Милли биҙәүестәрҙе тергеҙә\n19 Октябрь , 10:21\nФото:Геройҙың шәхси архивынан.\nҠариҙел районы таланттарға бай. Шундай ғәжәйеп тырыш, уңған, сәнғәткә ғашиҡ гүзәл заттарҙың береһе – Тайҡаш ауылында йәшәгән Лениза Муллаярова.\nЛениза Мәҙехәт ҡыҙы ошо ауылда тыуып үҫкән. Мәктәпте тамамлағас, Өфө музыка мәктәбендә уҡыған. Һуңынан Башҡорт дәүләт университетында белем алып, “социаль-мәҙәниәт эшмәкәрлеге менеджеры” йүнәлеше буйынса һөнәр алған.\n2006 йылда Борай егете Ильяс Хөрмәтулла улына кейәүгә сыҡҡан. Үҙ тормоштарын ҡорғас, Муллаяровтар Тайҡаш ауылында төпләнгән, ҙур йорт төҙөгән. Ике бала тәрбиәләйҙәр. Улдары Ришат мәктәпте тамамлаған, ә ҡыҙҙары Лилиә VIII класта белем ала.\nҒаилә башлығы эске эштәр бүлегендә эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡан. Лениза Мәҙехәт ҡыҙы ун йылдан ашыу ауыл мәҙәниәт усағының эшендә янып йәшәй. Уға ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Ҡатын-ҡыҙға хас һөйкөмлөлөк, уңғанлыҡ, тәрбиәлелек кеүек күркәм сифаттарҙы үҙендә туплаған ул. Уңған хужабикә булараҡ, йортонда ла тәртип, бөхтәлек, бәйләм дә бәйләй, аш-һыуға ла оҫта.\nМуллайәровтар ғаиләһе, ғөмүмән, хеҙмәт һөйөп йәшәй. Эше барҙың – ашы бар, тигәндәй, һыйыр тоталар, ҡуяндар, күпләп ҡош-ҡорт үрсетәләр. Ҡышҡылыҡҡа үҙҙәре үҫтергән йәшелсә, еләк-емештән тоҙланмалар әҙерләйҙәр. Йәйен урманға еләк, бәшмәк, дарыу үләндәре йыйырға йөрөйҙәр.\n– Бала саҡтан хеҙмәткә, сәнғәткә һөйөү тәрбиәләгән атай-әсәйемә рәхмәтлемен. Әсәйемдең күңеле матур, ҡул эшенә бик оҫта ине. Уны телевизорҙан да йыш күрһәттеләр. Атайым да заманында алтын ҡуллы кеше булды, үҙебеҙгә генә түгел, ауылдаштарыбыҙға ла быйма баҫты. Күңелем теләгән һөнәргә эйә булып, хыялымдың тормошҡа ашыуына бик шатмын, – тип һөйләй Лениза Мәҙехәт ҡыҙы.\nЙәш быуынды сәнғәт өлгөһөндә тәрбиәләгән замандашыбыҙ эшен яратып башҡара. Талант эйәһенең маҡсаты – йәштәрҙең, балаларҙың һәләтен асыу, уны үҫтерергә ярҙам итеү. Мәҙәниәт йортонда балалар өсөн ойошторған “Оҫта ҡулдар” түңәрәге лә уңышлы эшләй. Үҙ ҡурсаланыу ваҡытында мәҙәниәт хеҙмәткәре онлайн тәртибендә балалар өсөн башҡорт милли түшелдереген тегеү буйынса оҫталыҡ дәресен күрһәтте. Методист башҡорт мәҙәниәтен, йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлауға, милли кейемде тергеҙеүгә, уларға халыҡтың иғтибарын йәлеп итеүгә күп көс һала. Ике йыл элек Лениза Мәҙехәт ҡыҙы, боронғо биҙәктәрҙе тергеҙеп, балалар менән башҡорт милли биҙәүестәрен тегә башлаған. Хәҙер ошо шөғөлөн башҡаларға ла өйрәтә.\n– Формаһы буйынса түшелдеректәр төрлөсә була. Уның нигеҙен туҡыма тәшкил итә, көмөш, еҙ-никель тәңкәләр һәм башҡа биҙәүестәр тегелә. Элек ҡабырсаҡтар, төймәләр, медальондар ҙа ҡулланылған. Шундай муйынсаларҙы өләсәйҙәребеҙ таҡҡан. Тәңкәләр айырым роль уйнаған, һанына һәм нисек тегелешенә ҙур иғтибар биргәндәр. Улар күҙ тейеүҙән һаҡлаған, – тип һөйләй оҫта.


Шишмә районында бөгөн республика мосолмандары йыйыны үтте\nФорум сиктәрендә Башҡортостандың беренсе имамы Хажи Хөсәйенбәктең мәйете кире ер ҡуйынына тапшырылды. Дин әһеле рухына арнап диндарҙар аят уҡыны.\nАлина Хәмәҙинова Ислам тәғлимәте нескәлектәре менән әле саҡ таныша ғына. Ул доға-сүрәләрҙең башҡортсаһын да, ғәрәпсәһен дә яҡшы белә. Ул ғына түгел, уның ниндәй мәғәнәгә эйә булыуын да яҡшы аңлай.\nРеспублика мосолмандары йыйында балалар доға-сүрәләрҙе яттан һөйләү, Ҡөрьән Кәримде уҡыу буйынса ярышты. Бәйгеселәргә һынау әллә ни ауыр бирелмәне. Оҙон сүрәләрҙе матур итеп көйләп һөйләүселәр ҙә, үҙенә күрә моң һалып башҡарыусылар ҙа табылды. Әлегә уҡый-яҙа ла белмәгән 5- 6 йәшлек бәләкәстәрҙең әсә-өләсәләре, йә шәкерттәр өйрәтеүе буйынса "шартлатып" сүрә һөйләүенә хайран ҡалырлыҡ.\nШәхесте ололау, хәтерҙе яңыртыу маҡсатында 2004 йылдан республикала мосолмандар йыйыны үтә. Изге ғәмәл Рәсәй мосолмандарының диниә назараты тарафынан ойошторола. Хөсәйенбәк кәшәнәһендә лә инде нисәмә йылдар аҙан тауыштары тынмай яңғырай.\nБөгөнгө көн төбәк халҡына, республика район-ҡалаларынан килгән диндарҙар өсөн айырыуса иҫтәлекле булды. Башҡортостандың беренсе имамы Хажи Хөсәйенбәктең һөлдә-һөйәктәре кире ер ҡуйынына тапшырылды. Ул утыҙ йыл элек Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми тикшеренеү үҙәгендә һаҡланған. Белгестәр имамдың һөйәктәрен кәшәнәнән тикшеренеүгә алған булған. Уның буйынса мәғрифәтсенең бюсы һынландырыла. Буйы яҡынса 160 сантиметр булыуы асыҡлана.\nРеспублика мосолмандары Башҡортостандың беренсе имамы Хажи Хөсәйенбәк рухына бағышлап аят уҡыны. 14-се быуатта Башҡорт ерлегендә дин йолаларын, ғибәҙәт ҡылыу тәртибен халыҡҡа еткергән, мәғрифәтсе Хөсәйенбәк Шишмә районының Ҡара-Яҡуп ауылы эргәһендәге Аҡ зыяратҡа ҡабат ерләнде. Дин әһелен иҫкә алырға тиҫтәләрсә халыҡ йыйылды. Кәшәнә эсенә инә алмағандар тәҙрәләренән булһа ла ҡарап, бергәләп аят уҡыны.\nБашҡорт риүәйәттәренә ярашлы, Хөсәйенбәк кәшәнәһен Аҡһаҡ Тимер төҙөткән тигән фекер йәшәй. Тарихи ҡомартҡынан алыҫ түгел, боронғо ҡәберлектәр ҙә бар. Аҡ зыяратта беҙҙең көндәргәсә уларҙың ҡайһы берҙәре генә һаҡланып ҡалған. Кәшәнә лә йылдар үтеү менән ергә һеңә, таш көмбәҙе емерелә башлай. 20-се быуат башында ул Башҡортостан мосолмандары Үҙәк диниә назараты тарафынан ҡайтанан тергеҙелә, бер аҙ формаһы үҙгәртелә. Әле лә ул иғтибарҙан алынмаған. Эргә-тирә тәртиптә тотола.\nРеспублика мосолмандарының йыйыны йыл да тап Шишмә районында үтеүе осраҡлы түгел. Беренсенән был ерлек республиканың тәүге имамы менән бәйле булһа, икенсенән төбәк атамаһының да халыҡта иман нурын сәсеүҙә роле ҙур. Был бигерәк тә үҫеп килеүсе быуын өсөн мөһим, тиелде сарала.


28 Август 2019, 01:40\n15 августа эшләмәгән двигателе менән А321 самолеты кукуруз баҫыуына уңышлы ултырыуы тураһында күп яҙҙыҡ. Унда 233 кешенең ғүмере ҡотҡарып ҡалынды. Үҙҙәрен геройҙарса тотҡан экипаж ағзалары наградаларға лайыҡ ҡулды.\n15 августа А321 самолеты двигателенә ҡоштар тубы эләгеп, уның кукуруз баҫыуына уңышлы ултырыуы тураһында күп яҙҙыҡ. Унда 233 кешенең ғүмере ҡотҡарып ҡалынды. Үҙҙәрен геройҙарса тотҡан экипаж ағзалары лайыҡлы наградалар алды.\nГеройҙар араһында яҡташыбыҙ, Белорет ҡыҙы Әлиә Слякаева ла бар. Бөгөн билдәле булыуынса, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев “Урал һауа юлдары” авиакомпанияһына Әлиәне Өфөгә тәбрикләү тантанаһына саҡырып хат ебәргән. “Экипаж ағзаларының профессионализмы мөмкин булмағанды эшләне, двигателе эшләмәгән күп тонналы самолетты кукуруз баҫыуына ултыртып, 200-ҙән ашыу кешенең ғүмерен ҡотҡарып ҡалды”, – ти Константин Толкачев.\n“Сентябрҙә “Республика абруйын яҡлап“ тип аталған фестиваль үтәсәк. Ошо сарала Әлиәгә лә лайыҡлы наградаһын тапшырырбыҙ тип уйлайым”, – тип яҙҙы ул үҙенең социаль селтәрҙәге сәхифәһенә.\nӘлиәнең бер наградаһы бар инде: Рәсәй Президенты Указы менән уға Ҡаһарманлыҡ ордены бирелде. Батыр ҡыҙыбыҙҙы республикала данлау ҙа маҡтауға лайыҡ ғәмәл.


"Башҡортостан Республикаһында тәүге бизнес - йәй - 2006" - студенттарҙы һәм бизнесмендарҙы бер түбә аҫтына йыйыусы тәүге фестиваль. Тәжрибә менән уртаҡлашыр өсөн. Эйе - эйе! Илдең "төп кадрҙар резервы" - республиканың алдынғы\nвуздарында белем алыусыларҙан эшҡыуарҙар ҙа күп нимәгә өйрәнә ала. Юҡҡа ғына фестиваль БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары асс оциацияһының "Йәштәр - Башҡортостан Республикаһының бизнес - потенциалы" программаһы сиктәрендә тормошҡа\nашырылманы бит, ә уның ойоштороусылары ролендә БР Йәштәр сә йәсәте буйынса дәүләт комитеты, БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы һәм Бөтә донъя йәш лидерҙар һәм\nэшҡыуарҙар федерацияһы (JCI) сығыш яһаны.\nБыл тарих Павловка һыу һаҡлағысы ярындағы йәмле "Урман" туристик базаһында башланды. Тышта июль аҙағы, йә эҫе булып китә, йә ямғыр ҡоя...\n- Бәлки һауа торошо бик үк шәптән булмағандыр ҙа. Ул беҙг ә ни бары өс йылы көн бүләк итте, артабан һыуыҡ елдәр иҫә башланы. Уның ҡарауы аралашыу бик тә ҡыҙыҡлы булды, ваҡыт\nһиҙелмәй ҙә үтте, - тип һөйләй унда ҡатнашыусылар. - Аралаш а башлағас беҙ аҙналыҡ осрашыуҙар йомғағы буйынса эштәр\nартабан да дауам итәсәген аңланыҡ. Буласаҡ һәм инде өлгөрөп\nеткән эшҡыуарҙар өсөн сираттағы "Бизнес - Йәй" үҙен оҙаҡ\nкөттөрмәйәсәк. Ул ваҡытта инде көндәр йылы торор тип өмөтләнәбеҙ.\n- Фестиваль бик шәп ойошторолған, беҙ бында баһалап\nбөтөргөһөҙ тәжрибә тупланыҡ. Павловкала үҙебеҙгә бик күп дуҫтар таптыҡ. Ә иң мөһиме - үҙеңдә шәхес үҫешен тойоу! - ти (JCI) сенаторы Галина Муштриева, студенттар Ирина Пензина, Айгөл Рафиҡова һәм Екатерина Гагина ( ӨДНТУ), Александр Шумских (ӨЮИ) һәм башҡалар. - Бер - береңә ярҙам, берҙәмлек,\nкоманда рухы хакимлыҡ итте бында! Фестиваль ҡурҡыуҙарҙы артта ҡалдырып, хаталарҙа өйрәнә башларға ярҙам итте. Унан тыш яҡшы кәйеф тә ҡалдырҙы.\nФестивалде ойоштороусылар иҫәбенән булған Алһыу Хузиева һәм Динә Туҡтарова проектта ҡатнашыу өсөн Павловка һыу һаҡлағысына Шотландиянан махсус рәүештә халыҡ - ара дәрәжәһендәге белгес Скотт Джонстон саҡырылыуы хаҡында бәйән итте. Уның тренингтарында йәштәр һөҙөмтәле коммуникация күнекмәләренә эйә була, дискуссияларҙа һәм "түңәрәк өҫтәлдәрҙә" ҡатнаша.\n- Уның тренингтарында иң оҡшағаны - аралашыуҙағы барьерҙарҙы алып ташлау, комплекстар өҫтөндә эш. Мәҫәлән, аралашып бармаусы кешегә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә нисек итеп күп һ андағы кешеләр менән танышырға Ә беҙ булдырҙыҡ. "Ҡул ҡыҫышыу" һәм "Контакттар биржаһы" тренингтары уйын формаһында үтте, шуға күрә еңел һәм күңелле булды. Скотт - и ҫ киткес асыҡ, изге күңелле, мөләйем кеше. Супер - профессио нал, харизмаға эйә, шул уҡ ваҡытта унан кешеләргә ҡарата һөй өү бөркөлә. Ул беҙҙең тренингтан көткән өмөттәребеҙҙе аҡланы, ижади мөхит тыуҙыра алды, - тип һөйләй "Йәш гвардия"Берҙәм Рәсәй" штабы начальнигы Руслан Ғиззәтуллин һәм студентка\n- Скотт Джонстон миңә шунда уҡ оҡшаны. Уның семинарҙарында мин үҙем өсөн ымдар телен астым һәм уны файҙаланыу буйынса практик күнекмәләр алдым. Уның тормошта һәм бизнеса кәрәге т ейәсәгенә ышанам, - ти БДПУ студенткаһы Гөлнара Сәлихова.\nБынан тыш, студенттар һәм эшҡыуарҙар өсөн фестиваль сиктәрендә БР АОП Советы рәйесе, БР Президенты эргәһендәге с тратегик эшләнмәләр үҙәге етәксеһе Андрей Назаров, Өфө ҡалаһы ҡала округы советы рәйесе урынбаҫары Ольга Одинокова һәм башҡа популяр шәхестәр ҡатнашлығында "түңәрәк өҫтәл" ойошторолдо. Унан һуң булған "Контакттар биржаһы" бизнес - берләшмә вәкилдәре һәм студенттар араһында танышлыҡ булдырырға һәм киләсәктә үҙ - ара эшмәкәрлек тураһында килешеүҙәр төҙөргә ярҙам итте.


Республика Президенты Дүртөйлө ҡалаһының социаль объекттарын ҡараны // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты Дүртөйлө ҡалаһының социаль объекттарын ҡараны\n16:09, 27 августа 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Дүртөйлө ҡалаһының 5-се урта дөйөм белем биреү мәктәбендә булды. Бында спорт йүнәлеше әүҙем үҫтерелә, атап әйткәндә, күп уҡыусылар каратэ буйынса ҙур уңыштарға өлгәшә.\nРеспублика Президенты информатика кабинетында булды. Асыҡланыуынса, бында интернет тиҙлеге үтә түбән. Шул уҡ ваҡытта мәктәпте техник яҡтан йыһазландырыу саралары күрелә. Былтыр, мәҫәлән, учреждение 25 ноутбук һатып алған. Бынан тыш, учреждениела интерактив таҡталар бар, бөтә уҡытыусылар ҙа яңы техника менән эшләргә өйрәнгән.\nУҡыу йортонда шулай уҡ дауалау-сәләмәтләндереү үҙәге эшләй.\nМәктәп бинаһы 1987 йылда төҙөлгән. Шул ваҡыттан алып бында бер тапҡыр ҙа тәҙрәләр алыштырылмаған. Иң мөһиме – ҡыйыҡтан һыу үтә. Уны алыштырыу өсөн 10 миллион һум аҡса кәрәк. Рөстәм Хәмитов был мәсьәләне кисектермәҫтән хәл итеү кәрәклеген билдәләне.\nМәктәп янында спорт майҙаны бар, унда волейбол, баскетбол, футбол майҙансыҡтары урынлашҡан. Объекттарҙың сифатын баһалап, республика Президенты заманса япмалы яҡшы спорт майҙансыҡтарын булдырырға ҡушты.\nШулай уҡ эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Дүртөйлө үҙәк район дауаханаһының балалар поликлиникаһында булды. Бында 100 кеше, шул иҫәптән 23 табип эшләй. Невролог, хирург, окулист, психиатр, нарколог, дерматолог, отоларинголог, фтизиатр кабинеттары эшләй. Табиптарҙың уртаса айлыҡ эш хаҡы 37 мең һум тәшкил итә.\nМедицина учреждениеһы торлаҡ йорттоң тәүге ике ҡатында урынлашҡан. Айырым бина төҙөү мәсьәләһе әлегә хәл ителмәгән. Поликлиника 13 меңгә яҡын баланы хеҙмәтләндерә, һәр участкала – яҡынса 850-шәр бала. Нормативтарға ярашлы, бының сама пациенттар өсөн 3000 квадрат метр майҙан кәрәк. Поликлиниканың майҙаны иһә 870 квадрат метр тәшкил итә. Ошо арҡала күп ҡыйынлыҡтар килеп тыуа. Бынан тыш, учреждение аҫҡы ҡаттарҙа урынлашҡанға күрә, поликлиниканы йыш ҡына һыу баҫа, ҡорамалдар, документтар эштән сыға.\nЯңы бина төҙөү мәсьәләһе хәл ителмәһә лә, уны иғтибарһыҙ ҡалдырырға ярамай. Башҡортостан Президенты был хәлде үҙгәртеү кәрәклеге хаҡында әйтте.\nавтор: Эльвира Латипова, Арина Рәхимҡолова


