“Һәр етәксе халыҡ араһына сығырға тейеш” » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » “Һәр етәксе халыҡ араһына сығырға тейеш”\n02.05.2014 “Һәр етәксе халыҡ араһына сығырға тейеш”\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов “тура эфир”ҙа журналистарҙың һорауҙарына яуап бирҙе\nКиң мәғлүмәт саралары вәкилдәренең республика етәксеһенә биргән һорауҙары төрлө тармаҡҡа ҡағылды – юлдар, хаҡтар, иҡтисад, Ҡырым, чиновниктарҙың асыҡлығы, төҙөлөштәр, инвестиция һ.б., һ.б. Рөстәм Хәмитовтың яуаптарынан һеҙгә мотлаҡ еткерелергә тейешле бер нисәүһен һайлап алдыҡ.\nБашҡортостанға етәксе һайлау\n– Республика етәксеһенә кандидат булыр өсөн өс шарт кәрәк: халыҡтың ышанысы, Рәсәй Президентының хуплауы, дәғүәсенең кешеләр мәнфәғәтенә эшләргә теләүе.\nХалыҡ башлыҡ булырға теләүсене яҡшы белергә тейеш. Уның элекке уңыштарын. Ил етәксеһенең хуплауынан башҡа буласаҡ төбәк башлығы эшләй алмаясаҡ. Федераль власть менән бәйләнеш мотлаҡ кәрәк. Кеше үҙенең ойоштороу һәләтен баһалап, был эштең ҡулынан киләме-юҡмы икәнен баһаларға бурыслы. Ул етәкселек вазифаһын кешеләргә файҙа килтерәсәге яғынан ҡарарға тейеш, ә үҙенең кеҫәһен ҡалынайтыу яғынан түгел.\nҠырымдың хәле шәптән түгел, теләгән кеше ярҙам итә ала\n– Халыҡ ауыр иҡтисади хәлгә тарыған. Власть күп проблеманы ҡарамаған. Һыу менән тәьмин ителеш тә ауыр. Хатта тәүлегенә бер сәғәт кенә һыу алған тораҡ пункттар бар. Юлдар насар, энергия ресурстары проблемаһын хәл итергә кәрәк. Әле кешеләргә Рәсәй субъектына әүерелеү осоронда булышлыҡ итеү мөһим. Етәкселеккә лә беҙҙең ҡанундарға яраҡлашып, уларҙы беҙҙеңсә эшләргә өйрәтергә кәрәк.\nӘлбиттә, бында һүҙ Башҡортостан Ҡырымдың йә Ҡараһыубаҙар (Белогорск) районының иҡтисадын тулыһынса күтәрергә тейеш тигәнде аңлатмай. Әммә улар менән бергә эшләйәсәкбеҙ. 20 йылда тупланған проблемаларҙы бер көн йә ай, хатта бер йылда ла бөтөрөү мөмкин түгел. Ҡырым көслө булһын өсөн өс-биш йыл ваҡыт кәрәгер.\nЯрҙам тураһында әйткәндә, Ҡырымға средстволар йыйыу, кешегә “өҫтән” баҫым яһалмайынса, ирекле рәүештә булырға тейеш. Теләйһең икән, бирәһең, теләмәһәң, берәү ҙә мәжбүр итмәй. Миңә был турала хәбәрҙәр килде – мәктәптән, дауаханаларҙан айырым кешеләр яҙҙы. Мин хатта кешеләргә аҡсаларын кире ҡайтарыуҙарын һораным.\nҠырымға бюджет ресурстарын ебәрмәйәсәкбеҙ. Эйе, беҙҙә лә аҡса етмәй, юлдар соҡорло, ауылға ярҙам кәрәк. Ҡырымға әле 48 миллион һум аҡса йыйылған. Кешеләрҙән, ойошмаларҙан, кем ихлас ярҙам итергә теләй, шуларҙан. Мин шәхсән хеҙмәт хаҡымдың бер өлөшөн күсерҙем. Мин юғары эш хаҡы алам. Башҡа кешеләрҙән талап итә алмайым. Аҡса бирергә мәжбүр итеүҙәренә ҡаршымын. Тағы бер тапҡыр әйтәм – кем баҫым аҫтында ғаиләһенә, балаларына кәрәкле аҡсаһын биргән, уларға кире ҡайтарығыҙ. Был дөрөҫ юл түгел.\nАҡсаңды теләһә кемгә тотторма…\n– Алданған өлөшсөләр проблемаһын хәл итеү ҡатмарлы. 2010 йылда улар һаны өс меңдән дә ашыу ине, хәҙер бер мең самаһы ҡалды.\nБыл процесс ике яҡлы. Бер яҡта – торлаҡ төҙөйбөҙ, тип халыҡтан аҡса йыйып, ер алыусы уңышһыҙ бизнесмендар, мутлашыусылар. Улар үҙ көстәрен үлсәп ҡарамаған, йорт төҙөү еңел тип уйлаған. Төҙөлөш башлар алдынан ғына төҙөй белмәгәндәрен һиҙеп ҡалғандар. Йә улар – кешенән аҡса йыйғанда уҡ алдаясаҡтарын белеүсе “оҫталар”.\nИкенсе яҡта – бер ҡатлы халыҡ. Беҙ власть кешенең шәхси мәнфәғәте өсөн яуап бирмәгән капиталистик йәмғиәттә күптән йәшәмәйбеҙ. Совет власында тәрбиәләнгән кешеләрбеҙ. Шуға тиҙ ышанып барабыҙ. Гәзиттәрҙә яҙылғандарға, радио-телевидениела һөйләнгәндәргә ышанабыҙ. Ә ысынында барыһы ла икенсерәк. Алданға өлөшсөләр һаны ҡайһы бер объекттар буйынса кәмеһә, икенселәрендә арта.\nБеҙҙең бурыс – алданыусылар мәсьәләһен түгел, ә глобаль рәүештә хәл итергә кәрәк. Эконом-класлы торлаҡ төҙөү зарур.\n“Беҙ сифатлы юл һала белмәйбеҙ”\n– Бер көндө руль артында Өфө һәм уның яҡын-тирә юлдары буйлап байтаҡ йөрөнөм. Был мине һис тә илһамландырманы. Соҡорҙар, емеректәр – быларҙың барыһы ла ныҡ йәнде көйҙөрә. Бында аҡланыу урынһыҙ – беҙ сифатлы юл төҙөй белмәйбеҙ. Мәҫәлән, Өфө – аэропорт юлы. Төҙөлөш барышында арыу ғына резонанс тыуҙырҙы. Аэропортҡа барғанда уң яғы насар түгел, ә һул яғында – ярайһы тәрән тәгәрмәс эҙҙәре. Юл һалыусыларҙың нормативтарға ярашлы эшләмәүе был. Хаталарын төҙәтергә өлгөрмәнеләр.\nБеҙ юл төҙөлөшөндә аҡсаны экономияламаясаҡбыҙ. Әҙ генә ваҡыт бирегеҙ, тәртип урынлаштырырбыҙ.\nЕтәксенең төп бурысы – кешеләр хаҡында хәстәрлек\n– Әгәр кеше республика етәксеһенә килә икән, тимәк, ул урындағы власҡа ышанмай. Тимәк, был түрәләр халыҡ менән аралашмай. Мин йылдар буйы халыҡ менән осрашмаған, ҡабул итеүҙәр ойоштормаған ҡайһы бер район етәкселәрен беләм. Хәҙер инде улар эшләмәй. Бындайҙарҙан бер нәмә генә талап ителгән: һайлауҙа һөҙөмтәләр тәьмин итергә. Артабан теләһәң нисек йәшә. Бөгөн власть яуаплылығын муниципалитеттар кимәленә ҡайтарыу мөһим.\nНиңә республика башлығы ғына ҡалаларҙа тәртип урынлаштырыуҙы хәстәрләргә тейеш? Ауыл-ҡалаларҙа уңайлы мөхит миңә генә кәрәкме ни? Ул кешеләргә кәрәк. Ни өсөн муниципалитет, ҡала башлыҡтары ошоноң менән шөғөлләнмәй? Шөғөлләнһә, халыҡҡа ниңә тап ошо заводты төҙөгәнеңде аңлатмаҫҡа? Теге йәки был предприятиела сеймал етмәүе нимә менән бәйле? Әгәр был производствоны яңыртмаһаң йәки инвестор саҡырмаһаң, нимә буласаҡ? Быларҙың барыһы ла беҙҙең етәкселектең сәйәси мәҙәниәте, халыҡ менән аралашыу кимәле түбән булыуынандыр, бәлки.\nНиңә ҡайһы бер министрҙар эфирҙа һирәк күренә?\n– Министрҙарҙың төрлөһө төрлө кеше. Араларында асыҡтары бар, асыҡ булмағандары. Журналистар араһында ла яҡшы яҙғандары, насар һөйләшкәндәре, йә, телгә оҫта булып та, һорау бирә белмәгәндәре бар бит, шуның кеүек министрҙар ҙа төрлө. Күптәре кәңәшмәләрҙә яҡшы сығыш яһай, әммә шул уҡ ваҡытта аудиториянан ҡурҡыңҡырағандары ла барҙыр. Мин хәлде яйларға тырышырмын. Һаулыҡ һаҡлау министры ла, мәғарифтыҡы ла, ғөмүмән, ауыл хужалығы, тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрҙары ла халыҡ алдында сығыш яһап, һорауҙарға яуап бирер. Бындай эштәр алып барылырға тейеш.\nБР Президенты сайтынан


Тоҙһоҙ диетаның зыяны бармы?\n10 Июль 2019, 16:01\n"Уның менән мауыҡҡан кешенең йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәренән вафат булыуы ихтимал...”\n“Тоҙһоҙ диетаның организм өсөн файҙаһы юҡ, әммә ошондай диета менән мауыҡҡан кешенең йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәренән вафат булыуы ихтимал”, - тип һығымта яһаған Канада ғалимдары.\n“Lance” журналында баҫылған мәҡәләлә һүҙ ошо хаҡта бара.\n"Тоҙҙо сама белеп ҡулланыу ҡан баҫымын түбәнәйтә, әммә тоҙһоҙ диетаның хәүефле эҙемтәләргә килтереүе бар. Гипертониянан яфаланған ауырыуҙар өсөн был айырыуса мөһим яңылыҡ”, – тип иҫәпләй Гамильтондағы Макмастер университеты ғалимы Эндрю Менте (Канада).\nДонъяның 49 иленән 130 меңдән ашыу кеше Макмастер университеты үткәргән тәжрибә проектында ҡатнашҡан. Канада ғалимдары ғилми мониторинг нигеҙендә уларҙың һаулыҡ торошон, ҡан күрһәткестәрен даими тикшергән, диеталарын, зарарлы ғәҙәттәрен, сирҙәрен, ғөмүмән, ғүмер оҙайлылығына һәм сәләмәтлеккә тәьҫир иткән бүтән ҡылыҡтарын өйрәнгән.\nҮкенескә ҡаршы, бөгөн рационыбыҙҙа тоҙҙо кәметергә саҡырған диеталар популярлыҡ яулай бара. Тоҙһоҙ диета юғары ҡан баҫымынан интеккән пациенттарҙың организмына нисек тәьҫир итә – ғалимдарҙы ошо ҡыҙыҡһындыра.\nТәжрибәлә ҡатнашыусыларҙың сәләмәтлек күрһәткестәрен тикшереп, ғалимдар ошондай һығымта яһаған: тоҙҙо аҙ ҡулланыуҙың организм өсөн бер файҙаһы ла юҡ. Ҡан баҫымы нормаль булған кешеләргә лә тоҙһоҙ диета файҙа килтермәй. Ул ғына ла түгел, көнөнә яҡынса өс грамм тоҙ ҡулланып, уны кәметә барыу организмға, айырыуса йөрәк-ҡан тамырҙарына кире йоғонто яһай.\nМониторингта ҡатнашыусыларҙы күҙәтеү йәнә шуны күрһәтә: көнөнә ике грамм самаһы тоҙ ҡулланған пациенттар инфаркт, инсульт һәм башҡа сирҙәрҙән йышыраҡ вафат була. Ғалимдар раҫлауынса, тоҙһоҙ диетаның бер кәрәге лә юҡ, ул ғына ла түгел, ер йөҙөндә йәшәгән күпселек халыҡ өсөн тоҙһоҙ ризыҡтарҙың зыяны күберәк тә.


Янғын хәүефһеҙлеге аҙналығы - БРГИ1\nАта-әсәләрҙең, өлкәндәрҙең күп ваҡыт өйҙә булмауы, балаларҙың оҙайлы ваҡытҡа үҙ аллы ҡалыуҙары, янғын хәүефһеҙлеге ҡәғиҙәләренә аҙ иғтибар бирелеүе – тап ошо сәбәбтәр арҡаһында янғын сығыу осраҡтарын барлыҡҡа килә. Балалар ҡарамағына өйҙә, дөйөм ятаҡтарҙа электр приборҙары, газ плиталары, шырпы һәм башҡа янғын сығыуға булышлыҡ иткән әйберҙәр ҡала. Үкенескә ҡаршы, мәктәптәр ҙә балаларға янғын хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре өйрәтеп, иҫкәртеп торолһа ла республикабыҙҙа янғын сығыу осраҡтары ишетелеп тора.\nҺәр бүлмәлә, коридорҙа балаларға күренгән урында ашығыс хеҙмәт телефондары яҙылған иҫкәрмә һәм эленеп тороуы яҡшы. Улар күрһәтелгән һандарҙы йыйып белгес кәңәштәре ярҙамында артабан нимә эшләргә кәрәклеген беләсәк.\n01 – янғын һағы телефонын иҫтә ҡалдырыуы еңел, кеҫә телефонынан 101 һандарын йыйырға була. Шулай уҡ уны яҡындарға бер генә төймәгә баҫып шылтырата алырлыҡ итеп көйләп була, сөнки улар ғына баланы тынысландырып, нимәләр эшләргә кәрәклеген әйтеп ярҙам итә ала.\nГимназиябыҙҙа электр приборҙары менән нисек ҡулланырға, янғын сыҡһа нимә эшләргә, кешеләргә йәки үҙеңә беренсе ярҙамды нисек күрһәтергә – быларҙың барыһы тураһында ла һөйләшеү, әңгәмәләр алып барыла, инструктаждар үткәрелә.\nЯнғын хәүефһеҙлегенә арналған аҙналыҡ та бик фәһемле һәм ҡыҙыҡлы үтте.\n7-се кластар араһында «Янғын хәүефһеҙлеге» һүрәт төшөрөү конкурсы бик дәррәү барҙы, «Б» класы уҡыусыһы Шәйхисламова Нәркәстең төшөргән һүрәте иң йөкмәткелеһе тип танылды һәм I урын бирелде.\nII-се урынды 7 «А» класы уҡыусыһы Солтанова Рәмзиә һәм 7 «Б» класынан Зәйнуллина Ильмира яуланы.\nIII-сө урынды 7 «А» класы уҡыусыһы Әйүпова Айһылыу , «В» класынан Аҡбулатова Азалия , «Г» класынан Мусин Ислам бүлештеләр.


