Илде имен иткән ҡиммәттәр » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nМәркәзебеҙ Өфө – бар йәһәттән Башҡортостаныбыҙ йөҙө. Республикалағы социаль сәйәсәттең өҫтөнлөклө йүнәлеше – ғаиләне, әсәлекте, балалыҡты яҡлауҙың нисек бойомға ашырылыуын баш ҡала миҫалында күрергә ынтылып, беҙ Өфө ҡала округы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Әлфирә Миңнулла ҡыҙы Баҡыева менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Өфө ҡалаһы башҡарма власының төп эшмәкәрлеге ғаиләне ҡурсалауға йүнәлтелгән, тиһәк, һис хата булмаҫ. 2011 – 2015 йылдарға балаларҙың һаулығын яҡшыртыу буйынса ведомство-ара саралар планы раҫланыуы, 2008 йылда “Сәләмәт әсәлек һәм балалыҡ – 2008 –2010 йылдарға Өфө ҡалаһының демография ҡеүәте” программаһы ҡабул ителеп, һуңынан 2019 йылға тиклем оҙайтылыуы ла ошо хаҡта һөйләй. Был программаның төп маҡсаты – сабыйҙар һәм әсәләр үлемен, ауырыуын һәм ғәриплек осраҡтарын кәметеү, баланың үҫешенең һәр осоронда уның сәләмәтлеген нығытыу. Ошо осорҙа Өфөлә демография хәле тотороҡланды, сабыйҙар үлеме күрһәткесе 1,5 тапҡырға кәмене, халыҡтың тәбиғи артыуы күҙәтелә.\nХалыҡ һанының үҫеше балаларға медицина ярҙамы күрһәтеү сифатына ла бәйле. Программаны тормошҡа атҡарыу дәүерендә Ашығыс ярҙам дауаханаһының, 4-се бала табыу йортоноң, 17-се ҡала балалар клиник дауаханаһының, 2-се балалар поликлиникаһының, 3-сө һәм 7-се балалар стоматология поликлиникаларының матди-техник хәле нығытылды.\nӘлеге мәлдә программаға өҫтәмәләр индереү ҡарала. 2012 йылдан илебеҙҙең һаулыҡ һаҡлау өлкәһе донъяға килгән сабыйҙар һаулығын яңыса баһалауға күсә. Етлекмәй тыуған бәпестәрҙе, үтә бәләкәй ауырлыҡтағы сабыйҙарҙы һаҡлап ҡалыу өсөн бала табыу йорттарын үпкәне яһалма эшләтеү йыһаздары менән өҫтәмә тәьмин итергә уйлайбыҙ. Бала тапҡанда ҡан китеү арҡаһында өҙлөгөүҙәрҙе булдырмаҫ өсөн сейл-сервер аппараттары ҡуйырға торабыҙ. Ошо үҙенсәлекле ҡорамал ярҙамында кешенең үҙ ҡаны таҙартылып, уға кире ебәрелә.\n– Ике йыл элек ғаилә проблемалары менән шөғөлләнеүсе хеҙмәттәрҙе туплап, ведомство-ара совет ойошторолғайны. Ауыр хәлдә ҡалған ғаиләләрҙең көнитмешен еңеләйтеү менән мәшғүл был совет эше хаҡында ла һөйләп үтһәгеҙсе.\n– Тормоштары ауыр ғаиләләр һәр ваҡыт иғтибарҙа булып килде. Ләкин һәр йүнәлеш үҙенсә эшләгәнлектән, был иғтибар тарҡауыраҡ ине.\nКүмәкләгән яу ҡайтарған, тиҙәр бит. Көстәрҙе туплау эшебеҙ һөҙөмтәһен бермә-бер арттырҙы. Дөйөм тырышлыҡ менән күберәк ғаиләләрҙе хәстәрлек менән солғай алдыҡ. Ярҙамға мохтаждар ике тапҡырҙан ашыуға күберәк булып сыҡты: 2009 йылдың авгусында 281 ғаилә иҫәптә торһа, быйыл улар һаны 654-кә етте.\nБыл ғаиләләрҙең башлыса бәлиғ булмағандар эштәре буйынса инспекторҙар һәм педиатрҙар тарафынан асыҡланыуын билдәләп үткем килә. Сөнки, мәҫәлән, табиптар балалар тәрбиәләнгән ғаиләләрҙә бөтәһенә ҡарағанда ла йышыраҡ була. Улар йорттағы мөхитте, сабыйҙың ниндәй шарттарҙа тәрбиәләнеүен, ата-әсәнең кемлеген баһалай ала. Шуға ла тәүге мәғлүмәтте йышыраҡ медицина хеҙмәткәрҙәренән алабыҙ.\nБынан тыш, ҡыйналған балалар килтерелгән осраҡта, дауаханаларҙан хәбәр итәләр. Ата-әсәнең балаға шәфҡәтһеҙлек күрһәтеүе асыҡлана икән, ғаиләне шунда уҡ иғтибар үҙәгенә алабыҙ. Мотлаҡ хәлде асыҡлап, унан сығыу юлын эҙләйбеҙ.\nЙышыраҡ осраҡта бындай балаларҙы тәүҙә социаль приюттарға, унан балалар йорттарына йәки сабыйҙар йортона урынлаштырабыҙ. Уларҙың байтағы, йүнле тәрбиә күрмәгәс, сырхау, шунлыҡтан башта дауаханаға илтелә. Ҡағиҙә булараҡ, балалар дауаланған арала, уларҙы артабан ҡайҙа ебәреү яҡшыраҡ булыуын хәл итәбеҙ.\nВедомство-ара советҡа иҫәпкә алыныусыларҙың бөтәһе лә тиерлек аҙ килемле. Тулы булмаған йәки ишле ғаиләләр, инвалид бала тәрбиәләүсе, йә өлкән инвалидты бағыусылар, сабыйҙарын һәйбәтләп ҡарамаусы, йәғни, үҙ бурыстарын үтәмәүсе ата-әсәләр – уларҙың һәр ҡайһыһына айырым ҡараш, айырым асҡыс кәрәк.\n– Был ғаиләләргә күрһәтелгән ярҙам нимәнән ғибәрәт?\n– Ярҙам төрө ярайһы уҡ киң. Мәҫәлән, уларға бушлай кейем, аҙыҡ-түлек бирелә. Субсидиялар, пособиелар, башҡа түләүҙәр алыу өсөн кәрәк-ле документтар йыйышабыҙ.\nТорлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн бурысты ҡаплашыу ҙа түләүҙәрен атҡарып сыға алмай яфаланыусыларҙың бер аҙ күҙен асып ебәрә. Мәҫәлән, быйыл өс кварталда ведомство-ара советта иҫәптә тороусы 288 ғаиләгә был маҡсатта 2 миллион 132, 9 мең һум аҡса бүленгән.\nҮтә мохтаж тағы 150 ғаиләгә йәмғеһе 806,4 мең һумлыҡ матди ярҙам күрһәтелгән. Социаль хеҙмәткәрҙәребеҙҙең балаларҙы – баҡсаларға, ауырыуҙарҙы – дауаханаларға, халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәктәре менән берлектә ата-әсәләрҙе эшкә урынлаштырышыуын да әйтеп үтеү кәрәктер. Улар ярҙамында быйыл 89 ата-әсә эшле булған, 146 сабый балалар баҡсаһына йөрөй башлаған, 252 кеше һаулығын нығытҡан.\nКомплекслы социаль ярҙам үҙәктәре консультация биреү менән дә мәшғүл. 779 кеше хоҡуҡи кәңәш алған, 428 ғаилә психологик реабилитация үткән.\nБәлки, кемгәлер был һандар әллә ни йоғонто яһамаҫ. Ләкин улар тормошобоҙ ысынбарлығын сағылдыра, яҙмышының һынылышлы мәлен кисереүселәргә күрһәтелгән дәүләт ярҙамы хаҡында һөйләй.\n– Баш ҡалала яңы тыуған сабыйҙарынан баш тартыусы әсәләр менән ҙур эш алып барылыуы, был эште тап һеҙҙең етәкләүегеҙ билдәле.\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, социаль етемдәрҙең байтағы – әсәләре баш тартҡан балалар. Бала табыу йортонда ҡалдырылған бәпестәрҙең күпселеге сабыйҙар йортона ебәрелә. Улар яҡты донъяға килгәс, тәүге айҙарын дауаханала хәрәкәтһеҙ, саф һауаһыҙ, уйынсыҡһыҙ, иң аянысы – әсә наҙын татымайынса үткәрә. Ғаиләләге тиҫтерҙәренән үҫеш буйынса артта ҡалыусы был кескенә йән эйәләре, оло кешеләй, тәрән күңел төшөнкөлөгө лә кисерә.Тап-таҙа, хатта стериль дауахана шарттарында ла улар йоғошло ауырыуҙарға шунда уҡ бирешеп бара.\nӘсәлек хисенең тәбиғилектән тайпылыуы сәбәптәре һаман да ныҡлап өйрәнелмәгән. Ләкин беҙ был ҡатмарлы социаль проблеманы хәл итеүҙең, уның киҫкенлеген кәметеүҙең ниндәйҙер юлдарын табырға тейешбеҙ, тип, эште әүҙемләштерҙек. Тырышлығыбыҙ бушҡа китмәне: бәпестәренән баш тартыусы әсәләр кәмене. Былтыр туғыҙ айҙа сабыйын ҡалдырып китеүселәр ҡырҡ алтыға етһә, быйыл был аяныслы һан ун бишкә аҙыраҡ.\nМаҡсатыбыҙ – әсә менән сабый араһындағы нескә бәйләнеште һаҡлап ҡалыу, гүзәл затҡа әсәлектең ни тиклем мөһимлеген төшөндөрөү. Бәләкәсенән баш тартырға ниәтләгән ҡатын менән дауалаусы табип, акушерлыҡ бүлеге мөдире, балалар бүлеге мөдире, бала табыу йорто юрисконсульты, психолог, социаль хеҙмәткәр оҙайлы һөйләшә. Уның бәпесте ниңә ҡалдырырға теләүе асыҡлана. Йыш осрай торған сәбәптәр: йәшәргә шарттар, торлаҡ булмауы, баланың сирле булып тыуыуы, атайһыҙ донъяға килеүе, ғаиләләге ҡатмарлы мөнәсәбәттәр.\nБалаларын ташларға йыйынған әсәләрҙең береһе булһа ла аҡылына килеп, бер сабый булһа ла етемлек ғазабына дусар ителмәй ҡала икән, тимәк, эшебеҙ юҡҡа түгел.\n– Һеҙҙең тәҡдим буйынса өс йыл элек баш ҡалала йөклөлөк осоронда һәм бала тапҡандан һуң ауыр хәлдә ҡалған ҡатындарҙы ҡурсалаусы хеҙмәт асылды. Һуңғы өмөтө һүнергә торған әсәләр һыйыныр урынды булдырыу ниәте нисек тыуҙы?\n– Баш төртөр ере, барыр кешеһе булмаған йөклө ҡатындар, сабыйҙарын саҡ тапҡан әсәләр өсөн кризис үҙәге асыу хаҡында тәү тапҡыр 2007 йылда уйлана башланыҡ.\nӨфөләге бала табыу йорттарында әсәләрҙең сабыйҙарынан баш тартыу күренешен ентекле тикшереү шуны күрһәтте: уларҙың 42 проценты был теләген торлаҡ юҡлығы менән аңлата, 31 проценты матди ҡыйынлыҡтарға һылтана, 11 проценты сабыйын туғандарының баш тартыуы арҡаһында ҡалдыра, алты процентын бәпесенең тыумыштан зәғиф булыуы ҡурҡыта, ун проценты башҡа сәбәптәр килтерә. Ләкин бөтәһе лә тиерлек был аҙымға яҡындарының һәм туғандарының аңламауы, ярҙам итмәүе лә этәреүен билдәләй. Бындай ҡатындар яҙмыштарының әсе осоронда һыйыныу табып ҡына ҡалмайынса, үҙҙәренең проблемаларын хәл итеүҙә ярҙам да алырлыҡ бер урын булырға тейеш, тип уйланыҡ. Һәм 2008 йылдың ғинуарында баш ҡаланың Киров районы “Изгелек” социаль хеҙмәтләндереү үҙәгендә улар өсөн стационар бүлексә асып ебәрҙек.\nБашта ул биш әсә һәм биш бәпескә иҫәпләнгәйне. Мөрәжәғәт итеүселәр артҡас, бүлексәне киңәйтергә булдыҡ. Яңыраҡ унда үҙгәртеп ҡороу эштәре тамамланды, хәҙер урындар унау түгел, егерме. Артабан үҙәктең эске мөмкинлектәре иҫәбенә ауыр тормош хәлендәге ҡатындар өсөн ун урынлыҡ социаль ҡунаҡхана асыу күҙҙә тотола.\nҮрҙә әйтеп үткән бүлексәлә әсә һәм бала тулыһынса дәүләт ҡарамағында алты айға тиклем йәшәй ала. Улар көндәлек көнкүреш һәм башҡа ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн бөтә нәмә – санитария-гигиена әйберҙәре, памперс, кейем-һалым менән тәьмин ителә. Һәр әсәнең ошо көнгә төшөүе сәбәптәре аныҡланып, әңгәмәләр, махсус тестар менән диагностикалау нигеҙендә уны социаль реабилитациялау программаһы төҙөлә.\nҮҙәк тупһаһы аша үткәс үк әсәнең социаль статусын тергеҙеү хаҡында ҡайғырта башлайҙар. Белгестәр һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, эске эштәр, ЗАГС органдары, Рәсәй Федерацияһының Башҡортостан буйынса Федераль миграция хеҙмәте идаралығы, хакимиәттәр менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. Документтар яңыртыу, балаға пособие юллау, паспорт, Рәсәй гражданлығы алыу хәстәрләнә. Әсәләрҙең туғандары менән эшләүгә ҙур иғтибар бирелә. Күп осраҡтар бәхетле тамамлана: әсә менән бала ғаиләләренә ҡайта.\nҮҙәктә уларҙың һаулығы ныҡлап тикшерелеп кенә ҡалмай, әсә менән бала тәүлек әйләнәһенә аҡ халатлылар иғтибары менән уратып алынған, тиергә мөмкин. Бәпес көткән осорҙа ла, уны тапҡас та ҡатындар тейешле күләмдәге медицина ярҙамын тулыһынса ала.\nУлар өшөгән күңелдәрен йылытһын, көстәренә ышанып, үҙҙәренең, балаһының хоҡуҡтарын белеп, тормошҡа ҡарашын үҙгәртһен өсөн үҙәктә бөтәһен дә эшләргә тырышалар. Бер нисә үтә мохтажына дөйөм ятаҡтан бүлмә юллап алып бирелде, егермеләбе эш менән тәьмин ителде, ун дүрт сабый сираттан тыш балалар баҡсаһына урынлаштырылды.\nКризис бүлексәһе асылғандан бирле унда бөтәһе һикһән ете ҡатын йән таянысы тапҡан, артабан йәшәрлек ҡеүәт алған. Һәр ҡайһыһының яҙмышы – ҡатмарлы бер тарих. Үҙәктән киткәс тә, уларҙы онотмайҙар: тормоштарын яйға һалып ебәрә алһындар тип, йәшәү урындары буйынса социаль патронаж ойошторола.\n– Үҙәккә ҡатын-ҡыҙҙар үҙҙәре киләме, әллә уларҙы ебәрәләрме?\n– Әсә сабыйынан баш тартырға йыйына икән, бала табыу йортонан был турала халыҡты социаль яҡлау идаралығына мөрәжәғәт итәләр. Социаль хеҙмәткәр, юрист, психологтан торған төркөм әсә менән осрашып, ярҙам тәҡдим итә. Ул риза булһа, дауахананан сыҡҡан көндә үҙәк белгестәре килеп ала. Әсәләрҙең бер өлөшө ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы, поликлиникалар юллауы буйынса ебәрелә. Һуңғы ваҡытта үҙҙәре килеүселәр ҙә күбәйҙе: кемдер ауырлы сағында килә, кемдер: “Бала тапҡандан һуң, зинһар, һеҙҙә йәшәргә рөхсәт итегеҙ”, – тип һорай. Башлыса улар – яңғыҙ әсәләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, араларында әле үҙҙәре үҫмерлектән сығып бөтмәгән бәлиғ булмағандар ҙа бар.\n– Һеҙ үтә нескә һәм ҡатмарлы өлкәне етәкләп, һәр ғаиләгә яҡын мәсьәләләрҙең хәл ителеше өсөн тырышаһығыҙ. Журналыбыҙҙы уҡыусы ғаиләләргә әйтер теләктәрегеҙ ҙә барҙыр, моғайын?\n– “Башҡортостан ҡыҙы”н уҡыусыларҙың иң элек ғаиләләрендәге йылыны, ихласлыҡты ҙур хазиналай күреп һаҡлауҙарын, ҡомартҡы итеп балаларына тапшырыуҙарын теләйем. Ғаиләлә һалынған мөнәсәбәттәр, ҡиммәттәр кешене ғүмер буйы оҙатып килеп, уның яҙмышын ғына түгел, илебеҙ именлеген дә билдәләй.


