Беҙҙең проекттар Уҡытыусыларҙың уҡытыусыһы- яугир-ғалим Әмир Фәтихов 11.06.2016 ,,Халҡыма хеҙмәт иттем,, шулай тигәйне Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, ғалим, бик күп уҡытыусыларҙың остазы ӘМИР ХӘБИБУЛЛА УЛЫ ФӘТИХОВ. Ул да дәһшәтле яу юлдарын үтеп, дошманды еңеп ҡайтып беҙгә тыныс тормош бүләк итеүсе ҡаһармандарҙың береһе булды. ,,Яҙмыштарҙа- ил тарихы,, тапшыуырында яңыраҡ ҡына арабыҙҙан киткән яугирҙең хәтирәләре барлана.\nТулырак Яугир Хәлфетдин Ишморатов 10.06.2016 Яугир Хәлфетдин Ишморатов Бөрйән районынан. Фронттан иҫән ҡайтҡан яугирҙәрҙең береһе.\nТулырак Яугир Сабирйән ИСМӘҒИЛЕВ 06.05.2016 Фронтовик Сабирйән Исмәғилев Белорет районы Һуйыр (хәҙер бөткән) ауылында тыуып үҫкән.Уның кинйә улы- Ғаян Исмәғилев Кемерово яҡтарында төпләнеп әлеге мәлдә ,,Урал,,башҡорт милли үҙәген етәкләй.\nНәҡ ошо үҙәктә уртаҡ ниәт, бер уй менән Бөйөк Еңеү байрамдарына әҙерләнеүҙәр бара. Мәҫәлән, хәбәрһеҙ юғалған яугир туғандарҙы, атайҙар тураһында мәғлүмәттәрҙе интернет селтәре аша табыу. Әңгәмәсебеҙ ҙә үҙе был йәһәттән өлгө булып тора.... Тулырак Бөйөк Ватан һуғышы ветераны ТИМЕРҒӘЛЕ ИМЕЛБАЕВ 08.04.2016 Яҙ менән бергә Еңеү көнө лә етә. Яуҙан еңеп ҡайтҡан яугирҙәрҙең береһе- элекке Йомағужа районы Үрге Таш ауылынан Тимерғәле Имелбаев. Һуғыштан һуң , тыныс тормошта йорт- илде аҡҡа баҫтырыуҙа эштең һәр төрлөһөндә эшләй, бригадир ҙа була. Өлгөлө ғаилә, маҡтаулы ир- уҙаман, хөрмәтле ил ағаһы йәшенә етә. Уның яу һәм топмош юлы хаҡында барған хәтирәләрҙе Ялта ҡалаһында йәшәүсе ейәне Даларис Имелбаев һүтә.\nТулырак Һуғыш осоро балалары 25.03.2016 Көйөргәҙе еренән һуғышҡа 10 меңдән ашыу кеше киткән, дүрт меңе әйләнеп ҡайта алмаған. Биш мең кеше орден-миҙалдарға лайыҡ булһа, алты кешегә Советтар Союзы Геройы исеме бирелгән, бер фронтовик – Дан орденының тулы кавалеры. Райондағы ауылдарҙа 32 обелиск, 20 таҡтаташ (шуларҙың 12-һе – һуғыш ветерандарына) асылған. Тыл фронты һалдаттары ла Еңеүҙе яҡынайта. Һуғыш осоро балалары өлкәндәр рәтенә баҫа. Уларҙың береһе - Ялсыҡай ауылынан МӘРЗИӘ МӘЗИТ... Тулырак Комбриг Муса Мортазиндың тыуыуына 125 йыл 20.02.2016 Быйыл дәүләт һәм хәрби эшмәкәр, башҡорт халҡының данлы улы Муса Мортазиндың тыуыуына 125 йыл. Ошо уңайҙан БР Милли музейының конференц-залында түңәрәк өҫтәл ойошторолдо. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты үткәргән сара Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуҙың 100 йыллығын байрам итеүгә әҙерлек сиктәрендә барҙы.\nӨфөлә, арҙаҡлы шәхестең тыуған яғында, башҡа тарафтарҙа ла йыл дауамында төрлө саралар үткәреү... Тулырак Ҡоролтайҙар тарихы 27.01.2016 Борондан йорт-ил хәлдәрен барлауҙа күмәк аҡылға таянып хәл итеү, киләсәккә уй-ниәт ҡорғанда халҡыбыҙ өсөн бер ҡорға йыйылыу етди урын алып торған. Бөгөн дә ер-көн мәсьәләләрен уртаға һалып һөйләшеү йолаһын дауам итеп төрлө саралар ойошторола. Һәр осрашыу ҡайҙа уҙһа ла: төбәктәме, ҡала, йә ауыл кимәлендәме, хатта үҙ ғаиләңдә һөйләшкәндә лә берҙәмлек нигеҙендә генә маҡсатлы була. Тапшырыуҙарҙа алдан хәбәр итеүебеҙсә, халҡыбыҙ сираттағы... Тулырак Ерәнсә Сәсән XVII-XVIII бб. 27.01.2016 Ерәнсә сәсән — башҡорт, ҡаҙаҡ, ҡарағалпаҡ, татар халыҡтарының уртаҡ легендар сәсәне. Ҡаҙаҡ ғалимы Әхмәт Байторсоновтың әле 1908 йылда уҡ Ырымбурҙа баҫылып сыҡҡан "Ҡаҙаҡ теле һәм аҡындар" исемле хеҙмәтенән күренеүенсә, Ерәнсә сәсән башҡорттар менән ҡаҙаҡтар сиктәш йәшәгән ерҙә, Яйыҡҡа Ҡыҙыл йылғаһы ҡойған тамаҡтағы йәйләүҙә тыуған. 1730 йылдарҙа, ҡаҙаҡ ханы Әбелхәйер идаралығы заманында, уның егет ҡорона тулып килгән сағы булған. 1911 йылда... Тулырак Ил һаҡсыһы - ҒАФФАН ҒҮМӘР улы Fүмәров 27.01.2016 Бөйөк Ватан һуғыш хаҡында олатайҙарҙан ишетеп кенә белһәк тә, йылдар уҙған һайын ят-бауырҙарҙан төрлө фекерҙәр ишетелеп ҡалһа ла, шул осор киләсәккә бер һынау булып тора. Тылдағы хәл-ваҡиғаларҙы һорашыу, яугирҙәр һәм уларҙың балалары менән аралашау, хәтирәләр барлау - һәр кемдең бурысы. Краснокама районы Иҫке Йәнгегет ауылынан һуғыш йылындағы үҫмер, Социалистик хеҙмәт геройы Барый уҙамандан атаһы ҒАФФАН ҒҮМӘР улы Fүмәров хаҡында һорашыуыбыҙ шу... Тулырак М. Буранғолов 27.01.2016 Мөхәммәтша Абдрахман улы Буранғолов - XX быуатта башҡорт рухи донъяһында иң күренекле, үҙәк урында торған шәхестәрҙең береһе, башҡорт әҙәбиәтенең классигы, шағир, драматург, фольклорсы. Башҡортостандың халыҡ сәсәне, Ырымбур уҙаманының хәҙерге Баймаҡ тарафына барып "Урал батыр" эпосын яҙып алыуына - 105 йыл тулыуға бәйле тапшырыу тыңлағыҙ.\nТулырак Ҡарабай батыр 27.01.2016 Ҡарабай батыр - Салауат Юлаевтың көрәштәштәренең бере,яу етәксеһе. Тыуған яғы- әлеге Әбйәлил районы. Батыр хаҡында вариҫтары архив сығанаҡтары тапҡан, хәтирәләр йыйған.\nТулырак Илсеғол батыр Этҡолов 27.01.2016 1773 - 1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында иҫән ҡалған яу етәкселәренең, яугирҙәренең дә исем-аты асыла башланы. Уларҙың береһе - БҮГӘС полковнигы- старшина Илсеғол батыр Этҡолов.Ул - әлеге төньяк- көнсығыш райондарында тыуып үҫкәндәре батырҙарҙың береһ. Бөгөнгө Мәсетле районына юл төшкәндә үҙ төйәгендә билдәле ир- уҙаман батырҙар вариҫы, тарихсы Марат Fафаров менәнән Әй буйындда тыуған батырҙың тормошо, яу юлы хаҡында һөйләштек.\nТулырак Карамышев 27.01.2016 Зәки Вәлиди көрәштәштәре- Ҡарамышевтар тарихта билдәле. Милли хөкүмәт етәкселәренең береһе-әлеге Ишембай районында тыуған арҙаҡлы шәхестең тормош юлы хаҡында тарихсылар өйрәнгән, нәҫелдәштәрендә хәтирәләр әле лә йәшәй. Шәжәрәләре лә билдәле. Тапшырыуҙа һүҙ шул турала бара.\nТулырак Атаҡлы ғалим Э. Ишбирҙин 27.01.2016 Ул-Башҡорт теле белгесе, филология фәндәре докторы, бик күп төрки телле республикаларҙа билдәле тел тарихы буйынса танылған һәм Төркиә, Ҡабарҙы-Балҡар Респуб¬лика¬һы, Ҡаҙағстан менән тығыҙ ғилми бәйләнеш булдырған. Йәнә филология фәндәре докторы, профессор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Халыҡ-ара төрки академияһы академигы тигәндә һәр ғалим Эрнст Фәйзрахман улы Ишбирҙинды әйтә. Кемдер “Башҡортостан ҡоштары” китабы... Тулырак Гатаулла ишан1 27.01.2016 Әлеге Хәйбулла районы Вәлит ауылы тәбиғәте менән бер аҙ ҡырыҫыраҡ та. Йәйге һәм ҡышҡы селлә мәлдәрендә башҡа тарафтан килеүселәр өсөн көн шарттары үтә аяуһыҙ һымаҡ тойола. Уның ҡарауы, шунда йәшәгән халҡының күңеле сикһеҙ далаларындай иркен. Нәҡ ошо ауылда Ғатаулла ишан тыуып үҫкән һәм ергә ҡайтҡан, йәғни ерләнгән. Ул - атаҡлы Зәйнулла ишандың замандашы, рухташы. Шөкөр, шәхестең вариҫтары ул ауылда донъя көтә һәм районда уңғанлыҡтары менән б... Тулырак Ләлә Иҙрисова 27.01.2016 Ҡан ҡанды тарта, нәҫел нәҫелде таба тигәндәр, борон. Дөрөҫтөр. Әле йәмәғәтселеккә киң билдәле булған кемде генә алһаң да, һәр береһе тейерлек билдәле шәхестәребеҙҙең нәҫелдәше,йә иҫән ҡалған вариҫы. Башҡортомдоң бөйөк ғалимы, республика етәксеһе Зәки Вәлидиҙең дә Башҡортостанда ҡалған ҡандаш- туғандары байтаҡ булыуы һәр кемгә мәғлүм. Бөгөн фәҡәт уның нәҫелдәштәренең береһе тураһында һүҙ алырбыҙ. Ул - ирҙәр тартҡан йөккә егелгән әсә һәм ҡатын,... Тулырак М. Иҙелбаев 22.01.2016 Әҙәбиәтебеҙҙә прозаик-яҙыусы булараҡ танылыу алған, әҙәбиәт ғилеме һәм фольклор буйынса төплө белгес, филология фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт университеты профессоры, педагог. Мәктәптәр һәм юғары уҡыу йорттары өсөн тиҫтәләгән дәреслектәр, уҡыу-уҡытыу әсбаптары, ике йөҙҙән ашыу ғилми хеҙмәт авторы тигәндә ошо даирәлә үҙе лә ҡайнап йәшәгән эшмәкәр ҙә, телһөйәр һәр кем дә\nМирас Хәмзә улы Иҙелбаев тураһында һүҙ барыуын әйтә. Баймаҡ районын... Тулырак Фәймә Йосопова 28.11.2015 Екатеринбург башҡорттары һәм уларҙы бер ҡорға туплаусы тигәндә, йәмәғәтселек эше менән ҡыҙыҡһынған, үҙе лә әүҙем ҡатнашҡан замандаштарыбыҙ бер һүҙҙән Свердлау тарафтарында йәшәүсе Фәйемә Фәхретдин ҡыҙы Йосопованы әйтер. Яҙмышының һәр көнөндә лә халҡы менән бергә атлаған аҫыл зат, ҡатай ырыуы ҡыҙының эшмәкәрлеге менән таныштырабыҙ.\nТулырак Ырымбур өлкәһе Александровка районы 24.07.2015 Күрше тарафтағы, шул иҫәптән Ырымбур өлкәһендә йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең дә йәшәйеше, тормошо хаҡында киң мәғлүмәт сараларында бермә - бер яҡтыртыла, тапшырыуҙарҙа бәйән ителә килә. Башҡорттар" тапшырыуы ла сит өлкәләрҙә йәшәгән ҡан-ҡәрҙәштәребеҙҙең хәле, көнкүреше, йәшәйеше тураһында даими таныштырып бара. Өлкәнең Красногвардейский, Алекса́ндровка райондарында йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең көнитмеше тураһында тыңларға була.... Тулырак Страницы1


Заманса яңы госпиталь төҙөләсәк\n12 Май , 17:44\nӨфөнөң 450 йыллығы байрамын ҡаршылау сараларына ярашлы, һуғыш ветерандарының республика клиник госпитале яңы бинаға күсәсәк.\nӘлеге көндә медицина учреждениеһы мәҙәниәт һәм тарихи ҡомартҡы иҫәпләнгән, 1862 йылда төҙөлгән бинала урынлашҡан.\n–Беҙ Радий Фәрит улына һуғыш ветерандары өсөн яңы супер-заманса госпиталь төҙөргә ҡарар иткәне өсөн рәхмәтлебеҙ. Һуңғы 15 йылда көн ҡаҙағынан төшмәгән был мәсьәлә, ниһайәт, урынынан ҡуҙғалды. 2015 йылда заманса ҡорамалдары, тренажер һәм дауалау залдары, тоҙ шахтаһы һәм башҡа дауалау кабинеттары булған медицина реабилитацияһы һәм тергеҙеү үҙәге асылыуына ҡарамаҫтан, уның да 1898 йылғы тарихи бинала урынлашыуын иҫәпкә алырға кәрәк. Поликлиника, стационар һәм реабилитация бүлексәһенең ҡаланың төрлө өлөштәрендә урынлашыуы пациенттар өсөн дә, медицина хеҙмәткәрҙәре өсөн дә ҙур уңайһыҙлыҡ тыуҙыра. Беҙ, ниһайәт, ветерандар госпитале лайыҡлы яңы бинаға күсер тип өмөтләнәбеҙ, – тип, уй-фекерҙәре менән уртаҡлашҡан медицина учреждениеһының баш табибы Хәлил Мостафин “Башинформ”ға биргән интервьюһында.\nПроект буйынса дауалау корпустарында 550 койка буласаҡ, поликлиника сменаһына 300 кешене ҡабул итәсәк. Яңы госпиталдең һауыҡтырыу ҡеүәте байтаҡҡа артасаҡ, консультатив-диагностика үҙәге, ҡабул итеү-диагностика, анестезиология-реанимация бүлексәләре, терапия һәм хирургия блоктары, дауалау-диагностика хеҙмәттәре, ашығыс медицина ярҙам подстанцияһы барлыҡҡа киләсәк. Вертолеттар өсөн майҙан төҙөләсәк.\nТағы ла шуныһы, республикала өлкәндәр һаны арта, улар дөйөм халыҡ һанының 24,2 процентын тәшкил итә. Тимәк, махсус гериатрия ярҙамын күрһәтеү кәрәклеге көнүҙәклеген юғалтмай.\n“Демография” милли проектының “Өлкән быуын” федераль проектына ярашлы, ололарҙың тормош сифатын яҡшыртыу , социаль яҡлау буйынса ҙур бурыстар тора. Рәсәй Президенты Владимир Путиндың “май” указына ярашлы, милли проектты тормошҡа ашырыу барышында өлкәндәрҙең медицина хеҙмәтләндереүенән файҙаланыу мөмкинлеген һәм сифатын арттырыу ҡаралған.