“Интернатта бөтөн күңелеңде һалып эшләргә кәрәк” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » “Интернатта бөтөн күңелеңде һалып эшләргә кәрәк”\n“Интернатта бөтөн күңелеңде һалып эшләргә кәрәк” 05.10.2018 // Белем һәм тәрбиә\nУҡытыусының төп бурыстары үҙгәрмәй, ти Гөлйемеш Садиҡова.\nУл йыл һайын Уҡытыусылар көнөн тулҡынланыу менән ҡаршылай, сөнки үҙенең һәм хеҙмәттәштәренең, бөтә уҡытыусыларҙың тормош мәғәнәһе, йәшәү рәүеше, булмышы булып торған һәм ғүмерлеккә һайлаған һөнәрен иғтибарға алыу, ҙурлау, баһалау көнө бит был.\nБала саҡтан килгән оҫталыҡ\nЯҡташымдың бай педагогик юлы, етәкселек эшмәкәрлеге, үрҙәр яулауы, уңыштарға өлгәшеүе беҙҙең күҙ алдында барҙы тип әйтһәк, хата булмаҫ. “Урал” район гәзитендә уның тырыш хеҙмәте хаҡында бихисап мәҡәлә баҫылды.\nБелорет районының Абҙаҡ ауылында тыуып үҫкән ҡыҙ мәктәптә уҡыған саҡта уҡ үҙенән бәләкәй кластарҙа белем алған балаларға төрлө саралар ойоштороуға әүәҫ була, пионервожатый бурысын атҡара.\n– Миңә был ҡыҙыҡ булғандыр инде, – тип хәтерләй бөгөн Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы. – Яҡшы уҡығас, минән күсереүселәр ҙә була торғайны. Класташтарыма ярҙам итәм, темаларҙы аңлатам. Айырыуса химия фәненән булышлыҡ ҡыла торғайным.\nУрта мәктәпте тамамлағас, уның алдында ниндәй һөнәр һайларға тигән һорау тыумай. Әлбиттә, уҡытыусы! Сығарылыш кластарында белем алғанда әлеге Башҡорт дәүләт педагогия университеты тарафынан ойошторолған “Йәш педагог мәктәбе” барлығы тураһында ишетеп, хат яҙып, ситтән тороп ошо курстарҙы үҙләштерә башлай, ебәрелгән мәсьәләләрҙе сисә. Бының өсөн ауылдағы китапхана, уҡытыусыларҙан алған китаптар менән генә хушһынмай, Магнитогорск ҡалаһынан да әсбаптар ташый.\nТөплө белемле ҡыҙға институтҡа инеү ауыр булмай. Тырышып уҡып, юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай. Аспирантурала ҡалырға тәҡдим итһәләр ҙә, йәш белгес мәктәпкә эшкә юллана. Тәүҙә Абҙаҡ ауылында уҡыта, һуңынан Белорет металлургия техникумы студенттарына белем бирә. Бер аҙҙан Белорет лицей-интернатына тәрбиәсе-уҡытыусы булып эшкә күсә. Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙының ойоштороу һәләтен, көслө педагог булыуын күреп, 1997 йылдан директорҙың уҡытыу-тәрбиә эше буйынса урынбаҫары итеп ҡуялар. Тотороҡло эшләп китә. Лицей-интернат директоры Зифа Исмәғил ҡыҙы Юлчуринанан күп нәмәгә өйрәндем, ти ул. Бер аҙҙан Гөлйемеш Садиҡова Белорет ҡалаһындағы лицей-интернат директоры итеп тәғәйенләнә. Был вазифала ун йылдан ашыу эшләй.\nИнтернат менән яҡшы таныш булыуын, уның етәкселегендә уҡыу учреждениеһының өлгәшкән уңыштарын иҫәпкә алып, Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙын 2011 йылда Ҡ.А. Дәүләткилдеев исемендәге художество гимназия-интернатына директор итеп тәғәйенләйҙәр.\nАта-әсә менән аңлашып...\n— Белорет лицей-интернатында эшләгәндә үк коллективҡа, интернатта бөтә күңелеңде биреп эшләргә кәрәк, тип йыш әйтә килдем, сөнки бында балалар көнө-төнө йәшәй һәм улар өҙлөкһөҙ иғтибар талап итә, – ти Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы. – Үҙҙәрен аңларға ла, ҡарарға ла кәрәк. Дәрес бирәһең икән, урыны-еренә еткереп, төплө итеп уҡыт. Һөйләгәндәрең шундай ҡыҙыҡ булһын, балалар ауыҙын асып тыңлаһын, һәр бер һүҙҙе күңеленә һеңдереп барһын.\nИнтернат – балаларҙың йәшәү урыны, шуға ла шарттар тыуҙырыу, ашатыу, тәрбиәләү, бөтә булған саралар үткәреү шарт. Ошоларҙың һәр береһен урынына еткереп эшләһәң, ҡалғаны китә. Бигерәк тә сентябрь, октябрь, ноябрь айҙарында яңы килгән балаларҙы һәйбәт итеп өйрәтеп алырға кәрәк. Улар күнегеп киткәнсе байтаҡ ваҡыт үтә. Яңы уҡыусылар үҙҙәрен төрлө яҡтан күрһәтергә тырыша, сөнки улар төрлө ғаиләләрҙән килә. Яңы йылдан һуң ғына интернат тормошона өйрәнеп китәләр. Хатта осраҡлы килеп эләккән балалар ҙа, үҙҙәрен насар яҡтан күрһәтергә теләгәндәр ҙә үҙгәрә, бындағы мөхиткә яраҡлашып, бик яҡшы, тәртиплегә әйләнә. Кешене өйрәтергә, ваҡыт бирергә кәрәк, шул саҡта ул яраҡлашып китә.\nҠ.А. Дәүләткилдеев исемендәге художество гимназия-интернатына балаларҙы ҡабул иткәндә бер аҙналыҡ лагерь ойошторола. Был буласаҡ уҡыусылар шарттарға өйрәнә торһон тигән маҡсатта эшләнелә. Ошо ваҡытта атай-әсәйҙәр менән танышыу башлана.\n– Ваҡытым булмаған хәлдә лә, ата-әсәләр менән һөйләшергә кәрәк тип иҫәпләйем. Ҡайһы берҙәр балаларын “өф” иттереп кенә ҡарай. Бындай уҡыусылар өйҙән китергә әҙер түгел. Уларҙың үҙҙәренә ҡыйын. Баланы тыныс күңел менән ебәрергә кәрәк, сөнки интернатта бөтә шарттар ҙа булдырылған. Үҙем дә, ниндәй генә хәл булһа ла, барыбер балалар яҡлы булам. Иң тәү сиратта уларға һәйбәт булырға тейеш, – ти директор. – Ата-әсә менән дә асыҡтан-асыҡ һөйләшергә кәрәк. Бала интернатта уҡый икән, өлгәшергә, тырышырға, уның йөрәгендә “Мин уҡыйым, уҡыйым!” тигән ут янырға тейеш. Ошо ҡараш тыуһын өсөн ата-әсә лә мөнәсәбәтен үҙгәртергә бурыслы.\nАта-әсә араһында үҙҙәренең шәхси хәлен яҡшыртыу өсөн балаларын интернатҡа биргәндәр ҙә бар. Үҙҙәре ситкә эшкә китә, ҡайһы берҙәре яңынан тормош ҡора. Ошондай юл менән, интернат ярҙамында, тормоштарын яйға һалғандар ҙа бар. Быны беҙҙең ғаиләләргә социаль ярҙам итеүе тип ҡарарға мөмкин, әммә хәҙерге заманда улай булырға тейеш түгел. Әле беҙҙә йөҙҙән ашыу бала тулы булмаған ғаиләнән, шул иҫәптән былтыр – ун, быйыл һигеҙ баланы атайҙары яңғыҙы ҡарай. Алтмышынсы йылдарҙа илебеҙҙә интернаттар булдырғанда төп бурыс ошондай тулы булмаған ғаиләләрҙән, ҡарауһыҙ ҡалған балаларҙы ҡарау маҡсаты беренсе урында торһа, хәҙер һынлы сәнғәт гимназияһы күберәк балаларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү өҫтөндә эшләргә тейеш. Ата-әсәнең төп бурысы – баланы ҡарау, уҡыу өсөн йүнәлеш биреү, уңайлы шарттар тыуҙырыу.\n“Рухи донъялары шул ҡәҙәр бай”\nГимназия-интернат бөгөн һәләтле балаларҙы үҫтереү, ныҡлы белем биреүҙе төп маҡсат итеп ҡуя. Юғары уҡыу йорттары менән хеҙмәттәшлек итә. Быйыл бында предуниверсарий, йәғни профилле кластар асылған. Мәсьәлә иң тәүҙә Мәғариф министрлығының коллегияһында ҡарала, шунан Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән килешеү төҙөлә, әлегә иһә өс унынсы класс профилле йүнәлештә белем ала. Уларҙа махсус план ҡаралған. Көндөң тәүге яртыһында башҡа мәктәптәрҙәге кеүек белем алһалар, икенсеһендә тарих, йәмғиәтте өйрәнеү, филология, һынлы сәнғәт йүнәлештәре буйынса өҫтәмә белем бирелә. Был дәрестәрҙе педагогия университетынан килгән уҡытыусылар үткәрә. Бындай алым балаларға оҡшай.\nБыйыл педагогия университеты менән берлектә уҡыусыларҙы ҡабул иткәс, унынсы класҡа бик етди һынау уҙғарылған. Ошо йүнәлештәге төрлө олимпиадаларҙа ҡатнашып, муниципаль, республика кимәлендә ыңғай һөҙөмтә күрһәткән балаларға өҫтөнлөк бирелгән.\n– Балаларға һөнәр һайлағанда ата-әсәнең ярҙамы ҙур булырға тейеш. Иң тәүҙә уның ниндәй фәндәрҙе белеүенә иғтибар итеү мөһим, – тигән фекерҙә Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы. – Математиканы, физиканы яҡшы белә икән, унан киләсәктә яҡшы инженер сығасаҡ. Был һөнәр эйәләре ҡайҙа ғына барһа ла юғалып ҡалмай, сөнки хәҙерге ваҡытта, һанлы, мәғлүмәт технологиялары үҫешкән заманда, бөтә производстволар электрон техника менән йыһазландырылған. Комбайнға ултырып эшләгәндә лә, әгәр ҙә белемең етмәһә, буталып, техниканы эштән сығарыу ихтимал.\nШулай ҙа тәү сиратта бала рухлы, күңеле бөтөн булырға тейеш. Үҙебеҙҙең гимназияны алып ҡарайым да беҙҙә тәртипле уҡыусылар йыйылғанына һөйөнәм. Ижад кешеһенең рухи донъяһы шул тиклем бай. Ҡайһы бер балалар артыҡ бер һүҙ әйтмәй, әммә һүрәттәре шул тиклем йөкмәткеле, матур. Уҡыусыларыбыҙ тыныс, ипле, тәрбиәле, ҡайҙа барһалар ҙа, үҙҙәрен тота беләләр.\nХәҙер элекке һымаҡ буяуҙар менән һүрәт төшөрә белеү генә етмәй. Ҡәләмде лә дөрөҫ итеп тота белеү, шул уҡ ваҡытта компьютер графикаһын үҙләштереү, график планшеттарҙы тотоноп, үҙеңә мониторҙа, экранда һүрәт төшөрә белеү ҙә шарт. Былар – хәҙерге заман талаптары. Кейем тегеүҙә лә, бинаны, тирә-яҡ мөхитте, мәғлүмәт ҡағыҙҙарын биҙәүҙә лә, сәнәғәттә лә, йәғни бөтә ерҙә лә дизайнерҙар талап ителә. Шуның өсөн кешегә инженер булыу ғына етмәй, һин донъяны матур итеп күрә белергә лә тейешһең. Сит илдәргә сыҡһаҡ та, үҙебеҙҙең ауылыбыҙға ҡайтһаҡ та, халыҡтың матурлыҡҡа ынтылыуын күрәбеҙ. Кешенең тормошо еңелләшә, бөтә ерҙә лә автоматлаштырыу, модернизациялау, цифрлы технологиялар индерелә, шуға күрә лә тирә-яғыбыҙ камил булһын өсөн матурлыҡты ла тыуҙырыу кәрәк. Тимәк, киләсәктә рәссамдарға ла, инженерҙарға ла ихтыяж ҙур буласаҡ тип иҫәпләйем. Ошоларҙы ата-әсә лә аңларға тейеш.\nБалалар Берҙәм дәүләт имтихандарын һайлағанда ла ниндәй уҡыу йорттарына инә алыуҙары хаҡында уйланһын. Бында ла ата-әсәнең ярҙамы ҙур булырға тейеш. Баланың киләсәктә кем булыры уның үҙенән тора, ә өлкәндәр уға йүнәлеш биреүҙә ҡатнаша ала.\n– Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы, ата-әсәгә балаларҙы тәрбиәләгәндә айырыуса нимәгә иғтибар итергә кәрәк?\n– Хәҙер балаларҙы һәр ваҡыт күҙ уңында тотоу мотлаҡ. Элек уҡыусылар мәктәптә нимә һөйләһәң, шуны иҫендә ҡалдырҙы, бөтә мәғлүмәт сығанағы уҡытыусы һәм китап ине. Хәҙер иһә интернет селтәре бар. Балалар төрлө булған төркөмдөргә инә. Әгәр ҙә улар эргәһендә иғтибарлы педагогтар, ата-әсәләр булмаһа, төрлө насар хәлдәргә тарыуҙары ихтимал. Шуға күрә лә ололар тарафынан интернет селтәре буйынса күҙәтеү көслө булырға тейеш, был – көнүҙәк мәсьәлә.\nӨҫтәүенә беҙ көнәркәшлеккә һәләтле быуын тәрбиәләргә тейешбеҙ: улар беренсе, иң яҡшыһы, төплө белемле булырға тейеш.\nАта-әсә балаларына ҡарата иғтибарлыраҡ булһын. Яҡыныңдың эске донъяһын белеү мотлаҡ, сөнки мәғлүмәт күп, бала үҙенән-үҙе, нимәнәндер сығып, дөрөҫ һығымта яһай алмауы ла ихтимал. Беҙ яңғыҙ йәшәмәйбеҙ, төрлө-төрлө кешеләр уратып алған, һәр кемдең үҙ холҡо, ҡайһы бер хәлдәрҙе алдан әйтеп тә, белеп тә булмай. Балаларҙы шундай көтөлмәгән хәлдәргә әҙерләргә тейешбеҙ, аңлатыу эше алып барыу мөһим.\nБалаларҙың хәҙер уҡырға ынтылыуы күренеп тора ул. Уларҙы эшләтергә тырышырға, ҡыҙыҡһыныуын арттырырға, һәр эштең ыңғай яғын күрһәтә белергә кәрәк.\n– Уҡытыусы һөнәренә лә ҡараш үҙгәрә, әммә ул, ниндәй осор булыуға ҡарамаҫтан, ҡайһы сифатты һаҡларға, тәрбиәләргә, үҫтерергә тейеш?\n– Уҡытыусы ғүмер буйы уҡырға тейеш. Кире осраҡта артта ҡалаһың, һөҙөмтәлә нисек балаларҙы алға әйҙәргә мөмкин? Хәҙер алдынғы технологияларҙы үҙләштереү талап ителә, компьютерҙы яҡшы белергә кәрәк. Балаларҙан һин һәр ваҡыт бер башҡа юғары булырға тейешһең. Үҙеңдең фәнеңде үҙләштереү генә етмәй, шул уҡ ваҡытта психологияны яҡшы белеү мөһим. Йәғни уҡытыусыға ғилемле, инсафлы, итәғәтле булыу зарур. Йәш уҡытыусының күҙҙәре янып тора, өйрәнергә теләге ҙур икән, унан, ысынлап та, яҡшы уҡытыусы сығасаҡ.\nБөгөн педагог балалар менән профориентация буйынса ныҡлы эшләргә тейеш. Белем биреү яңы стандарттарға ярашлы алып барылып, уҡытыу кимәле юғары булғанда ғына илебеҙгә, республикабыҙға юғары әҙерлекле граждандар тәрбиәләү мөмкин буласаҡ.\nБеҙҙең белем усағын тамамлағандар араһында архитектор, дизайнер һөнәрҙәренә уҡырға барғандар күп. Өфө дәүләт нефть техник һәм авиация техник университеттарына, сәнғәт институтына уҡырға инәләр. Мәскәүгә лә, Ҡазанға уҡырға киткәндәр ҙә бар. Быйыл 36 уҡыусының 30-ы юғары уҡыу йорттарына уҡырға инде, ҡалғандары – колледждарға. Коллектив көслө, уҡыусыларыбыҙ бөтә фәндәрҙән дә Берҙәм дәүләт имтихандарын уңышлы бирә, уларҙың һөҙөмтәләре республикалағы уртаса күрһәткестәрҙән юғарыраҡ. Математика, рус теле, йәмғиәтте өйрәнеү, информатика буйынса балдар яҡшы. Беҙҙең коллектив ныҡлап формалашҡан, күбеһенсә үҙҙәренең һөнәрен яратҡан, ижади эшләгән педагогтар йыйылған. Ошоларҙың барыһынан сығып, тәүҙә уҡытыусыға эшләү өсөн шарттар тыуҙырырға, үҙен асыу мөмкинлеген бирергә кәрәк, һуңынан һөҙөмтә талап ит, тип иҫәпләйем. Коллективыма ныҡлы һаулыҡ, ижади уңыштар, балаларҙың һөйөүен, яҡты киләсәк теләйем.\n...Ниндәй осорҙа йәшәһәк тә, уҡытыусының төп бурыстары үҙгәрмәй. Оҙаҡ йылдар мәғарифҡа хеҙмәт иткән Гөлйемеш Садиҡова менән осрашыу барышында ошоға тағы бер ҡат инандыҡ.


