Татра музейы (Закопане) — Башҡорт Википедияһы\n49°17′41″ с. ш. 19°56′59″ в. д.HGЯO\nТатра музейы (Закопане)\nТатра музейы Викимилектә\nЭтнографик күргәҙмә фрагменты\nТитус Халубинский исемендәге Татра музейы (пол. Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego) — Польшаның Малопольск воеводствоһы Закопане ҡалаһындағы музей. Польша музейҙарының дәүләт реестрында теркәлгән. Музейҙың адресы: Крупувки урамы, 10. Музей Польшаның Подгаль, Спише, Орава исемле тарихи-этнографик региондарҙың тарихын, матди һәм мәҙәни тормошона бәйле әйберҙәрҙе йыя. Музейға поляк врачы һәм этнографы Титус Халубинский исеме бирелгән.\nМузей төҙөү инициативаһы поляк врачы, йәмәғәт эшмәкәре һәм тыуған яҡты өйрәнеүсе Титус Халубинскийҙың (1820—1889) юлын дауам итеүселәр тарафынан барлыҡҡа килә. 1888 йылда улар Титус Халубинский исемендәге музей Йәмғиәтенә нигеҙ һала. Был йәмғиәттең маҡсаты булып Татр менән бәйле ботаник, геологик, этнографик һәм зоологик материалдарҙы йыйыу тора. Йәмғиәт тарафынан китапхана йыйыла башлай. Тәүге экспозиция 1889 йылда Закопане ҡалаһында Крупувки урамының бөгөнгө көндә юҡҡа сыҡҡан йортта ҡуйылған була. XIX быуат аҙығына музей этнографик материалдарҙың бай коллекцияһын туплай.\n1892 йылда Варшава архитекторы Йозеф Пиус Дзеконскогод проекты буйынса музей өсөн бина төҙөлә. ошо уҡ йылда был бинала Титус Халубинский исемендәге Музей йәмғиәте тарафынан йыйылған коллекция урынлаштырыла. 1911 йылға тиклем Титус Халубинский исемендәге Музей йәмғиәтенең әүҙемлеге һиҙелерлек кәмей һәм музей коллекцияһы тулыланмай тиерлек. 1913 йылда музей өсөн яңы бина төҙөлөшө башлана, ул 1920 йылда төҙөлөп бөтә. 1922 йылда Крупувки урамы, 10-сы йорта яңы музейҙы асыу тантанаһы үтә.\nXX быуаттың 20-се йылдарында музейҙа хәҙерге сәнғәт бүлектәре, ҡул эштәре бүлеге һәм татр предгорье бүлеге асыла. Ике донъя һуғышы араһында музейҙа метеорологик станция булдырыла. Шул уҡ ваҡытта музей йыл һайын сыға торған фәнни йыйынтыҡ «Rocznik Podhalański» баҫтыра башлай.\nИкенсе донъя һуғышынан һуң Татра музейы дәүләт ҡарамағына күсә һәм мәҙәниәт һәм тәбиғәт һәйкәлдәре тураһында мәғлүмәттәр йыйыу һәм һаҡлау эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә башлай. Ошо уҡ ваҡытта ғилми коллектив Подгальела баҫыу эштәре менән шөғөлләнә башлай һәм музейҙа әҙәби, тарихи бүлектәр асыла. 1954 йылда Татров милли паркы барлыҡҡа килгәндән алып, музейҙың ҡырағай тәбиғәтте өйрәнеү һәм һаҡлау буйынса эше һиҙелерлек кәмене.\nXX быуаттың 70-се йылдарында музейҙа һәйкәлдәрҙе һаҡлау бүлеге асылды.\nМузейҙың Закопане ҡалаһындағы дүрт филиалы һәм Малопольск воеводствоһындағы Хохолув, Чарна-Гура, Юргув, Лопушна ауылдарында филиалдары эшләй:\nЗакопанелағы Вилла Колиба (Закопане стилендә Станислав Виткевич исемендәге музей) — закопан стилендәге тәүге бина;\nЗакопане ҡалаһында Владислав Хасиор галереяһы — сәнғәт музейы;\nЗакопане ҡалаһында Влодзимежа Һәм Ежи Кульчицких исемендәге сәнғәт галереяһы;\nЗакопане ҡалаһында Макушинский Корнелий музейы;\nХохолуве ауылында Хохолув ихтилалы музейы;\nЛопушна ауылында Тетмайеров усадьбаһы;\nЧарна-гура ауылында Коркошув усадьбаһы;\nЮргувела солтыс йорто һәм көтөүселәр ҡыуышы\nJózef Nyka, Tatry Polskie. Przewodnik, str. 51, Wydawnictwo TRAWERS, Latchorzew, 1998\nРәсми сайт 2017 йылдың 29 апрель көнөндә архивланған. (пол.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Татра_музейы_(Закопане)&oldid=1057893 ҡабул ителгән\nМалопольск воеводство музейҙары


Өфөлә «Инцидент» системаһы ярҙамында мәктәп кабинеттары йылытыла - Bash.News\nӨфөлә «Инцидент» системаһы ярҙамында мәктәп кабинеттары йылытыла\nӨфөлә «Инцидент» системаһы ярҙамында мәктәп кабинеттары йылытыла https://bash.news/news/89065_fl_incident_sistemay_yaramynda_mktp_kabinettary_jylytyla/?lang=bash\n30 ғин 2019, 21:59\n117-се мәктәп ярты быуат самаһы элек төҙөлгән. Әле бында ике меңгә яҡын бала белем ала. Өҫтөнлөк сит телдәрҙе өйрәнеүгә бирелгән. Икенсе синыфтан уҡ бында инглиз, артабан немец һәм француз телдәре уҡытыла. Тәжрибәле уҡытыусылар коллективы тупланған. Бина ғына ваҡыт үтеү менән таушала төшкән.\nӘлфиә Мәмбәтова 117-се мәктәптең ата-әсәләр комитеты ағзаһы. Ҡыҙы белем усағының икенсе синыфында уҡый. Ҡышҡы каникулдан һуң ул синыф бүлмәләренең һыуыҡлығын тойоп социаль селтәрҙә фекер ҡалдыра.\nӘлфиә Мәмбәтова, Өфөнөң 117-се урта мәктәбенең ата-әсәләр комитеты ағзаһы: “16 ғинуарҙа мин яҙҙым бер нисә көндән һуң миңә яуап килде. Мәсьәлә хәл ителде тип. Әлегә синыфта ремонт эшләйҙәр”.\nӘлфиә ханымдың социаль селтәрҙәге мөрәжәғәте көтмәгәндә иғтибарға алына. Һыуыҡ синыфта стеналарҙы йылытыу буйынса өҫтәлмә саралар күрергә ҡушыла. Йылытыу материалдары һатып алынған. башланғыс синыф уҡыусылары уҡыған 310-сы бүлмәлә ремонт эштәре башланып тора. Хеҙмәткәрҙәр уны аҙна аҙағына тамамларға иҫәп тота.\n117-се мәктәп ярты быуат самаһы элек төҙөлгән. Әле бында ике меңгә яҡын бала белем ала. Өҫтөнлөк сит телдәрҙе өйрәнеүгә бирелгән. Икенсе синыфтан уҡ бында инглиз, артабан немец һәм француз телдәре уҡытыла. Тәжрибәле уҡытыусылар коллективы тупланған. Бина ғына ваҡыт үтеү менән таушала төшкән. Шулай ҙа синыфтарҙа температура талап ителгән нормаларҙан түбән төшкәне юҡ, ти белем усағы вәкилдәре. 2-се" Г "синыфы уҡыусыларының да кәйефе көр. Көтмәгәндә улар уҡыған бүлмә яңыртыла.\nВәғиз Ғиндуллин, 2-се "Г" синыфы уҡыусыһы: “Тепло мы в обычной школьной форме ходим. даже кто то кофту одевает, кто нет”.\nӘммә 117-се мәктәптәге мөрәжәғәт иғтибар үҙәгендә ҡала. Проблема системанан тулыһынса хәл ителгәндән һуң ғына төшөп ҡала.\nДиана Ихсанова, Башҡортостан Башлығы хакимиәтенең социаль селтәрҙә халыҡ мөрәжәғәттәре буйынса эшсе төркөм хеҙмәткәре: “20 февралгә тиклем иң һыуыҡ стенаны гипсокартон менән йылытырға тейештәр. Шунан һуң ғына был инциндентты беҙ ябасаҡбыҙ”.\nӨфөнөң Совет районына ҡараған йәнә бер белем усағы - 115-се гимназияла ла оҡшаш хәл. Ҡышҡы каникулдан һуң ата-әсәләр комитеты вәкилдәре синыфтарҙың һалҡын булыуына борсолоу белдереп, социаль селтәр аша республика етәкселегенә мөрәжәғәт иткән.\nЛилиә Булатова, Өфөнөң 115-се гимназияһының ата-әсәләр комитеты рәйесе: “Ата-әсәләр республика етәксеһенә яҙғандан һум мәсьәлә бик тиҙ хәл ителде. Әле синыфтар йылы, балалар өшөмәй”.\n115-се гимназия урынлашҡан бина ла 50 йыл элек сафҡа ингән. Белем усағы республика адреслы инвестиция программаһы нигеҙендә тиҙҙән төҙөкләндерелергә тейеш. Шуға ҡарамаҫтан белем усағында ата-әсәләрҙең мөрәжәғәтенә битараф ҡалмағандар. Мәктәптә ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә йылытыу системаһы камиллаштырылған.\nАлексей Чутчев, Өфөнөң 115-се гимназияһы директорының административ хужалыҡ эштәре буйынса урынбаҫары: “Совместно с обслуживающей компанией провели обследование отопительной системы и пришли выводу, что нужно поставить дополнительный насос, на обратку системы. У нас был один насос на подачу, установили один насос на обратную ситемы и в школе стало значительно теплее”.\nИнцендент системаһына мөрәжәғәт ҡабул ителгәндән һуң район-ҡала етәкселегенә 3 сәғәттән алып бер аҙнаға тиклем ваҡыт бирелә. Проблема тулыһынса хәл ителгәндән һәм халыҡ тулы яуап алғандан һуң ғына иғтибарҙан төшөп ҡала. Совет районында урындағы власть вәкилдәренең социаль селтәрҙә эшләү тәжрибәһе ҙур. Муниципаль берәмек вәкилдәре глобаль селтәр аша килгән һәр мөрәжәғәтте иғтибарға ала.\nЛәйсән Миңлеханова, Өфөнөң Совет районы хакимиәтенең гуманитар мәсьәләләр һәм мәғариф буйынса идаралығы етәксеһе: “Беҙҙең Совет районында эш шулай ҡоролған. Хакимиәт башлығына көн һайын иртән мәктәптәрҙә һәм социаль учреждениеларҙа температура кимәле тураһында мәғлүмәт еткерелә. 115-се һәм 117-се мктәптәрҙә лә йылылыҡ санитар нормаларға тура килә ине. Әммә ата-әсәләрҙең мөрәжәғәтен иҫәпкә алып беҙ өҫтәлмә саралар күрергә булдыҡ”.\nСовет районында "Инцидент" системаһы өсөн Луиза Шәптиева яуаплы. Программа эш башлағандан алып муниципаль берәмеккә 300-ләп мөрәжәғәт ҡабул ителгән. Улар тәү сиратта торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф өлкәһенә ҡағыла. Луиза ханым район һулышын тойоп эш итә.\nЛуиза Шәптиева, Өфөнөң Совет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге етәксеһе: “Һәр сигнал буйынса мәғлүмәтте беҙ ватсапп аша үҙебеҙҙең етәкселәргә еткерәбеҙ. Улар өс сәғәт эсендә беҙгә яуап бирә. Унан һуң инде улар урынға барып, фотоға төшөрөп, фото факттар менән беҙгә яңынан яуап яҙалар. Ул шундуҡ беҙҙең инцидент системаһына индерелә һәм 3 тәүлек эсендә яуап кәрәкле урынға еткерелә. Ҡала халҡын ғәҙәттә нимә борсой. Әлбиттә ҡар таҙартыу мәсьәләһе, ҡайҙалар юлдар насар. Ҡайҙалыр подъезда ниндәйҙер етешһеҙлеектәр бар. Район кимәлендә хәл ителә ала икән. Улар тиҙүк хәл ителә. Әммә беҙгә ҡағылмаған мәсьәләләрҙе инде беҙ юғарыраҡ даирәләргә еткерәбеҙ”.\nБашҡортостан чиновниктары социаль селтәрҙәр ярҙамында проблемаларҙы тиҙерәк хәл итә башлаған. Республика етәксеһе бындай аралашыу майҙансығына айырым иғтибар кәрәклеге тураһында белдерҙе, халыҡ ҡайҙа, власть шунда булырға тейеш тип билдәләне Радий Хәбиров. Социаль селтәрҙәр аша 60 меңдән ашыу проблема асыҡланған.Уларҙың бер өлөшө хәл ителгән дә инде.\nБСТ Y.Metrika: 838\nБашҡортостанда матбуғатҡа яҙылыу акцияһы бара\n13:29, 10 дек\nРеспубликала беренсе инсинератор-сүп-сар утилләштереү ҡоролмаһы эшләй башланы\n12:10, 10 дек\nБашҡортостан хөкүмәте өсөнсө кварталда айлыҡ йәшәү минимумын билдәләне\n12:05, 10 дек\nБашҡортостанда йәшәүселәр Ҡыш Бабайға шылтыратып шиғыр һөйләй һәм теләк теләй ала\n11:25, 10 дек\nӨфөлә йәшәүсе лотереяға аҡса отҡан


Гражданлығы норвегия - Норвегия, австралия\nГражданлығы норвегия — Норвегия, австралия\nНорвегия гражданлығы тураһында законға ярашлы, балалар етһә, Норвегия, атаһы йәки әсәһенән автоматик норвегияла тыуған граждандарға һатҡан саҡта. Был ҡулланыуға ҡарамаҫтан, сит илдәрҙә йә норвегия әгәр бала тыуа, мөһим түгел һәм, әгәр ата-әсә йәки никахтар булғаны юҡ. Балалар раҫлау өсөн граждандары, гражданлығы ата-әсә һәм балаларҙы шәхес булырға тейешлеген билдәләне. Норвегия гражданлығы ала нигеҙендә иҫкәртеү, балалар өсөн, ҡабул итеү һәм ҡулланыу. Иғтибар, тыуған норвег тип гражданлығы ала, артабан хәбәрҙе ҡабул итеү йәки ихтимал булыуҙы юғалта. Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн әйткәндер, тип раҫлай, әгәр һеҙгә йәки һеҙ балалары булған граждандарға Норвегия, удить сайтында танышырға мөмкин. Норвегия норвегия өсөн барлыҡ гражданлык бирергә тейеш.\nНорвегия онлайн порталында теркәлеүегеҙҙе раҫлаусы документтар күрһәтергә тейеш. ҡушымта тәғәйенләнеш алдынан урындағы полиция бүлексәһенә ғариза булған. Бөтә сит ил эштәре буйынса ғариза ебәрҙе. директорат норвегия өсөн эшкәрткән. Һеҙ хәбәре вазифаһын алғандан һуң, һеҙ нисек иммиграция власы заявка ала. Көтмәгән хәбәре тураһында мәғлүмәт бар булған осраҡта-ваҡыты эшкәртеү. Удить тапҡыр эшкәртеү һылтанмалар түбәндәгесә бирелә: Эштәр-ваҡытында эшкәртеү. Удить тураһында мәғлүмәттәр бирелгән сайттар, кем һәм нисек ҡулланырға норвегия граждан дәғүә итә ала. Шулай уҡ сайтта кәрәкле документтар исемлеге һәм ҡушымтанан тора. күҙәтеү процедураһы өсөн бирелә. Кеше, норвегияла тыуған граждан һатып ул, әммә ике йыл йәшәү дәүерендә кеше түгел, норвегия, йә норвегия һәм башҡа скандинавия илдәре ете йыл дөйөм алғанда, норвегия үҙ граждандарының юғалтыуын буйынса ҡаҙаныштары 22 йәштә. Өҙлөкһөҙ йәшәү сифаты билдәләнә срогы ете ай ҙа йәшәй. Иғтибар, был норвег ҡағиҙәне башҡа граждандар өсөн ҡулланыла, 2006 йылдың сентябренә тиклем бер егерме ике йәшкә етә. Әгәр һеҙ башҡа ил гражданлығы алыу булһа, һеҙҙе автоматик норвегия норвегия үҙ граждандарының тураһында законға ярашлы гражданлығынан мәхрүм §23. Был ҡағиҙә йәшкә тиклем таралған йыл көнлөк бала, башҡа гражданы була ала, сөнки ата-әсә башҡа гражданлығын ала. Иғтибар, ҡараған граждандар өсөн өҫтәмә вышесказанный, шул иҫәптән граждандарҙың ғаризаһы буйынса австралия сығыш яһай. Сағыштырмаса гражданлығын юғалтты норвег ҡағиҙә менән таныш булыу бик мөһим, кереткәнсе ғаризаларҙы, хәбәрҙәрҙе һәм башҡа илдәр граждандары булараҡ, һеҙҙең теркәлгән йәки һеҙ балалар, Норвегия.\nҺеҙ был яуаплы\nАвтомат юғалта бара, Норвегия илдәре һәм был ҡағиҙә нигеҙендә, ул һеҙ һәм йәки һеҙгә балаһы булған граждандар. Әгәр һеҙ башҡа ил гражданлығы ала автомат (ғариза йә хәбәре булмаған асыҡтан-асыҡ раҫлап, тип, һеҙ, башҡа илдәр граждандары булған), һеҙ ҙә үҙ граждандарын юғалта норвегия. Норвегия юғалтыу тураһында өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн граждандары, гражданлығы юғалтҡан норвегия мөрәжәғәт итә. Ҡағиҙә булараҡ, Норвегия биргән кеше ике гражданлыҡҡа эйә. Шулай итеп, кешеләренә, гражданлығы булырға тейеш дәғүә итә норвегия элекке норвегия үҙ граждандарының алынған булып сыҡты. Норвегия граждандар өсөн рөхсәт ике гражданы, гражданлығы автомат ике йәки унан күберәк ала. Әммә иғтибар, норвегия гражданлығы юғалтыуҙар булыуы мөмкин, тип. Норвегия тураһында законға ярашлы гражданлығы § 23, норвегия гражданы, йәки гражданлығы алыу ризалығынан башҡа уның юлы ғариза биргән, норвегия үҙ граждандарының автомат юғалтҡан. Австралия австралия властары ҡарата аңлатма ҡануниәт нигеҙендә мәғлүмәт, элек властар һаналған норвегия, австралия австралия гражданы башҡа граждан менән законға ярашлы тәртиптә булырға тип автоматтан алдағы биреү өсөн өҫтәмә талаптар булған. Австралия австралия граждандарҙың власҡа ҡарата яңы закондар тураһында аңлатма илселеге мәғлүмәт хәҙер уҡыусыһы булған, ә хәҙер, сығышы буйынса ғариза биреү юлы менән генә булһа гражданлығы бирә һәм йәки ризалығын. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был, тип фаразларға мөмкин булған паспорттың булыуы кеше биреү изгнание норвегия, австралия норвегия үҙ граждандарының юғалтыуын гражданлығын алыу буйынса улар янына килеп. Шулай итеп, хәҙерге ваҡытта ҡайһы бер ғәмәлгә яраҡһыҙ паспорт австралияла үткәргән кеше. Норвегия гражданлығы ала алмауы, норвегия паспорт биреү буйынса хаталар. Норвегия илселеге кеше саҡыр, ул теләһә ниндәй ситуация тураһында хәстәре йәки үҙ ҡағылған булырға мөмкин булды өсөн, илселеккә мөрәжәғәт итте\nДауахананан сыҡҡас реестрынан күсемһеҙ милеккә Норвегия