Рим дә ҡоламаһын, закон да тантана итһен\n30 Июль 2019, 12:59\nИлебеҙҙә хоҡуҡи дәүләт нығына барһын өсөн ниндәй шарттар һәм саралар кәрәк?\nБоронғо Европа парламентарийҙарының “Рим ҡолаһа ҡолаһын, ләкин закон тантана итһен!” тигән әйтеме беҙҙең көндәргә саҡлы килеп еткән һәм хәҙерге юристар уны, халыҡ уларҙың ғәҙеллек өсөн көрәшсе икәнен онотмаһын өсөндөр инде, йыш ҡуллана. Хоҡуҡи дәүләт төҙөү еңелдән түгел, бының өсөн быуаттар буйы ҡоролған ғәҙәт-йолаларҙы заманса йәмғиәт төҙөлөшөнә ярашлы үҙгәртергә кәрәк. Был йүнәлештә Рәсәйҙә эш нисек бара?\n– Ҡараштар төрлөлөгө, эш алымдары һәм проблемаларҙы хәл итеү буйынса тәҡдимдәр ниндәй генә булмаһын, беҙҙең төп маҡсат – граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм азатлығын тәьмин итеү, – тигәйне Рәсәй Президенты Владимир Путин үҙенең күптән түгелге сығыштарының береһендә.\nХәҙерге заман Рәсәйендә хоҡуҡ өлкәһендәге иң ҙур проблема – халыҡтың уны аңлау кимәле. Әлеге ваҡытта донъя буйынса ла, ил эсендә лә ҡатмарлы процестар бара һәм уларҙы, ил етәксеһе әйткәнсә, кеше азатлығы һум хоҡуҡтары йүнәлешенә борорға кәрәклеген һис тә оноторға ярамай.\nХоҡуҡи дәүләтте иғлан итеү генә етмәй, ҡануни нормаларҙы Конституцияла нығытыу менән генә сикләнеү ҙә йәмғиәтте үҙенән-үҙе тейешле кимәлгә сығара алмай әле. Ҡануниәтте ҺӘР ГРАЖДАНДЫҢ үтәүе һәм башҡаларҙан да шуны талап итеүе мөһим. Ғөмүмән, хоҡуҡи дәүләт төҙөү – тарихи яҡтан оҙайлы процесс, һәм идеаль рәүештә ул донъяның бер дәүләтендә лә төҙөлмәгән әле. Был эш уңышлы һөҙөмтәләр менән барһын өсөн тәүбәндәге шарттар күҙәтелергә тейеш:\n* иҡтисадтың һәм мәҙәниәттең юғары үҫеше. Рәсәй шул юлдан барыуын дауам итә, әммә хәл итәһе проблемалар ҙа етерлек;\n* ҡануниәттең сифаты. Беҙ республика йәки Федераль закондарға төҙәтмәләр һәм үҙгәрештәр индерелеүен йыш күрәбеҙ, сөнки властың төрлө тармаҡтары ҡабул иткән норматив-хоҡуҡи акттар бер-береһенә ҡаршы килгән йәки конституцион ҡағиҙәләрҙе боҙған осраҡтар булғылай.\nБөгөн Ер һәм Гражданлыҡ кодекстары, Хеҙмәт тураһындағы кодекс менән Дәүләт граждандар хеҙмәте тураһындағы федераль закон һәм башҡалар араһында үҙ-ара ҡапма-ҡаршылыҡлы мәлдәр бар. “Ер тураһындағы кодекста “ер” төшөнсәһе билдәләнмәгән”, – ти хоҡуҡ белгестәре, унда фәҡәт ер биләмәһенең һәм уның өлөштәренең билдәләмәһе генә бар. Файҙаланыу өсөн ер майҙаны һатып алғанда, ундағы бина һәм ҡаралтының кемгә – ер хужаһынамы, әллә элекке (һатҡан) хужаға ҡалырға тейешме икәнлеге (йәки киреһенсә – ошо майҙанда бинаны һатып алған осраҡта) буйынса ла Ер һәм Гражданлыҡ кодексы араһында ҡапма-ҡаршылыҡтар бөтөрөлмәгән.\nУндай аңлашылмаусылыҡтар Хеҙмәт кодексында ла юҡ түгел. Мәҫәлән, хеҙмәт килешеүе төҙөгәндә йәки уны туҡтатҡанда, ике яҡтың да ирекле рәүештә ҡарар ҡабул итеүе күҙ уңында тотола. Ләкин “үҙ ирке” тигән төшөнсә һәм уның ысынлап барлыҡҡа килгәнен (әйтәйек, эштән киткәндә) аныҡлаған ҡануни төшөнсә шулай уҡ юҡ.\nМәғариф өлкәһендә лә проблемалар тыумай ҡалмай, бигерәк тә донъя иҡтисади бөлгөнлөк шарттарында. Хәҙерге шарттарҙа белемеңде даими үҙгәртә барыу элекке белемдең иҫкереүе, йәмғиәттең һәм хеҙмәт баҙарының талаптарына мөмкин тиклем тиҙерәк яуап биреү зарурлығы менән аңлатыла. Әммә өҫтәмә һөнәри белем һаман үҙаллы системаға әүерелмәгән. Уның бөтә төрҙәренә лә дәүләт аккредитацияһы бирелмәй, федераль дәүләт талаптарына яуап биргәндәре генә ошондай мөмкинлекте ала. Тимәк, квалификацияңды камиллаштырыу тураһындағы дәүләт танытмаһын бындай курстарҙа уҡыған бөтә кеше лә ала алмаясаҡ. Ә бит мәшғүллекте тулыраҡ тәьмин итеү һәм һөнәри оҫталыҡты заман шарттарына яуап бирерлек итеп яҡшырта барыу көнүҙәклеген юғалтмай.\nИл субъекттарында ҡабул ителгән норматив-хоҡуҡи нормаларҙың федераль ҡануниәткә тап килмәгән осраҡтары ла аҙ түгел һәм төбәк парламенттары уларҙы даими төҙәтә, йәғни федераль ҡануниәткә яраҡлаштыра бара.\nКеше һәм уның азатлығы, хоҡуҡтары буйынса халыҡ-ара нормалар дәүләттәр араһындағы килешеүҙәр нигеҙендә нығытыла. Әммә улар ошо ҡағиҙәләрҙе туранан-тура барлыҡҡа килтермәй әле, улар һәр илдең эске эшенә һәм уның Конституцияһына ҡайтып ҡала. Әммә бында ла барыһы ла ябай һәм асыҡ түгел. Мәҫәлән, Рәсәй Конституцияһының 15-се статьяһының 4-се пунктында былай тип яҙылған: “Халыҡ-ара хоҡуҡтың дөйөм танылған принциптары һәм Рәсәй Федерацияһының халыҡ-ара килешеүҙәре уның хоҡуҡи системаһының состав өлөшө булып тора. Әгәр ҙә Рәсәй Федерацияһының халыҡ-ара килешеүендә, ҡануниәттән айырмалы, икенсе төрлө ҡағиҙәләр билдәләнгән икән, халыҡ-ара ҡағиҙәләр ҡулланыла”. Был иһә күп кенә бәхәстәр һәм ҡаршылыҡтар тыуҙыра, ә иң мөһиме – халыҡ-ара хоҡуҡтың милли ҡануниәткә йоғонтоһон асырлыҡ аныҡ ҡына механизм юҡ.\nРәсәйҙәге хоҡуҡи ҡоролоштоң мөһим үҙенсәлеге – кешеләр аңында ҡануниәткә ҡарата нигилизмдың ярайһы уҡ юғары кимәлдә булыуы. Был хәл хоҡуҡи дәүләт төҙөүҙә генә түгел, ә иң мөһим социаль мөнәсәбәттәрҙе көйләүҙә лә ҡаршылыҡтар тыуҙыра. Был бигерәк тә йәш быуындың үҙаңында кире сағылыш табырға мөмкин. Белгестәр раҫлауынса, әлеге мәлдә тиҙ үҙгәрә барған социаль-сәйәси һәм иҡтисади мөнәсәбәттәргә яуап бирә алырлыҡ ҡануниәт булдырылмаған.\nХоҡуҡ ижад итеүҙең телен дә яҡшыртырға кәңәш итәләр хәҙер. Боронғо Римдә һәм Грецияла ҡанундарҙы, кешеләр хәтерендә яҡшыраҡ ҡалһын өсөн, шиғыр менән дә яҙғандар икән. Пландар һәм программаларҙы, уларҙың үтәлеш мониторингын власть порталдарында күрһәтеү һәм үҙ-ара фекер алышыу өсөн дуҫтарса интерактив интерфейс булдырырға тәҡдим итәләр. Рәсәй етәксеһе В. В. Путин яңыраҡ һүҙ оҫталары йәмғиәттәренән һәм веб-дизайнерҙарҙан ошо тәңгәлдә дәүләткә ярҙам итеүҙәрен үтенде. “Һеҙҙең был өлөштө тарих юғары баһалаясаҡ”, – тине ул.\n– Беҙҙең йәмғиәт бәлиғ булыуҙың ауыр юлын үтте һәм был барыбыҙға ла уны һаҙлыҡтан тартып сығарырға, халыҡ суверенитетын аяҡҡа баҫтырырға ярҙам итте, – тип яҙа Владимир Путин үҙенең “Демократия һәм дәүләттең сифаты” тип аталған ҙур мәҡәләһендә.\n– Бөтәһен дә беҙ демократик, конституцион алымдар менән башҡарҙыҡ. 2000 йылдарҙа алып барылған сәйәсәт эҙмә-эҙлекле рәүештә халыҡ ихтыяры менән тормошҡа ашырылды. Ул һәр саҡ һайлау һөҙөмтәләре менән раҫлана килә. Һайлауҙар араһында – социологик һорау алыуҙар менән. Беҙҙең йәмғиәт, ул дәүер менән сағыштырғанда, бөтөнләй икенсе, кешеләр белемлерәк, байыраҡ һәм талапсаныраҡ була бара. Власҡа ҡарата талаптарҙың үҙгәреүе, “урта синыф”тың үҙенең уңайлы донъяһы сиктәренән өҫкәрәк күтәрелеүе – беҙҙең көсөргәнешле эштең һөҙөмтәһе. Беҙ шул маҡсатта эшләнек тә инде. Тимәк, дәүләттең сифатын яҡшыртыуҙа граждандарҙың әүҙемлеге мотлаҡ талап ителә. Беҙгә демократия механизмдарын яңыртырға кәрәк, ул үҫә барған ижтимағи әүҙемлекте лә үҙ эсенә алырға тейеш.