“Балапандар” ҡанат нығыта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » “Балапандар” ҡанат нығыта\n“Балапандар” ҡанат нығыта 01.02.2019 // Белем һәм тәрбиә\nГимназистар Театр йылын әкиәт ҡуйып ҡаршыланы.\nНиндәй генә мәктәпте алһаң да, иң тәүҙә унда ижади эшләгән уҡытыусылар күҙгә салына. Сибай ҡала гимназияһында белем биргән Рәмилә Торомтаева тап шундайҙар рәтендә. Эшенә мөкиббән ғашиҡ, балаларҙы яратҡан, уҡытыу-тәрбиә йүнәлешендә үҙ алымдары булған, ижад менән шөғөлләнгән Рәмилә Юлай ҡыҙы – балаларҙың иң көтөп алған апайҙарының береһе, педагогия коллективының тәжрибәле уҡытыусыһы. Уның дәрестәре, кластан тыш саралары һәр ваҡыт ойошҡан, ҡыҙыҡлы һәм фәһемле үтә. Заман менән йәнәш атлаған, йәш быуынға белем һәм тәрбиә биргән уҡытыусы менән беҙгә лә аралашыу мөмкинлеге булды.\n– Рәмилә Юлай ҡыҙы, ни өсөн тап уҡытыусы һөнәрен һайланығыҙ?\n– Беренсенән, ғаиләлә биш бала тәрбиәләндек. Атайым – колхозсы, әсәйем ғүмере буйы мәктәптә башланғыс кластар уҡытыусыһы булып эшләне. Ғаиләлә дүрт ҡыҙ, бер малай үҫтек. Атайым ҡайҙа ғына эшләһә лә, һәр саҡ бурысын еренә еткереп башҡарҙы, көндәлек йорт мәшәҡәтендә, мал ҡарауҙа беҙҙе, ҡыҙҙарын, гел ҡурсаланы, ауыр эшкә үҙе тотондо. Әммә беҙ ҙә уның яңғыҙын ҡалдырмаҫҡа тырыштыҡ, ҡулыбыҙҙан килгәнсә булышырға ашыҡтыҡ.\nӘсәйемдең, аңлауығыҙса, хеҙмәте башҡасараҡ, өйгә ҡайта. Дәрес, күргәҙмә-әсбаптар әҙерләү, дәфтәр тикшереү. Беҙ үҙебеҙсә әсәйгә лә ярҙамлашырға тырыша торғайныҡ, күргәҙмә әсбаптарын матур һәм сағыу эшләү өсөн бар тырышлығыбыҙҙы һалғаныбыҙ әле лә хәтеремдә. Әсәйгә ярҙамлашабыҙ тип, үҙебеҙ ҙә һиҙмәйенсә, барыбыҙ ҙа шул юлдан киткәнбеҙҙер.\nИкенсенән, балаларҙы яратам. Уларҙың эскерһеҙ һәм ихлас булыуы күңелемә яҡын. Кескәй кешенең тәбиғи үҫешенә ыңғай йоғонто яһай алыуыма ҡыуанам. Шул уҡ ваҡытта һәр баланың киләсәге өсөн ҙур яуаплылыҡ алғанымды ла яҡшы аңлайым.\n– Һеҙ көндәлек дәрес биреү менән генә сикләнеп ҡалмайһығыҙ, баланың һәләтен асыу, уны үҫтереү буйынса ла маҡсатлы эш алып бараһығыҙ. Шулай уҡ тотош класс менән ҡаланың төрлө урындарында әкиәттәр сәхнәләштереп, уны халыҡҡа күрһәтәһегеҙ. Ошо хаҡта ла әйтеп үтһәгеҙ ине.\n– Мәсьәләләрҙе дөрөҫ сисергә, һүҙҙәрҙе дөрөҫ төҙөргә генә өйрәтеп ултырһаҡ, ғөмүмән, киләсәкһеҙ тороп ҡалыуыбыҙ бар, сөнки һәр баланы шәхес итеп тәрбиәләү өсөн ҡәҙимге дәрес үткәреү генә көтөлгән һөҙөмтәне бирмәйәсәк. Был йәһәттән күптәр икенсел тип иҫәпләгән, ижади йүнәлеш кәрәк. Әллә ҡайҙан эҙләнергә лә кәрәкмәй, иҫ киткес аҡыл өлгөләрен халыҡ әкиәттәренән табырға була. Ҡайһы бер классик авторҙарҙың әҫәрҙәрен дә шул иҫәпкә индерер инем. Һәр әкиәттең йөкмәткеһе кескәйҙәр күңелендә изгелек орлоҡтары шыттырыуын берәү ҙә инҡар итмәҫ, моғайын. Халҡыбыҙ элек-электән уны балаларына һөйләгән, үҙенән һөйләткән. Яҙырға өйрәтмәһә лә, һөйләргә өйрәткән. Тимәк, телмәр ҡеүәһен үҫтереү беҙҙең эштә лә тәү сиратта торорға тейеш. Һөйләй алмағанын бала нисек яҙһын?! Хәҙерге уҡытыу системаһына күҙ һалығыҙ, башланғыс кластарҙа әҙәби уҡыу дәрестәре бик аҙ бирелә.\nҺуңғы йылдарҙа мәғариф өлкәһендә барған ҡулайлаштырыу һөҙөмтәһендә башҡорт теле аҙнаһына ни бары ике һәм әҙәби уҡыу бер сәғәткә тиклем ҡыҫҡартылды. Был ғына ваҡыт эсендә баланың һөйләү телмәрен, һүҙ байлығын, фекерләү ҡеүәһен теүәл үҫтереп булмағаны көн кеүек асыҡ. Халҡыбыҙҙың йор теллелеген үҙендә туплаған, яҡшылыҡҡа, изгелеккә өйрәткән әкиәттәрҙе һөйләргә өйрәтеү түгел, уларҙы уҡып та өлгөрөп булмаясағы көн кеүек асыҡ. Шунлыҡтан үҙемсә яйын таптым. Уҡыусыларым һәм уларҙың ата-әсәһе менән кәңәшләштек тә әкиәттәр ҡуйырға тотондоҡ. Иҫ киткес матур тамашалар килеп сыҡты, уҡыусылар үҙҙәренә бирелгән образды бар тулылығында аса алды, хатта үҙҙәре хайран ҡалды. Яйлап ҡаланың төрлө урындарында сығыш яһаныҡ, тамашасыларыбыҙ барлыҡҡа килде. Хәҙер күбеһе беҙҙе үҙҙәре саҡыра һәм көтә. Иң мөһиме – уҡыусыларым үҙҙәрен ышаныслы, иркен тота, һөйләргә өйрәнә башланы. Бер бала ла ситтә тороп ҡалмай, барыһын да ылыҡтырырға, ҡатнаштырырға тырышам.\nЯуаплылыҡты ла үҫтерә был йүнәлеш. Репетиция барышында үҙҙәренең генә түгел, башҡаларҙың һәр ым-хәрәкәтен, һүҙҙәрен отоп ултыралар. Ҡапыл береһе ауырып йәки башҡа сәбәптән килә алмаһа, уларҙы һис икеләнеүһеҙ алмаштырырға була, сөнки әҙер дублерҙар һәр саҡ арабыҙҙа.\n– Шулай ҙа балаларҙың татыулығына, уларҙың бер-береһенә ҡарата йылы мөнәсәбәт тыуҙыра алыуына нисек өлгәшәһегеҙ?\n– Юҡҡа ғына татыулыҡҡа тау ҙа ҡыҙыҡҡан тимәгәндер бит халыҡ. Татыулыҡҡа ни етә? Класымдағы һәр балаға, уның ата-әсәһенә, ғаиләһенә оло иғтибар һәм ихтирам менән ҡарарға тырышам. Балаларҙың һәр береһенең үҙҙәренә генә хас тәбиғи булмышына аяулы ҡарайым, һәр кемдең ҡабатланмаҫ айырым шәхес булыуын, тимәк, класта, йәмғиәттә үҙ урыны булыуын аңлатырға тырышам.\nҮҙемә генә хас булған тәрбиә алымдары ла бар. Мәҫәлән, берәйһе уңайһыҙ хәлгә тарыһа, әйтәйек, берәй һүҙҙе яңылыш әйтеп ҡуйһа, шул уҡыусымды артабан үсекләмәһендәр өсөн, “өс минут көләбеҙ ҙә онотабыҙ” тигән ҡағиҙәгә таянам. Барыбыҙ ҙа көләбеҙ, уңайһыҙ хәлгә тарыған бала үҙе лә беҙгә ҡушылып, күҙҙәре янып көлөп ултыра шул мәлдә. Төрлө ҡытыршылыҡтарҙы уйын-көлкөгә бороп, еңел үтергә ярҙам итә был алым. Күңелле булырға тейеш балалар булған ерҙә.\n– Рәмилә Юлай ҡыҙы, һөйләшеүҙе башлар алдынан һеҙ “уҡыусыларымдың еңеүҙәре ҙур ҡыуаныс килтерә” тигәйнегеҙ. Ундай шатлыҡты йыш кисерергә тура киләме?\n– Һәр көн тиерлек (йылмая – авт.). Ысынлап та, уҡыусыларым кескәй булыуына ҡарамаҫтан, ҙур ғына еңеүҙәргә өлгәшеп тора. Һуңғыларын ғына алғанда ла, “Аманат” журналының “Мин донъяны һүрәтләйем” конкурсында – Кәрим Торомтаев менән Динислам Әмировтар, “Һаумы, һаумы, әкиәт!” конкурсында – Айгүзәл Яҡшыбаева, математика буйынса ҡала конкурсында Азалия Ғәзизова, “Мин республикамды данлайым” иншалар конкурсында – Наҙгөл Саникина, “Илһөйәрлек һәр ғаиләлә. Минең шәжәрәм” II республика интернет-конкурсында – Кәрим Торомтаев, “Ғаиләм – илһам сығанағы” ҡала конкурсында Арыҫлан Күсәмишев (ғаиләһе менән) беренсе урын яуланы. Ошо конкурстарға әҙерләнгән ваҡытта һәр баланың үҙ эшенә етди тотоноуы һоҡландыра.\n– Һеҙ шулай уҡ ижад менән дә шөғөлләнәһегеҙ. Матур-матур хикәйәләрҙән торған “Тамғалы кейеҙ” тигән китабығыҙ ҙа донъя күрҙе. Нисек барыһына ла ваҡыт табаһығыҙ?\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы ваҡытта ижадҡа ваҡыт етеңкерәмәй шул. Мәктәптәге “ҡағыҙ эше”, дәфтәр тикшереү, балалар менән саралар ойоштороу...\nИлһам килгәндә, ижадҡа тотоноуым декрет ялында ултырғанда башланды, тап ошо йылдарҙа байтаҡ хикәйә яҙылды, китабым донъя күрҙе. “Өмөт сатҡыһы” исемле тәүге хикәйәм 2008 йылда “Йәшлек” гәзитендә барған Рәшит Солтангәрәев исемендәге хикәйәләр конкурсы сиктәрендә донъя күрҙе һәм лауреат исеменә лайыҡ булды. 2010 йылда “Ялбыр” тигән хикәйәм “Киске Өфө” гәзитенең Сәғит Агиш исемендәге хикәйәләр конкурсы лауреаты тип табылды, “Атайымдың ҡыҙы” иһә “Йәшлек” гәзитенең Рәшит Солтангәрәев исемендәге хикәйәләр конкурсында икенсе урынды алды. Әле яҙыла башлаған һәм матбуғатҡа тәҡдим ителеүен көтөп ятҡан әҫәрҙәрем байтаҡ йыйылды. Ҡул етеңкерәмәй, әлбиттә, ижадҡа иғтибарлы булыу талап ителә бит.\n– Рәмилә Юлай ҡыҙы, кескәй уҡыусыларығыҙ, Рәсәй буйынса иғлан ителгән Ирекмәнлек йылын матур тамамлап, Театр йылына ныҡлы аяҡ баҫты.\n– Былтыр тап беҙҙең класс нигеҙендә гимназияның “Балапандар” ирекмәнлек төркөмө төҙөлөүе осраҡлы түгел. Ирекмән тәү сиратта изге күңелле, изге ниәтле булырға тейеш. Ниндәй генә әкиәтте алма, һәр саҡ яҡшылыҡ һәм изгелек тантана итә, еңеп сыға бит, тимәк, кеше күңеленә изгелек орлоҡтары таратып була... Рәсәйҙә иғлан ителгән Ирекмәнлек йылында беҙ үҙебеҙҙең әкиәттәребеҙ менән ҡаланың “Ҡарһылыу”, “Айгөл” балалар баҡсаларында, “Азатлыҡ” халыҡты социаль хеҙмәтләндереү һәм ҡаланың етем ҡалған балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ойошторолған “Ғаилә” үҙәгендә, Сибай ҡалаһының махсус (коррекцион) белем биреү мәктәбендә, ҡала китапханаларында сығыш яһаныҡ.\nДекабрь башында Мәскәүҙә йылды йомғаҡлау сараһы булараҡ үткәрелгән Халыҡ-ара ирекмәндәр форумында ҡатнашыу бәхетен татыныҡ. “Балапандар” проекты менән беҙ, “Рәсәй ирекмәндәре-2018” конкурсында ҡатнашып, беренсе урынды яуланыҡ һәм “Иң шәп ирекмәндәр Башҡортостанда йәшәй” тип республикала ғына түгел, ил кимәлендә лә танылдыҡ.\nКүрәһең, изге ниәтебеҙҙең туҡтамауын, киреһенсә, дауам итеүен тормош үҙе талап итә. 2019 йыл Рәсәй Президенты Указына ярашлы Театр йылы тип иғлан ителеүен ишеткәс, шундай уй килде. Минең “Балапандар”ым театрлаштырылған әкиәттәре менән тамашасыларыбыҙға тағы ла килер әле, тим.\nАвтор: Кәримә УСМАНОВА әңгәмәләште


Николай Красниковҡа бөгөн 25 йәш тула\n4 Февраль 2010, 17:09\nБөгөн, 4 февралдә, Өфөнөң Ғ. Ҡадиров исемендәге спорт клубы лидеры Николай Красниковҡа 25 йәш тула. Был йәштә ҡайһы берәүҙәр мотоциклға ултырырға яңы тәүәккәлләй генә әле, был йәштә Ғабдрахман Ҡадиров боҙҙа мотоуҙыш буйынса беренсе тапҡыр донъя чемпионы була, ә Красников әле үк – 12 тапҡыр донъя чемпионы. Уның исеме брендҡа әйләнде, ә уның үҙен берәүҙәр – бер-бер артлы еңеү яулаусы кеше-машина, икенселәр сикһеҙ батырлыҡ, ныҡышмалылыҡ, ҙур талант һәм сиктән тыш эшһөйәрлек кеүек сифаттарға эйә кеше булараҡ ҡабул итә. Һуңғыһы хәҡиҡәткә тап килә. Тап ошо сифаттар Красниковҡа еңеүҙәр конвейерға ҡуйылған иң юғары кимәлгә күтәрелергә булышлыҡ итте.\nНиколай Красников йылдан-йыл, һәр еңеүе һайын камиллаша. Уҙған миҙгел аҙағында ул, бер нисә йыл элекке кеүек, хәҙер ярыш алдынан юлды өйрәнмәүен таныны. Хәҙер уға ҡайҙа йөрөһә лә барыбер, ысын оҫта теләһә ҡайһы тректа, теләһә ниндәй һауа торошонда берҙәй яҡшы йөрөргә тейеш. Төп критерий – юл түгел, ә ярышташтар. Красниковтың кредоһы: һәр ярышташты ихтирам итеү, бер кемде лә көсһөҙ тип иҫәпләмәү, һәр ярышта бөтә көсөн һалып сығыш яһау.\nБыйыл үҙенең боҙ карьераһының 10 йыллығын билдәләгән юбиляр нимәләргә өлгәшеүен иҫкә төшөрәйек. Биш тапҡыр рәттән Николай Красников шәхси ярыштарҙа донъя чемпионы булды. Уның еңеүҙәр серияһы – был рекорд яҡындағы тиҫтә йылда, ай-һай, ҡабатланыр микән... Икенсе рекорд: ете йыл рәттән Красников – команда ярыштарында донъя чемпионы. Уҙған ял көндәрендә ул Мәскәү эргәһендәге Красногорск ҡалаһында Рәсәйгә сираттағы команда алтыны килтерҙе.\nБылтырғы шәхси донъя чемпионатында Николай Красников бөтә һигеҙ финал этабында ла отоп, максималь мәрәйҙәр һаны менән еңеү яуланы.\nҒинуар башында Николай дүртенсе тапҡыр Рәсәй шәхси чемпионатында еңеү яуланы. “Королдәр” класында Рәсәй алтыны ярты быуат самаһы элек биш тапҡыр рәттән еңеү яулаған Борис Самородовта ғына уныҡынан күберәк. Шәхси донъя чемпионаттарында Ғабдрахман Ҡадировта ғына Красниковтан бер алтын миҙалға күберәк. XXI быуатта башлыса Красников арҡаһында Ҡадировтың исеме ҡайтанан еңеү символына әйләнде.\nМеңәрләгән тиҫтерҙәре араһынан ни өсөн тап ул ошондай данға өлгәшә алған һуң? Бер аҙ уның бала, үҫмер сағына күҙ һалайыҡ...\nҮҫмер Николай милициянан мопедта ҡасыр булған. 11 йәшендә мотоспорт менән шөғөлләнә башлай. Атаһы шунда уҡ улының талантын күреп, машинаһын һата ла уға «Сузуки-125» һәм «йомшаҡ» боҙ рамаһы һатып ала. 13 йәшенән, 1998/99 йылдың ҡышынан боҙҙа – күлдә уҙышыу менән шөғөлләнә башлай. 15 йәшендә рәсми ярыштарҙа ҡатнаша башлай, 2000 йылдың 18 февралендә, Рәсәй юниорҙар беренселегенең ярым финалында 15 мәрәй йыйып, үҙенең тәүге еңеүен яулай.\n2000 йылдың 16 декабрендә Николай тәүге тапҡыр Өфөнөң “Төҙөүселәр” стадионы боҙонда Рәсәй команда чемпионатының беренсе этабында ШААЗ өсөн сығыш яһай, ә бер йылдан, 15 декабрҙә, шул уҡ стадионда Өфөнөң Ғ.Ҡадиров исемендәге спорт клубының «Башҡортостан» командаһы составында дебют яһай һәм юғары лиганың беренсе этабында Сергей Казаков, Илья Дроздов менән бергә еңеүгә өлгәшә. 2001/2002 йылдар миҙгелендә был трио Рәсәй чемпиондары алтын миҙалын яулап, Өфө клубының еңеүҙәр серияһын башлай. Шул ваҡыттан алып Николай Красниковтың тормошо һәм спорт биографияһы Өфө һәм Башҡортостан менән айырылғыһыҙ бәйләнгән. Шул уҡ 2002 йылда 17 йәшендә ул Европа чемпионатында көмөш миҙал яулай. Әйткәндәй, боҙҙа мотоуҙышта булған бөтә титулдарҙан Красниковтың бай спорт коллекцияһында Европа чемпионы титулы ғына юҡ.\nБашта уның уҙышсы булып формалашыуында Владимир Белоногов менән Сергей Шутов ҙур роль уйнай. Һуңынан Белоногов Красников командаһына механик һәм тренер булып инә. Команданың тағы бер ағзаһы атаһы – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре Олег Красников. Былтырҙан башлап атаһы –Николайҙың тренеры һәм йөрөү буйынса механигы. Двигатель буйынса механигы – Октябрьскийҙан элекке уҙышсы, ә һуңынан «Лукойл» командаһы механигы Марат Куюков.\nШулай итеп, Николай Красниковтың спорт коллекцияһында – 12 донъя чемпионы алтын миҙалы. Башҡортостан спортсыларынан бер кем дә республикаға Ғ.Ҡадиров исемендәге спорт клубы мотоуҙышсыһы кеүек спорт даны килтергәне юҡ. Шәмбе көнө Тольяттиҙа Николай шәхси ярыштарҙа донъя чемпионы титулы өсөн көрәшкә инәсәк. Алда – 10 этаплы марафон, һәм фиништағы маҡсат – Ер шарының иң көслө уҙышсыһының 13-сө алтын миҙалы. Шуға күрә Красников Тольяттиҙа стартҡа сығасаҡ 13-сө номер ҙа киң мәғәнәгә эйә. Был һан уға күп тапҡырҙар уңыш килтерҙе инде. Ләкин уңыш, билдәле булыуынса, иң көслөләргә генә юлдаш. 2010 йылда ла ысын мәғәнәһендә иң көслө донъя чемпионы булһын ине!\nТеги:мотоспорт; боҙҙа уҙышыу