Ғаләмде биҙәй матурлыҡ һәм хис » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Ғаләмде биҙәй матурлыҡ һәм хис\nҒаләмде биҙәй матурлыҡ һәм хис\nКемдәр улар – 23-сө йыл рәттән үткәрелеп килгән матурлыҡ бәйгеһенең быйылғы ҡатнашыусылары?\nБереһенән-береһе матур, аҡыллы, маҡсатлы ҡыҙҙар менән таныштырып үтәбеҙ.\nСветлана КОЖАРИНОВА, 21 йәш\nСиләбе өлкәһенең Магнитогорск ҡалаһынан. Тамырҙары менән Әбйәлил башҡорто. Киләсәктә үҙенең матурлыҡ салонын асырға хыяллана.\nӘлфиә КИЛДЕЙӘРОВА, 19 йәш\nЕйәнсура районының Абзан ауылынан. Әлеге ваҡытта Мәскәү ҡалаһында белем ала. Баш ҡалала үткәрелгән “Башҡорт һылыуы” конкурсы еңеүсеһе. Нәзир Байегетов етәкселегендәге “Алтынай” башҡорт бейеү ансамблендә шөғөлләнә.\nНәркәс НАСИРОВА, 18 йәш\nСибай ҡалаһынан. Буласаҡ уҡытыусы, бейергә ярата. Киләсәктә бәхетле ғаилә ҡорорға хыяллана. Башҡортостандың тәбиғәтенә һәм ҡымыҙына ғашиҡ.\nГөлназ ИЛЬЯСОВА, 17 йәш\nИшембай ҡалаһынан. Нефть эшкәртеү колледжында белем ала. “Һылыуҡай” конкурсында ҡатнашыу – бала саҡтан килгән хыялы.\nИлнара ҮТӘШЕВА, 17 йәш\nЙылайыр һылыуы. Әлеге ваҡытта Санкт-Петербург ҡалаһында ер һәм төҙөлөш эше буйынса белем ала. Киләсәктә был ҡалала йәшәүсе башҡорт балалары өсөн бейеү ансамбле асырға ниәтләй.\nӘлиә ӘБДРӘШИТОВА, 19 йәш\nБөрйән районы һылыуы. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында белем ала. Буласаҡ һөнәре – башҡорт теле уҡытыусыһы. Әйткәндәй, “Йәшлек” гүзәле – 2014” конкурсы лауреаты.\nГөлшат МАНАПОВА, 19 йәш\nСалауат районынан. Башҡорт дәүләт медицина университетында белем ала. Шиғырҙар ижад итә, йырларға ярата. Тормошта атаһынан өлгө алып йәшәй.\nИлнара РАХМАНҒОЛОВА, 17 йәш\n10-сы класс уҡыусыһы. Өфө ҡалаһында йәшәүенә ҡарамаҫтан, конкурста тыуған яғы – Баймаҡ исеменән сығыш яһай. “Һылыуҡай – 2015” бәйгеһендә башҡорт ҡыҙҙарының матурлығын төрлө халыҡ-ара конкурстарҙа күрһәтеү маҡсатында ҡатнаша.\nДиана МӨХӘМӘТЙӘНОВА, 16 йәш\nӨфө һылыуы. Бәйгенең иң йәш ҡатнашыусыһы. 10-сы класта белем ала. Киләсәктә хоҡуҡ белгесе булырға хыяллана. Башҡорт телен камил белер өсөн һәр йыл һайын ауылға – олатаһы менән өләсәһенә ҡунаҡҡа бара. Һеңлеләренә өлгө булырға тырыша.\nИлмира МОТАЛОВА, 20 йәш\nХәйбулла һылыуы. Һүрәт төшөрөүгә әүәҫ. Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенты.Татыу ғаиләлә тәрбиәләнеүе менән ғорурлана. Аш-һыу әҙерләргә ярата.\nЛәйлә КӘРИМОВА, 21 йәш\nБөрйән районынан. Өфө дәүләт авиация техник университетында белем ала, буласаҡ инженер. Һүрәт төшөрөргә, сәйәхәт итергә ярата, ҡул эштәренә маһир. Төрлө телдәрҙе өйрәнә, спорт менән шөғөлләнә.\nЗәлиә ЯППАРОВА, 21 йәш\nКүгәрсен районының Хоҙайбирҙин ауылынан. Башҡорт дәүләт университетының философия һәм социология факультетында белем ала. Балалар өсөн хәйриә фонды булдырырға иҫәп тота. Сәләмәт тормош алып бара, дарыу үләндәре менән ҡыҙыҡһына.\nСығыу ваҡыты 21-03-2015, 17:20 | Ҡаранылар: 1789\n"Һылыуҡай-2016" бәйгеһендә Гран-при - Күгәрсен һылыуы ЭЛЬВИРА Ҡарамышевала! АФАРИН!\nМатурлыҡ һәм яҙ байрамы\n“Һылыуҡай – 2015” финалсылары һайланды\nӘсәһе кеүек көслө рухлы булырға ынтыла\n“Башҡорт йыры”ның йәш таланттары


28 октябрҙән 4 ноябргә тиклем Улан - Удэ ҡалаһында үткән\n"Көтөлгән яр" күсмә Халыҡ - ара театр фестивалендә ҡатнашыусыларҙың береһе лә алмаз ҡушылып эшләнгән\nоригиналь сувенирһыҙ ҡалманы. Ул Сыңғыҙ Айтматовтың билдәле повесындағы бөйөк томан тоҙағына эләккән дүрт балыҡсы - нивхты символлаштыра.\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артистары бындай ҡиммәтле бүләк менән маҡтанмаҫҡа булдыра ал маны, әлбиттә. Өҫтәүенә улар ысынлап та был бүләккә лайыҡ. Б ындай алҡыштар һәм иғтибарҙы әлегә тиклем бүрәт тамашасылары бер кемгә лә бүләк итмәгәндер, моғайын. Улар\nбеҙҙең артистарҙы спектакль аҙағынан да көтөп алды, иҫтәлек кә автографтар алды, күмәкләп фотографияға төштөләр. Мәскәү һәм Саха (Яҡутстан) Республикаһынан килгән тәнҡитселәр өсөн Нурлан Әбдеҡадиров ҡуйғанг "Сыңғыҙхандың һуңғы диңгеҙе"\nспектаклен ысын йыуаныс булды, тип әйтергә мөмкин.\nВалентина Чусовская, тәнҡитсе ( Яҡутстан ):\n- Башҡорт академия драма театры спектакле башҡалар\nараһында айырылып тора, уны театр эсендә театр тип атар ине м мин. Спектаклдә персонаждар һәм актерҙар араһында сик\nюйыла, актер һәм режиссерҙың оҫталығы ярылып ята.\nТуяра Бадагаева, тәнҡитсе ( Яҡутстан):\n- Фестивалдә конкурс ойошторолһа, был спектакль һис шикһ еҙ беренсе урынды яулар ине. Ул барлыҡ сараның асылына,\nнигеҙенә әйләнде. Спектакль реаль факттар күрһәтеүгә дәғүә итмәй, бында иң мөһим ваҡиғалар миф аша сағылдырыла һәм ул Сыңғыҙхан исеменә бәйле.\nӘйткәндәй, фестивалдең темаһы итеп юҡҡа ғына "Сыңғыҙхан йөҙҙәре" һайланмаған. ЮНЕСКО тарафынан меңйыллыҡ кешеһе тип\nиғлан ителгән Сыңғыҙхан империяһының барлыҡҡа килеүенә 800 йыл тулыу датаһы яҡынлаша. Юбилей уның тыуған яғы\nМонголияла 2006 йылда киң билдәләнәсәк.\nСебер һәм Алыҫ Көнсығыш театрҙарының күсмә фестивален\nойоштороу идеяһы менән Саха (Яҡутстан) Республика министры Андрей Борисов сығыш яһаны.\n- Беҙ барыбыҙ ҙа шул тиклем күп төрлө һәм оҡшаш та, - ти Андрей Борисов. - Тыва, бүрәт, яҡут - һәр ҡайһыһы күңелендә үҙен Сыңғыҙхан быуынын дауам итеүсе итеп тоя. Рәсәй, Ҡаҙағстан, Монголия милли театрҙарында был датаға арналған\nспектаклдәр күптән бара.\nҺәр театр ҙа Сыңғыҙхан образын тулыһынса сағыу итеп асты\nһәм тамашасыға еткерә алды тип әйтеүе ҡыйын. Бүрәт театры сәхнәһендә Бүрәт республика дәүләт ҡурсаҡ театры үҙ\nоҫталығын күрһәте, ул "Йырсы уҡ" тигән спектакль менән сығыш яһаны. Х. Намсараев исемендәге Бүрәт дәүләт академия\nдрама театры - "Сыңғыҙхан", А. Топанов исемендәге хакас милли театры - "Сыңғыҙхан мөхәббәте", Алтай милли драма театры - "Атилла", Монгол дәүләт академия театры - "Тэмуужин " һәм башҡа спектаклдәр алып килгән ине.\nБашҡорт дәүләт академия драма театры директоры Хөрмәтулла\nҮтәшевтың һүҙҙәре буйынса, монгол һәм бүрәттәр Сыңғыҙханға табыныуға яҡын.\n- Тамашасы башта спектаклдәрҙе ҡыҙыҡһынып ҡабул итте, әммә артабан уға күңелһеҙ була башлауы һиҙелде, - тип үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлаша БР атҡаҙанған артисы Азат Йыһаншин. - Беҙҙең театр күп кенә фестивалдәрҙә ҡатнашты. Шуға күрә сағыштырып ҡарарға мөмкинселек бар. Дөрөҫөн\nәйткәндә, Бүрәт театр мәктәбе мине хайран ҡалдырманы. Бында\n20 йыл элек нисек уйнаһалар, әле лә шул уҡ дауам итә.\nФестивалде ойоштороуға килгәндә, артистар бик ҡәнәғәт.\n- Республикала иҡтисади хәлдең ауыр булыуына ҡарамаҫтан, ойоштороусылар барыһын да эшләргә тырышҡан, - тип һөйләй Азат Йыһаншин. - Ғөмүмән, бындай фестивалде ойоштороу эше\nҺөҙөмтәлә беҙ, мосолмандар, һәм буддизмға тыбыныусы бүрәттәр бер - беребеҙгә шаҡтай яҡынайҙыҡ. Уртаҡ яҡтарыбыҙ күп, был хатта милли аҙыҡҡа ла ҡағыла. Бүрәттәр ҙә тәмле һәм туҡлыҡлы итеп ашарға ярата.\nКилеүебеҙгә филармония директоры Бүрәт Республикаһында популяр булған "Баяр" төркөмө башҡарыуында музыкаль сюрприз әҙерләгән ине. Артистарҙың милли инструменттарҙа уйнауы күңелдәргә үтеп инә.\nФестиваль ваҡытында Яҡутстандың халыҡ яҙыусыһы Николай\nЛугиновтың романы буйынса ҡуйылған "Сыңғыҙған бойороғо буйынса" кинофильмының эпизодтары төшөрөлдө. Унда фестивалгә килгән артистар ҡатнашты. Беҙҙекеләр ҙә ситтә ҡалманы һәм Сыңғыҙхандың яҡындары роленә кастинг үтте. Һөҙөмтәләре әлегә билдәһеҙ.\nДацанда - Рәсәйҙең буддизм үҙәгендә булыу бҙҙең артистарҙ а бай тәьҫораттар ҡалдырҙы, әлбиттә. Бында будда тарихының мөһим ваҡиғаларына арналған сара - хуралдар, тәғлимәтте һаҡлаусы һәм яҡлаусылар - сахюусандар хөрмәтенә көндәлек\nйолалар башҡарыла. Ҡатын - ҡыҙҙарға ир - аттарҙың изге урынына инеү тыйыла. Шуға күрә театрҙың әҙәби мөхәррире Динара Кәримоваға ирҙәрҙең дацанда булып сығыуын көтөргә тура килде. Әйткәндәй, унда ир - аттарҙың барыһына ла инеү мөмкин түгел. Әммә "академиктар" был йәһәттән уңған улар Хамбо - лама - Рәсәй буддистары башлығының рөхсәтенә эйә\nбула. Әйтеүҙәренсә, Хамбо - ламаны күргән һәм уға ҡағылған һәр кеше барлыҡ тормош ауырлыҡтарынан һаҡлана.\nБеҙ бөгөн һүҙ алып барған фестиваль йылына ике тапҡыр үткәрелә. 2007 йылда ул Иркутск ҡалаһында үтәсәк һәм\nСеберҙең ерле халыҡ, тәүге тапҡыр күсеп ултырыусылар һәм беҙең замандаштарыбыҙ тарафынан үҙләштерелеүенә арналасаҡ.


Дилмөхәмәтов Әхнәф Мөҙәрис улы — Башҡорт Википедияһы\nДилмөхәмәтов Әхнәф Мөҙәрис улы\nСССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Әлшәй районы, Ҡыҙыл ауыл Советы (Әлшәй районы), Мырҙағол\nтарих фәндәре кандидаты[d]\nВикипедияла Дилмөхәмәтов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.\nДилмөхәмәтов Әхнәф Мөҙәрис улы (1941 йыл — 2012 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, тарих фәндәре кандидаты, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры.\nДилмөхәмәтов Әхнәф Мөҙәрис улы 1941 йылда Башҡорт АССР-ы Әлшәй районының бәләкәй генә башҡорт ауылы Мырҙағолда тыуа. Бик иртә етем ҡала, атаһы фронтта һәләк була, ағалары ла һуғыштан әйләнеп ҡайтмай, әсәһе вафат булғанда малайға ун йәш тә тулмай ҡала. Аслыҡ йылдарын, балалар йорттарын үтергә тура килә уға.\nУрта мәктәпте алтын миҙалға тамамлап, 1959 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетына уҡырға инә. КПСС Үҙәк комитеты ҡарамғындағы ижтимағи фәндәр академияһының аспирантураһында уҡый.\nӘхнәф Мөҙәрис улы оҙаҡ йылдар партия һәм комсомол органдарында эшләй, ВЛКСМ-дың район һәм ҡала комитеттарын етәкләй, КПСС-тың Өфө ҡалаһы Киров райкомында беренсе секретарь булып эшләй, һуңынан мөғариф, фән һәм мәҙәниәт мәсьәләләре менән шөғөлләнеүсе партияның Башҡорт өлкә комитеты секретары һәм бүлек мөдире итеп тәғәйенләнә. Һуңғараҡ бер нисә йыл рәттән «Нефтегазстрой» акционерҙар фирмаһын уңышлы етәкләй, Өфөнөң Киров районы буйынса Федераль һалым хеҙмәте етәксеһе, Өфө энергетика колледжы директоры була.\nӘхнәф Дилмөхәмәтов — гражданлыҡ йәмғиәтен формалаштырыу һәм тергеҙеү, милләт-ара мөнәсәбәттәр, йәш быуынды уҡытыу һәм тәрбиәләү мәсьәләләре буйынса фәнни баҫмалар һәм публицистик мәҡәләләр авторы. Бер нисә саҡырылыштың Өфө ҡала һәм Киров районы Советтарының депутаты була, республиканың ун беренсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.\nӘхнәф Мөҙәрис улы 2012 йылда 71-се йәшендә Өфөлә вафат була.\nҠатыны Әҙилә менән 46 йыл ғүмер итә, ҡыҙ һәм ул (Айрат Дилмөхәмәтов) үҫтерә.\nХалыҡтар дуҫлығы ордены\nРәсәй Федерацияһының почетлы энергетигы\n↑ 1,0 1,1 1,2 Не стало Ахнафа Дильмухаметова\n↑ 2,0 2,1 Изге күңелле кеше ине\n↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Умер Ахнаф Дильмухаметов, башкирский ученый и общественник\nНе стало Ахнафа Дильмухаметова\nИзге күңелле кеше ине\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Дилмөхәмәтов_Әхнәф_Мөҙәрис_улы&oldid=1090730 ҡабул ителгән\n1941 йылда тыуғандар\nХалыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан) кавалерҙары\nБашҡортостандың дәүләт эшмәкәрҙәре\nБашҡортостан йәмәғәт эшмәкәрҙәре\nТарих фәндәре кандидаттары\n11-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:51 6 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


