтлек килтерә» (Зәб. 147:11). Йәһүәнең беҙгә ҡарата тоғро яратыу күрһәтәсәгенә бер ҙә шикләнмәҫкә була. Ул беҙҙе ҡалдырмаясаҡ һәм дөрөҫ булмаған теләктәрҙе кире ҡағырға ярҙам итәсәк.\n14. Мәҙхиә йырлаусы нимәгә тулыһынса ышанған?\n14 Йәһүәнең үҙ халҡын ҡалдырмаясағына тулыһынса ышанырға нигеҙ бар. Мәҙхиә йырлаусы Иерусалимдың торғоҙолоуы хаҡында былай тигән: «Ул [Йәһүә] ҡала ҡапҡаларыңдың биктәрен нығыта, улдарыңа хәйер-фатихаһын бирә. Ул һинең ереңә именлек килтерә» (Зәб. 147:13, 14). Алла, үҙ хеҙмәтселәрен яҡлар өсөн, ҡала ҡапҡаларын нығытасаҡ икәнен белеү мәҙхиә йырлаусыны ни тиклем йыуатҡандыр!\nБеҙ етди ауырлыҡтар менән осрашҡанда, Алла Һүҙе нисек ярҙам итә ала? (15—17-се абзацтарҙы ҡарағыҙ.)\n15—17. а) Ауырлыҡтар менән осрашҡанда беҙ үҙебеҙҙе нисек тойорға мөмкин, әммә Йәһүә үҙенең Һүҙе ярҙамында беҙҙе нисек нығыта? б) Йәһүәнең «һүҙе тиҙ хәбәрселәй» сапҡанын күрһәткән миҫал килтерегеҙ.\n15 Ауырлыҡтар беҙҙе күңел тыныслығынан мәхрүм итергә мөмкин. Әммә Йәһүә беҙгә, борсолоуҙарҙы кисереп сығырға ярҙам итер өсөн, зирәклек бирә ала. 147-се мәҙхиәнең авторы Йәһүә хаҡында былай тип яҙған: «Ул ер йөҙөнә үҙ бойороҡтарын ебәрә, уның һүҙе тиҙ хәбәрселәй саба. Ул ерҙе ҡар менән аҡ юрғандай ҡаплай. Бәҫте көл кеүек һибә. Ул ваҡ бөртөклө боҙ яуҙыра». Шунан мәҙхиә йырлаусы бындай һорау биргән: «Уның һыуығына кем сыҙай ала?» Мәҙхиә йырлаусы былай тип өҫтәгән: «Ул әмер бирә, һәм боҙ ирей» (Зәб. 147:15—18). Боҙ борсаҡтарын һәм ҡарҙы ҡулы аҫтында тотҡан аҡыллы һәм ҡөҙрәтле Аллабыҙ беҙгә теләһә ниндәй ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға ярҙам итә ала.\n16 Бөгөн Йәһүә беҙҙе үҙенең Һүҙе Изге Яҙма аша йүнәлтә. Беҙгә тиҙ арала кәрәкле рухи нәсихәт бирер өсөн «уның һүҙе тиҙ хәбәрселәй саба». Изге Яҙманы уҡыу, «ышаныслы һәм аҡыллы хеҙмәтсе» биргән баҫмаларҙы тикшереү, интернет-телевидениебыҙҙы һәм интернет-ресурсыбыҙҙағы материалдарҙы ҡарау, шулай уҡ өлкәндәр менән һөйләшеү һәм ҡәрҙәштәр менән аралашыу һеҙгә ниндәй ҙур файҙа килтергәне хаҡында уйлап ҡарағыҙ (Матф. 24:45). Йәһүә һеҙгә нисек эш итергә икәнен тиҙ арала күрһәткән осраҡтарҙы хәтерләйһегеҙме?