ТЕАТР СӘХНӘҺЕНДӘ АЗАТ НӘҘЕРҒОЛОВТЫҢ ЯҢЫ СПЕКТАКЛЕ\n8 һәм 9 декабрь Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының бәләкәй сәхнәһендә 98-се ижад миҙгеленең 2-се премьераһы — Туфан Миңнуллин пьесаһы буйынса «Эҙләнем, бәғерем, һине» спектакле күрһәтеләсәк. Режиссеры — Азат Нәҙерғолов. Әлеге ваҡытта ҡыҙыу репетициялар бара. Әлмәттән килгән яҡтыртыусы-рәссам Илшат Саяхов сәхнәне ут менән биҙәй, бейетеүсе Ольга Даукаева пластик хәрәкәттәр өҫтәндә эшләй. Нимә\nРӘСӘЙҘЕҢ ЭШЛЕКЛЕ ҠАТЫН-ҠЫҘҘАРЫ — «ТЕАТР+» ПРОЕКТЫНДА ҠАТНАШЫУСЫЛАР\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында «Уңыш 2017» Бөтә Рәсәй конкурсының төбәк этабының еңеүселәрен билдәләнеләр. Был конкурсты «Рәсәйҙең эшлекле ҡатын-ҡыҙҙары» Башҡортостан эшҡыуарҙарының хоҡуҡтарын яҡлаусы вәкиле һәм «ОПОРА России» бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ йәмәғәт ойошмаһы ярҙамында ойошторҙо. Театр бинаһы бының өсөн юҡҡа ғына һайланманы. Сөнки «Рәсәйҙең эшлекле ҡатынңҡыҙҙары» театрыбыҙҙың төрлө сараларында актив ҡатнашыусылар. Шулай уҡ\nРЕЖИССЕР ЛАБОРАТОРИЯҺЫНЫҢ ҺӨҘӨМТӘЛӘРЕ\nМ.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрының Бәләкәй сәхнәһендә Александр Вампиловтың 80 йыллығына арналған режиссер лабораторияһы сиктәрендә ҡуйылған өҙөктәрҙе күрһәттеләр. Лабораторияның кураторы — режиссер Илсур Ҡаҙаҡбаев. Лаборатория һөҙөмтәһен ябай тамашасылар һәм эксперт советы ағзалары ҡараны: театрыбыҙҙың художество етәксеһе Олег Ханов, Йәштәр театрының художество етәксеһе Мөсәлим Күлбаев, театр белгестәре Андрей Пронин (Мәскәү), Айһылыу Сәғитова, Рида Буранова. Өҙөктәрҙе ҡарағандан\nБЕҘҘЕҢ СӘХНӘЛӘ — ГАСТРОЛДӘР!\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә 5 декабрь Стәрлетамаҡ ҡалаһының рус дәүләт драма театры “Макбет” һәм 7 декабрҙә Беүә дәүләт драма театры “Килә яуа, килә яуа” спектаклдәрен күрһәтәсәк. Стәрлетамаҡ театрының “Макбет” спектакле (режиссёр Людмила Исмайлова) инде ике йыл буйына үҙ сәхнәһендә аншлаг менән уҙа. У.Шекспирҙың пьесаһында барлыҡ труппа уйнаясаҡ, Өфө тамашасыларына ла\nИҒТИБАР! 13 ДЕКАБРҘӘ — «ЗӨЛӘЙХА КҮҘҘӘРЕН АСА» СПЕКТАКЛЕ КҮРҺӘТЕЛӘ\nҠәҙерле тамашасылар! 13 декабрҙә репертуарҙан тыш тағы ла бер тапҡыр был миҙгелдең премьераһы «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле күрһәтеләсәк. Башлана 19.00 сәғәттә.\n«ЗӨЛӘЙХА КҮҘҘӘРЕН АСА» ПРЕМЬЕРАҺЫ АНШЛАГ МЕНӘН!\n24 ноябрь театрыбыҙ сәхнәһендә Гүзәл Яхина романы буйынса «Зөләйха күҙҙәрен аса» (режиссер Айрат Абушахманов) спектакленең премьераһы аншлаг менән уҙҙы. «Зөләйха күҙҙәрен аса» 98-се ижад миҙгеленең тәүге премьераһы. Тамашасылар был премьераны түҙемһеҙлек менән көтөп алды. Хатта билеттар бер ай алдан һатылып бөтөлгән ине. Халыҡ спектаклде ысын күңелдән ҡабул итте, артистар бер нисә тапҡыр сығып баш эйҙеләр,\n«КИЛ ӘЛЕ, КИЛ ӘЛЕ, СӘМЛЕ ЯРЫШ КҮР ӘЛЕ!..»\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә, 2017 йылдың 23 декабрендә, тик һеҙҙең өсөн барлыҡ коллектив ҡатнашлығында ҙур театрлаштырылған тамаша – «Сәмле ярыш-баттл» концертын тәҡдим итәбеҙ. Өлкән артистарҙы театр йәштәре үҙенсәлекле ярышҡа саҡыра – театрҙа кем төп ролдәрҙә уйнарға тейеш, тамашасылар ҡайһы быуын артистарын нығыраҡ ярата, кемгә ҡайнар алҡыштар яуа? Был бәйгелә һәр\nЯҢЫ ЙЫЛҒА БҮЛӘККӘ — ЯҢЫ ӘКИӘТ\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә 2017 йылдың 24-се декабрендә кескәй тамашасыларыбыҙ өсөн Яңы йыл бүләге итеп өр-яңы музыкаль әкиәт — «MOUSE STORY» спектаклен тәҡдим итә. Режиссеры Илсур Ҡаҙаҡбаев. Спектакль башҡорт телендә уйналасаҡ. Был әкиәт һоро сысҡан Шома менән аҡ сысҡан Фружиҙың араһында – дуҫлыҡ, ата-әсәләре араһында дошманлыҡ тоҡанып китеүҙән башланып китә!\nДУҪТАР ЙЫЙЫЛҒАН САҠТА\nМ.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының тамаша залында алма төшөрлөк урын юҡ. Кассала билет бер ай элек үк һатылып бөткән. Театр эргәһендә артыҡ билет һорап йөрөүселәр йышайған. Ә концертҡа тиклем берәү “ике билет өсөн егерме биш мең бирәм, табығыҙ урындар”, тип йөрөгән, тей. Таныш хәлме? Йәштәр өсөн был ҡыҙыҡ ваҡиға булып күренһә, ә күптәргә\nТЕАТРҘЫҢ ФОЙЕҺЫНДА НАЖИӘ ЗАҺИТОВАНЫҢ КҮРГӘҘМӘҺЕ АСЫЛДЫ\nМ.Ғафури сисемендәге Башҡорт академия драма театрының фойеһында йәш рәссам Нажиә Заһитованың шәхси күргәҙмәһе асылды. Нажиә Заһитова сығышы менән Силәбе өлкәһенән, әлеге ваҡытта Өфөлә йәшәй. Ҡ.Дәүләткилдеев исемендәге республика һынлы сәнғәт гимназия-интернатын, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамалаған. «Рәсәй рәссамдары союзы» Бөтә Рәсәй ижади ижтимағи ойошмаһының Башҡортостан Республикаһы буйынса төбәк бүлексәһе ағзаһы. Республшика һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә\nБАШДРАМТЕАТР АКТЕРҘАРЫНА Ш.БАБИЧ ИСЕМ. ДӘҮЛӘТ ПРЕМИЯҺЫ ТАПШЫРЫЛДЫ\nБөгөн Башҡортостан Республикаһының Хөкүмәте йортонда БР Хөкүмәте Премьер-министр урынбаҫары Марат Мәһәҙиев Әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге Ш.Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһын тапшырҙы. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының режиссеры Илсур Ҡаҙаҡбаев һәм артистары Урал Әминов, Ринат Баймырҙин, Артур Кәбиров, Фәнис Рәхмәтов «Хыялға ҡаршы» спектаклен юғары профессиональ художестволы сәхнәгә ҡуйған һәм башҡорт театр сәнғәтен\nБАШҠОРТ ТЕАТРЫНЫҢ «АНТИГОНА»ҺЫ «АЛТЫН БИТЛЕК» ПРЕМИЯҺЫНА 7 НОМИНАЦИЯЛА БИЛДӘЛӘНДЕ\nМ.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының «Антигона» спектакле «Алтын битлек» Рәсәй милли театраль премияһына 7 номинацияла билдәләнде: Драма/ ҙур формалағы иң яҡшы спектакль Драма/ иң яҡшы режиссер эше — Фәрит Бикчәнтәев Драма/иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле — Лилиә Ғәлина Драма/иң яҡшы ир-ат роле — Олег Ханов Драма/иң яҡшы икенсе пландағы ҡатын-ҡыҙ роле — Гөлмирә Исмәғилева


Айыу балаларын ниндәй яҙмыш көтә?\n19 Октябрь 2021, 15:00\nБереһе - Силәбелә, икенсеһе Яҡтыкүл биләмәһендә иректә...\n"Яҡтыкүл" шифаханаһы янында туристарҙы ҡурҡытып, сүп һауыттарын туҙҙырып йөрөгән айыуҙар бөгөн ниндәй хәлдә? Октябрь башында тау-саңғы үҙәге эргәһендә бер нисә айыуҙың көпә-көндөҙ тыныс ҡына еҫкәнеп йөрөгәнен төшөргән видеоны күргән зоопарк хеҙмәткәрҙәре тайыштабандарға ярҙамға ашыҡҡан.\nАйыу балаларының тораҡтарға яҡын килеүенә кешеләр үҙҙәре сәбәпсе булыуын асыҡлаған хеҙмәткәрҙәр. Бәләкәй ваҡыттарында, ҡыҙыҡ күреп, йәнлектәрҙе ашатҡандар, ә ҙурайғас, улар урындағы халыҡ өсөн хәүеф сығанағына әйләнгән.\n- Беҙҙең команда бер нисә көн айыу балаларының физик һәм психик торошон күҙәтте. Берәүһе ҡулға эләккәс, уны Силәбе зоопаркына оҙаттыҡ. 85 килограмлыҡ йәнлек оҙон юлды яҡшы кисергән. Уның инә булыуы асыҡланған. Хәҙер ул иркен вольерҙа йәшәй, яҡшы ашай, тыныс йоҡлай. Белгестәр януарға яңы урынға өйрәнергә һәм ҡышҡы йоҡоға талырға әҙерләнеүҙә ярҙам итә, - ти зоопарк эшселәре.\nИкенсе айыу балаһы әле Яҡтыкүл биләмәһендә. Ҡулға төшһә, уны ла шундай уҡ яҙмыш көтә.


Өфөлә Рәсәй матбуғаты көнөндә журналистар бүләкләнде\n13 Ғинуар , 15:42\nБашҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы Рәсәй матбуғаты көнөнә арналған тантаналы сара ойошторҙо.\nЙыл һайын 13 ғинуарҙа ваҡытлы матбуғат, киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренең, журналистарҙың һөнәри байрамы — Рәсәй матбуғаты көнө билдәләнә. Һөнәри байрам тарихи дата — Рәсәйҙә баҫма вариантта беренсе гәзиттең сыға башлауы менән бәйле. 1703 йылдың 13 ғинуарында Петр I указы буйынса «Ведомости» гәзитенең тәүге һаны донъя күрә.\n«Башинформ» мәғлүмәт агентлығының конференц-холында Рәсәй матбуғаты көнөнә арналған тантаналы сара уҙҙы. Иҫке Яңы йыл алдынан Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Журналистика һәр заманда ла иң мауыҡтырғыс, ҡыҙыҡлы, шул уҡ ваҡытта ҡатмарлы һөнәр булып ҡала, тип билдәләне ул.\n— Республикабыҙҙа ошо һөнәри байрам баҫма матбуғат, электрон киң мәғлүмәт саралары, телерадиокомпаниялар хеҙмәткәрҙәрен һәм йөҙҙән ашыу полиграфия предприятиелары, фирмалары коллективтарын берләштерә. Башҡортостан Республикаһының медиаструктураһы әүҙем үҫешә, беҙ яңы майҙансыҡтарҙы тиҙ үҙләштерәбеҙ, коммуникация каналдарын арттырабыҙ. Уҙған йыл халыҡ-ара һәм Рәсәй кимәлендәге сағыу ваҡиғаларға бай булды. Журналистарыбыҙ республиканы киң мәғлүмәт сараларында лайыҡлы күрһәтте, интернет киңлектәрен уңышлы үҙләштерә. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың ҡушыуы буйынса матбуғат баҫмалары өсөн Һанлы медиамәктәп ойошторолдо. Ошо өлкә яҡшы перспективалар күрһәтә, беҙҙең бурыс – һанлы компетенцияларҙы йылдам темптар менән үҫтереү, матбуғатҡа яңылыҡ һәм медиа продукттары булдырыуҙан тыш, коммерция тәҡдимдәрен арттырыу мөмкинлеген биреү, — тине Максим Ульчев.\nЖурналистар 2021 йыл йомғаҡтары буйынса ижади конкурс еңеүселәренең дипломдары менән бүләкләнде. Уларҙы төрлө министрлыҡтар һәм ведомстволар, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре һөнәри байрамдары менән тәбрикләне. Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы рәйесе, күренекле яҙыусы Камил Йыһаншин, журналистарҙы ҡотлап, былай тине: «Тауҙарға йөрөгөҙ, сәйәхәт итегеҙ. Республикабыҙҙы иңләп сығыу өсөн өс ғүмер ҙә етмәй!».\n«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы алты конкурс йомғаҡтары буйынса бүләкләнде. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының махсус хәбәрсеһе Ксения Калинина терроризмға ҡаршы проблематика буйынса иң яҡшы журналист эше конкурсында еңеү яуланы. Агентлыҡ күҙәтеүсеһе Ләйлә Аралбаева Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен һәм унда йәшәгән халыҡтарҙың телдәрен үҫтереүҙе иң яҡшы яҡтыртыу конкурсында беренсе урынды алды.\nБашҡортостандың Журналистар союзы ла киң мәғлүмәт сараларында һөҙөмтәле эшләгән һәм журналист эшмәкәрлегендә әүҙем ҡатнашҡан өсөн наградалар әҙерләгәйне. Республиканың Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов журналистарҙы Почет грамоталары менән бүләкләне.\nКонкурс еңеүселәренең һәм почет грамоталары менән бүләкләнгәндәрҙең тулы исемлеге — беркетелгән файлда.\nРәсәй матбуғаты көнөндә бүләкләнгәндәр исемлеге