Республикала аномаль һыуыҡ көндәр көтөлә\n18 Ноябрь 2019, 17:40\nНоябрҙең икенсе декадаһында Уралда, Башҡортостанда, шулай уҡ Пермь крайының көньяғында һәм Свердловск өлкәһендә көслө ҡар яуа. Ошо төбәктәрҙә көндәр һыуыта башлай. Был хаҡта Рәсәй Гидрометүҙәге лабораторияһы мөдире Людмила Паршина хәбәр итте.\n«Уҙған ял көндәре менән сағыштырғанда 5-7 градусҡаса һалҡынайта. Көндөҙ минус 6-11 градус. Артабан Уралда аномаль һауа торошо көтөлә. Төндә — минус 24-29, көндөҙ минус 16-21 градус була. Был норманан 12 градусҡа түбәнерәк», — тине Рәсәй Гидрометүҙәге вәкиле.\nБашгидрометүҙәк фаразына ярашлы, шишәмбе, 19 ноябрҙә, Башҡортостанда көндәр ҡапыл һыуыта. Төндә бер аҙ епшек ҡар, ҡар, көндөҙ урыны менән бер аҙ ҡар яуыуы, айырым райондарҙа боҙлауыҡ, тимер сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар һырыуы көтөлә. Юлдарҙа боҙлауыҡ, ҡар. Ел төньяҡ-көнсығыштан талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төньяҡта төндә һәм көндөҙ -12,-17, көньяҡта төндә һәм көндөҙ -3,-8, көн дауамында -12,-17 градусҡа тиклем түбәнәйә.


27 Июнь 2019, 12:05\nҮҙ эшеңде асыу ситтән ҡарағанда ҡатмарлы тойолһа ла, тәүәкәллек иткәндә уңышҡа өлгәшергә була. Бәхеткә күрә, дәүләт тә бындай аҙымға барғандарҙы хуплай һәм ошо юҫыҡта ярҙам күрһәтергә әҙер. Быны беҙ район хакимиәтендә аҙна һайын уҙғарылған “Инвестция сәғәте”ндә лә асыҡ күрәбеҙ. Сираттағы ултырышта Мораҡ ауылында йәшәүсе шәхси эшҡыуарҙарҙың проекттары ҡаралды. Тулыраҡ - беҙҙең рәсми сайтта уҡығыҙ\nҮҙ эшеңде асыу ситтән ҡарағанда ҡатмарлы тойолһа ла, тәүәкәллек иткәндә уңышҡа өлгәшергә була. Бәхеткә күрә, дәүләт тә бындай аҙымға барғандарҙы хуплай һәм ошо юҫыҡта ярҙам күрһәтергә әҙер. Быны беҙ район хакимиәтендә аҙна һайын уҙғарылған “Инвестция сәғәте”ндә лә асыҡ күрәбеҙ.\nСираттағы ултырышта Мораҡ ауылында йәшәүсе шәхси эшҡыуар Наталья Чильдинованың проекты ҡаралды. Ул халыҡҡа көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү өлкәһендә тәүге йыл ғына эшләмәй. Кейем тегеү һәм ремонтлау менән шөғөлләнгән ханым конкуренция ҙур ғына булыуына ҡарамаҫтан, үҙ клиенттарын тапҡан һәм улар араһында абруй ҡаҙанған.\nМай айында шәхси эшҡыуар булараҡ теркәлдем. Заказ биреүселәрҙең талаптарына яуап биреү өсөн оҫта тегенселәр талап ителә, шундай ике-өс кешене табырға һәм улар өсөн эш шарттары булдырырға ине. Тимәк, яңы эш ҡорамалдары, мебель кәрәк буласаҡ. Был эшкә үҙ аҡсамды һаласаҡмын, кредит та алырмын, моғайын. Субсидия ла булһа, яҡшы булыр ине, - ти бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарын субсидиялау буйынса конкурста ҡатнашырға теләк белдергән шәхси эшҡыуар.\nУға ярҙам итергә ҡарар ителде, тимәк, ниәттәренән тайпылмаһа, Мораҡ ауылында йәнә бер кейем тегеү һәм ремонтлау буйынса ателье асыласаҡ.\nРайон хакимиәте башлығы Ғайса Янбаев иһә Азамат Марат улына ҡымыҙ, ит етештереү менән бер рәттән сабыш аттарына, атап әйткәндә, урындағы башҡорт тоҡомло аттарға ла иғтибар бирергә кәңәш бирҙе.


Бөгөн ОМОН хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 октября 2018 — 16:48 ГТРК «Башкортостан»\nБыл отрядтың Росгвардия ғәскәрҙәре сафына инеүенә лә 2 йыл тулды. Бер-нисә саҡырымға йүгереү, төрлө күнекмәләр, көрәш, ауыр тимер ҡоролмалар күтәреү. Был күнекмәләр махсус тәғәйенләнештәге мобиль отряд хеҙмәткәрҙәренең көндәлек эше. Буласаҡ ОМОН хеҙмәткәре тәү сиратта физик күнекмәләр менән бергә, махсус психологик тест эшләргә тейеш. Махсус тәғәйенләнештәге отрядтың һәр хеҙмәткәре үҙенең бурысын яҡшы аңлай.


Хәбәрҙәр: Луценко иреккә сығарылды, әммә сәйәсәткә әлегә юл ябыҡ.\nЛуценко иреккә сығарылды, әммә сәйәсәткә әлегә юл ябыҡ.\nЮрий Луценко төрмәнән сыҡты. Украинаның элекке эске эштәр министрын һәм йәнә хөкөм ителгән 5 кешене азат итеү тураһындағы приказға президент Виктор Янукович ҡул ҡуйҙы. Был яңылыҡты Киевта митингыға сыҡҡан оппозиция шатланып ҡабул итте. Луценко митингыға өлгөрмәне, әммә үҙенең яҡлыларға телефон аша мөрәжәғәт итте. Оппозиция власты Юлия Тимошенконы ла азат итергә саҡырҙы. Аналитиктарҙың иһә был эштең килеп сығыуына шиге ҙур.\n“Мөмкинлек тыуыу менән мин Юлия Владимировна менән осрашасаҡмын. Минең өсөн был үтә лә мөһим. Автозакта бергә барғанда ла, төрмәлә ултырғанда ла мин уға ярҙам итергә тырыштым. Артабан да ярҙам итәсәкмен,-”ти Юрий Луценко.\nЯрлыҡау уның хөкөм ителеүен юймаған. Элекке министр дәүләт постарын биләй һәм һайлауҙарҙа ҡатнаша алмай. Тик уның адвокаттары быға ҡаршып сығып ҡарауҙары ихтимал.\n“Юрий Луценконың иреккә сығыуы оппозицияның көсөн арттырыуына ышанам. Ул беҙгә етди терәк. Тиҙ арала уның сәйәсәткә ҡайтыуына ла ышанам,-” тип белдерҙе Юғары Радалағы“Батькивщина” фракцияһы лидеры Арсений Яценюк.\nЭлекке министрҙар Юрий Луценко һәм Георгий Филипчуктың иреккә сығыуын Брюссель дә хупланы. Украина Евроберләшмә менән ассоциация хаҡында килешеү төҙөргә өмөтләнә, ә Юрий Луценконы азат итеү ҡуйылған шарттарҙың береһе ине.


Йырҙарынан йәндәр таба дауа\n«Йәшлек» гәзите » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Йырҙарынан йәндәр таба дауа\n15.03.2019 Йырҙарынан йәндәр таба дауа\nТәү ҡарамаҡҡа ҡыйыуһыҙ һәм баҙнатһыҙ күренгән кешеләрҙең күңел төпкөлөндә ниҙәр йәшеренгәнен белеү ауыр. Ниндәй хыялдар менән йәшәй ул? Бәлки, танылыу яуларлыҡ таланты ла барҙыр? Ә ни өсөн хыялын тормошҡа ашырыу өсөн ҡыйыулығы етмәй? Был турала беҙ артыҡ уйланмайбыҙ ҙа шикелле. Ейәнсура район мәҙәниәт йортонда эшләп йөрөүсе Хәлиҙә Ҡолшәрипова менән танышҡас, быға тағы бер ҡат инандым. Ул да бит оялсан булыуы, үҙ-үҙенә ышанмауы арҡаһында сәнғәт донъяһына бик һуңлап килә.\nХәлиҙә Күгәрсен районының Вәлит ауылында Сәлимә һәм Шәкир Вәлитовтарҙың ғаиләһендә тыуып үҫә. Дүрт малай араһында үҫкән гөл – төпсөк ҡыҙ ул. Мәләүез районының Һарыш ауылында буй еткереп, Вәлиткә килен булып төшкән әсәһе бик матур йырлай. Ҡыҙ балаға һәләт унан күскән, моғайын: Хәлиҙә кескәй сағынан йырларға ярата. Тик Сәлимә апай ғына йырлауын яратмай, һәр саҡ тыя килә. “Моңло бала бәхетһеҙ була”, – ти ул йыш ҡына.\n– Йырламағас, күңелемә һәр саҡ нимәлер етмәй ине. Моңға тулышып йөрөгәнмен инде ул саҡта. Пластинканан йырҙы бер генә тыңлау менән отоп алам да, Ағиҙел буйына йүгерәм. Йылға ағышына ҡарап, йырлай-йырлай күңелемде бушатам. Ярҙа үҫкән ағастар, гөл-сәскәләр минең тәүге тамашасыларым, тыңлаусыларым булды. Ә сәхнәгә сығып йырлар өсөн ҡыйыулығым да етмәй, әсәйемдән дә рөхсәт юҡ. Нурия Ирсаеваның йырлауына ла, уйнаған ролдәренә лә ғашиҡ инем. Мәктәпте тамамлар алдынан театр тураһында хыяллана башланым. Сәхнә өсөн матур ҡиәфәт кәрәклеген аңлай инем, үҙемде лайыҡ түгел тип таптым. Һәм Стәрлетамаҡ мәҙәниәт техникумының режиссерҙар бүлегенә уҡырға индем, – тип иҫләй ул йылдарҙы Хәлиҙә Шәкир ҡыҙы.\nСтудент ҡыҙҙың йырларға тигән теләге һүрелмәй, шуға ла ул тәүге курста уҡ вокал дәрестәренә яҙыла. Тик уҡытыусыһы тәбиғәттән бирелгән альт тауышын оҡшатмай, уны сопрано тональносында йырлата башлай. Йырлауынан кинәнес ала алмаған ҡыҙ бөтөнләй йырламаҫ була. Техникумды тамамлағас, халыҡ театры режиссеры тигән һөнәр менән тыуған яҡтарына – Мораҡ мәҙәниәт йортона эшкә ҡайта.\nЯҙмыш Хәлиҙәне Миңлеғәле Дәүләтбаев менән таныштырып, ҙур бүләк яһай:\n– Миңлеғәле – ябай, йор һүҙле, талантлы егет, хәҙер инде Мәскәүҙе яулаған музыкант. Беҙҙе Салауат театрында эшләп йөрөгән курсташым таныштырҙы. Ул минең тәбиғи тауышымды табып, дөрөҫ йырларға өйрәтте. Йырҙар ижад итә ине, бер нисәүһен алып, “Урал моңо” фестиваленә килдем. Финалға үтә алманым, әммә шул уҡ йылда Мәләүез ҡалаһында үткән “Сулпан” вокаль конкурсында ҡатнашып, гран-при яуланым. Был еңеү миңә күпте бирҙе: үҙ-үҙемә ышанысым артты, сәхнәгә сығырға оялмай башланым, ҡыйыуландым. Сәнғәт донъяһына килеп, яңылышмағанымды аңланым.\nБер аҙҙан Хәлиҙә яҙмышын Ейәнсура егете менән бәйләп, Иҫәнғол ауылына күсеп килә. Район мәҙәниәт йортонда эш башлай. Яйлап таланты менән бында ла тамашасыларын таба, хатта таныштарымдың йыш ҡына: “Хәлиҙә Ҡолшәрипованың йырлауын тыңларға барам!” – тигәнен ишетәм. Был үҙе үк оло баһа бит! Һуңғы йылдарҙа талантлы ҡатын республика кимәлендәге бәйгеләрҙә ҡатнашып, үҙ көсөн һынай. “Ҡурай ынйылары”, “Юлдаш” йыры” – был әле оло юлдың башы ғына. Киләсәктә йырланаһы йырҙар ҙа, яуланаһы үрҙәр ҙә байтаҡ.\nРежиссер булып эшләмәһә лә, Хәлиҙә Ҡолшәрипованың театр буйынса ла таланты ҙур. Ейәнсура халыҡ театрында шөғөлләнә: һуңғы йылдарҙа “Йәшлеккә ҡайтыу”ҙа – Әҡлимә, “Байраҡ аҫтында” спектаклендә (икеһе лә Салауат Әбүзәровтыҡы) – Сара, “Әбейҙәргә ни етмәй”ҙә (Флорид Бүләков) Хәнә роле менән тамашасыларҙан да, режиссер Радмир Дәүләтбәковтан да, Республика халыҡ ижады үҙәге белгесе Тәнзилә Ҡалмырҙинанан да тик маҡтау һүҙҙәре генә ишеткән. Ә Сара роле өсөн автор шәхсән рәхмәт әйткән. “Мин күреп яҙған кешене кәүҙәләндерә алдың. Ысын характерҙы сәхнәгә сығарҙың”, – тигән. Шулай уҡ “Йөрәгемдә һайрай һандуғас”, “Хистәремде аңларһыңмы, йырҙарымды һанларһыңмы” тип аталған концерт программалары менән тамашасыларын моңландырып алһа, 2016 йылда хеҙмәттәше Сәүиә Йәнсурина менән бергә “Күрше тормошо әкиәт” тигән театрлаштырылған тамаша менән күңелдәрен күтәрҙе.\nМоңло кеше бәхетһеҙ була, тигәнгә ышанырға ярамайҙыр. Хәлиҙә Ҡолшәрипованың бәхете тап ошо йырҙарҙа бит. Моңдарынан дауа табыусы тамашасылары бар. “Юлдаш” радиоһы аша яңғыраған йырҙары ла күптәргә оҡшай, интернет селтәре аша танышып, рәхмәт һүҙҙәрен еткереүселәр байтаҡ. Ә шулай ҙа иң ҙур бәхете – балалары. Ҡыҙы Асия – әсәһенең юлын дауам итеп, Стәрлетамаҡ мәҙәниәт колледжында, ә улы Ильяс Иҫәнғол агросәнәғәт лицейында белем ала.


Бөгөн сауҙа хеҙмәткәрҙәре көнө\nБыл байрам 2013 йылдан башлап июлдең 4-се шәмбеһендә билдәләнеп килә. Баҙар мөнәсәбәттәре ныҡлап үҫешкәс, һатыусы һөнәре донъяла иң киң таралған һәм талап ителгәндәр рәтенә инә. Урта быуаттарҙа сауҙа менән башлыса ир-егеттәр шөғөлләнһә, хәҙер һатыусы ҡатын-ҡыҙҙар һөнәре һанала. Һатыусыларҙың байтағы бөгөнгө байрамдарын ғәҙәттәгесә эш урындарында уҙғара. Статистика мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостанда хеҙмәт йәшендәге кешеләрҙең 17 проценттан ашыуы сауҙа өлкәһендә эшләй.