Телде өйрәнеү — үҙебеҙҙең ҡулда | Всемирный курултай башкир\nТелде өйрәнеү — үҙебеҙҙең ҡулда\nМин уҡытыусылар династияһын дауам итеүсемен. Олатайым Хөснөтдин Шәрәфетдин улы Хәлитов мулла булған, балаларҙы ла уҡытҡан, әсәйем Хәлиҙә Хөснөтдин ҡыҙы Хәлитова ғүмер буйы башҡорт теленән һәм әҙәбиәтенән белем биргән. Хеҙмәт юлымды Баймаҡ урта мәктәбендә башҡорт теле уҡытыусыһы булып башлап ебәрҙем, Салауат педагогия колледжында уҡытыусылар әҙерләнем, БДУ-ның Нефтекама филиалында студенттарға башҡорт телен өйрәттем. Филология фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһен алдым. Әле Нефтекама ҡалаһының 1-се гимназияһында башҡорт теленән уҡытам.\nЯҙмышым әлеге көнгә тиклем башҡорт теле менән бәйләнгән. Ғүмерем туған телде һаҡлау, сит күҙҙәрҙән, әсе телдәрҙән яҡлауға арналған.\nКүпме балала телгә ҡарата һөйөү тәрбиәләнем, әле килеп әйтәһе фекерҙәрем дә йыйылғандыр, тип уйлайым. Эйе, бөгөн был мәсьәлә иғтибар үҙәгендә тора. ЮНЕСКО мәғлүмәттәре буйынса, Ер йөҙөндә һәр 15 көн һайын бер тел юҡҡа сыға, ошо шарттарҙа ойошма уларҙың мөмкин тиклем күберәген һаҡлап ҡалыу яғында тора. Был кешелектең мәҙәни төрлөлөгөн һаҡлап ҡалыу һәм сағыштырмаса-тарихи тел ғилеме, этнография өсөн кәрәк.\n“Юғалып барыусы донъя телдәренең атласы” мәғлүмәттәре буйынса, Рәсәйҙә 130-ҙан ашыу телгә юҡҡа сығыу хәүефе янай. Мәҫәлән, водь теле (15 кеше һөйләшә), кет теле (120 кеше), селькуп теле (600 кеше) һәм башҡалар. Ә башҡортса бөгөн күпселек башҡорт балаһы һөйләшә, әммә ул бик сикләнгән, өйҙә генә һөйләшеү ҡоралына әйләнеп бара.\nОшо шарттарҙа Башҡортостан башҡорт телен һаҡлау һәм яҡлау өсөн берҙән-бер урын булып ҡала. Тик үҙебеҙҙең республикала ғына яғымлы, йомшаҡ, ассимиляцияға тиҙ бирешә торған телде һаҡлап ҡала алабыҙ. 1999 йылдың 15 февраленән алып “Телдәр тураһындағы закон”ға таянып, башҡорт телен дәүләт теле булараҡ уҡытабыҙ. Шуны әйтә алабыҙ: беҙ — башҡорт теле уҡытыусылары — дәүләт заказын үтәүселәр, бөтә донъя кимәлендә торған глобаль проблеманы хәл итеүселәр, сөнки артыбыҙҙа ЮНЕСКО тигән ҙур ойошма тора. Башҡорт теле уҡытыусылары көн һайын дәрескә килгәс, уларҙың иңенә оло бурыс йөкмәтелә, ул – балаларҙың күңелендә телгә ҡарата һөйөү, ихтирам уятыу, ә был, беләм, еңел түгел.\nӘйтергә кәрәк, беҙҙең ҡалала башҡорт телен өйрәнеү башҡа телдәр иҫәбенә алып барылмай, татар, мари телдәре лә уҡытыла. Әлеге көндә башҡорт телен белеү ни өсөн кәрәк тигән һорауҙы йыш ишетергә була. Уға уҡытыусы аныҡ яуап бирергә тейеш. Беренсенән, башҡорт теле менән ҡыҙыҡһындырырлыҡ алымдар ҡулланырға. Башҡорт телен еңел, аңлайышлы юлдар менән өйрәтергә. Икенсенән, шуны аңлатырға: башҡорт теле Башҡортостанда ғына яҡлау таба ала, башҡа төбәктәрҙә ул өйрәнелмәй, шуның өсөн ошо эшкә тик ерҙең ысын хужалары ғына тотона ала. Өсөнсөнән, башҡорт теле — Башҡортостанда дәүләт теле, шуға ла уны өйрәнеү һәр милләттәшебеҙҙең гражданлыҡ бурысы булып тора. Ошо ерҙә йәшәгәс, уның һыуын эскәс, дәүләт телен дә белергә, мәҙәниәтен, тарихын өйрәнергә кәрәк. Был — һинең тәрбиә билдәһе. Дүртенсенән, башҡорт телен белеү һиңә башҡа төрки телдәрҙе — татар, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, төрөк, үзбәксәне өйрәнергә ҙур мөмкинлек бирә.\nБашҡорт теленә сит илдәрҙә һәм өлкәләрҙә лә иғтибар итәләр. Беҙ барыбыҙ ҙа Берлин университетының Маргарет Эрсен-Рашты башҡорт телен өйрәнеүсе һәм өйрәтеүсе булараҡ белә инек, үкенескә ҡаршы, быйыл ул вафат булды. Эшен дауам итеүсе табылыр тип ышанабыҙ, сөнки Германияла уның иҫәпһеҙ-һанһыҙ студенттары ҡалды.\nБеҙ американ Линдси Пегейҙы ла беләбеҙ. Ул башҡорт телендә иркен аралаша, Рәми Ғарипов шиғырҙарын яттан һөйләй.\nЫрымбурҙан Өфөгә килеп, башҡорт филологияһы факультетында белемен камиллаштырған Вячеслав Чернев башҡорт теленең рустар тарафынан да өйрәнелә алыныуын раҫлаған күркәм өлгө булып тора. Иҫ киткес талант эйәһе Вячеслав телевидениела башҡорт телен өйрәнеү буйынса курс та алып барҙы. Тап рус кешеһе тарафынан башҡорт телен өйрәтеү бик ҙур әһәмиәткә эйә. Беҙ иғтибар итә алмаған күренештәрҙе ул икенсе төрлө күрә. Башҡорт телен Вячеслав уникаль һәм бирешмәүсән тел тип һанай, уның морфологияһы аныҡ һәм аңлайышлы, фонетикаһында тулы гармония, ә графикаһының бер ниндәй ауырлығы юҡ – нисек әйтелә, шулай яҙыла: “Башҡорт телен белһәң, Яҡутстандан алып Төркиәгә тиклем йәшәгән халыҡтарҙың телен беләсәкһең”, — ти ул. Шулай уҡ Вячеславтың башҡорт телен халыҡ-ара кимәлгә сығарыу теләге билдәле. Башҡорт телен өйрәнеү өсөн уның эске логикаһын, принциптарын аңлап алырға кәрәк, һүҙҙәрҙе лексик составы, йәғни телдең грамматикаһы менән берлектә өйрәнеү зарур.\nЯлғауҙарҙы, һөйләмдә һүҙҙәр тәртибен белмәйенсә, уҡыусыны уҡырға һәм яҙырға өйрәтеүҙән файҙа юҡ, шуның өсөн дәрес һайын килеш, һан, зат ялғауҙарын өйрәтергә кәрәк. Әйткәндәй, башҡорт телендәге килештәр ул тиклем күп тә түгел. Шулай уҡ өндәрҙе, дифтонгтарҙы дөрөҫ әйттереү ҙә мөһим (йы, йе, йо, йө, ый, ей, өй, уы, үе), бер өндө дөрөҫ әйтмәү бөтә һүҙҙең мәғәнәһен боҙоуға килтерә. Ни тиклем күберәк һүҙҙе үҙләштерһәң, телде шул тиклем яҡшыраҡ беләһең, тигән фекер хаталы. Һүҙҙәрҙе өйрәнгәндә, уның төҙөлөшөнә, фразеологияһына, этимологияһына иғтибар итеү кәрәк. Мәҫәлән, башҡорт телендә һүҙҙәр аффикстар ярҙамында хасил була, приставкалар юҡ: эш – работа; эш-лә – работай; эш-кә – на работу; эш-тә – на работе. Телмәр үҫтереү һөйләүҙән, аңлап тыңлауҙан башлана. Бында уҡытыусының уҡыуын, аудиояҙмалар тыңлау ҙа мөһим. Башта өс-дүрт һөйләмдән торған текстар тыңлана, ваҡыт үткән һайын уларҙың күләме күбәйә. Аҙаҡ тексты һөйләргә ҡушырға ла була.\nЙомғаҡлап әйткәндә, башҡорт телен өйрәнеү һәм өйрәтеү, пропагандалау – үҙебеҙҙең ҡулда. Киләсәктә тел йәшәһен, сәскә атһын өсөн тик үҙебеҙ ең һыҙғанып эшләргә бурыслыбыҙ.\nНефтекама ҡалаһындағы 1-се гимназия уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты.\n“Ҡоролтай тауышы” гәзитенән\n« Башҡортостанда Әхмәтзәки Вәлиди аҙналығы башланды\nҒорурланырлыҡ тарихыбыҙ бар »


Баландың дауалау көсө » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Баландың дауалау көсө\nБаландың дауалау көсө 06.02.2015 // Йәмғиәт\nБаланды йөрәк, ҡан тамырҙары киңәйгәндә, гипертония, ашҡаҙан, бауыр, үт һәм бәүел ҡыуығы сирҙәренән яфаланғанда ҡулланалар. Тамаҡ шешеү, йүткереү, шешек, экзема кеүек ауырыуҙарҙан дауаланғанда уның файҙаһы ҙур. Балан ҡайнатмаһы тән температураһын төшөрә, яралы урындарҙы тиҙ уңалтырға ярҙам итә.\nЙөрәк сиренән йонсоғанда ярты стакан баланға бер стакан ҡайнар һыу ҡойоп, 4-5 сәғәткә ябып ултыртып, һыуынған төнәтмәне көнөнә өс- дүрт тапҡыр эсергә кәрәк. Балан ағасының ҡайырыһы төнәтмәһен гинекологик сирҙәрҙән файҙаланыу бик борондан килә.\nБалан һуты һипкел, һытҡыларҙы бөтөрә. Тик 1:1 нисбәтендә йылы ҡаймаҡ ҡушырға һәм биткә 10-15 минутҡа яғырға кәрәк. Аҙаҡ йылымыс һыу менән йыуып, еңелсә массаж яһарға. Баландан эшләнгән битлек йыйырсыҡтарҙан, пигмент таптарынан ҡотолорға ярҙам итһен өсөн, балан емештәрен иҙеп, бер ҡалаҡ бал һалырға.\nҺыуыҡ тейгәндә, йүткергәндә бер стакан балан емешенә 1 литр һыу ҡойоп, 20-30 минут ҡайнатырға, һуңынан 1 стакан бал өҫтәп, көнөнә биш тапҡыр ике-өс ҡалаҡ эсергә.\nАшҡаҙан-эсәк сирҙәрендә, һейҙек, үт ҡыуығы борсоғанда яңы ғына йыйылған йәки туңдырылған 100 г баланды быяла йәки ағас һауытҡа һалып иҙергә һәм, өс стакан эҫе һыу ҡойоп (ҡайнар булмаһын), 30-40 минут төнәтергә.\nҠан баҫымы юғары булғанда, 40 г емеште иҙеп, 200 г күләмендәге эҫетелгән балға ҡушырға һәм бер аҙға ултыртып торорға. Иҙмәне көнөнә дүрт-биш тапҡыр ашар алдынан берәр ҡалаҡ эсәләр.\nАрхангел балы тәмле 13.12.2018 // Йәмғиәт\nАрхангел районының “Архангел ҡайнатмалары” (“Архангельские варенья”) йәмғиәте етештергән ризыҡтар...\n“Тәгәрмәсле” магазин... 13.12.2018 // Йәмғиәт\nӘлшәй районында махсус маршрут буйынса хәрәкәт итеүсе күсмә автомагазин эшләй башланы....\nЗемфира Байбулдина ... ит һата башлаған 12.12.2018 // Йәмғиәт\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы Земфира Байбулдинаның баҙарҙа ит һатып торғанын күргән кешеләр...\nЙәшәһен Сәйетбаба “такси”һы! 12.12.2018 // Йәмғиәт\nСәйетбаба — республикалағы иң ҙур башҡорт ауылы. Уның бер осонан икенсеһенә етер өсөн ярайһы ғына...\nЭлектрон тәртиптә йыш теркәләләр 12.12.2018 // Йәмғиәт\nБашҡортостан хоҡуҡтарҙы дәүләт теркәүенә электрон тәртиптә бирелгән ғаризалар һаны буйынса Рәсәй...\nХәрби ант көнө кәрәкме? 12.12.2018 // Йәмғиәт\nРәсәйҙә яңы иҫтәлекле дата булдырыу тураһында закон проекты әҙерләнеүе тураһында “Известия” гәзите...


Бал ҡорттары — Башҡорт Википедияһы\nБал йыйыусы ҡорт\nТип: Быуынтыҡ аяҡлылар\nОтряд: Ярыҡ ҡанатлылар\nСупер- ғаилә: Apoidea\nЫсын бал ҡорттары, Апиды (Apidae)\nБал ҡорто ( лат. Apis mellifera) — осоусы ҡорт, күмәкләп тереклек итеүсе, ҡаяулы, яры ҡанатлы бөжәктәр вәкиле.\n1 Бал ҡорттары күсенең тереклеге\n2 Эшсе ҡорттоң төҙөлөшө\n3 Бал ҡортоноң файҙаһы\nБал ҡорттары күсенең тереклегеҮҙгәртергә\nУмартала йәшәгән бал ҡорттары күсендә түлле бер инә ҡорттоң (ҡорт инәһенең йәки батшабикәнең) нәҫеле булған 10 000 – 50 000, ә ҡайһы берҙә 100 000 эшсе ҡорт була. Бал ҡорттарында яңы күс май-июнь айҙарында барлыҡҡа килә. Бының өсөн умартала ата ҡорттар, йәки әреғорттар, үҫтерелә һәм яңы инә ҡорт үҫтереү өсөн күҙәнәктәр яһала. Йәш инә ҡорт күҙәнәктән сыҡҡас, эшсе ҡорттарҙың сама менән яртыһы ҡарт инә ҡорт менән бергә умартанан сығып китә – күс айырыла. Был күс тәүҙә, эшсе ҡорттар яңы оя өсөн урын эҙләп тапҡансы, ниндәй булһа ла ағас ботағына һырый.\nИҫке умартала ҡалған йәш инә ҡорт әреғорттар менән умартанан осоп сығып, һауала аталана. Шунан умартаға ҡайтып, йомортҡа һалырға тотона.\nЯңы ояла йәки умартала эшсе ҡорттар балауыҙҙан алты ҡырлы бик күп күҙәнәктәрҙән тороусы кәрәҙҙәр яһай. Күҙәнәктәргә улар запас аҙыҡ – нектар һәм сәскәләр һеркәһе йыя. Шул уҡ аҙыҡ менән үҫеп килеүсе быуын һәм бала сығарыусы инә ҡорт та туҡлана. Яҙын, көндәр йылынғас, ҡышлаған эшсе ҡорттар ояларынан осоп сыға. Тәүге сәскәләр күренеү менән, эшсе ҡорттар уларҙан сәскә һеркәләре һәм нектар йыя башлай. Инә ҡорт кәрәҙ күҙәнәктәренә йомортҡалар һалырға тотона. Йомортҡаларҙан сыҡҡан личинкаларға бал ҡорттары бал менән сәскә һеркәһе ҡатнашмаһын ашата. Инә ҡорттарҙың һәм әреғорттарҙың личинкалары эрерәк күҙәнәктәрҙә үҫә.\nЙәйҙең икенсе яртыһында эшсе ҡорттар ҡышҡа бал запасы әҙерләй. Һалҡындар башланғас, бал ҡорттары умарталағы бөтә ярыҡтарҙы балауыҙ менән һылай һәм ҡышлауға әҙерләнә. Ҡышын улар кәрәҙҙәр өҫтөндә тығыҙ булып йыйылып ултыра һәм әҙерләнгән бал менән туҡлана.\nУмартала бал ҡорттары бер-береһенә хәбәр тапшыра ала. Мәҫәлән, нектарға бай сәскәле үҫемлектәрҙе эҙләп тапҡан бал ҡорто умартаһына әйләнеп ҡайта. Ул ҡорһағын төрлөсә бороп, кәрәҙ өҫтөндә әйләнеп йөрөй башлай. Ҡорт ошолай бейегәндәй тойола. Әммә ул шул юл менән башҡа эшсе ҡорттарға табыш артынан ҡайҙа һәм ниндәй алыҫлыҡҡа осорға кәрәклеген хәбәр итә. Ул шулай уҡ башҡаларға әле күптән түгел үҙе нектар һәм һеркә йыйған сәскәләрҙең еҫен дә тапшыра. Шунан һуң эшсе ҡорттар разведчик бал ҡорто күрһәткән үҫемлектәрҙән аҙыҡ йыйырға осоп китә.\nЭшсе ҡорттоң төҙөлөшөҮҙгәртергә\nБал ҡортоноң төктәр менән ҡапланған ҙур башының ян-яҡтарында ике ҡатмарлы күҙ, ә улар араһында өс бәләкәй ябай күҙ урынлашҡан. Алдан кәкре оҙон мыйыҡтары һуҙылып киткән.\nҺиҙеү ағзалары бал ҡорттарының тереклегендә бик мөһим роль уйнай. Ҡараңғы умарта эсендә тейеп һиҙеү ағзалары иң ҙур әһәмиәткә эйә, улар башлыса мыйыҡтарҙа урынлашҡан. Еҫ һиҙеү һәм күреү һәләте бал ҡорттары сәскәләр эҙләгәндә кәрәк. Бал ҡорттары һары һәм күк төҫтәрҙе айыра һәм хатта кеше күрә алмай торған ультрафиолет нурҙарҙы ла күрә, әммә ҡыҙыл төҫтө улар күрмәй.\nБал ҡортоноң кимереүсе өҫкө яңаҡтары ныҡ үҫешкән. Улар ярҙамында бал ҡорто күҙәнәктәр төҙөгәндә балауыҙҙы иҙеп эшкәртә, ә сәскәләргә ҡунғанда һеркә япраҡтарынан һеркәне йыйып ала. Аҫҡы яңаҡтары һәм оҙон аҫҡы ирене менән бал ҡорто нектарҙы ялай һәм һура, шуға күрә бал ҡортоноң ауыҙ ағзаларын кимереүсе-ялаусы ағзалар тип атайҙар.\nБал ҡорто сәскәнән һурып алған нектар ҙур ғына боғаҡҡа килеп инә һәм боғаҡ биҙәре бүлеп сығарған матдәләр менән ҡушыла. Унан һуң бал ҡорттары нектарҙы кәрәҙ күҙәнәктәренә һала, шунда ул балға әүерелә.\nБал ҡортоноң күкрәге ҡуйы төк менән ҡапланған, арҡаһында ике пар ярым үтә күренеүсән яры ҡанаттары бар. Эшсе ҡорттоң аяҡтары сәскәләрҙән һеркә йыйыуға һәм кәрәҙ күҙәнәктәрен төҙөүгә яраҡлашҡан. Эшсе ҡорт ҡорһағының осонда ҡаяуы була. Ҡорт уны хайуан йәки кеше тәненә ҡаҙағанда, яраға бал ҡортоноң ағыуы эләгә һәм тәндең сағылған урыны ныҡ һыҙлай башлай. Ҡаяу ҙа ярала ҡала, шунлыҡтан саҡҡан ҡорт үҙе лә йәрәхәтләнә һәм һәләк була.\nБал ҡортоноң файҙаһыҮҙгәртергә\nБал ҡортоноң файҙаһы бик ҙур һәм күп төрлө. Бал ҡорттары туҡлыҡлы һәм шифалы бал, шулай уҡ төрлө техник маҡсаттарҙа ҡулланыла торған балауыҙ бирә. Бал ҡорто ағыуы ла шифалы үҙенсәлеккә эйә, уны байтаҡ аурыуҙарҙы дауалауҙа файҙаланалар. Бал ҡорттары күп үҫемлектәрҙе һеркәләндереүҙә мөһим роль уйнай…\nБал ҡортоноң ауырыуҙары\n↑ Биология: Хайуандар: Урта мәктәптең 7 – 8-се кластары өсөн дәреслек / Б. Е. Быховский, Е. В. Козлова, А. С. Мончадский һ. б.; М. А. Козлов редакцияһында. – Яңынан эшләнгән 19-сы баҫманан тәржемә. – Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1990. – Һүрәттәре менән 268 бит. ISBN 5-295-00538-0\nБашҡортсаға тәржемә. Мырҙаҡаев Ф. С., Мырҙаҡаева Д. Ғ., 1990\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бал_ҡорттары&oldid=950764 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 май 2020 в 06:14\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:14 29 май 2020 үҙгәртелгән.