\n17 Симон исемле апай-ҡәрҙәш Алла Һүҙенең көсөн үҙ тәжрибәһендә күргән. Үҙ-үҙен бик түбән баһалағанға, ул үҙенең Йәһүә күҙендә ҡәҙерле булыуына шикләнгән. Айырыуса ауыр ваҡыттарҙа ул Йәһүәгә өҙлөкһөҙ доға ҡылған һәм ярҙам итеүен ялбарған. Ул шулай уҡ тырышып Изге Яҙманы өйрәнгән. Симон Йәһүә тураһында бына нимә ти: «Ул мине ярҙамһыҙ йә күрһәтмәһеҙ ҡалдырған осраҡтар булманы». Быларҙың барыһы ла уға ыңғай ҡараш һаҡларға ярҙам иткән.\n18. Ни өсөн һеҙ Йәһүәнең үҙегеҙҙе ҡәҙерләүенә шикләнмәйһегеҙ? Беҙҙең «Йәһте маҡтарға» ниндәй сәбәптәребеҙ бар?\n18 Мәҙхиә йырлаусы Алланың үҙ халҡына айырым илтифат күрһәткәнен белгән. Йәһүә тик үҙ халҡына ғына «үҙенең һүҙен» биргән, шулай уҡ «күрһәтмәләрен һәм хөкөмдәрен иғлан» иткән. (Зәбур 147:19, 20-не уҡығыҙ*.) Бөгөн Йәһүә шаһиттары ғына Алла исемен йөрөтөү хөрмәте менән бүләкләнгән. Йәһүәне белгәнгә һәм уның Һүҙендәге кәңәштәрҙе үҙ тормошобоҙҙа ҡулланғанға, беҙ уның яҡын дуҫтары була алабыҙ. 147-се мәҙхиәне яҙыусының Йәһүәне маҡтарға һәм башҡаларҙы ла шуны уҡ эшләргә дәртләндерергә сәбәптәре күп булған кеүек, беҙҙең дә шулай эш итергә сәбәптәребеҙ күп.\nЗәбур 147:1, 7, 12: «Йәһте маҡтағыҙ! Аллабыҙға мәҙхиәләр йырлау яҡшы, Уны маҡтау рәхәт һәм һәр ваҡыт урынлы! Йәһүәгә рәхмәттәр белдереп йырлағыҙ, арфаға ҡушылып, Аллабыҙға мәҙхиәләр йырлағыҙ. Эй Иерусалим, Йәһүәне данла. Эй Сион, үҙ Аллаңды маҡта».\nЗәбур 147:5: «Беҙҙең Раббыбыҙ бөйөк, уның ҡөҙрәте ғәйәт ҙур, зирәклегенең иге-сиге юҡ».\nЗәбур 147:8, 9: «Ул бит күктәрҙе болоттар менән ҡаплай, ер йөҙөндә ямғырҙар яуҙыра, тауҙарҙы йәшеллеккә күмә. Ул хайуандарға аҙыҡ бирә, ашарға һораған ҡоҙғон балаларын туйындыра».\nЗәбур 147:19, 20: «Ул Яҡупҡа — үҙенең һүҙен, Израилгә күрһәтмәләрен һәм хөкөмдәрен иғлан итә. Башҡа бер ниндәй халыҡҡа ла ул шулай эшләмәй, улар уның хөкөмдәре тураһында бер нәмә лә белмәй. Йәһте маҡтағыҙ!»\nБашҡорт телендә баҫмалар (2008—2019)