Ике йыл эсендә егерме проект һәм утыҙ миллиондан ашыу аҡса\nЙылайыр районы урындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһына иң тәүге һәм әүҙем ҡушылыусыларҙың береһе. Уның ярҙамында төбәктә байтаҡ көнүҙәк социаль мәсьәләр хәл ителгән. Ҡайһылыр ауылда һыу үткәрелгән, юл һалынған, ә бәғзеләре трактор һатып алған.\nӘкиәт донъяһын хәтерләткән балалар майҙансығы күптән түгел генә убырлы ҡарсыҡ ихатаһына оҡшап тороуын күҙ алдына ла килтереүе ауыр. Был урында үткеһеҙ йырын һәм шырлыҡ ине, ти урындағылар. Хәҙер иһә убыр әбейҙең өйө генә тороп ҡалған. Уныһы ла тылсымлы таяҡ ярҙамында балаларҙың яратҡан йортона әйләнгән.\nӘкиәт иле Йылайырҙа йәшәүсе халыҡтың кескәйҙәргә бүләге. Балалар уйнарлыҡ урын булдырыу тураһында улар күптән хыялланған. Урындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһы барлыҡҡа килеү менән халыҡ бер тауыштан майҙансыҡ төҙөтөргә ҡарар иткән.\nБалалар майҙансығын төҙөүгә йәмғеһе 1 миллион 8 йөҙ мең һумға яҡын аҡса тотонолған. Шуның 1 миллион 377 меңе республика бюджетынан, ә ҡалған өлөшөн урындағы халыҡ һәм эшҡыуарҙар йыйған. Был аҡсаларға ер тигеҙләнгән, йыһаздар һатып алынған, фонтан урынлаштырылған һәм майҙансыҡ тирәләй камералар ҡуйылған.Улар аша һәр ата-әсә үҙ балаһының ҡайҙа йөрөүен, нисек уйнауын күҙәтә ала.\nИван-ҡыуалат ауылы халҡы программала ҡатнашып алған аҡсаларға трактор һатып алыуҙы хуп күргән. Техника төпкөл ауыл өсөн ярҙамсы ғына түгел, ҡотҡарыусы ла. Ҡышҡы бурандарҙа юл һөрөү, коммуникациялар үткәреү, башҡа көндәлек эштәрҙе башҡарыу хәҙер бер ни тормай. Кемгәлер инәлеп йөрөү ҙә кәрәкмәй.\nИван-Ҡыуалат ауылы урындағы башланғыстар программаһында ике йыл рәттән ҡатнаша. Былтыр улар урамды яҡтыртыу ҡоролмаларын тулыһынса алмаштырған. Ильич лампалары урынына ҡараңғы ваҡытта ғына янып-һүнә торған светодиодтар урынлаштырған. Хәҙер урындағы бюджет электр уты өсөн ике тапҡырға аҙыраҡ түләй.\nАсфальт түгел, шулай ҙа юл. Ҡашҡарҙа ла хәҙер батҡаҡҡа батып түгел, ә таш юлдан елдерәләр. Был да урындағы башланғыстар программаһында ҡатнашыу һөҙөмтәһе.\nАуыл уртаһында 1 сыҡырым юл һалдырыуға республика бюджетынан 1 миллион 200 мең һум аҡса бүленгән. Урындағы халыҡ ,эшҡыуарҙар ҙа тос өлөш индергән.\nУрындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһы республикала өсөнсө йыл эшләп килә. Йылайыр районы унда тәүгеләрҙән булып ҡушыла. Төбәк халҡының әүҙемлеге һәм урындағы етәкселектең ярҙамы менән бик күп проекттар еңеп сығып республика хөкүмәте тарафынан хуплау таба. Йәшәйеште яҡшыртыу, социаль мәсьәләрҙе хәл итеү һәм халыҡтың үҙен идара эшенә ылыҡтырыу йәһәтенән программа үтә лә әһәмиәтле, ти йылайырҙар.\nУрындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһында тәүге ике йыл көнъяҡ райондар ғына ҡатанаша алды. Тәжрибә рәүешендә генә башланған проект үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатланы. Быйылдан алып унда республиканың бар райондары ла ҡатнаша аласаҡ.


14 Сентябрь 2018, 13:58\nТарихи Ырымбур... Боронғо йорттар һаҡланған, элеккесә тар урамдары булған, хәрби ҡәлғә итеп төҙөлгән ҡалала һаман да ат тояҡтары тауышы ишетелгәндәй тойола. Ҡасандыр үҙемдең ҡарт олатайым Ғәзиз Абдулғариф улы Туйтирәков та казак отрядында хәрби хеҙмәттә ошонда булған. Әле беҙ йөрөгән урамдарҙан ул да атлағандыр, моғайын.\nБына алдыбыҙҙа – Каруанһарай. Тәҙрәләренән беҙгә тарих ҡарай...


Яҡшыраҡ йәшәргә теләйһеңме Нисек икәнен минән һора!\nРәсәй Президенты Владимир Путин бишенсе ҙур матбуғат\nконференцияһын үткәрҙе. Рәсәй дәүләте башлығы менән осрашыуға электрон һәм матбуғат баҫмаларының туғыҙ йөҙҙән ашыу хеҙмәткәре аккредитация үтте. Дөйөм алғанда, матбуғат\nконференцияһында, сит ил киң мәғлүмәт сараларын да иҫәпкә алғанда, меңдән ашыу хәбәрсе ҡатнашты, интернет - гәзиттәрҙе ң һаны һиҙелерлек артыуын билдәләргә кәрәк. Алтмышҡа яҡын\nхәбәрсе президентҡа һорау менән мөрәжәғәт итә алды.\nКиң мәғлүмәт саралары вәкилдәре менән быға тиклем үткән осрашыуҙарҙан айырмалы рәүештә, был юлы күпселек һорауҙар халыҡ - ара темаларға, өстән бер өлөшө генә - дәүләттең эске сәйәсәтенә ҡағылды. Владимир Путин журналистарҙың ҡыҙыҡһыныуына яуап итеп Украина, Грузия һәм Көнбайыш Европа менән энергетика һәм газ мөнәсәбәттәре тураһында күп кенә комментарий бирергә мәжбүр булды. Ил үҙ мәнфәғәттәрен я ҡларға тейеш, тип һанай дәүләт башлығы. "Украинаны дотациялау Рәсәйгә йыл да өс - биш миллиардҡа төшә. Беҙ нәмә\nөсөн түләйбеҙ" - тип урынлы һорау бирҙе Путин һәм тарҡалыуына инде ун дүрт йылдан ашыу ваҡыт үткән элекке\nСоветтар Союзының башҡа ҡалаларына ҡарата ла ошондай иҫәпләүҙәр эшләргә мөмкин.\nҺөйләшеү башында уҡ Владимир Путин үткән йылда илдең социаль - иҡтисади үҫешенең яҡшы һөҙөмтәләренә бәйле ҡәнәғәтлеген белдерҙе. Эске тулайым продукт үҫеше 5,9 проценттан юғарыраҡ булмауы көтөлһә лә, ул 6,4 процент\nкимәлендә теркәлгән. Фонд баҙары байтаҡ үҫеш алған һәм\nРәсәйҙең алтын валюта запасы артҡан. Икенсе яҡтан ҡарағанда , президент инфляцияны тотҡарлау барып сыҡмауын билдәләне (быйыл ул тағы ла төп бурыстарҙың береһе буласаҡ), уның ҡарауы граждандарҙың килеме артты, ә был бик ҙур әһәмиәткә эйә. Сәйәсәткә килгәндә, Владимир Путин ирешелгән уңыштар иҫәбендә РФ Йәмәғәт палатаһын булдырыу, сәйәси фирҡәләр тураһында закондарҙағы үҙгәрештәр һәм төбәктәрҙә власть органдары формалашыуы, "контртеррорсылыҡ операцияларының там амланыуын" билдәләне.\n- Бер кем дә "һигеҙҙең" һимеҙ бесәйҙәр өйөрөнә әйләнеүен\nтеләмәй, - тине Владимир Владимирович. - Беҙҙең ил өс йүнәлеш буйынса эшләргә тәҡдим итә: энергетик хәүефһеҙлекте тәьмин итеү, инфекцион ауырыуҙарға ҡаршы көрәш һәм мәғариф ү ҫеше. Ә ил эсендә төп бурыс булып халыҡтың мохтажлығына ҡаршы көрәш ҡала. Бынан тыш Рәсәй Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына ҡушылыу юлынан тайпылырға уйламай. "Иң мөһиме - А ҠШ менән хәл итергә, улар ғына беҙҙе тота. Ҡалған илдәр риза", - тип белдерҙе Владимир Путин.\nИл президенты төбәк башлыҡтарын тәғәйенләү системаһының б ашҡарылыуы буйынса ҡәнәғәтлек белдерҙе. Төбәктең буласаҡ\nетәксеһе кандидатураһына тап килгән критерийҙар тип президент "тәжрибә, әҙәплелек һәм эшләй белеүҙе" билдәләй, быға тағы ла "элекке эшмәкәрлектә күрһәткән һөҙөмтәләр" өҫтәлә. Милли проекттар тураһында һөйләгәндә, Владимир Владимирович "уларҙы тормошҡа ашырыу өсөн бүленгән средствоның урланыу" хәүефе булыуын таный, әлбиттә, әммә проекттарҙы тормошҡа ашырыуҙы контролдә тотоу буйынса хөкүмәт һәм йәмғиәт - шул иҫәптән РФ Йәмәғәт палатаһы һәм властың барлыҡ кимәлендәге депутаттар - ярҙам итергә тейеш.\nРәсәй бизнесы һалымдарҙың түбәнәйеү мөмкинселеге тураһында һорау биргән РТР журналисына рәхмәтле буларға тейеш. Владимир Путин был йәһәттән ҡәтғи әйтте: "Һалымдар түбәнәйәсәк!" Был темаға ҡағылышлы президентты бер һорау\nғына борсой - нисек итеп ил иҡтисады артыҡ аҡсаны "эшкәртә" алыр, сөнки ул туранан - тура властың икенсе бурысы - инфляцияға ҡаршы көрәш менән бәйле.\nЧелябинск танк училищеһында һалдатҡа көс ҡулланыуҙың эҙемтәләренә тураһында һүҙ йөрөткәндә, Владимир Путин түбәндәгеләрҙе белдерҙе: оборона министры Игорь Иванов ҡоро ер ғәскәрҙәренең ҙур өлөшөн, һауа - десант ғәскәрҙәре һәм\nдиңгеҙ пехотаһының бер өлөшөн 2007 йылдың декабренән үк контракт формаһына күсерергә йыйына. Шулай уҡ Ҡораллы Ғәскәрҙәрҙә тәрбиә һәм контроль эше системаһы үҙгәртеләсәк , унда хәрби полиция булдырыу ҙа ихтимал. Ә 2008 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәй Армияһында хеҙмәт итеү бер йыл менән сикләнәсәк.\nҺәм, ниһайәт, НТВ телекомпанияһы хәбәрсеһе "2008 йылда Владимир Путинды кемдең алмаштыра алыуы ихтимал"- тигән\nһорау бирҙе. "Рәсәйҙә илгә етәкселек итә алырлыҡ кешеләр кү п. Быға һуңғы яуапты тик һайлаусы ғына бирә ала", - тип яуап ланы Владимир Владимирович. Матбуғат конференцияһы башланып 2 сәғәт 5 минут үткәндән һуң, һөйләшеү тура эфир сиктәренән сыҡты, әммә дәүләт башлығы журналистар менән аралашыуын


Маршрут башы – Елғазы шишмәһе\n3 Май 2018, 18:01\nБашҡортостан Республикаһы Рус география йәмғиәте (РГО) һәм уның Мәсетле районындағы бүлексәһе әлеге ваҡытта Мәсетле районында 50 км оҙонлоҡтағы туристик маршрут асыу өҫтөндә эшләй.\nТуристик маршруттың башы – Әләгәҙ ауылындағы Елғазы шишмәһе, һуңы – “Ҡарағай” шифаханаһы. Йәмғиәткә Мәсетле районы хакимиәте башлығы Әнис Әсәҙуллин әүҙем ярҙам күрһәтә. Ул Рус география йәмғиәтенең Мәсетле районындағы бүлексәһенең попечителлек советы рәйесе булып тора. Шишмәне РГО аша йыһазландыра башлаусы – Әләгәҙ ауылынан Салауат Камалиев.\nӘләгәҙ ауылының оло йәштәгеләре һөйләүенсә, Емельян Пугачев менән Салауат Юлаев отрядтары себер тракты аша Красноуфимск крепосын штурмларға барған ваҡытта атаҡлы Елғазы шишмәһе эргәһендә ҡунырға туҡтаған. 1649 – 1654 йылдарҙа барлыҡҡа килгән Әләгәҙ ауылы шулай аталған. Ауылға нигеҙ һалыусы булып Ташбулат исемле кеше иҫәпләнә.\nГраждандар һуғышы йылдарында ҡыҙылгвардиясылар үҙҙәре менән запасҡа был шишмәнән һыу алған. Ул Әләгәҙ ауылынан 130 км алыҫлыҡта урынлашҡан Сулея тимер юл станцияһына йәйәү барып етергә көс биргән. 1945 йылда фронттан Еңеү менән ҡайтҡас, фронтовиктар шифалы һыу-ҙан ҡайнатылған самауыр сәйе эсер өсөн ғаиләләре менән шишмә янында осрашҡан.\nӘләгәҙ кешеләре бөгөн дә шишмә янында осрашырға һүҙ ҡуйыша, яңы өйләнешеүселәр никах ваҡытында алдағы тормоштарының таҙа, саф, яҡты булыуы өсөн шишмә һыуын эсергә тейеш.\nМәсетле районы скважиналарындағы һыу кеше организмына кире йоғонто яһаусы эзбиз һәм башҡа минералдары күп булыуы менән айырылып тора. Сәйнүктәргә һәм самауыр- ҙарға ҡалын ҡатлам булып юшҡын ултыра, шуға күрә, бөйөрҙәрендә һәм башҡа органдарында таш барлыҡҡа килеүенән ҡурҡып, кешеләр шишмә һыуын эсергә тырыша.\nРайон үҙәгенән һәм райондың башҡа ауылдарынан халыҡ шишмә һыуы алыр өсөн Әләгәҙ ауылына килә. Шишмә һыуы һауыт-һабаны юшҡындан таҙарта, бөйөрҙәрҙәге ташты иретә, тигән легенда йөрөй. Әләгәҙ ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Тәлғәт Вәлитовтың һүҙҙәренсә, ошо йылдың ғинуарында шишмәнән һыу тикшереүгә алынған. Һыу составына химик анализ яһау, үҙенсәлектәре буйынса уның ысынлап та скважиналарҙағы ғәҙәти һыуҙан өҫтөн булыуын күрһәткән. Елғазы шишмәһе Әчит – Мәсәғүт автоюлынан 12 км алыҫлыҡта ята. Шишмәгә барып еткәнсе юлға асфальт түшәлгән.\nМаршрут бик ҡыҙыҡлы. Ул Әй йылғаһы акваторияһы, Төнгөлдө мәмерйәһе, ҡатнаш урман һәм ҡарағайлыҡ буйлап үтә. Маршрутты үткән ваҡытта урман йәнлектәре: төлкөләр, ҡорҙар, һуйырҙар, ағуналар, ҡыр кәзәләре, урғуяндарҙы, шулай уҡ бик күп уникаль дарыу үләндәрен осратырға мөмкин.\nРГО-ның Мәсетле районындағы