Японияның милли парламент китапханаһы — Башҡорт Википедияһы\nЯпонияның милли парламент китапханаһы\nМилли парламент китапханаһы (яп. 国立国会図書館 Кокури Кокай Тоскан) — Японияның - берҙән-бер, донъялағы иң ҙур китапханаларҙың береһе. 1948 йылда Япония Парламенты ағзалары ҡулланһын өсөн барлыҡҡа килгән. Маҡсаттары һәм мөмкинлектәре буйынса ул АҠШ Конгресы Китапханаһына тиң. Милли парламент китапханаһы Токиолағы һәм Киотолағы ике төп һәм тағыла бер нисә бүлексәнән тора.\nМилли парламент китапханаһының Токиолағы бүлегенең төп бинаһы\nМилли парламент китапханаһының Кансайҙағы төп бинаһы\n4 Төп фонды\n5 Мөһим махсус коллекциялар\n6 Интернет селтәре өсөн китаптарҙың цифрланыуы\n8.1 Тәҡдим ителгән әҙәбиәт\nЯпонияның Милли Парламент китапханаһы өс төрлө:1890 йылда Император парламентына нигеҙ һалған саҡтағы Пэрҙар Палатаһы, Вәкилдәр Палатаһы, 1872 йылда Мәғариф министрлығын ойошторғанда барлыҡҡа килгән Император китапханаларынан - мираҫ буйынса барлыҡҡа килгән.\nЯпонияла Парламенттың вәкәләттәре сикләнгәнлектән, уларҙың мәғлүмәткә ихтыяжы бик булмаған. Тәүге парламент китапханаларында фондтар ҙа, законға ярашлы тормошҡа мөһим өҫтәлмәләр индереү хеҙмәте лә булмаған. Икенсе бөтә донъя һуғышында Японияның еңелеүенә тиклем башҡарма хакимиәт , пэрҙарҙы һәм Палаталар вәкилдәрен мәғлүмәт сығанаҡтарына яҡын ебәрмәйенсә, барлыҡ сәйәси документтарҙы үҙ контролендә тотҡан. АҠШ ғәскәрҙәренең оккупацион көстәрекомандующийы Д. Макартур Парламент китапханаһы системаһын реформалаштырыуҙы Японияның Икенсе бөтә донъя һуғышында еңелгәндән һуңғы осорҙа илдә барған демократлаштырыу процесының мөһим өлөшө тип иҫәпләгән.\n1946 йылда Парламент палаталары Милли Парламент китапханаһының даими комитетын төҙөгән. Тарихсы-марксист Горо Хани (яп.)., һуғыш ваҡытында хөкүмәттән айырмалы ҡарашта булғанлығы арҡаһында төрмәлә ултырған һәм һуғыштан һуң Кәңәшселәр Палатаһына (Элекке Пэрҙар Палатаһы) һайланғас, был реформаларҙы тормошҡа ашырыуҙы бик уңышлы рәүештә етәкләгән. Хани яңы учреждениела халыҡ суверенитеты үҙәген" һәм "тыныс революцияны" тормошҡа ашырыуҙың сараларын күргән. Китапханала реформалар үткәреү өсөн яуаплы булған оккупация офицерҙары "оккупация был осорҙоң катализаторы булып торһа ла, урындағы башланғысты һәм реформаларҙың үҫешен Г. Хани кеүек япондар тормошҡа ашырҙы" тип иҫәпләгән.\nМилли парламент китапханаһын 1948 йылдың июнендә Осрашыуҙар Һарайында (һуғышта шартлатылған элекке Акасака һарайы) асҡандар. Был ваҡытта китапхананың фондында 100 мең том булған. Уның беренсе директоры итеп сәйәсмән Токудзиро Канамори , ә директор урынбаҫары — фәлсәфәсе Масакадзу Накай тәғәйенләнгән. 1949 йылда Милли парламент китапханаһы Милли китапхана (элекке Император китапханаһы) менән берләшкән Японияның берҙән-бер милли китапханаһына әйләнгән. Уның фонды элекке Уэнос Милли китапханаһынан алып киленгән 1 млн том арҡаһында ныҡ тулыланған.\n1961 йылда китапхана Парламенттан алыҫ булмаған хәҙерге Нагатате районына күсерелгәнӨҙөмтә хатаһы: Асыусы тег <ref> билдәһе- дөрөҫ түгел йәки мәғәнәһеҙ исем йөрөтә.. 1986 йылда ундағы китаптарҙың һаны 12 млн дана тәшкил иткән. 2002 йылда Кансай Фәнни ҡалаһында (Сейка ҡасабаһы, Сораку өйәҙе, Киото префектураһы) урынлашҡан Милли парламент китапханаһының Кансай бүлегендә 6 млн. китап һаҡланған. 2002 йылдың майында Уэнола элекке Император китапханаһында яңы бүлек асылған, унда Халыҡ-ара балалар әҙәбиәте китапханаһы урынлашҡан. Был филиалда балалар өсөн бөтә донъя балалар әҫәрҙәренең 400 мең томы бар.\nМилли парламент китапһанаһындағы китаптар һәм уның төрлө хеҙмәттәре менән хәҙерге көндә киң йәмәғәтселек файҙалана. Мәҫәлән, 2004 йылдың мартында китапхана 250 мең мөрәжәғәтте хеҙмәтләндергән, был Парламенттан килгән 32 мең мөрәжәғәттән күпкә ҙур.\n1948-1959 йылдарҙа — Токудзиро Канамори\n1961-1965 йылдарҙа — Такао Судзуки\n1965-1970 йылдарҙа — Есикацу Коно\n1970-1972 йылдарҙа — Есимаро Кубота\n1972-1977 йылдарҙа — Канко Миясака\n1977-1981 йылдарҙа — Минору Кисида\n1981-1982 йылдарҙа — Масахару Уэки\n1982-1986 йылдарҙа — Масахиро Арао\n1986-1990 йылдарҙа — Киехидэ Убусуки\n1990-1994 йылдарҙа — Масакацу Катоги\n1994-1998 йылдарҙа — Синъитиро Огата\n1998-2002 йылдарҙа — Масао Тобари\n2001-2007 йылдарҙа — Такао Куросава\n2007-2012 йылдарҙа — Макото Нагао\n2012 — Норитада Отаки\nЯпон закондар ярашлы рәүештә япон нәшриәттәре үҙҙәре сығарған бөтә продукцияны Милли парламент китапханаһына ебәрергә тейештәр. Хөкүмәт нәшриәттәре үҙенең һәр нәшер ителгән продукцияһының 30 данаһын, ә шәхси нәшриәттәр - бер китабын ярты хаҡына Милли парламент китапханаһына ебәреп тора. Был шарттар уға даими рәүештә донъялағы иң яҡшы япон әҙәбиәте фондтарын тоторға мөмкинлек бирә. Барлыҡ китаптар һәм периодика «Нихон дзэнкоку сёси» (日本全国書誌, «Общегосударственная библиография Японии») библиографик йыйынтыҡҡа айырым тәртиптә теркәлә бара. Был йыйынтыҡ АҠШ һәм бөйөк Британияның үҙәк китапханаларының нәшерҙәре менән хөкүмәт-ара алыш-биреште тәьмин итә. Библиографияны тәртипкә килтереүҙә магнит таҫмалар ҡулланылған, ә 1971 йылдан — компьютер технологиялары ҡулланыла . Китапхана фондтарынан китап эҙләү тиҙ йөрөшлө системаһын JAPAN/MARC системаһы менән алып барыла.\nЯпонияның Милли парламент китапханаһы 1 үҙәк һәм 27 ярҙамсы махсуслаштырылған китапхана бүлектәренән тора. Уларҙың эсенә һирәк Тоё һәм Халыҡ-ара балалар әҙәбиәте китапханаһы ла инә. балалар әҙәбиәте. Үҙәк бүлектә закон проекттарын тикшереү хеҙмәте эшләй, ун да юриспруденция өлкәһендәге белгестәр менән бер рәттән, сәйәсәт һәм иҡтисад белгестәре, баҫмаларҙы йыйыу , эшкәртеү хеҙмәте белгестәре эшләй. Китапхана граждандарҙың киң даирәһе өсөн һәр ваҡыт асыҡ, унда 1100 ултырыу урыны бар. Китапхана библиографик консультациялар бирә һәм Японияның йәмәғәт, ҡала, университеттар китапханалары менән алыш-бирештәр итә. Ул Халыҡ-ара библиотека ассоциациялары һәм учрежденияларының ағзаһы һәм китапхана эшендәге тикшеренеүҙәрҙә ҡатнашлыҡ итә.\nБулған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, 2001 йылда китапхана фонды 489 мең китап, 420 мең карта, 470 мең видео һәм аудио-яҙмалар, 167 мең периодик баҫмалар булған. Булған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, 2007 йылда китапхана фондтарында 22.869.278 документтар һаҡланған. 1999 йылда уға 397.000 кеше килгән.\nЯпонияның Милли китапханаһы булараҡ, Милли парламент китапханаһы Японияла баҫылып сыҡҡан китаптарҙың бик күп даналарын йыйған. Парламент ағзалары өсөн китапхана булғанлыҡтан, бында сит телдәрҙәге китаптарҙың киң фондына эйә. .\nМөһим махсус коллекцияларҮҙгәртергә\nКитапхананың 8 махсус коллекцияһы мөһим булып һанала:\nХәҙерге сәйәси һәм конституцион тарихы\nҺуғыштан һуң Японияны бойһондороу тураһындағы материалдар\nЗакондар һәм закон проекттары\nФән һәм технология\nЯпония тураһында сит ил китаптары\nҺирәк һәм боронғо баҫмалар\nИнтернет селтәре өсөн китаптарҙың цифрланыуыҮҙгәртергә\nҺуңғы йылдарҙа китапханала әүҙем рәүештә инглиз һәм япон телендәге китаптар сайттарға ҡуйылған. Был сайттарға китапхананың дөйөм каталогы, 60 000 заманса китаптар, 37 000 Японияның боронғо парламент ултырыштарының документтары ингән.\n↑ Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; NDL төшөрмәләре өсөн текст юҡ\nТәҡдим ителгән әҙәбиәтҮҙгәртергә\nДонъяның иң ҙур китапханалары\nМилли парламент китапханаһы ның рәсми сайты\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Японияның_милли_парламент_китапханаһы&oldid=670730 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 3 апрель 2017 в 20:34\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:34 3 апрель 2017 үҙгәртелгән.


10 Октябрь , 21:15\nКемдеңдер ауыр ҡарашын тойҙом. Карауат янында иҫ киткес йөнлө, оҙон ҡуллы, бәләкәс кенә бер бабай баҫып тора ине...\nТөш булдымы әлә ысынмы, әле лә уйланам. Сөнки барыһын да асыҡ хәтерләйем. Ағайым да көлә лә ҡуя. Ҡайһы саҡта: “Эйе, ысын булды, һин барыһын да хәтерләргә бигерәк бәләкәй инең шул”,-ти.\nМиңә өс йәш тирәһе. Ағайым менән иҙәндә тәгәрәп йөрөп уйнайбыҙ. Әсәйем ишек алдында ине. Бер мәл ағайым торҙо ла, аш бүлмәһе яғына сығып китте. Мин уйынсыҡ машинаны йөрөтәм. Шул саҡ кемдеңдер мине ҡаты итеп аяғымдан тотоп, карауат аҫтына һөйрәгәнен тойҙом. Тәүҙә ағайым шаярта тип уйланым. Тик сәбәләнә башлағас, ҙур, йөнтәҫ ҡулдарҙы тойҙом. Мин аҡыра башланым. Ағайым йүгереп килеп етте лә, минең ҡулдарыма йәбеште. Теге нәмә мине карауат аҫтынан ҡайҙалыр стена яғына һөйоәй, ағайым был яҡҡа тарта. Шул саҡ әсәйемдең: “Нимә илатаһың уны?!”-тип ҡысҡырған тауышы ишетелде. Йөнтәҫ ҡулдар мине ебәрҙе.\nӘсәйемә бер нимә лә һөйләй алмайым, илайым. Ул ағайҙы әрләне-әрләне кире сығып китте. Бер – ике көн үткәс, ишек алдында уйнап йөрөгән ерҙән, һыу эсергә өйгә индем. Кемдеңдер ауыр ҡарашын тойҙом. Карауат янында иҫ киткес йөнлө, оҙон ҡуллы, бәләкәс кенә бер бабай баҫып тора ине. Ул миңә табан бер аҙым эшләүе булды, мин сыҡтым да ҡастым.


Республикала торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы бер йылға оҙайтылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы бер йылға оҙайтылды\n17:31, 28 января 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nБашҡортостанда торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы йәнә бер йылға оҙайтылды. Был хаҡта бөгөн Хөкүмәт Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында белдерҙе.\n— 2015 йылда Башҡортостан Республикаһының бөтә граждандары ла ошо системаға инеү осоро тамамланыр тип күҙалланғайны. Ағымдағы йылдан торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж граждандарҙы ғына әлеге программаға индереүҙе күҙаллағайныҡ. Ләкин программаны тормошҡа ашырыуҙы дауам итеү тураһында тәҡдим индерелде, сөнки әлеге көндә һәр кемдең ипотека кредитын алырға мөмкинселеге юҡ, — тине Рөстәм Мәрҙәнов.\nТорлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу системаһын артабан үҫтереү өсөн республика Хөкүмәте Бойороғо проекты әҙерләнгән.\n2014 йылдың 1 апреленән Башҡортостанда Торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы эшләй башланы. Уға ярашлы, граждандар торлаҡтың бер өлөшөн түләү өсөн билдәле ваҡыт арауығында банк иҫәбендә аҡса йыя. Махсус иҫәпкә һаҡлыҡҡа һалынған суммаға йылына 1-1,5 процент күләмендә банк проценты өҫтәлеп барасаҡ. Йыйылған аҡсаларға 30 процент күләмендә республика ҡаҙнаһынан премия күсерелә. Аҡса туплау ваҡыты тамамланғас, программала ҡатнашыусыға 4,5 йылдан алып 9 йылға тиклем льготалы кредит бирелә.\nТеги: торлаҡ,торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу,бр хөкүмәте,ипотека


Урман – ерҙең йәшел юрғаны\n19 Апрель 2019, 14:32\nХалыҡҡа хеҙмәт итеүе менән башҡаларҙың күңелен елкендереүсе шәхестәребеҙ күп һәм улар һәммәбеҙгә лә өлгө. Мәҫәлән, БАССР-ҙың атҡаҙанған урман хеҙмәткәре, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты Руф Сурағоловтың эшмәкәрлеге Өфө урман-техник хужалығы техникумы менән тығыҙ бәйләнгән. Ошо көндәрҙә белем усағында Руф Сабир улына арналған ғилми-ғәмәли конференция үтте.\nӨфө урман-техник хужалығы колледжы директоры Хәлит Сөләймәновтың һүҙҙәренә ҡарағанда, белем биреү учреждениеһында төрлө саралар даими ойошторола, тап Башҡортостандың 100 йыллыҡ юбилейында арҙаҡлы шәхес Руф Сабир улына бағышланған ғилми-ғәмәли конференцияның үтеүе ҙур мәртәбә.\n– Руф Сурағолов тормош иптәшем генә түгел, ә ысынында фекерҙәшем дә ине, бик бәхетле йәшәнек һәм төрлө уй-ниттәрҙе бергәләшеп тормошҡа ашырҙыҡ, – ти ғалимдың ҡатыны Зилә Солтан ҡыҙы.\nФото: Өфө урман-техник хужалығы техникумы сайтынан.