Рәсәйгә аномаль һыуыҡтар килде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРәсәйгә аномаль һыуыҡтар килде\n09 января 2019 — 17:19 ГТРК «Башкортостан»\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Башҡортостанда ла һауа торошоноң насарайыуы тураһында хәбәр итә. Юлдарҙа боҙлауыҡ, ҡар һырынтылары барлыҡҡа килеүе күҙаллана. Күреү мөмкинлеге 1 километрға тиклем сикләнәсәк.\nБөгөн иһә республикала ҡаты һалҡындар көтөлә, ҡайһы бер райондарҙа һауа температураһы 29 градусҡа тиклем төшәсәк.\nҮҙенсәлекле сәнғәт өлгөләре\nБоҙ өҫтөндә балыҡсылар\nЫрымбурҙа башҡорт мәҙәниәте һәм мәғрифәте көндәре\nМәктәптәр яңы йыл алдынан ғәҙәти уҡыу режимына күсеүе ихтимал\nРадий Хәбиров Стәрлетамаҡта\nБашҡорт балы, ҡорот, ҡымыҙ, талҡан илдең төбәк брендтары картаһына инерме?\nНәфис спорт төрөнөң нескәлектәре\nЙәнһүрәттә тажлы герой\nХоккейҙы “Маяк” радиоһы аша тыңларға була\nЯңы йыл майҙансыҡтары өсөн боҙ әҙерләйҙәр\n1 из 887\nХәйерле иртә, республика! - 01.12.20 Милләт йәне - йолаларҙа\nЫрымбурҙа башҡорт мәҙәниәте һәм мәғрифәте көндәре,Боҙ өҫтөндә балыҡсылар - ошо һәм башҡа хәбәрҙәр менән Ләйсән Тимербулатова\n"Хәбәрҙәр" Фирҙәт Ғәлиев һәм Ләйсән Тимербулатова менән - 26.11.20\n"Хәбәрҙәр" Ғәлимйән Ибатуллин менән - 25.11.20\nВести-24. Башкортостан – 01.12.20\n“Шыршы” операцияһы старт алды\nРеспубликала “Шыршы” операцияһы старт алды. 31-се декабргә тиклем барасаҡ профилактик сара маҡсаты – Яңы йыл алдынан ылыҫлы ағастарҙы законһыҙ ҡырҡып, улар менән сауҙа итеүгә ҡаршы көрәш. Башҡортостандың урман хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бер төп шыршы, ҡарағай, пихта урлап...\n“Ҡыҙыл Паша” булараҡ таныш булған совет дипломаты Кәрим Хәкимов беренсе башҡорт комиксының геройына әйләнде. Ошо көндәрҙә Өфөлә «Абдул–Азиз һәм Кәрим. Геройҙар ваҡыты » комиксы донъя күрҙе. Рәсемдәргә һалынған тарих 3 меңдән артыҡ тираж менән сығарылған. Иң башта ул республиканың бөтә...\nРеспубликаға йәнә бер ҡурҡыныс янай\nБашҡортостанда ҡош киҙеүе теркәлмәһә лә, республикаға йәнә бер ҡурҡыныс янай. Ырымбур өлкәһендә ҡыр сусҡаларында “Африка тағуны” вирустары табылған. Ошондай уҡ сир менән ауырыған йәнлектәр Һамар өлкәһендә бар. Хәлдәрҙең ҡатмарлашыуы арҡаһында, Башҡортостан ашығыс саралар күрергә мәжбүр. ...\nИзге эштең иртәгәһе яҡшы\nИзге эштең иртәгәһе яҡшы, ти халыҡ. Еңел булмаған осорҙа мохтаждарға ярҙам итеү – ҙур изгелектәрҙең береһелер. Киләһе репортаж геройҙары тап шундай ярҙамсылдар рәтенән. Улар менән Ләйсән Тимербулатова таныштыра.\nКоронаврус йоҡтороусолар һаны кәмемәй\nБашҡортостанда коронаврус йоҡтороусолар һаны кәмемәй. Уҙған тәүлектә республикала йәнә 128 пациентта ошо диагноз раҫланды. Шулай итеп, пандемия таралғандан алып был сир менән төбәктә 13 мең ярым самаһы кеше ауырыны. КОВИД 19 вирусы 76 сырхауҙың ғүмерен өҙҙө.\nТәфтиш комитеты бәлиғ булмаған баланы көсләүҙә ғәйепләнгән йәш кешене эҙләй\nБашҡортостандың Тәфтиш комитеты бәлиғ булмаған баланы көсләүҙә ғәйепләнгән йәш кешене эҙләй. Ваҡиға баш ҡаланың Дим биҫтәһендә булған. Полиця хеҙмәтенән алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, әлегә енәйәтсенең исем-шәрифе билдәле. Ул 1988-се йылдың дүртенсе октябрендә тыуған Константин Анатольевич...\nРайондары хакимиәттәре башлыҡтары өсөн махсус кәңәшмә уҙа\nБашҡортостан райондары хакимиәттәре башлыҡтары өсөн Өфөлә махсус кәңәшмә уҙа. Ултырыш декабрҙең беренсе аҙнаһына тәғәйенләнде. Көн тәртибенә сығарыласаҡ төп мәсьәлә лә билдәле. Ул хужалыҡтарға техника һатып алыу. Машина-трактор паркын яңыртыу - көнүҙәк. Бөгөнгә күп кенә муниципаль...\nБашҡортостанда ит эшкәртеү буйынса иң ҙур завод Бәләбәйҙә буласаҡ\nБашҡортостанда ит эшкәртеү буйынса иң ҙур завод Бәләбәйҙә буласаҡ. Алдынғы социаль–иҡтисади үҫеш биләмәһенең яңы резиденты ошондай вәғәҙә бирә. 10 миллиард һумға баһаланған проект республикала иң эреләрҙең береһе. ТАВРОС компанияһының яңы программаһы менән кисә, Бәләбәйгә эш сәфәре барышында Радий...\nЯңы балалар баҡсаһы\nКузнецов затоны биҫтәһендә көтөп алынған ваҡиға. Унда балалар баҡсаһы төҙөлә башланы. Ул Демография милли проекты сиктәрендә федераль һәм урындағы бюджет иҫәбенә төҙөләсәк. Объект 260 балаға иҫәпләнгән. Был тарихи ваҡиғаны Кузнецов затоны биҫтәһендә йәшәүсе йәш ғаиләләр түҙемһеҙлек...\nЕтеҙ интернет заманы\nКүпселек уҡыусылар, студенттар дистанцион уҡыуҙы дауам итә. Яңы белем алыу системаһы һәр йортта ҡеүәтле һәм етеҙ интернеттың булыуын талап итә. Өфөлә йәшәүселәр тиҙлеге секундына 500 мегабит менән эшләүсе интернет менән ҡуллана ала. Бындай хеҙмәтте федераль телеком-операторы күрһәтә....


Бала һаулығының хаҡы юҡ » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Социаль мәсьәлә » Бала һаулығының хаҡы юҡ\nБала һаулығының хаҡы юҡ 14.04.2017 // Социаль мәсьәлә\nЙәшәйешебеҙҙә ниндәй генә мөһим проблемалар булмаһын, уларҙы хәл итеү менән бер рәттән, балаларҙың һаулығын хәстәрләү – йәмғиәт өсөн иң мөһим ғәмәлдәрҙең береһе. Бының сере ябай: илдең киләсәге балаларҙың һаулығына бәйле һәм был медицина мәсьәләһе генә түгел, шул уҡ ваҡытта социаль-иҡтисади, сәйәси күренеш тә.\nБашҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа балаларға махсуслаштырылған медицина ярҙамы күрһәтеүҙе ойоштороу буйынса “түңәрәк өҫтәл” үтте, ундағы күп яҡлы һөйләшеү ошо хәҡиҡәтте тағы берҙе раҫланы. Сарала республика парламенты, Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы вәкилдәре, республиканың һәм күрше төбәктәрҙең медицина учреждениелары етәкселәре ҡатнашты.\nРеспублика парламенты рәйесе урынбаҫары Йомабикә Ильясова, сарала ҡатнашыусыларҙы тәбрикләп, һөйләшеүҙең мөһимлеген билдәләне:\n– “Түңәрәк өҫтәл”дең темаһын тормош үҙе үк тәҡдим итә. Балаларға медицина ярҙамы күрһәтеүҙең милли системаһын камиллаштырыу – заман ихтыяжы, атап әйткәндә, махсуслаштырылған медицина ярҙамы күрһәтеүҙе лә. Был эшмәкәрлекте ҡануни һәм ойоштороу йәһәтенән яйға һалыу өсөн беҙгә бик күп проблемаларҙы хәл итергә, шулай уҡ уның тәьҫирлелеген һәм сифатын яҡшыртыу мәсьәләһен дә хәл итергә кәрәк. Йәш быуындың оптималь физик һәм психик үҫеше өсөн уңайлы шарттар булдырыу, балаларға медицина ярҙамы күрһәтеүҙе ойоштороу – дәүләт эшмәкәрлегенең иң мөһим йүнәлештәренең береһе. Балаларҙың, социаль хәленә ҡарамаҫтан, һаулыҡ һаҡлау сараларына һәм медицина ярҙамы алыу хоҡуҡтары гарантияланған булырға тейеш. Бөгөнгө һөйләшеү һөҙөмтәһендә махсуслаштырылған медицина ярҙамы күрһәтеүҙең сифатын һәм тәьҫирлелеген арттырыу юҫығында бихисап ғәмәли тәҡдимдәр ишетербеҙ, тип өмөтләнәм.\nМахсуслаштырылған медицина ярҙамы күрһәтеү – махсус диагностика, дауалау, ҡатмарлы медицина технологиялары ҡулланыуҙы талап иткән йүнәлеш, ул төрлө кимәлдәге медицина учреждениеларында күрһәтелә.\nҺуңғы йылдарҙа балаларҙың, үҫмерҙәрҙең һаулығы айырыуса ҙур иғтибарға лайыҡ, дөйөм һаулыҡ проблемалары менән бер рәттән, социаль йүнәлешле сирҙәрҙең артыуы, социаль-көнкүреш проблемалары, экология, насар туҡланыу, медицина-психологик һәм педагогик иғтибарҙың ваҡытында күрһәтелмәүе – барыһы ла үҫеп килгән быуындың дөйөм һаулыҡ портретын күҙалларға ярҙам итә. Алға киткән заман технологияларының, Интернет-телевидениеның да, һис шикһеҙ, балаларҙың нығынып бөтмәгән һаулығына тәьҫире ҙур. Ғөмүмән, йәмғиәттәге ижтимағи-сәйәси хәл, йәшәйеш ҡиммәттәре, көнкүреш шарттары үҫеп килгән быуында һәр яҡлап сағылыш таба.\nБалаларға махсуслаштырылған медицина ярҙамы күрһәтеү йәһәтенән төбәктә беренселекте, әлбиттә, Республика балалар клиник дауаханаһы биләй. “Түңәрәк өҫтәл”дә учреждениеның баш табибы Рөстәм Әхмәтшин төплө сығыш яһаны, эштәре менән ҡыҫҡаса таныштырып үтте. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса, республикала 894015 бала йәшәй һәм, талап ителгән осраҡта, һәр ҡайһыһының ошо дауаханала, йәш быуындың һаулығын һаҡлау йәһәтенән төп учреждение булараҡ, бөтә төр махсуслаштырылған, шул иҫәптән юғары технологиялы медицина ярҙамы алыу мөмкинлеге бар.\nБындағы белгестәрҙең квалификацияһы бик юғары, 40-лап медицина фәндәре кандидаты, дүрт медицина докторы эшләй. Дауахананың матди-техник базаһы даими яңыртылып тороу сәбәпле, татыу коллективтың эше ырамлы, балаларҙың һаулығын һаҡлау йәһәтенән республика ғына түгел, Рәсәй кимәлендә лә маҡтанырлыҡ һөҙөмтәләр етерлек.\nРеспублика балалар клиник дауаханаһы тәүге пациенттарын 45 йыл элек – 1972 йылда – ҡабул иткән, бында 325 койка-урын булған. Хәҙер иһә учреждениела 670 койкалыҡ 23 махсуслашҡан стационар бүлек эшләй, 73 урынлыҡ көндөҙгө стационар бар, көнөнә 500 пациентты ҡабул итерлек консультатив поликлиника һәм тағы 23 структур бүлексә эшләй. Консультатив поликлиника йылына 40 меңдән ашыу баланы ҡабул итә.\nЮғары технологиялы медицина ярҙамы бында 2008 йылдан отоларингология йүнәлеше буйынса (кохлеар имплантация ҡуйыу) күрһәтелә башлаған һәм туғыҙ йыл эсендә ярҙамдың күләме 40 тапҡырҙан ашыуға артҡан. Шул уҡ ваҡытта юғары технологиялы медицина ярҙамын федераль саралар иҫәбенә республиканан ситтә алырға мөмкин.\nТөрҙәренә килгәндә, заман технологиялары иҫ киткес яңылыҡтар тәҡдим итә һәм бынан бер нисә йыл элек хәл итеп булмаған мәсьәләләрҙе лә теүәл сисеү мөмкинлеген бирә. Мәҫәлән, клиник дауахананың ортопед-травматологтары умыртҡа һөйәгенең сколиотик деформацияһын коррекциялауҙа “Colorado-2” системаһын ҡуллана (умыртҡа һөйәгенә махсус ҡоролма ҡуйыла), шулай уҡ тыумыштан килгән тайыш аяҡлыҡты дауалау өсөн аҙ инвазивлы юл (инвазивлыҡ – йоғошло ауырыу тыуҙырыусы микробтарҙың кеше йәки хайуан тәненә үтеп инеүе һәм унда йәшәүе) – Понсети алымын ҡулланалар. Был йәһәттән беҙҙең табиптарҙың алдынғы тәжрибәһен башҡа төбәктәрҙең белгестәре лә өйрәнә.\nРеспублика балалар клиник дауаханаһы табиптары церебраль фалижды һәм эпилепсияны дауалауҙа ла ярайһы уңыштарға өлгәшкән – нейростимуляторҙар, помпалар, вагус стимуляторҙары әүҙем ҡулланыла, уларҙың һөҙөмтәһе бик юғары. Был йәһәттән шулай уҡ беҙҙең табиптар – алдынғылар иҫәбендә.\nДауаханалағы яңы тыуған сабыйҙар хирургияһы бүлеге республикала берәү генә, бында үҫеш патологияһы һәм бик бәләкәй тән массаһы менән тыуғандарҙы ҡарайҙар, дауалағанда аҙ инвазивлы эндоскопик алымға өҫтөнлөк бирелә.\nНеонатология йүнәлешендә юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеү 2010 йылдан башлап тормошҡа ашырыла, ә баш ҡалала заманса медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн бөтә мөмкинлектәре булған өсөнсө кимәлдәге перинаталь үҙәктәр асылыу менән (Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында, Республика перинаталь үҙәге), күрһәтелгән ярҙамдың формаһы үҙгәргән. Район дауаханаларының бала табыу бүлектәрендә ауырыуҙарҙың һаны кәмегән, муниципаль-ара перинаталь үҙәктәрҙең хеҙмәттәшлеге киңәйгән, шулай уҡ яңы тыуған сабыйҙар офтальмологияһы йүнәлешендә үҫеш ҙур. 2016 йылдан күҙ ауырыуҙарына дусар сабыйҙар стационар дауаланыу ала, яңы тыуғандарҙың ретинопатия сире (күҙҙең селтәрле ҡабығы сирҙәре) фәҡәт Республика балалар клиник дауаханаһында дауалана.\nУчреждениеның тағы бер мөһим йүнәлеше – махсуслаштырылған “Ашығыс ярҙам” күрһәтеү. Бының өсөн санитар авиация ҡулланыла. Был йүнәлешкә 1989 йылда нигеҙ һалынған, балаларға кисекмәҫ реанимация ярҙамы күрһәтеү өсөн Республика балалар клиник дауаханаһы нигеҙендә реанимация-консультация бүлеге эшләй башлаған. 2001 йылдан ошондай уҡ ярҙам яңы тыуған сабыйҙарға күрһәтелә. Шулай уҡ телефон аша консультатив ярҙам алырға мөмкин, реанимобилдәрҙә яңы тыуған сабыйҙарҙы эвакуациялау ойошторола. Дауахананың неонаталь бүлеге нигеҙендә ойошторолған “Ашығыс ярҙам” күрһәтеү системаһы ла үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатлаған: 2000 йылда яңы тыуған сабыйҙарҙың үлем күрһәткесе 14,5 промилле булһа, 2016 йылда был һан 6-ға тиң.\n2016 йылдан ике реанимация-консультация бүлеге берләштерелгән: балаларға “Ашығыс ярҙам” һәм планлы консультатив медицина ярҙамы (санитар авиация) бүлеге ойошторолған. Бүлектең эшендә автомобиль һәм авиация транспорты ҡулланыла. Һандарға килгәндә, белгестәргә тәүлегенә уртаса 3,5 тапҡыр ярҙамға сығырға тура килә. Бер автомобиль тәүлегенә уртаса 700-1500 километр ара үтә.\nШулай уҡ дауахананың мөһим йүнәлештәренең береһе – балаларға паллиатив ярҙам күрһәтеү (дауалап булмаған ауыр сирлеләрҙең йәшәү сифатын яҡшыртыу, хәлен еңеләйтеү). Әлеге ваҡытта республика буйынса 689 бала күҙәтеү аҫтында тора, уларҙың 73 проценты – неврологик, 10 проценты – онкологик, 9 проценты нәҫелдән күскән ҡатмарлы ауырыуҙарға дусар, ҡалғандары ҡурылдай, бөйөр, ҡан әйләнешенә бәйле ауырыуҙарҙан һәм башҡа насар сирҙәрҙән яфалана.\nРеспублика балалар клиник дауаханаһы нигеҙендә бөтә Рәсәйгә билдәле сара – “Йылмайыу операцияһы”н ойоштороу ҙа махсуслаштырылған медицина ярҙамының бер төрө.\nСара ил ҡалаларында өсөнсө йыл рәттән үткәрелә, 5-7 көн эсендә илдең төрлө төбәктәренән, сит илдән йыйылған табиптар, бер команда булып, бит-яңаҡ дефекттары менән тыуған балаларға бушлай хирургия ярҙамы күрһәтә. Уларҙы педиатр, анестезиолог, пластик хирург, стоматолог, психолог кеүек белгестәр бергәләп ҡарай. Акция барышында биш тиҫтә самаһы балаға операция яһала.\n2016 йылдың көҙөндә Өфөлә үткән сарала ҡатнашҡан иң бәләкәй пациентҡа – алты ай, иң өлкәненә 19 йәш ине. Операцияны тәүге һәм бишенсе тапҡыр яһатҡандар ҙа бар – ирен һәм аңҡау китегенең ҙурлығына ҡарап, дауалау бер нисә этапта үткәрелә, балалар тыуғандан алып үҫмерлек осорона тиклем иҫәптә тора. Тағы бер яңылыҡ: акцияға ярашлы пациенттарға һәм уларҙың яҡындарына профессиональ психологик ярҙам күрһәтелә. Психолог операция алдынан бала менән аралашып, уның күңелен күтәрә, кире хис-тойғонан арындыра. Белгестәр фекеренсә, операция бүлмәһенә яҡшы кәйеф менән ингән баланың реабилитация осоро ла ҡыҫҡараҡ, ул тиҙерәк нығына. Был йәһәттән бағыусылар ярҙамында Республика балалар клиник дауаханаһында махсус мөйөш йыһазландырылған. “Изгелек һәм тыныслыҡ бүлмәһе”ндә бәләкәстәрҙе алда торған ҙур һынауҙы мөмкин тиклем еңелерәк үткәреүгә әҙерләйҙәр.\nЙыл һайын республикала бит-яңаҡ патологияһы менән 200-ләгән сабый тыуа. Тәүге операцияны, ғәҙәттә, 1-2 йәш тирәһендә яһайҙар. Артабан – бала үҫкән һайын булған үҙгәрештәргә ҡарап. “Йылмайыу операцияһы” райондарҙа һәм ауыл ерендә йәшәгән балаларҙың һаулығын нығытыу өсөн ҙур мөмкинлек бирә.\nТөп эшен ваҡытлыса ҡалдырып тороп (операция яһаусы табиптарҙың барыһы ла Рәсәйҙең төрлө дауаханаларында эшләй), мәрхәмәтлек акцияһында ҡатнашҡан белгестәргә быйыл Вьетнамдан килгән табип та ҡушылғайны (командала Америка Ҡушма Штаттары, Филиппин, Эстония һәм башҡа илдәрҙең белгестәре лә бар).\nДауаханала заманса мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу, медицина учреждениеларының уртаҡ порталын һәм мәғлүмәт базаһын булдырыу, онлайн кәңәшмәләр ойоштороу, тәжрибә уртаҡлашыу, пациенттарға Интернет селтәре аша консультация алыу, табипҡа яҙылыу кеүек хеҙмәттәр күрһәтелеү мөмкинлектәрҙе киңәйтеү, хеҙмәтләндереүҙе уңайлы һәм һөҙөмтәле итеү йәһәтенән, әлбиттә, тик ыңғай баһаға лайыҡ.\n“Түңәрәк өҫтәл”дә шулай уҡ Татарстан, Карелия республикаларынан балалар клиник дауаханаларының баш табиптары Рафаэль Шәүәлиев, Инга Леписева сығыш яһаны. Тәүгеһе Татарстанда Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып медицина тармағында ҡулланыла башлаған яңы мәғлүмәт технологиялары, уның ыңғай яҡтары тураһында ентекләп һөйләһә, Карелия ҡунағы ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларға медицина учреждениеһы нигеҙендә ярҙам күрһәтеү үҙенсәлектәрен бәйән итте.\nМордва Республикаһы балалар клиник дауаханаһының баш табибы Олег Солдатов иһә йәш быуын вәкилдәренә уроандрологик һәм гинекологик ярҙам күрһәтеү тәжрибәһе менән бүлеште, шулай уҡ педиатрия тармағы өсөн кадрҙар әҙерләү, белгестәрҙе аккредитациялау мәсьәләләренә лә туҡтап үтте.\nБалаларҙың һаулығын һаҡлау, яҡшыртыу эҙмә-эҙлекле дәүләт сәйәсәте алып барылғанда ғына тормошҡа ашырылыуы мөмкин, һәм иң тәүҙә иғтибар әсәлек, балалыҡ проблемаларын хәл итеүгә йүнәлтелергә тейеш. Ошо йәһәттән балалыҡты яҡлау буйынса норматив-хоҡуҡи база камил булырға, ташҡа баҫылған ҡанундар аныҡ эшләргә тейеш.\nИкенсе яҡтан, һау баланы тыуҙырыуҙың һәм үҫтереүҙең стратегик нигеҙе – иҫкәртеү. Ошо йәһәттән медицина ярҙамы күрһәтеүҙең тәүге звеноһын тәшкил иткән участка педиатрҙарына был йәһәттән айырыуса ҙур яуаплылыҡ йөкмәтелгән. Иҫкәртеү саралары – балаларҙы диспансерлауҙың мотлаҡ һәм төп шарты, уның нигеҙендә күп ауырыуҙарҙы башланғыс стадияла асыҡларға һәм дауаларға мөмкин. Талап ителгән осраҡта, балалар диспансер күҙәтеүенә алына һәм артабан тейешле медицина ярҙамы күрһәтелә. Хроник йәки ауыр сиргә дусар балалар иһә ваҡытында махсуслашҡан медицина учреждениеһына ебәрелергә, күҙәтелергә, дауалау алырға тейеш.\nҺис шикһеҙ, тармаҡтың ошо нескәлектәрен барлағандан һуң, башҡаларҙың бәләһе янынан боролоп үтмәгән, сирле балалар өсөн профессиональ таһыллығын ғына түгел, күңел йылыһын да йәлләмәгән, яҙмыш тарафынан ҡыйырһытылған сабыйҙарҙың хәл-торошон яҡшыртыу өсөн көсөн-ваҡытын йәлләмәгән табиптарға, медицина хеҙмәткәрҙәренә рәхмәт һүҙен еткерге килә. Шул уҡ ваҡытта уларҙың эшен камилыраҡ һәм һөҙөмтәлерәк иткән юғары технологиялар ҡулланылыуы, эш шарттарының камиллашыуы заманыбыҙҙың үҙенсәлеген билдәләй. Геном медицинаһы (индивидуаль профилактика медицинаһының яңы концепцияһы традицион медицинаның генетика менән берләшеүе; сирҙәрҙе дауалау һәм диагностикалау өсөн ген-кандидаттарҙы асыҡлау) үҫешкән осорҙа, һис шикһеҙ, юғары технологияларҙы, күрһәтелгән хеҙмәттәрҙең сифаты менеджменты системаһын камиллаштырыу зарур, шул уҡ ваҡытта ниндәй генә технологик яңылыҡтар индерелмәһен, “кешегә кеше кәрәк” тигән тормош ҡанунын әлегә бер кем дә инҡар итмәгән. Сирле сабыйҙы дауалау һөҙөмтәле булһын тиһәк, дауалау менән бер рәттән, аҡ халатлылар күңел йылыһын, иғтибарлы мөғәмәләһен, йылы һүҙен йәлләмәһен ине...