Ҡурай байрамы -рух байрамы » "Урал" гәзите\nЯҡташтарыбыҙ - мәшһүр сәнғәт оҫталарының исемдәрен мәңгеләштереү, ҡурайҙы популярлаштырыу маҡсатында муниципаль район хакимиәтенең мәҙәниәт идаралығы һәм Шығай мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре инициативаһы менән булдырылған традицион ҡала-район-ара ҡурайсылар конкурсы быйыл да рух күтәренкелеге, ғорурлыҡ тойғолары менән һуғарылғайны. Әйтерһең дә, ошо ике бѳйѳк шәхестең рухы сәхнә түрендә ҡанат ҡаҡты.\nСәғирә Шәрәфетдинова етәкселегендәге мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре байрамды тейешле кимәлдә ойошторған. Сәхнәнең биҙәлеше үк күңелдәрҙе сихри сәнғәт донъяһына алып инде. Ә тылсымлы ҡурай моңдары һәр кемде тарих тѳпкѳлѳнә, ата-бабалар мѳхитенә алып ҡайтты. Белорет, Бѳрйән, Учалы, Әбйәлил, Баймаҡтан килгән ҡурайсыларҙы жюри ағзалары - Башҡортостандың халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Юлай Ғәйнетдинов, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, халыҡ инструменттары милли оркестры етәксеһе һәм дирижеры Рәмил Ғәйзуллин, Заһир Исмәғилев исемендәге Ѳфѳ дәүләт сәнғәт академияһының башҡорт музыкаһы факультеты деканы Венер Йылҡыбаев, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, танылған ҡурайсы Мѳхәмәт Түлебаев, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, мәҙәниәт идаралығы начальнигы Зәлифә Әғләмова байрам тантанаһын асып, конкурсанттарға изге теләктәрен еткерҙе һәм уңыштар теләне.\nКонкурс башланырҙан алда жюри ағзалары Абдулғәфи Хәлфетдиновтың ҡәберенә барып сәскә һалды, аят уҡылды. Тәүгеләрҙән булып сәхнәгә 16 йәшкә тиклемге ҡурайсылар сыҡты һәм байрамды Сермән музыка мәктәбе тәрбиәләнеүселәре башлап ебәрҙе. Улар үҙҙәрен бик ышаныслы тотто. Инйәр сәнғәт мәктәбе ҡурайсылары ла һынатманы, Белорет музыка мәктәбе ҡурайсылары конкурсҡа юғары әҙерлек менән килгән. Бигерәк тә 9 йәшлек Тимерйән Йыһаншиндың ҡурай моңдарын тамашасы кѳслѳ алҡыштарға күмде. Ә бына Магнитогорскиҙан килгән Азат Мәрҙәншин был кѳндѳ икеләтә бәхетле булды, сѳнки ул 2014 йылдың 14 ноябрендә 14 йәшен билдәләне. Ҡала музыка мәктәбенән Дамир Хәсәнов етәкселегендәге, Сермән музыка мәктәбенән Ғәлим Хәйернуров етәкселегендәге ҡурайсылар ансамблдәре лә тамашасы күңеленә хуш килде. 16 йәштән ѳлкән ҡурайсылар бәйгеһен Сермәндән 18 йәшлек Фидан Сибәғәтов башлап ебәрҙе. Ул тәүге конкурста балалар араһында гран-при яулағайны. Әхмәрҙән Альберт Абдрахманов, Хѳсәйендән Азат Ғаззалов, Рәниф Латипов, Шығайҙан Ғәйсәр Хәтиуллин, Инйәрҙән Ви-лур Ҡотломѳхәмәтовтың сығыштары ла үҙенсәлекле булды. Асылар исеменән сығыш яһаған Рафаил Сәлихов үҙен оҫта ҡурайсы итеп танытты. Сәғәт 3-тә башланған Гала- концертта Зәлифә Әхмәҙи ҡыҙы ҡунаҡтарға, бѳтә ҡурайсыларға, Шығай мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә муниципаль район Советы һәм хакимиәте етәкселәре исеменән рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.\nЖюри ағзалары байрамдың юғары кимәлдә уҙыуын билдәләне. Улар үҙҙәре лә ҡурай тартып, халыҡты һѳйѳндѳрҙѳ. Лира Хәйруллина менән Динис Фәсхетдинов алып барған Гала-концерт ҙур тамашаға әйләнде. Бигерәк тә “Елмерҙәк” этнотѳркѳмѳ сығышы кѳслѳ алҡыштарға күмелде, халыҡ уларҙы оҙаҡ сәхнәнән ебәрмәне. Шулай уҡ Динар Ғәниевтең, Рафаил Сәлиховтың, Дамир Хәсәновтың, Илгиз Сәғәҙәтовтың, Илнур Аслаевтың, Дилә Бадалованың, Тимерйән Йыһаншиндың сығыштары күңелдәрҙе хис-тойғоларға байытты. Бүләкләү номинацияла еңеүселәрҙән башланды.\nҺәр конкурсант Дипломдар һәм аҡсалата приздар менән бүләкләнде. «Иң оло ҡурайсы» номинацияһында Сермәндән Әсҡәт Хәйернуров, «Иң йәш\nҡурайсы» номинацияһында шулай уҡ ошо ауылдан Морат Әхмәтов билдәләнде.\n16 йәштән ѳлкән ҡурайсылар араһында Асы мәҙәниәт йортонан Рафаил Сәлихов, Сермән мәҙәниәт йортонан Альберт Абдрахманов, Хѳсәйендән Рәниф Латипов — III, Баймаҡтан Илшат Мәҡсүтов, Айбулат Ахунйәнов - II, Сермән мәҙәниәт йортонан Фидан Сибәғәтов I урынға сыҡты һәм лауреат исеменә лайыҡ булды. Баймаҡ ҡалаһынан Илнур Аслаев гран-при яуланы. Шулай уҡ конкурсанттарҙы сифатлы әҙерлек менән алып килгән ѳсѳн Дамир Хәсәнов Диплом менән бүләкләнде. Ансамблдәр араһында Сермән музыка мәктәбе ҡурайсылары - III, Әбйәлил районы ҡурайсылары - II, Белорет музыка мәктәбе ҡурайсылары I урын яуланы.\n16 йәшкә тиклемге конкурсанттар араһында Магни- тогорскиҙан Азат Мәрҙәншин, Бѳрйәндән Айгиз Ҡыуандыҡов, Инйәрҙән Ғәҙел Дәүләтов, Белорет музыка мәктәбенән Рушан Әүбәкиров, Арслан Таипов - III, Баймаҡтан Радик Мурзаев, Әбйәлилдән Рифат Ялмырҙин, Белореттан Айрат Шәғәлиев - II, Белореттан Тимерйән Йыһаншин, Әбйәлилдән Назар Ғарипов I урын алды. Белорет музыка мәктәбенән Айтуған Заһитуллин гран-приға лайыҡ булды. Сермәндән Арсен Кил- мѳхәмәтов, Шығайҙан Ғәйсәр Хәтиуллин, Хѳсәйендән Азат Ғаззалов, Әбйәлилдән Ыласын Мәғәфүров “Талип Латипов репертуарынан кѳйҙәр башҡарған ѳсѳн” номинацияһында бүләкләнделәр. Зәлифә Әхмәҙи ҡыҙы шулай уҡ Сермән музыка мәктәбе директоры Әлфиә Идиәтуллинаға, Инйәр сәнғәт мәктәбе директоры Фәрхәнә Ҡотломѳхәмәтоваға һәм уларҙың тәрбиәләнеүселәренә сикһеҙ рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе һәм Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырҙы. Беҙ ҙә ҡурайсыларыбыҙҙы еңеүҙәре менән ҡотлайбыҙ һәм киләсәктә лә уңыштар теләйбеҙ.\n- Был конкурс тәүге йылда ҡала-район кимәлендә Талип Латипов исеменә арнап үткәрелгәйне. Шул саҡта мин мәшһүр ҡурайсы Әбдулғәфи Хәлфетдиновтың да исеме Талип Латипов янында торһа, бик ҡәнәғәт булыр инем, тигәйнем. Минең тәҡдимемде кире ҡаҡмай, ике оло шәхестең исемдәрен йәнәшә ҡуйып, мәңгеләштергәндәре өсөн конкурсты ойоштороусыларға сикһеҙ рәхмәтлемен. Ғөмүмән, йылдан-йыл кон-курс кимәле үҫә, йөкмәткеһе тәрәнәйә бара. Мәҫәлән, тәүге ике йылда конкурста ҡатнашыусылар араһында ансамблдәр күп булһа, быйыл яңғыҙ башҡарыусылар һаны артҡан. Был бик ҡыуаныслы күренеш, сөнки ҡурайҙа яңғыҙ уйнау күпкә ҡатмарлыраҡ һәм яуаплыраҡ. Хөсәйен, Шығай, Сермән ауылдарында өмөтлө ҡурайсылар үҫеп килә. Фидан Сибәғәтов бынан ике йыл элек 16 йәшкә тиклемгеләр араһынан еңеүсе булғайны, егет ҡурай тартыу оҫталығын камиллаштырыуын дауам итә, афарин, быйыл 16 йәштән өлкәндәр араһында үҙен һынатманы. Шулай уҡ, Хөсәйендән Рәниф Латипов, Азат Ғаззалов, Асы ауылы исеменән сығыш яһаған Рафаил Сәлихов, Шығайҙан Ғәйсәр Хәтиуллин, Сермәндән Альберт Абдрахманов киләсәктә республикабыҙ ҡу-райсылары исемлеген тулыландырыр, яңы исемдәр асыр, тигән өмөттәмен. Ә инде арабыҙҙа Мөхәмәт Түлебаев кеүек мәшһүр ҡурайсылар тере саҡта, уның менән оҫталыҡ дәрестәре ойоштороп, лайыҡлы эстафета-ны үҙ ҡулығыҙға алып ҡалырға кәңәш итер инем үҫеп килгән быуынға.\n- Бындай матур ҡурайсылар конкурсында мин беренсе тапҡыр. Конкурс бер түгел ике шәхестең исеменә арналыуы менән бик үҙенсәлекле. Эйе, ғәҙәттә, исемле конкурстарҙың ғүмере оҙон була. Шуға күрә был ҡурайсылар конкурсының да республика кимәленә барып етеүен теләр инем. Бында ҡатнашып, еңеүсе булған егеттәр республика кимәлендә лә ҡатнашырлыҡ һәм еңерлек, сөнки әҙерлек кимәлдәре көслө. Ғөмүмән, ҡурай сәнғәте бик боронғо һәм ул ата-бабаларҙан күсә килгән музыка ҡоралы. Ҡурайҙың мөмкинлектәре сикһеҙ. Ул көнсығыш, көньяҡ илдәрендә йәшәгән халыҡтың төп музыка ҡоралы. Бөгөнгө көндә ҡурай сәнғәте Иран, Ираҡ, Төркмәнстан илдәрендә һәм беҙҙең республикала бик үҫешкән һәм алға киткән.\n- Ҡурай конкурсын өсөнсө йыл рәттән үткәрәбеҙ. Әлбиттә, үҫешен күрергә бик теләр инем. Мәҫәлән, ҡала музыка мәктәбе ныҡлы әҙерлек менән килгән. Һәр береһе үҙенсәлекле һәм йәш айырмаларына ҡарамаҫтан, көслө ҡурайсылар. Әммә ауылдарҙан да көслө ҡатнашыусыларҙы күрергә теләр инем. Ҡурайсылар конкурсының маҡсаты - районыбыҙҙың үҫеп килгән йәштәре араһынан Мөхәмәт Усман улы кеүек халҡыбыҙ самородыгын табыу, таланттарҙы асыу. Ә инде Баймаҡ, Бѳрйән, Учалы, Әбйәлил районынан килгән ҡунаҡтар байрамыбыҙға йәм өҫтәп, мәртәбәһен арттырҙы ғына.\n- Талантлы ҡурайсыларҙы асыу, табыу маҡсатында ойошторолған бик матур конкурс. Ысынлап та, ҙур ѳмѳттәр бағларлыҡ лайыҡлы йәштәр үҫеп килә. Бигерәк тә уҡыусы балалар ҡыуандырҙы. Артабан да ҡурайҙа уйнауҙарын дауам итеп, оҫталыҡтарын камиллаштырһындар ине, тигән теләктә ҡалам. Ә инде Сермән егете Фидан Сибәғәтовты сәнғәт академияһына уҡырға саҡырам. Мәшһүр шәхестәребеҙҙе онотмай, уларҙы ололап, исемдәрен мәңгеләштереп, яҡты иҫтәлектәренә ҡурайсылар конкурсы ойошторған Шығай ауылы мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәренә, халҡына, Белорет мәҙәниәт идаралығына оло рәхмәтемде белдерәм.\nМѳхәмәт ТҮЛЕБАЕВ, жюри рәйесе:\n- Районыбыҙҙың оло шәхестәрен ҙурлауҙары ѳсѳн бик ҡыуанам. Талип Латипов еҙнәм, ә Әбдулғәфи ағай ут күршем булды. Шуға күрә мин уларҙы яҡындан күреп-белеп, аралашып, ҡурай тартҡандарын тыңлап,\nмѳғжизәле моңдарын күңелемә һеңдереп үҫтем. Икеһе лә ҙурлауға лайыҡ шәхестәр, тип һис шикһеҙ икеләнмәйенсә әйтә алам. Ә инде ҡурайсылар конкурсы ойоштороу, ҡурайҙы пропагандалау - милләтебеҙҙе\nүҫтереүҙең бер тармағы. Был конкурстың йылдан-йыл географик масштабы киңәйеүе уның абруйын күтәрә. Һәр районда үҙҙәренә генә хас булған ҡурай тартыу алымдары бар. Бѳгѳн биш район ҡурайсылары йыйылды, улар бында оҫталыҡтарын ғына күрһәтмәй, ә тәжрибә уртаҡлаша, фекер алыша, бер-береһенән яңы кѳйҙәр отоп ала. Был ҡурайсылар ѳсѳн үҙе бер һабаҡ. Ҡурай бар, буласаҡ һәм мәңге йәшәйәсәк, Алла бирһә! Һүҙемде тамамлап, Шығай ауылы мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәренә, директоры Сәғирә Сабирйән ҡыҙына, ҡала-район мәҙәниәте хеҙмәткәрҙәренә оло рәхмәтемде белдерәм.\nАйтуған ЗАҺИТУЛЛИН, гран-при эйәһе:\n- Мин был конкурста ѳсѳнсѳ тапҡыр ҡатнашам. Тәүге йылда ҡала музыка мәк-\nтәбенең “Инеш” ансамбле менән килгәйнем, 2012 йылда яңғыҙ сығыш яһаным. 7 йәштән алып музыка мәктәбенә йѳрѳйѳм. Ҡурайҙы яратам. Ә инде еңеүсе булыуыма бик шатмын, бының менән генә туҡтап ҡалмай, киләсәктә лә конкурстарҙа ҡатнашып, үҙемде һынап ҡарарға һәм мәшһүр ҡурайсыларҙан тәжрибә тупларға, тигән уйҙамын.\nИлнур АСЛАЕВ, еңеүсе:\n- Баймаҡ районынан килдем. Миңә 30 йәш. Ѳсѳнсѳ йыл инде Халыҡ ижады үҙәгендә эшләйем. Уға тиклем Баймаҡ музыка мәктәбендә уҡыттым. Әлеге ваҡытта Баймаҡ районы ҡурайсылары ансамбленә етәкселек итәм. Был конкурс тураһында алдан ишеткәнебеҙ юҡ ине, быйыл саҡырыу алыу менән әҙерләнеп сыҡтыҡ та киттек. Ә инде еңеүсе булыуыма һаман ышанып етмәйем, шул тиклем кѳтѳлмәгәндә килеп сыҡты. Әлбиттә, бѳйѳк ҡурайсыларыбыҙ исеменә үткәрелгән конкурста еңеү яулау минең ѳсѳн ҙур мәртәбә. Сара юғары кимәлдә, бик һәйбәт үтте. Белореттан дәрт алып, матур хис- тойғолар менән юлға сығырға торабыҙ.\n- Миңә 9 йәш. Музыка мәктәбендә икенсе йыл шѳғѳлләнәм. Ҡурай бик оҡшай. I урын алыуыма ныҡ ҡыуандым. Еңеү миңә киләсәктә тағы ла тырышып уйнарға тигән сәм ѳҫтәне.\nЗ. СѲЛӘЙМӘНОВА һәм\nНурия ШӘРИПОВА яҙып алды.