Кәбеҫтә тоҙлайыҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Кәбеҫтә тоҙлайыҡ\nКәбеҫтә тоҙлайыҡ 20.09.2016 // Баҡса\nӘсетеп тоҙланған кәбеҫтәне рустарҙың\nмилли аҙығы тип һанарға күнеккәнбеҙ. Ысынында, әскелтем ҡабымлыҡ – Ҡытайҙан, уны беҙгә\nмонголдар килтергән. Ҡайһылай ғына булһа ла,\nбөгөн ул киң ҡулланыла.\nӘсетеп тоҙланған кәбеҫтәне тәмле булғаны өсөн генә түгел, файҙалы булғанға юғары баһалайҙар. Унда витаминдар һәм микроэлементтар күп. Элек-электән төрлө ауырыуҙарҙан һаҡланыу сараһы булараҡ та ҡулланғандар. С витаминының күплеге менән дан тота. 100 грамм продукцияла С витамины (аскорбин кислотаһы), 0,05 мг В1, 0,1 мг В2, В3, В4, В6 витаминдары, 0,6 мг ретинол (А витамины), яраларҙы тиҙ бөтәштерергә ярҙам итеүсе К витамины бар.\nБынан тыш, 54 мг кальций, 16,3 мг магний, 21,8 мг натрий, 283,4 мг калий, 29,8 мг фосфор, тимер, көкөрт-цинк, кремний, йод, селен һәм башҡа матдәләр ҙә табылған. Етмәһә, калорияһы түбән, 100 грамында ни бары 25 ккал ғына, 1,6 г аҡһым, 0,1 г май, 5,2 г углевод бар.\nӘсетеп тоҙлау өсөн кәбеҫтәнең һуң өлгөрә торған сорттарын ҡулланалар. Түбәндә хужабикәләргә ярҙамға бер нисә ысул тәҡдим итәбеҙ.\nКәбеҫтәне йыуып киптерергә лә дүрт өлөшкә бүлергә. Күсәнен ҡырҡып алғандан һуң ваҡ ҡына итеп турарға. Кишерҙе йыуып, эре ҡырғыс аша үткәрергә.\nТәүҙә кәбеҫтәгә тоҙ һибеп бутарға. Һуңынан тағы ла тоҙ өҫтәп, һуты сыҡҡанға тиклем ҡул менән ыуырға. Кишер ҡушырға. Әнис һәм башҡа тәмләткестәр өҫтәргә мөмкин.\nШулай итеп, кәбеҫтәне бәләкәй генә порциялар менән ыуа-ыуа, тоҙ, кишер ҡушып, бер һауытҡа һала барырға кәрәк. Кәбеҫтә тыңҡыслап тултырыла, уны ағас уҡлау менән төйөргә онотмағыҙ. Ныҡлап ҡарағыҙ: кәбеҫтә һалған һауыттың төбөндә һут йыйылырға тейеш. Һуңынан һуты өҫкә ҡалҡып сыҡҡансыға тиклем йәшелсәне йоҙроҡ менән иҙегеҙ.\nКәбеҫтә өҫтөнә ауыр әйбер ҡуйыла, ситенән ағас уҡлау тығып ҡуйығыҙ. Был йыйылған газ сыҡһын өсөн эшләнә. Кәбеҫтә яҡынса өс тәүлек буйы әсей. Ошо ваҡытта уны көнөнә бер нисә тапҡыр уҡлау йә булмаһа ҙур бысаҡ менән ҡыбырлатып алырға кәрәк. Өҫтөнә күбек булып газ сығырға тейеш. Әгәр ул әсегән ваҡытта уҡлау менән газын сығарып тормаһаң, артыҡ әсе булааҡ. Өсөнсө тәүлеккә кәбеҫтә шиңә, өҫтөндәге күбектәр ҙә юҡҡа сыға.\nӘҙер булғас, артыҡ төймәй, банкаларға тултырып, полиэтилен ҡапҡастар менән ҡаплап баҙға төшөрөгөҙ.