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - Әхмәтзәки ВӘЛИДИ ТУҒАН - ХӘТИРӘЛӘР - 2015 - Мәҡәләләр\nӘхмәтзәки ВӘЛИДИ ТУҒАН - ХӘТИРӘЛӘР\nБашҡортостан мөхтәриәтен иғлан итеү\nБольшевиктар Петроградта хакимлыҡ итә башлау менән, Рәсәй ҡул аҫтындағы милләттәрҙең үҙаллылығын таныуҙары хаҡында 2 ноябрҙә тарихи декларация ҡабул итте. Башҡорт Мәркәз шураһы, был хаҡта кәңәшләшеп, иғлан ителгән декларациянан файҙаланып маташмаҫҡа һәм халыҡты бындай пропаганданан алданыуҙан ҡурсалап, 11 ноябрҙә тарихҡа ингән "Беренсе һандағы фарманды (Приказ № 1)" нәшер иттек, һуңынан совет матбуғатында беҙгә ҡаршы бик оҙаҡ ҡулланылған һәм автономиялы Украинаға вәкил ебәреүебеҙҙе белдергән был фарманда шундай һүҙҙәр ҙә яҙылғайны: "25 октябрҙә Рәсәйҙең Ваҡытлы хөкүмәте төшөрөлгәндән һуң Рәсәйҙә ватандаштар араһында һуғыш дәүере башланды. Беҙ Советтарҙы ҡабул итмәйбеҙ. Сөнки үҙ хоҡуҡтарыбыҙҙы үҙебеҙ ҡаҙанырға теләйбеҙ. Автономияны Советтар ҡулынан алмаясаҡбыҙ, сөнки беҙ үҙ өлкәбеҙҙә инсандың хоҡуҡ һәм ихтыярын үҙ ҡулыбыҙ менән сикләргә риза булмаясаҡбыҙ". Һуңыраҡ, Советтар менән солох төҙөгәндән һуң, Ленин үҙе минән был фарман хаҡында һораны. Мин уға: "Эйе, фарманды мин яҙҙым, ул халҡыбыҙҙың шул замандағы милли хакимиәтен аңлатыу ине. Бында иң мөһиме - Рәсәйҙә анархизм хөкөм һөрөү сәбәпле, Башҡортостандың мөхтәриәтен иғлан итеү кәрәк булды. Сөнки мосолмандарҙан башҡа бер өлкә лә бығаса өлкә мөхтәриәтен иғлан итмәгәйне әле", - тинем. Ысынлап та, эш тап шулай ине. Был фарманды иғлан иткәндән һуң, дүрт көн үткәс, 16 ноябрҙә (Европа хисабы менән 29 ноябрь) Башҡортостандың мөхтәриәтен рәсми рәүештә иғлан итеп, милли хөкүмәт төҙөнөк. Кантондарҙа милли ғәскәр ойоштора башланыҡ. Халҡыбыҙ араһынан үҫеп сыҡҡан Юныс Бикбовты хөкүмәт рәйесе итеп һайланыҡ. Миңә хәрби һәм эске эштәр тапшырылды. Был мөнәсәбәт менән халыҡҡа мөрәжәғәт итеп баҫтырған декларациябыҙҙа Украина менән аңлашыуыбыҙ һәм унда вәкилдәр ебәреүебеҙ хаҡында иғлан иттек. Украинаға һәм Дон казактарына яҙған мөрәжәғәтебеҙҙә 210 йыл элек украиндарҙың Мазепа етәкселегендә, Дон казактарының Булавин етәкселегендә, башҡорттарҙың Морат Солтан һәм һуңыраҡ Ибраһим Солтан етәкселегендә Бөйөк Петрға ҡаршы күтәрелештәр ваҡытында союз урынлаштырыуҙарын хәтерләттек. Был мөрәжәғәттәрҙең бик яҡшы тәьҫир ҡалдырыуын һуңынан белдем. Башҡортостандан һуң Ҡырым, унан (иҫкесә 11, яңыса 24 декабрҙә) Төркөстан һәм бер аҙҙан Әзербайжан һәм Ҡаҙағстан йөмһүриәттәре иғлан ителде. Ноябрь айы башында ҡаҙаҡ менәүәрҙәре менән юғарыла иҫкә алынған кәңәшмәләребеҙ барған осорҙа (Башҡортостан мөхтәриәте иғланынан алда) өс карта эшләнем. Уларҙың береһен Ҙур Башҡортостан, икенсеһен Бәләкәй Башҡортостан, өсөнсөһөн "Шәрҡи Рәсәйҙең Азат мосолман өлкәләре берлеге" исеме менән мөхтәриәт иғланы нигеҙендә нәшер иттек.\nӨсөнсө Башҡорт ҡоролтайы\nНоябрь башында ҡаҙаҡ менәүәрҙәре менән берлектә ҡабул ителгән ҡарар бу-йынса Башҡортостандың III Ҡоролтайын 1917 йылдың 20 декабренән 1918 йылдың 4 ғинуарына тиклем үткәрергә булдыҡ. Был ҡоролтай өлкәбеҙҙең иң ҙур мәжлесе буласаҡ ине. Хө-күмәтебеҙ ағзаларының күбеһе шул арала Петроградта асыласаҡ Рәсәй Ҡороусылар мәжлесе ағзалары булып һайланған. Әммә большевиктарҙың был мәжлескә юл бирмәйәсәген, шуға күрә мәмләкәтебеҙҙә эшмәкәрлегебеҙ файҙалыраҡ буласағын аңлап, унда китмәнек. Киреһенсә, үҙ ҡоролтайыбыҙҙы Ҡороусылар мәжлесе асыла торған көндәрҙә йыйҙыҡ. Ҡоролтайҙың тыныс һәм ашыҡмай эшләүен тәьмин итеү маҡсатында йыйылыусыларға үҙ аты, аҙығы менән килеү тәҡдим ителде. Шулай уҡ ун көнгә егерме дүрт кешелек һаҡсы ғәскәр килеүен дә кәрәкле таптыҡ. Был сарабыҙ, ҡалалағы татар комитетының һәм Ырымбур вәлийе Архангельскийҙың беҙгә ҡаршы хас дошманса мөғәмәлә итеүҙәре шартында бик урынлы ине. Ҡаҙаҡтарҙың ҡоролтайы беҙҙән бер аҙ әүәл башланһа ла, ағзаларының күбеһе әле таралышмағайны. Ҡоролтайыбыҙҙа ҡаҙаҡтарҙан Сәйет Ғәзим Ҡыдырбаев менән Мостафа Чокаев күҙәтеүсе булараҡ ҡатнашты. Чокаев ун көндән һуң Ҡуҡанда ойошторолған үҙ аллы Төркөстан хөкүмәтенең сит ил эштәре министры булды. Мин дә бер-ике тапҡыр ҡаҙаҡтар ҡоролтайында күҙәтеүсе сифатында ҡатнаштым, һәр ике ҡоролтай бер-береһен тәбрикләне.\nМинең өсөн башҡорт хәрәкәтенә етәкселек көтөлмәгән бер эш булды, йәғни мин был хәрәкәттең юлбашсыһы булырымды алдан белмәнем. Ташкент Советтар ҡулына күсмәгән булһа, мин Ырымбур менән Ташкент араһында йөрөп эшмәкәрлек итер инем. Ҡыҫҡаһы, был ҡоролтай Башҡортостан мөхтәриәтен ҡанунлаштырҙы. Рәсми хөкүмәт ҡоролдо. Юныс Бикбов - рәйес, мин элеккесә эске һәм хәрби эштәр мөдире, офицерҙарҙан Әмир Ҡарамыш миңә ғәскәри эштәр буйынса ярҙамсы булды. Ибраһим Мутин - финанс, татарҙарҙан Ғабдулла Әҙһәмов - мәғариф, Айытбаев ауыл хужалығы мөдирҙәре ине. Хәрби өлкәлә боронғоса "Башҡорт ғәскәри идараһы" (Башкирское войсковое управление) ойошторолдо. Ҡоролтай башҡорт милли ғәскәре төҙөргә ҡарар ҡабул итте. 1918 йылдың 5 ғинуарында офицерҙарыбыҙҙан Мөхтәр Ҡарамыш, Ғабдулла Мираҫ, Ғабдулла Иҙелбай, Ғимран Мағазов, поляк офицеры Бритц һәм уның ике арҡадашы, Ырымбур казак хөкүмәтенән бер аҙ ҡорал алып, Баймаҡ яғына беренсе башҡорт полкын төҙөү өсөн ебәрелде. Йыһаз булдырыу, хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы биреү һәм полкты аҫрарлыҡ аҡса булмау сәбәпле, һалым һалып, аҡса тупланыҡ, Үҫәргән кантонында, батша тарафынан дөйөм мобилизация мөнә-сәбәте менән араҡы һатыу тыйылғанлыҡтан, Самакиндың араҡы фабрикаһында бик күп араҡы йыйылғайны. Уны конфискациялап, рустарға һатырға ҡарар иттек. Был яҡтағы бөтә рус ауылдарынан, хатта Ырымбур казак ауылдарынан рустар сәйнүк, шешә, биҙрә, ҙур шешә, мискә менән килделәр. Осһоҙ хаҡҡа һатылды. Ярты миллион һум тирәһе рус аҡсаһы йыйылды. Уны хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләргә кантондарға ебәрҙек.\nЯҙылған: 07.12.15 | Ҡаралған: 1071


Байыштар изге айҙы нисек ҡаршыланы?\n6 Май 2019, 23:38\nБаймаҡ районының Байыш ир-егеттәре ҡоро ауылды төҙөкләндереү, сәләмәт тормош алып барыу, тиҙҙән үтәсәк “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамына әҙерлек һ.б. йәһәттән халыҡ менән бергәләп бик күп эш атҡара.\nБайыш ауылы сайтынан.\nОшо көндәрҙә, изге Рамаҙан айы алдынан, ир-егеттәрҙән бер төркөм урындағы иман йортоноң ҡыйығын яңыртты. Был эшкә ауылдағы һәр кем ҡулынан килгәнсе үҙ өлөшөн индерҙе: матди булышлыҡ та ҡылды, ҡул, һүҙ ярҙамы ла күрһәтте.\nӨмә ҡорбан ашы менән тамамланды. Рамаҙанды шулай ихлас ғәмәл менән лайыҡлы ҡаршы алды байыштар.


Әҙәбиәт уҡылғанда ғына йәшәй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Әҙәбиәт уҡылғанда ғына йәшәй\nӘҙәбиәт уҡылғанда ғына йәшәй 26.01.2018 // Иман\nҺүҙ – һәр заманда ла иң ҡеүәтле ҡорал. Кәрәк сағында ул әҙәм балаһының осор ҡанаттарын һындырыр, шул уҡ ваҡытта бөгөлөп төшкәнгә ҡалҡынырға ҡул һуҙыр көскә эйә. Һүҙҙәр донъяһы булған әҙәбиәтебеҙгә иһә тотош кешелектең рухи донъяһын хәстәрләү бурысы йөкмәтелгән: ул йәшәүгә ынтылыш бирергә, һулар һауалай хеҙмәт итергә, яҡшылыҡҡа, яҡтылыҡҡа әйҙәргә тейеш.\nИсламда борон-борондан һүҙ сәнғәтенә ҙур иғтибар бүленгән. Халҡыбыҙҙың ауыҙ-тел ижадынан күреүебеҙсә, мәҫәлән, сәсәндәр араһында ярыштар уҙғарыу мәртәбәле йолаларҙың береһе булған. Һөҙөмтәлә тапҡыр теллеләр тотош йәмғиәттә абруй ҡаҙанған, терәк-таянысҡа әүерелгән. Сәсән һүҙе иң кәрәкле ваҡытта әйтелеп, милләт, өммәт, халыҡ тарихында мөһим ваҡиғаларҙың нигеҙе булып торған. Бындай тел ҡөҙрәте артабан яҙма әҙәбиәттең дә төп нигеҙенә әйләнгән.\nҺүҙ көсөнөң иң юғары өлгөһө – “Ҡөрьән Кәрим”. Изге китапта, шулай уҡ пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең хәҙистәрендә кешелек өсөн икһеҙ-сикһеҙ аҡыл, асылып бөтмәгән хикмәт ята. Уларҙың бөйөк тәрбиәһе киләсәк әллә күпме быуын вәкилдәренә тура юл күрһәтәсәк, яңы асыштарға юлыҡтырасаҡ әле.\n“Аллаһ Тәғәлә буш һүҙ менән ваҡыт үткәргәнде яратмай”, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә. Әйтелгән һәр хәбәр, яҙылған һәр юл, әҫәр әҙәм балаһының йәшәүе өсөн файҙалы, фәһемле булырға тейеш. Шул уҡ ваҡытта, хәҙистәрҙә әйтелгәнсә, мосолманға үҙ фекерен белдерерҙән алда башҡаларҙы иғтибар менән тыңлай белеү зарур. “Тел берәү, ҡолаҡ икәү” тигән әйтем юҡтан ғына барлыҡҡа килмәгән. Был йәһәттән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең “Мосолмандың теленән дә, ҡулынан да, ғәмәлдәренән дә һис кем зыян күрергә тейеш түгел” тигән һүҙҙәре – тәрбиәнең мәңгелек өлгөһө.\nҺүҙ – тыңланғанда, әҙәбиәт уҡылғанда ғына йәшәй, тамыр нығыта. Әгәр ҙә ки халыҡ уларҙан ситләшә икән, айырымланыу, тарҡалыу башланыуын иҫтә тотоп, балаларыбыҙ күңелендә нәфис әҙәбиәткә, китапҡа һөйөү тәрбиәләү мөһим, тип өйрәтә зыялыларыбыҙ. “Ҡөрьән Кәрим”дәге беренсе аят “Һине юҡтан бар иткән Аллаһ Тәғәләнең исеменән уҡы!” тип башланған, Пәйғәмбәребеҙ мөбәрәк хәҙисендә: “Шиғырҙа сихри көс бар”, – тигән икән, әҙәбиәтебеҙҙең тамыры дөйөм көс менән нығытылырға тейеш. Һөҙөмтәлә ҡәләм оҫталарының тел ҡөҙрәте тағы ла артыр.\nЯҙыу, ижад эше менән шөғөлләнгәндәргә олуғ мәғрифәтсе Ризаитдин Фәхретдиновтың нәсихәттәре:\n* Ишеткән нәмәләрегеҙҙең яҡшыларын яҙығыҙ, насарҙарын күңелегеҙҙән юйығыҙ. Аҡҡа төшкәнде иң тәүҙә дошман күҙе менән баһалап тикшерегеҙ.\n* Яҙған ваҡытта ҡәләмегеҙгә хужа булығыҙ. Халыҡтың мәртәбәһен, ғәҙәттәрен хөрмәт итегеҙ. Яҙмаларығыҙ фанилыҡта аҡыл эйәләре алдында һәм ахирәттә йөҙ ҡыҙартырлыҡ булмаһын.\n* Телегеҙ һәм ҡәләмегеҙ менән һис кемде рәнйетмәгеҙ, һүкмәгеҙ, әҙәмдәрҙең йәнен ғазапламағыҙ. Башҡаларҙан бигерәк үҙ хаталарығыҙҙы тикшерегеҙ, уларҙы төҙәтергә тырышығыҙ.\n* Яҙған ваҡытта булдыра алмағанға тотонмағыҙ, мәртәбәлерәк күренеү өсөн көсәнмәгеҙ. Ошо рәүешле тыуған әҫәрҙәрҙең әһәмиәте юғала, яҙған кешенең дәрәжәһе түбән төшә.


Өфөлә халыҡ иҫәбен алыу эше менән 3,5 мең кеше шөғөлләнәсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә халыҡ иҫәбен алыу эше менән 3,5 мең кеше шөғөлләнәсәк\n17:37, 12 января 2010 Сәйәсәт\nӨфөлә Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреү өсөн 3,5 мең иҫәпсе кәрәк буласаҡ. Был турала беҙгә мэриялағы оператив кәңәшмәлә ҡала хакимиәтенең дәүләт статистикаһы бүлеге начальнигы Валентин Сотниченко хәбәр итте.\n— Халыҡ иҫәбен алыуҙың әһәмиәтен билдәләүе еңел түгел, — ти ул. – Был эш дәүләт тарихы, шулай уҡ дөйөм планета тарихы өсөн дә мөһим. Сөнки тап ошо арҡала аныҡ халыҡ иҫәбен, илебеҙҙәге халыҡтар составын, илдең иҡтисади һәм социаль характеристикаһын билдәләйбеҙ. Ә Ер йөҙө күләмендә - төрлө илдәрҙәге халыҡ иҫәбен алыу һандарын бергә туплау юлы менән Берләшкән милләттәр ойошмаһы дөйөм планета халҡы тураһында мәғлүмәт ала.\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек Өфөлә 2008 йылда уҡ башланған. 2008 йылдың авгусында халыҡ иҫәбен алыу сараларын үткәреүгә әҙерлек алып барасаҡ махсус комиссия булдырылып, 2009 йылдың февралендә ҡалала иҫәп алыу мәсьәләләре буйынса вәкилдәрҙе һайлау һәм эшкә алыу эштәре үтте.\n— Әҙерлек сараларында йорттар исемлеген төҙөү иң ҡатмарлыһы булды, — ти Валентин Сотниченко. – Аптырарға түгел. Ҡалала төҙөлөш йылдам бара, иҫке йорттар һүтелә, яңы микрорайондар төҙөлөп, унда кешеләр йәшәргә инә. Шуға ла, 2008 йылдан алып, Өфөлә торлаҡ йорттарҙың һәм унда йәшәүсе кешеләрҙең ысынбарлыҡтағы иҫәбе тураһында мәғлүмәт йыя башланыҡ.\nУҙған йылдың июль-август айҙарында алдан билдәле исемлектәр менән регистраторҙар ҡалалағы бар йорттарҙы ла йөрөп сыҡты. Параллель рәүештә улар Өфөнөң адрес хужалығындағы етешһеҙлектәрҙе яҙып алды. Тәү ҡарауға ваҡ күренгән был эш һөҙөмтәһендә ҡала подъездарында 6100 күрһәткесте, йорттар һанын күрһәтеүсе 2147 таҡтаны һәм урам исеме менән 2868 күрһәткесте алмаштырыу талап ителеүе асыҡланды.\nҺәр ҡалала халыҡ иҫәбен алыуҙың үҙенә күрә үҙенсәлеге, айырылып торған яғы бар. Өфө өсөн был, тәү сиратта, биләмә ҙурлығы һәм ҡала составында 24 ауылдың һәм коттедж ҡасабаларының булыуы. Өфөлә кеше фатирында ваҡытлыса йәшәүселәрҙең күплеге лә билдәле ҡыйынлыҡ тыуҙыра. Уларҙың күбеһе студенттар һәм эш эҙләп килеүселәр. Икенсе урында теркәлгән булһалар ҙа, ысынында улар ҙа даими Өфөлә йәшәүселәр.\n— Яҡын арала иҫәпселәрҙе һайлап алыу һәм уҡытыу буйынса ҙур эштәр башлана, — ти Валентин Сотниченко. – 2010 йылдың 1 авгусына ҡәҙәр иҫәп алыу участкаларының мөдирҙәрен билдәләү, ә 1 сентябргә тиклем инструктор-контролер менән иҫәпселәрҙе һайлау эше тамамланырға тейеш. Иҫәптең тулылығы һәм аныҡлығы был кешеләрҙең әҙерлек дәрәжәһенә бәйле.\nИҫәпселәрҙең төп өлөшө ҡаланың юғары һәм урта һөнәри белем биреү йорттары студенттарынан торасаҡ. Иҫәп алыу участкалары менән Өфөнөң юғары уҡыу йорттары педагогтары һәм райондың активы етәкселек итәсәк.\n— Халыҡ иҫәбен алыуҙың уңышы халыҡ араһында алып барыласаҡ аңлатыу эштәренә бәйле, - тип иҫәпләй Валентин Сотников. – Иң элек был сараны үткәреүгә әҙерлекте киң мәғлүмәт сараларында яҡтыртыу мөһим. Һәр Өфө гражданы әүҙемлек күрһәтһен, халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашһын. Милләттәр мәнфәғәтен дә оноторға ярамай. Шул сәбәпле, аңлатыу эштәре төрлө телдә алып барылырға тейеш.


Өфөнөң сәнәғәт комплексы тотороҡло эшләй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөнөң сәнәғәт комплексы тотороҡло эшләй\n11:20, 10 февраля 2010 Иҡтисад\nҺуңғы ун йылда тәүге тапҡыр Өфөлә сәнәғәт етештереүе һәм тейәп оҙатылған продукция күләме бер ни тиклем кәмене. Был күрһәткес 97,6 процент тәшкил итте. Республика баш ҡалаһының ҙур һәм урта предприятиелары тарафынан 233 миллиард һумлыҡ үҙҙәрендә етештерелгән тауарҙар тейәп оҙатылды, эштәр һәм хеҙмәтләндереүҙәр башҡарылды, был 2008 йыл кимәленә ҡарата 81,3 процент. Был мәғлүмәттәрҙе Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы эргәһендәге сираттағы кәңәшмәлә сәнәғәт бүлеге начальнигы Александр Зарубин килтерҙе.\nУның һүҙҙәренә ҡарағанда, «химия производствоһы», «транспорт саралары производствоһы», «машиналар һәм ҡорамалдар производствоһы», «нефть продукттары производствоһы» кеүек тармаҡтарҙа 2008 йыл менән сағыштырғанда сәнәғәт производствоһы индексы үҫеүе билдәләнгән. Етештерелгән һәм тейәп оҙатылған продукцияның дөйөм күләменең яртыһынан ашыуы нефть эшкәртеү предприятиеларына тура килә. Химия производствоһында «Өфөоргсинтез» һәм «Фармстандарт – ӨфөВИТА» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре алда бара.\nДөйөм алғанда, транспорт саралары етештереүҙә эштәр уңышлы бара. Был тармаҡта дөйөм үҫеште «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм «Гидравлика» Өфө агрегат предприятиеһы тәьмин итте. «Башҡортостан троллейбус заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә тейәп оҙатылған продукция күләме 73 процентҡа артты. Предприятие 93 троллейбус әҙерләне, был 2008 йылдағынан 35 машинаға күберәк. Александр Зарубин билдәләүенсә, «Өфө тепловоздар ремонтлау заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә һәм «Нефтегеофизика» фәнни-производство комплексында эштең һөҙөмтәлелеген күтәреү буйынса саралар әлегә көтөлгән һөҙөмтәләр килтермәне.\nСәнәғәт бүлеге начальнигы әйтеүенсә, дөйөм алғанда, Өфө сәнәғәт комплексының финанс-иҡтисади хәле былтыр тотороҡло булды, тип билдәләнде.