Хәрәкәттә – бәрәкәт29.05.2018\n14 йәшлек Ҡадирҙың кәүҙә ауырлығы бер центнер тирәһе тартыуын төрлөсә баһаланылар. Берәүҙәр малайҙы ялҡаулыҡта ғәйепләне, имеш, иртән торғас, карауатын да йыйыштырмай, ашаған һауыт-һабаны ла йыумай, ҡыҫҡаһы, өйҙә арҡыры ятҡанды буй һалмағас, шундай хәлдә ҡалған. Сәс үрә торорлоҡ, ғәзизе өсөн барыһын да әсә кеше үҙе эшләй икән. Икенселәр сәбәпте бүтән тарафтан эҙләргә тырышты: үҙе туйһа ла, күҙе туймай тигәндәй, тамағына хужа була белмәй. Әлбиттә, һимереүҙең йөҙҙәрсә сәбәбе бар. Саманан тыш ҡалынайыу, әҙ хәрәкәтләнеү тураһында ишеткән-күргәндәрҙе баштан үткәргәндә, ҡыҙыҡлы тойолған бер күренеш күңелгә инеп ояланы.\nЙәйрәп ятҡан илебеҙҙә уңайлыҡтар төрлөсә булған ауылдар ҡалған әле. Шуларҙың береһендә һыуҙы шишмәнән көйәнтә менән ташып эсәләр, ҡаҙан аҫып аш ҡайнаталар, ҡолас ташлап бесән сабалар. Ҡыҫҡаһы, цивилизация емешенән һаман да ауыҙ итмәгәндәр. Уның ҡарауы, эҫе мунсанан тура мәкегә сумһалар ҙа, хатта сөскөрмәйҙәр ҙә, түшәктә оҙаҡ итеп ауырып ятыу тураһында һүҙ ҙә юҡ. Сатлама һыуыҡта кәзәкейҙә утын әҙерләү, бер нисә тәүлеккә һунарға сығыу – ғәҙәти күренеш. Һыбай сабыуҙа уларға етеүсе юҡтыр.\nДөйөмләштереп әйткәндә, бәләкәйҙән сынығып үҫкәндәр, өҫтәүенә “хәрәкәттә – бәрәкәт” тигән әйтемде көндәлек тормошта әүҙем ҡулланалар.\nХәрәкәт тигәндән, хәҙер кабинеттан сыҡмайынса, тимәк, бер аҙым атламайынса ла күп нәмәне башҡарырға мөмкин. Мәҫәлән, автомобилде робот төҙөүенә ғәжәпләнәһе түгел инде, уны биләүҙәге сабый ғына белмәйҙер. Кем әйтмешләй, йорттарҙы улар ҡалҡыта башлаһа ла аптырамаҫһың! Хатта ки шуға барып еттек, бөгөн дивандан тормайынса ғына телевизор ҡарап, сәй ҡайнатып, тәҙрәләрҙе асып, электр утын йәки газды тоҡандырып рәхәт сигәбеҙ. Ашты мультиварка бешерә, керҙе автомат йыуа, киптерә һәм үтекләй. Шылтырағанда элекке шикелле мөйөшкә беркетелгән телефонға йүгерергә кәрәкмәй, кеҫә телефоны һәр ваҡыт үҙең менән. Теләйһең икән, салҡан йәки ҡырын ятып һөйләш. Автомобилгә ишек төбөнән ултырып китеп, кәрәкле урында төшөп ҡалабыҙ, унан инде лифт, эскалатор үҙе алып менә.\nЭлек машина килеп туҡтағас, ҡапҡа йәки гараж ишегенең үҙенән-үҙе асылыуын күҙ алдына килтереү мөмкин түгел ине. Ғөмүмән, һис кенә лә артыҡ көс түгергә кәрәкмәй, шулай бит. Уның ҡарауы, хәрәкәт бөтә йән эйәһенә лә һулаған һауалай кәрәк, тигән фекерҙе яҡлай ғалимдар. Иҫкә төштө, Шәрифйән бабай мәрхүм булғас, донъя йөгөн тартҡан айғыры һарайҙа ике ай буйы бикле торҙо. Ташып ашатты, алдынан һыу өҙмәне улдары. Яңы хужа табылды, аҙаҡтан ул үлгән ат өсөн быларҙан аҡса таптырып маташты хатта. Имеш, ауырыу малды алдап һатҡандар. Ни өсөн йән биргәнме? Атҡа иркенлек кәрәк икән, ул туҡтауһыҙ сабып йөрөргә тейеш, тип аңлатты ветврач.\nАсылда көндәлек тормош өсөн төрлө ҡулайламалар, техника уйлап табыу кешене ялҡаулыҡҡа, эшһеҙлеккә этәрә. Ә тәбиғәт әҙәм балаһын ни өсөн яралтҡан һуң? Әгәр ҙә бүтән тереклек ише туҡтауһыҙ хәрәкәттә булһын (ризыҡ артынан йүгерһен, мөйөш әтмәләһен һәм башҡа эштәрҙе башҡарһын), тиһәгеҙ, дөрөҫ яуап бирҙегеҙ. Егәрле булһын тип яралтҡан. Һүҙ ҙә юҡ, прогресс барырға тейеш, унһыҙ йәшәүҙең мәғәнәһе юғаласаҡ. Баш менән эшләү заманы, йомробаштар дәүере етте, был һүҙҙәр менән дә килешмәү мөмкин түгел.\nЫҙа сикмәй генә ғүмер итеү өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыу тәү ҡарашҡа маҡтауға лайыҡ. Уйлап ҡараһаң, тәүтормош ҡоролошонан алып көнитмеште еңеләйтеү өсөн көрәшкән бит ата-бабаларыбыҙ. Йәшәү мәғәнәһе асылда көрәштә икәненә шикләнеүселәр һирәктер. Шулай булмаһа, Ер йөҙөндә тереклек юҡҡа сығыр ине. Ә беҙ нимә күрәбеҙ? Бар кешелек ҡайһы бер мәшәҡәтен хәл итеүҙе тулыһынса техникаға ауҙарған түгелме? Йәшәүҙән рәхәтлек кенә эҙләүҙең аҙағы насар тамамланмаҫмы?\n“Цивилизация емеше” тигән татлы алманан ауыҙ итеү насар түгел дә. Ысынлап та, ҡыл да ҡыбырҙатмай, бер ниндәй ҙә хәстәрлек күрмәй, үҙең генә рәхәтлектә йәшәүҙән дә туйҙыралыр. Йәшәү мәғәнәһен юғалтыу кешенең үҙен дә ныҡ ҡына үҙгәртә. Күңел бушлығын тулыландырыу уйы менән янғандар башҡалар ҡыланмағанды ҡыланғыһы, кеше тел шартлатырлыҡ эш ҡылғыһы килә башлай. Әлбиттә, уйланырға урын бар. Беҙҙең яҡтарҙа “ҡыштырҙап йөрөү” тигән һүҙбәйләнеш киң таралған. Бөгөн әҙәм балаһы әҙ хәрәкәт итмәйме? Әлбиттә, кәм тигәндә ҡыштырҙап йөрөмәүҙең нимәгә килтеререн һәр кем үҙенсә фаразлай...


Азов хәрби флотилияһы моряктарына һәйкәл — Башҡорт Википедияһы\nАзов хәрби флотилияһы моряктарына һәйкәл\nФайл:Аҙау, Площадь Речного вокзала.JPG\nАҙау хәрби флотилияһы моряктарына һәйкәл Викимилектә\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарында Таганрог ҡалаһы 680 көн немец баҫҡынсылары ҡулында булды. 1941 йылдың октябренән алып 1942 йылдың июль айына тиклем Азов ҡалаһында Аҙау хәрби флотилияһының айырым Дон отряды урынлашҡан була. Отряд Дон тамағын һәм Таганрог ҡултығының яр буйын һаҡлай. Дон отряды составында 10-сы һанлы «Тыуған ил өсөн» бронепоезды, йылға тупсы кәмәләре, ҡарауылсы катерҙар дивизионы, 661-се яр буйы батареяһы, 40-сы айырым артиллерия дивизионы була. Айырым Дон отряды моряктары араһында Советтәр Союзы Геройы Цезарь Куников була.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Азов_хәрби_флотилияһы_моряктарына_һәйкәл&oldid=1049893 ҡабул ителгән


Башҡорт теле һәм әҙәбиәте - Дәүләтшин Фәррәх\nДәүләтшин Фәррәх Дәүләтша улы (1887—1956) — Башҡорт АССР-ының халыҡ сәсәне. 1887 йылда хәҙерге Дүртөйлө районы Иҫке Уртай ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ете-һигеҙ йәшенән етем ҡалып, үҙ көнөн үҙе күрә: байҙарҙа көтөү көтә, урман ҡырҡа. 1916 йылда ҡағыҙ фабрикаһында эшләгәндә пар торбаһы шартлау һөҙөмтәһендә тома һуҡыр булып ҡала. Тап бына ошо осорҙа Фәррәх Дәүләтшин дә сәсәнлек һәләте уяна: ул ауылдан ауылға йөрөп бәйет әйтә, йырҙар сығара, шуның менән тамаҡ туйҙыра.\nОктябрь революцияһынан һуң Фәррәх Дәүләтшиндең сәсәнлек эшмәкәрлеге уның төп һөнәренә әйләнә. Ул, Дауыт Юлтый яҙғанса, "йәнле китап булып ауылдан ауылға, йыйындан йыйынға өгөт-нәсихәт менән йөрөй".\nФәррәх Дәүләтшиндең тәүге китабы 1928 йылда уҡ "һүҙ табыусы һуҡыр Фәррәх әңгәмәләре" исеме менән баҫылып сыға. 30-сы йылдарҙа ул Тыуған илен, йәшәгән төбәген данлаған күп кенә йырҙар ("Беҙҙең ҡояш", "Ишембай") ижад итә. Шулай ҙа уның ижадының активлашып китеүе Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килә. Колхоздың алдынғы тракторсыһы тураһындағы "Ғәлиә ҡыҙ бәйете", "Алты ялҡау бәйете", "Ватан һуғышы бәйеттәре", "Алтынтараҡ аттарға" кеүек әҫәрҙәре Тыуған ил тойғоһо тәрбиәләүҙә мөһим роль уйнаны.\nФ. Дәүләтшин әҫәрҙәренең тематикаһы һәм поэтик эшләнеше яғынан бәйет традициялары йоғонтоһонда ижад ителеүе күҙгә ташлана. Шуға күрә уларҙың күбеһенең бәйет атамаһы менән йөрөүе лә ғәжәп түгел. "Чкалов бәйете", мәҫәлән, исеменән үк күренеүенсә, күренекле осоусының фажиғәле үлеменә бағышлап сығарылған. Унда хикәйәләү ҙә бәйеттәргә хас традицион башланыш ала.\n"Минең Мәскәүгә барыуым" һәм "Ватан һуғышы бәйеттәре"ндә лә хәл-ваҡиғаны бәйеттәргә хас ҡабатлап-ҡабатлап һүрәтләү алымы өҫтөнлөк итә. Үҙенең теле, поэтик саралары менән ул халыҡтан яҙып алынған бәйеттәрҙән айырылмай ҙа.\nФ. Дәүләтшин — Һүҙ табыусы һуҡыр Фәррәх әңгәмәләре" (1928), "Орденлы халыҡ йырсыһы Фәррәх йырҙары һәм бәйеттәре" (1939), "Сәсәндең кәңәштәре" (1947), "Сәсән тауышы" (1967) китаптарының авторы. Ф. Дәүләтшин 1939 йылда "Почет Билдәһе" ордены менән наградланған.


Ғалим — фольклорсы, әҙәбиәтсе Марат Хәләф улы Минһажетдиновтың яҡты иҫтәлегенә бағышланған “Минһажетдинов уҡыуҙары-2020” муниципаль конкурсынан — МКУ отдел образования МР Учалинский район РБ\nHome » Рубрики » Ғалим — фольклорсы, әҙәбиәтсе Марат Хәләф улы Минһажетдиновтың яҡты иҫтәлегенә бағышланған “Минһажетдинов уҡыуҙары-2020” муниципаль конкурсынан\nҒалим — фольклорсы, әҙәбиәтсе Марат Хәләф улы Минһажетдиновтың яҡты иҫтәлегенә бағышланған “Минһажетдинов уҡыуҙары-2020” муниципаль конкурсынан\nBy Филюз Шакиров in Рубрики on 21.02.2020 .\n21 февраль Халыҡ-ара туған телдәр көнө\nУчалы районы ССГ Ж.Ғ.Сөнәғәтуллин исемендәге\nИманғол урта мәктәбенең 11 класс\nуҡыусыһы Филалов Илнур\nӘкрен генә китап биттәрен асам. Әкиәттәр китабын. Борон-борон заманда йәшәгән, ти…\nҮҙем дә һиҙмәҫтән тылсымлы сихри донъяға инәм. Гәүһәр – яҡуттан ҡылғандай тура, ике яғынан һөт, бал йылғалары аҡҡан, һандуғастар һайрап торған юл буйлап алға атлайым.\nҠолағыма наҙлы тауыш ишетелгәндәй булды. Ҡапыл атлауымдан туҡтап, серле тауышҡа ҡолаҡ һалам.\nҠайғырма, атай, — ти ҡыҙ. Донъяла иң ҡатыһы – йоҡо, иң йомшағы – ус, иң ҡәҙерлеһе – бала, тип яуап бирерһең, — ти.\nТаныным мин уны. Ниндәй сихри матурлыҡ! Был һылыуҙа зирәк ҡыҙҙы таныйым. Минең күңелемде ҡыҙыҡһыныу, һоҡланыу, ғорурлыҡ хистәре соғап ала. Халҡымдың ҡотон һаҡлаусы ҡыҙы!\nЮлым мине алға әйҙәй. Һәр осраған нәмә бында сихри.\nТуҡта!… Анау ҡосаҡлашып торған әкиәт батырҙары – Ҡунаҡ менән Имгәкте – башҡортомдоң рух ҡаһармандары Бабич менән Рәмигә оҡшаттым мин. Улар гүйә халҡымдың быуаттар буйына килгән дуҫлығын, берҙәмлеген, татыулығын һәр ауырлыҡты иңгә – иң терәп ҡаршыларға әҙерлеген береһе икенсеһенә аманат итеп тапшырғандай тойолдо.\nБай менән осраштым мин юлымда. Ул мине урман төпкөлөнә ҡунаҡҡа алып китте. Беҙҙе һылыу, сабыр ҡатын ҡаршылай. Бер мәлгә ҡатып ҡалам… Һәҙиә… Халҡымдың ҡаһарман ҡыҙы Һәҙиәгә оҡшатам мин уны.\nБарыр юлымдың осо – ҡырыйы күренмәй әле. Ҡаршымда бәһлеүән кәүҙәле, ғорур, йөҙөнән сафлыҡ, ихласлыҡ бөркөлөп торған Марат ағай Минһажетдинов тора. Мине үҙ артынан әйҙәй ул.\nАуыл өйөнөң ишеген асам. Унда бер –береһенә етә килгән алты бала ғәжәйеп бер тылсымға бирелеп, әсәләре Мәүзифәнең һөйләгән әкиәт донъяһына сумған.\nӘсәләре Мәүзифә Мәғәфүр ҡыҙының тасуирлауы аша балалары әкиәти мөхиттә ысынбарлыҡтың мөғжизәле бер өлөшө кеүек ҡабул итеп, тормошто яратып үҫәләр. Бәләкәй Марат батырлыҡ һәм ҡурҡаҡлыҡ, тоғролоҡ һәм яуызлыҡ тураһында йотлоғоп тыңлай, берсә уның йөрәге ярһып тибә башлай, берсә күҙенә йәш килә.\nҒүмере буйы үҙен әкиәт тылсымы, һүҙҙең арбау көсө оҙата барасағын белмәй. Әлегә белмәй, әммә халҡының быуындан быуынға иң ҡәҙерле хазина итеп тапшырыла килгән хыялдары, рухы, әсә теленең һүҙ ҡеүәһе баланың аңына ғүмерлеккә һеңеп ҡала.\nАлма ағасынан йыраҡ төшмәй, тиҙәр. Өс кенә йәшендә атайҙан ҡалһа ла, атаһына оҡшап, бик тырышып уҡый. Нәҫелдән килгән зирәклек арҡаһында, уҡыу еңел бирелә уға. Ҡобағош, Ҡаҙаҡҡол мәктәптәре, Белорет педучилищеһы, ҡыҙыл диплом күңелдәргә ғүмере буйы онотолмаҫ булып уйылған мәлдәр.\nТеүәл фәндәрҙе яҡшы үҙләштерһә лә яҙмыш уны әҙәбиәт менән айырылғыһыҙ итеп бәйләй.\nЭх, һинең менән күҙгә –күҙ ҡарашып һөйләшергә, серләшергә, кәңәшләшергә ине лә ул, Марат ағай.Әлегә мин яуабын таба алмаған һорауҙар, һорауҙар…\nАнау хәтле дошмандарыңа ҡаршы торорлоҡ булғас, Уралым ҡаяларындай мәғрүр, ҡарағасыңдай ныҡ, ғорур, рухы менән дә иҫ киткес көслө батыр итеп алдыма килтерәм һине. Иң мөһим мәсьәләләрҙә лә үҙе түгел, халҡының киләсәген ҡайғыртҡан. Шулай булмаһа, Сталин лагерҙарының ғазаптарын кисергән Һәҙиә Дәүләтшина тормошона һәм ижадына диссертация яҙыр инеме? Был бит уның көслө рухлы әҙибәнең шәхесе менән тулыһынса тап килеүенән. Ул заманда Һәҙиә Дәүләтшинаға арнап яҙылған мәҡәләнең ни тиклем шау-шыу тыуҙырғанлығын, хатта әҙиптең ғүмеренә ҡурҡыныс янағанын күҙ уңында тотһаҡ, Марат Минһажетдиновтың ниндәй ҡаршылыҡтар аша үтеүен аңларға була. Ә был тик ысын ир-егеттәргә хас һыҙат!\nМилләтем рухына, теленә йәшәү кәрәк! Үҫеп килгән быуын башҡортлоғон ғорур рәүештә таныһын өсөн, халҡыбыҙ хазиналарының саф инешенән эсеп үҫкән Марат уҡытыусы яҙмышын һайлай.\nБөгөнгөнө, киләсәкте тарихи тамырҙарға бәйләргә, меңәр йылдар буйы халыҡ күңелендә хазиналар булып йыйылған алтынға бәрәбәр рухи ҡомартҡыларҙы бала зиһененә еткереү өсөн “Башҡорт халыҡ ижады”ның әкиәттәргә арналған өс томын әҙерләй.\nОшо ҡыуаныстарҙың барыһын да ул намыҫлы йәшәү хоҡуғын һаҡлап ҡалыр өсөн ҡорбан итергә мәжбүр булған.\nӘ мин юлымды дауам итәм. Марат ағайҙың рухы нәҡ әкиәттәгесә мине төндәрен, сағыу йондоҙ булып, аҙашҡандарға дөрөҫ юл күрһәтеп, күктә лә осор, һыуға ла батмаҫ, утта ла янмаҫ батыр халҡым рухы булып оҙата бара. Оҙата барып, туған телен, әҙәби мираҫын яҡлаусы, һаҡлаусы булараҡ халҡы хәтерендә мәңгегә уйыла.\nМинең уйҙарымды ҡеүәтләгәндәй, өмөт, йәшәүҙең үҙе булып, күктә һандуғас һайрап ебәрҙе.\n← “Минһажетдинов уҡыуҙары-2020” конкурсынан\tАкция «Диктант на родных языках» →