20 март — Башҡорт Википедияһы\n20 март Викимилектә\n20 март — григориан стиле буйынса йылдың 79-сы (кәбисә йылында 80-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 286 көн ҡала.\nБМО: Берләшкән Милләттәр Ойошмаһында француз теле көнө.\nЕр: Ер көнө.\nКөн менән төндөң яҙғы тигеҙләнеш көнө.\nАуыҙ ҡыуышлығы сәләмәтлеге көнө.\nИран: Нефть сәнәғәтен дәүләтләштереү көнө.\nТунис: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө\nЕр: Ассенизатор көнө.\nБалалар һәм йәштәр театрҙары көнө.\nРәсәй: Көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре көнө (марттың өсөнсө йәкшәмбеһе).\nТажикстан: Ижади интеллигенция көнө.\n1833: Александр Сергеевич Пушкиндың «Евгений Онегин» романының тулы баҫмаһы беренсегә донъя күрә.\n1854: АҠШ-та Республикансылар партияһы ойошторола.\n1919: Мәскәүҙә Башҡорт хөкүмәте һәм Совет власы араһында Килешеү төҙөлә, һөҙөмтәлә Башҡортостан мөхтәриәте «Башҡортостан АССР-ы» тип үҙгәртелә.\n1927: «Осоавиахим»дың (хәҙер РОСТО) Башҡортостан өлкә советы ойошторола.\n1930: Мәскәү авиация институты эш башлай.\n1932: Кушнаренко районы «Авангард» гәзитенең тәүге һаны сыға.\n1937: Ишембай районы ойошторола.\n1972: Башҡортостан Республикаһының хәҙерге Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханаһы РСФСР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнә.\n1978: Магнитогорск, Белорет, Инйәр һәм Ҡарламан аша Өфөгә тәүге пассажир поезы килә.\n1992: «Рәсәй Федерацияһы Геройы» маҡтаулы исеме булдырыла.\nЗөлҡәрнәев Ғәли Камал улы (1905—24.04.1982), тәржемәсе, журналист. 1939—1965 йылдарҙа (өҙөклөктәр менән) хәҙерге «Башҡортостан» гәзите хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1940—1944 йылдарҙа — баш мөхәррире.\nЯҡупов Ғилман Ғирфан улы (1925—11.02.2012), СССР-ҙың партия, хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре. 1965—1980 йылдарҙа КПСС-тың Хәйбулла район комитетының 1-се секретары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың 7-се, Башҡорт АССР-ының 6—10-сы саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971), Хәйбулла районының почётлы гражданы (2007).\nБабков Вадим Васильевич (1935), ғалим-инженер төҙөүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1962 йылдан Башҡорт АССР-ының Төҙөлөш комплексы ғилми-тикшеренеү проект-конструкторлыҡ һәм производство институты хеҙмәткәре, 1966 йылдан лаборатория мөдире, 1978 йылдан — директорҙың фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. 1983 йылдан Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1992—2002 йылдарҙа төҙөлөш конструкциялары кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (1990), профессор (1992). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2003), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995). Сығышы менән хәҙерге Иркутск өлкәһенең Кимильтей ауылынан.\nУмов Сафрон Сергеевич (1901—28.10.1995), ғалим-селекционер. 1931—1971 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1937 йылдан мал аҙығы етештереү секторы мөдире, 1956 йылдан — Башҡортостан малсылыҡ тәжрибә станцияһының бүлек мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1948). СССР-ҙың социалистик ауыл хужалығы отличнигы (1944). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районы Терәпә ауылынан.\nСафиуллин Хәләф Ғата улы (1921—13.04.1965), бейеүсе, балетмейстер, педагог. 1941 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, 1960—1964 йылдарҙа театр ҡарамағындағы балет студияһы етәксеһе һәм педагогы. РСФСР-ҙың (1955) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1949). «Почёт Билдәһе» кавалеры (1946).\nМәүлитов Рыфат Рәхмәтулла улы (1926—26.03.2000), ғалим-инженер-технолог, юғары мәктәп эшмәкәре. 1961—1991 йылдарҙа Өфө авиация институты ректоры. Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир-ағзаһы (1991), техник фәндәр докторы, профессор (1975). РСФСР‑ҙың (1990) һәм Башҡорт АССР‑ының (1972) атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1981) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1967, 1976) ордендары кавалеры.\nТрутнев Николай Михайлович (1946), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, табип-хирург. 1978 йылдан Салауат ҡала дауаханаһының хирургия бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1996), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2003). Ҡаланың почётлы гражданы (2013). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы Дедов ауылынан.\nХудяков Анатолий Иванович (1946), сауҙа өлкәһе ветераны. 1976—1997 йылдарҙа (өҙөклөк менән) Балаҡатай районы ҡулланыусылар йәмғиәтенең (райпоның) идара рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1994). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дыуан районы Мәсәғүт ауылынан.\nМоратова Гөлдәр Сабит ҡыҙы (1951), дәүләт һәм мәҙәниәт өлкәһе эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының Милли әҙәбиәт музейы директоры. 1995—2001 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2021).\nШәйҙуллина Фәйрүзә Динислам ҡыҙы (1951), хор артисы. 1969 йылдан хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дәүләт академия хор капеллаһы солисы, 1992—1999 һәм 2003—2004 йылдарҙа — дирижёры, 1999 йылдан — педагог-репетиторы, 2002—2003 йылдарҙа һәм 2004 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы директорының концерт эшмәкәрлеге буйынса урынбаҫары, 2008—2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығында ижади проекттарҙың музыкаль етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1992).\nБайбурин Йыһангир Нурғәли улы (1852—1915), Рәсәй империяһының өсөнсө (1907—1912) Дәүләт думаһы депутаты. 1906 йылдан Рәсәй мосолмандары союзы ағзаһы.\nАрпишкин Александр Павлович (1927), юғары мәктәп ветераны. 1952 йылдан Өфө нефть институты уҡытыусыһы, 1965—1985 йылдарҙа физик тәрбиә кафедраһы мөдире. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре һәм иң яҡшы физик культура хеҙмәткәре, СССР-ҙың физик культура отличнигы. Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры.\nГабов Иван Павлович (1932—9.11.2012), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1950—1992 йылдарҙа Әбйәлил районы 22-се партсъезд исемендәге колхоз механизаторы. Ленин ордены кавалеры (1966). Сығышы менән ошо райондың Селивановка ауылынан.\nҒабдрахманов Риф Ғабдрахман улы (1932—?), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1958—2004 йылдарҙа Балтас районы «Правда» колхозы механизаторы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры, райондың почётлы гражданы (2003). Сығышы менән Һәйтәк ауылынан.\nУразлин Марат Харис улы (1937), ауыл хужалығы һәм юғары мәктәп ветераны, ғалим-агроном. 1965 йылдан «Сельхозтехника»ның Әлшәй район берекмәһе агрономы, 1966 йылдан — район ауыл хужалығы идаралығының баш агрономы; 1973–2012 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1976 йылға тиклем өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1989—1995 йылдарҙа агрономия факультеты деканы. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1974), профессор (2001). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған агрономы (1987). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы Никифар ауылынан.\nНураева Нәсимә Ниғәмәтйән ҡыҙы (1942—2021), хеҙмәт алдынғыһы. «Башмедьстрой» тресы 292-се механизацияланған күсмә колоннаһының элекке штукатур-малярҙар бригадиры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1982).\nБатталов Ғаяз Хәләф улы (1952), хеҙмәт ветераны. 1973 йылдан Благовар районы Фрунзе исемендәге колхоз тракторсыһы, 1988—2001 йылдарҙа — газ буйынса слесарь һәм тирмәнсе. 3-сө дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры (1978). Сығышы менән ошо райондың Өйҙөрәкбаш ауылынан.\nЗакиров Шәрифйән Солтан улы (1952), урман хужалығы ветераны. 1980—2008 йылдарҙа Асҡын урман хужалығы директоры. Башҡортостандың атҡаҙанған урмансыһы. Сығышы менән ошо райондың Ҡубыяҙ ауылынан.\nИванов Иван Васильевич (1952), хеҙмәт ветераны. 1973—2010 йылдарҙа Салауат нефть химияһы комбинаты һәм «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһенең слесарь-монтажсыһы. Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1998). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы Урыҫ Ҡоро Иҙәге ауылынан.\nИсхаҡов Винер Айҙар улы (1967), журналист, яҙыусы-сатирик. 2000—2006 һәм 2011—2020 йылдарҙа «Башҡортостан» гәзитенең, 2006—2011 йылдарҙа «Һәнәк» журналының бүлек мөдире, 2020 йылдан «Шоңҡар» журналының яуаплы сәркәтибе. 2017 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2021). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Ҡаранйылға ауылынан.\nЗәйнулла Рәсүлев (1833—2.02.1917), йәмәғәт эшмәкәре, дин һәм суфыйсылыҡ әһеле, ишан, мәғрифәтсе. Нәҡшбәндиә тәриҡәте ағзаһы. Йәдитселек йүнәлеше етәкселәренең береһе.\nИскәндәрова Хәнифә Сираж ҡыҙы (1928), педагог, 1962—1990 йылдарҙа Салауат районы Арҡауыл урта мәктәбенең биология уҡытыусыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1968), СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1982), РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1967). СССР-ҙың VIII (1970—1974) һәм IX (1974—1979) саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Салауат районының почётлы гражданы.\nҠарағолов Афзал Дәүләтҡол улы (1928—2017), офтальмолог, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы.\nФирҙәүес Нафиҡова (1938—26.01.2008), СССР балет артисы, бейеүсе, педагог, РСФСР-ҙың халыҡ (1974),Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1963). «Почёт Билдәһе» ордены (1981) кавалеры. БАССР-ҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1977).\nСабир Шәрипов (1948—31.08.2018), башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997).\nХәлит Фәтихов (1958), музыкант, 1978 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы баянсыһы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2004).\nЯҡупов Фәрүәт Абдулла улы, (1958—1.12.2008), Афғанстандағы (1983—1985) һәм Төньяҡ Кавказдағы (1994—1996) хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы. Рәсәй Геройы (1995), милиция подполковнигы (2004).\nФәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы (1919—27.11.1979), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Уҡсылар дивизияһы артиллерия полкының орудие тоҫҡаусыһы, кесе сержант. Дан орденының тулы кавалеры.\nӘһлиуллин Хәмит Шәмсетдин улы (1919—15.10.1943), Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, уҡсылар полкының отделение командиры, өлкән сержант. Советтар Союзы Геройы (1943).\nҒилманов Рим Сабит улы (1939), мәғариф хеҙмәткәре, 1958–1995 йылдарҙа Кушнаренко районының Яңы Ғүмәр ауыл мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nКаяшев Александр Игнатьевич (1944—15.05.2014), ғалим-инженер-электрик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1996), профессор (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (2006), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2003). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы Яңы Моҡатай ауылынан.\nҒиззәтуллин Фәрит Абдулғәни улы (1949), ғалим-инженер-электромеханик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1996—2011 йылдарҙа Өфө дәүләт авиация техник университетының кафедра мөдире. Техник фәндәр докторы (1996), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nМиролюбов Сергей Серафимович (1949), композитор. 1983 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1981). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Октябрьский ҡалаһынан.\nВәлиев Хәйҙәр Арыҫлан улы (1959), дәүләт, ауыл хужалығы һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим-хоҡуҡ һәм сәйәсәт белгесе. 2011—2019 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе. Юридик фәндәр кандидаты (2006), сәйәсәт фәндәре докторы (2011). Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Салауат Юлаев ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы Тәпән ауылынан.\nИбраһимова Әлфиә Ғәббәс ҡыҙы (1959), педагогик хеҙмәт ветераны, үҙешмәкәр йырсы. 1980–2010 йылдарҙа Баймаҡ районының мәктәпкәсә балалар учреждениелары тәрбиәсеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре. Башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың «Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара фестивале (1994) һәм Башҡорт йырҙарын башҡарыусыларҙың «Яҙғы моңдар» (1992) республика конкурсы дипломанты, һәүәҫкәр йырсыларҙың «Һаҡмар һандуғасы» бәйгеһендә Гран-при яулаусы (1992). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы Әхмәр ауылынан.\nХəбиров Радий Фəрит улы (1964), Рәсәйҙең дәүләт эшмәкәре, сәйәсмән. Хоҡуҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Юридик фәндәр кандидаты (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2008). 2019 йылдың 19 сентябренән Башҡортостан Башлығы.\n20 мартта тыуғандар\n1809: Николай Васильевич Гоголь, Рәсәй империяһы яҙыусыһы.\n1828: Генрик Иоган Ибсен, Норвегия драматургы, шағир һәм публицист.\n1905: Вера Панова, СССР яҙыусыһы.\n1915: Святослав Рихтер, пианист-виртуоз, СССР-ҙың халыҡ артисы.\n1935: Александр Бурганов, скульптор, Рәсәйҙең халыҡ рәссамы.\n1960: Алексей Прудников, СССР футболсыһы, ҡапҡасы, 1988 йылғы Олимпия уйындары чемпионы.\n20 мартта вафат булғандар\n1727: Исаак Ньютон, Бөйөк Британия физигы.\n2000: Баһауетдинов Йәһүҙә Ғилметдин улы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=20_март&oldid=1114800 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:44 18 март 2022 үҙгәртелгән.


93. Суфиян Поварисов "Яҙмыш ҡорбандары" роман. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында бөтә ил менән күргән михнәттәрҙе, хәсрәттәрҙе автор ишетеп кенә белмәй, ул үҙе лә ошо ут эсендә ҡоростай сынығып ҡайтҡан кеше. Был романында ул Башҡортостандың Иглин районында ойошторолған 469-сы миномет полкында хеҙмәт иткән яҡташтарҙың яҙмышы тураһында бәйән итә. "Башҡорт полкы" тип йөрөтөлһә лә, егерме ете милләт вәкилен берләштергән был полктың Ватанды азат итеүгә индергән үҙ өлөшө бар. Роман яу ҡырындағы аяуһыҙ һуғыш тураһында ғына булмаҫ, кешеләр яҙмышы, рух көсө, ауырлыҡтарҙы еңер мөхәббәт, өмөт тураһында һөйләр. Тарих төпкөлөндә ҡала барған был ваҡиғаларҙы хәтерҙән сығармау, шундай мәхшәргә ҡабатланырға юл ҡуймау өсөн ошондай әҫәрҙәрҙе уҡырға кәрәк.\n94. Рәшит Солтангәрәев "Оло юлдың туҙаны" китап. Был китапта әҙиптең һайланма әҫәрҙәре тупланған. "Осто бөркөт" повесы, "Татар менән башҡорт", "Буш хәбәр", "Ишкәкһеҙ кәмә", "Шкаф" һәм башҡа хикәйәләрен уҡырға мөмкин. Том-том романдар уҡырға ваҡыт таба алмаған, әммә әҙәбиәткә битараф булмаған кешеләр өсөн Рәшит Солтангәрәевтың хикәйәләре менән танышырға тәҡдим итәм. Тормошсан, тәрән мәғәнәле был әҫәрҙәр һәр кемгә үҙенә күрә донъяуи һабаҡ бирерлек.\n95. Әсғәт Мирзаһитов "Ғүмер ике килмәй". 1983 йылда баҫылып сыҡҡан был китапта драматургтың "Бәхтегәрәй", "Әсәләр көтәләр улдарын", "Ғүмер ике килмәй" тигән пьесалары тупланған. Йылдар дауамында сәхнәләрҙән төшмәгән, бөтә халыҡ яратып ҡараған спектаклдәрҙе, уларҙы ижад иткән әҙипте һәр башҡорт кешеһе белергә тейеш, тип иҫәпләп, "Башҡорт китабы топ-100+" акцияһы исемлегенә индерергә тәҡдим итәм.\n96. Нәжиб Асанбаев "Һайланма әҫәрҙәр". 2011 йылда донъя күргән был йыйынтыҡта Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, күренекле драматург Нәжиб Асанбаевтың пьесалары, публицистик мәҡәләләре, очерктары, ижади портреттары, иҫтәлектәре тупланған. Уның шәхесе, ижады тураһында ҡараш булдырыу, драма әҫәрҙәрен һәм театр сәнғәтен аңларға өйрәнеү өсөн ошо йыйынтыҡты һәр кем ҡулына алырға тейеш. Башҡорт драматургияһындағы иң сағыу "Ҡыҙыл паша", "Көҙән башҡорто", "Һыу юлы" һәм башҡа пьесалары айырыуса иғтибарға лайыҡ.\nЯҙылған: 27.02.18 | Ҡаралған: 713