Мариенберг ҡәлғәһе — Башҡорт Википедияһы\n49°47′23″ с. ш. 9°55′17″ в. д.\nCultural heritage monuments in Altstadt[d]\nMarienberg 239,Marienberg 240,Marienberg 241\nCategory:Views from Festung Marienberg (Würzburg)[d]\nCategory:Views of Festung Marienberg[d]\nМариенберг ҡәлғәһе Викимилектә\nМариенберг ҡәлғәһе (нем. Festung Marienberg) — Түбәнге Франконияла Вюрцбург ҡалаһы өҫтөндәге ҡеүәтле нығытма.\nКельт ваҡыттарында уҡ ҡәлғә торған тауҙа ҡоймаланып алынған ауыл һәм мәжүсилек ғибәҙәтханаһы булған. Уның урынына Вюрцбургтың иң боронғо Мариенкирхе сиркәүе төҙөлә, унда Вюрцбург епископтарын ерләгәндәр. Майн янында ҡәлғә аҫтында изге Буркхард исемен йөрөткән ҡаланың иң боронғо сиркәүе урынлаша.\nКүп быуаттар дауамында ҡәлғә күп тапҡыр яңынан ҡоролған. Һаҡланып ҡалған иң бороғо өлөштәренең йәше мең йылдан ашыу. 1253 йылдан алып 1719 йылға тиклем Мариенберг ҡәлғәһе Вюрцбург кенәздәре-епископтарының резиденцияһы булған. 1573 йылдан ҡәлғәне Яңырыу дәүере стилендә замок итеп үҙгәртеп ҡороу башлана. Утыҙ йыллыҡ һуғыш ваҡытында 1631 йылда ҡәлғәне шведтар яулап ала, барокко стилендә яңынан үҙәгртеп төҙөлә, һәм уның эргәһендә кенәз баҡсаһы эшләнә.\nКенәздең-епископ Иоһанн Филипп фон Шёнборн (1642—1673) бойороғо буйынса күп һанлы өҫтәмә хәрби һәм бастиондар төҙөлә. Ҡәлғә эсендә шулай уҡ 105 метр тәрәнлектә ҡоҙоҡ була.\nМайнға поход ваҡытында 1866 йылда прус армияһы король бавар ҡәлғәһе булып хеҙмәт иткән Мариенбергты утҡа тота, әммә ҡәлғәнең артиллерияһы был утҡа һөҙөмтәле яуап бирә, һәм Мариенбург тыныслыҡ тураһында килешеүгә ҡул ҡуйғанға тиклем тора ала.\nБөгөн Мариенберг ҡәлғәһе Вюцбургтың төп иҫтәлекле урындарының береһе булып тора, унда Майн Франконияһының һәм Фюрстенбауҙың музейҙары бар.\nМариенберг ҡәлғәһе Майн йылғаһы өҫтөндә. Күпер өҫтөндә уң яҡта — изге Буркхард сиркәүенең ике манараһы\nИстория и архитектура Крепости Мариенберг (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 февраль 2012. 25 июль 2010 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мариенберг_ҡәлғәһе&oldid=867584 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:34 21 февраль 2019 үҙгәртелгән.