12:47, 14 декабрь 2020 версияһы\n66 байт алынған , 1 год назад\n12:46, 14 декабрь 2020 версияһы (төҙәтеү)\n12:47, 14 декабрь 2020 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n[[Файл:Borovikovskiy_PtPavla1GRM.jpg|слева|мини|В. Л. Боровиковский: Павел I Мальта орденының гроссмейстер кейемендәге портреты]]\n[[Файл:Paul_I_by_Salvatore_Tonci.jpeg|справа|мини|С. Тончи: Павел I Мальта орденының гроссмейстер кейемендәге портреты]]\nПриоратты төҙөү XVIII быуат аҙағындағы Европа тарихы менән бәйле. Француз революцияһы һөҙөмтәһендә Мальта Ордены үҙ биләмәләренең байтаҡ өлөшөн юғалта. Орден тәхеткә яңы ғына ултырған Павел Беренсегә ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. [[1797 йыл|1797]] йылдыңдың ғинуарында император конвенцияға ҡул ҡуя, уға ярашлы Рәсәйҙә [[Мальта ордены]]<nowiki/>ның «Бөйөк Приорлығы» ойошторола. Приора хакимиәтен урынлаштырыу өсөн Орден милкенә Петербургтағы элекке Воронцов һарайы тапшырыла. Һарайҙың урыны булып Гатчина — Павел Беренсенең ҡала сите резиденцияһы һайлана\nҺарай төҙөүгә тиклем Н. А. Львов ер технологияһы буйынса бер нисә ҡоролма, шул иҫәптән [[1797 йыл|1797 йылда]]да Павел Ι фавориткаһы Е.И. Нелидова өсөн «өй» төҙөй. Гатчина һарайы баҡсаһында Приоратты төҙөү алдынан Н.А.Львов етәкселеге аҫтында ер технологияһы буйынса фундаменты менән өйҙөң мөйөшө төҙөлә. Уның ныҡлығын тикшереп ҡарағандан һуң, ҡоролманы ҡарап, Павел I архитекторҙың үҙенә ер һайларға һәм шунда Приоратты төҙөргә ҡуша.\n1797 йылдың көҙөндә әҙерлек эштәре башлана. Һарай стена өс ай эсендә төҙөлә. Приоратты император [[1799 йыл|1799 йылдың]]дың [[22 август|22 авгусавгусында]]<nowiki/>ында ҡабул итә, ә [[23 август|23 августа]] Мальта Орденына бирелә. Был осорға император Павел I бөйөк магистры — ордены башлығы була, шулай итеп Приораттың хоҡуҡлы хужаһына әүерелә. 1799 йылдың 12 октябрендә Мальта ордены рыцарҙары бөйөк магистрға боронғо ҡомартҡыларҙы — Раббы Тәреһе өлөшөн, Божья Матерь Филерма иконаһын һәм изге Иоанн Крестителдең үң ҡулын тапшыра.\n[[1800 йыл|1800 йылда]]да император маневрҙар ваҡытында үҙенең улдары Аленксандр һәм Константин менән һарайҙа туҡтала.\n== Приораттың артабанғы тарихы ==\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/994540 ҡабул ителгән


Таныша ала оҙайлы мөнәсәбәттәр психология\nИғтибар менән уҡыйбыҙ: һинең ҡыҙың һиңә һәм һеҙҙең күркәм мөнәсәбәттәрҙе тағы ла яҡшы эшләү өсөн йәшәй башлай. Әгәр был түгел буласаҡ, тип аңлайышлы булһа-дөрөҫ була. Үҙ языгыз, E-Mail һәм басыгыз ‘ОК, бара. Бынан тыш, йәшерен һеҙ язылырга рассылка электрон почта аша бушлай алды үҙенә: үҙе индергән E-Mail һәм басыгыз ‘ОК, бара. Бынан тыш, бюллетендәрҙе электрон почта буйынса һеҙ аласаһы үҙ бушлай йәшерен: һиңә бер нәмә лә етди мөнәсәбәт ашыуын теләйбеҙ. Хәҙерге ҡағиҙә булһа, һеҙ уларҙы белергә тейеш билдәләнде Небось ҡыҙы.\nТел беләһең, һин шул тиклем мөмкин тиклем тиҙерәк төҙөүҙе башларға мөмкин. Маҡсат ир-егеттәр күп-ҡыҙҙар бар. Был мәҡәлә өсөн мин һиңә алтын ҡағиҙә булып, һин уның хаҡында белергә тейеш: һин генә ҡатын-ҡыҙҙар менән осрашып, киске йомарт һин, сәскәләр һәм бүләктәр, шылтыратыуҙар йәки смс ебәрә һәм уның даими һәр көнө. Әгәр был һин булһаң, уңыш, кәрәкмәйһең һин уға. Сөнки факт: беҙҙең осрашыуға шул уҡ ваҡытта элекке эшләгән олаталарына һәм өләсәләренә, хәҙер беҙ йәшәгән заман башҡа, һәм башҡа, ҡағиҙәләр башҡа ваҡыт талап итә. Бер ваҡыт егеттәр һәм күпселек һине әгәр һеҙ уйлайһы, был, һеҙ ҡасан заиграть менән ҡыҙы, һеҙгә тик ҡатын-ҡыҙ ғына мәғлүмәт булырға тейеш, ә әгәр инде һинең менән осрашыуҙар, ул саҡта һин елғыуар. Хәҙер беҙ быны беләбеҙ, тик яҡшы: һеҙ гарантирует ғына ҡатын-ҡыҙ, әгәр һин уны нисек хәл итеү өсөн, мәҫәлән, мөнәсәбәт аша, йәки Герметизация өсөн никах мөнәсәбәттәре менән. Әммә был идея кире осраҡта КҮПКӘ ЯҠШЫ, өсөн, менән осрашырға, бер нисә ҡыҙ, ауыл ерлеген һәм төрлө шәхес, үҙен һәм төр тураһында төшөнсә ҡыҙы яҡшы эшләй, теләйем һиңә. Оло ҡыҙҙары башҡа мәғлүмәт булып тора, һеҙҙең эшләһә, һин уны төҙөүгә күп ҡыҙыҡлы сөнки был төрөн үҙ-үҙенә ышаныс, һеҙ был һөйләү күнекмәләрен яҡшыртыу, һәм ул үҙе аҡыл асылды. Бына ошо һөйләмдә: урын алһа кисекмәҫтән етди приедет ҡатын-ҡыҙ менән мөнәсәбәттә, бер нисә был осраҡлы тырышыу урынына, мәжбүри ҡатын-ҡыҙҙар менән мөнәсәбәт төрлөсә. Ысын һөйөү һине эҙләр өсөн урынынан иғтибар итеү, ижадсылыҡ н рәхәт булған ул, тормошҡа һәм ӘЙБЕРҘӘР өсөн иң ҙур ебәрҙе һине, һин уларҙы белеп, әгәр ҡаршы формаль ашыу, ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарағанда, был: күпселек ҡағиҙәләрен үтәү ҡатын-ҡыҙ эшләй һәм уларҙың бер ниндәй ҙә һинең кеүек саҡта көн күберәк секс беренсе осрашыуы түгел. Иң яҡшы тип бынан тыш, аңлай һине, улар һиңә ни уңышлы булған ҡатын-ҡыҙҙар, ҡағиҙә боҙоуҙар, әгәр был һин. Иң ләкин, минеңсә, иң мөһиме, ҡатын-ҡыҙҙар ҡауыштырҙы, бер үк ваҡытта бер нисә мәғлүмәт тойоп, ярҙам һинән, һин, ЫСЫНЛАП та ла инде иде тормош, бигерәк тә, әгәр һинең был оҙайлы һәм ҡаты мөнәсәбәттәргә ҡағыла. Һин унан һеҙ үҙегеҙ өсөн ҡарар ҡабул итә ала осраҡлы осрашыу тел һәм ҡатын-ҡыҙҙар шәхси тормош повеселиться обоснованный ҡаршы барма, һин барма йәки яратҡан ҡатын-ҡыҙ пенсияға тиклем ғүмер аҙағында үҙем менән ярышлап йәки теләмәгән нәмәләрегеҙҙе уға. Һин ипләп тапҡыр ҡатын-ҡыҙ менән осрашты (йәки ҡатын-ҡыҙ менән мөнәсәбәттә була), ә аҙаҡ асыҡланыуынса, ләкин һиндә насар сөнки һин инде үҙеңдең был үҙенсәлек abgeturnt бурыслы һин, тик һин уны күреп ҡалыу менән бергә, шулай ҙа, һығымта яһарға. Был сәбәптәр, ни өсөн һине ҡатын-ҡыҙҙар менән ҡарап, һәр нәмәгә яй кәрәк. Күпселек ҡатын-ҡыҙ яҡшы, яҡшы ваҡытта, ләкин әгәр ауыр ваҡыт була, шул саҡта улар ысын йөҙөн күрһәтә үҙе. Минең Советы: Әгәр һин эҙләгән етди мөнәсәбәт, һин өс ай буйы ҡатын-ҡыҙ бер тапҡыр ғына мәғлүмәт бирергә бурыслы. Һиңә бирер ваҡыт етә ул, ваҡытты күңелле үткәреү өсөн, һеҙҙең яҡын ҡараным һәм беләһегеҙме, уны алып барған ваҡытта үҙен насар булмаҫ кеүек. Әйткәндәй, бына ошо мин эшләгән тейеш айырмаһы: был яйға тимәк, ябай, шунда уҡ үҙем өсөн байрам бәйле. Был ТҮГЕЛ, тимәк, һин был әйберҙәрҙе алға яй ҡыбырлай тейеш, тип һиңә килгән һинән әйбер килтереп булмай йәки әлеге ваҡытта киләһе дәрәжәһе.\nБынан алыҫ түгел\nЫсынлап та, әгәр шул хаҡта һүҙ барып, психик һәм физик яҡтан интим һин нисек, мин һеҙгә тәҡдим менән ул бик тиҙ хәрәкәт итә.\nҺеҙ, солан һәм уны ҡаршы ала\nӘгәр һин егет, һин беренсе көн дауамында даими түшәк нисә ҡатын-ҡыҙ булһа, һине күрмәй башланы ориентир ҡатын-ҡыҙ булараҡ, һеҙ уларға ҡаршы бөтә башҡа егеттәргә тормош баһаланы. Һәм әгәр һин ысынлап та яҡшы булһа, ул саҡта бик ауыр хәлдә булыр өсөн үҙенә башҡа егеттәр бар. Бына тағы бер яңылыш, тип иҫәпләй күп кенә сәйер егет бара: буласаҡ, әгәр һеҙ бер-береһе-ҡыҙ мөнәсәбәттәре, азатлыҡ һеҙҙең хобби кеүек ЕҢЕЛ, хатта бер төркөм эшмәкәрлеге һәм үҙ азатлығы баш тартырға тейеш. Нисек яңғыраған был күңелле лә, улай түгел икән. Әгәр һин ғүмер бирһен һиңә ниндәйҙер сәйерлек менән ойошторорға тейешбеҙ, ә, ғөмүмән, ни өсөн мөнәсәбәткә инә. Шулай итеп, мөнәсәбәттәр ныҡлы һәм һинең менән инеп булмай, ул үҙенең тормош һәм күңел биреп, ул һинең тормош һин ҡалдырған. Һин дуҫыңа ҡара ла, ҡыҙыҡ тормош алып бара, әгәр инде һин. Мөнәсәбәт түгел, һин бәхетле, әгәр һин риза айырым крестьян тип тора. Хобби төркөмөнә ҡушылып, кешеләр менән осрашып, тормош менән йәшәй, ул башҡа кеше тормошоноң ҡиммәттәрен бирә, һәм башҡалар. Минең Советы: ике йәки өс ҡатын-ҡыҙ менән Осрашыу һәм сират буйынса уларҙың һәр береһе өс айға бер күрҙек, аҙнаһына бер тапҡыр. Әгәр дә һин хәл итеү юлдарын, һин бер ҡатын-ҡыҙ яратмай тип, һеҙ ишетергә килгән (йәки ябай булһаң, уның менән сдружаться), ә ҡатын-ҡыҙға шунан башҡа һинең менән осрашыу, танышыу өсөн ике йәки өс тотоуға әйләнде. Ахырҙа һин ҡатын-ҡыҙҙы ҡаршы ала, ул иҫ киткес тура килә өсөн һеҙ уларҙы идеаль тормош, уны һин яҡшы эшләй һәм тормошон бөтөнләй башҡа уларҙың һеҙгә һәр аҡылы булған. Иҫ киткес күберәк тел советтары тураһында һөйләне, нисек һин иң яҡшы һәм секс ғәмәлдәр әлегә табылмаған. подружки идеаль һиңә күңелле\n← төнгө сатнама\nмөхәббәт танышты →


«Олатайҙар һәм ейәндәр» конкурсын үткәреү өсөн сценарий өлгөһө | Бурзянская Централизованная библиотечная система Республики Башкортостан\nМаҡсат. Ир - бала тәрбиәләүҙә олатайҙарҙың ролен һәм яуаплылығын арттырыу, милли ғөрөф- ғәҙәттәрҙе тергеҙеү һәм һаҡлау, балаларҙа үҙ олаталарына ҡарата һөйөү, һоҡланыу,ғорурлыҡ хисе уятыу, уларға ихтирам тәрбиәләү, балалар күңелендә яҡты иҫтәлек ҡалдырыу.\nЙыһазландырыу. Сәхнә байрамса биҙәлгән, олатай һәм ейән һүрәте төшөрөлгән. Фойела «Минең олатайым” темаһына һүрәттәр күргәҙмәһе, “Ҡорал эшләр, ир маҡтаныр” исемле ҡул эштәре күргәҙмәһе, “Ирҙең даны иленән, халҡы менән еренән” исемле китап күргәҙмәһе урынлаштырыла.\nОлатайҙар аҡыл булған,\nӨләсәйҙәр - дәрәжә.\nӘйткәндәре - аҡыл ғына,\nАлтын ғына, гәрәбә.\nОлатайҙар олпат беҙҙә -\nДандары йөрөй алдан.\nБөгөнгөнөң нигеҙен дә\nУлар үҙҙәре һалған.\nЯуҙар күргән, ерен- һыуын\nАманатҡа тоғро ҡалған-\nИр намыҫын һатмаған.\nЙыйын йыйып, аҡыл туплап,\nАҡылдары алтын булғас,\nАфәт киткән ил - йорттан.\nОлатайҙар тарих һөйләп,\nОлатайҙар йолоп ҡалҡан\nИлде мең- мең хәтәрҙән.\nЙондоҙға ҡарап, аҙашмай\nЕрҙәр- һыуҙар гиҙергә.\nФарыз, тигән олатайҙар-\nӘйткәндәре – мең алтын.\nОлатай һүҙен тотҡанға\nТарихта балҡый халҡым.\nХаталанһа, ҡаҡмай - һуҡмай.\nАна шундай илдә тыуып\nҮҫәбеҙ беҙ - ейәндәр\nТүңгәүерҙәр һәм ҡыпсаҡтар,\nТамъяндар һәм Бөрйәндәр.\nАтанан күргән уҡ юныр, ти,\nИнәнән күргән тун бесер.\nКескәй инешен һаҡлаған\nДаръянан ятып һыу эсәр.\nАна шундай халыҡбыҙ беҙ,\nАна шундай милләт беҙ.\nЛайыҡлы вариҫ булырға\nХәйерле кис, хөрмәтле тамашасылар!\nБөгөн беҙ «Олатайҙар һәм ейәндәр» район конкурсын үткәрергә йыйылғанбыҙ. Был бик ҡыуаныслы, сөнки балаңдың балаһы балдан татлы тигәндәй, ейндәрҙе тәрбиәләүҙә олатайҙарҙың роле баһалап бөткөһөҙ. Малайҙарҙы эшлекле, ысын ир- егет итеп үҫтерә бит улар .Ғөмүмән, олатайҙар тормошта иң абруйлы, иң кәрәкле кешеләр. Килешәһегеҙме минең менән? Әлбиттә. Шуға күрә бөгөн беҙ сәхнәгә ярышҡа иң аҡыллы, ихтирамға лайыҡ олатайҙарҙы һәм уларҙың иң зирәк, сос, һәр яҡлап уңған ейәндәрен саҡырҙыҡ. Әйҙәгеҙ, уларҙың һәр береһен алҡышлап сәхнә түренә саҡырайыҡ:\nҠатнашыусылар сәхнәнән сыға.\nӘ хәҙер ярышта ҡатнашыусыларҙы тәбрикләп, музыкаль бүләгебеҙ.\nХәйерле сәғәттә тип ярышыбыҙҙы башлайбыҙ.\nКем булған һуң олатайың,\nУларҙан тыш нәҫелеңдә,\nЙә, кемдәр булған тағы?\nНиндәй һөнәр белгән улар,\nНиндәй кейем кейгәндәр?\nНимә өсөн шатланғандар,\nНимә өсөн көйгәндәр?\nБелеп аңларһың һин\nТуған халҡың , төйәгең,\nМең ҡат башын эйерһең.\nБеҙҙең беренсе конкурс «Таныштырыу». Һәр пар, (олатаһы менән ейәне) үҙҙәре менән таныштыра. Һүҙҙе беренсе һанлы ҡатнашыусыларыбыҙ .....\nбирәйек. Рәхим итегеҙ!\nШулай итеп, бөтә конкурста ҡатнашыусы олатай6ар һәм ейәндәр һеҙҙең алдығыҙҙа үтте. Ә хәҙер уларҙың эштәренә баһа биреүсе жюри ағзалары менән танышып үтәйек.\nЖюри рәйесе ......\nХалҡым күңеле- серле һандыҡ,\nҠараһаң , иҫең китәрлек.\nҺанһыҙ унда уйын- тамашалар,\nЙыл буйына байрам итәрлек.\nЯҙҙар матур Науруз- байрам менән,\nҺабантуйҙар менән күңелле.\nНардуғандар, уңыш байрамдары\nҺәр миҙгелде биҙәй түгелме!\nХалҡым шулай мираҫ иткән беҙгә\nРухи байлыҡ – тиңһеҙ хазина.\nСәсмәй – түкмәй күңел гәүһәрҙәрен,\nБеҙ барабыҙ улар эҙенән.\nБеҙҙең артабанғы милли уйындарға бәйле конкурс «Әҙәп төбө- матур ғәҙәт» тип атала. Сөнки үҙебеҙҙең йолаларҙы , ғөрөф-ғәҙәттәрҙе уйындар аша ла өйрәнергә була. Ата- бабаларыбыҙ ҙа бит уйындар аша ололарҙы тыңларға, Тыуған илде яратырға һәм һаҡларға, батыр, матур булырға өйрәнгәндәр. Нисек матур уйнаһаң, ҙурайғас, шулай матур йәшәйәсәкһең дә тигәндәр. Ә хәҙер, ҡәҙерле тамашасылар, рәхим итегеҙ күңелегеҙҙән мәңге юйылмаҫ- бала сағығыҙҙың уйын- көлкө мәжлесенә, мауыҡтырғыс сихри балалар донъяһына!\nПрофессиональ артистар, йырсылар, музыканттар династиялары була. Әммә олатай-өләсәйҙән алып ейән – ейәнсәрҙәргә тиклем йырға, бейеүгә әүәҫ ғаиләләр - беҙҙең тормошобоҙҙоң һоҡланғыс бер биҙәге ул, минеңсә. Ошо фекеремде беҙҙең өсөнсө ижади конкурста ҡатнашыусылар тағы ла бер тапҡыр ҡеүәтләр. Шулай итеп,\nОлатайым, һыҙҙыр әле\nБеҙ яратҡан дәртле көйҙәрҙе,\nУйнат әле беҙҙең көйҙәрҙе тип сәхнәгә ..... саҡырайыҡ.\nОлатайҙар һәм ейәндәр бәйгеһен ҡотлап ... сығыш яһай.\n«Халҡыбыҙҙың ҡомартҡыларын тарихи аренаға сығарыр сәғәт һәм дәүер етте. Йөҙөң менән борол, ҡара, күр, аңғар, бел, йәш быуыным. Яманлыҡҡа эйәрмә…» Әйтерһең дә, бөгөнгөгә, беҙҙең хәҙерге хәлебеҙгә ҡарап әйтелгән был һүҙҙәр. Уларҙы үҙ иленә, халҡына булған изге тойғоларын, һөйөүен, балаларына, ейән-ейәнсәрҙәренә мираҫ итеп ҡалдырған милләтебеҙҙең рухи хазиналарын һаҡлау өсөн йән атып йәшәгән билдәле бер сәсән әйткән. Олатай аманаты… Олатай иҫтәлеге…\nБыуындар бәйләнеше,ғүмерҙәр дауам ителеше бит был.Ошондай бәйләнештәр һөҙөмтәһендә халҡыбыҙҙың ғөрөф- ғәҙәттәре, йолалары\nбөгөнгә тиклем килеп еткән дә инде. Хәҙер иғлан ителәсәк конкурс та\n«Олатайым аманаты» тип атала. Олатайҙар ейәндәренә иҫтәлекле әйбер - ҡомартҡы тапшыра.\nҺеҙҙе ҡотларға .... сыға.\nБалам! Әгәр һин, тормош йүгәнен ҡыҫып тотоп, бәхет ҡапҡаһын үрелеп асам тиһәң – ҡолаҡ һал ололар һүҙенә. Оло һүҙен тыңлаған- ҡырын ятып йырлаған ти боронғолар. Оло һүҙен тотмаған – оролған да бәрелгән.Ә олатайҙарҙың кәңәштәре- һис шикһеҙ тәрән мәғәнәле тәрбиәүи сара. Ошо һынау- беҙҙең һуңғы конкурс.\nСеү, шымығыҙ, шауламағыҙ,\nОлатайым уҡый намаҙ.\nЙортобоҙға доға менән\nКерә төҫлө бәрәкәт, наҙ.\nНур, уйсанлыҡ күҙҙәрендә,\nЙәнәш ҡуйған ике ҡулын.\nТеләй үҙе: «Хәсрәт күрмәй\nҒүмер кисерһен улым».\nОлатайым уҡый, ә мин\nӘллә изге күңеленә.\nХөрмәтле дуҫтар! Ошоноң менән бөгөнгө конкурс программаһы тамам. Ә хәҙер жюри ағзалары урындар билдәләгәнсе, һеҙҙе ял итергә саҡырабыҙ.\nШулай итеп, һүҙҙе жюри рәйесе ... бирәбеҙ.\nКиләсәктә лә бөгөнгө кисәлә ҡатнашыусы барлыҡ олатайҙарға һәм уларҙың ейәндәренә ныҡлы һаулыҡ, бәхетле ҡартлыҡ, тик уңыштар ғына юлдаш булыуын теләп, хушлашабыҙ.\nСценарий төҙөгәндә А. Ғарифуллина, Р. Мифтахов, Р. Фәтҡуллина шиғырҙары ҡулланылды.\nСценарийҙы район үҙәк китапханалар системаһы методисы А.С.Сафина төҙөнө.