Егеттәр аптырата - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nҺәр хәлдә көйәрмәндәр юлаевсыларҙың тәүге уйындарынан һуң шундай фекер белдерә.«Салауат Юлаев» Пекиндың «Куньлунь Ред Стар» командаһы менән өйҙәге серияла өсөнсө матчты уйнаны. Осрашыу 1:2 иҫәбе менән тамамланды – икенсе шайбаны һуңғы минутта ҡытайҙар индерҙе.Пекин командаһы яңыраҡ ҡына ойошторолһа ла, данлы традициялы “Салауат Юлаев” командаһы баҙап ҡалды. Шулай итеп, рәттән икенсе еңелеү. Көйәрмәндәр яңы тренер Эркка Вестерлундтан еңеүҙәр көтә. Киләһе уйынын да юлаевсылар үҙ майҙанында үткәрә. 31 августа Өфөгә «Сочи» клубы килә.\n29 августа Мәктәптәр балаларҙы ҡабул итергә әҙерме?\n30 августа Республикала алданған өлөшсөләр мәсьәләһе хоҡуҡи нигеҙҙә хәл ителәсәк


Ишембай районы «Едих» ауыл хужалығы фермаһы баҫыу эштәренә төштө - Bash.News\nИтоги недели /на рус.я...\nИшембай районы «Едих» ауыл хужалығы фермаһы баҫыу эштәренә төштө\nИшембай районы «Едих» ауыл хужалығы фермаһы баҫыу эштәренә төштө https://bash.news/news/100368_ishembaj_rajony_edix_auyl_xuzhalyy_fermay_bayu_eshtren_tsht\n11 июл 2019, 00:24\nБыйыл улар йәшел масса әҙерләүҙә алдынғылар рәтендә. Шулай уҡ сауҙа кибеттәрен һөт, ҡарабойҙай ярмаһы, ҡош-ҡорт аҙығы менән дә тәьмин итәсәктәр.\n«Едих» - иң эре хужалыҡтарҙың береһе. Уның мең гектар сәсеү майҙандары бар, ҡураларҙа мең башҡа яҡын мал аҫрала. Һөтсөлөк фермаһы үҙ продукцияһын Стәрлетамаҡ һөт комбинатына оҙата. Шулай уҡ иттең дә тауар әйләнеше яҡшы һөҙөмтәләр бирә. Шуға ла киләсәктә тоҡомло малдар һанын тағы ла арттырыу бурысы ҡуйылған.\nЭштәр барышына әлбиттә һауа торошо ла йоғонто яһай.Һутлы мал аҙығы дым ярата.Шуға ла ямғырлы йәйҙә әҙерләнгән силосты мал ҡышын яратып ашар тигән фекерҙә ауыл эшсәндәре.\nӘлеге ваҡытта хужалыҡта мал аҙығыҙы әҙерләү бара. Тупланған йәшел масса ҡыш көндәренә ла юғары һауым алырға мөмкинлек бирәсәк. Һутлы мал аҙығы күп йыллыҡ үләндәрҙе үҙ эсенән алған. Шулай уҡ 250 гектар кукуруз да силосҡа оҙатыла. Ауыл эшсәндәренең иген баҫыуҙары ла байтаҡ. Һуғылған ашлыҡтың бер өлөшө ҡатнаш аҙыҡ етештереүгә йүнәлтелә.\nБыйылғы миҙгелдә 14 мең тонна бесән, 8 мең тонна йәшел масса туплау бурысы ҡуйылған. Май айының эҫе булыуы һөҙөмтәһендә сәселгән культуралар яҡшылап үҫә алмаған. Әлеге көндә майҙандарҙың 60 проценттында бесән эшләү тамамланған. Сенаж һәм силос әҙерләү 40 процентҡа үтәлгән.\nХужалыҡта тәжрибәле хеҙмәткәрҙәр эшләй. Улар өсөн бында уңайлы шарттар тыуҙырылған. Шулай уҡ ауыл эшсәндәре заманса комбайндар менән дә тәьмин ителгән.\nУлар ярҙамында механизаторҙар яуаплы кампанияны 4 көн эсендә тамамларға ниәтләй. Артабан инде хужалыҡты ҡыҙыу ураҡ мәле көтә.\nАвтор: Азамат Бирғәлин.\nРәсәйҙә йәшәүсе сик буйы ғәскәрҙәре ветерандары Башҡортостанда осрашты\n21:54, 20 июл\nӨфө районының Нөрлө ауылы янында юлһыҙ ерҙән йөрөүсе автомобилдәр ярышы үтте\nӨфөлә ит сифатын тикшереү буйынса ветеринар лаборатория асылды\n21:51, 20 июл\nИртәгә Өфөлә быйылғы тәүге еләк йәрминкәһе үтә\n22:29, 19 июл


Һандуғастар йырлап уята\n13 Апрель 2020, 16:33\nСираттағы сәфәребеҙ йәнә Шамонин ауылында. Һәм тағы ла, бынан хәтһеҙ йылдар элек Башҡортостан Хөкүмәте, ысынлап та, бик шәп программа ҡабул иткән, тигән һығымта яһайбыҙ. Ул башҡорт ғаиләләрен ерле, өйлө иткән. Бөгөн сәхнә йондоҙҙары рәтенән булған байтаҡ замандаштарыбыҙ матур йорттар һалып ошонда төпләнгән.\nБашҡортостандың халыҡ артистары, Әбйәлил ҡыҙы Сара Буранбаева һәм Ейәнсура егете Филүс Ҡаҙаҡбаевтың күркәм өйөндә беҙ тәүләп ҡунаҡта. Йортто ун йыл элек алһалар ҙа, күсеп сыҡҡандарына ике генә ҡыш. Ҡалала йәшәп төҙөгәндәр уны. Шуға ла өй туйлау оҙаҡҡа һуҙылған.\n«Киләсәктә нисек, ҡайҙа йәшәү, фатир алыу йә йорт һалыу теләге – бала саҡ хыялынан ул», – ти Сара Әбделхәй ҡыҙы. Актрисаның атай йорто Әбйәлил районы Әлмөхәмәт ауылында.\n– Атайым хужа булды, күркәм ике өй һалды, беҙҙе етеш тормошта йәшәтте. Шуға рәхмәтлемен. Йорттарҙы ул еренә еткереп, ҡәҙерләп, бар күңелен биреп эшләне. Беҙ Өфөгә уҡыуға унан сығып киттек, әле лә шунда ҡайтабыҙ. Тик атай-әсәй юҡ инде, төп йортта бер туған ҡустым йәшәй, – тип һөйләй әңгәмәсем был турала.\nИке сәнғәт кешеһе, ғаилә ҡороп, бер ҡыйыҡ аҫтында ғүмер итә башлай. Уларға башта ҡала фатиры ла ярарлыҡ булып күренә. «Сәнғәт ул – барыһын да үҙенә йолоп ала торған һөнәр, беҙҙең башҡа эштәргә әллә ни ваҡыт та булманы шуға. Ләкин олоғая килә ер, күңелеңә яҡын урын хаҡында уйлана башлайһың икән», – тигән фекер әйтә бер төптән артистар.\nӨй алғанға тиклем улар тирә-яҡтан йорт һалырлыҡ урын ҡарай. Күңел йылыһы бирә торған шундай урын Шамонин ауылында ғына табыла. Филүс Хәсән улы ағас йорт хаҡында хыялланһа, Сара Әбделхәй ҡыҙы кирбескә өҫтөнлөк бирә. Ҡатын-ҡыҙҙың һүҙе һүҙ була. Йорт урман буйында, кирбестән һалына. «Нигеҙҙең урыны, күршеләрҙең кем булыуы бик мөһим. Быға тиклем өй һалыу тәжрибәһе булманы. Ләкин, туғандарға ҡарап, йорт һалыу хыялы бар ине», – ти Филүс Ҡаҙаҡбаев.\nКүсеп сыҡҡас, улар йорттоң икенсе ҡатын ҡалҡыта.\n– Кешенең хыялы мотлаҡ тормошҡа ашырға тейеш. Беҙ барлыҡ ниәттәрҙе тормошҡа ашырып барабыҙ. Ҡыҫыҡ фатирҙа йәшәнек, шуға йорттоң беренсе ҡатында аш-һыу урыны менән ҡушылған иркен зал эшләнек, икенсе ҡатта – йоҡо бүлмәләре. Унда иртән һандуғастар тауышы ишетелеп тора, мине көндә моңло ҡоштар тауышы уята. Киләсәктә ишек алдында, ағастан аласыҡ эшләтеп, унда мейес сығартырға ла уйыбыҙ бар, – ти актриса.\n– Ауыл өйөндә, ғәҙәттә, иҙән һалҡын була. Быйма кейеп үҫтек бала саҡта. Шуға күрә иҙәндәрҙе, түшәмдәрҙе махсус йылытыуға әһәмиәт бирҙек. Ҡышын йылы, йәй көнө эҫе булмаҫҡа тейеш. Иҙәнде хәҙерге технологиялар менән йылытыу яғында түгелмен. Нигеҙҙе яҡшылап тупраҡ менән баҫтырып, тәбиғи көпләп ҡуйыуҙы хуп күрәм. Ә мансардалағы түшәмде йәй көнө эҫе булмаҫлыҡ итеп эшләргә кәрәк. Ул бейек икән, бүлмәләге һауа – саф, йоҡлауы иркен була, – ти Филүс Хәсән улы. – Тәүгә һалынған өй – ул һынау бит инде. Белмәгәнлектән уйлап еткермәгән яҡтары килеп сыға, уныһы йәшәй-йәшәй асыҡлана. Йорт һалғанда алданып ҡалған осраҡтар ҙа юҡ түгел, төрлө кешегә осрайһың.\nӨйгә килеп ингәс, өҫ, аяҡ кейемдәрен сисеү урынын нисек бүлеүҙе лә алдан уйлап ҡуя йондоҙло ғаилә. Уның өсөн ишек төбөндә йылытылған айырым бүлмәнең булыуы мотлаҡ, ти йорт хужаһы. Аяҡ кейемен аш-һыу бүлмәһенә етә яҙып сисеү, ишек төбөнөң ҡыҫынҡы булыуы элекке проекттарҙың ғәҙәти етешһеҙлектәренең береһе ине. Хәҙерге йорттарҙа ингән ер, аш-һыу бүлмәһе иркен булырға тейеш, тигән фекерҙә хужалар.\n– Был ауылда бик матур, рухлы ғаиләләр йәшәй. Күршеләрҙән уңдыҡ. Береһе – ҡурайсы, икенсеһе – баҡсасы. Байрамдарҙы ла бергә үткәрәбеҙ, баҡсаны ла бергә сәсәбеҙ, утайбыҙ, үҫтерәбеҙ. Элегерәк беребеҙҙә лә ҡойма, ҡапҡа булмай торғайны. Ул саҡта бигерәк йыш йөрөштөк. Хәҙер бейек ҡоймалар аша бер-беребеҙҙе һирәк күрәбеҙ, – тип көлә Сара Буранбаева.\nҮҙәктән алыҫ йәшәүҙең бер генә етешһеҙлеге бар ғаилә өсөн – Рамаҙан улдарын мәктәптә алып йөрөтөү мәшәҡәттәр тыуҙыра. Ҡайһы ваҡытта уҡыуҙан уны сәғәттәр буйы көтөп ултырырға тура килә. Ләкин ауыл тормошон һис ҡалаға алмаштырғы килмәй, ти улар. Ҡыш көнө тау саңғыһына баҫалар, йәй көндәре тәбиғәткә сәйәхәт өсөн бында бик уңай.\nАртистарҙан аш-һыу һәм ҡунаҡ бүлмәләрен бергә ҡушыу буйынса кәңәш һорайым. Сара Әбделхәй ҡыҙы әйтеүенсә, иркен булһын тиһәгеҙ, мотлаҡ шулай эшләргә кәрәк. Тик ауылдан туғандар йыш килә башлаһа, йорт шау-шыулы булып китә. Унда ҡайҙалыр ҡасып ҡотолоп булмай, барыбыҙ ҙа бер бүлмәлә ҡайнашабыҙ, ти актриса. Тимәк, бүлмәләрҙе асыу һәр кемдең үҙ иркендә. Хәҙер ҡала ерендә лә башлыса фатир-студия төҙөүгә иғтибар бирәләр.


Һиндостанда дини байрам фажиғәғә әйләнде. Пиротехника шартлатыу һөҙөмтәһендә ғибәҙәтханала янғын сыға һәм бина емерелгән. Йөҙәрләгән кешенең ғүмере өҙөлгән, 400-ҙән ашыуы йәрәхәттәр алған. Фейерверк осорғанда янғын да сыға. Урындағы властар хәбәр итеүенсә, ғибәҙәтхананың пиротехника һаҡларға һәм ҡулланырға рөхсәте булмаған. Ойоштороусыларға ҡарата енәйәт эше асылған.\nАфғанстандағы ер тетрәүҙәре теркәлгән. Уның көсөн Пакистан, Һиндостан, Үзбәкстан һәм Ҡытай халҡы ла һиҙгән. Пакистанда алты кеше һәләк булған, 40-тан ашыуы йәрәхәттәр алған.\nРәсәйҙән Наталья Седых “Ҡомло марафон”дың тәүге этабын үткән. Мароккола старт алған үҙенсәлекле ярыш 31-се тапҡыр үтә. Алты көн эсендә ҡатнашыусылар 50 градуслыҡ эҫелә 257 километр арауыҡҡа йүгерә. Алдынығылар рәтендә Наталья Седых берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ.\nБарнаулда юлбарыҫ ҡыҙға ташланған. Ябылғандан һуң, ике әхирәт зоопарк биләмәһенә инеп, йыртҡыс йәнлекте усекләй башлаған. Ситлектә ултырһа ла, юлбарыҫ ҡыҙҙың кейеменән эләктереп алған һәм аяғына йәбешкән. Һөҙөмтәлә, ҡыҙ төрлө йәрәхәттәр менән дауаханаға оҙатылған.\n11 апреля Космонавтика көнө алдынан Өфөлә Гагарин үҙәге асылды\n11 апреля Был аҙнала Өфөлә ҡайһы бер урамдар ябыла


Өфө эргәһендә йәш водитель мышыны бәрҙергән: пассажир һәм ҡырағай йәнлек үлгән\n15 Ноябрь , 10:30\nӨфө эргәһендә үлемесле юл фажиғәһе теркәлгән. Ҡариҙел районында йәшәгән 24 йәшлек «Лада Приора» водителе баш ҡаланың Көнбайыш урау юлынан китеп барған.\nРеспублика Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, егет 62 йәшлек пассажир менән Бөрө яғына юлланған. Бер мәл юлға мышы килеп сыҡҡан һәм машина аҫтында ҡалған.\nОло йәштәге ир ашығыс ярҙам бригадаһы килеп еткәнсе йән биргән, мышы ла үлгән.