Бөтә ерҙә аҡса – Форекс-консультант\nҺорауҙар һәм яуаптар – Сауҙа\nФинанс баҙары сауҙа\nБөтә ерҙә аҡса\nAll Money and Assets in the World shown in Physical $100 Закон проекты – Инфографика\n$100 – Донъяла күп осраҡта аҡса подделывать деноминация. Донъяла иң ҡиммәттәрен һаҡлау өсөн наркодилер өсөн киң ҡулланыла.. Хәрәкәт тота донъяны.\nУн Мең Долларға\n$10,000 – Ял өсөн тотонолған автомобиль һатып алырға йәки шаҡтай оло. Ун йыл самаһы эшләү өсөн кеше ерҙә.\nБер Миллион Доллар\n$1,000,000 – был аҡсаны иҙәнгә квадрат.\nЙөҙ Миллион Доллар\n$100,000,000 – Plenty to go around for everyone. ИСО бәйләнгән. / Хәрби стандарт күләме поддон.\nБер Миллиард Доллар\n$1,000,000,000 – Был миллиард долларҙар тип күренде. 10 поддон $100 закон проекты.\nБер Триллион Доллар\n$1,000,000,000,000 – Ҡасан улар тирәләй һүҙ ташлау “Трлн.” был нәмә, this is the realit of $1 трлн доллар. Уңда майҙаны поддон $10 млрд доллар. 100йылдар, һәм һеҙ был башня $1 трлн., тигән булып, 465 фут (142 метрға).\nБөтә донъя алтын һәм көмөш инвестициялар булып тора.\nDemonocacy.info бөтә донъяла бөтә арналған мәҡәләләре өсөн алтын һәм көмөш. Был ҡыҫҡаса йомғаҡ сағыштырмаса аҙ миҡдарҙа алтын һәм көмөш, донъя маҡсаты өсөн уңайлы инвестиция.. Бөтә донъя алтын хаҡы яҡынса инвестициялар. $2.5 40 триллион доллар $/грамм йәки 1250 $/унция.\nУлар байтаҡҡа күберәк көмөш, алтын да, көмөш бит,-был тапҡыр арзаныраҡ алтын (20-нән кәмерәк $/унция. 2017), көмөш ваҡытында күп потеряться. Шулай уҡ көмөш сәнәғәт етештереүҙә ҡулланыла.. Инвестиция суммаһы кесе көмөш йәмәғәтселек өсөн асыҡ булып тора һаны ҡаҙаҡлау. Көмөш запастары булыуы мөһим түгел, донъя хөкүмәте, алтын айырмалы рәүештә..\nБөтә Донъя Аҡса Массаһы:\nЕгерме һигеҙ – $28 Триллион аҡса базаһы.\nИлле – $50 Банк Триллион аҡса.\nБыл-планетаһы күпме аҡса. Былар барыһы ла, ҡулаҡса ла тәбиғи. (юғарыла күрһәтелгән), уларҙың күпселеге цифрлы:\nАҡса аҡса банк базаһына индерелгән. (үҙәк банктың үҙенә ала, корпоратив облигациялар, дәүләт банктарға үҙәк банк менән йәки улар ҡасан һатып, шәхси секторҙың арзан кредит өсөн аҡса), банктарға һалған аҡса’s каирҙа. (физик ҡулаҡса) аҡса һәм кеше’ы ҡулында. Банкомат, был аҡсаны мөмкин түгел..\nТорған аҡса банк аҡсаһы һаҡланған банк һәм корпорациялар кеше., һәр ваҡытта бөтөрөү өсөн уңайлы.. Bank Money is also lent out by Banks to people and business’. Банк резерв эйә минималь талаптар (ғәҙәттән 10%) уның ҡул аҫтында тоторға тейеш тип. Әгәр бөтә хәл итә выдать банкоматҡа барырға һәм, бөтәһе, банкта эшләгән була.\nИлле һигеҙ $58 Трлн. – Бөтә донъяла хаҡтар дәүләт облигациялары\nДонъя’s иң күп аҡса түләү буйынса проценты граждандарҙың был-улар өсөн хөкүмәт төҙөй, илдә бурыс.\nДәүләт Облигациялары (бурыс) һаналған “синыф активы” сөнки облигациялар (һалым түләүселәр) проценттарын түләүгә был аҡсаны күрһәтәсәген. Кредитор алыуға сертификат (Бәйләнеш- түләргә вәғәҙә $$$ элек + ҡыҙыҡһыныу) алмашҡа.\nҠағиҙә булараҡ, ул минималь хәүеф менән неплатеж инвестиция дәүләт облигациялары хәүефһеҙ һанала, сөнки Хөкүмәт яңы закон яҙа ала (арта & һалым булдырыу Недобровольный) алынған кешеләр’s аҡса көсө (шарттар ауыр.: законлаштырыу талау). Башҡа варианттар ҡабат түләнәсәк, тип инвесторҙар өсөн отошло түгел, сөнки/федераль резерв системаһы булған кредитор “сығарыу” яңы аҡса, был инфляция һәм инвесторҙар аҡсаны аҙ ҡайтып обесценивать аша һатып алыу һәләте, улар ҡуйылған. Был, ҡағиҙә булараҡ, хөкүмәт өсөн һайлаған ысулы.\nНи өсөн шулай күп дәүләт бурысы? Сөнки вәғәҙә граждандары сәйәсмәндәрҙең, улар мөмкин (Түгел) доставка, был-улар яһаны, еңеүсеһен һайлау өсөн. Нисек күрһәтәсәген улар сәйәсмәндәр генә отҡан аҡса булһын өсөн түләргә вәғәҙә үҙе өсөн, вәғәҙә тотанаҡлыҡ. Йыш ҡына улар күрһәтәсәген, байытырға һәм үҙенән енәйәт өсөн үҙенең партнеры панибратский..\nАлты йөҙ $116 Трлн. – Бөтә донъяла корпоратив облигациялар, акциялар\nХөкүмәт облигацияларына оҡшай корпоратив облигациялар, әммә ашыу рискованный. Күп кенә ҙур компаниялар ҡурҡынысы күпкә әҙ йөрөй, физик берәмектәргә кредит биреү аҡса– был процент ставкаларын кәметте һәм кредиттар биреү кәметеүгә алып барған ҡурҡыныс факттар. Эре корпорациялар менән сағыштырғанда байтаҡ арзан шәхси кеше аҡса ала ала.. Компания биләй ҡайһы берҙә аҡса, акциялар һатыуҙан өсөн хаҡы акцияһы үҙ этәрә һәм өҫкә, шулай байытыу инвесторҙар, компаниялар финанс потрошить.\nАкция хаҡы ныҡ тирбәлергә мөмкин., сөнки улар күберәк абстракт мәғәнәгә- п хаҡы билдәләнде/. э. (Эш хаҡы) акциялар буйынса дивиденд түләү һәм нисбәте көтә.\nЙөҙ туҡһан $290 Трлн. – Бөтә донъя шәхси бизнес һәм күсемһеҙ милеккә хаҡтар.\nӘгәр һеҙҙе донъялағы барлыҡ һатып алырға теләй ине., был һеҙгә күпме аҡса кәрәк.\n$180 Триллион күсемһеҙ милек\n$100 Триллион шәхси бизнес өсөн теркәлгән\n$10 Кеше өсөн Триллион Неюридический.\nБыл юлы менән шәхси милек эшҡыуарлыҡ буйынса конкрет аҡсаһын индерә һәм шәхси капитализм өйөмдәре.\nНасар демократия иҡтисади системаһының капитализм тип иҫәпләнеп, элек-тип ҡото алынған альтернатива. Democratic Capitalism was promoted by the Founding Fathers of USA. Ҡайһы бер геройҙар нигеҙ һалыу тип атала, йәғни улар араһында ҡайһы бер тип атайҙар “Рабовладелец, бөйөк британия һалым түләргә теләмәй.”. Һеҙ һайлау өсөн.\nКорпоратив система капитализмдың хәҙерге ваҡытта аҡш өҫтөнлөк булып тора..\nБөтә был аҡсаны хөкүмәт үҙ контроле аҫтына алырға теләүселәрҙе коммунистик (Бизнесы һәм күсемһеҙ милек) шуның нигеҙендә, тип хөкүмәт һеҙгә яҡшы белгән, үҙ аҡсаһын ҡайҙа һалыу, and the government would run all business and own all real estate.\nӘ изге ниәт һәр саҡ юл түшәлгән.. A fool who thinks he knows is much more dangerous than a fool that knows he knows nothing.\nБер $1 Квадриллион – Бөтә донъяла хаҡтар дериватив\nБында дөйөм номиналь хаҡ булып бөтә донъя дериватив. (Казино Стиль ставкаһы килешеү формаһы., банк). Дериватив-был хәүефле шөкәтһеҙлек һәм килбәтһеҙлек. Берлек улар, ләкин реаль ярайһы. Казино финанс инструменттары яһалма стиль, ставки на ҡиммәттәре, уларҙы һайлау өсөн ставка яһай, килешеү формаһы., банк, бер кем дә яуаплы (сөнки бер кем дә белгән веб переплет & тәртипһеҙлек сығарылмай).\nҺайлау “нәмә” хаҡы, хаҡын бер ставкала эшләп була “нәмә”, килешеүгә өҫтәп & һеҙ яһалма. Яһалма ҡорал яһау менән ҙур табыш финанс банк, шанс түләүселәр иҫәбе менән тамамлана һәм был защитный пузырь. Был дөйөм яһалма күҙ трансляция (шартлы). Оҡшаған страховка компанияһы’автомобиль өсөн барлыҡ ҡурғаусы тулы ы (аңлата алмаһа, бер үк ваҡытта бөтмәйенсә булып бөтә бөтә страховка, автомобилде).\nУларҙан ҡайһы берҙә банктар эшләй контракт самоисключающий. Миҫал: 2контрактына индерә банк х 2х:\nContract1 = Банк1 түләү $bank2 өҫкә 10m әгәр хаҡы бара.\nContract2 = Bank2 түләү $банк1 10m булһа, әгәр хаҡ өҫкә бара.\nҺуңынан уларҙың дуҫтары тураһында һәм уларҙың сығарылмалары был портфеле күләме дуҫтары алдында маҡтап йөрөй 1000x.\nЙәмғиәтебеҙҙә кем дә алмай күҙәтеп, кемдең кем сығарылмалары тейеш., был’s бик ҙур сыуалыш буталсыҡ., ләкин хәл-ваҡиғаларҙың ҡапыл, кинәт рәйесе тиклем күтәреү кеүек йелльный процент ставкаһы фрс джанет 5% бик моғайын, шуның менән бергә бөтә банк системаһы барлыҡҡа килә һәм взрываться, сөнки эффект каскад "домино" һәм ниндәйҙер банк, моғайын, насар ҡулына ставкалары барлыҡҡа килә һәм банкрот булған.\nӘллә ниндәй дурак (башҡа банктар ала.) ине үҙенең банк-банкрот тип’ ' s һәм акцияһына актив, шулай уҡ кеше банкрот. Был банкынан аҡса алаһың һәм үҙенә ышанысын юғалтыуға килтерә башланы һуҙылған һыу барыу, уның хәүефһеҙлеген тәьмин итеү, каскад эффект тыуҙыра банк неплатежеспособность.\n$1 Квадриллион = $1000 Триллионный = $1 Миллион һәм миллиардтар $1 Миллион Миллиард\nЛиквидһыҙ активты күләме һәм кластары өсөн шарттар булдырылған ойошманың пирамидаһы булыу ихтималлығы визуалләштереү.. Ликвидлығын ваҡытында аҡш пирамидаларын ойоштора., доллары булған һәр ҡасан алтын менән тәьмин ителеше. Иң ышаныслы базаһын булдырыу әһәмиәте ҙур алтын, актив класса-нан ашыу һәм юғары кимәлдә бара рискованный. Актив күләменән ҡарағанда артыҡ ҙур булмаһа кимәле юғары, актив дөйөм номиналь хаҡынан был юғары.\nНисек финанс хәүефе арта, актив хәрәкәт ашыу аҡсаға эйә булған тенденциялар рискованный (Уларҙан), наименее актив рискованный. (физик денежные потом, һәм шул саҡта алтын). Башҡа бер нәмә лә булыу ихтималлығы, әммә сағыштырма булыу ихтималлығы. Мәсьәлә шунда, был аҡса бик аҙ булған физик, хатта ашыу алтын рискованный һәм актив менән сағыштырғанда, кәмерәк, был яһай өсөн сауҙа многолюдный хәүефе артҡан осор, ҡасан теләй һәр наличные испорченный һәм алтын һикерә., тол хаҡтар өҫкә.\nҺулдан дүртмөйөш алда бәләкәй һары-алтын физик был формаһы бөтә донъя.. Алтын түгел, бөтә донъяла барған. “финанс инвестициялар” формаһы.\n. $1 Квадриллион дериватив диуарына алыҫ китмәһен аҡса, сөнки $1 Квадриллион-баҙар Күләме һәм аналитиктар баһаһын яҡшы белгән, бер кем дә был хаҡ правда дериватив.\nБында тотош инглиз телен оригиналда: demonocracy.info\nСауҙа итеү өсөн форекс терәлеп етәкселеге улланыусының


Йондоҙнамә (5 – 11 июнь) » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Йондоҙнамә (5 – 11 июнь)\nЙондоҙнамә (5 – 11 июнь)\nКүптәр ниндәйҙер яңы эш башлап ебәрер һымаҡ. Тик башта һеҙҙе юғалтыуҙар һағалар. Иҫкене “һүтергә” тура килер. Әгәр ваҡ-төйәккә көсөгөҙҙө әрәм итмәһәгеҙ, барыһы ла яҡшы барыр. Йомала кәңәшкә мохтаж булырһығыҙ.\nМәл туғандарығыҙ менән араны нығытыу өсөн уңайлы. Тик үҙегеҙ ҙә әүҙемлек һәм иғтибарлыҡ күрһәтегеҙ. Был арала сығымдарығыҙ һиҙелерлек артыр, ләкин һатып алған әйберҙәрегеҙ бәрәкәтле буласаҡ. Кесе йомала уйламаған хәбәр алырһығыҙ, бәлки.\nЭшегеҙҙә бер аҙ буталсыҡ күҙәтелер. Тәртип урынлаштырмайынса алға китә алмаҫһығыҙ кеүек. Ҡатмарлы осраҡтарҙа эске тауышығыҙ ярҙам итеп торор. Кеше аҡсаһы менән һаҡ булығыҙ.\nАҙна һуңғы ваҡытта иң яҡшы осорҙарҙың береһе булыр һымаҡ. Мәл яңы ҙур эштәрҙе башлап ебәреү өсөн дә уңайлы. Был арала күптән көткән хәбәрҙе лә ишетерһегеҙ. Йомала һатып алған әйберҙән кинәнес табырһығыҙ.\nҮҙегеҙҙе һәр саҡ тыныс һәм ышаныслы тойорһоғоҙ. Төп эшегеҙҙә уңыш көтөгөҙ, эштәгеләр менән дә мөнәсәбәтегеҙ яҡшы булыр. Осор һаулығығыҙҙы нығытыу өсөн һәйбәт. Элек сирләгәндәр еңеллек һиҙер. Был арала бәғзеләр насар ғәҙәтттән еңел ҡотола алыр.\nЙондоҙҙар күрһәтеүенсә, һеҙҙе алда икеле осор көтә. Аҙнаның тәүге яртыһы һәйбәт үтһә, кесе йоманан һуң бөтә эштәрегеҙ ҡапыл туҡтағандай тойолор. Тейешле ныҡышмалылыҡ күрһәтмәһәгеҙ, алдан төҙөлгән уй-маҡсаттарығыҙ бушҡа булыр.\nАҡса мәсьәләләре һаман да борсоп торор. Улар үҙенән-үҙе хәл ителмәйәсәк. Һеҙҙән мотлаҡ ныҡышмалылыҡ кәрәк. Шаршамбыла уйламаған сығымдар булыуы ихтимал, был хәлдә үҙегеҙҙе ғәйепләгеҙ. Йомала осраҡлы ғына өмөтлө мәл кисерерһегеҙ.\nҠәҙимге аҙна. Был арала ниндәйҙер мәсьәләгә асыҡлыҡ индерерһегеҙ. Күбеһенсә үҙегеҙгә генә таянырға тура килер, дуҫтарығыҙ ышанысһыҙлығын күрһәтер. Йомалағы ҡатмарлы хәлдән юғалтыуһыҙ сығырһығыҙ.\nОсорҙо күтәренке кәйеф менән үткәрерһегеҙ, моғайын. Кәрәкле кеше менән дә осраша алырһығыҙ һымаҡ. Шаршамбыла ниндәйҙер ҙур уңыш булыр, бүләк алыуығыҙ ҙа ихтимал. Йомалағы ваҡиғалар кеше араһында абруйығыҙҙы тағы ла күтәрер.\nБар өлкәлә лә һәләтегеҙҙе күрһәтә алырһығыҙ. Төп эшегеҙҙә барыһы ла яҡшы барыр. Әүҙемлегегеҙ бәғзеләргә оҡшамаҫ. Улар үҙҙәрен бик тиҙ белдерер, әммә әлегә һеҙгә тештәре үтмәйәсәк.\nНиндәйҙер күптән башланған эште тулыһынса тамамлауға өлгәшерһегеҙ. Был арала бәғзеләр туғандары менән осрашыр. Мөмкин тиклем уларҙың хәленә ҡыҫылмаҫҡа тырышығыҙ.\nЭлек төҙөгән маҡсаттарығыҙға тағы ла бер аҙ яҡынайырһығыҙ һымаҡ. Шаршамбыла мөһим ҡағыҙ алыуығыҙ ихтимал. Ошо көндәрҙә төп эшегеҙҙә ниндәйҙер хата ебәреүегеҙ бар, ләкин уны тиҙ төҙәтерһегеҙ.\nСығыу ваҡыты 5-06-2017, 13:45 | Ҡаранылар: 552


Өфөлә скульпторҙар «Мираҫ» галереяһы заказы буйынса 13 яңы арт-объект төҙөй // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә скульпторҙар «Мираҫ» галереяһы заказы буйынса 13 яңы арт-объект төҙөй\n10:12, 21 июня 2016 Мәҙәниәт\nӨфөлә скульпторҙар «Мираҫ» галереяһы заказы буйынса 13 яңы арт-объект төҙөй Фото: асыҡ сығанаҡ\nӨФӨ, 2016 йыл, 21 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\nӨфөлә скульпторҙар «Мираҫ» галереяһы заказы буйынса 13 яңы арт-объект төҙөй. 1 июлдән 3 авгусҡа тиклем галерея меценаттар аҡсаһына скульпторҙарҙың халыҡ-ара симпозиумын ойоштора. Унда алты илдән 13 һынсы ҡатнаша. Уларҙың эштәре Ленин урамының йәйәүлеләр йөрөй торған юлына ҡуйыла.\nПроект Третьяков галереяһы белгестәре, Өфө хакимиәте, Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында тормошҡа ашырыла. Скульпторҙар Учалылағы Мансур ятҡылығындағы гранит менән эшләйәсәк. «Симпозиумдың маҡсаты — ҡала мөхитен камиллаштырыу», — тип билдәләнеләр кураторҙар.\nРеспубликала бындай саралар 1988 йылдан алып уҙғарыла. Ижади оҫтахана сиктәрендә башҡарылған эштәр Өфөлә (мәҫәлән, Революция урамында — 1999 йылғы симпозиумдан һуң), Нефтекамала, Малаяҙҙа ҡалған.\nТеги: скульптура,арт-объекттар,ҡала мөхите