Рысай (Учалы районы) — Башҡорт Википедияһы\nРысай (Учалы районы)\n80 253 825 002\n80 653 425 106\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Рысай.\nРысай (рус. Рысаево) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 563 кеше. Почта индексы — 453722, ОКАТО коды — 80253825002.\nУчалынан 11 саҡрым алыҫлыҡта Рысай ауылы барлыҡҡа килә. Ауылға 1743 йылда Себер даруғаһы Ҡара-Табын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалына, баш күтәреүселәрҙең ерен бүлеп биреүҙе һорап үтенес ҡағыҙына ҡул ҡуйғандарҙың береһенең исемен йөрөтә. Был — Рысай Бинәшев. Ауылдың икенсе Аҡбулат исемен антропонимдан, ләкин уны аңлатыу мөмкин түгел. Бында 1795 йылда шулай уҡ элекке старшина Әмин Ибраев та телгә алына. Уның исемен Силәбе өлкәһенең Верхнеурал өйәҙе территорияһында урынлашҡан Әмин ауылы йөрөтә. 1795 йылда ауылда 30 йортта 240 кеше йәшәгән. X рәүиз буйынса унда 111 йортта 628 кеше иҫәпләнгән. Бында мәсет, почта станцияһы булған.\nАуыл Илсе ауыл Советына ҡарай. Халҡы “Аҡ шишмә” крәҫтиән (фермер) хужалығында эшләй. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.\n2010 йыл 14 октябрь 563 268 295 47,6 52,4\n1795 йыл, 1816 йыл  һәм 1816 йылдарҙа Рысай ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.\nЯйыҡ ярында урынлашҡан.\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Илсе): 15 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Шартымка): 25 км\nАҡбулат урамы (рус. улица Акбулат)\nБашҡортостан урамы (рус. улица Башкортостан)\nҠуштүбә урамы (рус. улица Куштуба)\nШишмә урамы (рус. улица Шишма)\nЯйыҡ урамы (рус. улица Яицкая)\nМәсәлимов Рияз Нияз улы (23 май 1954 йыл) – тарих фәндәре кандидаты, юғары мәктәп уҡытыусыһы.\nСәғитов Фазылйән Мөхәмәтйән улы (1917 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Өлкән сержант. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1986)\nУчалинский р-н с.Рысаево\n↑ Рысай (Учалы районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Исторический факультет\nРысай (Учалы районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Рысай_(Учалы_районы)&oldid=1143685 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:37 25 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Тимерова Нәсимә Морат ҡыҙы — Башҡорт Википедияһы\nТимерова Нәсимә Морат ҡыҙы\nВикипедияла Тимеров фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.\nТимерова Нәсимә Морат ҡыҙы (21 апрель 1971) — йырсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2006).\n2.1 Азамат Тимеров менән йырлаған йырҙары\nНәсимә Морат ҡыҙы Тимерова 1971 йылдың 21 апрелендә Башҡортостандың Баймаҡ районы Әмин ауылында тыуған. Башланғыс белемде Әмин ауылында ала, артабан уҡыуын Темәс урта мәктәбендә дауам итә. 1988 йылда Йылайыр ауыл хужалығы техникумын тамамлағандан һуң «Һәүәнәк» совхозында алған һөнәре буйынса бухгалтер эшләй. Йырға булған һөйөүе уны Өфө сәнғәт училищеһына алып килә. 1995 йылда ошо училищеның соло бүлеген (Д. Мусин класы) тамамлаған йәш йырсы яңы ойошторолған Сибай дәүләт филармонияһына эшкә саҡырыла (тормош иптәше Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Тимеров Азамат менән бергә).\n2008 йылда Н. Тимерова Башҡорт дәүләт филармонияһы саҡырыуы буйынса ғаиләһе менән Өфө ҡалаһына күсә һәм «Каруанһарай» төркөмө составында эшләй башлай. 2009 йылда «Йәдкәр» фольклор-эстрада төркөмөнә (етәксеһе А. Тимеров) күсә.\n2018 йылдан Башҡортостан Республикаһының Республика халыҡ ижады үҙәгендә бүлек мөдире булып эшләй, «Ауаз» башҡорт фольклор төркөмөн етәкләй.\nНәсимә Тимерованың репертуарына башҡорт халыҡ йырҙары («Аҫылыҡай буйы», «Йәмелекәй тауы», «Томан», «Зәлифәкәй», «Ғилмияза», «Зөлхизә» һәм башҡа йырҙар), шулай уҡ башҡорт һәм татар композиторҙарының эстрада йырҙары инә.\nЙыр-моң һөйөүселәр Нәсимә Тимерованың һәм Азамат Тимеровтың башҡарыуындағы лирик йырҙарҙы ихлас яратып тыңлайҙар, уларҙың үҙ тамашасылары, көйөп-яныусылары барлыҡҡа килде.\nЙырсы халыҡ-ара фольклор фестивалдәрендә (Франция, 1996; Греция, Лефкада утрауы, 2001); төрки телле халыҡтар фестивалендә (Төркиә, Ялова ҡалаһы, 2005); Башҡортостан Республикаһы көндәрендә (Санкт-Петербург, 2001; Төркиә, Истанбул ҡалаһы, 2006; Мәскәү, 2007), йыл һайын үткәрелгән һабантуйҙарҙа (Мәскәү, Санкт-Петербург, Силәбе, өлкәләрендә, Пермь крайында, Татарстанда, Себерҙә, Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец автономия округтарында) ҡатнашты. Греция, Төркиә, Украина, Франция һәм башҡа илдәрҙә, шулай Рәсәй ҡалалрында гастролдәрҙә булды.\nБик һағындым ауылымды /Р. Сәфиуллин муз., Н. Латифуллин һүҙ.)\nБәхет юҡ тимә (Р. Зарипов муз., Н. Ғәниев һүҙ.)\nДуҫтарым (М. Аҡҡошова музыкаһы һәм һүҙҙәре)\nЙырҙарым (И. Яхин муз., З. Бураҡаева һүҙ.)\nКилер беҙҙең осрашыу (С. Низаметдинов муз., Ә. Таһирова һүҙ.)\nЛандыштар (Р. Хәбиров муз., Г. Афзалов һүҙ.)\nМандолина (Р. Хәсәнов муз., М. Кәрим һүҙ.)\nНимә булды (Р. Хәбиров муз., К Аҡбашев һүҙ.)\nО, һандуғас (Ю. Моратов муз., Ф. Рәхимғолов һүҙ.)\nОсрашыу йыры (М. Аҡҡошова музыкаһы һәм һүҙҙәре)\nТамсы там (Р. Әхейәров музыкаһы һәм һүҙҙәре)\nТаң ата (Б. Байморатов муз., Р. Дәүләтҡолов һүҙ.)\nТаралығыҙ, томандар (Р. Хәбиров муз., Г. Рәхим һүҙ.)\nУйнаhын әле ҡурайым (С. Низаметдинов муз., Л. Һаҡмар һүҙ.)\nУсаҡ (Солтанов Дамир муз., М. Хисамова һүҙ.)\nЯратам (Р Ханнанов музыкаһы һәм һүҙҙәре)\nЭй, ғәзиз ҡалам (Шәхсад муз., З. Фәйзуллина һүҙ.)\nҠайтығыҙ, торналар (С. Садыҡова муз., И. Ғәниева һүҙ.)\nҠоштар ҡайтҡан саҡ ине\nҠыр ҡаҙҙары (Н. Сабитов муз., М. Сөндөклө һүҙ.)\nӘсәйҙәр фатихаһы (Р. Хәкимов муз., Р. Сурағол һүҙ.)\nӨмөт менән бағам аҡ көнгә.\nАзамат Тимеров менән йырлаған йырҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nМөхәббәт шаяртмай (Р. Хәсәнов муз., Ә. Атнабаев һүҙ.)\nӘ ниңә һуң (Т. Кәримов муз., И. Йомағолов һүҙ.)\nЛәйсән ямғыр (Р. Хәсәнов муз., А.Игебаев һүҙ.)\nАҡ сирен, күк сирен\nБеҙ бейейбеҙ рок-н-ролл\nБәхет юраның (З. Усманова муз., Д. Килдина һүҙ.)\nЛәйлә һәм Мәжнүн\nМин бәхетле һин булғанда (З Хәйретдинов муз.)\nМөхәббәт тураһында йыр (Х. Дәүләтов муз., Г. Рәхим һүҙ.)\nПар алма (З. Хәйретдинов музыкаһы)\nТыуған ерҙе һағынып (С. Низаметдинов муз., Л. Һаҡмар һүҙ.)\nФәрештәм һин (Имаев Азат муз., Р. Сурағол һүҙ.)\nЭй, йәнем (Юлай Үҙәнбаев муз., Наил Ғәйетбаев һүҙ.)\nЯралғанбыҙ бер моңдан\nҠайт, йәнем (Ю. Үҙәнбаев муз., Н. Ғәйетбаев һүҙ.)\nҠурайсы егеткә (И. Дилмөхәмәтов)\nҺаман яратам (Ф. Хәтипов муз., Зөлфәт һүҙ.)\nҺине һағынған саҡта (А. Афин музыкаһы һәм һүҙҙәре)\nКул буйында (Ю. Үҙәнбаев муз., Э. Ғиззәт һүҙ.)\nҺағыш hары тимә (А. Кәримов муз., У. Кинйәбулатов һүҙ.)\nҺин байрамым минең (Р. Әүбәкеров муз., К. Аҡбашев һүҙ.)\nЮгалтаhым килмәй (З. Хәйретдинов муз, Г. Сабиров һүҙ.)\nМиляушәләр (Ф. Иҙрисов муз., Т. Ғәниева һүҙ.).\n«Ирәндек моңдары» Төбәк-ара башҡорт йырын башҡарыусылар конкурсы лауреаты (Сибай ҡалаһы, 1999);\n«Урал моңо» Халыҡ-ара төрки йәштәр музыкаль конкурсы дипломанты (Өфө,, 2000);\nБашҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2006);\nБашҡортостан Республикаһының мәҙәниәт һәм милли сәйәсәте министрлығы Маҡтау грамотаһы (2003);\n«Гәлсәр һандуғасы» эстрада йыры телевизион конкурс-фестивале номинанты (Өфө, 2006; «Йыл йыры» номинацияһы);\nБашҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министрлығы Рәхмәт хаты (2014);\n"«Байыҡ» «Бейеү-шоу» күрһәтә" байрамы номинанты (Өфө, 2016; «Мисс большая харизма» номинацияһы) һәм башҡалар.\n«Фолк-Тайм» Республика фольклор сәнғәте конкурсы, 3-сө дәрәжә дипломы («Ауаз» башҡорт фольклор төркөмө, «Йола» номинацияһы, 25+ категорияһы, 2018).\n↑ 1,0 1,1 1,2 Баймаҡ еренең күренекле улдары һәм ҡыҙҙары. Библиографик белешмә. Баймаҡ ҡалаһы. 2010 йыл, 74 бит\n↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Тимирова Насима Муратовна\nБаймаҡ еренең күренекле улдары һәм ҡыҙҙары. Библиографик белешмә. Баймаҡ ҡалаһы. 2010 йыл, 74 бит.\nСтудия ҡунағы Нәсимә Тимерова\nНәсима Тимерова «Ландыштар»\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Тимерова_Нәсимә_Морат_ҡыҙы&oldid=853622 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:52 11 декабрь 2018 үҙгәртелгән.