Мобиль Уйындар Гей Секс – Бушлай Уйнарға Мобиль Порно\nМобиль Уйындар Секс Уята. Гейне, Тота Сезне, Һеҙҙең Унда Ла Ҡушылыр Ине.\nСовместимость теләсә ҡайһы туранан-тура порно хәҙер иң мөһим үҙенсәлектәрҙең береһе булып тора. Порно яртыһынан ашыуы - трафик менән унда инә мобиль яйланма. Шуға күрә беҙ сайт булдырыу өсөн порноигровой гейне һәм хәл-берләшмәләре, улар раят мобиль өсөн тулыһынса яраҡлаштырылған. Аҙ икән, был html5 уйын уйын сексуаль быуынға ҡарап, нисек бар шулай протестировать әммә улар өсөн Android һәм iOS, күңел, барыһы да барасак тап шулай, нисек барырға тейеш. Шулай уҡ Графика яҡшы на мобиль яйланма нисек һәм Mac н п йә, әммә бәләкәйерәк экран., Был процесс уйында шәп уйнаны, хатта әгәр һезгә наслаждаться уның булыу сенсор экран. Раят ҡайһы бер уйын китерелә менән туранан-тура, ә икенсе, ҡатмарлы, ентекле һөйләргә һезгә, был уйынды нисек уйнайҙар был мобиль айланмалар.\nҺәм беҙҙең сайттан енси хардкорный уйындар күп буласаҡ. Ниндәй булһа ла һеҙ ине гей-фантазия, беҙ ышанабыҙ, - тип, уның был уйын береһенә оҡшаған. Күп сәғәттәрҙә беҙ һеҙҙең тәҡдим итә, төн буйы уйын сексуаль өсөн һаман күп. Барыһы да әүерелә күпкә артыҡ шәхси, ҡасан һеҙ шул, кем контролдә тота порно. Үҙ тире һәм енси тарихында иң тыуҙыра персонаждары ҡырағай һәм иң проблемала мажаралары йәшәгән.\nҠырағай Коллекция Порноигр\nБеҙ коллекцияһын булдырыу гей-секс-мобиль ҡоролмалар өсөн уйындар, беҙ теләгән, булырға контент өсөн шулай уҡ төрлө, порно һәм ябай һымаҡ. Шулай итеп, беҙ бөтә категория тергеҙергә маташыу, улар булды. Бына ни өсөн һеҙ беҙҙең сайттан таба күп ғаилә гей-уйындар, тирә-яҡ ағаһы менән, бер-береһе трахать, папа менән, ул үҙе трахать, фантазия менән олатаһы менән һәм хатта ниндәйҙер секс дедушка. Тағы ла бер популяр фантазия-БДСМ, тик был юлы ир-егеттәрҙе һәм итегез барыһы тураһында трах тупаҫ булырға, ир-аттың өҫтөнлөк өҫтөндә., Категория из мультфильмов персонаждарын үҙ эсенә шулай уҡ күп парта, фильмдар аниме һәм, ул үҙ белемдәре сиктәрендә гей булыуы, шуға күрә ҡайһы берҙә һеҙҙән алырға ине хыялым, ниһайәт, тормошҡа ашты.\nБеҙгә яҡшы секс-кешеләр тәүге уйын интернетта, унда һеҙ аласаһы наслаждаться һәм эҫе blow job егеттәр, һеҙ үҙегеҙ өсөн задница асылды. Бынан тыш, беҙҙең сайтта коллекцияһына инәсәк күмәк секс-симулятор, унда һеҙ егет булғас, һеҙ шулай уҡ аласыз настроить уларҙы һеҙҙең уңайлы ысул һәм һеҙ уларға ниндәй трахать мөмкин.\nҺәм хатта беҙҙең ҡайһы бер уйындар менән килһә, улар өсөн кулланалар булһын өсөн, һеҙҙең ваҡыттағы һәм шул уҡ ваҡытта скоротать уята. Һеҙ ҡасан да булһа раздевание покер уйнау, әммә унда һәр цыпочки урынына раздеваться чувак? Ә казино һәм башҡа күмәк секс уйнарға ярай ваҡытында һеҙ беҙҙең сайтҡа порноигр логик-уйын, барыһы менән гей-тематикаһы, улар аласыз наслаждаться. Ә әгәр юҡ икән, был һеҙҙең өсөн графигы, ә сюжет, йәғни тексты менән һеҙҙе таныштырып тора. коллекцияларында секс-уйын беҙҙең сайт, ундағы сюжеттар һәм персонаждар барыһы үҫтереү тураһында барҙы., Төп график роман уйнаған булып һеҙ, ҡайҙа һеҙ һайлаған, нисек булып үҫешә тарихта, ваҡытта һәм ҡасан килергә, һеҙ енси ләззәт ала раят каприз түгел.\nМобиль Уйындар Тәжрибә Тулы Секск\nБер нәмә булһа, беҙ был сайты эшләй улар менән, ул тора, уны мөмкин тиклем күберәк эшләргә өсөн интерактив. Аҙ һөйләне, интерактив уйын һәм китерелә менән бөтә тәне ответ персонаждары булыуын, хатта мөмкин әммә уйынсыларыбыҙ башҡа һеҙҙең менән беҙҙең сайтта. Һеҙ был иҫәп яҙмаһын булдырыу өсөн кәрәк булған, кәрәк һәм беҙ һеҙҙең шәхси мәғлүмәтте. Беҙ белергә генә кәрәк, тип күберәк 18 йыл һеҙ, һеҙ кешеләр менән һөйләшкән саҡта таныш беҙҙең бүлек тураһында аңлатма алмай һәм уйын. Ә һеҙ шул тиклем оҡшаған ине, әгәр ҙә беҙҙең сайтта барлыҡҡа ч ине? Ярай,, беҙ бының өҫтөндә эшләйбеҙ, тип ышанам, һәм беҙ, был һеҙгә бик оҡшаны., Былар барыһы ла һеҙҙең телефон йәки планшет булыуы мөмкин, йәғни пользовательский идеаль рәүештә интерфейс менән файҙаландым, һеҙ iOS йәки android.


Нурия Ирсаева үҙенең юбилейы йылында төп ролдә киноға төштө\n8 Декабрь 2017, 18:08\nТанылған башҡорт актрисаһы, Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Нурия Ирсаева үҙенең юбилей йылында киноға төштө.\nТанылған башҡорт актрисаһы, Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Нурия Ирсаева үҙенең юбилей йылында киноға төштө. Ул режиссер Роман Пожидаевтың «Ҡар яуғанда» исемле ҡыҫҡа метражлы фильмында төп ролде башҡарҙы. Таҫма «Башҡортостан» киностудияһында төшөрөлдө.\n«Фильм режиссерҙың өләсәһе Мәрзиә Кәримоваға бағышланған автобиографик тарихҡа нигеҙләнгән. Ҡыҙ әсәһенә уның берҙән-бер улының яҡты донъянан киткәнлеген әйтергә тейеш. Был тормошта иң ҙур һынауға әүерелә. Роль тәүҙән үк Нурия Ирсаева өсөн яҙылды, — тип һөйләне фильмдың сценарий авторы Зөһрә Бураҡаева. - Был -хөрмәтле һәм талантлы актрисаның юбилейына бүләгебеҙ».\nШулай уҡ ролдәрҙә З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультеты уҡытыусыһы Земфира Хөсәйенова, Илдар Сәйетов һәм йәш актер Арыҫлан Тимеров уйнай.\nКинотаҫманың рәсми презентацияһы «Родина» кинотеатрында Халыҡ-ара кино көнөнә — 28 декабргә билдәләнгән. Фильм Архангельскиҙа барған VI «Берегиня-2017. Вместе в будущее» халыҡ-ара кинофестивалендә ҡатнаша. Ошо көндәрҙә уны «Документаль кино» номинацияһы сиктәрендә күрһәттеләр.


Аҡ күңелле ағинәйҙәр, изге ниәт-уйҙарығыҙ.\n5 Февраль 2019, 12:41\nСалауат районының барлыҡ биләмәһендә лә ағинәйҙәр ҡорға берләшеп, бөгөн милләт, ил, ауыл киләсәге өсөн янып йәшәй. Район мәҙәниәт йортонда үткән “Ғаилә – туған тел һаҡсыһы” дуҫлыҡ күпере эстафетаһының Гала-концерты районыбыҙҙа ниндәй аҫыл ағинәйҙәр булыуын тағы ла бер тапҡыр күрһәтте.\n– Ағинәй – ул иң матур, аҡыллы ил инәһе тигән һүҙ. Ете йыл башланған эш бөгөн дә уңышлы дауам итә. Тап ағинәйҙәр һүнеп барған ауыл тормошона ҡот килтерә, буш лыҡты тул тыра,үҙ асылыбыҙға ҡайтырға ярҙам итә, йәш быуынға өлгө күрһәтеп, уларҙы үҙ артынан эйәртә, – тип респуб ликаның баш ағинәйе Гөлфиә Янбаева ағинәйҙәр хәрәкәтендә әүҙем ҡатнашҡан, күптән түгел юбилейҙарын билдәләгән гүзәл заттарға Рәхмәт хаты һәм бүләктәр тапшырҙы.\nСалауат Юлаев музейында билдәле рәссам Владимир Круковскийҙың күргәҙмәһен асыу тантанаһынан башланып киткән йәнле сарала Салауат, Мәсетле, Ҡыйғы, Дыуан, Балаҡатай ағинәйҙәр ойошмалары, Өфө, Трехгорный, Ҡатау-Тамаҡ ҡалаларынан килгән мәртәбәле ҡунаҡтар ҡатнашты.\nСалауаттар был юлы ла үҙҙәренең ҡунаҡсыллығына тап төшөрмәне: ҡунаҡтарҙы йыр-моң менән ҡаршыланы, ҡул эштәре менән барыһын да һоҡландырҙы. Күҙҙең яуын алырлыҡ береһенән-береһе матурыраҡ балаҫтар, кейем-һалымдар, милли биҙәүестәр – барыһы ла Салауат районы ағинәйҙәренең ҡул эштәре. Салауат районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Көнһылыу Ғәлиева сығышында алтынға тиң ағинәйҙәрҙең йәмғиәтебеҙҙә тотҡан урынын, улар тарафынан башҡарылған эштәрҙең әһәмиәтен билдәләп үтте.\nҺәр бер ауыл биләмәһе ағинәйҙәре һәм Трехгорный, Ҡатау-Тамаҡ ҡалаларынан килгән ҡунаҡтар тамашасыларға концерт номерҙары бүләк итте. Урмансылар ҡумыҙҙа боронғо башҡорт көйҙәрен уйнап ишеттерҙе, Ишембай һәм Таймый ауыл биләмәһе ағинәйҙәре таҡмаҡтар әйтте. Мөрсәлимдәрҙең сығышы фәһемле һүҙҙәр, мәҡәл-әйтемдәр менән иҫтә ҡалһа, Арҡауыл, Тирмән, Торналы вәкилдәре һәм әлкәләр сәхнәне моңло йырҙар, дәртле бейеүҙәргә күмде. Салауат ауыл биләмәһе ағинәйҙәре тиҙәйткестәре, ә лағырҙар бәйете менән һоҡландырһа, янғантауҙар “Ҡурайға тәңкә тағыу” йолаһын күрһәтте. Райондың баш ағинәйе Светлана Васильева фестиваль барышында бер ауылдан икенсеһенә эстафета итеп тапшырылған китапты мәңгелеккә һаҡлап ҡалыу өсөн Салауат Юлаев музейына бүләк итте.\nСараның һуңында район хакимиәтенең бүлек начальнигы Гүзәл Сәфиуллина һәм ҡоролтай рәйесе Көнһылыу Ғәлиева ағинәйҙәр хәрәкәтенә ҙур өлөш индергән ҡатын-ҡыҙҙарға һәм ауыл биләмәһе башлыҡтарына Рәхмәт хаттары тапшырҙы.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӨЙРӘНЕЛМӘГӘН ХЕҘМӘТТӘРЕНДӘ ЛӘ ӘЛЛӘ КҮПМЕ СЕР, МӘҒЛҮМӘТ БАРҘЫР - 2016 - Мәҡәләләр\nХалҡыбыҙҙың исеме быуаттар аша ла ҡалҡып сығып милләт данын күтәргән уландары бар. Шуларҙың береһе - Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев. Беҙ уның мәғрифәтсе, әҙип, ғалим һәм йәмәғәт эшмәкәре булыуы хаҡында мәктәп йылдарынан белеп үҫтек. Ләкин былар барыһы ла айсбергтың өҫкө өлөшө генә. Хатта бөгөнгө көн ғалимдарыбыҙ тарафынан өйрәнелеп, баҫмаға сығарылған мираҫ та М. Өмөтбаев эшмәкәрлеген тулыһынса асып һала алмай әле. Белгестәр әйтеүенсә, архивтарҙа арҙаҡлы шәхесебеҙҙең уҡылмаған йәки тәржемә ителмәгән бихисап ҡулъяҙмалары һаҡлана. Был хаҡта Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге ғалимы, филология фәндәре докторы Миңлеғәле Хөсәйен улы НӘҘЕРҒОЛОВ менән һөйләштек.\nӘ ғаилә хәлдәре, яҡындары йәки ғалимдың күңел донъяһын асыҡлаған хаттар һаҡланмағанмы? Ниндәй генә бөйөк булғанда ла, ул да бит кеше...\n- Бар, ундайҙар ҙа бар. Мәҫәлән, ана шул хатлашыуҙар нигеҙендә Өмөтбаевтың атаһының ете балаһы булыуы билдәле. Өлкән улы Фәхретдин, унан Мөхәммәтсәлим, унан Сөләймән, шунан Ғабдулла исемле улдары һәм Суфия, Фатима, Зөһрә исемле ҡыҙҙары булған. Ҡустылары яҙған хаттарҙа һеңлеләре хаҡында ғаиләсә, ябай, иркә һүҙҙәр бар. Яҙмаларында үҙенән йәш туғандарына ағайҙарса кәңәштәр бирә, аҡыл өйрәтеп ебәрә.\nҮҙегеҙ әйтмешләй, ул да ер тормошо менән йәшәгән һәм Ҡырымда хеҙмәттә булғанында уға ҡатынынан ҡыҙыҡ ҡына хат килә. Кемдер уның ҡатынына иренең янында икенсе ҡатын барлығын хәбәр итә һәм ҡатыны был хаҡта үҙенең фекерен белдерә. Хатты Бибиғәбиҙә күрше ҡыҙҙан яҙҙырта. Ошо тәңгәлдә мин был хаттың үтә лә мәҙәниәтле, тәрбиәле итеп яҙылғанын, унда бер ниндәй ҙә ярһыулыҡ, ғәйепләү йәки мөнәсәбәт асыҡларға теләү ноталарының тойолмауын һыҙыҡ өҫтөнә алып киткем килә. Эстәлеге былайыраҡ: "Миңә шундай-шундай һүҙҙәр килеп етте, әммә нисек кенә булғанда ла һинең тыуған илеңде, балаларыңды, хәләл йәмәғәтеңде онотмауыңа, уларға әйләнеп ҡайтырыңа ышанам, беҙ һине һағынып көтәбеҙ", - тип яҙа Бибиғәбиҙә һәм хатта һағышлы ғына шиғыр ҙа өҫтәй. Бына ниндәй аҡыллы, сабыр булған уның Бибиғәбиҙәһе. Һуңғараҡ Мөхәммәсәлим ҡустыһы Сөләймәнгә был тарихты асыҡлап яҙа. Хаттың яртыһы төркисә, яртыһы кириллицала, тимәк, аҫҡы өлөшө тик ҡустыһына ғына тәғәйенләнә. Ул ысынлап Ҡәҙриә исемле ҡатынға йөрәк хистәре булыуы ( "Бер шәһәрҙә гүзәл күрҙем" шиғыры уға арнала), бергә йәшәп алыуҙары, тик ваҡыт үтеү менән был мөнәсәбәттәрҙең тарҡалыуы хаҡында әйтә. Йәғни, балалары һәм ғаиләһен беренсе урынға ҡуйыуын белдерә.\nБалалары менән дә хатлаша ул. Баязит, Бибигөлсөм, Шаһисәрүәр, Мөхәммәтзакир тигән исемдәр телгә алына бында. Оло улы Баязит йыш ҡына "Шиһисәрүәр ауырый" тип яҙа. Аңлауыбыҙса, шул улы бала саҡтан ауырыу булып, йәшләй генә үлеп тә ҡала. Бибигөлсөм ҡыҙы ла бик матур хаттар яҙа, тик, үкенескә ҡаршы, был ҡыҙы ла тормошҡа сыҡҡас, иртә вафат була. М. Өмөтбаев балаларына яҙған хаттарында, дин тотоғоҙ, тип өгөтләй. Өлкән улы Баязитҡа яҙған, иртән намаҙға ултыр, "Фәтиха" сүрәһен уҡы, шуның менән башлап ебәр намаҙыңды, тигән һүҙҙәре башҡа хаттарында ла ҡабатлана. Хаттарҙың һәр береһендә шундай йылылыҡ, тәрбиәлелек, бер-береһенә оло хөрмәт тойомлана.\nҺеҙҙең фондта тағы ла М. Өмөтбаевҡа ҡағылышлы, уҡыусыға билдәле булмаған ниндәй яҙмалар һаҡлана?\n- Фондта барлығы 532 документ тупланған. Ҡомартҡыларҙың иң боронғоһо XVII быуат башына, дөрөҫөрәге, 1603 йылға ҡараһа (бәйғәмбәрҙәр һәм мосолман әүлиәләре тураһындағы әҫәр), иң йәше XX быуат башына, 1906-1907 йылдарға мөнәсәбәтле. Бындағы 21 документ (улар I томға индерелгән) Мөхәммәтсәлимдең атаһы Ишмөхәмәт Ишемғол улы Өмөтбаевҡа ҡағыла. Улар араһында аттестат, таныҡлыҡ, ғариза, хат кеүек яҙмалар күп. Уның башҡорт кантоны булып торған осоронда төҙөгән формуляр исемлеге лә иғтибарға лайыҡ. Унда кантондың тормошо һәм эшмәкәрлеге, ғаиләһе һәм хужалығы буйынса мөһим факттар теркәлгән.\nМәғрифәтсенең 13 публицистик мәҡәләһе, 5 фәнни мәҡәләһе, 1 проза һәм 15 шиғри әҫәре, тиҫтәнән ашыу рус һәм фарсы телдәренән тәржемәһе, бер нисә фольклор һәм этнографик яҙмаһы, шәкерт йыйынтыҡтары, фәнни-педагогик яҙмалары, төрлө инстанцияларға ғарызнамәләре, халыҡ медицинаһы һәм һөнәре буйынса яҙмалары, хәтирәләре, һүрәттәре һәм фотографиялары һаҡлана. Бында тағы М. Өмөтбаев төҙөп ҡалдырған һүҙлектәр ҙә бар. Шуларҙың береһе "Фарсы-татар-рус һүҙлеге" (борон "татар" һүҙе төрки тигәнде аңлатҡан) үҙ эсенә 400 һүҙҙе алһа, "Фарсы-рус һүҙлеге" 1 мең тирәһе һүҙҙән тора. Шулай уҡ ике боронғо башҡорт шәжәрәһенең, бер хажнамәнең, "Сыңғыҙнамә" һәм "Тауарих-әл Болғария" әҫәрҙәре фрагменттарының күсермәләре һаҡлана. Бында тағы ла үҙ замандашы булған, танылған утыҙлап шағирҙың әҫәрҙәре күсереп алып һалынған. Йәғни, М. Өмөтбаев яҙмалары аша улар хаҡында ла күп кенә мәғлүмәт алырға була.\nҺүҙемде дөйөмләштереп, М. Өмөтбаевтың хеҙмәттәре әле өйрәнеп бөтөлмәгән, уларҙа әллә күпме асылмаған серҙәр, ҡыҙыҡлы, фәһемле яңылыҡтар барҙыр, тип әйтергә теләйем. Был байлыҡты ентекле тикшереп, тәртипкә һалып, халыҡҡа еткереү - ғалимдарыбыҙҙың алдында торған оло бурыс.\n(Аҙағы. Башы 11-се һанда).\nЯҙылған: 21.03.16 | Ҡаралған: 665