Бәхет урамы бәхетлеләре » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Пенсионер » Бәхет урамы бәхетлеләре\nБәхет урамы бәхетлеләре 14.08.2018 // Пенсионер\nМәкәш тип йөрөтәләр минең ауылымды. Тәбиғәттең иң гүзәл, күркәм төбәгендә урынлашҡан ул. Емеш-еләкле урмандары ла, иркен ялан-ҡырҙары ла, йәйге селләлә теште сатнатырлыҡ һалҡын, татлы һыулы шишмәһе лә, бейек тауы ла бар. Бына ошо Мәкәштау итәгендә, ауылыбыҙға йәм биреп, Бәхет урамы ҡалҡҡан. Бейек-бейек матур йорттар, иркен йәмле ихаталар, йәшеллек эсендә ултыра ул. Исеме лә ниндәй матур, өмөтлө, нурлы!\nБынан сирек быуат элек Мәкәштау итәгендә кирбестән йорт һалып керә Шакировтар ғаиләһе. Әнүәр ағай урындағы хужалыҡта – Жданов исемендәге колхозда – автомеханик, ҡатыны Фәрзәнә апай Мәкәш мәктәбендә сит телдәр уҡытыусыһы булды. Матур, өлгөлө, татыу ғаиләләрҙең береһе улар, ауылыбыҙ йәме. Быйыл бергә татыу ғүмер кисереүҙәренә ярты быуат. Өс балаға ғүмер бүләк итеп, бөгөн бер-береһенә терәк-таяныс, өмөт-ышаныс, икеһе бер бөтөн ҡәҙерле олатай-өләсәй булып, балаларын ҡаршылап-оҙатып, тормоштоң ҡәҙерен белеп, һәр атҡан таңға ҡыуанып йәшәйҙәр. Йөҙҙәрендә бәхет нурҙары балҡый. Күңел йылыһын башҡаларға ла өләшеп ғүмер итә улар. Һәр кем менән итәғәтле, әҙәпле үҙҙәре. Матур итеп, тел ҡәҙерен белеп һөйләшәләр, хәлде һорашып торалар. Бөтә яҡлап та өлгө улар ауыл халҡына.\nӘнүәр Абдулла улы ғаиләлә бишенсе бала булып донъяға килә. Өлкән ағаһы Мәхмүт һуғыш яланында ятып ҡала. Дүрт егет менән ике ҡыҙ үҫкән ғаиләнән бөгөн ул ғына иҫән. Киләһе йыл үҙенең һикһән йәшен билдәләргә йыйына Әнүәр Абдулла улы.\nӘрме хеҙмәтен Сахалин, Камчатка, Курил утрауҙарында үтәй. Иптәштәре менән һөйләшеп, кәңәшләшеп, Камчаткала эштә ҡалалар. Ялға ҡайтҡас, ауылда төпләнергә, ситкә китмәҫкә ҡарар итә. Һөҙөмтәлә урындағы хужалыҡҡа эшкә урынлаша. Хаҡлы ялға сыҡҡансы колхозда автомеханик була. Юғары награда, исемдәр артынан ҡыумай ул. Йөкмәтелгән бурысты намыҫлы үтәй. Яҙғы баҫыу, урып йыйыу эштәре һөҙөмтәләре буйынса почет грамоталары, ҡиммәтле бүләктәр ала. Өлгөлө хеҙмәте өсөн идара тарафынан Польшаға, Германияға юлламалар менән бүләкләнә. Өлкән инженер хеҙмәтен дә үтәй. Илле йылдан ашыу эш стажы менән сыға хаҡлы ялға. Барыһынан да ҡәнәғәт Әнүәр ағай.\nЯнында хәләл ефете Фәрзәнә апайҙың булыуы ла – оло бәхет. Заманында Мәкәш мәктәбенә физкультура уҡытыусыһы итеп ебәрелгән Фәрзәнә Фәрит ҡыҙына сит телдәрҙе уҡытыу ҙа йөкмәтелә. Килен булып төшкән ерен, тыуған яғылай яҡын күреп, яратып ҡабул итә ул. Ун йыл – ҡайныһы Абдулла бабай, ике тиҫтә йылдан ашыу ҡәйнәһе Ғәфифә әбей менән йәшәп, уларҙы хөрмәтләп һуңғы юлға оҙата Шакировтар. Мәкәштау итәгендә яңы өй һалып, беренселәрҙән булып йорт туйлайҙар. Балаларын кеше итергә тырышып, тейешле белем, тәрбиә биреп үҫтерә Шакировтар. Оло улдары Радик ғаиләһе менән Себер тарафтарында йәшәй. Уның да ике улы бар – Илмир һәм Илнар. Килендәре Алһыу – уҡытыусы, химия, биология фәндәренән белем бирә. Ҡыҙҙары Рәлиә – юғары белемле иҡтисадсы. Ире Илдус менән Булат исемле улдар, Азалия исемле ҡыҙ үҫтерәләр. Кинйәләре Айҙар Башҡортостан дәүләт аграр университетының төҙөлөш факультетын тамамлап, баш ҡалала инженер вазифаһын башҡара. Ҡатыны Эльвира менән Алмас исемле ул үҫтерәләр.\nБөгөн Шакировтар балаларына биргән тәрбиәһенең, түккән көстәренең емештәрен тиреп, уларҙың ярҙамына, хөрмәтенә ҡойоноп йәшәй. Ул-ҡыҙҙарының яратҡан эше, ғаиләләре булыуы, ейән-ейәнсәрҙәр менән һөйөндөрөүе оло бәхет ата-әсәгә. Илебеҙгә тыныслыҡ, һәр кемгә ырыҫ-бәрәкәт, балалар шатлығы теләй улар.\n80 йәштә... шпагатҡа ултыра 28.09.2018 // Пенсионер\nСпорт залында тиҫтерҙәре менән шөғөлләнгән Рита Табишеваға нисә йәш бирер инегеҙ? Юҡ, яңылыштығыҙ,...\nНикахтарын оҙайттылар 11.09.2018 // Пенсионер\nБашҡортостанда 50 йыл бергә йәшәгән пенсионерҙар Мендельсондың туй маршы аҫтында законлы никахтарын...\n“Ҡарттар” тип әйтергә тел әйләнмәй 04.09.2018 // Пенсионер\nСаҡмағош районының балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе бөгөн оло йәштәгеләр ҡарамағында. Аҙнаһына бер...\nИлле биш йыл бергә 04.09.2018 // Пенсионер\nТрактор урамы – Саҡмағошта тәүгеләрҙең береһе. Бында күберәк хеҙмәт ветерандары йәшәй. 55 йыл бергә...\nХаҡлы ялға ҡасан хаҡлыбыҙ? 21.08.2018 // Пенсионер\nҺинең йәрең... 16.08.2018 // Пенсионер\nСуфия инәй менән Наил бабайҙы тәү тапҡыр күргән кеше аптырашта ҡаласаҡ һәм ихлас һоҡланасаҡ: шул...\nЫңғай күренеш – иманым камил 15.08.2018 // Пенсионер\nПенсия йәшен күтәреү мәсьәләһен ыңғай күренеш булараҡ ҡабул иттем, сөнки тәҡдим ителгән саралар...\nБашҡортостан пенсионерҙары эшләргә теләй” 31.07.2018 // Пенсионер\nЭксперттар пенсия йәшен арттырыуға ҡағылышлы фекерен белдерҙе. Республикала быны аңлап ҡабул...\nЛенара ИВАНОВА: “Бөгөнгө өлкән быуын – көр күңелле, талапсан граждандар” 31.07.2018 // Пенсионер\nБашҡортостандың ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова төбәктәге әүҙем...\nӨлгөрҙәр оҙағыраҡ эшләргә тырыша 27.07.2018 // Пенсионер\nОшо көндәрҙә Рәсәйҙең Дәүләт Думаһы беренсе уҡыуҙа пенсия ҡануниәтенә үҙгәрештәр ҡабул итте....\n“Берҙәм Рәсәй” фракцияһы Рәсәй Хөкүмәтенә ауыл пенсионерҙары өсөн ташламалар билдәләүҙе тәҡдим...\nКүҙлеклеләр тураһында хәҡиҡәт 26.06.2018 // Пенсионер\nХалыҡ-ара ғалимдар төркөмө 300 мең кешенең генетик анализы нигеҙендә күрәшлек, күҙлек йәки...


Дәүләкән ҡалаһында шәхси йорттарҙа йәшәүсе ут күршеләр араһында йылдан ашыу ер өсөн низағ бара\nЭтәтелгән ер өҫтөндә йәшәүсе Таһира Ғәббәсова ут күршеһенең кәртә менән бүленгән сиктән ер ҡаҙыу эштәрен алып барыуы - йәнәшәһендә торған бер ҡатлы йортта йәшәүселәр өсөн дә хәүефле тип борсола.\nБыл ерҙәрҙә төҙөлөш өсөн ер үткән быуаттың туҡһанынсы йылдарында бишәр сутыйҙан бүленгән. Һуңынан һәр хужа хәрбиҙәрҙең өлөшөнән тағы ла бишәр сутый өҫтәмә ер алыуға ирешкән. Күрше йортҡа яңы хужалар күсеп килеү менән мөмкинлеге сикләнгән бала тәрбиәләгән Ғәббәсовтарҙа тыныслыҡ юғала.\nТаһира Ғәббәсованың һыҙмаһы тура ғына һыҙаттарҙан тормай, ер биләмәләренең бер яғы күршеләренекенең сигенә рәсми рәүештә керетеп үлсәнелгән. Был урында Таһира Ғәббәсованың мунсаһы менән утынлығы урынлашҡан. Ер үлсәү эштәрен башҡарыусы хеҙмәттәргә лә ҡатындың һорауҙары булған. Күрше яҡтан Владимир Пахомов ер һыҙатын ҡаҙа башлағас, Ғәббәсовтар бөтөнләй тынғылыҡ тапмай башлай.\nКүрше ер биләмәләре менән сиктәрҙе билдәләгәндә Таһира Ғәббәсова уның яғына керетеп һалынған һул яҡ күршеһенең ике гаражын урынынан ҡуҙғатмай\nЕрҙе рәсмиләштергәндә хатта, үҙ кеҫәһенән аҡса түләй. Уң яҡ күршеһенә Пахомовтар күсеп килеү менән бәхәстәр суд юлында дауам итә.\nШәхси йорттарҙа тороусы хеҙмәттәштәрҙең бәхәсен был йорттарҙы төҙөүгә күп көс һалған элекке етәкселәре аңлап етмәй. Тыныс шарттарҙа, татыу ғына донъя көтәһе урында бер-береһен битәрләүҙәр,судлашып яла яғыуҙарһыҙ йәшәүе мөмкин бит.\nРауил Кәбиров, «Туймазынефть» газ һәм нефть сығарыу идаралығының элекке етәксеһе: «Мин ул йылдарҙа етәксе булып эшләнем. Был йорттарҙы төҙөүгә ерҙе шундай ауырлыҡ менән алдыҡ. Уларҙы сифатлы һәм заманса итеп күтәрергә тырыштыҡ. Былай ҙа ишелергә торған ер өсөн ниңә судҡа тиклем барып етергә? Татыу, бер-береңде аңлап йәшәүгә ни етә? Мин был осраҡта ике күршенең тартҡылашыуына бөтөнләй аптырайым».\nТаһира Ғәббәсова нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре өсөн төҙөлгән йортта 1992 йылдан бирле йәшәй. Тау өҫтөндә урынлашҡан нигеҙе ҡасан да булһа ҡаҡшап, канализацияны таҙартыу өсөн кереүсе машиналар өсөн ауырлыҡтар тыуҙырыр тип башына ла индермәгән.\nУт күршеләр араһында ер өсөн низағ бер йыл тирәһе дауам итә. Әгәр ҙә Ғәббәсовтарҙың күршеһе артабан да ҡаҙыу эштәрен дауам итһә, был кәртәләр емерелеп, йорттоң да емерелеп төшөүе ихтимал.


Был иҫәндәр өсөн кәрәк\n4 Октябрь 2018, 16:54\nКесе Сиҙәк ауылында Бөйөк Ватан һуғышында баштарын һалған һалдаттарҙың исемдәре яҙылған мемориаль таҡтаны асыу тантанаһы булды\nЭлегерәк был урында иҫкергән тимер обелиск торған. Ауыл кешеләре уны күптән яңыртырға планлаштырған. Әлеге изге эшкә «Берҙәм Рәсәй» партияһы 99 мең һум бүлгән, Ерекле ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәте, ауылдың 70-тән ашыу кешеһе лә ситтә ҡалмаған. Монументты урынлаштырыу hәм территориянә төҙөкләндереү буйынса барлыҡ эште ауыл халҡы үҙ көсө менән башҡарған. Һөҙөмтә шатландыра: ауыл үҙәгендә, бейек нараттар аҫтында өс мәрмәр плитә ғорур ҡалкып тора, уға ерҙәге тыныслыҡ хаҡына ҡорбан булған геройҙарҙың исемдәре яҙылған.\nМемориалды тантаналы асыу алдынан Ҡырғыҙ –Миәкә ауылынан килгән Кирилл атаҡай мәрхүм булғандар рухына панихида үткәрҙе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы тугандарының фотографияларын тотҡан балалар уҡытыусылары етәкселегендә мемориалдың ике яғына теҙелеп баҫты.\nЕрекле ауыл Советы ауыл биләмәһе башлығы Александр Петров барыһын да ауыл өсөн әһәмиәтле ваҡиға уңайынан ҡотланы hәм битараф булмағандарҙың барыһына ла рәхмәт әйтте.\n— Бөйөк Ватан һуғышы барыһына ла ҡағылған, барыһы ла һуғышҡан. Беҙҙең ауыл биләмәһенән фронтҡа 242 кеше киткән, 93 һалдат кире әйләнеп ҡайтмаған. Шулай уҡ Туҡмаҡҡаран ауылынан 13 hәм Покровка ауылынан 29 һуғышсыны оноторға беҙҙең хаҡыбыҙ юҡ. Яҡын киләсәктә уларҙың исемен дә ҡара мәрәмәр плитәгә һис шикһеҙ яҙасаҡбыҙ. Ерекле ауылынан Советтар Союзы Геройы гвардия капитаны Павел Ефимович, Покровка авылынан гвардия сержанты Василий Федорович Титов менән хаҡлы ғорурланырға тейешбеҙ. Был беҙҙең тарихыбыҙ. Һәм хәҙерге ваҡытта ла беҙҙең ауыл биләмәһенән егеттәр армияла хезмәт итә.Улар араһында өлгө буларҙайҙары бар. Был контракт буйынса хеҙмәт итеүсе өлкән прапорщик Эдуард Миронов, ул Чечен һуғышын үткән hәм «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.\nХакимиәт исеменән Кесе Сиҙәк ауылы халҡын мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Сергей Иванов ҡотланы hәм урындағы үҙидара үҫешенә ҙур шәхси өлөш индергән һәм ауылды төҙөкләндереүҙә актив ҡатнашҡаны өсөн ауыл старостаһы Иван Григорьевҡа Маҡтау грамотаһы тапшырҙы. Ерекле ауыл Советы ауыл биләмәһенең Рәхмәт хаттарына шулай уҡ мемориалды урынлаштырыуҙа актив ярҙамы өсөн Иван Гаврилов лайыҡ булды. Эштәрҙе башҡарғанда, йәштәрҙе лә йәлеп иткәне өсөн Ерекле ауыл Советы ауыл биләмәһенең йәштәр эштәре буйынса белгес Сергей Семеновты ауыл биләмәһе Маҡтау грамотаһы менән бүләкләне.\nБишбүләк районының хәрби комиссары Валерий Шәрифуллин hәм Кесе Сиҙәк төп белем биреү мәктәбе директоры Александр Гильдеев бер тауыштан тарихты нисек кенә боҙорға, һыҙып ташларға тырышмаһындар, уны белергә hәм иҫтә тоторға кәрәк, үҫеп килеүсе быйын үҙ геройҙарын белергә, уларҙың хәтерен хөрмәтләргә һәм улар менән ғорурланырға тейеш тигән фекергә килделәр.


Бөгөн ,,Берҙәм Рәсәй,, фирҡәһе ағзалары Аксаков исемендәге мәҙәниәт һәм ял баҡсаһын биҙәне | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөгөн ,,Берҙәм Рәсәй,, фирҡәһе ағзалары Аксаков исемендәге мәҙәниәт һәм ял баҡсаһын биҙәне\n20 мая 2016 — 16:06\n„Уңышлы түтәл„ төбәк проекты активистары менән бергә улар сәскә түтәлдәре яһаны.\nСергей Аксаков һәйкәле янына „Берҙәм Рәсәй„ фирҡәһе вәкилдәре ҡыҙыл петуниялар ултыртты. Ул яҡташыбыҙ, бөйөк рус яҙыусыһы Сергей Аксаковтың тыуыуына 225 йыл тулыуға арнала.\nБәләкәй генә түтәлдә 500-ҙән артыҡ гөл ҡалҡып сыҡты. Улар Сергей Аксаковтың билдәле „Ал сәскәһен„ символлаштырасаҡ, ти „Берҙәм Рәсәй„ ағзалары.