Елисей һарайы — Башҡорт Википедияһы\nЕлисей һарайы (франц.Palais Élysée de l) — Парижда Француз республикаһы президенты резиденцияһы (VIII округ, Фобур Сент-Оноре, 55-се йорт). Мюрат залында шулай уҡ Франция министрҙар советы йыйылыштары үтә. 14 июлдә һарай баҡсаларында (Францияның Милли байрамы, элек - Бастилияны алыу көнө) Француз республикаһы көнө уңайынан байрамдар ойошторола.\nЕлисей һарайында президент Республика гвардияһы почетлы ҡарауылы менән сит ил дәүләттәре башлыҡтарын ҡабул итә.\nБина Латур д'Овернь һәм уның ҡатыны ғаиләһенән (тыумыштан Кроза) граф Эврё өсөн архитектор Арман-Клод Молле тарафынан 1718—1722 йылдарҙа регентлыҡ стилендә зиннәтле айырым йорт булараҡ төҙөлә. Граф үлгәндән һуң, 1753 йылда Людовик XV уны байбикә Помпадур де өсөн һатып ала, ул уның майҙанын арттыра. Байбикә үлгәндән һуң, 1764 йылда королдең алыҫ туғандарына күсә.\nНаполеон I ваҡытында тәүге тапҡыр хөкүмәт ихтыяждары өсөн ҡулланыла. 1805 йылда һарайҙы Иоахим Мюрат һатып ала. Ул Неаполгә киткәндән һуң. унда император үҙе урынлаша.\n1816 йылда һарайҙы Людовик XVIII һатып ала.\n1848 йылдан Икенсе республика президенты Луи Наполеон Бонапарттың рәсми резиденцияһы була, ул 1852 йылда үҙен император Наполеон III тип иғлан итә һәм Тюильрила ябай резиденцияһын биләй. Елисей һарайы үҙе 1853—1867 йылдарҙа император бойороғо буйынса архитектор Лакруа тарафынан яңынан төҙөлә, һәм шул ваҡыттан алып уның тышҡы ҡиәфәте үҙгәрмәй.\nПарктан һарайға күренеш\nКөмөш зал яғынан күренеш\nЕлисей ҡырҙары яғынан баҡсаға ҡапҡа\n↑ VI. АҠСА ҺӘМ ХӨРМӘТ - Мюрат Уянып йәки милләт - Тюлар Ж. - художество тарихи китап - хоҡуҡ vuzlib.org(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Елисей_һарайы&oldid=868007 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 22 февраль 2019 в 19:06\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:06 22 февраль 2019 үҙгәртелгән.


Кенесары Ҡасымов ихтилалы — Башҡорт Википедияһы\nКенесары Ҡасымов ихтилалы\n1837-1847 йылдарҙағы Кенесары Ҡасымов ихтилалы — хәҙерге Ҡаҙағстан территорияһында Рәсәй империяһына ҡаршы ҡаҙаҡ халҡының Кенесары Ҡасым улы ханы етәкселегендәге иң оҙайлы һәм эре ихтилалы.\n3 Ихтилал һәм хәрби ғәмәлдәр\n4 Бөтә ҡаҙаҡ ханы\n5 Хандың идара итеүе\n6 Власты ҡолатыу\nXVIII быуат уртаһында Ҡаҙаҡ ханлығы жунгарҙарҙың күп һанлы һөжүменә дусар ителә. Ҡаҙаҡ ханлығының көнсығышта Алтайҙан көнбайышта Урал йылғаһына тиклем, төньяҡта Ишем йылғаһынан хәҙерге ваҡыттағы Ташкентҡа тиклем йәйелеп ятҡанға күрә, ҡаҙаҡ халҡына жунгарҙар һөжүмдәрен кире ҡағыу ауырға тура килә. Ханлыҡтың бик ҙур биләмәрендә ҡаҙаҡтар башлыса малсылыҡ менән шөғөлләнә. Ҡаҙаҡтар күрше илдәргә һәм территорияларға бер ҡасан да дәғүә белдермәгәнгә күрә, йәйләүҙәрҙә көн иткән ҡаҙаҡтарға тиҙ арала йыйылыу һәм һуғышҡа әҙерләнеү еңел булмай. 1731 йылда ҡаҙаҡтар Анракай алышында, дөйөм көстәр туплап, джунгарҙарға ҡаршы тороп ҡарайҙар, әммә уларҙың һөжүме туҡтатыла һәм ҡыйратыла. XVIII быуат уртаһында Абылай хан Рәсәй империяһы һәм Цин империяһы араһында урталыҡ сәйәсәтен алып барыу өсөн күп көс һала. Нәҡ Абылай хан хакимлығы осоронда Цин империяһы Жунғар дәүләтенә ҡаршы поход ойоштора. Быны ул жунғарҙар уның төньяҡ территорияларына баҫып инеүенән хафаланып эшләй. Жуңғар дәүләте тулыһынса ҡыйратыла, жуңғарҙарҙың ҡалдыҡтарына (ҡаҙаҡса, башҡортса ҡалмаҡ, урыҫса калмыки) Рәсәй империяһы биләмәләр бирә, шулай уҡ Абылай ханға, ҡаҙаҡ территорияһынан үтергә мөмкинлек биреү үтенесе менән мөрәжәғәт итә.\nКенесарының сәйәси ҡараштары XIX быуаттың 1-се сирегендә, Рәсәй империяһының ҡаҙаҡ далаларына үтеп инә башлауы менән, нығына башлай. Баш күтәреүсе ҡаҙаҡтар менән бай ҡаҙаҡтар етәкселек итә. Нәҡ ихтилал барышында Кенесары сәйәси лидер булып китә. Был йылдарҙа ул ағаһы Саржан ойошторған хәрәкәттә әүҙем ҡатнаша.\n1822 йылда император Александр I үҙенең указы ҡаҙаҡ йөҙҙәрендә хан хакимлығын бөтөрә. Указ М. М. Сперанскийҙың «Себер ҡырғыҙҙары тураһында Устав» нигеҙендә әҙерләнә. Округ приказдары ҡарамағына сауҙа ҡарауандарынан яһаҡ йыйыу йөкмәтелә. Йыш ҡына Кесе Йөҙҙә улус приказдары ҡаҙаҡ ырыуҙарының йәйләү маршруттарын боҙалар, был да күсмә халыҡтың ризаһыҙлығын тыуҙыра.\nИхтилал һәм хәрби ғәмәлдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКенесары хан (1802 йылғы) XIX быуаттың 20-се йылдарында үҙенең атаһы Ҡасым һәм ағаһы Саржан менән 1824 йылда Күкшетау һәм Ҡарҡаралы округтарында булдырылған Рәсәй админситратив идаралығына әүҙем ҡаршылаҡ күрһәтә. 1836 йылда ағаһын Ташкентта үлтергәндән һуң, Кенесары көрәшен Урта Йөҙ сиктәрендә дауам итә.\nКенесары Рәсәйгә ҡаршы көрәште башта атаһы Ҡасымдың һәм ағаһы Саржандың сәйәси линияһын дауам итеүсе булараҡ сығыш яһай. Саржанды һәм атаһын үлтергәндән һуң (1840 йылда) Кенесары кокандлылар менән союзды өҙә. Союздаштарҙы артабан ул Бохара ханы, ҡырғыҙҙар һәм башҡалар араһында эҙләй. Кенесары Рәсәй империяһының ҡаҙаҡ далаларына үтеп инеүен туҡтатырға, ҡаҙаҡ ерҙәрендә төҙөлгән урыҫ ҡәлғәләрен емерергә һәм яңыларын төҙөргә мөмкинлек бирмәҫкә тырыша. Элегерәк, атаһының юлын дауам итеп, Кенесары Ҡаҙаҡ ханлығы һәм Рәсәй араһындағы проблемаларҙы дипломатик юл менән хәл итергә тырыша. Кенесарының Николай I-гә, Ырымбур генерал-губернаторҙарына (В. А. Перовскийға, В. А. Обручевскийға, Себер генерал-губернаторы П. Д. Горчаковҡа) яҙған бер нисә хаты һаҡланып ҡалған.\nКенесары хандың идара итеү алымдары йыш ҡына бик ҡаты булғанлыҡтан, ул үҙенең дошмандарына ҡаршы репрессиялар үткәрә.\nКасымов Кенесарының Ырымбур хәрби губернаторына яҙған хаты. 1841 йылдың 22 феврале.\nРус ғәскәрҙәренең хәрби һәм һан яғынан өҫтөнлөгөн иҫәпкә алып, Кенесары хәрби ғәмәлдәргә бик ентекле әҙерләнгән. Уның хәрби отрядтары даими рәүештә хәрби әҙерлек үтә, ҡорал эштәре буйынса урыҫ ҡасҡындары һәм сит ил оҫталары йәлеп ителә.\nТыныс рәүештә ҡаҙаҡ-урыҫ ҡапма-ҡаршылыҡтарын хәл итеү ысулдарын ҡуллынп бөткәс, Кенесары хәрби ғәмәлдәрҙе башлай, улар ҡаҙаҡ ерҙәренең күпселек өлөшөн һәм ырыуҙарын үҙ эсенә ала. Урта йөҙҙән тыш, ихтилалда Кесе йөҙ ырыуҙар (шекти, тама, табын, алшын, шумакай, жаппас һәм башҡалар) һәм Оло йөҙ ырыуҙары (шапырашты, уйсундар, дулаттар һәм башҡалар) ҡатнаша. Рәсәй регуляр ғәскәрҙәренә ҡаршыалыштарҙа Кенесары менән яурынға-яурын билдәле батырҙар Ағыбай, Иман, Басығара, Анғал, Иман Дулат улы, жанайдар, Жәке, Саурыҡ, Сураншы, Байсәйет, Жоламан Тиленши улы, Буғыбай, Бохарбай һәм башҡалар ҡатнаша\nДалала Кенесары 1837 йылда, уның отряды Петропавловскиҙан Ташкентҡа барған каруанды баҫып алғандан һуң, киң билдәлелек ала, был каруанды хорунжий Алексей Рытов 55 казактан торған конвой оҙатҡан булған. былар бөтәһе лә Ҡаҙғстандағы хәлдәрҙе ҡатмарлаштыра һәм П. Д. Горчаковты тейешле сараларҙы ҡулланырға мәжбүр итә, ул үҙенең ғәмәлдәрен Ырымбур генерал-губернаторы В. А. Перовский менән көйләргә тырыша, сөнки Кенесары Ҡасымов Себер отрядтары эҙәрлекләүенән Ырымбур ведомствоһына ингән ҡаҙаҡ территорияһына сығып китә. Был кәрәк, сөнки уны эҙәрлекләп килеүҙәрен касымов отрядтары себер ҡаҙаҡтары ырымбур ведомствоһындағы территорияла кенесар китте.\n1838 йылдың яҙында Кенесары Аҡмулла нығытмаһын ҡамауҙан әүҙем хәрби ғәмәлдәрен башлай. Һуңғараҡ баш күтәреүселәр Турғай районына күсенәләр, унда уларға Истәй Таймановтң ҡыйратылған армияһы ҡатнашыусылары ҡушыла.\nКенесарының хәрби ғәмәлдәре Рәсәй дәүләтенең Урта Азия менән сауҙа бәйләнештәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуя. Шуға күрә казак отрядтары сауҙәгәрҙәр каруандарын һаҡ аҫтына алыу буйынса саралар ҡабул ителә. 1838 йылдың йәйендә П. Д. Горчаковтың ҡушыуы буйынса Күкшетау, Өс Булаҡ, Аҡмулла приказдары араһына (Кенесары килеү ихтималлығы булған ерҙәргә) 50-әр кешенән торған казак отрядтары ебәрелә. Шуға ҡарамаҫтан, каруандарҙы талау дауам ителә. 1838 йылдың июнендә Кенесары көрәштәрен эҙәрлекләү һәм элекке йәйләү урындарына ҡайтарыу маҡсатында Маҡур-турғай йылғаһына ғәскәри старшинаһы Карбышевтың отряды һәм Аҡмулланан полковник Щербачевтың отряды ебәрелә (һуңғараҡ Щербачев аҡтауға юоролорға мәжбүр ителә).\n1841 йылдың авгусында баш күтәреүселәр Соҙак, Жан-Ҡурган, Аҡ-Мәсет, Жулек коканд ҡәлғәләрен баҫып алалар.\nБөтә ҡаҙаҡ ханы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1841 йылдың сентябрь айында ҡоролтайҙа Турғай йылғаһы тирәһендә өс ҡаҙаҡ йөҙҙәре вәкилдәре Кенесарыны хан итеп һайлайҙар һәм берҙәм Ҡаҙаҡ ханлығының тергеҙелеүе тураһында иғлан ителә. Ҡағиҙәләргә ярашлы,Кенесары аҡ ҡошмаға ултыртыла һәм күтәрелә. 1842-1843йылдарҙа Брхара әмире Насрулла хан шулай уҡ Кенесарыны ҡаҙаҡ ханы иеп таныуын белдерә.\nХандың идара итеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБаш күтәреүселәр урыҫ дәүләте сиктәренән алыҫлашҡандан һуң далала хәлдәр яйға һалына башлай. Ханлыҡтың иҡтисади хәлен яҡшыртыуға ынтылып, Кенесары сауҙа каруандарға һөжүмдәрҙе тыя. Рәсәй, Бохара, Хиуа менән дипломатик хатлашыу һәм илселәрҙе ҡабул итеү яйға һалына.\nКенесары хан идара иткән осорҙа бейҙәр суды тергеҙелә, әлеге суд ҡаҙаҡтарҙың ғәҙәти хоҡуҡтары нормалары буйынса эштәрҙе ҡарай. Һалым сәйәсәтендә шулай уҡ мосолман шәриғәте нормалары тергеҙелә: малсылыҡ райондары өсөн зәкәт (мотлаҡ йыллыҡ һалым), игенселек райондары өсөн — өшөр (ултыраҡ халҡы өсөн һалым).\nҺөҙөмтәлә Рәсәйҙә Азия менән бәйләнештәр буйынса яуаплы кешеләр, атап әйткәндә, Ырымбур генерал-губернаторы Перовский, Бүкәй Урҙаһы үрнәге буйынса ярым автономия берәмеген ойоштороу тураһында һөйләшеүҙәр алып барыуға ауыша башлай. 1843 йылда Николай I биргән яуабы ыңғай булмағанға күрә (бер батшалыҡта ике батша булмаясаҡ) ҡораллы бәрелештәр дауам итә. Походта регуляр ғәскәрҙәрҙән һәм казактарҙан тыш, Кенесарыға ҡаршы хөкүмәткә тоғро ҡалған солтандар ҡатнаша.\nАйырым ырыуҙарҙа Кенесарының сәйәсәте ризаһыҙлыҡ тыуҙыра. 1844 йылда жаппас ырыуының бер нисә ауылы яҫауылдар отряды менән зәкәт йыйыу өсөн килгән Наурызбай солтан (Кенесарының ағаһы) менән хәрби низағҡа инәләр. Кенесары үҙенең олатаһы Аблайҙың сәйәсәтен үткәрә. Аблай ҡаты ханлыҡ власы яҡлы булған. Баҫып алған ерҙәрҙә Кенесары династия режимын индерә.\n1846 йылдың аҙағында, Кесе һәм Урта йөҙҙәре территорияһынан урыҫ батша ғәскәрҙәре һәм хаким солтандар хәрби берләшмәләре тарафынан ҡыҫырыҡлап сығарғандан һуң, Кенесары Иле йылғаһы тамағындағы ярымутрауҙы биләй.\n1846 йылда, Оло йөҙ ҡаҙаҡтары Рәсәйгә ҡушылғандан һуң, бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәш алып барған Кенесарының позициялары бик ныҡ насарая.\nВласты ҡолатыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКоканд походтарынан ҡайтҡандан һуң Кенесары хан Урта йөҙ ерҙәренә әйләнеп ҡайта, әммә был ваҡытта Рәсәй хәл иткес саралар күреү сәбәпле был йөҙ биләмәләрендә көрәште алып барыу мөмкин булмай. Кенесары Оло йөҙ биләмәләренә күсергә була. башта ул унда йәйләү өсөн ерҙәр һорап, үҙенең ағаһы Наурызбай ебәрә. Рөстәм солтан Наурызбайға ярҙам вәғәҙә итә. 1846 йылда кенесары хан Урта йөҙ биләмәләрен ташлап сыға. Оло йөҙ ерҙәренә килгәс, ул ҡырғыҙ манаптары менән һөйләшеүҙәр башлай. әммә тегеләр ике яҡлы сәйәсәт алып барған булып сыға. Үҙ-ара ваҡытлыса килешеү булыуына ҡарамаҫтан, ҡырғыҙҙар хандың иң яратҡан сардарын — Саурыҡ батырҙы үлтерәләр. Уларҙың ғәмәлдәренә ҡаршы Кенесан хан 1847 йылдың апрелендә 15 меңлек ғәскәре менән Ҡырғыҙстан биләмәләренә бәреп инә. Кенесаны хандың ҡанһыҙ ҡыланыуҙары ҡырҙыҙҙарҙы ярһыта, улар һуғышҡа әҙерләнә башлай. Май Түбә-Кеклик-Сәнгир тирәһендә ҡырғыҙ манаптары менән алыш башлана, ҡырғыҙҙарҙы Ормон етәкләй. Алыш ваҡытында Рөстәм һәм Сыпатай солтандар Кенесарыға хыянат ҡылалар һәм ғәскәрҙең байтаҡ өлөшөн үҙҙәре менән алып китәләр. Алыш бер нисә көн дауамында бара. Ҫәскәренән бары тик 500 кеше генә ҡалған хәлдә лә Кенесары баш бирмәй. Ҡасып китеү тәҡдименән дә баш тарта: ҡаҙаҡ ханы ҡасһа, был киләсәк быуын өсөн бик насар өлгө була, тип яуаплай. Кенесарҙы ҡлҡа алалар һәм ул әсирлектә өс ай үткәрә. Уны язаларға булалар. Язалау алдынан ул ғибәҙәт ҡылырға рөхсәт һорай. Хөкөм урынына, һуңғы ҡаҙаҡ ханын язалағанды ҡарап торһондар өсөн, бик күп әсирлкеккә төшкән ҡаҙаҡтарҙы ҡыуып килтерәләр . Кенесарының башын өҙә сабалар һәм уны ҡырғыҙ манапы Ормон,ҡырғыҙҙарҙың Рәсәйгә тоғролоғо билдәһе итеп, Көнбайыш Себер генерал-губернаторы Горчаковҡа ебәрә.\n↑ 2,0 2,1 Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кенесары_Ҡасымов_ихтилалы&oldid=932413 ҡабул ителгән\nXIX быуат ихтилалдары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:35 7 февраль 2020 үҙгәртелгән.