Баҡалылар ниндәй маҡсат менән яна? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Баҡалылар ниндәй маҡсат менән яна?\nБаҡалы районында үткән “Инвестиция сәғәте”ндә ауыл хужалығына бәйле проекттар ҡаралды.\nФекер алышыуҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы – ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов та ҡатнашты.\nСәғәтенә 65 тонна орлоҡто киптереү ҡеүәтенә эйә буласаҡ комплекс проекты менән эшҡыуар Вячеслав Чернов сығыш яһаны. Уның күҙалланған хаҡы – 20 миллион һум. Шулай уҡ эшҡыуарҙың урындағы культураларҙан май һығыу заводы төҙөү теләге лә “Инвестиция сәғәте”ндә ҡатнашҡандарҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы.\nВячеслав Чернов хәбәр итеүенсә, уның хаҡы 80 миллион һум тәшкил итә. Был суммаға төҙөлөштө проектлауҙан алып уны аҙаҡ һыу, яҡтылыҡ, газ һәм башҡа кәрәкле селтәрҙәргә тоташтырыу кеүек эштәр индерелгән.\nШәхси хужалығында йәшелсәселек менән шөғөлләнгән Ленар Нәсибуллин “Эш башлаусы фермер” дәүләт программаһында ҡатнашып, грант отоу теләген белдерҙе. Әле йүнсел картуф үҫтереү менән ныҡлы шөғөлләнә, үҙ аҡсаһына уны һаҡлау урыны булдырған. Грант отһа, был аҡсаға йәшелсәселек тармағын үҫтереү маҡсатында заманса техника һатып алыу мөмкинлеге булыр ине, ти.\n“Инвестиция сәғәте”ндә шулай уҡ башҡа проекттар ҙа ҡаралды, уларҙың барыһы буйынса ла аныҡ тәҡдимдәр әйтелде.\nРайон: Баҡалы районы.\nБашлыҡтан башҡа бер кем дә түгел... 25.03.2019 // Иҡтисад\n— 28 марттан республиканың барлыҡ муниципалитеттары ла “Инвестиция сәғәт”тәре үткәрә башлаясаҡ....


Еңел атлетика буйынса донъя чемпионатында көмөш призер Данил Лысенко Өфөгә ҡайтты // Спорт | новости башинформ.рф\n14:48, 16 августа 2017 Спорт\nЕңел атлетика буйынса донъя чемпионатында көмөш призер Данил Лысенко Өфөгә ҡайтты Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан\nӨФӨ, 2017 йыл, 16 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.\nДанилдың әсәһе Ирина улы өсөн нисек янып-көйгәне хаҡында һөйләне: «Бөтә ғаилә, туғандар, дуҫтар, ҡала – бөтәһе лә уның өсөн ҡайғырҙы, барыһы ла ҡотлай. Тренерҙарыбыҙға – Николай Михайлович Ковальский һәм Евгений Петрович Загорулькоға ҙур рәхмәтемде белдерәм. Уларҙың тырышлығы менән был еңеү булды».\nНиколай Ковальский ҙа тәьҫораттары менән уртаҡлашты: «2012 йылда Рөстәм Хәмитов менән осраштыҡ, яңы япма тураһында һорау күтәрҙек. Шул ваҡытта Усманов үҫмерҙәр араһында донъя чемпионатында икенсе булды, шунан сығып заманса япма эшләтеү үтенесе менән мөрәжәғәт иттек. Республика Башлығы был мәсьәләне хәл итте. Беҙҙең шарттар яҡшырҙы һәм һөҙөмтәләр ҙә, моғайын, Данилдыҡы ла шуға күрәлер».\n«Ауыр булды, әлбиттә, әммә миңә йәрәхәт ныҡ түгел, һикерергә була, ләкин ауыртасаҡ тинеләр. Һикерергә тура килде. Ауырта ине, әммә түҙҙем. Был минең өсөн өлкәндәр кимәлендә етди башланғыс. Барыһы ла уңышлы. Мин бик бәхетле», – тип һөйләне Данил Лысенко.\nТеги: еңел атлетика,донъя чемпионаты - 2017


Уңдар халыҡты уйларға өйрәтә\nБерләшергәме, юҡмы Эйе икән, кем менән һәм ниндәй маҡсатта - Рәсәй демократтары әлегә эҙләү стадияһында ҡала. Һуңғы өс йыл эсендә ойоштороу кризисы кисереп, бөгөн улар\nлибераль көстәрҙең берләшеүенә һәм, мөмкин булһа, берҙәм демократик фирҡә төҙөүгә әҙерләнә.\nБашҡортостандағы "Уң көстәр берләшмәһе" ошо көндәрҙә демократтарҙың алда көтөлгән альянсына ҡарата йәмғиәттең\nфекерен белеү маҡсатында һорау алыу үткәрҙе. Өфөлә һорау бирелгән ике йөҙ кешенең яртыһы был хәбәрҙе ыңғай ҡабул итә,\nшул уҡ ваҡытта һәр дүртенсе кеше Рәсәйҙәге бөгөнгө сәйәси мөхиттә оппозиция партияһы булдырыуҙың мәғәнәһе юҡ, тип һанай. Респонденттарҙың 15 проценты берләшкән демпартияны яҡлауҙан ҡәтғи рәүештә баш тарта, ә һәр бишенсе кеше уны сәйәси эшмәкәрлек бөтөнләй ҡыҙыҡһындырмауын белдерә.\nҺорау алыу һөҙөмтәләре һәм сәйәсәттең ҡайһы бер көнүҙәк һорауҙарына ҡарата "Уң көстәр берләшмәһе" партияһының төбәк бүлексәһе рәйесе Вячеслав Ғиләжетдинов үҙ фекерен белдерҙе:\n- Миңә ҡалһа, һуңғы йылдарҙағы ярһыу сәйәси тормош кешеләрҙе һәр яңылыҡҡа һаҡ ҡарарға өйрәтте буғай. Шул уҡ ваҡытта иғлан ителгән лозунгы һәм идеалдарҙы бер тауыштан хуплау ҙа тарихта ҡалды. Күптәр өсөн иң мөһиме - хәрәкәт итеүҙең реаль һәм аңлайышлы программаһы. Аныҡ ҡуйылған маҡсат һәм мәсьәләләр уларға яҡын икән, хатта прагматик һәм\nпессимистар ҙа үҙ һайлауын яһарға әҙер. Шуға күрә "Уң көстә р берләшмәһенең" программа комитеты яңы проект өҫтөндә эшләй , ул март айында тикшереүгә сығарыласаҡ.\n- Ниндәй партиялар менән яҡын арала "программа" күперҙәре төҙөргә йыйынаһығыҙ\n- Башҡортостанда 25 сәйәси партия бүлексәһе теркәлгән, хәрәкәт һәм төрлө йәмәғәт ойошмалары тағы ла күберәк. Беҙ Рәсәйҙең киләсәген демократик принциптарға бәйләп ҡараусы\nһәр кем менән һөйләшеүгә әҙербеҙ. Фирҡә лидерҙарының көслө тауыш менән белдергән позицияларына ҡарағанда, конкрет партияларҙы атау дөрөҫ булмаҫ ине. Әммә "юлбашсылар" китә, ә\nһөйләшеү алып барырға мөмкин булған айыҡ аҡыллы кешеләр\n- "Уң көстәр берләшмәһе" партияһы эсендәге идеология бүленеше тураһында хәбәрҙәр туҡтамай, бәлки, һеҙгә башта\nүҙегеҙҙе берләштерергә кәрәктер\n- Был һорауға беҙҙең яңы лидер Никита Белыхтың яуабы миңә\nоҡшаны: "Нәҡ төрлө фекер йөрөтөү һәм уларҙы хөрмәт итеү өсө н беҙ демократтар ҙа инде. Дөрөҫлөк бәхәстәрҙә тыуа". Һәр партияла төрлө ағымдар бар: ул радикаль йә либераль булыуы мөмкин. Ҡайһы берәүҙәр власть эшмәкәрлеге менән бөтөнләй\nкилешмәүсе оппозиция булыу яҡлы. Был "ҡыҙылдар - аҡтар", "үҙебеҙҙекеләр - ситтәргә" бүленеүҙе беҙ үттек инде. Бындай ҡапма - ҡаршылыҡтан яҡшы нимә килеп сыҡмай. Мин - конструктив оппозиция яҡлы. Мәҫәлән, беҙҙең партия һәм уның\nяҡлылар сафтарында билдәле иҡтисадсылар, сәйәсмәндәр, юғары дәрәжәләге етәкселәр күп.\nХөкүмәттең "күләгәләге кабинетын" булдырыу ҡулыбыҙҙан кил ә, тип уйларға кәрәк. Һәм ошо трибунан тороп бөгөнгө власҡа оппозицияла тороу, иң мөһиме, әлеге хәлдә "уңдар" нимә эшләр\nине - бына шуны күрһәтеү.\n- Һуңғы ваҡытта федераль кимәлдә һеҙ күптән түгел генә үҙ егеҙ һанға һуҡмағандар менән бер рәттән сәйәси акцияларҙа әү ҙем ҡатнашаһығыҙ. Икенсе тауыш партияһы һүҙһеҙ ҡалыр тип\n- Йәмғиәткә файҙа килтереүсе һөҙөмтәле сәйәси эшмәкәрлек\nаҡыллы, төптән уйналған эштәргә таяна, ә билдәле, бәлки бик\nүк күңелгә ятмаған йөҙҙәргә түгел. Һуңғы миҫал. Власть парт ияһы тип әйтергә күнегелгән "Берҙәм Рәсәй" Фашизмға ҡаршы пактҡа ҡул ҡуйыуҙы башлап ебәрҙе. "Уң көстәр берләшмәһе" быны хупланы, әлбиттә. Һәм шунда уҡ Пермдә үткән, уңдарҙың лидеры\nҡатнашҡан асыҡ йәштәр форумында фашистар (уларҙы бер кем дә саҡырмаған) булыуына ҡағылған, заказ буйынса булыуы күҙгә\nташланған ғауға башлана. Ҡайһы бер баҫма журналистары күп кенә факттарҙың ғәмәлгә тап килмәүе тураһында ғариза менән сығыш яһаны.\nҺәм тағы бер мәл. Рәсәй күп йылдар дауамында террорсылыҡҡа\nҡаршы көрәшә, һәм беҙ был яуызлыҡ төшөнсәһе менән яҡшы таныш. Шул ваҡытта Мәскәүҙә үткән һөйләшеүгә Палестинаның\nтеррорсылыҡ төркөмө ХАМАС лидерҙары саҡырыла. "Уң көстәр берләшмәһенең" федераль сәйәси советы быға ҡаршы булыуын белдереп сығыш яһаны. Икенсе һүҙҙәр менән әйткәндә,\nтөрлө һорауҙар буйынса үҙ позицияларын белдереп һәм яҡлап, уңдар халыҡты уйларға һәм үҙ фекерен булдырырға өйрәтә, һәм ул "Кремль фекеренә" тап килмәүе лә ихтимал.


Быйыл ниндәй үҙгәрештәр бар? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Быйыл ниндәй үҙгәрештәр бар?\nБыйыл ниндәй үҙгәрештәр бар? 15.01.2019 // Йәмғиәт\nТормошобоҙҙо үҙгәртәсәк бик күп федераль закондар ғәмәлгә инде.\nӨҫтәмә хаҡҡа һалым ставкаһы (НДС) ике процентҡа артты. Үҙгәрештәр аҙыҡ-түлек тауарҙарына – ит һәм ит аҙыҡтарына (деликатестарҙан тыш), һөт һәм ҡош аҙыҡтарына, йомортҡаға, үҫемлек майына, маргаринға, икмәк ризыҡтарына, ярмаға, онға һәм башҡа төр аҙыҡ-түлеккә ҡағылмай.\nПрофессиональ килемгә һалым индереү буйынса тәжрибә бер нисә төбәктә үтәсәк. Ул үҙен үҙе эш менән тәьмин иткән Мәскәү ҡалаһында, Мәскәү һәм Калуга өлкәләрендә, Татарстанда йәшәгәндәргә ҡағыла.\nБыйыл 1 ғинуарҙан пенсия реформаһы старт алды. Пенсия йәше ҡатын-ҡыҙ өсөн – 60, ир-ат өсөн 65 йәшкә тиклем оҙайтылды. Күсеү осоро 2028 йылға тиклем дауам итәсәк. Пенсия йәше тәүге ике йылда алты айға, ә 2021 йылдан берәр йылға арта барасаҡ. Күсеү осоронда 1959 – 1963 йылғы ир-ат, 1964 – 1968 йылғы ҡатын-ҡыҙ пенсияға сығырға тейеш.\nПенсияның тупланма өлөшөн формалаштырыуға 2016 йылда индерелгән мораторий 2021 йылға тиклем һаҡлана. Билдәләнгән осорҙа эш биреүселәр ай һайын үҙҙәренең хеҙмәткәрҙәре өсөн мотлаҡ пенсия страховкаһына күсергән страховка иғәнәләре суммаһы тулы күләмдә страховка пенсияларын финанслауға йүнәлтеләсәк. Шулай итеп, пенсияның тупланма өлөшөн “туңдырыу” элеккесә һаҡлана.\nБыйыл эшһеҙлек буйынса пособие түләү осоро ҡыҫҡартыла. Тәүге өс айҙа ул уртаса айлыҡ эш хаҡының 75 проценты, артабанғы өс айҙа 60 проценты күләмендә түләнә. Әммә ул пособиеның билдәләнгән максималь дәүмәленән артырға һәм минималь дәүмәленән кәм булырға тейеш түгел. Эшһеҙҙәрҙең ҡайһы бер категориялары (мәҫәлән, тәүге тапҡыр эш эҙләгәндәр) өсөн пособие түләү осоро алты айҙан өс айға тиклем ҡыҫҡартылыуы мөмкин.\nРәсәйҙәрҙе йәнә торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә тарифтарҙы индексациялау көтә. Ул ике этапта үткәреләсәк. Тәүге тапҡыр тарифтар ғинуар айында — 1,7 процентҡа, икенсе тапҡыр 1 июлдә 2,4 процентҡа арттырыла. Һөҙөмтәлә түләү суммаһы үткән йылдағыса 4,1 процент тәшкил итһә лә, ҡулланыусылар был юлы хеҙмәттәргә күберәк түләйәсәк, сөнки тәүге индексация йыл башында уҡ үткәрелә.