Зәкиә Фәтҡилисламова - Журнал Агидель\nИлмәш, уның улы Татлы...\nОлолар һөйләүенсә, беҙҙең Илмәш (Татлы) ауылы халҡы Оло Инйәргә яҡын Минйәк тигән ерҙә көн иткән. Төрлө эштәр башҡарғанда килеп сыҡҡан йорт-ҡаралты ҡалдыҡтары, шунда табылған һауыт-һаба быны раҫлай. Илмәштәрҙең иҫке ҡәберлеге лә һаҡланған.\nӘлеге көндә унда кәсепкәрҙәр быуала балыҡ үрсетеп һата.\nТөбәктә тау сәнәғәте үҫә барған. Завод хужалары тимер рудаһына, урманға бай “күндәй генә” ерҙәрҙе күпләп, буш ҡына хаҡҡа һатып алған осорҙа башҡорттар үҙ ерҙәренән ҡыуыла, ауылдары юҡҡа сыға. Минйәктә көн иткәндәр ҙә ошондай уҡ яҙмышҡа дусар ителгән. Улар, бер нисә төркөмгә бүленеп, яңы урындарға китергә мәжбүр булған. Ололарҙан ишеткән риүәйәттәр буйынса, бер өлөшө Беҙәк-Әхмәр яғына киткән. Иҫке Минйәктән киткәндәре Ҡаҙмаш буйында Айыс ауылын нигеҙләгән, өсөнсөләре Тоҡанбаш, Хәбир, Балаянған йылғалары Бағараштыға ҡойған урынға килеп урынлашҡан, ошонда ауыл һалған. Быныһы инде Илмәш (Татлы) ауылы.\nИлмәштәр ауыл тарихын былай тип һөйләй: “Старейшина Илмәш бер ваҡыт, эҙәрләүҙәрҙән ҡасып, бөтөнләй хәлдән тайған кешеләрҙе тау башында туҡтатып, артабан нисек йәшәргә, тип кәңәшләшә. Артабан китмәҫкә, ә зимләмирҙәрҙе һыйларға ҡарар ҡабул ителә. Йылҡы көтөүенән бер елле дүнәнде һайлап алалар, рус сауҙагәрҙәрен саҡырып һыйлайҙар һәм шул урында тороп ҡалалар. Тауҙы Дүнәнһуйған тип атайҙар.” Ә урыҫтар уны Юша тип йөрөтә. Ауылды Илмәш, аҙаҡ Татлы тип үҙгәртәләр.\nТатлы ҡарттың улы Иҫәнбирҙе 1750 – 1825 йылдарҙа йәшәгән. Уның тыуған йылы Татлы ауылының нигеҙләнеүенә ишара. Ауылыбыҙҙа Моталлапов Заһит ағай тарих фәнен уҡытты. Ул бик белемле, киң эрудициялы, ипле, сабыр кеше ине. Ауылыбыҙҙың шәжәрәһен төҙөйөм тип, Башҡортостан тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәрҙәренә мөрәжәғәт итә. Ауылға нигеҙ һалыусы тәүге уҙамандар Илмәш менән Татлы булған. Ауылдың ике атама менән йөрөтөлөүе лә ошонан килә инде. Ауылдың Аръяҡ (Заречная) урамында йәшәүселәренең күпселеге Юлмөхәмәт Илмәшевтың (1763 – 1828) тоҡомдары: ҡарғалар, тумыртҡалар, тубалдар араһы. Тимәк, Илмәш, Татлы, Иҫәнбирҙе, Юлмөхәмәт аҙмы-күпме йәш айырмаһы булған замандаштар. Уларҙың ырыуҙары – ҡатай, ағасы – артыш, ҡошо – ҡауҙы, ораны – тайлаҡ, тамғаһы – балға. “Башҡорт халыҡ ижады” китабында ҡатайҙарҙың тамғаһы – бағау, ораны – Салауат, ағасы – ҡарағай, тип яҙыла. (Башҡорт халыҡ ижады, 2-се том, 128-се бит).\nАуылды Ҡайынтүбә, Торнаташ, Бәләтүр, Ҡорғоҙо, Нәре тауҙары уратып алған. Бәләтүр менән Торнаташ араһында, байтаҡ төньяҡтараҡ, хәҙер исеме бөтә Рәсәйгә, элекке бөтә Союз халҡына ғына түгел, бөтә донъяға билдәле булған Ямантау, боронғолар әйткәнсә, “Йәмәлекәй тау ята бит күренеп”. Был Көньяҡ Уралдың иң бейек нөктәһе (диңгеҙ кимәленән 1640 м бейеклектә). Ошо ерҙәрҙә һунар, көтөүлектәр, бесән әҙерләү, йәйләү биләмәләре булған.\n1735 – 1740 йылдарҙа Минйәк яланындағы ауыл яндырылыуы ла мөмкин, сөнки ул осорҙа Инйәр йылғаһы буйында 13 ауыл яндырыла.\nИшле ауылы аръяғы яланында Иңкешле исемле ауыл булған. Ул Лапышты заводы ҡарамағына эләгә. Малсылыҡ, һунарсылыҡ, ҡортсолоҡ менән көн күргән иңкешлеләрҙе хужа заводында эшләргә ҡуша. Ауыл халҡы уға эшләүҙән баш тарта. Тыңламаған халыҡты хужа урманына индермәгән, Иңкешле йылғаһының һыуын эсермәгән. Бер ваҡыт Нурмөхәмәт (Норош) мулланың 18 баш малын һарайына бикләтеп, астан, һыуһыҙ үлтертә. Ләкин ауыл халҡы ла ҡарышҡан, баш тартыуын дауам иткән. Ахырҙа завод хужаһы фетнәсе халыҡ өҫтөнән Ырымбур губернаторына ялыу яҙған. Ул Циолковскийҙы ебәреп, ауылды утҡа тотҡан, ауылдан тик көл ҡалған. Бесәндә, йәйләүҙә ятҡан “иңкеш”тәр заты-нәҫеле менән ҡайҙа етте, шунда тау-таш араһына таралырға мәжбур булған. Ҡоҙашман, Рысыҡай, Көҙәй, Әрипҡол һәм Сермән ҡушыҡтары ана шул мәсете булған Иңкешленән таралған. Телдән-телгә, быуындан-быуынға күсеп бөгөнгө көнгә еткән раҫлауҙарға ҡарағанда, минең тыуып үҫкән “Ҡушыҡ осо” олатай, бабайҙарҙың төйәге булған ул Иңкешле ауылы, тип яҙа Сермән уҡытыусыһы Зариф Ғәйфуллин “Ер һатылмаһын” мәҡәләһендә. (“Урал” гәзите, 1995 йыл, № 140.)\nРысыҡай ауылы ерҙәре тороп ҡала. Уларҙың вәкилдәре (аҡһаҡалдары) йыл һайын йәйгә табан беҙгә килеп, ҡунаҡ булып һыйланып, үҙҙәренә “тейгәнде” кире һатып, ашап-эсеп ҡайта торған булғандар.\nӘүжән-Үҙән яҡтарынан бәхет эҙләп киткән урыҫтар беҙҙең биләмәләргә килеп ултыра башлай. Беҙҙән 12 саҡрым алыҫлыҡта Лапышты ауылы барлыҡҡа килә, завод төҙөлә. 4-5 саҡрым алыҫлыҡта Горбатов утары булған. Унан бире Ф.К. Дубинин нигеҙләгән Дубинин утары (хәҙер ауыл), Үрге Мәнәү, Түбәнге Мәнәү, Бағарышты утарҙары барлыҡҡа килә. Тар колеялы тимер юлы үткән осорҙа Юша, Бағарышты станциялары (1926 йыл), һыуалғыстар, казармалар төҙөлә. Станция башлыҡтары, дежурныйҙар, юл мастерҙары, эшселәр, һыу биреүселәр булып урыҫтар килә. Беҙҙең ауыл халҡына ҡараған урмандар, көтөүлектәр, бигерәк тә сабынлыҡтар яйлап ҡына уларҙың ҡулына күсә бара. Заһирова Мөслимә әбей һөйләүенсә, улар Лапышты яҡтарында бесән сапҡандар. Мәҫәлән, Лапышты байы Василий Аверьянов Торнаташтың артында, Бәләтүргә ҡараған битләүендә, бесән саптырған. Ул урынды әле лә “Васильевский” тип йөрөтәләр. Бай булғас, һыйы еткәс, был һутлы үләнле арҡа ерҙәрен “һатып” алған ул. Бигерәк тә Бағарышты, Ҡорғоҙо буйҙарына үтеп ингәндәр. (“Урал” гәзите, 1997 йыл, ғинуар, февраль айҙары, Заһит Моталлапов, “Ауылым – тыуған төйәгем Татлы” мәҡәләһе).\nДүнәнһуйған – мәғрур тау!\n1740 йылда беҙҙең Дүнәнһуйған (Юша), Ямантау тауҙарынан 300 ғаилә менән Аҡай Ҡамаҡаев үтә (Салауат Юлаевтың өсөнсө быуын олатаһы). Был тауҙарҙа, Инйәр йылғаһы буйында бәрелештәр була. Халыҡты яйлап ҡыралар. Урманды, тауҙарҙы тикшерәләр. Ҡатын-ҡыҙҙарҙы мәсхәрәләйҙәр, бала-саға, ололарҙы үлтерәләр, осраған ауылдарҙы яндыралар, малдарын тартып алалар, хужаларын ҡулға алалар. Кублицкий, Тарбеев командаһы Аҡай отрядын 1740 йылдың 22 июнендә ҡыра. (Ғ. Хөсәйенов. “Пугачев фельдмаршалы”, 268-се бит).\nАҡай Ҡамаҡаев 20 ғаилә менән Верхнеуральск яғына китә. Унда килеп баш эйә. Салауаттың олатаһы Аҙналы, 12 ат биреп, олатаһы урынына икенсе ҡартты төрмәгә ултырта. Аҡай Салауат төйәгенә ҡаса. Һуңынан ул 4 тапҡыр хажға бара, үләндәр менән халыҡты дауалай. Уларҙың шәжәрәһе: Салауат – Юлай – Аҙналы – Ҡарағужа – Аҡай – Ҡамаҡай. (Радик Вәхитов. “Ағиҙел”, 1996 йыл, №6).\nИшле эргәһендәге Ҡоҙашман ауылы ла яндырыла, сөнки унда тимерлек була. Уҡ, һөңгө башаҡтары сүкейҙәр. Ҡараһаҡал яуында Ҡоҙашман Тикеев та ҡатнашҡан. Ырымбур ҡаҙна палатаһы указы менән 1838 йылда Әрипҡолдан Ҡоҙашманға 11 ғаилә күсерелә. Әлеге көндә Әрипҡол, Ғәҙелша ауылдары юҡ, хәрбиҙәр килгәс бөтөрөлдө, ә Ҡоҙашман ауылы бар әле.\nӘ. Әсфәндиәровтың “Башҡортостан ауылдары тарихы” китабында яҙылғанса, 1795 йылда Татлыла 19 өйҙә 66 ир, 61 ҡатын-ҡыҙ, 1859 йылда 30 йортта 219 кеше, 1920 йылда 47 йортта 233 кеше йәшәй. 30 йортта 150 ат, 100 һыйыр, 79 һарыҡ, 30 кәзә тоталар. Тимәк, һәр йортҡа 5-әр ат тура килә. Ауылдар тирәһендә бер ниндәй юл булмай, халыҡ тик һыбай йөрөй.\nЯрым күсмә халыҡ булғанлыҡтан, ауыл халҡы ҡышын ҡышлауҙа, йәйен йәйләүҙә көн итә. Йәйләү урындары – Аҡбейә, Әңгәҫтәк, Яңы йорт һ.б. Ауыл халҡының төп кәсебе – мал аҫрау, урман ҡырҡыу, йүкә һуйып арҡан ишеү, бейә һауып ҡымыҙ бешеү, емеш-еләк йыйыу була.\n1762 йылда Белорет заводы төҙөлгәс, ауыл халҡы руда, ағас күмерен ташыуға йәлеп ителгән.\n1770 йылда Иван Лепехин Ямантауҙы тикшерергә килә. Уның түбәһенә күтәреләләр. Тау башында һаҙлыҡ, йыйылып ятҡан һыуҙарҙы күрәләр. Биш йылға ағып сығыуын күҙәтәләр. Оҙатыусылар уға алтын тип, таш та күрһәтә, ул шифер булып сыға. Лепехин 33 заводта була. Халыҡтың йәшәйеше, үләндәр, хайуандар донъяһы менән дә таныша. Һабантуйҙарҙа ҡатнаша. Халыҡтың йыр-моңо, бейеүҙәре, уйындары менән ҡыҙыҡһына. Исмаҡай, Хоҙайбирҙе ауылдарында йоҡлап китә. (Виктор Сидоров. Исследования края башкирского. Век 18. Стр. 219).\n1825 йылда декабристар восстаниеһы баҫтырылғас, Ырымбур ойошмаһының декабристар етәксеһе, шағир Петр Кудряшов (сығышы Верхнеуральскиҙан) Белоретҡа һөргөнгә ебәрелә. Ул да Ямантауҙа була. «Ҡатай волосында бейек тауҙар, ҡаялар бик күп. Тауҙар күккә олғашҡан, ә ҡаялары юл өҫтөндә аҫылынып тора; бына-бына юлаусылар өҫтөнә килеп төшөр кеүек тойола. Тауҙарҙы үтеп сыҡҡыһыҙ урман ҡаплаған, ә урмандары ҡырағай йәнлектәргә бик бай. Ҡатай волосын Инйәр һәм Ағиҙел йылғалары һуғара, был йылғаларға башҡа бик күп йылғалар ҡушыла. Был төйәк башҡорттары арба, тәгәрмәс тигән нәмәне белмәйҙәр, һыбай ғына йөрөйҙәр, ҡышҡыһын – сана менән. Уларҙың малсылыҡтан һәм умартасылыҡтан башҡа кәсебе юҡ. Умартасылыҡ шул тиклем шәп үҫкән, хатта һәр ҡайһыһының һикһәнешәр умартаһы һәм унан да күберәк булған. Ҡатай волосындағы бал тотош Ырымбур өлкәһендә иң яҡшы бал, тип һанала”. («Урал» гәзите, 8 февраль, 2000 йыл).\nЫсынлап та, әле лә Ғәҙелша ауылы эргәһендә йүкә ағасы бик күп. Һәр хужаның үҙенең тамғалы ағастары булған, һәр береһенән 35 – 45 килограмм бал алғандар. Күршебеҙ Ғилмитдин ағай Фәхритдинов шулай итә ине.\n“Мин Ямантауҙы күрҙем, күргәнемә ғорурланам да. Бер үк тауҙа йәйҙе лә, ҡышты ла күрергә була. Ҡырағай ҡаялар, йәм-йәшел ҡалҡыулыҡтар, тип-тигеҙ яландар, ә тирә-яҡта үткеһеҙ урман; бында ғорур йылғалар, шаулап аҡҡан шишмәләр, бер һүҙ менән әйткәндә, ҡырағайлыҡ, ҡурҡыу күҙ яуын алырҙай матурлыҡ, иҫ китерлек ғорурлыҡ менән сиратлаша. Шуға күрә лә боронғо гректар меңәр километр юл үтеп, был тауҙарҙы күрергә килгәндәр. Ул тауҙың даны Элладаға барып еткән”. (Башкирия, Путеводитель, 207-се бит).\nХәрбиҙәр килгәнсе, ул тауға СССР-ҙың төрлө мөйөштәренән килә торғайнылар. Хәҙер унда берәүҙе лә үткәрмәйҙәр. Беҙ пропуск менән генә үтәбеҙ. XX быуаттың 70-се йылдарында Балтик буйы ғалимдары Ямантауҙа иң боронғо һәм тере күҙәнәкте таба. Уның йәше 1 миллиард йыл. («Башҡортостан» гәзите, «Уралдағы Троя» мәҡәләһе. 1995 йыл, 25 август, №164).\n1926 йылда Инйәр – Белорет, Туҡан – Белорет тар колеялы тимер юлдары һалына. Ағас күмерен поезд менән оҙата башлайҙар, сөнки Белорет заводы ағас күмерендә эшләгән. 1928 йылда Инйәр леспромхозы төҙөлә. Әрҙәнә ҡырҡып, бүрәнә әҙерләп, ҡыштарын аттар менән йылға буйына, тимер юлына ташып, күмер мейестәренә оҙатҡандар. Яҙ, йылғалар ташҡас, ағасты һал менән ағыҙғандар. Төп эш ҡоралдары – арҡыры, лучковой бысҡы, балта, колун (ҡалын балта), туҡмаҡ була. Әрҙәнә ҡырҡыу өсөн ситкә, Машаҡ, Ҡайлыш, Двойниши, Самодуровка, Шаҡитәр яҡтарына йөрөгәндәр. Ағасты үҙебеҙҙә лә яндырғандар. Ағасты кәбән һымаҡ өйгәндәр, өҫтөнә ерҙең өҫкө ҡатламын һалғандар. «Кәбәнде» 2-3 аҙна яндыралар. Үҙҙәре балаганда йәшәгән. Бер кәбәндән 200 короб йәки 400 кубометр күмер алынған. «Кәбәнсе» «кәбәнде» көнө-төнө һаҡлаған, сөнки шартлау осраҡтары ла булған. Шартлаһа, ерҙе ян-яҡҡа ырғытҡан. «Кәбәнселәр» урмандан ҡап-ҡара булып сыҡҡандар. “Мейесйорт”, “Ипполитовы печи” тигән урындар һаман һаҡланған.\nАуылыбыҙҙа Бағарашты, Балаянған, Сәтер, Хәбир йылғалары аға. Бағарашты йылғаһында бағыр балығы шәп үрсей, сөнки ул саф һыулы таулы урында була. Сентябрь аҙаҡтарында бағыр балығы үрләй башлай. Шул саҡта балыҡтар, йылға иңенә һыймай, ярға ташлана. Бағыр батшалар балығы һанала, сөнки ул таҙа һыуҙа ғына үрсей.\nБалаянған йылғаһының исеме үк бала яныуы тураһында һөйләй. Йәйге эҫе көндә бер ғаилә йылға буйында бесән сабып йөрөгән. Өйҙә бала ҡарарға кеше булмағас, сабыйҙарын да алып килгәндәр. Баланы сәңгелдәктә йоҡлатып, ағас ботағына элеп киткәндәр. Эргәлә сәйнүк ҡайнатырға усаҡ яҡҡандар. Ҡапыл көн боҙолоп, көслө ел сыҡҡан. Усаҡтағы ут ағасҡа тоҡанған. Ағас дөрләп яна башлаған. Ағас менән бергә бала ла янған, шуға йылғаны Балаянған тип атағандар.\nБөтә Татлы халҡы Тоҡанбаш һыуын эсә, сөнки ул тап-таҙа шишмә, һалҡын һыулы, ҡышын туңмай. Ауылыбыҙҙан сыҡҡан яҙыусы Фәрит Әхмәтов «Һин минең бергенәм» тигән нәҫерен яҙа. Олатаһы француздар менән һуғышырға китер алдынан Тоҡанбашта атын һуңғы тапҡыр эсерә. Атаһы 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышына киткәндә Тоҡанбаш менән хушлашырға килә.\n1864 – 1919 йылдарҙа Ҡатай волосы үҙәге Ғәҙелшала (Дүнәнһуйған аша) була. Унда урман участкалары, 1923 йылда асылған мәктәп, ауыл Советы була. 55 йыл буйы эргәләге ауылдар араһында иң ҙуры булып һанала. Татлылар Ғәҙелшаға йөрөп уҡыйҙар. 1929 йылда Татлыла I синыф асыла. Тәүге уҡытыусы булып Ғафури районы Сәйетбаба ауылынан Боранғолов Ғиниәт уҡыта. 8 – 14 йәшлек уҡыусылар I класҡа киләләр, улар араһында 14 йәшлек Барый Абдрахманов та була. Ул 1 айға һуңлап килә, сөнки урманда эшләп йөрөй. Боранғоловты, мулла тип, Ғәҙелшаға күсерәләр. Уның урынына Әхтәмова Нажия килә. Бер йылдан һуң ул да китә, Иманғолов тигән уҡытыусы килә. Башланғыс кластарҙа уҡыһалар ҙа, уҡытыусылар эш ҡағыҙҙарын яҙырға өйрәтәләр. 1932 йылда Ҡыйғы районынан Хәсәнов Аллабирҙе уҡыта. Шул йылдарҙа мәсеттең манараһын бәреп төшөрәләр. 1932 йылда тәүге сығарылыш була. Уҡыусылар ары Инйәрҙә, Сермәндә уҡып, уҡытыусы һөнәрен алалар, эшләй башлайҙар. Ауылыбыҙың тәүге уҡыусылары үҙҙәре уҡытыусы булып китәләр. Бына улар: Барый Абдрахманов, Әҡсән Йәғәфәров, Заһит Моталлапов, Байдәүләт Зәйнуллин, Хәлфит Хилаев. Улар барыһы ла Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашып, иҫән-һау ҡайтып, ауылыбыҙҙа уҡыттылар.\n1940 йылда мәктәп ете йыллыҡ булып китә. Кулактарҙан тартып алынған йорттарҙа уҡыталар, ләкин 1943 йылда мәктәп яна. Ғәҙелша, Әрипҡол уҡыусылары 5-се кластан 7-сене бөткәнсе Татлыла уҡыйҙар.\nАуылыбыҙҙа колхоз да төҙөп ҡарайҙар, «Бағарашты» исемен бирәләр. Тәүге идара рәйесе итеп Зәйнуллин Хәбиәхмәтте ҡуялар, аҙаҡ Шәйхисламов Мөхәмәтйәр һайлана. Ҡамышйортта һоло, һуған, кәбеҫтә, картуф сәсәләр. Һоло өлгөрмәй. Мәктәп уҡыусылары һөрөлгән ерҙе тырмата, сүп утай. Йыйып алған уңышты колхоз ағзалары өләшеп алалар. Ҡышҡа ингәс, колхоз таратыла.\nБеҙҙең яҡтар һөргөн урыны булып иҫәпләнә. 1932 йылда Көҙйылғаға кулактарҙы ебәрәләр. Улар башта барактар, мәктәп, клуб, дауахана төҙөй. Ике ҡатлы йортта комендант йәшәй. Аҫтағы ҡатта ғәйеплеләрҙе «аҡылға ултырталар». Халыҡ тоҙһоҙ, шырпыһыҙ, кәрәсинһеҙ көн итә. Икмәк юҡ, онға ағас онтағы (опилка) ҡушып бешерәләр. Халыҡ хәлһеҙләнә, үлә. Көн һайын мәйеттәрҙе йыйырға урам буйлап арба ебәрелә. Тәртип ҡаты, комендант күҙәтеүе көслө була. Ямантау аша ла, Бирҙеғол аша ла халыҡ ҡаса. Ҡасҡындарҙы тотоусыларға он, сәй бирәләр. Февраль айында ғына 45 кеше үлә.\nШул уҡ хәл Үрге Төлмәйҙә, Капкалкала була. Капкалкала халыҡ күп ҡырыла. Урамдан арбалар өймәкәй мәйеттәр менән үтә. Халыҡ тәҙрәгә ҡарарға ла ҡурҡа. Комендантҡа аш бешереүсе ғаилә генә иҫән тороп ҡала, сөнки хужабикә, бәрәңге ҡабығын алып ҡайтып, ғаиләһен ҡарай. Нуриман Шаһибәков (русса яҙылышы – Нур Каршаг) Капкалка тураһында «Аллам, уларҙың йәндәрен ғәфү ит» тигән китабын яҙа. Көҙйылғанан ҡасыусылар тураһында Ғәлим Хисамовтың «Артыҡ түмәр башы» хикәйәһенән дә уҡып белеп була.\nБеҙҙең атай ҙа Көҙйылғала урман ҡырҡа. Аслыҡтан шешенә, муйынын бора алмай. Ҡайнағалары: «Ғариза яҙып, Туҡанға күс», – тиҙәр. Атайым күсә, рудникта эшләп, стахановсы булып китә, һуғышҡа ла алмайҙар. Рудник начальнигы: «Һеҙҙе ебәреп, кем руда ҡаҙһын», – тип, ҡалдыра. Егәрле кеше ҡайҙа ла егәрле инде.\nЙырматау (Юрматау) яҙыусыһы Игорь Максимов «Письма из Ерматании» тигән китабын яҙа. Атайымдың ағаһы ғаиләһе менән Үрге Төлмәйҙә була. Ҡасып Ғафури районы Ҡаранйылға ауылына ҡайта. Ул заманда ҡасып ҡайтыусыларҙы ауылдарынан кире ебәргән булғандар. Сабир бабайҙы кире ебәрмәйҙәр, сөнки ҡатыны үлә. Үрге Төлмәй – Көҙйылғанан ары Силәбе өлкәһе сигендә.