Милли хоккей лигаһы — Башҡорт Википедияһы\nМилли хоккей лигаһы\n(МХЛ битенән йүнәлтелде)\nКанада һәм Америка Ҡушма Штаттары\nАмерика Ҡушма Штаттары, Нью-Йорк\nnhl.com (инг.) (фр.) (рус.) (фин.) (швед.) (чех.) (словак.) (нем.)\nМилли хоккей лигаһы Викимилектә\nМилли хоккей лигаһы (рус. Национальная хоккейная лига, НХЛ, ингл. National Hockey League, NHL; франц. Ligue nationale de hockey, LNH) — профессиональ спорт ойошмаһы, АҠШ менән Канаданың хоккей клубтарын берләштерә. НХЛ донъяла тәүге профессиональ хоккей лигаларының береһе була. НФЛ, НБА, МЛБ һәм MLS кеүек үк, НХЛ Төньяҡ Американың иң төп спорт лигаларының береһе. Лига 1917 йылда ойошторола һәм ул саҡта 4 команданан тора. 2017/2018 миҙгеленән унда АҠШ менән Канаданың 30 ҡалаһынан 31 команда уйнай, улар йыл һайын лиганың төп трофейы — Стэнли Кубогы өсөн көрәшә.\n1.1 Баштан алып «Оригиналь алтау»ға тиклем\n1.2 Киңәйеү: 1967 һәм унан һуң\n1.3 Забастовкалар һәм локауттар\n1.4 Бөтә йондоҙҙар матчы\n2 Миҙгелдең структураһы\n2.1 Даими миҙгел\n2.2 Стэнли Кубогы плей-офы\n3 Трофейҙар һәм бүләктәр\n3.1 Хоккей даны залы\nФайл:NHL logo old.png\nНХЛ-дың классик эмблемаһы. 2004—05 миҙгеленең локауты тамамланғанға тиклем файҙаланыла\nБаштан алып «Оригиналь алтау»ға тиклем[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nОригиналь алтау (1942—1967)\nХәҙерге заман (с 1992)\nМилли хоккей лигаһы 1917 йылда Милли хоккей ассоциацияһында (НХА) фекер айырымлығы килеп тыуғандан һуң ойошторола. Беренсе миҙгелде НХЛ 1917/18 йылда үткәрә, 1917 йылдың 19 декабрендә Монреалдә старт ала.\nНХА-лағы беренсе янъял «Торонто Блюширтс» хужаһы Ливингстоун менән бәйле. Ул намыҫһыҙ юл менән үҙ командаһы өсөн һәр төрлө өҫтөнлөктәр булдырырға тырышыуҙа ғәйепләнә. Уның башҡа команда хоккейсыларына уйнамаһындар өсөн контракт тәҡдим итеүе тураһында ла һүҙҙәр йөрөй. Ыҙғыштар ваҡытында Ливингстоун йыш ҡына НХА-нан китеү һәм АҠШ-та яңы лига төҙөү менән янай.\nИң һуңғы миҙгелендә (1916/17) НХА алты команданан торған була: «Монреаль Канадиенс», «Монреаль Уондерерс», «Оттава Сенаторз», «Квебек Булдогз», «Торонто Блюширтс» һәм Торонтола төпләнгән 228-се батальондың армия командаһы. 1917 йылдың 11 февралендә командаларҙың хужалары ойошманың киләсәге тураһында һөйләшеү өсөн Монреалдә йыйыла. Бынан бер көн элек 228-се батальон менән уның командаһы (НХА-ның иң популяр командаһы) ағзалары Беренсе донъя һуғышының хәрби хәрәкәттәрендә ҡатнашыу өсөн саҡырып алына. "Торонто Блюширтс"тың хужаһы Ливингстоун ауырыуы арҡаһында был осрашыуға килә алмай һәм һуңынан башҡа командаларҙың хужалары уның "Блюширтс"ын НХА-нан сығарырға теләгәнен ишетеп шаҡ ҡата.\nНХА президенты, Ливингстоундың фекерҙәше Франк Робинсон отставкаға киткәс, Ливингстоун йыйылыштарға йөрөүҙән баш тарта һәм үҙе урынына адвокатын ебәрә. 1917 йылдың 29 сентябрендә командаларҙың хужалары Ливингстондан биш көн эсендә "Блюширтс"ты һатыуын талап итә. Ливингстоун иһә "Блюширтс"ты Торонтоның «Мьючуэл Стрит Арена» стадионы хакимиәте ҡанаты аҫтына тапшыра, «Блюширтс»ҡа «Торонто Аренас» тигән атама бирелә. НХА эшен дауам итһә, Ливингстоун командаға йоғонтоһон юғалтмауға иҫәп тота. Ләкин НХА хужалары 1917 йылдың 26 ноябрендә Монреалдең Виндзор-Отелендә йыйыла ла Милли хоккей лигаһын ойоштора. Лигаға «Монреаль Канадиенс», «Монреаль Уондерерс», «Оттава Сенаторз», «Квебек Булдогз» һәм «Торонто Аренас» инә.\nМилли хоккей лигаһы беренсе миҙгелен 1917 йылда аса. «Квебек Булдогз» командаһы финанс сәбәптәре арҡаһында тәүге ике миҙгелдә ҡатнашмай. 1918 йылдың 2 ғинуарында Монреалдәге Вестмаунт-Арена, «Уондерерс» менән "Канадиенс"тың йорт майҙаны, янғында юҡҡа сыға. Шунлыҡтан «Уондерерс» тарҡала. Шулай итеп, тәүге ике миҙгелдә лигала өс кенә команда уйнай. Ливингстоун лиганан ҡыуылһа ла, уның даими миҙгелде өлөштәргә бүлеү фекере, плей-офф системаһы менән бергә яраштырып, ҡулланыуға алына. «Торонто Аренас» НХЛ-да Стэнли Кубогын яулаған тәүге команда була. Ярһыған Ливингстоун, "Аренас"тың табышынан өлөш алыу ниәте барып сыҡмағас, команда һәм НХЛ өҫтөнән судҡа дәғүә ғарзаһы бирә.\nЛига йәшәүенең тәүге тиҫтә йылында нисек тә бизнеста ҡалыу өсөн күп көс түкһә лә, НХЛ командалары боҙҙа уңышлы сығыш яһай — командалар Стэнли Кубогы өсөн туғыҙ уйындың етеһендә еңеүгә өлгәшә. Ул заманда Стэнли Кубогы НХЛ еңеүсеһе менән Тымыҡ океан яр буйы хоккей ассоциацияһы еңеүсеһе араһында уйнатыла. 1926 йылда НХЛ уйынсыларҙың эш хаҡын Төньяҡ Американың башҡа лигаларының ҡулынан килмәҫлек кимәлгә күтәрә һәм Стэнли Кубогын үҙе генә уйната башлай. Лига киңәйә: 1924 йылда уға — «Бостон Брюинз», 1925 йылда — «Нью-Йорк Американс» һәм «Питтсбург Пайрэтс», 1926 йылда «Нью-Йорк Рейнджерс», «Детройт Кугарс» (һуңынан «Детройт Ред Уингз»ҡа әүерелә) һәм «Чикаго Блэк Хокс» ҡушыла. 1930/31 миҙгеленең аҙағына НХЛ-да йәмғеһе 10 команда уйнай. Ләкин Бөйөк депрессия лигаға ҙур ғына зыян килтерә: «Пайрэтс» һәм «Американс» тарҡала, хатта «Сенаторз» уйнауҙан туҡтай. Икенсе донъя һуғышы башланғас, НХЛ-да алты команда ҡала. Ошо алты команда 1942 йылдан алып 25 йыл буйы уйнай һәм «Оригиналь алтау» (ингл. Original SixOriginal Six) тигән атама ала, улар: «Монреаль Канадиенс», «Торонто Мейпл Лифс», «Детройт Ред Уингз», «Бостон Брюинз», «Нью-Йорк Рейнджерс» һәм «Чикаго Блэк Хокс».\nКиңәйеү: 1967 һәм унан һуң[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1960-сы йылдар уртаһында түбән лигаларҙа, айырыуса АҠШ-тың көнбайышында, НХЛ командаһына торошло командалар барлыҡҡа килә башлай. Көнбайыш хоккей лигаһының көсәйеүе, шулай уҡ финанс мәнфәғәттәре НХЛ-ды 1967 йылда 1920-се йылдарҙан һуң тәүләп киңәйеү сараларын күрергә мәжбүр итә. Лигаға тағы алты команда алына һәм улар яңы дивизион хасил итә. Улар: «Филадельфия Флайерз», «Сент-Луис Блюз», «Миннесота Норт Старз», «Лос-Анджелес Кингз», «Окленд Силз» һәм «Питтсбург Пингвинз». Өс йылдан «Ванкувер Кэнакс» менән «Баффало Сейбрз» өҫтәлә.\n1972 йылда Бөтә донъя хоккей лигаһы (ВХА) ойошторола. ВХА бер ваҡытта ла НХЛ-ға Стэнли Кубогын бергәләп уйнатыу тәҡдимен индермәһә лә, бөтәһе лә был лиганың көсөн таный һәм уны НХЛ-дың лайыҡлы дәғүәсеһе тип күрә. Быға бәйле НХЛ киңәйеү сәйәсәтен йәһәтләп дауам итергә була һәм 1972 йылда лигаға «Нью-Йорк Айлендерс» менән "Атланта Флэймз"ды, ике йылдан «Канзас-Сити Скаутс» менән "Вашингтон Кэпиталз"ды ҡуша. Ләкин командалар һаны артыу уйындың дөйөм кимәле түбәнәйеүгә килтерә. Был лигалар көслө хоккейсылар өсөн аяуһыҙ көрәш алып бара, хатта 1979 йылда ВХА ябылып ҡуя. ВХА-ның дүрт командаһы — «Хартфорд Уэйлерс», «Квебек Нордикс», «Эдмонтон Ойлерз» һәм «Виннипег Джетс» — НХЛ-ға инә. 2011 йылға ВХА-ның "Эдмонтон Ойлерз"ы үҙ ҡалаһында тороп ҡалған һуңғы командаһы була. «Квебек Нордикс», «Виннипег Джетс» һәм «Хартфорд Уэйлерз», исемен үҙгәртеп, башҡа ҡалаларға күсә.\nНХЛ киңәйә бара һәм ике тиҫтә йыл эсендә лигалағы командалар һаны бөгөнгө максимумына — 30 командаға етә. Хоккей Канадала, АҠШ-та бик популяр булһа ла, бейсбол, баскетбол һәм Америка фтуболын унда нығыраҡ яраталар.\n2015 йылдың 24 июнендә Милли хоккей лигаһы киңәйеү пландары барлығы тураһында белдерә. Лигаға Канаданың Квебек һәм Американың Лас-Вегас ҡалаларынан команда ойоштороу тураһында рәсми ғаризалар бирелә. 2016 йылдың 7 июнендә клуб хужалары комитеты НХЛ-дың директорҙар советына лигаға Лас-Вегас клубын алырға тәҡдим итә. 2016 йылдың 22 июнендә НХЛ комиссары Гэри Беттмэн Лас-Вегас командаһы лигаға алыныуы тураһында иғлан итә. Яңы команда 2017/2018 миҙгелендә НХЛ-дағы сығыштарын башлай. Әммә Квебек ҡалаһының ғаризаһын ҡарауҙы лига кисектереп тора.\n2017 йылдың 7 декабрендә лига комиссары Гэри Беттмэн Сиэтл ҡалаһының НХЛ-ға инеү хоҡуғы алыуын белдерә. Эштәре уңышлы барһа, команда 2020/21 миҙгеленән башлап лигала уйнай аласаҡ.\nЗабастовкалар һәм локауттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nНХЛ тарихында уйынсыларҙың бер забастовкаһы һәм өс локауты була. Забастовка 1992 йылдың апрелендә НХЛ уйынсылары профсоюзы НХЛПА тарафынан ойошторола. Ул 10 көн бара. Шул көндәргә тура килгән уйындар кисектерелә.\n1994/95 миҙгелендәге локаут 3 ай бара. Уның арҡаһында һәр команданың уйындары һанын 84-тән 48-гә ҡалдырырға тура килә. Ҡыҫҡартылған миҙгелдә командалар үҙ конференциялары эсендә генә уйнай. Профсоюз менән лига араһында договор 1998 йылға тиклем төҙөлә, һуңынан 2004 йылдың 15 сентябренә тиклем оҙайтыла.\n2004 йылда яңы килешеү буйынса һөйләшеүҙәр башлана. Профессиональ спорт тарихында улар иң ҡыҙыуы һәм иң киҫкене була. Лига бөтә клубтар өсөн дөйөм иң юғары эш хаҡы кимәлен билдәләргә була. Профсоюз ҡаршы төшә. Яңы килешеү ҡабул ителмәгәнлектән, лига комиссары Гэри Беттмэн 2004/05 миҙгелен уйнатмаҫҡа мәжбүр була. Шулай итеп, НХЛ Төньяҡ Америкала хеҙмәт бәхәсе арҡаһында тотош миҙгелен юғалтҡан беренсе профессиональ спорт лигаһы була. 2005 йылдың июлендә килешеү лига шарттарында ҡабул ителә — эш хаҡының иң юғары кимәле бөтәһе өсөн бер төрлө итеп билдәләнә. НХЛ уйындары 2005 йылдың октябрендә дауам иттерелә.\nӨсөнсө локаут 2012 йылдың 16 сентябрендә иғлан ителә, был юлы лига менән профсоюз яңы коллектив килешеү буйынса уртаҡ фекергә килә алмай. Алыу ихтималлығы булған килемде лига менән профсоюз араһында бүлешеү тураһындағы пункт локаут сәбәпсеһе була. Локаут 2013 йылдың 12 ғинуарында тамамлана.\nБөтә йондоҙҙар матчы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nНХЛ-дың бөтә йондоҙҙар матчы 1947 йылдан алып йыл һайын үткәрелә. Элек, ҡағиҙә булараҡ, лига йондоҙҙарының йыйылма командаһы менән Стэнли Кубогы эйәһе осрашҡан. 1969 йылдан бындай матчтарҙа Көнсығыш һәм Көнбайыш дивизиондарҙың йыйылма командалары ҡатнаша, ә 1975—1993 йылдарҙа Кларенс Кэмпбелл төркөмө йыйылма командаһы Принц Уэльский төркөмө йыйылма командаһы менән уйнай. 1994 йылдан башлап, лиганы ҡайтанан үҙгәртеп ойоштороу сәбәпле, матчтар Көнсығыш һәм Көнбайыш конференциялар командаһы араһында үткәрелә башлай. 1998 йылда лига тарафынан матчтарҙы Төньяҡ Америка һәм Бөтә ҡалған донъя йыйылма командалары араһында үткәреү тураһында ҡарар ҡабул ителә. 2002 йылда НХЛ командаларҙың элекке Көнбайыш һәм Көнсығыш схемаһына кире ҡайта. 2010/11—2014/15 миҙгелдәрҙә йондоҙҙар матчы «Капитандарҙың йыйылма командалары» форматында үткәрелә, йәғни лига һайлаған ике капитан командаларына уйынсыларҙы үҙҙәре йыя. 2015/2016 миҙгелендә дивизиондарҙың 3 х 3 форматындағы алышы рәүешендә яңы формат тәҡдим ителә.\nБөтә йондоҙҙар матчы 60 йыллыҡ тарихында һигеҙ тапҡыр үткәрелмәй ҡала. 1979 һәм 1987 йылдарҙа — Советтар Союзының клубтары менән матчтар үткәреү арҡаһында, 1995, 2005 һәм 2013 йылдарҙа — локаут сәбәпле, 2006, 2010 һәм 2014 йылдарҙа лиганың иң яҡшы хоккейсыларының Олимпия уйындарында үҙҙәренең милли командалары составында уйнауы арҡаһында. Бөтә йондоҙҙар матчының иң яҡшы бомбардиры тип Уэйн Гретцки иҫәпләнә, ул 17 осрашыуҙа 25 мәрәй йыйған. Шунса уҡ уйын уйнаған Марио Лемьеның мәрәйҙәр һаны 2-гә кәмерәк.\nДрафт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nНХЛ драфты (ингл. NHL Entry Draft) — клубтарҙың үҙ сафтарын Американың, Канаданың һәм Европаның иң яҡшы юниорҙары һәм өлкәнерәк йәштәге уйынсылары менән тулыландырыуы. Һәүәҫкәр драфт беренсе тапҡыр 1963 йылда үткәрелә. Клубтарға 17 йәштән өлкәнерәк юниорҙарҙы алыу рөхсәт ителә. 1968/1969 миҙгелендә бөтә донъянан хоккейсылар алырға ярай. 11 йылдан 18 йәше тулған юниорҙарҙы драфтлау мөмкин була.\nЮниорҙарҙы беренсе булып һайлау хоҡуғы үтеп киткән даими миҙгел һөҙөмтәләре буйынса иң йомшаҡ командаға бирелә, шунан — ҡойроҡтан икенсегә һәм артабан. Бөтә клубтар ҙа берәр уйынсы алып сыҡҡас, шул уҡ эҙмә-эҙлелектә һайлауҙың икенсе раунды, шунан өсөнсөһө һ.б. үткәрелә. Плей-офҡа эләгеү форсатынан яҙған клубтар беренсе булып һайлау хоҡуғын алыу маҡсатында юрамал еңелеп йөрөмәһен өсөн, НХЛ драфт-лотерея индерә. Уға ярашлы, һуңғы урынды алған командаға беренсе булып һайлау хоҡуғы алыуға 25 процентлы форсат, 17-се урынды алғанға 0,5 процентлы форсат бирелә. 2013 йылға тиклем драфт-лотереяла миҙгел һөҙөмтәләре буйынса иң һуңғы биш урындағы команда ғына ҡатнаша ала.\nNHLPA[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nНХЛ уйынсылары ассоциацияһы (ингл. The National Hockey League Players' Association (NHLPA)) — НХЛ уйынсылары ағза булып торған һәм НХЛ-да уларҙың мәнфәғәттәрен сағылдырған профсоюз. Ассоциация 1967 йылдың июнендә ойошторола. Боб Палфорд — беренсе президенты, ә Алан Иглсон етәксеһе була. Штаб-фатиры Торонтола урынлашҡан.\nНХЛ-дың өс локауты ла НХЛПА менән бәйле. Икенсеһенән һуң NHLPA 1995 йылда хеҙмәт шарттары тураһында коллектив килешеүгә ҡул ҡуя, ул 2004 йылдың 15 сентябренә тиклем ғәмәлдә була. Договорҙың яңы шарттары тураһында НХЛ менән НХЛПА килешеүгә килә алмай, шунлыҡтан 2004/2005 миҙгеле бөтөнләй үткәрелмәй. «Локаут» башланғандан һуң ике айҙан профсоюз үҙенең ағзаларына «эшһеҙлек буйынса пособие» — айына 10 000 доллар түләй башлай. Был аҡсаларҙы хоккейсылар үҙҙәре һуңғы бер нисә йыл буйы профсоюздың махсус фондына йыйып барған була.\nМиҙгелдең структураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДаими миҙгел[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДаими миҙгелдә һәр команда 82 уйын уйнай — өйҙә 41 һәм ҡунаҡта 41 уйын.\n2005/06 миҙгеленән башлап өс миҙгел дауамында һәр команда үҙ дивизионы командаларына ҡаршы — 32 (һәр береһенә ҡаршы 8 уйын), үҙ конференцияһының башҡа дивизиондары командаларына ҡаршы — 40 (һәр береһенә ҡаршы 4-әр уйын) һәм башҡа конференциялар командаларына ҡаршы 10 уйын уйнай (шунлыҡтан бер миҙгел барышында бөтә командалар ҙа бер-береһе менән уйнап өлгөрмәгән була). 2008/09 миҙгеле алдынан лига элекке календарға кире ҡайта — хәҙер һәр команда, 2004/05 миҙгел локаутына тиклемге кеүек үк, миҙгел эсендә лиганың башҡа командаһы менән кәм тигәндә бер уйын уйнай.\n2013/2014 миҙгеленән башлап календарь структураһы үҙгәрә. Көнбайыш конференция командалары үҙ дивизионындағылар менән — 29 матч (биш дәғүәсе менән 5 матч: икеһе менән 3 уйынды өйҙә һәм 2-не ҡунаҡта, өсөһө менән — 2 уйын өйҙә һәм 3 уйын ҡунаҡта, йәнә тағы бер команда менән 4 матч: 2-не өйҙә, 2-не ҡунаҡта форматында); көнбайыш конференцияның башҡа дивизионы командалары менән 21 матч (һәр команда менән 3-әр уйын: дүрт дәғүәсегә ҡаршы 2-һе өйҙә, 1-һе ҡунаҡта, ҡалған өсәүгә ҡаршы 1-һе өйҙә, 2-һе ҡунаҡта); көнсығыш конференцияһының һәр командаһы менән икешәр матч (1 өйҙә, 1 ҡунаҡта) үткәрә (бөтәһе 32 матч).\nКөнсығыш конференция командалары үҙ дивизионы эсендә 30 матч (икешәр команда менән 5-әр матч: береһе менән — өйҙә 3 һәм ҡунаҡта 2, икенсеһе менән — өйҙә 2 һәм ҡунаҡта 3, йәнә башҡа биш команда менән 4-әр матч: өйҙә 2 һәм ҡунаҡта 2); көнсығыш конференцияның башҡа дивизионы командалары менән 24 матч (һәр дәғүәсе менән 3-әр матч: дүрт команда менән өйҙә 2 һәм ҡунаҡта 1, ҡалған дүрт команда менән өйҙә 1 һәм ҡунаҡта 2); көнбайыш конференцияның һәр командаһы менән икешәр матч (өйҙә 1 һәм ҡунаҡта 1) матч үткәрә (бөтәһе 28 матч).\nҺәр дәғүәсе менән үткәрелеүсе матчтар һаны йыл һайын ротация принцибы буйынса билдәләнә.\nЕңеү өсөн команда ике мәрәй ала, овертаймда йә буллиттар буйынса еңелгән өсөн команда бер мәрәй ала, төп ваҡытта еңелһә, бер мәрәй ҙә алмай. Мәрәй биреүҙең был системаһы 2005/06 миҙгеленән алып эшләй. Даими миҙгел тамамланғас, үҙ дивизионында иң күп мәрәй йыйған команда дивизион чемпионы тип иғлан ителә (бөтә командалар менән уйындарҙан йыйылған мәрәйҙәр һанала, үҙ дивизионы командалары менән осрашыуҙарҙан ғына түгел), ә Лиганың бөтә клубтары араһында даими миҙгелдә иң күп мәрәй йыйған команда Президент Кубогына лайыҡ була. Һәр дивизиондағы тәүге өс урынды алған команда һәм йәнә мәрәйҙәр һаны буйынса иң яҡшы 4 команда (һәр конференциянан икешәр) плей-офҡа эләгә һәм Стэнли Кубогы өсөн алыша.\nСтэнли Кубогы плей-офы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСтэнли Кубогы плей-офы — төшөп ҡалыу турниры, командалар дүрт еңеүгә тиклем уйнай. Матчтың төп ваҡыты тигеҙ иҫәп менән тамамланһа, беренсе шайбаны индергәнгә тиклем овертайм уйнала. Стэнли Кубогындағы овертаймдар тулы ҡиммәтле егерме минутлыҡ периодтар кеүек уйнала, уларҙа 5 х 5 ялан уйынсыһы ҡатнаша, ә даими миҙгелдең овертаймдарында ғәҙәттә 3 х 3 ялан уйынсыһы биш минут уйнай. Бынан тыш, плей-офф овертаймдары, даими миҙгелдәге кеүек, штраф ташлауҙары серияһы менән тамамланмай, ә командаларҙың береһе шайба индергәнсе дауам итә. Даими миҙгелдә юғарыраҡ урын алған команда өҫтөнлөккә эйә — өйөндәге боҙҙа бер уйынға күберәк уйнай. Беренсе, икенсе, кәрәк булһа, бишенсе һәм етенсе уйындар — был команданың боҙонда, ҡалғандары даими миҙгелдә түбәнерәк урын алған команданың боҙонда уйнала.\nТрофейҙар һәм бүләктәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСтэнли Кубогы Торонтола Хоккей даны залында\nМилли хоккей лигаһы йыл һайын бер нисә трофей тапшыра. Иң абруйлы клуб призы — Стэнли Кубогы, ул Стэнли Кубогының плей-офы еңеүсеһенә бирелә. Даими миҙгел йомғаҡтары буйынса иң күп мәрәй алған еңеүсегә Президент кубогы тапшырыла. Уйынсыларҙың һәм ҡапҡа һаҡсыларының статистика күрһәткестәренә таянып бирелә торған трофейҙар ҙа бар. Мәҫәлән, «Арт Росс Трофи» миҙгелдең иң яҡшы бомбардирына бирелә (голдар + тапшырыуҙар), лиганың иң яҡшы снайперына «Морис Ришар Трофи» һәм даими миҙгел йомғаҡтары буйынса уйындарҙа ҡапҡаға уртаса иң әҙ гол үткәргән ҡапҡа һаҡсыһына «Уильям М. Дженнингс Трофи» тапшырыла.\nАйырым уйынсыларға бирелгән башҡа приздар НХЛ клубтары булған ҡалаларҙа НХЛ Журналистар ассоциацияһы вәкиллектәренең йә командалар тренерҙарының тауыш биреүе һөҙөмтәһендә бүленә. Миҙгелдең иң баһалы уйынсыһына тәғәйенләнгән «Харт Трофи» призы журналистар араһында тауыш биреү һөҙөмтәһендә тапшырыла. «Везина Трофи» миҙгелдең иң яҡшы голкиперына бирелә, ә тауыш биреү НХЛ командаларының баш тренерҙары араһында үткәрелә. «Джеймс Норрис Трофи» менән — миҙгелдең иң яҡшы һаҡсыһы, «Колдер Трофи» менән яңы уйынсыларҙың иң яҡшыһы бүләкләнә. НХЛ-да 25-тән кәмерәк уйында ҡатнашҡан уйынсы ғына яңы тип һанала. «Леди Бинг Трофи» наградаһы намыҫлы спорт көрәше өлгөһө булған һәм уйын оҫталығы күрһәткән хоккейсыға тапшырыла. Был өс награда НХЛ Журналистар ассоциацияһы вәкиллектәре биргән тауыштарға ҡарап бирелә.\nДаими миҙгел наградаларынан тыш, Стэнли Кубогының плей-офф уйындары һөҙөмтәләренә ҡарап тапшырыла торғандары бар. «Конн Смайт Трофи» плей-офтың иң яҡшы уйынсыһына тапшырыла . НХЛ Журналистар ассоциацияһы фекеренә ярашлы миҙгелдең иң яҡшы тип табылған тренеры «Джек Адамс Эворд» призын ала. Милли хоккей лигаһы һәр призға дәғүә иткән өс кандидат исемен баҫтырып сығара һәм бүләкләү тантанаһында еңеүселәрҙе атай.\nХоккей даны залы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nХоккей даны залы\nУңышлы карьераға эйә булған уйынсылар, тренерҙар һәм рәсми кешеләр "Хоккей даны залы"на индерелә ала. Уйынсы, хоккей карьераһы тамамланып, өс йыл үткәс кенә залға һайлана ала. Әгәр уйынсының ҡаҙаныштары етерлек дәрәжәлә ҙур тип табылһа, был ҡағиҙәнең боҙолоуы ла ихтимал. Уэйн Гретцки 1999 йылда был мөҙҙәте тамамланмайынса "Дан залы"на һайланған һуңғы уйынсы була\n«Хоккей даны залы» Канаданың Торонто ҡалаһындағы «BCE Place» бинаһында урынлашҡан, ул 1943 йылда булдырылған. Тәүге 12 уйынсы 1945 йылда индерелә. Үтеп киткән 70 йылдан ашыу осорҙа Залға 300-ҙән ашыу уйынсы, тренер, функционер һәм журналист индерелгән.\nМилли хоккей лигаһы уйындарын Төньяҡ Америкала түбәндәге телеканалдар тота: АҠШ-та — NBC селтәре каналдары, Канадала — Sportsnet, CBC, TVA, TVA Sports (һуңғы икеһе француз телендә), ике илдә лә — NHL Network. 2005 йылдың уртаһында, 2004-05 локаутынан һуң, Американың ESPN кабелле телеканалы киләһе миҙгелгә НХЛ менән контрактты оҙайтмаҫҡа була. Ошо арҡала лига телетрансляциялау хоҡуғын һатып эшләп алырға мөмкин булған 60 миллион долларҙы юғалта . Унан да алдараҡ ABC телеканалы уйындан сыға уның урынын НХЛ өсөн отошһоҙораҡ шарттарҙа NBC биләй . 2010/11 миҙгеле тамамланыуға НХЛ менән NBC араһындағы договорҙың мөҙҙәте тула. ESPN каналы матчтарҙы ҡабат күрһәтә башлау теләген белдерә, ләкин НХЛ NBC менән 10 йылға яңы килешеү төҙөй . Канадала матчтарҙы трансляциялау хоҡуғына 2014/2015 миҙгеленән Rogers Communications компанияһы эйә. Контракт 12 йылға, 5,232 миллиард Канада долларына төҙөлгән.\nРәсәйҙә даими миҙгел матчтарын һәм Стэнли Кубогының плей-офф уйындарын 2011/2012 миҙгеленә тиклем «НТВ-плюс» менән Viasat Sport трансляцияланы. 2011/2012 миҙгелендә трансляциялау хоҡуғын ВГТРК алды һәм матчтарҙы Россия-2 менән Спорт-1 каналдары күрһәтте. 2012/2013 миҙгеленән НХЛ уйындары Рәсәйҙә трансляцияланманы. 2016 йылда Матч ТВ телеканалы 2016 йылғы Стэнли Кубогы матчтарын күрһәтеү хоҡуғын һатып алды. 2016 йылдың уртаһында «Медиа Альянс» компанияһы НХЛ матчтарын Рәсәйҙә күрһәтеү хоҡуғын 3 йыллыҡ мөҙҙәткә алды. Матчтарҙы «Eurosport» каналы күрһәтә.\n2011 йылдың 5 декабрендә НХЛ-дың директорҙар советы командаларҙың яңыса бүленешен раҫлай. Алты дивизион урынына командалар дүрт конференцияға етешәр һәм һигеҙәр командалап бүленә. Һәр команда үҙ конференцияһы эсендә 36 (етешәр командалы конференцияларҙа) йәки 38 (һигеҙәр командалы конференцияларҙа) матч һәм башҡа конференциялар командалары менән икешәр матч (өйҙә һәм ҡунаҡта берәр) уйнарға тейеш була. Үҙгәрештәр 2012/2013 миҙгеленән ғәмәлгә инергә тейеш була, әммә планды уйынсылар профсоюзы хупламай.\n2013 йылдың февралендә НХЛ дивизиондарҙың яңы структураһын тәҡдим итә. Конференциялар һаҡлана, әммә дивизиондар һаны алтынан дүрткә ҡалдырып кәметелә (һәр конференцияла икешәр). Уйынсылар профсоюзы был планды хуплай. Үҙгәрештәр 2013/2014 миҙгеленән көсөнә инә. Плей-офҡа һәр дивизиондан иң яҡшы өсәр команда һәм тағы һәр конференциянан ике команда мәрәйҙәренә ҡарап алына.\nМаскоттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЛиганың бөтә командалары ла (икеһенән башҡа) үҙ маскотына (тылсым) эйә.\nОфициальный сайт НХЛ (инг.)(инг.) (фр.)(фр.) (рус.)(рус.) (фин.)(фин.) (швед.) (чех.)(чех.) (словак.)(словак.) (нем.)(нем.)\nСайт ассоциации болельщиков НХЛ (инг.)(инг.)\nСайт ассоциации игроков НХЛ (инг.)(инг.)\nБаш ҡала дивизионы Атлантик дивизион Үҙәк дивизион Тымыҡ океан дивизионы\nЮҡҡа сыҡҡан командалар\nМонреаль Марунз • Монреаль Уондерерз • Нью-Йорк Американс • Питтсбург Пайрэтс • Сент-Луис Иглз • Филадельфия Квакерз • Виннипег Джетс • Квебек Нордикс • Хартфорд Уэйлерс • Атланта Трэшерз • Оттава Сенаторз\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Милли_хоккей_лигаһы&oldid=776804 ҡабул ителгән\nТөньяҡ Американың хоккей лигалары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:22 24 ғинуар 2018 үҙгәртелгән.