\nВиноград һәм бал менән\nБыл юл менән әҙерләнгән кәбеҫтәнең тәме бик үҙенсәлекле була. Ул бер көн эсендә табынға ҡуйырлыҡ булып етешә. Тәүҙә кәбеҫтәне бәләкәй порцияларҙа әҙерләп ҡарарға кәрәктер.\n2 кг кәбеҫтә, 1 кг виноград, 200 г кишер, 100 г базилик, 100 г бал, 15 г тоҙ кәрәк.\nКәбеҫтә менән кишерҙе ҡырғыс аша үткәрергә лә, тоҙ ҡушып, һауытҡа һалырға. Виноград менән базиликты ҡушырға. Тоҙлоҡ ошолай әҙерләнә: 1 литр һыу, 15 г тоҙ һәм 100 г бал ҡушып бутала. Уны кәбеҫтәгә ҡойғандан һуң, һауыттың өҫтөн ҡаплап, бер тәүлек тоторға.\nАлманың өлгөргәнен, әммә йәшел һәм әскелтем сорттарын һайларға.\n10 кг кәбеҫтә, 0,5 килограмм алма, әнис орлоғо, 250-300 г тоҙ.\nАлмаларҙың тышын әрсергә, таҙартырға, өлөшләп турап, тоҙ менән ыуылған кәбеҫтәгә ҡушырға. Һауытҡа кәбеҫтә менән алманы ҡатлап һалырға, тәмләткестәр һибергә. Дүрт-биш көндә әсергә тейеш. Газы сығып торһон өсөн кәбеҫтәне даими рәүештә төбөнә тиклем тишкеләп тороу ҙа етә.\n1 килограмм кәбеҫтә, 200 грамм миләш, 2 ботаҡ эстрагон тәмләткесе, 3-4 киҫәк керән тамыры, 3 сейә япрағы, маринад өсөн 1 литр һыуға 1,5 стакан шәкәр, 1,5 аш ҡалағы тоҙ, 1 стакан алма һеркәһе кәрәк.\nКәбеҫтәне нәҙек кенә итеп турайбыҙ. Миләште 2-3 минут ҡайнар һыуҙа тотоп алабыҙ.\nТоҙ, шәкәр, һеркә ҡушылған һыуҙы ҡайнатып сығарабыҙ. Стерилләнгән банка төбөнә эстрагон, керән тамыры, сейә япрағы һалабыҙ, шулар өҫтөнә кәбеҫтәне миләш менән аралаштырып тултырабыҙ. Өҫтөнә ҡайнар маринад ҡоябыҙ. 1 литрлы банканы 20 минут стерилләгәс, һауа үтмәҫлек итеп ҡаплайбыҙ.\nКәбеҫтәне нәҙек кенә итеп турайбыҙ ҙа, тоҙ һибеп, ҡул менән иҙгесләйбеҙ. Кишерҙе эре ҡырғыстан үткәрәбеҙ, татлы боросто туҡмаслап турайбыҙ. Алманы төштәренән таҙартып ваҡ киҫәктәргә бүләбеҙ. Кәбеҫтә, кишер, борос, алма, йөҙөм емешен бергә ҡушып болғатабыҙ. Эмалле кәстрүлгә һалып, кәбеҫтәнең һыуы өҫкә сығырлыҡ итеп ҡаплайбыҙ һәм ауыр нәмә менән баҫтырып ҡуябыҙ. Бүлмә йылылығында ике-өс көн тотабыҙ. Көнөнә бер нисә тапҡыр оҙон ағас таяҡ менән төбөнә тиклем үтәнән-үтә тишеп алабыҙ. Артабан һалҡын урында һаҡлайбыҙ.