“Бәхет тамсылары сайпылмаһын...” » Башкортостан кызы\nИртән бәләкәй ҡапҡа шығырҙап асылыу менән, ун йәшлек Рәшиҙәнең, тағы ла һалым йыйыусылар килгәндер тип, йөрәге ҡыуарылғандай була. Улар килһә, ҡыҙсыҡтың түгел, әсәһенең дә йөҙө ағарып китә.\n– Түләй алһам, түләмәҫ инемме һуң ул һалымды! Биш баламды аҡтан өҙөп, һыйырымды һатайыммы?! – әсәһенең шулай әсенеп өҙгөләнеүенән Рәшиҙәнең йәне өшөй. “Бирә алмағандарын белә тороп, ни эшләп уларға һалым һалалар?” – сабый үҙ күңеленән урғылған ошо һәм башҡа һорауҙарға яуап таба алмай, зирәк зиһене тормоштоң ғәҙелһеҙлеген аңлауҙан баш тарта. “Мин былай йәшәргә теләмәйем! Үҫеп еткәс, ҙур кеше булам һәм әсәйемде берәү ҙә ҡыйырһыта, уның күҙ йәшен ҡоя алмаясаҡ! Уны донъялағы иң бәхетле әсәй итеп йәшәтәсәкмен!” – бәләкәс йөрәк түренән сараһыҙлыҡтан иңрәп сыҡҡан һүҙҙәрҙе, әлбиттә, үҙенән башҡа берәү ҙә ишетмәй...\nЙылдар үтәсәк... Кескенә ҡыҙ күңелендә ярһып тыуған был теләк ысынбарлыҡҡа әйләнәсәк. Әсә ҡыҙын ихтирамлы шәхес итеп ололап хаҡлы ялға оҙатыуҙарын күреп, тауҙай ғорурлыҡ кисерәсәк һәм үҙен донъялағы иң бәхетле әсә итеп һанаясаҡ, уның күркәм, иркен фатирының түрендә ҡәҙерленән-ҡәҙерле кеше булып ғүмер итәсәк. Һикһән биш йәшендә фанилыҡтан мәңгелеккә күскәндә ул ҡыҙының сикһеҙ балалыҡ һөйөүен тойоп, унан бик риза булып күҙҙәрен йомасаҡ. Һалым йыйып йөрөүселәрҙе лә Рәшиҙә ханым бөгөн аңлай һәм аҡлай: “Уларҙы заман мәжбүр иткән. Үҙ ихтыярын түгел, хөкүмәт ҡушҡанды үтәп йөрөгәндәр...” – изгелектең әкиәттә генә түгел, тормошта ла миһырбанһыҙлыҡтан көслөрәк булыуын сағылдыра был һүҙҙәр. Ярты быуат самаһы элек Ырымбур далаһындағы ауылдан бер сумаҙан менән сығып китеп, йылдар үтеү менән, Башҡортостанда иҡтисадтың мөһим өлкәһе – финанс тармағында абруйлы белгес һәм остаз булып танылған Рәшиҙә Ғәббәс ҡыҙы Шакированың бар яҙмышы – хыялдың, ғүмерҙе билдәләп, ысынға әүерелеүенә дәлил.\n...Беҙ бөтәбеҙ ҙә – бала саҡ иленән. Ғүмер үткән һайын, әҙәм балаһы алыҫ йылдар артындағы шул илгә йышыраҡ әйләнеп ҡайтыусан. Ошо көндәрҙә алтмыш бишен тултырған Рәшиҙә Ғәббәс ҡыҙы хәтирәләрҙә генә түгел, төштәрендә лә уға йүгереп ҡайтып, бәләкәй ҡыҙсыҡ сағындағы кисерештәрҙе ҡат-ҡат күңеленән үткәрә.\nҺуғыштан һуңғы йылдарҙа колхоз рәйесе булып эшләгән, шунан репрессияға эләккән, Сталин үлгәс, аҡланған атаһын ул томан аша ғына иҫләй. Ләкин был татлы хәтирә бөгөн дә йәненә яҡтылыҡ һибә. Ҡояш нурына мансылған йәйге көн. Рәшиҙә атаһының тубығында ултыра һәм һис кенә лә төшкөһө килмәй. Сәсенән һыйпаған устарының йылыһын хатта әле лә тойғандай...\n– Һауынсы булып эшләүсе әсәйем таңдан фермаға китә торғайны. Мин ни өсөн уның ҡышҡы сатнама һыуыҡта иртәнге дүрттә тороп, көрт кисеп эшкә барырға мәжбүр булыуын аңлай алмайым. “Таң йоҡоһон йоҡлап, етелә барһа, һыйыр һөттө аҙыраҡ бирер инеме икән ни?!” – тип уйлайым. Иртәнге һауындан һуң төшкөһөнөң ваҡыты етә, унан – кискеһенә. Ғорур ҙа, матур ҙа әсәйемдең арыуын һиҙҙермәҫкә тырышыуын күрәм. Уны йәлләүҙән үҙәгем өҙөлөп, нисек тә булһа өйҙәге эште еңеләйтергә тырышам: әсәйем ҡайтҡансы, туғыҙҙарға тиклем, түшәк-юрғандарҙы йыйыштырам, көлөн алып, мейескә яғып ебәрәм, самауыр ҡуям. Моғайын, ҡара таңдан көрт йырып бармай торған эш, башҡа тормош барҙыр, тип фараз ҡылам... Ләкин көнитмешебеҙҙең шулай ауыр булыуы мине тырышып-тырмашып уҡырға, яҡшыраҡ тормошҡа ынтылырға әйҙәне лә инде. Бик еңел йәшәһәк, ул ынтылыш минең йәнемде биләп алмаҫ, шул тиклем дә көслө булмаҫ ине.\n... Ырымбур өлкәһенең Түлгән районына ҡараған Әүестән ауылы Көньяҡ Башҡортостан менән сиктәш. Туған Әүестән мәктәбендә етенсе синыфты бөткәс, Рәшиҙә уҡыуын Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Мораптал мәктәбендә дауам итә. Ә инде унынсыны тамамлаған йылда уны Тажикстанда йәшәүсе апаһы үҙенә саҡыра: “Уҡырға ла инерһең, миңә лә иптәш булырһың”, – ти.\n– Дүшәнбе университетының иҡтисад факультетында бер йыл белем алып, ауылға йәйге каникулға ҡайтҡайным, Әлфирә еңгәм Башҡортостандың баш ҡалаһына ҡунаҡҡа алып китте. Өфө! Урамдары буйлап бер үтеүем булды, мин уға мәңгелеккә ғашиҡ булдым! Тажикстанға кире китһәм дә, ҡайтыу хаҡында хыяллана башланым.\n... Хыялындағы ҡала ярты йылдан күҙ асҡыһыҙ февраль бураны уйнатып ҡаршы ала. Ҡыҙ ҡыҙырып эш эҙләй һәм Дәүләт банкыһының Өфө ҡалаһы Орджоникидзе районындағы бүлексәһенә өйрәнсек булып урынлаша. Аҡса эше етеҙлек, бөхтәлек, аныҡлыҡ, ҙур иғтибар һәм, әлбиттә, намыҫлылыҡ талап итеүен һөйләп тороу кәрәкме икән? Ә был сифаттар Рәшиҙәлә хаттин ашҡан. Һәр бурысын тел тейҙергеһеҙ башҡарған һылыуға тиҙ үк иғтибар итеп, бухгалтер итеп күсерәләр. Ярты йылдан – өлкән бухгалтер, бер йылдан иһә артабанғы тикшереү инспекторы итеп тәғәйенләйҙәр.\nБаш күтәрмәй эшләү менән бер рәттән белем офоҡтарын киңәйткән һәм юғары кимәлдәге белгес булараҡ билдәлелек яулаған Шакирова йәшен тиҙлегендәге һөнәри үҫешкә өлгәшә: башта бүлексә етәксеһе, унан Башҡортостан Республикаһы Милли банкыһы рәйесе урынбаҫары булып китә. Оҙон хеҙмәт юлы дауамында ул эшләгән банкылар исемен, биләгән вазифаларын һанап тормайынса, шуны ғына әйтәбеҙ: Башљортостандыњ атљаҙанѓан иљтисадсыћы Рәшиҙә Ғәббәс ҡыҙы төбәгебеҙҙең банк системаһын нығытыуға ифрат ҙур өлөш индерә.\n– Мин, әлбиттә, һис кенә лә үҙемде, бәләкәй саҡта йөрәк ярып сыҡҡан теләктәге кеүек, оло кеше булып киттем, тип һанамайым, – ти ул, көлөмһөрәп. – Ғөмүмән, шәхестең ҙурлығын вазифаһы түгел, ҡылған ғәмәлдәре, күңел юғарылығы билдәләй. Ләкин далала тыуып үҫкән ябай крәҫтиән балаһының, йылдар уҙғас, республика иҡтисадын үҫтереүҙә ҡатнашыуы үҙе үк мөғжизәгә тиң хәл, минеңсә.\nӘ банк – дөйөм иҡтисади киңлектең айырылғыһыҙ бер өлөшө. Уның үҫеше туранан-тура төбәктәге, илдәге, донъялағы иҡтисади-сәйәси хәлгә бәйле.\nРәшиҙә Ғәббәс ҡыҙы билдәләүенсә, уңышлы етәкселек итеү өсөн өс нәмә зарур: “Беренсенән, эшеңде башынан – иң түбән баҫҡысынан аҙағынаса бик һәйбәт өйрәнеү. Дүрт тиҫтә йылдан ашыу осорҙа һәр баҫҡыс аша үткәнлектән, миңә был өлкәләге бөтә нәмә ус төбөндәгеләй асыҡ күренә, шуға ҡарарҙар ҡабул итеүе лә еңел. Бынан тыш, заманды ғына түгел, көн һулышын тойоу мотлаҡ. Әммә иң мөһим сифат – выжданлылыҡ, кешеләрҙең кешелек дәрәжәһен кәмһетмәйенсә идара итеү. Яҡшы етәксе, минеңсә, ҡул аҫтындағыларҙы “яратҡан” һәм “яратмаған”дарға бүлмәй, тик эше буйынса баһалай. Берәүҙең һөҙөмтәһе көткәндән түбән икән, уға асылырға, өмөттәрҙе аҡларға мөмкинлек бирә. Мин үҙем шундай етәксе булырға тырыштым. Һәм һәр ваҡыт кешеләргә мөнәсәбәттең уларҙың ихтирамы булып ҡайтыуын тойҙом. Шуғалыр ҙа, бәлки, Хоҙай Тәғәлә оҙон хеҙмәт юлымда хыянатсы, намыҫһыҙ бәндәләрҙән, ҡазаларҙан аралағандыр”.\n“Рәшиҙә Ғәббәс ҡыҙы мәктәбен үткәнбеҙ!” – остаздарынан һөнәр нескәлектәренә өйрәнеп, республикала билдәле иҡтисадсы булып киткән уҡыусылары, бөгөн, ғорурланып, шулай ти. Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы, Рәсәй дәүләт сауҙа-иҡтисади университетының Өфө филиалында доцент Шакировала белем алған шәкерттәр ҙә, ҡағиҙә булараҡ, унда практика үткән, шунан эшкә ҡалған һәм хеҙмәт баҫҡыстары буйлап күтәрелгән. Рәшиҙә Ғәббәс ҡыҙы тиҫтәләрсә фәнни мәҡәләләр, методик әсбаптар авторы, финанс мәсьәләләре буйынса фәһемле консультациялар биреүсе булараҡ та билдәле.\n– Эшем бар булмышымды биләгән – һандар, күрһәткестәр хаҡында уйлап йоҡлап китәм, шул уҡ уйҙар менән уянам, – тип һөйләй Рәшиҙә ханым. Ләкин был уға бәхетле әсәй һәм өләсәй булырға һис кенә лә ҡамасауламай. Ҡыҙы Алина, әсәһе юлын һайлап, яҙмышын банк системаһына арнаһа, улы Роберт юридик хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса үҙ эшен алып бара. Өләсәйҙәренең өйҙә иң ҡәҙерле зат булыуын күреп үҫкән балаларының бөгөн “Әсәй!” тип өҙөлөп тороуынан ул йән рәхәте кисерә. Һөйөнөслө мәлдәрендә лә, көйөнөс килгән саҡтарҙа ла туғандарының йөрәк ҡайнарлығын тойоу шулай уҡ күңел бөтөнлөгөн нығыта – оло һәм татыу нәҫелдең ҡәҙерле һәм игелекле ҡыҙы ул. Әммә ғаиләһенең йылы ҡосағында ни тиклем генә бәхетле булмаһын, үҙен ҙур, ҡайнап торған тормоштан башҡа күҙ алдына килтерә алмай: “Көсөм барҙа артабан да мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ҡатнашырға, йәшәйешебеҙҙе лайыҡлыраҡ итеүгә үҙ өлөшөмдө индерергә теләйем”, – ти ул. Ике саҡырылыш рәттән Өфө ҡалаһы Киров район советына депутат итеп һайланып, район бюджетын төҙөүҙә ҡатнашыуы ла – тынғыһыҙлығынан, йәмғиәтебеҙ тормошона битараф булмауҙан.\n... Бала саҡтың йәнә бер сағыу хәтирәһен бик йыш иҫенә төшөрә ул. Ыжғыр һыуыҡ ҡышҡы көндә Рәшиҙә әхирәте менән йылғаға һыуға китә. Мәкенән һонолоп һыу алырға эйелгән саҡта биҙрәләре ауырлығына тартылып, боҙло һыуға бара ла төшә. Бала беләктәренең ауыр биҙрәләргә көсө етмәгәндер инде. Әхирәте ярҙамында мәкенән көс-хәл менән сыға, ләкин биҙрәләрҙе ҡулдан ысҡындырыу юҡ! Һыуҙан сығыуы була, Боҙһылыуға әйләнә: сәстәре, керпек-ҡаштары, өҫтөндәге кейеме шаҡырҙап ҡата. Ләкин буш биҙрәләр менән ҡайтыу башына ла инмәй: уларҙы мөлдөрәмә тултырып, көйәнтәләренә элә лә тамсыһын да сайпылтмаҫҡа тырышып, алып ҡайтып еткерә. Рәшиҙә Ғәббәс ҡыҙы йылдар аша шул ғәжәйеп ныҡыш, маҡсатлы балаға һис йәлләп түгел, ә һоҡланыу һәм оло яратыу менән баға. Әйтерһең, ҡыҙсыҡ биҙрә тулы һыу түгел, бәхетен сайпылтмаҫҡа тырышып юрғалай ...


Башҡортостанда «Кванториум» балалар технопаркы асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда «Кванториум» балалар технопаркы асылды\n12:03, 18 октября 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБашҡортостанда «Кванториум» балалар технопаркы эшләй башланы. Технопарктың икәүһе – Өфөлә, берәүһе Благовещенда урынлашҡан.\nТөбәк башлығы Рөстәм Хәмитов «Кванториум»дың Өфөләге майҙансыҡтарының береһендә булды. Ул «Гагарин-үҙәк» уҡыусыларға техник белем биреү буйынса ярҙам үҙәгендә асылған. Рөстәм Хәмитов технопарктың эше менән танышты һәм республика халҡын инновацион мәғариф учреждениеһының барлыҡҡа килеүе менән ҡотланы.\n– Бөгөн республикала өс «Кванториум» асыла, шуларҙың икәүһе – Өфөлә, шул иҫәптән бында, «Гагарин-үҙәк»тә. Благовещенда әле эшләп еткереү талап ителә. Барыһы ла балалар, үҫеп килгән быуын өсөн эшләнелә. Уларҙың яңыса уҡый алыуы өсөн шатбыҙ. Артабан да ошо юҫыҡта эш итәсәкбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Һәммәгеҙҙе лә ҡотлайым! Ошондай үҙәктәр уңышлы эшләһен, беҙгә бөтә йүнәлештәр буйынса яҡшы белгестәр әҙерләһен ине, тигән теләктәмен. Был бик мөһим. Киләсәктә шулай булыр тип ышанам.\nДиректор Игорь Нуйкин һүҙҙәренсә, технопарк техник ижадтың өс йүнәлеше: робот техникаһы, пилотһыҙ осоу аппараттарын ҡороу һәм аэройыһан инженерияһы буйынса эшләйәсәк.\nРеспублика етәксеһе «Аэроквантум», «Робоквантум» һәм «Космоквантум» төркөмдәрендә, шулай уҡ информатика класында һәм «Hi-Tech цех»та – 3D-принтерҙар, һанлы программалы идара итеү станоктары һәм башҡа заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған юғары технологиялы прототиплау лабораторияһында булды. Рөстәм Хәмитов уҡыусылар менән аралашты, уларҙың проекттары менән ҡыҙыҡһынды һәм технопарк етәкселеге менән уның эш принциптарын һәм үҫеш мөмкинлектәрен тикшерҙе.\n– Хәҙер яңы технологиялар быуаты, һәм балалар уның менән ҡуллана белергә тейеш. Бөгөн улар барыһын да һүрәттәрҙә, интернетта ғына күрә. Бөтәһенең дә уларҙы тотоп ҡарау, робот йыйыу мөмкинлеге юҡ. Ошондай техник үҙәктәр, балалар технопарктарын асып, беҙ малай-ҡыҙҙарҙы реаль эштәргә яҡынайтабыҙ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Башлығы. – Бөгөн балалар темаһында аҡса, бизнес эшләргә маташыуҙар бер кемгә лә сер түгел. Ә бында барыһы ла бушлай, һәм был бик һәйбәт.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡушыуы буйынса, шулай уҡ «Балалар өсөн өҫтәмә белем биреү» өҫтөнлөклө проекты сиктәрендә илдең барлыҡ төбәктәрендә «Кванториум» балалар технопарктары асыла.\nТеги: технопарк, белем биреү, Башҡортостан Башлығы


18 Июль 2019, 00:30\nШәп шофер Таҙлар ауылы егете Евгений Пирогов үҫмерлек ҡорона аяҡ баҫҡас, бала саҡта хыялланғанса, водитель булырға ҡарар итә. Әнисә Бикташева.\nТаҙлар ауылы егете Евгений Пирогов үҫмерлек ҡорона аяҡ баҫҡас, бала саҡта хыялланғанса, водитель булырға ҡарар итә һәм 116-сы Иҫәнғол һөнәрселек училищеһында ике йыл уҡып сыға. 1998 йылдың май айында танытма алып, бер ай ғына ял итеп ала ла, ауылындағы Ленин исемендәге колхоза һөнәре буйынса эшкә төшә. Йылдар үтеп тора, хужалыҡ бер нисә мәртәбә атамаһын үҙгәртә, ә Евгений эш урынына тоғро ҡалып, бөөгөнгө көнгәсә шунда эшләп йөрөй. ”Луч-Агро” ЯСЙ-һы етәксеһе Александр Зотов водителдең эшенән ҡәнәғәт. Евгений сәсеү һәм урып-һуғыу эштәрендә йөкләмәләрҙе яҡшы үтәй, үҙенең ЗиЛ йөк машинаһында ЯСЙ-ның барлыҡ эштәрендә ҡатнаша, юғары хеҙмәт күрһәткестәренә өлгәшә.\n21 йыл бер коллективта эшләгән ир-егет иптәштәре араһында хөрмәт менән файҙалана, предприятиеның йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша. Евгений Александровичты ауылдаштары ла үҙ эшенә намыҫ һәм яуаплылыҡ менән ҡараған, эшен еренә еткереп үтәгән үҙ эшенең оҫтаһы тип белә. Тырыш хеҙмәте һәм уңыштары өсөн Евгений күп тапҡырҙар район хакимиәте тарафынан Почет грамоталары менән дәртләндерелгән, быйыл һабантуйҙа иһә уны БР Ауыл хужалығы министрлығы Почет Грамотаһы көттө.