Республика вәкилдәре төрки донъяһы әҙәби журналдары конгресында ҡатнашасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика вәкилдәре төрки донъяһы әҙәби журналдары конгресында ҡатнашасаҡ\n11:07, 20 ноября 2012 Йәмғиәт\nҠаҙағстандың баш ҡалаһы Астанала, Л.Гумилев исемендәге университетта, 22-23 ноябрҙә төрки донъяһы әҙәби журналдары конгресы үтә. Уны ойоштороусылар булып Халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы (ТӨРКСОЙ), Евразия Яҙыусылар союзы һәм «Алтын Кыран» хәйриә фонды сығыш яһай. Әҙәби форумда донъяның 15 иленән 40-тан ашыу мөхәррирҙең ҡатнашыуы көтөлә. Конгресс «Жулдыз» ҡаҙаҡ әҙәби журналына 90 йыл тулыу айҡанлы ойошторола. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына БР Мәҙәниәт министрлығының ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Әхәт Сәлихов хәбәр итте.\nАстанала үтәсәк әлеге конгреста әҙәби бәйләнештәрҙе үҫтереү, төрки телдәргә тәржемәләр эшләү, әҙәби журналдарҙың үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләре тикшерелсәк. Шулай уҡ 2012 йыл өсөн «Төрки донъяһының иң яҡшы әҙибе» премияһын тапшырыу тантанаһы үтә. Конгресс сиктәрендә «Төрки телле әҙәби журналдарҙың үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләре» исемле түңәрәк өҫтәл ойоштороласаҡ.\nБашҡортостан Республикаһы исеменән сарала «Ағиҙел» журналының яуаплы секретары Гөлназ Ҡотоева, «Аҡ Торна» халыҡ-ара конкурсы жюрийы ағзаһы, яҙыусы Марсель Сәлимов, БР Мәҙәниәт министрлығының ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Әхәт Сәлихов сығыш яһаясаҡ.