Ауыл йүнселдәренә ярҙам » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ауыл йүнселдәренә ярҙам\nАуыл йүнселдәренә ярҙам 27.07.2018 // Йәмғиәт\n– Беҙ ауылда йәшәйбеҙ, дүрт бала тәрбиәләйбеҙ. Ҡыҫҡартыуға эләгеп, иптәшем эшһеҙ ҡалды. Үҙ эшебеҙҙе асырға уйыбыҙ бар. Аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә ошо йүнәлештә матди ярҙам күрһәтелә, тип ишеткәйнек. Шул хаҡта аңлатма бирһәгеҙ ине.\nБашҡортостан Республикаһы Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза КУЗЬМЕНКО:\n– Социаль килешеү нигеҙендәге адреслы социаль ярҙам аҙ тәьмин ителгән граждандарҙың айырым категорияларына күрһәтелә. Уларҙың Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә йәшәүе һәм ғаилә ағзаларының уртаса килеме төбәктә йән башына билдәләнгән йәшәү минимумынан артмауы шарт.\nАдреслы социаль ярҙамды үҙ эшеңде асыу йәки шәхси эшҡыуарлыҡҡа тотоноу өсөн алырға мөмкин. Тик уға дәғүә итеүсенең быға тиклем шәхси эшҡыуар, крәҫтиән (фермер) хужалығы башлығы, юридик шәхес булараҡ теркәлмәүе зарур. Был ярҙам сараһы эш башлау мәлендәге ойоштороу сығымдарын ҡаплауға тәғәйенләнә һәм күләме 100 мең һумдан артыҡ була алмай.\nШулай уҡ шәхси хужалыҡ тотҡан аҙ тәьмин ителгән граждандарға мал-тыуарын ишәйтеү, ҡош-ҡорт, мал аҙығы һатып алыу, йәшелсәселекте һәм умартасылыҡты үҫтереү өсөн 50 мең һумғаса адреслы ярҙам алыу мөмкинлеге бар.\nБыл мәсьәлә буйынса ентеклерәк мәғлүмәт алыу өсөн һәр кем Республика халыҡты социаль яҡлау үҙәгенең үҙ төбәгендәге филиалына йәки күп функциялы үҙәккә мөрәжәғәт итә ала.


2 июнь — Башҡорт Википедияһы\n2 июнь Викимилектә\n2 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 153-сө (кәбисә йылында 154-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 212 көн ҡала.\nЕр: Спутник мониторингы һәм навигация көнө.\nАҠШ: Туңдырма көнө.\nИталия: Республика көнө.\nКанада: Ветерандар көнө.\nРәсәй: Файҙалы аҙыҡ менән туҡланыу һәм артыҡ ашауҙан баш тартыу көнө.\nТаиланд: Ананас фестивале көнө.\nСловения: Тимер юлсылар көнө.\nӘзербайжан: Граждандар авиацияһы көнө.\n1856: Хәҙерге Амур өлкәһенең административ үҙәге Благовещенск ҡалаһына нигеҙ һалына.\n1857: АҠШ-та сәнсемле теген машинкаһына патент алына.\n1864: Мәскәүҙә Рәсәй империяһындағы тәүге зоология баҡсаһы асыла.\n1892: Киевта Рәсәй империяһындағы беренсе электр трамвайы линияһы эшләй башлай.\n1955: СССР-ҙа Байконур космодромы төҙөлә башлай, хәҙер ул Ҡаҙағстан биләмәләрендә.\n1995: Йәмәғәт берләшмәләренең халыҡ-ара союзы «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы»ның Башҡарма комитеты ойошторола.\n2006: Төркиәлә Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәте көндәре асыла.\nСәмиғуллин Мәснәүи Хәмиҙулла улы (1930—2004), хужалыҡ эшмәкәре. 1972—1990 йылдарҙа Кушнаренко көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү комбинаты начальнигы. Башҡортостандың халыҡҡа көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү тармағының атҡаҙанған хеҙмәткәре.\nЧернова Наталья Сергеевна (1931), хеҙмәт ветераны, табип-аккушер-гинеколог, педагог. 1963 йылдан Өфөләге 1-се медицина училищеһы уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1983). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Ҡыҙыл Шишмә ауылынан.\nДауытов Хәбир Кәрим улы (1936), сауҙа өлкәһе ветераны, прозаик. 1999 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре, СССР Ҡулланыусылар йәмғиәте отличнигы. Күгәрсен районының Зәйнәб Биишева исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2005).\nМинһажев Гайдар Ғиләж улы (1936), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе һәм юғары мәктәп ветераны, ғалим-стоматолог, хирург. 