Гриша (хикәйә) — Башҡорт Википедияһы\n1886 йылдың 18 апрелендә\nГриша — А. П. Чехов хикәйәһе. 1886 йылда яҙылған, ошо йылдың 18 апрелендә Осколки журналының ун дүртенсе һанында тәүге тапҡыр баҫылған.\nХикәйәнең сюжетын Чеховҡа Виктор Билибин тәҡдим иткән, ул 1886 йылдың 14 мартындағы хатында яҙыусыға былай тип яҙған : «Мин Һеҙгә мәҡәләләрегеҙ өсөн һирәк-һаяҡ темалар ебәргеләрмен…» (ГБЛ). 1886 йылдың 14 мартындағы хатында ул Чеховҡа вәғәҙә иткән бер теманы тәҡдим итә: «Бәләкәй бала Федяның (2—3—4 йәштәр тирәһе) психологияһы. (хикәйә)».\nТәүге тапҡыр хикәйә 1886 йылдың 18 апрелендә юмористик әҙәби-нәфис Осколки аҙналыҡ журналында баҫыла. Әҙ генә үҙгәртелгән версияһы Чехов тарафынан 1899—1901 йылдарҙа нәшерсе Адольф Маркс баҫтырған яҙыусының әҫәрҙәр йыйынтығының беренсе томына индерелә.\nЧехов тере саҡта был хикәйә венгр, немец, серб-хорват, чех телдәренә тәржемә ителә.\nИке йәш тә һигеҙ айлыҡ Гриша тигән малай тирә-яҡ донъяға үҙенең тәүге аҙымдарын әҙерәк үҙ һүҙле холоҡло ҡараусыһы компанияһында яһай, хатта ҡараусыһынан бер йотом алкоголь дә ҡабул итә. Кискеһен Гриша әсәһенә ҡайҙа булыуы һәм ниҙәр күреүе тураһында һөйләй. Уның һаулығы әҙ генә зыян күргәнлектән, әсәһе уны касторка майы менән дауалай.\nГришаның прототибы булып яҙыусы Н. А. Лейкиндың тәрбиәгә алынған улы Федя тора. 1884 йылда Федя яҙыусының өйөнә килтереп ташлана һәм 1886 йылдың июнендә малай яҙыусы тарафынан уллыҡҡа ҡабул ителә. Лейкин Чеховҡа бер нисә тапҡыр малайҙың тормошо тураһында яҙған була. Чехов 1885 йылда Лейкиндарҙа була һәм малайҙы гелән иҫкә төшөрә.\n↑ } (1936) Рассказ Гриша. Иҫкәрмәләр\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Гриша_(хикәйә)&oldid=714675 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:08 11 июль 2017 үҙгәртелгән.


Тормош кимәле иҡдисади күрһәткестәргә ҡарап баһалана\nУрта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡ ауыл ерендә лә яңы һулыш ала. Әммә яңы эш башлаусы йүнселдәргә этәргес көс биреү һәм дөрөҫ юл күрһәтеү мөһим.\nКүгәрсен районының Исем ауылында үткән «Иҡдисад нигеҙе» форум-ултырышында ҡатнашыусылар тап ошо һорауҙар буйынса фекер алышты. Ҡунаҡтар урындағы эшҡыуарҙар етештергән тауарҙар менән танышты, күргәҙмә ҡараны. Артабан һөйләшеү түңәрәк өҫтәл артында дауам итте. Республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Вячеслав Ғиләжетдинов билдәләүенсә, Күгәрсен һәм Ейәнсура райондары эшҡыуарлыҡты үҫтереү, инвесторҙар менән эшләү буйынса алдынғы төбәктәр иҫәбендә. «Шулай ҙа бер нөктәлә туҡтап ҡалырға ярамай,»- тине Вячеслав Африкович. Эшҡыуарҙар менән бер рәттән эшләүсе, район, республика ҡаҙнаһына тос өлөш индереүсе ауыл хужалыҡтары вәкилдәре үҙҙәренең баҙар шарттарына бәйле килеп тыуған ҡыйынлыҡтар хаҡында һөйләне, һәр һорау буйынса ҡыҙыу әңгәмә ҡоролдо.


«Салауат Юлаев»тың йәш хоккейсыһы донъяла иң перспективалы тип танылды // Спорт | новости башинформ.рф\n«Салауат Юлаев»тың йәш хоккейсыһы донъяла иң перспективалы тип танылды\n11:29, 17 марта 2017 Спорт\n«Салауат Юлаев»тың йәш хоккейсыһы донъяла иң перспективалы тип танылды Фото: «Комсомольская правда-Өфө» сайтынан\nӨФӨ, 2017 йыл, 17 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\nThe Hockey News абруйлы спорт журналы донъяның иң перспективалы хоккейсылары рейтингын баҫтырып сығарҙы. Өфөнөң «Салауат Юлаев» клубынан 19 йәшлек Кирилл Капризов исемлектә беренсе урынды биләй, тип хәбәр итә «Комсомольская правда-Өфө» сайты.\nДаими беренселек йомғаҡтары буйынса йәш уйынсы 23 шайба ташлап һәм 22 һөҙөмтәле пас биреп, 55 мәрәй йыйҙы. Ошо күрһәткес буйынса ул бөтә дәғүәселәрен уҙып китте һәм сит ил киң мәғлүмәт сараларының иғтибарын йәлеп итте. 2015 йылда Капризов «Миннесота Уайлд» клубы тарафынан 135-се номер аҫтында драфтың бишенсе раундында һайланды. «Салауат Юлаев» менән контракт 2018 йылдың йәйенә тиклем иҫәпләнгән.\nТәүге өсәү иҫәбенә Капризов менән бергә «Филадельфия Флаерс»тан Филипп Майерс һәм «Миннесота Уайлд»тан Джордан Гринвэй инде. «Салауат Юлаев» һөжүмсеһе — рейтингтың тәүге ун баҫҡысында Рәсәйҙән берҙән-бер вәкил.\nТеги: хоккей,«Салауат Юлаев» клубы


ХикәйәТуй мәжлесе тамамланыуға табан барғанда, кейәүҙең оло апаһы урынынан ҡалҡынды:– Таралышмай тороғоҙ әле, барыһы ла өйгә ингәс, һүҙ әйтәм!\nИшеккә яҡын ултырыуҙан файҙаланып, тышҡа сығып, елләнеп килергә булдым. Күбеһе ҡыҙмаса булып алған, төрлө ергә таралған, төркөмдәргә бүленешкән ҡунаҡтарҙы тиҙ генә йыйып ҡара! Ярты сәғәт үтер әле. Тынсыу өйҙә көнө буйы һыйланып ултырыу мәрәкә эш түгел, ялҡытты. Дан туй булды был, ашап та, эсеп тә, ҡоҙалар менән аралашып та туйҙырҙы. Хәҙер ял итке, берәй тыныс урынға арҡа терәге килә. Элек башҡорт өс көн ҡыҙ, аҙаҡ өс көн егет яғында нисек туйлап ятҡандыр? Заманалар үҙгәрҙе хәҙер, бер көнө лә хаттин ашҡан. Йәш саҡта ғына туйға атлығып киләһең, күңелгә мәрәкә, тәнгә мажара эҙләйһең бит ул. Ҡырҡҡа яҡынлағас, ул бары тик туғанлыҡ йәки дуҫлыҡ бурысын үтәү генә булып ҡала икән. Аллаға шөкөр, был туй ҙа имен-аман үтеп бара. Кисә ЗАГС-та ла булдыҡ, ағайҙың иркен йортонда бөтә йолаларҙы теүәл үтәп, кейәү яғын шартына килтереп ҡунаҡ иттек. Ә бөгөн иртәнән бирле кейәү йортонда һыйланабыҙ. Берәй сәғәттән, һеңлекәште ҡалдырып, ҡайтыу яғына ҡуҙғалырбыҙ инде. Ауылыбыҙ, ана, Мағаш тауы аръяғында ғына, машинала ярты сәғәтлек кенә юл.\nТышта рәхәт. Яҙғы тәмле һауа һулап туйғыһыҙ. Ауылға терәлеп торған урмандан ҡоштар тауышы ишетелә. Тынсыу бүлмәлә зарығып ултырғанмын икән. Ярты табын тышта йөрөй ҙәһә. Ана, аласыҡ эргәһендәге ҙур көҙгө тирәһендә бөтөрөлгән ике йәш ҡоҙаса ниндәйҙер ҡыҙыҡ табып көлөшә. Солан буйындағы ҙур эскәмйәгә ҡунаҡлаған урта йәштәрҙәге өс ир Украиналағы һуңғы хәлдәр хаҡында уфтанып гәп һата. Үҙҙәре теге һылыуҡайҙарҙан күҙҙәрен дә алмай. Ай-һай, тиңдәштәр, уфтаныуығыҙ украин халҡы яҙмышын ҡайғыртыуҙанмы икән? Ҡырымдағы хәлдәрҙән бигерәк ҡоҙасаларҙың буй-һыны нығыраҡ ҡыҙыҡһындыра буғай һеҙҙе? Мин дә улар янына ыңғайлайым. Бынау буйға ла, арҡырыға ла бер сама ҡоҙа – кейәүҙең ағаһы шикелле. Бигерәк телдәр. Белмәгән нәмәһе юҡ. Һүҙ яйлап йәштәргә барып терәлә.


“Ҡалды минең эҙҙәрем...” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » “Ҡалды минең эҙҙәрем...”\n“Ҡалды минең эҙҙәрем...” 07.04.2017 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nБөйөк Ватан һуғышының бөтә михнәтен, ауырлығын үҙ елкәһендә кисергән Әбделхәй менән Ғәзизә Бәхтиғәни ҡыҙының ишле ғаиләһендә ун икенсе бала булып донъяға килә Ришат. Һуғыш, унан һуңғы ауыр йылдар эҙһеҙ үтмәй, аслыҡтан, төрлө сирҙән балаларҙың барыһын да һаҡлап ҡала алмай атай-әсәй – өсәүһе генә үҫеп буй еткерә.\nӘбделхәй ағай колхозда таҡта ярыусы була, төҙөлөштә лә тир түгә, Ғәзизә апай сөгөлдөр үҫтерә. Атаһының төп таянысы булған Ришат, бәләкәйҙән ҡул араһына инеп, эшкә егелә.\n– Мәктәптә уҡыған саҡта уҡ атайым ҡул бысҡыһы менән таҡта ярырға өйрәтте, – тип хәтерләй ул бөгөн бала сағын. – Оҙон, йыуан бүрәнәне үлсәп, кәрәк тиклем өлөштәргә ҡәләм менән һыҙып сығалар ҙа, берәүең – өҫтә, икенсең аҫта тороп, ағасты буйға бысаһың. Имәндәй ныҡ ағайҙарҙың хәлен алырлыҡ эш инде ул...\nБашта Игенйылғала, һуңынан Яңғыҙҡайын мәктәбенә йөрөп белем алған Ришат әрме хеҙмәтенә саҡырылғанға тиклем колхозда атаһы менән бергә төҙөлөш бригадаһында эшләй. Өс йыл һалдат һурпаһын тәмләгәндән һуң, 1969 йылда Өфө ҡалаһындағы нефть эшкәртеү заводына оператор-машинист булып эшкә урынлаша. Тик ҡала тормошон үҙһенә буламы ауыл балаһы, өҫтәүенә ата-әсәһе лә ярҙамға мохтаж. Ул саҡтағы колхоз рәйесе Рәшит Йомағужин да йәштәр менән тиҙ үк уртаҡ тел таба алған, бәләкәйҙән ойоштороу һәләтенә эйә егеткә “Победа” колхозының комсомол ойошмаһын етәкләргә тәҡдим итә. Буш ваҡытында ҡулынан гармунын төшөрмәгән, йыр-моңға әүәҫ егеткә клуб мөдире вазифаһын да йөкмәтәләр. Хужалыҡ етәкселеге тәҡдиме менән Ришат шул уҡ йылда ситтән тороп Стәрлетамаҡ ауыл хужалығы техникумына уҡырға инә. 1974 йылда уны тамамлап, ҡулына махсус белемле зоотехник дипломы алған егетте “Победа” колхозына зоотехник итеп тәғәйенләйҙәр. 1980 йылдан хужалыҡтың баш зоотехнигы була.\nКүмәк хужалыҡтарҙа эш гөрләп торған саҡ. Колхозда биш ферма, һыйыр малы һаны 1800 башҡа етә. Бынан тыш, сусҡа, һарыҡ аҫрала. Ҡыҙыл Дубровка һөтсөлөк фермаһы районда алдынғылар сафынан төшмәй.\nӘ инде 1991 йылда Ришат Әбделхәй улын ауылдаштары “Победа” колхозы рәйесе итеп һайлап ҡуя. Бик ауыр, ҡоролоҡло йыл була ул.\n– Ауыл эшсәндәренә, колхоздарҙың киләсәгенә ныҡлы һынау йылы булды ул, – тип уйҙары менән шул көндәргә әйләнеп ҡайта ветеран. – Апрелдән авгусҡа тиклем ямғыр яуманы. Дөйөм тырышлыҡ менән генә был йылды имен-аман үткәреп ебәрҙек. Үҫкән тиклем игенен йыйып алдыҡ, өмәләр яһап, ҡул салғыһы менән бөтә ҡыуаҡ араларындағы, уйһыу урындарҙағы үләнде сабып, бесән тупланыҡ. Бер төптән егелеп эшләнек...\nТәбиғәт көйһөҙлөгөнән дә бигерәк тотош илдең иҡтисады емерелә башлауы, колхоз-совхоздар яҙмышына битарафлыҡ күрһәтелеүе лә дөйөм хужалыҡтарҙың киләсәген ҡурҡыныс аҫтына ҡуя. Тап ошо йылдарҙа районда бик күп колхоздар бөлгөнлөккә төшөп, тарҡалыу хәленә килә.\n– Шулай булыуға ҡарамаҫтан, беҙҙең “Победа” иген үҫтереү, малсылыҡ продукцияһы етештереү йәһәтенән уңышлы эшләне. Төҙөлөш эштәре лә туҡтаманы. Ҡотлоғужала иген келәте, 200 башҡа иҫәпләнгән һарай төҙөлдө, Игенйылғала модуль-гараж ултыртылды, тирмән эшләй башланы. Игенйылғала һыу үткәргес торбалары һалынды, ауылға зәңгәр яғыулыҡ үткәреү йәһәтенән проект төҙөтөү эштәрен башланыҡ, – тип артабан хәтер йомғағын һүтә ветеран. – Шуны әйткем килә: халыҡ эшсән, егәрле беҙҙә. Ниндәй генә шарттарҙа ла ауырлыҡты бергә күтәрҙеләр, дөйөм хужалыҡты һаҡлап ҡалырға тырыштылар. Уларға рәхмәтем сикһеҙ...\n2002 йылдан Ришат Әбделхәй улын Бельский ауыл Советы рәйесе итеп һайлап ҡуялар. Хаҡлы ялға киткәнсе халыҡтың йәшәү шарттарын еңеләйтеү, яҡшыртыу, ауылдарҙы төҙөкләндереү тәңгәлендә байтаҡ сара күрә.\nРишат Әбделхәй улын ауылдаштары һәйбәт ғаилә башлығы, хәстәрлекле атай булараҡ та ихтирам итә. Мәмдүҙә Кәшфелбаян ҡыҙы менән 30 йыл самаһы татыу ғүмер итеп, бер ул, бер ҡыҙ үҫтерәләр. Тик тормошта шатлыҡ менән ҡайғы-хәсрәт, юғалтыу-табыштар һәр саҡ йәнәш йөрөй шул. Оҙайлы ҡаты сирҙән Мәмдүҙә апай баҡыйлыҡҡа күсә...\nРишат Әбделхәй улының Әлфиә Зәйнетдин ҡыҙы менән яҙмышын бәйләүенә лә хәтһеҙ генә ғүмер үтте. Ишле, үҙ-ара бик татыу ғаилә булып йәшәй улар бөгөн. Улдар-килендәр, ҡыҙҙар-кейәүҙәр, ейән-ейәнсәрҙәр бер туғандай яҡын, татыу. Аҙна һайын төрлөһө төрлө тарафтан Игенйылғаға ашҡынып ҡайта. Яҡын, ҡәҙерле кешеләре бергә йыйылғанда, ғәҙәттә, Ришат Әбделхәй улы ҡулына гармунын ала, һәм өй эсе моңло, хисле йыр-моңға күмелә:\n...Оло юлдың туҙанында\nҠалды минең эҙҙәрем...\nАвтор: Мәрхәбә СОБХАНҒОЛОВА.\n“Сулпан”да — “Ҡәнифә юлы” 10.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nСибай концерт-театр берекмәһенең “Сулпан” балалар театрында күренекле драматург Сәрүәр Суринаның...\nТаланттар байрамы! 09.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nБашҡортостанда йәш таланттарға иғтибар көслө, Хөкүмәт кимәлендә бүләкләү йыш ойошторола....\nҺүрәттәрҙә - ҡала яҙмышы 09.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nСибай тарих һәм крайҙы өйрәнеү музейында Нияз Мирхәйҙәровтың шәхси фотокүргәҙмәһе асылды. Ул оҙаҡ...\nӘлфинә Ҡытайҙа көс һынай 09.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\n“Һылыуҡай– 2018” республика матурлыҡ бәйгеһе еңеүсеһе Әлфинә Кашапова Башҡортостан данын Ҡытайҙа...\n“Масторавань морот” Бишбүләктә 09.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nРайон мәҙәниәт йорто майҙанында шау-гөр килеп барған күңелле сара бик үҙенсәлекле, иҫтә ҡалырлыҡ...\nКимәл дә, кәйеф тә күтәрелә 08.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nБәләбәй ере йәнә Башҡортостандың төрлө төбәктәренән профессиональ ансамблдәрҙе һәм халыҡ...\n"Бергә йәшәйек" 07.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nБай икәнеңде белгең килһә, күсенеп ҡара, тип белмәй әйтмәгәндәр икән! Йә, әллә нимә лә юҡ һымаҡ,...\n“Театр – ул сәнғәт һарайы!” 07.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nЙоҡомһораған аҡыл һәм йөрәкте ҡуҙғытып ебәреүсе тылсымға эйә ул......\nСәхнәлә – “Тере тупраҡ” 07.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nУл тарихыбыҙға алып ҡайтыр. Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрында...\nӘҙәбиәт уҡыусынан алда барһын 07.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nУл кешегә ауырлыҡтарҙы еңергә ярҙам итһен. Күренекле яҙыусы һәм журналист Гөлшат Әхмәтҡужинаның...\n“Башҡортостан илгә йөҙ йәш, тиме?..” 07.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\n“Минең данлы Башҡортостаным!” поэмалар конкурсына килгән әҫәрҙәргә күҙәтеү....\nТеатрға өр-яңы спектаклгә килегеҙ! 05.12.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nОшо көндәрҙә М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында ҙур премьера көтөлә –...