Көсһөҙ кеше (Хикәйә)\n8 Июль 2019, 23:18\nЯрай, апай, килерһегеҙ, йәме, - ул тағы бер нурлы йылмайып ҡараны ла сығып юғалды. Әллә ниндәй кеше… йондоҙмон тип маһаймай ҙа, йылмайыуын тирә-яҡҡа сәсә. Ә шул нурҙар хәүефте тарата, йонсоу көн дә яҡтырып китә. Шуны үҙе беләме икән? Юҡтыр. Ул бөйөк эштәр өсөн яралған ижадсы. Ваҡлыҡтар ят уға. Эскерһеҙ күңеленең шар асыҡ булыуын күреп хафаланып ҡуям ҡай саҡта. Яңылышмаһа ярар ине, тим, берәй эскерле әҙәм асыҡ күңеленә ласлатҡансы төкөрөп китмәгәйе.\nЯрай, апай, килерһегеҙ, йәме, - ул тағы бер нурлы йылмайып ҡараны ла сығып юғалды. Әллә ниндәй кеше… йондоҙмон тип маһаймай ҙа, йылмайыуын тирә-яҡҡа сәсә. Ә шул нурҙар хәүефте тарата, йонсоу көн дә яҡтырып китә. Шуны үҙе беләме икән? Юҡтыр. Ул бөйөк эштәр өсөн яралған ижадсы. Ваҡлыҡтар ят уға. Эскерһеҙ күңеленең шар асыҡ булыуын күреп хафаланып ҡуям ҡай саҡта. Яңылышмаһа ярар ине, тим, берәй эскерле әҙәм асыҡ күңеленә ласлатҡансы төкөрөп китмәгәйе. Тәҙрәнән тышҡа баҡтым. Бәй-бәй, ни күрәм? Минең ҡарашҡа ниндәйҙер дәрәжәлә идеаль күренгән ҡояш малайы ят ҡыҙҙы ҡосаҡлап тора. Хәйер, “ҡосаҡлап” уҡ түгел икән. Бер-береһенә яҡын тороп һөйләшкәнгә шулай тойолған, ахыры. Ҡараштары ғына түгел, ҡулдары ла, күрешеүҙән һуң кире йылы бирсәткәгә кереп ҡасмай, тотоношоп торалар. Бер нисә секунд ҡына дауам иткәндер был күренеш, ә миңә бик оҙаҡ тойолдо. “Алтын” малай һүҙ ыңғайында ғына ҡыҙҙы битенән үбеп алды ла, ғәҙәттәгесә йүгерә-атлай машинаһына ыңғайланы.\nӘ тегенеһе уҡтай атылып кабинетыма килеп инде. Уларҙы игеҙәк тиерһең – йылмайыуҙары оҡшаш кеүек. Ҡыҙҙың биттәре әллә ғинуар һыуығынан, әллә ирендәр ялҡынынан алһыуланып янып тора. Ҡара күҙҙәренән һирпелгән осҡондар бүлмәгә яҡтылыҡ өҫтәй.\n- Хәйерле көн, Һылыубикә апай, нисек хәлдәр?\nҒәҙәтенсә әйтте, “хәлдәр нисек” түгел, ә тап шулай: “нисек хәлдәр”. Тауышы ғәжәп ғәмһеҙ, эскерһеҙ яңғырай. Ҡараштары ла янып бара.\nИхласлыҡтың йәнә бер сағыу өлгөһөнә ҡарап тағы баҙап ҡалдым. Бәлки, мин – биш тиҫтәне ваҡлаған “ҡарсыҡ” – гонаһлылыр? Шул арала әллә ниҙәр уйлап бөттөм. Етмәһә, уны “һин – ир ҡатыны, ни йөҙөң менән ул ҡатынлы ирҙең ауыҙына инерҙәй булып хаяһыҙ ҡыланаһың”, тип орошмаҡҡа булып торам. Ә бәлки, улар туғандарҙыр… Эштең айышына төшмәйенсә нишләп хыянатта ғәйепләмәк буламдыр был баланы? Күптән беләм, тиһәм дә, ғаиләле, балалы икәненән артыҡ бер һүҙ әйтә алмайым уның тураһында. Һөйләшеп китһәң, бик аҡыллы, үҫешкән кеше былай. Ниндәй тема ҡуҙғатаһың, һәр саҡ үҙ фекере була, һәр хәл-ваҡиға хаҡында хәбәрҙар. Үҙемдең коллективҡа ла алырға уйлап йөрөй инем, кире ҡаҡты. “Мин ҡаланы яратам, кинәнеп йәшәп китермен, кеше тупһаһында йөрөһәм дә ауырһынмаҫмын, бәлки… Әммә иремде атаһы нигеҙенән ҡутарып алып китһәм, ә ул бында урынлаша алмаһа? Мин унан күберәк аҡса алып карьера эшләй башлаһам, уны шуның менән кәмһетермен тип ҡурҡам. Ә ул – ғаиләне туйҙырыусы, баш булып йөрөй. Мин дә һалпы яғына һалам ҡыҫтырып ҡына торам. Хәлдәр кирегә әйләнһә, һынасаҡ бит ул. Һыныҡҡа терәк булып ғаилә ҡороп буламы ни?” “Һындырмаҫһың, һығылмалыраҡ булырһың. Ошондай аҡылың менән дә карьера эшләмәй әрәм булһаң, яҡшыраҡмы ни? Һин дә илгә хеҙмәт итәсәкһең, халыҡҡа! Ирең дә аңлар, моғайын, һин дә аҡса эшләһәң, ғаилә өсөн тағы ла яҡшыраҡ түгелме ни? Ни өсөн кәмһенергә уға?” “Эй, апай! Үҙ холҡомдо үҙем белмәйемме ни мин? Көсһөҙ бит мин, аңлайһыңмы, көсһөҙ! Аҡсаны, данды башҡа ҡапыл ғына килеп төшкәнде күтәрә алмайым. Танау күтәрелә, ҡайҡая башлайым, холҡом боҙола. Иремде үҙем кәмһетәсәкмен. Дөйөм кешелеккә - ниндәйҙер бер абстракт төшөнсәгә ҡарағанда,берәүҙе – иремде бәхетле итеү Хаҡ Тәғәлә ҡаршыһында дөрөҫлөк булмаҫмы?” Уның был һүҙҙәре оҙаҡ ваҡытҡа уйға һалды мине. Ниндәйҙер дәрәжәлә хаҡлыҡ уның яғында ла һымаҡ бит. Әҙме ни беҙҙең халыҡта шундай ҡатын-ҡыҙҙар – аҡыллы ла, сибәр ҙә, булдыҡлы ла. Теләһә ниндәй вазифалы дәрәжәгә ҡуй – емертеп эшләй, ил, халыҡ өсөн йәнен фиҙа ҡыла. Шунан ил-йорт өсөн янып-көйөп һуты бөткәнсе һығыла ла, ҡартлығында ярыҡ ялғаш янында тороп ҡала. Ғаилә ҡороп, балалар үҫтерә торған ваҡыты үтеп киткән, ә ул, янып-көйгән “халыҡ”, ысынлап та, абстракт төшөнсә, баҡтиһәң, һалҡын төндәрҙә арҡаңды йылытмай, сарсағанда һыу һонмай, күңелеңә ауыр саҡта һөйләшеп ултырып шомдарыңды таратып ебәрмәй… Гәрсә үҙ ваҡытында ғаилә ҡороп, бала тапҡан булһаң да, вазифа ялмауыҙҙай көсөңдө ялмап, һағалап торғас, йыш ҡына ир тигән әҙәм балаһын, берәү генә булһа ла, бәхетле итеп булмай шул. Уйлана торғас, төшөндөм, бик күп әхирәттәрем, иптәштәрем минең кеүек яңғыҙ икән. Йәшерәк саҡта аптырала ине – төҫ тиһәң, төҫ бар, һын тиһәң – һын, аҡыл тиһәң – аҡыл, ҡулдан килмәгән эш юҡ, был ирҙәр ҡайҙа ҡарай икән, нимә етешмәй икән уларға, тип. Олоғая килә “ирҙәр ваҡайланды, көслө ҡатындарҙан ҡурҡалар”, тигән фекергә киленгәйне. Әле бынау бала, минән ике тапҡыр әҙерәк йәшәгән булһа ла, нимә ти? “Һеҙ, ирҙәр беҙҙең өсөн, тип яңылышаһығыҙ, асылда иһә, Хоҙай беҙҙе улар өсөн яратҡан бит. Тимәк, беҙ үҙебеҙ үҙгәрергә, кәрәк икән шәхси амбицияларҙы ҡуйып торорға тейешбеҙ”, - ти.\n-Ә Хоҙай һиңә талант биргән икән, һин уны халыҡҡа ҡайтарырға тейеш түгелме ни? Талантлы булыу – яуаплылыҡ бит ул. Хоҙай биргән осҡондо ваҡ-төйәк мәшәҡәт саңына күмеү – оторо гонаһ түгелме?\n-Эй, апай, талант нимә икәнлеген кем белә һуң? Минең һәләтем – Хоҙайҙан, тип өҙөп әйтә алыр инегеҙме һеҙ? Әллә уны халыҡҡа ҡайтарһын тип биргән, әллә ни бары һынамаҡ өсөн генә.\n-Нисекме? “Һәләтлемен”, тип алданып ғүмерен ижадҡа бағышланы, ти берәү. Әммә көсәнеп тә гениаль әҫәр тыуҙыра алманы, ти, мәҫәлән. Шул талант шәүләһе бар тип ышанып, кешелекте дауам иттереү бурысын үтәмәй ҡалған булды, ти. Халыҡтың рухи донъяһын да байытманы, кешелектең үҙен дә кәметте була түгелме? Шул кешелек араһындағы берәүҙе бәхетле итеп, ергә тағы ла бер нисә бәхетле кешеләр тыуҙырған булһалар?\nЫсын талант йәки шәүлә генәме – был хаҡта уйлағаным да юҡ ине әле. Һүҙҙе сираттағы документҡа ҡул ҡуйҙыртырға ингән урынбаҫарым бүлде.\nӘ мин ҡасандыр “талантлы” тип эшкә алған урынбаҫарым хаҡында уйланып тороп ҡалдым. Бәлки, бына был – “шәүләлер”? Уҡыу йортон яҡшы тамамлаған, шунда уҡ эш тапҡан, ҡағылмаған-һуғылмаған. Һәр нәмәне дөрөҫ эшләй, телмәрендә урынлы ғына афоризмдар, цитаталар ҡуллана. Һәйбәт кенә кимәлдә, ярайһы ғына тиражда сыҡҡан китабы ла бар. Графоман ғына түгел, әлбиттә, уҡырлыҡ. Геройҙары аҡҡа-ҡараға бүленгән, конфликт, кульминация, сиселеш… Һәр нәмә үҙ урынында, бөтәһе лә дөрөҫ, логикаға буйһона. Әммә әле, теге баланың әйткәндәренән һуң, шуны аңланым. Минең урынбаҫар, әлбиттә, Яҙыусылар союзына инер, яңы әҫәрҙәр яҙыр, әммә… Әммә классиктар рәтенә баҫа алмаҫ, ахыры. Сөнки ижадында яңы, башҡа бер кем әйтә алмаҫлыҡ яңы һүҙ юҡ. Билдәле хәҡиҡәтте ҡабат таҫҡыуҙан ни фәтүә? Май ул тағы ла майлыраҡ була алмай ҙа инде?\nУйҙарым һаман теге икәү тәңгәлендә… Мин уларҙы таныштар тип башыма ла килтермәгәйнем. Быныһы – баш ҡалаға ярты йылға бер генә килеп сыға, унда ла көнөнә әйләнеп ҡайтып китә. Тегеһе йыш ҡына сит илдәрҙә гастролдә, райондарға сыҡҡаны ла юҡ. Ә бер-береһен бик яҡшы белгән кеүек торалар ине тороуын… Был ҡыҙыҡһыныу тәки күңелгә тынғы бирмәҫ, ахыры. Арлы-бирле хәл-әхүәл белешеп, йомошон тамамлағас, баянан бирле күңелде ҡытыҡлап торған һорауҙы бирмәй түҙмәнем:\n-Таныш икәнегеҙҙе белмәй инем, нимә серләштегеҙ ул Дарман менән?\n-Ниндәй Дарман? Ә-ә-ә, Дарман Бәхетбирҙинды әйтәһеңме? – шарҡылдап көлөп ебәрҙе. - Нимә тиһен инде ир-егет йәш һәм әллә ни йәмһеҙ булмаған ҡатын-ҡыҙға? Билдәле инде, осрашайыҡ кискә, ти.\nМинең ҡояш ярсығына, Хоҙай бәндәһенә тиңләп һоҡланған шәхесте уның яп-ябай ғына һәр бер итәк артынан эйәреүсегә тиңләгәндәй һүҙ йөрөтөүе сикһеҙ асыуыма тейҙе.\n-Ә һин нимә тинең?\n-Ә мин, көсһөҙ ҡатын-ҡыҙ, нимә тип яуап бирә алам әле апаруҡ йәп-йәш һәм Иблистең үҙе кеүек сибәр һәм ымһындырғыс ир-егеткә? Әлбиттә, фәҡәт “эйе”, тип кенә.\n-Эйе, тинем. Ә ниңә тимәҫкә? Ул бит миллион уҡ булмаһа ла, меңәрләгән ҡатын-ҡыҙҙың хыялы, идеалы, кемдер уға ҡағылыу түгел, тере килеш йөҙөн күрергә зар-интизар. Ә миңә иһә - тиктомалдан ысынбарлыҡ. Шундай мөмкинлекте лә файҙаланманым тип әйтһәң берәйһенә, бот сабып көлөр бит!\n-Иреңә хыянат булмаймы ни был?\n-Ниндәй хыянат, һеҙ нимә? Хыянат ул тиңдәр араһында була! Ә был хыянат түгел, был бүләк!\nӘллә ысынды һөйләй, әллә юрый ҡылана был нишана. Иренә мөхәббәт хаҡына карьеранан да баш тарҡан кешенән көтмәгәйнем бындай һүҙҙәрҙе лә, бындай ҡылыҡты ла. Әллә ысынлап та шулай уйлай, әллә берәй хәйләһе бар. Ә әңгәмәсем күҙгә тишә ҡарап дауам итте:\n-Ә ниңә, һеҙ минең урында баш тартыр инегеҙме? Ул кем дә, мин – кем? Ул – йондоҙ. Уның таланты “ҡара пиар” хеҙмәте түгел. Ысынлап та йыһандан тамған тамсы. Электр шәме яҡтыһы түгел, ҡояш нуры. Ә мин? Мин уның менән сағыштырғанда саң, туҙан! Һуш алырлыҡ сибәрлегем дә юҡ, аҡылым да том-том китап яҙырлыҡ түгел. Уға берәй файҙам тейерлек вазифа ла биләмәйем, исмаһам. Әйтәм бит, мин – бер кем дә түгел. Ә ул мине таный. Нисә йылдар үткән, ә ул исемемде онотмаған, ғәжәп бит! Һеҙҙең ҡояш нурында уйнаған саңды күргәнегеҙ бармы? Һәр бөртөгө алтын булып йым-йым ялтырай, эйеме? Ә шул уҡ ваҡытта ул бит туҙан, саң булыуҙан туҡтамай. Ни бары саң. Ә ҡояш нуры уны нисек үҙгәртә, ниндәй матурлыҡ өҫтәй, зиннәткә әйләндерә! Шул уҡ ваҡытта ҡояштың яҡтыһы ла кәмемәй, нуры ла тоноҡланмай, бер ниндәй ҙә саң ҡунып ҡараламай уны. Ул барыһынан да көслөрәк. Күгеңде ҡара быяла менән ҡаплаһаң да, тәнең шул йылыны, яҡтыны тоймай ҡала алмай. Сөнки гонаһлы ерҙә генә була торған саңдан күк ҡото ҡояш бик ныҡ, бик ныҡ йыраҡ. Беҙ ҙә шулай түгелме ни? Уның саҡ ҡына иғтибары тарафыма йүнәлгәйне, мин дә әллә кем булып үҫеп киттем. Үҙемде мөһим кеше итеп тоям. Иң ғәжәбе – үҙем өсөн мөһим кешемен. Үҙемде яҡшыраҡ баһалайым. Аҡылым менән, әлбиттә, бик яҡшы аңлайым – ул минән бик йыраҡ. Ул – юғарыла, ул башкөллө ижад тигән серле донъяла. Мин уның өсөн бөтөнләй әһәмиәтле түгелмен. Бөгөн уның шундай кәйефе шәп. Шул етте. Һәм уға осраҡлы ғына рәүештә мин тап булғанмын. Мин осрамаһам, бөгөн тәҡдим икенсенең өлөшөнә төшөр ине…\nХыянат тиңдәр араһында ғына була. Ғәжәп һүҙҙәр. Кем был һүҙҙәрҙе ҡолағына әшкәртә икән, белһәң ине. Ҡайҙан алып әйтте ул быны? Берәй ерҙән уҡығанмы, берәйһе тормош тәжрибәһенән сығып әйткәнме? Әммә уның ауыҙынан был һүҙҙәр шул тиклем тәбиғи килеп сыҡты, әйтерһең был хаҡта ул бик оҙаҡ уйланған, күп кисергән, күп күргән һәм оло тормош юлы үтеп ошо фекергә килгән.\nҠасандыр, алыҫ йәшлектә, иремдең хыянаты хаҡында белеп, яралы инә арыҫлан шикелле бәргеләнеп, аҡылдан яҙырҙай булып өҙгөләнгән саҡта, күпте күргән бер апай шундайыраҡ һүҙҙәр менән тынысландырырға, аңыма ҡайтарырға тырышҡайны мине.\nҺин аҡыллы, сибәр, тәүфиҡлы, булдыҡлы ҡатын. Баһаңды белмәгән, аңламаған икән, һин түгел, кейәү терһәген тешләрҙәй булып үкенһен. Һиңә тиң була алмағаны өсөн талағы ташып йөрөй бит уның. Аҙғынлыҡтан түгел, көсһөҙлөктән. Һиңә тиң була алмау көсһөҙлөгөнән. Һеҙҙең никахты беләһеңме нимә менән сағыштырыр инем мин? Һин көнө-төнө ғаиләгә ризыҡ хәстәрләп ҡара тиреңде түгеп хеҙмәт итеүсе ат, ә ул һинең елкәлә ҡаныңды имеп ятыусы күгәүен. Күгәүендең икенсе атҡа йәбешеп сығып китеүенә ҡайғырырмы аҡылы булған бәндә, ә? Хыянат булырмы был ҡылыҡ, уйлап ҡара әле: күгәүен һәм ат – бер-береһенә тиң түгел.\nУлар араһында мөхәббәт һәм хыянат кеүек төшөнсәләр ҙә була алмай. Ул һиңә тиң түгел ине, башың йырылыуы ошо булһын, илаһым! Аҙаҡ мин үҙем дә “башым йырылыуына” шат булдым. Шул хәлгә тарымаһам, баш ҡалаға күсеүҙе, бәлки, ғүмер буйы кисектерә килер инем. Һәм әлеге бейеклектәргә күтәрелә алмаған булыр инем. Ысынлап, апайым мине атҡа тиңләп хаҡлы булған: һырт буйына ҡамсы эләккәнгә тиклем, алдындағы кәртәне ырғып сыға алмай тик торған булғанмын икән.\nБыл бала минән кәңәш-фәләнме, орошоу көтөпмө һаман күҙемә текләп көтөп тора. Ә мин тап ошо минутта уға бер ни ҙә әйтергә хоҡуғым юҡлығын тойҙом. Ул бер кем кәңәшенә лә мохтаж түгел. Уңға боролорғамы, һулғамы – ул тик үҙе генә хәл итә. Күктәр тарафынан ниндәйҙер шауҡым ҡағылғандыр уға. Юғиһә нисек аңлатырға һуң ауыҙынан сыҡҡан төптө сәйер, йәш кешегә хас булмаған, аксиома дәрәжәһенә өлгөрөп еткән уй-фекерҙәрҙе, тормошҡа ҡарата булған күҙәтеүҙәрҙе? Ул быға тиклем дә теге йәки был кешегә тәү ҡараштан биргән үлтергес ҡылыҡһырламаһы менән һушымды китәрә торғайны. Күп осраҡта уның менән килешә торғайным, сөнки беҙҙең ҡараштар тап килә ине. Әммә мин үҙ фекеремә кешене йылдар буйы өйрәтеп, күҙәтеп, ҡылған ҡылыҡтарына ҡарап, тормош тәжрибәһе аша килгән булһам, ул – керпеген һирпеп бер ҡараш ташлауы менән… Мейене ялтлап үткән был уй үҙемә лә асыш булды.\n“Алтын саң бөртөгө” Дарман биргән саҡырыу билетын әйләндереп- әйләндереп ҡарап, бер талай һүҙһеҙ торғас, минән яуап ала алмаҫын аңлап һаубуллашты.\nНисек хәлдәр, Һылыубикә апай? – ул ғәҙәтенсә ихлас йылмая, көҙгөгә лә күҙ ташларға өлгөрә. Ҡарашының Дарман портретында туҡталып ҡалыуын күреп, тертләп китәм.\n- Ә ниңә, автограф ҡынамы ни? Ә ейәнсәрҙәргә һөйләп ҡалдырырлыҡ матур хәтирәләр?\n-Көсһөҙ кеше мин шулай ҙа.\n-Барҙым теге юлы осрашыуға. Шул ресторанды эстән күргем килә ине, әҙерләнгән ризыҡтары күңелемә ятманы. Әллә шуға ҡапыл икеләнә башланым? Әгәр, мәйтәм, ошо аҙымға барһам, аҙағынан мине нимә көтә, тип уйға ҡалдым. Иремдең ихлас, ышаныусан ҡарашы күҙемә төбәлгән һайын, выждан ғазабы кисерәсәкмен бит, тигән фекер мейемде быраулай. Ғүмер буйы сер йәшерергә, ике йөҙлө кеше булып йәшәргә көсөм етерме һуң, тинем үҙемә. Һәм шуны аңланым – көсөм етмәйәсәк. Артыҡ турамын, ни хәл итәһең. Ваҡ-төйәктә генә алдашһам да, үҙемде шул тиклем насар тоям, әйтерһең дә башымдан уҡ бысраҡ һыу менән ҡойонғанмын. Ә хыянаттан һуң үҙеңде күрә алмаҫҡа кәрәкме ул? Юҡ, бындай хистәрҙе әлегә минең кисереп ҡарағым килмәй. Автограф алдым да, төнгө поезға билет алғанмын бит әле, тип, йөҙөмә ҡаты ҡайғырыу ғәләмәте сығарҙым да… ҡайттым да киттем.\n-Һин үҙеңде саң бөртөгөнә, ә уны ҡояшҡа тиңләй инең түгелме ни? Ә хыянат бит тиңдәр араһында ғына була!\n-Байҙар һәм ярлыларға, вазифалылар һәм эшһеҙҙәргә, кәрәклеләр һәм кәрәкһеҙҙәргә, сирлеләр һәм һауҙарға бүленгән был гонаһлы ерҙә генә беҙ Дарман менән үҙ-ара тиң түгелдәр. Ә Хоҙай ҡаршыһында был төшөнсәләрҙең бер мәғәнәһе лә юҡ. Уның алдында – ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙ. Бары шулай ғына…