1968 йылдан Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы табибы; 1980 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы; шул иҫәптән 1982 йылдан — хирургик стоматология кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1983—1987 йылдарҙа стоматология факультеты деканы; 1996 йылдан Дипломдан һуң белем биреү институтының стоматология һәм яңаҡ-йөҙ хирургияһы кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта «Биоплант» ғилми-тикшеренеү һәм производство институты директоры. Медицина фәндәре докторы (1988), профессор (1990). Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡорт АССР-ының (1987) атҡаҙанған табибы, СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1985). Сығышы менән Ҡазан ҡалаһынан.\nСәйетов Эрнст Миңләхмәт улы (1936—4.03.2004), рәссам-график, педагог, йәмәғәтсе. 1971 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. 1969 йылдан Өфө сәнғәт училищеһы, 1976—1978 һәм 1990—2001 йылдарҙа хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1993 йылдан һынлы сәнғәт кафедраһы мөдире. 1980—1985 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Рәссамдар союзы идараһы рәйесе, 1981—1985 йылдарҙа РСФСР Рәссамдар союзы идараһы секретары. Профессор (1997). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (1999), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1990) рәссамы. Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы лауреаты (1974).\nКобяков Анатолий Иванович (1946), юғары мәктәп ветераны, ғалим-инженер-электромеханик. 1969 йылдан Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты, 1999—2011 йылдарҙа Мәскәү инженерлыҡ экологияһы университеты уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1991).\nБайбулатов Раил Фәтхелислам улы (1937—22.07.2002), яҙыусы, тәржемәсе. 1962 йылдан Башҡортостан китап нәшриәте мөхәррире, редакция мөдире, 1990—1999 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзының идара рәйесе урынбаҫары. 1984 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм Башҡорт АССР-ының (1988) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. СССР-ҙың матбуғат отличнигы. Сергей Чекмарев исемендәге әҙәби премия лауреаты (1990).\nРамазанов Өлфәт Нуриәхмәт улы (1937—24.07.2002), ауыл хужалығы хеҙмәткәре. 1975 йылдан Әбйәлил районы Киров исемендәге колхоздың баш инженеры; 1985 —1992 йылдарҙа Әбйәлил урман хужалығы директоры. РСФСР-ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы инженеры (1982), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1978). Сығышы менән ошо райондың Әлмөхәмәт ауылынан.\nДәүләтова Зәйтүнә Әхмәт ҡыҙы (1942—19.01.2009), педагог. 1961—1997 йылдарҙа Әбйәлил районы Хәлил урта мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1987). Сығышы менән ошо ауылдан.\nҒибәҙәтов Рәйес Хәйретдин улы (1947), педагог. 1970 йылдан Әбйәлил районы Әбделмәмбәт урта мәктәбе уҡытыусыһы, 1978—2008 йылдарҙа — директоры. Рәсәйҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2006), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1998). Сығышы менән ошо ауылдан.\nҒәлиева Рима Ғиниәтулла ҡыҙы (1947), педагогик хеҙмәт ветераны. 1971—1985 йылдарҙа Кушнаренко ауыл хужалығы техникумы, 1985—2009 йылдарҙа Кушнаренко урта мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nУльянов Пётр Васильевич (1952), ветеран-спортсы, педагог, тренер. Күмертау ҡалаһы дзюдо буйынса балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең элекке уҡытыусыһы һәм директоры. Самбо буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2004 һәм спорт мастеры (1993, дзюдо буйынса Бөтә Рәсәй категорияһындағы судья (1997) СССР-ҙың спорт мастеры (1974). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1998), Рәсәй Федерацияһының физик культура һәм спорт отличнигы (1999). Дзюдо буйынса РСФСР чемпионы (1979—1980), самбо оҫталары араһында донъя (1992, 1996) һәм Рәсәй (1992—1995) чемпионы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районы Ермолаевка ауылынан.\nКамалов Таһир Таузах улы (1962—4.01.2021), музыкант, дирижёр. 1989 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры дирижёры; Башҡортостан Республикаһының милли симфоник оркестрын ойоштороусы һәм 1992—2011 йылдарҙа уның директоры, художество етәксеһе һәм баш дирижеры, бер үк ваҡытта 1989 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы һәм студенттар симфоник оркестры етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1995). Халыҡ-ара башҡарыусылар һәм дирижёрҙар конкурсы лауреаты (Женева ҡалаһы, Швейцария, 1997).\nДәминев Рөстәм Риф улы (1972), ғалим-нефтехимик. 1998 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университетының Стәрлетамаҡ филиалы уҡытыусыһы, 2007 йылдан — директор урынбаҫары, бер үк ваҡытта дөйөм химик технологиялар кафедраһы мөдире, 2011 йылдан — директор. Стәрлетамаҡтың 4-се саҡырылыш ҡала Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы профессоры (2016), техник фәндәр докторы (2006), профессор (2015). Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы отличнигы (2005), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2016).\nҒәфүров Айвар Илшат улы (1987), спортсы. Кикбоксинг буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры. Донъя кубогы еңеүсеһе, донъя, Европа һәм Рәсәй чемпионы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Ҡаран ауылынан.\nФәрхетдинов Исхаҡ Мансур улы (1987), ғалим-геолог. 2011 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2015—2016 йылдарҙа география факультеты деканының фәнни эштәр буйынса урынбаҫары, 2016 йылдан геология һәм файҙалы ҡаҙылмалар кафедраһы мөдире. Геология-минералогия фәндәре кандидаты (2014), доцент (2018). 2019 йылдан Халыҡ-ара медик-геологик ассоциацияның (International Medical Geology Association Russia - NIS Chapter) Рәсәйҙәге һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһендәге рәйесе.\nӘхнәф Харисов (1914—15.05.1977), ғалим-филолог, яҙыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1954–1964 йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры, 1964–1977 йылдарҙа — директор урынбаҫары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1942 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1972), профессор (1972), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1987). Октябрь Революцияһы (1975), «Почёт Билдәһе» (1949) ордендары кавалеры.\nГришков Иван Тимофеевич (1929—2018), нефтсе. 1948—1986 йылдарҙа Ишембай быраулау эштәре идаралығы мастеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе. Ленин һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры, Ишембай ҡалаһының һәм Ишембай районының почётлы гражданы.\nҠәйүмов Хәүис Мырҙайән улы (1929—23.05.2006), хужалыҡ эшмәкәре. 1963—1990 йылдарҙа Дүртөйлө районының «Победа» колхозы рәйесе. РСФСР-ҙың 8‑се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981). Ленин (1971), Октябрь Революцияһы (1973), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1976) һәм Халыҡтар дуҫлығы (1986) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Илеш районы Үрге Сереккүл ауылынан.\nФурлей Иван Иванович (1939), ғалим-физик‑химик. 1962 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Органик химия институтында ғилми хеҙмәткәр, 1980 йылдан — лаборатория мөдире. Химия фәндәре докторы (1990). Сығышы менән хәҙерге Украинаның Одесса өлкәһе 1‑се Николаевка ауылынан.\nШәрәфетдинова Нәзирә Хәмзә ҡыҙы (1949), ғалим-гигиенист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (2000). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2014), атҡаҙанған табибы (2002) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2006), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2004). Сығышы менән Октябрьский ҡалаһынан.\nЕфремов Александр Петрович (1959), хеҙмәт алдынғыһы. 1992–2016 йылдарҙа Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Үҙйылға руднигы проходчигы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған шахтёры.\nКачалкова Ольга Александровна (1979), спортсы. Йәйге биатлон буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1999). Европа чемпионы (2 тапҡыр, 1998), Европа (1998—1999) һәм Рәсәй (1998) кубоктарын яулаусы, үҫмер спортсылар араһында шәхси ярышта һәм спринт буйынса Европа кубоктарының көмөш призёры (1998—1999). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Белорет районы Инйәр ауылынан.\n2 июндә тыуғандар\n1740: Донасьен Альфонс де Сад, Франция яҙыусыһы, философ.\n1755: Иван Акимов, Рәсәй империяһы рәссамы, классицизм вәкиле.\n1840: Томас Харди, Англия яҙыусыһы, шағир.\n1876: Константин Тренёв, СССР прозаигы, драматург.\n1915: Тапио Вирккала, Финляндия дизайнеры, скульптор.\n1920: Марсель Райх-Раницкий, Германияның әҙәби тәнҡитсеһе, публицист.\n1930: Чарльз Конрад, АҠШ астронавы, Айға аяҡ баҫҡан өсөнсө кеше.\n1930: Андрей Сахаров, СССР һәм Рәсәй ғалимы, тарихсы.\n1940: Константин II, Грецияның һуңғы короле (1964—1974).\n1945: Георгий Колосов, СССР һәм Рәсәй фотографы, хәҙерге заман пикториализм вәкиле.\n2 июндә вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=2_июнь&oldid=1142740 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:59 18 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Урман ауылы янындағы снарядтар шартлау эҙемтәләрен бөтөрөү эштәре дүрт этапта үтәсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nУрман ауылы янындағы снарядтар шартлау эҙемтәләрен бөтөрөү эштәре дүрт этапта үтәсәк\n13:46, 27 мая 2011 Сәйәсәт\n— Кисәге кистән алып Урман ауылы янындағы хәрби часта боеприпастар арсеналы шартлаған урында Прокуратураның Тәфтиш комитеты эшләй, — тип журналистарға Иглин районындағы хәл-ваҡиғаларҙа аңлатма бирә РФ оборона министры урынбаҫары армия генералы Дмитрий Булгаков. – Төрлө версиялар бар, ләкин янғындың төп сәбәптәре әлегә асыҡланмаған әле.\nДмитрий Булгаков һүҙҙәренсә, 100, 125 һәм 152 миллиметрлы артиллерия снарядтарына дары зарядтары, шулай уҡ яҡтырта торған снарядтар шартлай. Ярсыҡтар иң күбендә 300 метрға сәселә. Генералдың әйтеүенсә, келәттә 90 мең тоннанан ашыу боеприпастар булған. Арсенал үҙе авария эҙемтәләре бөтөрөлгәндән һуң таратыласаҡ – был Рәсәй Оборона министрлығы планында күптән ҡаралған.\nШартлауҙарҙан бер хәрби хеҙмәткәр ҙә зыян күрмәгән, халыҡ араһынан өс кеше йәрәхәтләнгән – уларҙың барыһына ла медицина ярҙамы күрһәтелә.\n— Әлеге ваҡытта шартлауҙар урынына техник саралар менән ҡоралланған 20 махсус саперҙар төркөмө килде, — тине Дмитрий Булгаков. – Уларҙың бурысы —тәү сиратта тораҡ пунктты таҙартыу. БР буйынса Эске эштәр министрлығы, республика етәкселеге һәм Иглин районы хакимиәте менән килешеп, төбәк хәүефле предметтарҙан таҙартылғас та, иҫән ҡалған йорт хужалары торлаҡтарына ҡайтасаҡ, тип ҡарар иттек.\nДмитрий Булгаков билдәләүенсә, шартлау эҙемтәләрен бөтөрөү дүрт этапта алып барыласаҡ. Беренсеһе күптән башланған: биләмәгә ике робот индерелгән, уларҙың бурысы – юлдарҙы таҙартыу. Икенсе этапта ҡасаба биләмәһенә саперҙар йүнәләсәк. Өсөнсө этапта емереклектәрҙә юл һалыу өсөн файҙаланыусы инженер машиналар —танк базаһындағы бронемашиналар эшләйәсәк. Кешеләр ғүмеренә хәүеф янамауына тулы ышаныс булғанда ғына, дүртенсе этапта, урыны-урыны менән ҡалған утты һүндерер өсөн янғын машиналары ебәреләсәк.\nТеги: шартлау, ғәҙәттән тыш хәл, янғындар