Материалы за 13.06.2017 » "Урал" гәзите\n13-06-2017, 16:42 / ---\nРәсәйле булыу - ҙур яуаплылыҡ\nБөгөн илебеҙҙең ысын гражданины булыуҙы раҫлаған паспорт алыу - һәр үҫмер баланың ғүмерендә иң тулҡынландырғыс мәлдәрҙең береһе. Был көн йәш быуындың ололар тормошон башлауын, үҙаллылығын аңлатҡан тантаналы ваҡиға. Илебеҙҙең төп байрамы - Рәсәй көнөнә ҡарата һәм “Беҙ - Рәсәй граждандары” Бөтә Рәсәй акцияһына ярашлы, Рәсәй Эске эштәр министрлығының Белорет районы буйынса бүлегенең миграция мәсьәләләре буйынса бүлегендә 14 йәше тулған үҫмерҙәргә паспорт тапшырыу тантанаһы үтте. Илебеҙҙә йыл һайын миллионлаған үҫмер ошондай тантаналы сарала ҡатнаша. Ҡулдарына тәүге төп документ алыусыларҙы...\n13-06-2017, 16:41 / ---\nСтуденттар менән осраштылар\nҠаланың үҫмерҙәр китапханаһында ҡала Советы депутаттары һәм территориаль һайлау комиссияһы вәкилдәре студенттар менән осрашты. Был сараның девизы - “Йәшлек - әүҙем тормош алып барыу осоро” тип аталды. Ҡасандыр барыһы ла һайлауҙы көтөп алды һәм уға байрамға барғандай йөрөнө. Бөгөнгө заман йәштәре был мөһим ваҡиғаға ғәҙәти эш кеүек, тыныс ҡарай. Медицина колледжы студенттары менән ойошторолған осрашыуҙың маҡсаты ла ошо гражданлыҡ бурысын үтәүҙә йәштәрҙә битарафлыҡ булдырмау, яуаплылыҡ уятыу ине. Осрашыуға әле эшләп йөрөгән депутаттар килде. Сара барышында китапхана хеҙмәткәрҙәре илһөйәрлек...\n13-06-2017, 16:40 / ---\nЖурналистарҙың бар төрлөһө\nБашҡортостан журналистары һѳнәри байрамын билдәләй. Бѳгѳнгѳ журналистика ѳлкәһе, уның йәшәйеше, киләсәге тураһында республикабыҙҙағы билдәле яҙыусы, шағирә, публицист, Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика дәүләт премияһы лауреаты Гүзәл Рамазан ҡыҙы СИТДИҠОВА менән әңгәмәләштек. ► Гүзәл апай, бѳгѳн Һеҙҙе халыҡ араһында билдәле итеп күрһәткән эштәрегеҙ бик күп. Әүҙем йәмәғәт эшмәкәре лә, тәржемәсе лә, шағирә лә, публицист та Һеҙ, «Бәйләнештә» социаль селтәрендә бер нисә тѳркѳм алып бараһығыҙ, Башҡорт Википедияһын үҫтереүгә ҙур ѳлѳш индерәһегеҙ. Ә шулай ҙа Һеҙҙе, тәү сиратта, журналист тип...\n13-06-2017, 16:38 / ---\nЯнғынға ҡаршы бергәләп\nМәктәп һәм мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында 1 майҙа янғын хәүефһеҙлеге айлығы старт алғайны. Белорет район-ара күҙәтеү эшмәкәрлеге һәм профилактик эш бүлеге хеҙмәткәрҙәре янғын часы коллективы менән берлектә уҡыусылар һәм балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре өсөн төрлө саралар үткәрҙе. Уларҙың береһе Белорет компьютер мәктәбендә уҙҙы. Белорет район-ара күҙәтеү эшмәкәрлеге бүлеге хеҙмәткәрҙәре компьютер мәктәбенә йыш ҡунаҡҡа килә. Уҡыу йылы әйләнәһенә улар янғын хәүефһеҙлегенә ҡаршы балалар менән бер нисә сара ойоштора. Был юлы ла мәктәп коллективы ҡунаҡтарға шат булды. Ә инде уҡыу...\n13-06-2017, 16:37 / ---\nПрофилактик эштәр дауам итә\nЙыл башынан бөгөнгә тиклем муниципаль районда 74 янғын сыҡҡан, шул сәбәпле 8 кеше һәләк булған, 3-әүһе тән йәрәхәте алған. Район-ҡалала балалар араһында янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен үтәүгә ҙур иғтибар бүленә. Был маҡсаттан төрлө учреждениеларҙа әленән-әле профилактик саралар ойошторола. Ошондай сараларҙың береһе Үҙәк баҙарҙың “Бэби-бум” уйын комплексында үтте. Был көндө уйын комплексына килгән балалар күңел асып ҡына ҡалманы, ә үҙ ғүмерен һаҡлау өсөн кәрәк булған мөһим мәғлүмәткә лә эйә булды. Балаларға янғын булдырмау сәбәптәре аңлатылды, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре яҙылған буклеттар...


Аҡ күлдәгең тапланмаһын. Булған хәл. Мөҙәрис Багаев\n8 Июнь , 10:17\nМендельсон маршы аҫтында зауыҡ менән биҙәлгән сәхнәгә, ҡулға-ҡул тотоношоп, бер-бер артлы алты пар күтәрелә. Туй күлдәге кейгән кәләштәр күл өҫтөнән тын ғына йөҙөп килеүсе аҡҡоштарҙы хәтерләтә.Йыйылыусылар – уларҙың күбеһе йәштәрҙең ата-әсәләре, туған-тыумасалары, дуҫ-иштәре- һәр парҙы алҡыштарға күмеп ҡаршы ала.Бына алты пар ҙа сәхнәгә теҙелеп баҫты. Һоҡланғыс күренеш!\nШул саҡ нимәлер ошо байрам тантанаһының йәмен боҙғандай тойолдо. Йыйылыусыларҙы ла ниндәйҙер тулҡын хәрәкәткә килтереп, тирбәтеп ебәргәндәй булды. Мин шунда сәхнәлә торған ике кәләштең ауырлы икәнен күрҙем. Ап-аҡ туй күлдәге һәм …уны йыртырҙай булып тырпайып торған ҡорһаҡ. Ниндәй ҡапма-ҡаршылыҡ! Һәр бер ҡыҙға туй күлдәге килешкән кеүек, һәр бер ҡатынды ҡорһаҡлы булыу биҙәй. Ә бына икеһе бергә тап килмәгән күренеш ниндәйҙер сирҡаныс тойғо уята, әҙәм балаһы уны ҡабул итмәй. Быны раҫлағандай, йыйылыусылар бер-береһенең ҡолағына эйелде. Ни тураһында шыбырлашҡандары аңлашыла, әлбиттә. Янымда ғына урта йәштәрҙәге ир менән ҡатын баҫып тора ине. Уларҙың шым ғына һөйләшеүҙәре ҡолағыма салынды. Ҡатын: “Әйттем мин Айгөлгә, әҙәм көлдөрөп, бында күренеп йөрөмәгеҙ, тип”, -ти ғәйепле тауыш менән. Ир уны йыуатырға маташҡандай: “Ярай инде, бисәкәй, булған – бөткән …Әллә ниңә загсҡа алданыраҡ барманылар бит…”, -тип ҡуя. “Ҡиммәтле бүләк бирәләр, имеш. Бында оятыңдан ер тишегенә инеп китерһең!”-тип һөйләнә ҡатын, үҙе ҡыҙарып бүртенгән. Алан-йолан ҡарана. Тантананы алып барыусы сәхнәләге кейәү-кәләштәр менән таныштырып сыҡҡас, эргәмдәге ирле-ҡатыны икәүҙең иң уртала ҡорһағын кәпәйтеп торған ҡыҙҙың ата-әсәһе икәненә төшөнәм. Улар балалары өсөн оялалар, ә ҡыҙҙары менән буласаҡ кейәүҙәре, бер ни булмағандай шат йылмая. Егет кеше хатта бер аҙ тәккәбер ҙә. Күрҙегеҙме – мин ниндәй шәп-туйға тиклем үк өлгөртөп ҡуйҙым, тип маһайғандай. Инде миңә Айгөлдөң күлдәге ап-аҡ булып түгел, ә нисектер керләнгәндәй күренә.


Әбйәлил районында милли һәм халыҡ спорт төрҙәре буйынса республика фестивале үтте\nУнда төрлө ҡала һәм райондарҙан 15-кә яҡын команда ҡатнашты. Йәш спортсылар милли көрәш, гер күтәреү, арҡан тартышыу һәм һуҡма туп буйынса көс һынашты.\nБатырҙар алышы айырыуса мауыҡтырғыс үтте. Һигеҙ ауырлыҡ үлсәмендә уҙған бәйгелә Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы уҡыусылары ҙур уңышҡа өлгәште. Команда беренселегендә улар беренсе урынға сыҡты. Икенсе, өсөнсө урындарҙы Әбйәлил һәм Баймаҡ көрәшселәре бүлеште. Шулай уҡ ярыштар спорттың башҡа төрҙәре буйынса ла ҡыҙыу барҙы. Мәҫәлән, гер күтәреүҙә Көйөргәҙе районы үҫмерҙәре алдынғылыҡты бер кемгә лә бирмәне. Ә инде арҡан тартыуҙа хужалар, һуҡма туп уйынында хәйбуллаларға тиңләшеүсе табылманы. Дөйөм команда беренселегендә Әбйәлилдәр юғары баҫҡысҡа күтәрелде. Икенсе урынды Хәйбулла районы спортсылары, өсөнсөнө Белорет ҡалаһы вәкилдәре яуланы.


Ваҡ ҡына бөжәктәрҙә - ҙур хәүеф - Юлдаш\nИҙелбаева Диляра изгелек Матурлыҡ\nбалам - Зифа Нагаева көйө һәм һүҙҙәре. Бәхетле бул - Ғәлиханов Ришат\nВаҡ ҡына бөжәктәрҙә - ҙур хәүеф\nВаҡ ҡына бөжәктәрҙә - ҙур хәүеф https://bash.news/yuldash/4426_vak-kyna-bezhekterze-zur-heuef\n27 апр, 12:35\nБашҡорт дәүләт медицина университетының микробиология кафедраһы мөдире, медицина фәндәре докторы, профессор Марсель Тойғонов менән Зөһрә Арсаева әңгәмәләшә.\n- Талпандар бигерәк тә урманлы төбәктәрҙә күп күҙәтелә. Был бөжәктәрҙең барыһы ла зарарлы түгел, ғәҙәттә, 20-30 проценты ғына вируслы. Улар сирҙе быуындан-быуынға тапшыра, шуға күрә тәбиғәттә талпан вирусын бер нисек тә бөтөрөп булмай. Был бөжәктәр урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтарҙа күп осрай. Ағас башына менеп, улар хайуандарҙы йә кеше үткәнен көтөп ултыра ла, уңайлы мәлдә, ямғыр һымаҡ, уның өҫтөнә ҡойола.\nЯҙғы һәм йәйге осорҙа ҡалалағы парктар, балалар лагерҙары, шифаханалар һәм башҡа учреждениелар тирәһендә талпандарҙан зарарһыҙландырыу эштәре үткәрелә. Ә ҡала янындағы биләмәләрҙе, урмандарҙы эшкәртмәйҙәр, сөнки был ҙур сығымға бәйле. Үкенескә күрә, йыл һайын республикала бер нисә тиҫтә кеше талпан энцефалитын йоҡтора. Уға ҡаршы тороуҙың берҙән-бер сараһы - вакцинация үткәреү. Вирусҡа ҡаршы бер нисә төрлө вакцина бар. рәсәйҙә сығарылғандары, шулай уҡ сит илдән индерелгәндәре.\nВакцинаны өс тапҡыр яһатырға кәрәк. Мәҫәлән, беренсеһен хәҙер эшләтһәң, икенсеһен - 1 ай үткәс, өсөнсөһөн - 1 йылдан һуң. Шул саҡта ныҡлы иммунитет барлыҡҡа килә лә, уның көсө ғүмер буйына етәсәк.\nЭлек талпанды тикшереүсе лабораториялар һәр районда була торғайны, ә хәҙер ике-өс районға берәү генә ҡалды, улары ла бөжәктең вируслы булыу-булмауына анализ эшләйме, белмәйем. Өфөлә Шәфиев урамындағы лабораторияла шундай анализ үткәрелә. Талпан ҡаҙалһа, ул мотлаҡ зарарлы тигәнде аңлатмай әле. Ләкин 4-8 көндән һуң баш ауыртһа, температура күтәрелһә, бөжәктең вируслы икәненә шик тыуа. Ашығыс рәүештә табиптарға мөрәжәғәт итергә кәрәк. Бындай хәлгә тарымаҫҡа теләһәгеҙ, профилактик рәүештә талпанға ҡаршы иммуноглобулинды ҡаҙарға кәрәк. Йорт хайуандарына ла вируслы талпан ҡаҙалыусан. Талпан энцефалиты күскән һыйыр һөтөн ҡурҡмай ҡайнатмай ҙа эсергә мөмкин, сөнки уның ҡанында барлыҡҡа килгән иммунитет вирусты зарарһыҙландыра. Ә вируслы талпан ҡаҙалған кәзә һәм һарыҡ һөтөн ҡайнатмай эсергә ярамай. Шулай уҡ талпан вирусын йоҡторған бесәйҙән дә кешегә тәнендәге йәрәхәттәр аша энцефалит сире күсә ала.\nТалпан ҡаҙалһа, иң тәүҙә ул ҡаҙалған урынға берәй май йәки вазелин һөртөп, бөжәкте тонсоҡторорға кәрәк. Ярты сәғәттән һуң ул тырнаҡтарын ысҡындыра, бөжәкте ипләп кенә тартып сығараһың. Ә тонсоҡтормай тартһаң, уның аяҡтары арҡыры тора, һурып сығарғанда, башы тәндә ҡала. Талпанды быяла һауытҡа һалып, Шәфиев урамы, 7-се йортта урынлашҡан гигиена үҙәгенә тикшерергә килтерергә мөмкин. Һөҙөмтәһе икенсе көнгә билдәле була, талпан зарарлы икән, бушлай иммуноглобулин ҡаҙауға йүнәлтмә бирәләр. Препарат травмпункттарҙа эшләнә.\nТалпан вирусы организм өсөн бик хәүефле, шуның өсөн тәбиғәткә сығып ял итһәгеҙ, бик һаҡ булығыҙ. Кейем тәнде тулыһынса ҡаплап торорға тейеш. Урман-ҡырҙан ҡайтҡас, һәр саҡ тәнде, кейемде тикшерегеҙ.\nРедакциянан: талпанды Башҡортостан республикаһының гигиена һәм эпидемиология үҙәгендә тикшертә алаһығыҙ.\nАдресы: 450054, Өфө ҡалаһы, Шәфиев урамы, 7\nБәйләнеш телефоны: 8 (347) 237-64-08\nЭш сәғәттәре: 9:00 – 16:00