Әлбиттә, илебеҙ өсөн иң мөһим ваҡиға булып 14 мартта үтә сәк РФ Президентын һайлауҙар торасаҡ. Ә бына республика өсөн\nбыл мөһим сәйәси саранан тыш урындағы дәүләт власының вәкил лек органдары депутаттарын һайлау бурысы ла тора.\nБашҡортостанда һайлаусылар исемлеген төҙөү процессы тама мланды - 3576 һайлау участкаһына ике миллион 903 мең 839 кеш е килергә тейеш. БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Барый Кинй әғолов әйтеүенсә, тауыш биреү процессы етди ҡараш талап итә.\nШулай уҡ ул әлеге һайлаусыны 5-6 элек булған һайлаусы менә н сағыштырып булмай. Халыҡ илебеҙҙә, республикабыҙҙа барған сәйәси тормош менән ҡыҙыҡһынып йәшәй һәм иҡтисад һәм социал ь тармаҡтағы ыңғай үҙгәрештәрҙе күрә белә, илебеҙ етәкселеге ндҫ иң юғары вазифаға дәғүә итеүсе кандидаттарҙың сығыштарын\nиғтибар менән тыңлай. Шуға күрә кандидаттың һайлауҙарҙа еңе үе, беренсе сиратта, сығыштарының нигеҙле, ә һайлау алды пр ограммаһының төплө булыуына, төбәктәрҙә халыҡ менән әүҙем ос рашыуына туранан - тура бәйле.\nБашҡортостанда булып уҙған Президент һайлауҙары һайлаус ылар менән тығыҙ бәйләнештә эшләү хатта лайыҡлы булмаған кан дидаттарға ла уңыш килтереүен асыҡ күрһәтте. Ҡыҙғанысҡа ҡарш ы, минең тауышым ғына бер нәмә лә хәл итмәй" тип уйлаусылар\nбайтаҡ. Айырыуса бындай хәл 18 -30 йәштәгеләр араһында күҙә телә, бындай йәштәр өстән бер өлөшө сәйәси ваҡиғаларға бөтөн ләй битараф тиерлек. Әлбиттә, яңы демократик үҙгәрештәр юл ына баҫыусы йәмғиәттә бындай позицияға юл ҡуйыу ярамай. Һайл ауҙарға бармай ҡалып, йәштәр үҙҙәренең хоҡуғы менән файҙала нмауҙан тыш изге бурысын да үтәмәй ҡала.\nӘлбиттә, барлыҡ йәштәрҙе лә битарафлыҡта ғәйепләп булма й. Актив сәйәси позицияла тороусы йәштәр байтаҡ. Быны урында ғы власть органдары депутатлығына теркәлгән кандидаттар ис емлегенән дә күрергә була. Урындағы Советтарға кандидаттарҙы ң уртаса йәше 30 - 40 ҡына тәшкил итә. Баҡалы районы Советын а кандидаттар араһында 1980 йылғы йәш кеше бар, ә Благовещен\nрайонындағы кандидаттарҙың береһенә ни бары 23 кенә йәш.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАЛАҪ ТА ҺУҒА... - 2021 - Мәҡәләләр\nБАЛАҪ ТА ҺУҒА...\nБалаҫ һуғыу - башҡорт халҡының боронғо һөнәрҙәренең береһе. Һарыҡ йөнө, кәзә мамығы һәм ҡылы, дөйә йөнө, ат ҡойроғо, шулай уҡ киндер менән кесерткән - һәр төрлө еп итеп эшкәртерлек тәбиғи материал ҡулланылған был кәсепте атҡарғанда. Иләнгән ептәр ябай ғына һуғыу станогы ярҙамында аҫалы балаҫ, буй балаҫ, сепрәк балаҫ, турпыша, кейеҙ, септә, япма, сергетыш булып йорт ҡаралдыһына әйләнгән.\nҠулдан һуғылған йөн балаҫтарҙың затлыһы һәм ҡатмарлыһы - аҫалы балаҫ борон-борондан матурлыҡ һәм байлыҡ, уңғанлыҡ һәм мәҙәнилек күрһәткесе булған. Һарыҡ йәки кәзә йөнөн иләп, буяп, билдәле бер орнамент, геометрик фигура менән аҫалап һуғылған балаҫ "аҫалы балаҫ" тип атала. "Аҫа" һүҙенең мәғәнәһе, бер яҡтан, балаҫ һуғыу ысулын аңлата, аҫалап, биҙәк һалып, ептәрҙе асалап-айырып, арҡыры йөн ептәрҙе үткәреп һуғыу менән бәйле кәсепте халыҡта "балаҫ аҫалау, аҫалап һуғыу" тип һөйләйҙәр. "Аҫа" һүҙе балаҫҡа ҡуйылған, йәғни һуғылған орнаментты, биҙәкте лә белдерә. "Биҙәк һалыу" мәғәнәһендә "аҫалау", "барсалау" тигән һүҙҙәр ҡул эше оҫталары телмәрендә йыш осрай. Шундай оҫталарҙың береһе - Сажидә Наил ҡыҙы Муллағолова менән таныштырабыҙ. Ул мәғариф өлкәһенә 39 йыл ғүмерен биргән, "Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы" исеменә лайыҡ булған алдынғы ҡарашлы, тынғыһыҙ, гел алға әйҙәүсе башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Әлеге көндә Өфөнөң 159-сы мәктәбендә башланғыс кластарға белем бирә.\nСажидә Наил ҡыҙы Мәләүез районы Ҡотлобулат ауылында 1963 йылдың 1 июнендә 5-се бала булып был матур донъяға ауаз һалған. Ғаиләлә иң кескәй бала булғас, уға наҙҙың да күберәге тейгән, әлбиттә. Атаһы менән әсәһе ғүмер буйы колхозда алдынғылар рәтендә эшләй. Сажидә 8-се кластан һуң Салауат педагогия училищеһына уҡырға инә һәм уны уңышлы тамамлай. 1984 йылда үҙенең һөйгән егете Дамирға кейәүгә сығып, 3 балаға ғүмер бирәләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер-береһен яратышып, ихтирам итеп оҙаҡ йәшәргә тура килмәй шул йәш ғаиләгә. Ире йөрәк сиренән вафат булып ҡала. Ауыр 90-сы йылдарҙа өс бала менән яңғыҙ ҡалған ҡатындың ата-әсәһе, туғандары һәр саҡ янында була, хәлдәренән килгәнсә ярҙам итеп тора. Һуңыраҡ ул Мөҙәрис тигән ир менән таныша һәм уға кейәүгә сыға. Уның менән иңгә-иң терәшеп, балаларына ел-дауыл тейҙермәй үҫтерәләр.\nПедагогик тәжрибәһен үҙенең тыуған ауылы Ҡотлобулатта башланғыс класс уҡытыусыһы булып башлап ебәрә, һуңғараҡ Мәләүез ҡалаһының 1-се гимназияһында 13 йыл эшләй. Тынғыһыҙ уҡытыусыны Өфөгә эшкә саҡырып алалар. Бер ерҙә лә үҙен һынатмай Сажидә. "Альфа" мәктәбендә эшләгән сағында хатта Англияға барырға тура килә. Был мәктәп балалары йыл да өсәр аҙнаға ошо илгә тәжрибә тупларға бара. Был юлы мәктәп директоры Галина Николаевна балалар төркөмө менән сит илгә барырға класс етәксеһенә, Сажидә Наил ҡыҙына, тәҡдим яһай. Әлбиттә, инглиз телен белмәгән башҡорт теле уҡытыусыһы башта баҙап ҡала. Был илдә бер нисә мәртәбә булып ҡайтҡан һәм телде лә яҡшы белгән уҡыусылары класс етәкселәрен өгөтләп күндерәләр...\n...Сажидә Наил ҡыҙы күптән түгел балаҫ һуғыу һөнәрен үҙләштерә башлаған. Уның ҡартнәнәһе сепрәк балаҫтар һуғыуға бик маһир кеше булған. Шуларҙы ситтән күҙәтеп үҫкән ҡыҙҙың да балаҫ һуғыу теләге тыуған. Әммә бәләкәй булғанлыҡтан, ҡартнәнәһе бәләкәй ҡыҙҙы был станокка яҡын да ебәрмәгән. Ә шулай ҙа был ҡыҙыҡһыныу йылдар үткәс тә үҙенекен итә: бынан алты йыл элек ул интернеттан беренсе өҫтәл станогын яҙҙыртып алып, эшкә тотона. Былай ҙа тынғы белмәгән ханым, төн йоҡоларынан яҙып, интернеттан сыҡмай. Барыбер яйлап был эшкә өйрәнеп китә. Әлеге ваҡытта элек балаҫ һуғыу оҫтаһы булған өлкәнәйгән ҡәйнәһенең аҡыллы кәңәштәре менән эш итә. Ҡәйнәһе өйрәнсек килененән бер ни ҙә йәлләмәй. Эшен дауам итеүсеһенә ҡылыстарын, көрөләрен бүләк иткән дә инде. Йөндө буярға элекке буяуҙарын да биргән. Епте нисек көрөнән үткәрергә лә Сажидә ханым ҡәйнәһенән өйрәнгән.\nСажидә быйыл тулаға туҡыма һуҡҡан. Заказға башҡорт шәле лә һуғып биргән. Бындай эштәргә тотоноу өсөн, әлбиттә, интернет ярҙамы ғына етмәй. Был ваҡытта бәләкәйҙән әсәһенең балаҫ һуҡҡанын күреп үҫкән тормош иптәше Мөҙәрис һәм әхирәте Гүзәл Мостафина уға ярҙамға килә. Бергәләп станокка еп тә үткәрәләр, төрлө техникалар ҙа өйрәнәләр. Сажида Наил ҡыҙының ҡыҙҙары ла әсәйҙәренең һуҡҡан балаҫтарына битараф түгел, тик әлегә станок артына ултырырға ваҡыттары юҡ, белем алыу юлындалар. Нисек кенә булмаһын, был һөнәр уларҙың ғаиләһендә юғалмаҫ, тип ышана Сажидә Наил ҡыҙы.\nЯҙылған: 02.07.21 | Ҡаралған: 279


Рухиәт » Страница 22 » Башҡортостан гәзите\n“Тарт гармуның, туҡтатма, Беҙ әйтәбеҙ таҡмаҡтар!”\nРухиәт // 13-12-2016, 02:40\nТаҡмаҡ – халҡыбыҙҙың йәшәйешен, күңел кисерештәрен оҫта сағылдырған моңло тел сәнғәте ул! Элек-электән бер генә йыйын да, туй-мәжлес, байрамдар ҙа таҡмаҡһыҙ үтмәгән. Моңға һалынған төртмә шиғри юлдар, бейеү менән бергә үрелеп дәрт, күңел күтәренкелеге, яҡшы кәйеф өҫтәп кенә ҡалмағандар, ә уйынлы формала аҡыл, кәңәш, хатта кәмселектәргә төрттөрөп әйтеп һабаҡ та биргәндәр.\nМар.Сәлимде инглиздәр ҙә уҡый!\nРухиәт // 13-12-2016, 02:37\nМәскәүҙә “Набоков премияһы китапханаһы” (“Nabokov Prize Library”) серияһында билдәле башҡорт сатиригы Марсель Сәлимовтың “Күгәрсен һөтө” (“The bird’s milk”) тигән китабы инглиз телендә баҫылып сыҡты.\nРухиәт // 13-12-2016, 02:35\nИшетелә Хоҙай илағаны Йөрәк тауышында Раймандың...\nРухиәт // 13-12-2016, 02:19\nБашҡорт намыҫы ятмаҫ...\nКом: 0 // Уҡынылар: 744 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 672 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАҡдәүләт ҡыҙының бәләкәй дәүләте\nРухиәт // 29-06-2016, 06:12\nКоллектив менән – “Башҡортостан”ға!\nРухиәт // 13-02-2015, 01:00\nГәзитебеҙ ойошторған “Коллектив менән – “Башҡортостан”ға!” акцияһының быға тиклем дә әүҙем барыуын яҡшы беләһегеҙ. Хәҙер ул, күптәрҙең Интернет менән эш итеүен иҫәпкә алып, “Бәйләнештә” социаль селтәре аша эстафета рәүешендә лә дауам итәсәк. Йәғни бер коллектив 2015 йылдың икенсе яртыһына “Башҡортостан” гәзитенә яҙыла һәм рухи эстафетаны икенсе коллективҡа тапшыра.\nАртҡа 1 ... 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Алға Бит башына


Хәрби ант бирҙем!\n21 Февраль 2021, 14:00\nБаймаҡ ҡалаһы егете Ғәзизйән Ғәлимйән улы Йортбәков күптән түгел генә Санкт-Петербург ҡалаһындағы хәрби-диңгеҙ политехник институтын тамамлаған. Мичман. Ошо көндәрҙә Камчатка ҡалаһындағы атом һыу аҫты кәмәһендә хеҙмәтен дауам итәсәк. Әлеге ваҡытта ул өйҙә, ата-әсәһе янында ҡыҫҡа отпускыла.\nҒәзизйән бала саҡтан хәрби кеше булырға хыяллана. Маҡсатлы рәүештә үҙен шуға әҙерләй. Спорт менән дуҫлаша. Төрлө физик күнекмәләр эшләй, ярыштарҙа ҡатнаша. Ниндәй Ҡораллы Көстә хеҙмәт итергә, тигән һорау килеп тыуғас, һис тә икеләнмәй Санкт-Петербург ҡалаһындағы хәрби-диңгеҙ политехник институтын һайлай. Физик әҙерлек, медицина күҙәтеүен һәм психологик һынауҙарҙы уңышлы үтә. Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбен тамамлаған егет, шулай итеп, бала саҡ хыялын тормошҡа ашыра.\nҒәзизйән Йортбәков — хәрби хеҙмәттең бар нескәлектәрен үҙ иңендә татыған, һәр яҡлап әҙерлек үткән ил һаҡсыһы. Өс йыл уҡыу осоронда ике тапҡыр диңгеҙгә хәрби күнекмәгә сығырға өлгөрәләр.\n- Тыуған илемә тоғро хеҙмәт итергә хәрби ант бирҙем, - ти ул оло ғорурлыҡ менән.\nҒәзизйән Йортбәковҡа биргән антына тоғро ҡалып, алға ҡуйған маҡсаттарына өлгәшеп, Баймаҡ намыҫына тап төшөрмәй, уңышлы хеҙмәт юлы үтеүен, мичмандан адмиралға тиклем үҫеүен һәм тыуған яҡтарына йышыраҡ ҡайтыуын теләйбеҙ.


Аҫылташ | Всемирный курултай башкир\n«Һәр ваҡыт кимәлде юғары тотор кәрәк. Быйылғы “АҪЫЛТАШ” үҙенең мәртәбәһен иҫбатланы. 300 ҡатнашыусы, 30 йәштәр проекты, тиҫтәләгән төбәктәрҙән йәштәр, медиаүҙәк һәм башҡорт телендә дебат уйындарын үткәреү өсөн командалар формалаштырҙы. Ҡуйылған маҡсаттарға ирештек, артабан тағы ла ҡатмарлы һәм ныҡышмалы эш тора. Был эштә тап йәштәр ярҙамы кәрәк, алда ҡулға ҡул тотошоп тағы ла яңы үрҙәр яуларға. Республикала бындай эш башҡарыу йәмәғәтселек алдында ҙур яуаплылыҡ уята. Шуға күрә, беҙҙең команда барлыҡ эштәрҙе тормошҡа лайыҡлы башҡарырға әҙер» — тине ул мәғариф майҙансығы тураһында.\n« Һөйөү менән тыуған яҡ тураһында\nБашҡорт халҡының тарихы һәм үҫеш мәсьәләләре буйынса комиссияның беренсе ултырышы »


Тағы ла көндәшкәрҙәр һуғышымы йәки донъяны сысҡандар баҫа. Республика халҡы Шишмәләге хәлдән иҫенә килеп тө өлгөрмәне, Стәрлетамаҡта йәшәүселәр ҙә ошондай уҡ шаҡ ҡатырлыҡ күренешкә юлыҡты.Ҡалалағы билдәле магазиндарҙың береһендә ир кәштәлә ашап ултырған сысҡанды видеоға төшөрөп алған....\nӨфөнөң Зорге урамында йәшәүселәр үҙ көстәре менән светофор урынлаштырған\nӨфөнөң Зорге урамында йәшәүселәр үҙ көстәре менән светофор урынлаштырған. Йорттары янындағы юл өлөшөндә транспорт хәрәкәте көсөргәнешле булғанға күрә, уның аша көн һайын үтеп йөрөү хәүеф тыуҙырған. Ҡала хакимиәтенә мөрәжғәт иткән хаттарға яуап оҙаҡ килгәс, халыҡ шәхси эшҡыуарҙан ярҙам һорарға...\nНоябрҙең һәр өсөнсө йәкшәмбеһендә Юл-транспорт фажиғәләре ҡорбандарын иҫкә алалар\nНоябрҙең һәр өсөнсө йәкшәмбеһендә Юл-транспорт фажиғәләре ҡорбандарын иҫкә алалар. Хәтер көнө юлда һәләк булыусыларҙың йылдан-йыл артыуына иғтибарҙы йүнәлтә һәм уйландырырға мәжбүр итә. Донъяла тәүлегенә өс меңгә яҡын кешенең юлда ғүмере өҙөлә, 100 меңгә яҡын кеше төрлө йәрәхәттәр ала. Халыҡтың...\nРәсәй Оборона министрлығы Адмирал Грегорович фрегатынан һәм Бастион комплексынан Калибр һәм Оникс ҡанатлы ракеталарын осорҙо. Ракеталар Сүриәлә терроросылар объекттарын юҡ итеү өсөн тәғәйенләнгән. Японияның Фукуока ҡалаһында эшселәр 48 сәғәт эсендә оло юлда барлыҡҡа килгән соҡорҙо ер менән...\nҺыуға сарсаған ауыл\nАуырғазы районының Кәбәс биләмәһендә йәшәгән халыҡ бер-нисә йыл һыуһыҙ интегә. Кешеләрҙән аҡса йыйып алынһа ла, торбалар һыуһыҙ тутыға. 85 йәшенә аяҡ баҫҡан Миңлебикә инәй һуғыш йылдарында ла ул хәтлем һыуһыҙ интеккән булманы, тип зарлана. Балалары Өфө һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларынан аҙна һайын...\nЭлектр энергияһы менән тәьмин итеүҙә өҙөклөктәр булғанда авария эҙемтәләрен бөтөрөү\nБеренсе һыуыҡтар башланыу менән Башҡортостандың 90 процентында тиерлек электр энергияһы һүнде. Бекетов һәм Өфө электр станцияларында булған авария арҡаһында йәнә район-ҡалаларҙа светофорҙар эшләмәне, дауаханаларҙан кешеләрҙе эвакуацияланылар, балалар баҡсаларынан һәм мәктәптәрҙән балаларҙы өйҙәренә...\nБөгөн төндә Башҡортостан биләмәһендә 35 градусҡа тиклем һыуытҡан\nЯнғындарҙың ҡыш үҙ хакимлығына инеп, көндәр ҡапыл һыуытҡас сығыуы борсоуға һала. Бөгөн төндә Башҡортостан биләмәһендә 35 градусҡа тиклем һыуытҡан. Белорет районы Николавка ауылында термометр бағанаһы ошо күрһәткескә еткән. Был турала социаль селтәрҙә ҡулланыусылар яҙа. Синоптиктар...\nӨфөлә ауыл хужалығы министрлығының элекке ҡунаҡханаһы янып китте\nӨфөлә ауыл хужалығы министрлығының элекке ҡунаҡханаһы янып китте. Ут ялмап алған ҡунаҡханаға хатта янғын һүндереүселәр ҙә яҡын килә алмаған. Бөгөн төнгө сәғәттәрҙә күркәм бина тулыһынса янып бөттө. Һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр тураһында хәбәр ителмәй. Янғын сәбәптәре асыҡлана....\nӨфөлә бөгөн сираттағы епархиаль уҡыуҙар асылды. Табын уҡыуҙары православтар өсөн генә түгел, мосолмандар өсөн дә әһәмиәтлең, ти ойоштороусылар.\nДәүләт секторында проекттар менән идара итеү\nДәүләт секторында проекттар менән идара итеү Геном медицинаһы үҙәген төҙөү, апимондия конгресын үткәреү – Башҡортостан өсөн өҫтөн проекттар. Уларға идара итеү өсөн маҡсат менән сығанаҡтарҙан тыш, бойомға ашырыу ваҡыты, сифат һәм тәүәккәллекте берләштерергә кәрәк. Дәүләт секторында...\nПенсияға өҫтәп 5 мең 2017-се йылдың ғинуарында Башҡортостанда 5 мең кимәлендәге бер тапҡыр бирелә торған түләүҙе 1 миллион 163 мең эшләүсе һәм эшһеҙ хаҡлы ялдағылар аласаҡ. Был сумманы түләү өсөн 5 миллиард 800 миллион һум аҡса кәрәк, тип белдерәләр Пенсия Фондынан. Түләү ғаризаһыҙ,...\nБашҡортостанда йәшелсәгә хаҡ төшә. Республика статистика хеҙмәте ҡайһы бер тауарҙарҙың хаҡтарын баҫтырып сығарҙы. Ведомство мәғлүмәттәре буйынса, аҡ майға 3 процентҡа, сырға һәм һөткә 2 процентҡа хаҡ артҡан. Шул уҡ ваҡытта, ярма һәм йәшелсә ике процентҡа арзанайған. Һыйыр, ите, балыҡ, он,...\nРәсәйҙең иҡтисади үҫеш министры Алексей Улюкаев ҡулға алынды. Тәфтиш комитеты енәйәт эше ҡуҙғатҡан. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Алексей Улюкаев 2 миллион доллар ришүәт алғанда тотолған. Американың һайланған президенты Дональд Трамп Рәсәй президенты Владимир Путин менән телефон аша һөйләшкәндә...\nӨфөлә йәшәүсе ғаиләнең түләнмәгән кредиты өсөн балаһын тартып алырға теләйҙәр\nӨфөлә йәшәүсе ғаиләнең түләнмәгән кредиты өсөн балаһын тартып алырға теләйҙәр. Коллекторҙар бурыслыларҙы ҡурҡытыуҙың яңынан-яңы ысулдарын уйлап таба. Шылтыратыу, социаль селтәрҙәрҙә ялған мәғлүмәт таратыу менән генә сикләнмәй, бурыс хаҡын бала яҙмышына алмашырға тәҡдим итәләр. Ниғмәтуллиндар...\nБөгөн иртән Ҡырмыҫҡалы районы Салйоғот ауылында 4 йорт янды. Ут сығыу тураһында иртәнге биш тулаларҙа хәбәр ителә, янғын һүндереүселәр уны һигеҙенсе 15 минутҡа тулыһынса һүндереп бөтә. Шуныһы мөһим, өйҙәр бер-береһенән алыҫ арауыҡта булған, ә береһе бөтөнләй икенсе урамда урынлашҡан....\nЯңы йыл каникулдары ҡыҫҡара\nЯңы йыл каникулдары ҡыҫҡара. Ә бына февралдә республика халҡы 4 көн ял итәсәк. Рәсәйҙең хеҙмәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, яңы йыл байрамдары 31 декабрҙән 8 ғинуарға тиклем, йәғни 9 көн дауам итәсәк. Ә 1 һәм 7 ғинуарҙағы ял көндәре 24 февралгә һәм 8 майға күсә. Шулай итеп февралдә һәм...\nҠаҙ ҡанатының ҡаты ҡат –ҡат булыуын һәмәмбеҙ ҙә белә. Ә бына ҡаҙ итенең таты булһын өсөн нимә эшләргә кәрәк? Республика райондарында көҙҙөң иң матур байрамы – өмәләр үтә. Халыҡ йолаларын тергеҙеү менән ер йәһәттән, йүнселдәр был мәлдә аҡса ла эшләп ҡала. Ҡаҙ ҡанаты йыры көҙгө табын биҙәге....