«Оптимист булып ҡалам» » "Урал" гәзите\n«Оптимист булып ҡалам»\nҠалабыҙҙа мѳмкинлектәре сикләнгән кешеләр араһында үҙҙәренең тырышлыҡтары, маҡсатҡа ынтылышлы булыуҙары менән күп нәмәгә ѳлгәшкән абруйлы һәм хѳрмәтле кешеләр байтаҡ. Рәил Ғәйнетдиновты ла шундайҙар рәтенә индерергә мѳмкин. Ул үҙен һис тә яҙмыш тарафынан ҡыйырһытылған тип иҫәпләмәй. Бѳгѳнгѳ кѳндә Мәскәү иҡтисад һәм хоҡуҡ институтының IV курсында уҡый һәм ауыр атлетика менән шѳғѳлләнә.\n- Күңелһеҙләнеп ултырырға ваҡытым да юҡ тиерлек,- ти Рәил.\n- Кешеләр менән аралашырға яратам, шуға ла дуҫтарым күп. Компьютер аша аралашҡан таныштарым да етерлек. Хәҙер үҙемә Рәсәйҙә генә түгел, Германияла, Украинала дуҫтар таптым. Әле юрист һѳнәрен үҙләштерһәм дә, психология менән ҡыҙыҡһына башланым. Бәлки, икенсе юғары белем алыу мѳмкинлеге лә сығыр. Ғѳмүмән, мин оптимист рухлы кешемен, насарлыҡҡа ҡарағанда матурлыҡты, яманлыҡҡа ҡарағанда яҡшылыҡты күрергә һәм табырға тырышам.\nМѳмкинлектәре сикләнгәндәр ѳсѳн бер ниндәй йәшәү шарттары булдырылмаған йорттоң 8-се ҡатында йәшәгән егеттең һәр кѳнѳ үҙе ҡаһарманлыҡҡа тиң. Буш саҡтарында ата-әсәһе ярҙамлашһа, күберәген ауырлыҡтарҙы үҙе еңергә тырыша Рәил. Ата-әсәһе, ағаһы һәм апайы, уларҙың балалары тураһында шундай йылы һүҙҙәр менән һѳйләй егет.\nСәләмәт йәшәү рәүеше алып барған Рәил үҙенең уңыштары менән ҡыуандырып тора. 4 йыл ауыр атлетика менән шѳғѳлләнә ҡала һәм республика ярыштарында ҡатнашып, призлы урындар яулай.\n- 40-тан башлағайным, хәҙер инде 82 килограмм күтәрәм,- тип дауам итә Рәил. - Тренерым Алексей Заворуевҡа рәхмәт инде. Спорт менән шѳғѳлләнергә ул саҡырғайны. Спорт кешене һәр яҡлап та сыныҡтыра икән. Башҡаларҙы ла үҙем йѳрѳгән Йәштәрҙең ял үҙәгенә күнекмәләргә саҡырам. 1,5-2 сәғәт шѳғѳлләнгәндән һуң үҙеңде бѳтѳнләй икенсе кеше итеп тояһың. Бигерәк тә оҙаҡ ваҡыт компьютер артында ултырыусылар ѳсѳн был файҙалы. Миңә республика ярыштарына йѳрѳү оҡшай, сѳнки бында тѳрлѳ тарафтарҙан спортсылар менән аралашырға, дуҫлашырға була.\nРәил Ғәйнетдиновтың йәшәгән фатирында тәртип һәм таҙа булыуы ла егеттең матур һәм яҡты күңелле, хис-тойғоларға бай кеше икәнен һѳйләй. Уның үҙ бәхетен табасағына шик юҡ. Уңыштар һиңә, Рәил!\nҺҮРӘТТӘ: Рәил Ғәйнетдинов.


Тауыш биреү эшлекле шарттарҙа үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 июля 2020 — 12:41 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда ил Конституцияһына үҙгәрештәр индереү буйынса тауыш биреү эшлекле шарттарҙа үтте. Был турала республика үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Илона Макаренко белдерҙе. Пандемия шарттарын иҫәпкә алып, тауыш биреү барлыҡ санитар талаптарҙы иҫәпкә алып ойошторолғайны. Граждандар араһында метр ярымлыҡ арауыҡ һаҡланды, тауыш биреүселәргә бирсәткәләр һәм медицина битлектәре бирелде. Көн дауамында һайлау участкалары дезинфекцияланды. Рәсәйҙең төп ҡанунына үҙгәрештәр индереү буйынса тауыш биреү 25 июндән 1-се июлгә тиклем дауам итте. Ил етәксеһе Владимир Путин коронавирус инфекцияһын иҫәпкә алып ошондай ҡарар ҡабул иткәйне. Башҡортостан халҡы был юлы ла ҙур әүҙемлек күрһәтте. 29 июндән 29-ына тиклем республикала йәшәүселәрҙең 59 проценты, йәғни, 1 миллион 790 мең 165 кеше тауыш биргәйне. Һайлау комиссияһы ағзалары баҡса ширҡәтендә йәшәүселәргә лә барҙы. Мөмкинлеге сикләнгәндәрҙең дә күбеһе тауыш биреү өсөн урындағы һайлау участкаға барыуҙы хуп күрҙе.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БОМБЕЙ ҠАНЫ ЛА БУЛА ИКӘН... - 2020 - Мәҡәләләр\nСәләмәт саҡта, әлбиттә, ҡандың әһәмиәте һәм уның кеше организмында ниндәй роль уйнағаны хаҡында уйлап та бирелмәй. Әммә йәшәй-йәшәй ағзалар ғына түгел, ҡан да үҙен белдерә башлай. Ҡан ҡуйылығы ла, уның артыҡ шыйыҡлығы ла сәләмәтлеккә йоғонто яһай. Редакция ҡунағы - Республика ҡан биреү станцияһының баш табибы Рәмил ХӘМИТОВ менән ошо тема буйынса әңгәмә ҡорҙоҡ.\nМедицина бер урында тормаһа ла, уның үҙгәрмәй торған ҡиммәттәре була. Мәҫәлән, медицинала донорлыҡ бөгөн дә мөһим өлкәләрҙең береһе булып ҡала. Уның әһәмиәтен көндәлек тормошта аңламаһаҡ та, үҙебеҙгә йәки туғандарыбыҙға ҡан бирергә кәрәк булһа, шунда уҡ аңлайбыҙ. Ә тарихҡа күҙ һалһаҡ, ҡан биреү станциялары ҡасан барлыҡҡа килгән?\n- Ғөмүмән, дауалау маҡсатында ҡанды ҡулланыу күптән йәшәп килә. Борон да халыҡ ҡанды тормош сығанағы итеп белгән һәм уның ярҙамында ауыр сирлеләргә дауа эҙләгән. Тарихҡа күҙ һалһаҡ, ҡанды дауалау өсөн ҡулланыу йә бик ныҡ үҫешкән, йә түбәнгә төшкән. Әммә уны тәғәйенләнеше буйынса ҡулланыу һәм һаҡлау, ҡан биреү, йәғни дауалау маҡсатында сирленең тамырына индереү ысулы күптән түгел генә барлыҡҡа килгән тиергә мөмкин. Башҡортостан миҫалында ҡараһаҡ, уға 1933 йылда доцент Владимир Михайлович Романкевич нигеҙ һала. Ул РСФСР Һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссариатының бойороғона ярашлы, Өфөлә Мәскәү ҡан биреү институтының филиалын аса. Быйыл беҙҙең республика Ҡан биреү станцияһына 87 йыл була.\nҺуңғы ваҡытта табиптар ҡанды кешенән-кешегә тура биреүҙән баш тарта, тигән һүҙҙәр йышыраҡ ишетелә. Был нимәгә бәйле? Туранан-тура ҡан биргәндә ниндәйҙер сир йәки вирус йоҡтороу ихтималлығы бармы һәм ул хәүеф нисә процент тәшкил итә? Ғөмүмән, ҡан биреү ниндәйерәк процедура ул?\n- Туранан-тура ҡан биреү - ул донорҙан ауырыуға ҡан биреү. Был ысул тарихта тәүгеләрҙән була. Тәжрибә тупланыу, ҡанды әҙерләү һәм һаҡлау технологиялары камиллашыу һөҙөмтәһендә уны ҡулланыуға, ысынлап та, ихтыяж юҡ. Икенсе яҡтан, һеҙ хаҡлы - был ысул хәүефһеҙ түгел. Бөгөн ҡан компоненты дауаханаларға ебәрелгәнсе бик күп тикшереү этабы үтә: донорҙы тикшереүҙән алып, ул биргән ҡан өлгөһө инфекцияларға тикшерелә. Был эште юғары технологиялы ҡорамалдар һәм юғары квалификациялы персонал башҡара.\nКешегә донор ҡаны (плазма) биреү уның психикаһында, үҙ-үҙен тотошонда сағылыш табамы, юҡмы? Әллә, холҡо үҙгәрә инде, әллә кемдәрҙең ҡаны ҡушылған бит, тип һөйләүҙәр уйҙырма ғынамы? Ошо хаҡта тағы ниндәй мифтар йәшәй?\n- Ғалимдарҙың рәсми ҡарашы шундай: ҡан биреү ҙә, ағзаларҙы күсереп ултыртыу ҙа, елек майын күсереү ҙә кешенең холоҡ-фиғеленә йоғонто яһамай! Ҡандың мөһимлеге тураһындағы төрлө хәбәрҙәр, нигеҙҙә, элек, кешеләр күҙәнәктәр, ДНК һәм башҡалар тураһында бер нәмә лә белмәгән замандарҙа тыуған. Һуңынан да, кеше организмы нисек эшләүен, ҡан йөрөшөн аңлағас та, барыбер уйҙырмалар тыуҙырыла. Эйе, бөгөн күп кеше организмдағы был шыйыҡсаға үҙенсә ҡарай, күптәре уларҙың хөрәфәттәргә, имеш-мимешкә ышаныуына бәйле. Әммә беҙгә, ҡан тапшырыу хеҙмәте белгестәренә, тәү сираттағы бурыс - ул медицина ойошмаларын тулыһынса инфекция хәүефе булмаған, сифатлы ҡан компонеттары менән тәьмин итеү, ә төрлө уйҙырмалар өйрәнеп ултырырға ваҡытыбыҙ юҡ.\nАйырым ҡан төркөмөнә хас сирҙәр була, тиҙәр, йәғни улар ниндәйҙер сиргә бирешә, ҡайһыларына бирешмәй. Был раҫлау хаҡмы?\n- Кеше ҡанын уның составында антиматдәләр айырылып сыға алған антигендар составы булыуға ҡарап, төрлө төркөмдәргә айыралар. Сирлегә ҡан биргәндә быны белеү бик мөһим, сөнки төркөм тура килмәһә, эҙемтәләр кире булыуы мөмкин. Ҡатын-ҡыҙҙың кире резус-факторы ауырға ҡалыу һәм баланы тыуғансы йөрөтөүҙә ауырлыҡтар тыуҙырыуы ихтимал. Әммә биологик шыйыҡсаның төрө бары тик гемотрансфузияға (ҡан биреүгә) һәм йөклөлөккә генә йоғонто яһай.\nҺуңғы ваҡытта хәҙер ҡаны 5-се төркөм булған балалар тыуыуы тураһында йыш ишетергә мөмкин, әммә табиптар был хаҡта өндәшмәй. Һеҙҙең эшегеҙҙә ундай донорҙар осрағаны булманымы һәм был күренешкә медицина ниндәй аңлатма бирә?\n- Рәсәйҙә һәм БДБ илдәрендә 1,2,3-сө ҡан төркөмө йыш осрай, 4-се ҡан төркөмө һирәк тип һанала, әммә һуңғы ваҡытта ғалимдар, ысынлап та, 5-се төркөмдө лә бик йыш иҫкә ала. 5-се ҡан төркөмөнөң булыуы тураһында Һиндостан ғалимдары ла шикләнмәй. Мумбайҙа (Бомбей) хатта был төркөмдөң донор банкы булдырылған һәм ул уңышлы тулыландырыла, ә ҡандың үҙен "Бомбей ҡаны" тип атап йөрөтәләр. Бомбей феномены - нәҫелдән килгән мутация һөҙөмтәһендә баланың айырым, үҙенсәлекле ҡан төркөмө менән тыуыу осрағы. Бындай күренеш бик һирәк - 250 мең кешегә 1 осраҡ тура килә. Беҙгә бындай ҡан төркөмө менән осрашырға тура килмәне.\nБөгөн ковид менән сирләп һауығыусыларҙың ҡан тапшырыуы көн үҙәгенә сыҡты. Һауығыусыларҙың күпмеһе донор булырға ризалашты һәм бындай плазма ауыр сирлеләргә ярҙам итәме?\n- Башҡортостан Рәсәйҙә, Мәскәү һәм Свердловск өлкәһенән ҡала, коронавирус менән сирләүселәрҙе дауалау өсөн плазмалар эшләй башлаған өсөнсө төбәк булды. Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм министр Максим Забелиндың шәхсән ярҙамы, республика Ҡан тапшырыу станцияһының берҙәм коллективының профессионаллеге, яйға һалынған эше, республиканың, атап әйткәндә, БДМУ йәмәғәтселегенең ғилми эшмәкәрлеге арҡаһында беҙҙә лә пациенттарҙы дауалау өсөн ковидҡа ҡаршы плазма әҙерләү һәм ҡулланыу әүҙем тормошҡа ашырылды. Тәүге плазма быйыл 6 майҙа COVID-19 менән сирләгән һәм һауыҡҡандан һуң 30 көн үткән донор ҡатындың ҡанынан әҙерләнде. 9 майҙа уны БДМУ-ның ковид-госпиталендә ауыр хәлле пациентта һынап ҡаранылар һәм артабан уның хәле яҡшырыу, ИВЛ аппаратынан алыныуы мәғлүм булды. Бөгөн беҙ Мәскәүҙән ҡала ковидҡа ҡаршы иммун плазмаһы әҙерләү буйынса лидерҙар рәтендә киләбеҙ. Майҙан алып бөгөнгә тиклем барлығы 480 донор-реконвалесцент плазма тапшырҙы. Башҡортостандың медицина учреждениеларына клиник маҡсатта барлығы 1614 доза (325 литр самаһы) ковидҡа ҡаршы плазма оҙатылған.\nКовид кәмеүгә табан барған һымаҡ, рәсми мәғлүмәттәр шундай, әммә шул уҡ ваҡытта үпкә шеше менән сирләүселәр һаны арта. Һәм иң борсоғаны - күптәр үҙҙәренең сирләүе тураһында белдермәҫкә, йәшерергә тырыша. Бөгөнгө хәл-торошта, киреһенсә, йәшерергә түгел, асыҡтан-асыҡ белдереп, плазма өсөн ҡан тапшырыу яҡшыраҡ түгелме?\n- Эйе, мотлаҡ ғәҙел булырға һәм сирең, ковид пневмонияһы менән ауырыуың тураһында әйтергә кәрәк. Сирҙән һауығыусылар билдәле ваҡыттан һуң килеп ҡан тапшырһа, икенсе бер сирленең ғүмерен һаҡлап алып ҡалыуы мөмкин. Шуға, кемдәр сирҙе үткәргән, теләге һәм сәләмәтлеге торошона ҡарап, беҙҙең үҙәккә килеп ҡан тапшыра ала.\nБөгөн ниндәй ҡан төркөмө донорҙарына айырыуса ихтыяж ҙур? Ҡан (плазма) һаҡлау базаһы бармы һәм ул күпме ваҡыт һаҡлана ала?\n- Барлыҡ ҡан төркөмө компонеттары ла кәрәк, сөнки сир пациенттарҙы ҡан төркөмө буйынса һайламай. Әммә айырым бер төркөм компонентарына һорау ҙур булыуы ла ихтимал. Алда әйтеп китеүемсә, IV кире резуслы ҡан төркөмө бик һирәк һәм ул һәр ваҡытта ла кәрәк. Республика ҡан тапшырыу үҙәгендә плазманы һәм туңдырылған эритроциттарҙы һаҡлау банкы бар. Уларҙы 5 йыл һаҡларға мөмкин.\nДонорҙар өсөн ниндәй льготалар ҡаралған? Кем донор була ала?\n- Ҡанунға ярашлы, эшкә яраҡлы, 18 йәше тулған, үҙ теләге менән ҡан йәки уның компоненттарын тапшырырға риза булған, үҙ теләге менән медицина тикшереүе үткән һәм ҡан тапшырыу тыйылмаған Рәсәйҙә йәшәгән һәм ошо илдең гражданины булған йәки ил территорияһында законлы рәүештә бер йыл йәшәгән йәиһә гражданлығы булмаған сит ил гражданы донор була ала.\nШулай уҡ ҡануниәттә донорҙар өсөн льготалар ҙа ҡаралған: ҡан (йәки уның компоненттарын) тапшырған көндә донорға туҡланыу өсөн аҡсалата компенсация түләнә һәм эштән азат ителеү тураһында справка бирелә; йыл дауамында ике максималь доза күләменә тиң ҡан (йәки уның компоненттарын) тапшырған донорға эш йәки уҡыу урыны буйынса шифахана-курорт дауаланыуына путевка тәү сиратта бирелә. 40 йәки унан да күберәк тапҡыр ҡан йәки 60 тапҡыр һәм унан да күберәк плазма тапшырыусылар "Рәсәйҙең почетлы доноры" күкрәккә тағыу билдәһе менән бүләкләнә, уларға түбәндәге социаль ярҙам саралары күрһәтелә: хеҙмәт ҡануниәтенә ярашлы, үҙҙәренә уңайлы ваҡытта түләүле отпуск алыу; дәүләт медицина ойошмаларында сираттан тыш медицина ярҙамы алыу; эш йәки уҡыу урыны буйынса шифахана-курорт дауаланыуына тәү сиратта путевка алыу; йыл һайын бирелгән аҡсалата түләү йыл һайын индексациялана.\nБашҡорт халыҡ ижадында ла ҡанға бәйле бик күп әйтемдәр бар. Туҙынып, боларып йөрөгән кешегә - ҡаны ҡыҙған, тибеҙ. Кемделер өтөп алып барғанда - ҡанын ергә төшөрмәй, тип әйтәбеҙ. Уларҙың береһе лә нигеҙһеҙ тыумаған, әммә беҙ уларҙың мәғәнәһенә бик үк иғтибар ҙа итеп тормайбыҙ. Хатта ҡан дошман тигәндә лә бер генә мәғәнәне күҙаллайбыҙ - ҡан менән ант итеп дошманлашыу. Ә ошо мәҡәләнән сығып уйлап ҡараһаң, ыңғай резуслы ҡан менән кире резуслы, төркөмдәре тап килмәгән ҡандың үлемесле эҙемтәгә килтереү ихтималлығынан килеп тыуманымы икән ул әйтем дә? Уйланырға урын бар. Тормошта ҡан резустарыбыҙ тап килеп, ҡан дуҫ булып йәшәргә яҙһын!\nЯҙылған: 30.10.20 | Ҡаралған: 617