Үҙ эшеңде башлау - еңелдән түгел. Айырыуса, әгәр һин юридик юғары уҡыу йортон тамамламаһаң һәм хоҡуҡ нескәлектәрен аңлап етмәһәң. Үҙеңдең фирмаңды нисек теркәргә? Теге йәки был эшмәкәрлек төрөнә нисек итеп лицензия алырға? Баҙар иҡтисадында күптән йәшәүгә ҡарамаҫтан, был мәсьәләләр беҙгә һаман да уңайһыҙлыҡтар тыуҙыра килә. Бәхеткә күрә, "юридик компания - фирма" кеүек төшөнсә бар, ул хеҙмәт ҡушыуы буйынса беҙҙең хоҡуҡи яфаланыуҙарҙы бер ни тиклем еңеләйтә.\nБындай фирмалар рәтенә нәҡ бәләкәй предприятие инә. Һүҙ уның тураһында барасаҡ. Был ғәҙәти булмаған ойошма: бер яҡтан, уның шәхси эйәһе бар - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы, Башҡортостан юридик компаниялар республика ассоциацияһы рәйесе Владимир Вишневский, икенсе яҡтан - уның бурысы йәмәғәт эшмәкәрлеген хәтерләтә. Бәләкәй бизнесты яҡлау буйынса ҡануниәткә төҙәтмәләр эшләү, коммерция булмаған структуралар булдырыу, льготалы шарттарҙа юридик консультация күрһәтеү... Дөйөм алғанда, уның эшмәкәрлегенең асылы - эшҡыуарлыҡ үҫешенә булышлыҡ итеү.\n- Компания 1991 йылда, бәләкәй предприятиелар үҫешенә булышлыҡ итеү тураһында СССР Хөкүмәте ҡарары көсөнә ингәндән һуң, барлыҡҡа килде, - ти Владимир Вишневский. - Уны булдырыу идеяһы күп кәртәләргә осраны. 1988 йылда, Өфө нефть институтын тамамлағас, мин специальность буйынса эшләй башланым һәм үҙемдең проект кооперативымды ойошторҙом - нефть һәм газ сәнәғәте объекттары төҙөлөшө өлкәһендә проектлау менән шөғөлләндем. Эшләүе ҡыҙыҡ, œììœ øул óº ваҡытта å¾åëäœí áóëìàíû, ñ³íêè кооператорҙарҙың береһе лә эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген дөрөҫ көйләй белмәй ине. Кешеләр хәбәрҙар түгел ине. Шуға күрә эш барышында ойоштороу-техник һәм хоҡуҡи характерҙағы күп мәсьәләләрҙе хәл итергә, тейешле ойоштороу-хоҡуҡи документтар эшләргә тура килде.\nУл ваҡытта миндә тейешле мәғлүмәт йыйыу һәм бөтәһенә лә төшөнөү теләге тыуҙы. Миңә ҡайһы бер мәсьәләләр буйынса башҡа кооператорҙар йыш килә башланы. Башта бушлай консультация бирҙем. Аҙаҡ, мөрәжәғәт итеүселәрҙең һаны арта башлағас, мин уйға ҡалдым - насар бизнес булмаясаҡ. Хоҡуҡ өлкәһе минең күңелемә хуш килеүен аңлай инем, һәм мин икенсе юғары - юридик белем алырға ҡарар иттем. 1991 йылда кооперативты үҙемдең урынбаҫарыма ҡалдырҙым һәм фонд рәүешендә эшҡыуарлыҡ үҫешенә булышлыҡ итәсәк юридик компания булдырҙым.\n- Владимир Андреевич, šåƒ ¼ƒ фирмаûƒƒû булдырàíšûûƒ. Îøî õàºòà һөйләгеҙ әле.\n- Башта беҙ ҡала хакимиәтендә юридик шәхестәрҙе теркәү буйынса хеҙмәттәр күрһәттек. Был процедураны үҙләштергәс, бизнесты киңәйтергә булдыҡ. Әлбиттә, икеләнеүҙәр булды. Ул ваҡытта беҙгә Өфө компанияларының береһенән заявка инде - хоҡуҡи һәм маркетинг ҡараштан уның үҫеш мөмкинлектәрен анализларға кәрәк ине. Беҙ анализ яһарға булдыҡ: быға ике аҙна ваҡыт китте, отчет төҙөнөк... Һәм компания һөҙөмтәләр менән ҡәнәғәт булды. Беҙгә улар түләне һәм беҙҙе¾ õåƒìœòòå áàøºà коллегаларына тәҡдим итә башланы. Беҙҙең эшмәкәрлек шулай башланды.\n5-6 йылдан һуң беҙгә танылыу килде - клиенттарыбыҙ күбәйҙе, ә компания менән идара итеү "ҡулайлашты", ул көндән-көн тотороҡлана барҙы. Нәҡ ошо ваҡыт йәмәғәт эше менән шөғөлләнә башланым, ул даими нигеҙҙә эшҡыуарлыҡты яҡлау һәм үҫтереүҙе ҡарай ине.\nДөйөм алғанда, беҙҙең миссия - эшҡыуарлыҡ үҫешенә булышлыҡ итеү. Беҙ эшҡыуарҙарға хоҡуҡи характерҙа ҡиммәт булмаған сифатлы хеҙмәттәр - эшҡыуарҙарҙы теркәүҙән алып улàрҙың бөтә эшмәкәрлек осорона тиклем - күрһәтәбеҙ. Шулай уҡ төрлө кимәлдәге судтарҙа уларҙың хоҡуҡтарын һәм законлы мәнфәғәттәрен яҡлайбыҙ.\nБынан тыш, ғәмәлдәге закондарҙы яҡшыртыу өҫтөндә эшләйбеҙ, республика һәм федераль закондарға үҙгәрештәр индереү тураһында тәҡдимдәр әҙерләйбеҙ. Былар нигә кәрәк? Бөтәһе лә ябай: илдә эшҡыуарлыҡ нығыһын һәм сәскә атһын.\n- Һеҙ нисек уйлайһығыҙ, быға нимә ҡамасаулай?\n- Һалым, бухгалтер һәм хоҡуҡи закон ябай һәм аңлайышлы булырға тейеш. Беҙҙә, үкенескә ҡаршы, бөтәһе лә сикһеҙ буталған. Бюрократия сигенә еткән, граждандарҙы мәғәнәһеҙ, ҡапма-ҡаршы һәм ҙур күләмле ҡағиҙәләрҙе үтәргә мәжбүр итеп, әҙәпһеҙ рәүештә мыҫҡыллай. Ә бизнесмендар бухгалтерҙарға, иҡтисади хеҙмәткә сығымдар сығара... Нәҡ был факт эшҡыуарҙарға үҫергә ирек бирмәй. Эшмәкәрлектең теләһә ниндәй төрө өсөн был ҡағиҙәләрҙе ябайлаштырып була.\n- Илдә хоҡуҡи мәғлүмәтлелекте күтәреү өсөн нимә эшләргә кәрәк?\n- Тырышлыҡ булһа, белемле булып була. Интернет, ваҡытлы матбуғат бар - кинәнеп өйрән! Әммә күптәр был эште үҙенә алып бармай. Ни эшләйһең - ялҡаулыҡ, ялҡаулыҡ һәм тағы бер тапҡыр ялҡаулыҡ! Ғүмерем буйы уҡыған кеше булараҡ, был мине айырыуса ғәжәпләндерә. Мин һәр көнөмдө ваҡытлы матбуғаттан башлайым, хоҡуҡ буйынса әҙәбиәт өйрәнәм. Был һәр саҡ хәбәрҙар булырға һәм кешеләргә сифатлы хеҙмәт күрһәтергә булышлыҡ итә.\nМинең уйымса, был юл файҙа килтерә. Бөгөн бик күп эшҡыуарҙар дөрөҫ йүнәлештә бара: консультациялар өсөн юристарƒû, иҡтисадсыларƒû йәлеп итә, ноу-хау һатып ала.\n- Һеҙгә кемдәр йыш мөрәжәғәт итә?\n- Улар, башлыса, бәләкәй һәм урта эшҡыуарҙар. Эш шунда, үҙемдең бизнес-стратегияны шулай билдәләйем: бәләкәй һәм урта предприятиеларға күберәк ярҙам күрһәтергә кәрәк. Ни өсөн? Сөнки, был бизнесты билдәле дәрәжәлә үҫтереү. Бер, ике, өс ойошма менән эшләү - тимәк, уларҙың финанс хәленә һәм етәксе кәйефенә бәйле. Һиндә бер нисә мең клиент бар икән, тимәк, һин уларға даими кәрәк буласаҡһың: береһенә килешеү төҙөргә, икенсеһенә судта сығыш яһарға кәрәк, өсөнсөһөнә - ойошмаһын теркәргә, дүртенсеһе алдында лицензия теркәү бурысы тора. Кешеләр менән күп йылдар дауамында эшләгәс, "иҫке дуҫ ике яңынан яҡшы" принцибы менән эш итәбеҙ. Шуға күрә көрсөк осоронда (минең иҫтә өс көрсөк булды) беҙҙе һәр саҡ диверсификация ҡотҡара.\n- Ниндәй бәхәстәрҙе хәл итергә тура килә?\n- Килешеү йөкләмәләрен үтәмәү осраҡтары йыш була. Йәғни, ҡуйған продукция өсөн кемеһелер иҫәпләшмәгән, йәки иҫәп-хисап счетына аҡса ингән, ә хеҙмәт күрһәтелмәгән, йәки хеҙмәттәрҙең сифаты түбән. Хеҙмәт өлкәһендә лә бәхәстәр етерлек - хеҙмәткәрҙең ойошмаға ҡарата дәғүәләре áóëà, йәки киреһенсә, фирма намыҫһыҙ хеҙмәткәргә зарлана. Дәүләт һәм муниципаль органдар менән конфликттар булып тора - шуның менән бергә эшҡыуар һәр саҡ ғәйепле булып сыҡмай.\n- Донъялағы финанс көрсөгө шарттарында кешеләрҙе эштән ебәреү осраҡтары күҙәтелә. Һеҙҙең практикала бындай хәлдәр булдымы?\n- Был проблема менән беҙҙең компанияға мөрәжәғәт итеүселәр булманы. Мин шуны әйтә алам, көрсөккә бәйле хеҙмәткәрҙәр һанын кәметеү - ғәҙәти практика. Иң мөһиме - бындай хәлдә үҙ йөҙөңдө юғалтмаҫҡа һәм законға ярашлы эш итергә. Хеҙмәткәрҙе алдан иҫкәртергә, тейешле компенсация түләргә, йәки мөмкин булған тиклем ҡыҫҡартылған эш көнөнә күсерергә кәрәк. Әгәр инде эштән ебәреү мәсьәләһе килеп сыҡһа, ул ваҡытта кешеләргә ҡарата әҙәпле булырға кәрәк, - һәр көрсөк ҡасан да бер тамамланасаҡ бит, ә квалификациялы кадрҙарға ихтыяж һәр саҡ ҡала.\n- Владимир Андреевич, һеҙҙең уңыш ниҙә?\n- Бөтәһе лә ябай - миңә үҙемдең шөғөлөм оҡшай. Эшкә ҙур ҡәнәғәтлек менән барам, ә эш көнөнән һуң, бер аҙ ял итеп алғас, йыш ҡына яңынан эшкә сумам, сөнки мин үҙемдең эшемде ныҡ яратам.


Педагогика кафедраһы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Педагогика кафедраһы\nПедагогика һәм психология кафедраһы1924 йылда Халыҡ мәғарифы Өфө институтында ойошторола һәм Тимирязев К.А. исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының яңы педагогика һәм психология кафедраһы өсөн база булып тора. 1933 йылдан 1947 йылға тиклем педагогика һәм психология кафедралары айырым эшләй, 1948 йылда бер кафедраға берләшә һәм 1957 йылда Башҡорт дәүләт университетының педагогика кафедраһы тип исемләнә. 1980 ул 2 үҙ аллы кафедраларға бүленә: педагогика кафедраһы һәм психология кафедраһы. Төрлө йылдарҙа педагогика кафедраһын доценттар Н.Д.Чижов, Ф.Н.Тимиргазин, П.В.Глухов, А.А.Еникеев, Г.Н.Фәтихов, профессор Г.М.Мортазин, доцент Р.А.Кудашев, педагогия фәндәре докторы, профессор Х.Х.Баймырҙин етәкләй. Хәҙер Башҡорт дәүләт университетының педагогика кафедраһы мөдире- педагогия фәндәре докторы, профессор В.И.Баймырҙина.\nКафедрала 11 уҡытыусы эшләй: 3 фән докторы(Х.Х.Баймырҙин, В.И.Баймырҙина, З.А. Багишаев), 8 фән кандидаты һәм доцент.\nПедагогика кафедраһы уҡыу-уҡытыу, ғилми-тикшеренеү, тәрбиәүи йүнәлештә эш алып бара. Төп ғилми-тикшеренеү проблемаһы булып белем биреү технологияларын эшкәртеү тора. Кафедра БР һәм РФ региондары өсөн квалификациялы белгестәр әҙерләй.\nКафедра педагогика һәм психология буйынса белеме булмаған БР урта махсус уҡыу йорттары һәм юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары өсөн квалификация күтәреү курстары үткәрә. Кафедра ағзалары БР уҡыу-уҡытыу программаларын эшләүҙә актив ҡатнашалар, мәктәп, урта махсус уҡыу йорттары һәм юғары уҡыу йорттарының уҡыу процесына белем биреү технологияларын индереү һәм һынап ҡарау өсөн республика, ҡала эксперименталь майҙансыҡтарының ғилми етәкселәре булып торалар.\nПедагогия фәндәре докторҙары, профессорҙар Х.Х.Баймырҙин һәм В.И.Баймырҙинаның үҙ ғилми мәктәбе эшләп килә. Улар етәкселегендә Башҡортостан Республикаһы һәм РФ башҡа төбәктәренән аспиранттар, ғилми тикшеренеүселәр диссертацион эҙләнеүҙәр алып баралар.