Сүриә хөкүмәте ғәскәрҙәре Рәсәй авиацияһы ярҙамында һуңғы ике йылда тәүге тапҡыр Ракка виләйәтенә инде. Уның административ үҙәге “Ислам дәүләте” террор төркөмсәһенең башҡалаһы тип йөрөтөлә. Бер үк ваҡытта Сүриә оппозицияһы һәм курдттар отрядтары ла ҡаланы төнъяғын террорсыларҙан таҙарта башланы.\nРәсәй оборона министрлығы өр-яңы А-50У самолетын һынап ҡараны. Ул Ил-76 МД самолеты нигеҙендә эшләнгән. Яңыртылған машина алыҫ араларға оса, радиолокация мәғлүмәтен йыраҡҡа тапшыра ала.\nМәскәүҙең Шереметьево аэропортында 3 самолетты йәшен атҡан. Лайнерҙар бортында ут һүнгән, ҡоролмалар сафтан сыҡҡан. Был мәғлүмәтте рәсми сығанаҡтар раҫламай. Шулай ҙа ике Аэрбус һәм 1 Суперджет самолетының зыян күреүе билдәле.\nАвстралияла акулалалар кешеләргә һөжүм итә башлаған. Һуңғы бер-нисә көндә генә ике кеше һәләк булған. Балыҡ тотоу хеҙмәттәре 4 метрлыҡ акуланы тотҡан. Былтыр ғына Австралияла акулалар 18 тапҡыр кешеләргә һөжүм иткән.


Төбәктә халыҡтың аҡсалата килемен иҫәпләнеләр // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктә халыҡтың аҡсалата килемен иҫәпләнеләр\n10:45, 27 июня 2016 Иҡтисад\nТөбәктә халыҡтың аҡсалата килемен иҫәпләнеләр Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостанстат ағымдағы йылдың тәүге дүрт айында республикала халыҡтың йән башына аҡсалата килемен иҫәпләне.\nМәҫәлән, ғинуар айында был күрһәткес 20 745,5 һумға тиң булһа, февралдә — 24 179,3, мартта — 22 729,5, апрелдә иһә 24 942,9 һумға еткән.\nПроценттарҙа ҡарағанда, реаль килем былтырғы ошо осор менән сағыштырғанда бер аҙ кәмегән. Быйыл ғинуарҙа был күрһәткес 100,6 процент тәшкил иткән, апрелдә 91,7 процентҡа тиклем кәмегән, тип билдәләй статистиктар.\nТеги: статистика,аҡсалата килем


Дүрт миллион туристы ҡабул итергә әҙербеҙ\n17 Май , 10:43\nБыйыл республиканың иҫтәлекле урындары буйлап ике-өс көнлөк турҙарға һорау күберәк булыр, тип көтөлә. Этникаға, милли аш-һыуға айырыуса иғтибар бүленә. Ҡунаҡханалар, отелдәр буш тормаҫ, тип белдерә Suleyman Travel экскурсиялар үҙәге генераль директоры Ләйсән Сөләймәнова.\nЭксперт фекеренсә, ике-өс көнлөк турҙарға күпләп Свердлов, Силәбе, Түбәнге Новгород өлкәләренән туристар килә. Үҙәк федераль округта йәшәүселәр иһә 5 – 7 көн ял итеү яҡлы. Сит өлкәләрҙән килеүселәргә халыҡтың йолалары, ризыҡ әҙерләү ғөрөф-ғәҙәте һаҡланған алыҫ ауылдарға барыу оҡшай.\nБР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, республика дүрт миллион туристы ҡабул итергә әҙерләнә.\nБашҡортостан туристарҙы бай, матур тәбиғәте, милли колориты менән йәлеп итә. Уникаль тәбиғәт ҡомартҡылары, тарихи урындар, сәнғәт һәм мәҙәниәт объекттары... – бында һәр кем күңеленә оҡшағанды таба ала.\nМотлаҡ күрергә тәҡдим ителгән биш иҫтәлекле урын тип түбәндәгеләр аталған:


АҠ ТИРМӘЛӘР БАЙРАМЫ ЙӘМЛЕ БУЛДЫ\nСибай ҡалаһы халҡы Ҡала кѳнѳндә генә түгел, башҡа байрамдарҙа ла аҡ тирмәләр ҡоролоуға күнегеп бѳткән. Йәйрәп ятҡан башҡорт йәйләүҙәрен хәтерләткән тирмәләрҙе ҡарап сығыуы шул тиклем күңелле һәм йәнгә рәхәт. Уларҙың биҙәлеше, эстәлеге шул тиклем бай, милли аш-һыуҙан табындар һығылып тора. Әммә бының артында күпме кѳс, тырышлыҡ, сығым ятҡанын күптәр уйлап та бирмәй.\n9 октябрҙә үткән Ҡала кѳнѳндә Үҙәк майҙанда ҡоролған тирмәләрҙе комиссия ағзалары оҙаҡ ҡараны. Хатта шул уҡ кѳндѳ еңеүсене, призлы урындарҙы билдәләү ҙә бик ауыр булды. Шуға күрә, «Этнография ҡаласығы»ндағы тирмәләр һәм күргәҙмәләр конкурсы еңеүселәрен тәбрикләү икенсе кѳнгә ҡалдырылды.\nШулай итеп, тирмә ҡорған ѳсѳн ҡаланың 6-сы, 11-се мәктәптәре коллективтары Сибай ҡала хакимиәтенең Рәхмәт хаттарына лайыҡ булды. Мәктәптәр араһында 10-сы мәктәп, Р.Ѳмѳтбаев исемендәге башҡорт лицейы тирмәләре ѳсѳнсѳ урында билдәләнде. Икенсе урынды Сибай педагогия колледжы менән күп тармаҡлы колледж бүлеште. Беренсе урынды иһә гимназия һәм 24-се һѳнәрселек лицейы коллективы яуланы. Үҙенсәлекле, бай күргәҙмәле 9-сы лицей тирмәһен ҡороусылар лайыҡлы рәүештә Гран-при алып ҡыуанды.\nКүргәҙмәнең тѳрлѳлѳгѳнән дә күҙҙәр ҡамашты. Ҡул кѳсѳ һәм аҡыл ярҙамында шул тиклем матурлыҡ тыуҙырыуға ҙур тырышлыҡ, дәрт, кѳс кәрәк. Күргәҙмәләр конкурсы йомғаҡтары буйынса Рәхмәт хаттары менән 7-се мәктәп, Арҡайым башланғыс мәктәбе-балалар баҡсаһы, Йәш техниктар станцияһы коллективтары бүләкләнде. Ѳсѳнсѳ урынды ҡаланың 5-се мәктәбе, Балалар экология-биология үҙәге, БДАУ-ның Урал аръяғы филиалы бүлеште. Балалар художество, 8-се мәктәптәр, Халыҡ мәҙәниәте һәм ял үҙәге оҫталары 2-се урында билдәләнде. БДУ-ның Сибай институты һәм «Ирәндек» лицейы хеҙмәткәрҙәренең күргәҙмәләре беренселеккә лайыҡ булды.\nЕңеүселәргә Маҡтау грамоталары һәм аҡсалата премиялар тапшырылды.


Өфөнөң Якутов паркында беренсе ТАКТИЛЬ парк асылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n25 июня 2019 — 12:02 ГТРК «Башкортостан»\nМайҙан махсус рәүештә мөмкинлеге сикләнгән балалар өсөн эшләнгән. Тактиль парк Республикала ғына түгел Рәсәйҙә беренсе булып асылды. Өфөлә йәшәүсе Эльза Кобец бында һигеҙ йәшлек ҡыҙын алып килгән. Бала кескәй сағынан яҫы табанлыҡ менән яфалана. „Ломая барьеры„ үҙәге белгестәре әйтеүенсә, был проект мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең тормошон яҡшыртыу йәһәтенән уйлап табылған. Хакимиәт вәкилдәре һәм эшҡыуарҙар берләшеп бәләкәй парк ойоштороуҙа ярҙам иткән. Тактиль парк мөмкинлектәре сикләнгәндәр өсөн генә түгел, ә һәр теләгән кешегә асыҡ. Кескәйҙәр махсус рәүештә төрләндереп ултыртылған гөлдәргә һәу һибеп, уларҙы тәрбиәләп, тактиль таҡтала шөғөлләнә алһа, өлкәндәр ялан аяҡ йөрөп табандарға массаж яһай ала.Был һуҡмаҡтың оҙонлоғо 22 м. Табандарға уның файҙаһы булһын өсөн, таш юл буйлап бер нисә тапҡыр үтергә кәрәк. Ошо ваҡытта ғына һөҙөмтәне күрә алаһығыҙ, ти табиптар.


Төпкөл башҡорт ауылынан сыҡҡан үкһеҙ етем малай бөгөн дә ҡояшлы Төркмәнстандың иң абруйлы шәхестәренең береһе булып ҡала\n2004 йылдың мартында Төркмәнстан дәүләтенең мәҙәни тормошонда сағыу ваҡиға була. Ашхабад ҡалаһы Балалар һәм йәштәр һарайының данлыҡлы «Шатлыҡ» балалар бейеү ансамбле етәксеһе, Төркмәнстандың халыҡ артисы Салауат Абдуллинға 70 йәш тула. Ошо айҡанлы бөтә илдә ҙур саралар үтә. Милли сәнғәткә индергән хеҙмәттәре өсөн юбиляр дәүләттең иң юғары наградаһы –«Алтын быуат» ордены менән бүләкләнә. Уның тәүге кавалеры илдең беренсе Президенты Сапарморат Ниязов булһа, икенсеһе – Салауат Камал улы.\nПрезидент Указында ошондай юлдар бар: «Төркмәнстандың халыҡ артисы был наградаға дәүләт алдындағы айырым ҡаҙаныштары, илдең сәнғәтенә индергән шәхси өлөшө һәм оҙайлы, намыҫлы хеҙмәте өсөн лайыҡ». Бөтә үҙәк гәзиттәрҙә ошо Указ һәм Ниязовтың юбилярға махсус мөрәжәғәте баҫылып сыға. Мөрәжәғәттә: «Салауат Абдуллин бөтә ижади юлын бейеү сәнғәтенә арнаны, үҙенең таланты һәм оҫталығы менән мәҙәниәтебеҙҙең ошо йүнәлешен күпкә байытты. Ватаныбыҙҙың маҡтауға һәм хөрмәткә лайыҡ бындай улдары өсөн беҙҙең байрамдарҙа иң хөрмәтле урындар бүленә», – тип билдәләнә. Төркмәнстан лидеры шәхси осрашыуҙар ваҡытында Салауат Камал улына һәр ваҡыт «Минең яратҡан бейеүсем» тип кенә өндәшә торған булған.\nС. Абдуллин Төркмәнстандың беренсе президенты С. Ниязов менән.\nОшондай оло хөрмәткә лайыҡ шәхестең тамырҙары ҡайҙан? Үрген ауылынан күренекле дин әһеле Сәләхетдин ахун хәҙрәт Абдуллиндың өлкән улы Нәжметдин оҙаҡ йылдар Иҫәнғол ауылы мәсетенең имам хатибы булып хеҙмәт итә. Уның 1894 йылда тыуған улы Мөхәммәткамал дин юлынан китмәй. Һаулығы шәптән булмаған, етмәһә бер күҙе зәғиф ир ауыр эшкә лә бик ярамай. Шул сәбәпле әҙерләүсе булып эшләй һәм берҙән-бер ала аты менән ауылдан ауылға йөрөп, тире, йөн, һөйәк, сепрәк һәм башҡа төр алам-һөләм йыйып тапшырып ғаиләһен ҡарай. Кешеләргә бик үк асылып бармаһа ла, аҡыллы, һәйбәт кеше була.\nҠатыны Шәмсикамал – Яңы Себенле ауылынан билдәле Түләбаевтар нәҫеле ҡыҙы. Ул шул тиклем егәрле, кешелекле һәм йомарт була. Бөтә йорт, хужалыҡ эштәре әсәй кеше һәм бер-бер артлы үҫеп килгән алты баланың хәстәрлегендә була. Уларҙың өлкәне Фуат менән 1934 йылдың мартында тыуған кесе туғандары Салауаттың йәш айырмаһы теүәл 20 йыл. Шәмсикамал оҙаҡ йылдар колхозға, мәктәп интернатына һәм балалар йортона икмәк бешерә. Был эшсән, татыу ғаиләне ауылда хөрмәт итәләр.\nБөйөк Ватан һуғышы Салауатты бик күп ауыр һынауҙарға дусар итә. Тәүҙә, ауырыу булһа ла, хеҙмәт армияһына алынған атаһы шунда вафат була. 1943 йылдың яҙында 11 йәшлек Миңнегөл апаһы ҡышлаған башаҡтан ағыуланып үлә. Шул уҡ йылдың көҙөндә әсәләрен колхоздың һәм балалар йортоноң склад мөдирҙәре менән бергә икмәк урлайҙар тигән ошаҡтан һуң ҡулға алып милицияға бикләйҙәр. Тикшереүҙәр ғәйепләүҙең нахаҡ булыуын асыҡлай һәм Шәмсикамал ҡотҡарыла. Ҡайтып килгәнендә мәктәптең бер уҡытыусыһын юлда осратып: «Уй, һылыу, бөттөм бит, йөрәгем әллә нимә эшләне», – тип әйтеп өлгөрә. ¤йөнә ҡайта ла йығыла, күп тә үтмәй вафат була.\nҮкһеҙ етем ҡалған 9 йәшлек малайҙың Фуат һәм Байыҡ абзыйҙары фронтта була. Өлкән апаһы Маһира һуғышҡа тиклем үк Үзбәкстанға китеп уҡытыусы булып эшләй, шунда тормошҡа сыға. Салауат ауылдағы, үҙе лә балалыҡтан сыҡмаған, 15 йәшлек Нәҡиә апаһы ҡарамағында ҡала. Бер аҙҙан еҙнәһе килеп ҡәйнешен үҙҙәренә, Ҡашҡадаръя өлкәһенә алып ҡайтып китә. Малай уларҙа 3 йылдан ашыуыраҡ йәшәй, тик телде белмәү сәбәпле, мәктәпкә йөрөп уҡыуын дауам итә алмай.\n1947 йылдың йәйе. Халыҡтың яңы өмөттәр менән йәшәй башлаған мәле. Ошо ваҡытта инде 14 йәше менән барған үҫмер апаһы, еҙнәһе менән бергә күптән күрмәгән ауылына тәүге тапҡыр ҡайтып төшә.\nИюнь айында республика гәзиттәрендә Ленинград хореография училищеһына балалар йыйыу тураһында иғлан баҫыла. Был ваҡытта атаҡлы балетмейстер Фәйзи Ғәскәров тырышлығы менән Башҡортостан балетына нигеҙ һалына башлай, ул Ленинградта башҡорт төркөмөн асыу өсөн күп көс һала. Шул ваҡыт Үргенгә ¤мбәт ауылынан сыҡҡан Ҡадир Һаҙый улы Бакиров килеп төшә. Ул Салауаттың атаһының бер туған ҡустыһы, Үрген мәктәбе директоры Фәтих Абдуллиндың Ырымбур губернаһы Петровск гимназияһында бергә уҡыған дуҫы була. Башҡорт академия театрының баш режиссеры булып эшләгән кеше шулай уҡ училищеға балалар эҙләү менән шөғөлләнгән. Бакиров Салауатты һәм Абзандан Вил Ярлыҡаповты үҙе менән Өфөгә алып китә. Педагогтар бейеүсе һәләте беленгәндәр араһынан 20-һен һайлап ала, ейәнсуралар ҙа улар араһында була. Байтағы етем, балалар йорттары тәрбиәләнеүселәре совет хөкүмәтенең оло хәстәрлеге менән 9 йыл Ленинградта белем алалар. Илдус Хәбиров, Алик Биксурин, Эльза Сөләйманова, Венера Ғәлимова, Эмма Тимерғазина... Былар – билдәле уҡыу йортонда юғары кимәлдә әҙерләнгән Башҡортостан балетының «тәүге ҡарлуғастары».\nЛенинградта уҡыған дуҫтары менән. С. Абдуллин һулдан беренсе.\nСалауатҡа училищены иптәштәре менән бергә тамамларға яҙмай, уларҙан 3-4 йәшкә өлкәнерәк булғанға күрә, армияға алына. (Үзбәкстанда уҡый алмау бәләһе.) Ул 1955-1958 йылдарҙа Румыниялағы беҙҙең ғәскәрҙәрҙең йыр һәм бейеү ансамблендә хеҙмәт итә. Әрме хеҙмәтен тултырыуға башҡорт егетен Үзбәкстанға, сик һаҡсыларының ошондай уҡ ансамбленә эшкә саҡыралар. Тик бик уңышлы бер нисә йыл эшләгәндән һуң бейеүсенең Румынияла йәрәхәтләнгән тубығы һыҙлай башлай. Ансамблдән китергә тура килә.\nКүп тә үтмәй, 1964 йылда Салауат Абдуллин Төркмәнстандың башҡалаһы Ашхабадтың Пионерҙар һарайында «Шатлыҡ» балалар бейеү ансамблен етәкләй башлай. Уның был эшмәкәрлеге 40 йылдан ашыу дауам итә. Ансамбль һәм уның алмаштырғыһыҙ етәксеһе оло наградаға – Төркмәнстан Ленинсы комсомолының премияһына лайыҡ була. Был ваҡыт арауығында яҡташыбыҙҙың тәрбиәләнеүселәре үҙҙәрендә генә түгел, башҡа илдәр тамашасыларының да күңелен яулай. «Шатлыҡ» ансамбле – күп халыҡ-ара фестивалдәр һәм конкурстар лауреаты. Мәҫәлән, Төркиәлә йыл һайын «23 февраль» исемле фестиваль үткәрелә. Уның төп маҡсаты – төрлө халыҡтарҙың йәш быуын вәкилдәрен сәнғәт һәм ижад аша берләштереү. Быйыл 42-се тапҡыр үткәрелгән байрам сараларында 40 илдән 800-ҙән ашыу бала ҡатнашты. Улар тамашасыларға үҙҙәренең илдәренең бейеүҙәрен күрһәтте. Был фестивалде бер тапҡыр ҙа ҡалдырмай ҡатнашҡан «Шатлыҡ» был юлы ла нәүбәттәге еңеүен яуланы һәм хәстәрлекле етәкселәренең яҡты иҫтәлегенә тоғро булып ҡалыуҙарын тағы ла бер тапҡыр раҫланы.\n«Шатлыҡ»та эшләй башлаған осорҙа.\nЭйе, Салауат Камал улын Төркмәнстанда онотмайҙар. 2016 йылда илдең үҙ аллы дәүләтселегенең 25 йыллығы тантаналы билдәләп үтелде. Дәүләт етәкселеге Ватандың бойондороҡһоҙлоғон төҙөй башлаған осорҙа фән, мәғариф, мәҙәниәт, сәнғәт һәм башҡа өлкәләрҙә ҙур уңыштарға өлгәшкән шәхестәрен нисек баһалауҙарын тағы ла бер тапҡыр иҫбат итте. Президент Указы менән ошондай 80 кеше үлгәндән һуң юғары награда – «Ватанға һөйөү өсөн» миҙалы менән бүләкләнде. Уларҙың өсәүһе генә, шул иҫәптән Салауат Абдуллин, төркмән милләтенән түгел.\nБына шулай, төпкөл башҡорт ауылынан сыҡҡан үкһеҙ етем малай ҡояшлы Төркмәнстандың иң абруйлы шәхестәренең береһенә әүерелә һәм бөгөн дә шулай булып ҡала.