Инфоурок › Другое ›Другие методич. материалы›Сценарий - "Ауылым тарихы"\nАуылым тарихы-халҡым тарихы.\nЕрҙә һиңә ни кәрәк?\nӘсәй һәм атай кәрәк!\n-Беҙ йәшәгән өй кәрәк!\n-Ерҙә һиңә ни кәрәк?\n-Тыуған – үҫкән ил кәрәк!\nМәңге имен ил кәрәк !\nҺандуғаслы минең үҙ яғым\nТыңламаган моңло ҡурайың.\nШатланам мин ошо ерҙә\nТәү тәпәй баҫҡаныма,\nКүк Урал бейеклегеннән\nҠыҙҙар башҡарыуында ауылдашыбыҙ, һәүәскәр шағирә - композитор Рәүфә Нурмөхәмәтова ижад иткән « Асҡыным» йыры\nҺай илкәйем, илкәйем\nМоңло, наҙлы илкәйем\nМәғрур, бөйөк илкәйем\nНурға моңға сорналған,\nСал тарихлы еркәйем,\nЕр-һыу атамаларын өйрәнеү буйынса мәктәптә оҙак йылдар Хайруллин Наил Ғаян улы етәкселегендә түңәрәк эшләп килә. Ошо түңәрәккә йөрөүсе укыусылар беҙҙе\nкайһы бер ер-һыу атамаларына легендалар менән таныштырып үтәр.\nВәғизова З.Н. башҡарыуында йыр «Тыуған ауылым»\nҺүҙ ауылыбыҙҙың тарихы менән таныштырып китеү өсөн хеҙмәт ветераны, оҙаҡ йылдар мәктәп директоры булып эшләгән, Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәйҙең атказанған уҡытыусыһы Әзһәт Зәйнетдин улы Ғәлиәкбәровҡа бирелә.\nҠыҙҙар башҡарыуында «Төй буйы һылыуҙары » бейеүе\nШиғыр: «Ҡашҡа ауылына».\nҺин үҙеңсә серле,\nҺин үҙеңә башҡа.\nНисек кенә ташлап,\nКитәйем һуң Ҡашҡа?!\nҺиңә ғашиҡ бер йән\nҺәр нәмәлә бөгөн яңы һулыш\nЯңы һулыш иҫкән елдәрҙә\nЯңы һулыш һәрбер күҙәнәктә\nШатлыҡ килә! Еңеү майы булып\nБөйөк Ватан һуғышы яуғирҙарын иҫкә алырға бурыслыбыҙ. Беҙҙең ауыл советынан ғына 161 кеше яуҙан әйләнеп ҡайтмай. Тыуған яҡтарына үҙҙәре урынына бары тик; “Батырҙарса һәләк булды” тигән хәбәрҙәре әйләнеп ҡайтҡан ата-бабаларыбыҙ иҫтәлегенә шиғыр юлдарын тыңлап үтәйек.\nһөйләй Яруллина Л.Н.\nХәтерләүҙән ҡурыҡма һин\nҮткәнеңде онотма һин\nБел, һин йыраҡ бабайҙарҙың\nНисек итеп көн иткәнен\nИсеңдә тот, уларҙың һин\nҺуғыштарҙа ҡан түккәнен\nТыуған ерҙең иреге өсөн\nҺәр ҡарыш ер һуғарылған\nҮткән яуҙар шәүләһе бар\nТыуған яҡтың таңдарында\nХәтерләүҙән ҡурыҡма һин!\nИл үткәнен онотма һин!\nҒәлиәкбәрова Дилбәр башҡарыуында йыр\nХалҡың барҙа ер таны\nАтың барҙа ир таны\nАртыр батырҙың даны\nТыныс атыр ил таңы,\nТыныс булһа ил таңы,\nИлем балҡый бөгөн дә\nЕрем балҡый бөгөн дә.\nЙыр «Еңеү яҙы» Яруллина Ләйлә, Венера башҡарыуында\nМин саҡ ҡына тарих битен асам\nҺәр бер бите дөрөҫ, хаҡ уның\nБала күңеленә орлоҡ сәскән\nДанлы мәктәбе Ҡашҡаның.\nЭй мәктәбем, тарих биттәрендә\nҺинең исемеңде күргәндә,\nХыялдарым сәйәхәткә китә\nЙыраҡтарға уҙған көндәргә.\nМәктәп тарихы менән Башҡортостандың атҡазанған уҡытыусыһы Наил Ғаян улы таныштыра.\nВокал ансамбль башҡарыуында йыр «Мәктәбемә”\nАта-бабам ғүмер һөргән,\nКеше булһын тип үҫтергән-\nШул еремдең һулышынан,\nКилә минең милли йәнем.\nБел, ҡәрҙәшем, тамырыңды;\nҒүмер баҡый кеше иткән,\nҒәзиз ереңде һөйсө!\n«Ағас нәселе - ерҙә, ир нәҫеле - илдә» - тигән ата-бабаларыбыҙ. Республикабыҙ күләмендә лә быуындар күсәгилешлеген һаклауҙы,ата-бабаларыбыҙҙы иҫкә алыуҙы, йолаларҙы ,ғөреф-гәҙәттәрҙе оноттормауҙы күҙ уңынан ебәрмәйсә шәжәрә байрамдары үткәреү йолаһы тергеҙелде. Беҙҙең мәктәп укыусылары ла был тәрбиәүи сараларҙан ситтә калманы. Һәр укыусы үҙ шәжәрәһен төҙөнө.\nҮҙенең шәжәрәһе менән таныштырып китеү өсөн һүҙҙе Ғәлләмов Венерға бирәбеҙ.\n« Йәшлек» ансамбле башҡарыуында башҡорт халыҡ бейеүе\nКүҙ караһы кеүек һаклайык\nЫшанысын беҙ ҙә аклайыҡ.\nЙомарт ғәзиз ергенәм,\nСерле йомғаҡ сергенәм,\nИл бит берҙән-бер генә,\nМетодическая разработка по дисциплине обществознание. Урок-квест «Трудовое право»\nВнеклассное мероприятие"Пасха" Театрализованное представление


Чатта теркәлергә бушлай 10 . - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nБуласаҡ быға асыҡ дәлил күпселек осраҡта, ир-ат өсөн ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Уның ҡарашы бар нәмәгә ғәжәпләнеп. Шулай уҡ социаль селтәрендә һатыу мөмкинлеге биреү, яңы авторҙар OnlyFans. Һатып ала Сервис фотография, видео, һ. һәм Был иң популяр һорау рунетка бонгакама. Тәүге бер - пар, тарихын яҡшы булды, ул бөтә донъяла яҡшы ҡабул итә, һәм башҡалар. Иң беренсе тарихы бар, ул бөтә донъяла ҡабул ителгән яҡшы, мәҫәлән, парҙарҙы, һәм башҡалар. Икенсе дөйөм ҡала урынлашҡан Рунетока, ул урыҫса һөйләште. Түләү мөмкинлеге бар, мәҫәлән, бүләк йәки физик шәхес. Һеҙ теләге буйынса һайлай алмай һуң ул ғәҙәти моделенән береһе теркәлә: ч йәшеренлек, үтенес йәки ҡыҙ фигураһы. Идеяһы шунда, бонгакамов йәки бүлеп түләү ҡасыу өсөн.\nШағирә өсөн парсы һеҙҙең менән асыҡтан-асыҡ аралашыу һәр моделе ч күп мөрәжәғәт итә ала. Шулай уҡ беҙҙә булған иң яҡшы һайлау йәштәгеләр өсөн даими ч, бында кеше бик әҙ килә. Күп веб-сайты ярҙамында аралашыу менән кеше барлыҡҡа килә, фа була.\nЮғарыла күрһәтелгән темалар төрлө маҡсатта ҡулланыла.\nӘгәр һеҙ эҙләгән нәмә, шулай уҡ һеҙҙе ҡыҙыҡһындырған нәмә, һәм кеше булараҡ, ул был сайтта ҡарай. Чатта аралашҡан ҡыҙҙар менән ике рулетка менән асыҡтан-асыҡ аралашыу өсөн бушлай тиерлек беренсе битендә бөтә әйберенә оҡшаш. Бирешмәй машина алып бара. Ни өсөн күңеле - килемле бизнес. Һөҙөмтәлә, шулай уҡ камералары моделен булдырыу. Интернет беспроблемный теркәлгән һәм аралашыу ысулы ла булып тора. Һеҙ фотола башҡалар үҙ өҫтөнә ала, һәм башҡа видеочинать һәм яҡтылыҡ йәшерә алмай. Һәм тап һеҙҙең сайтында хәбәр һайлау ҡыҙыҡһыныуҙары менән ярашлы булһа, һеҙ телисез. Интернетта аҡса эшләү, эшләп аҡса онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләп, интернетта аҡса эшләү, эшләп аҡса онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләргә, аҡса эшләйҙәр онлайн.\nГраждандар унда германия менән таныштырҙы. Форум тураһында немец телен өйрәнеү, уҡыусыларҙың тормошо һәм германияла\nKulingana na takwimu zetu, zaidi ya ya watumiaji kuwasiliana angalau masaa kwa\n18 бушлай видео чат 18 онлайн видео чат чатта теркәлергә булмаған рулетка видеочить менән ҡыҙы 18 башҡа видеочивать теркәлгән 18 ҡыҙ менән аралашыу онлайн ч видео трансляции онлайн башҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән видео чат тел таныштырҙы. танышырға теләй


Белорет металлургия комбинатында ЭД-2 декларация системаһы ҡулланылышҡа индерелгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБелорет металлургия комбинатында ЭД-2 декларация системаһы ҡулланылышҡа индерелгән\n11:26, 17 мая 2010 Иҡтисад\n«Мечел» компанияһына ҡараған Белорет металлургия комбинатында алдынғы интернет ярҙамында таможня документтарын тултырыу технологияһы ҡулланылышҡа индерелгән.\nЭД-1 форматында электрон декларация тапшырыу Белорет комбинатында 2009 йылдан алып башҡарыла. Ағымдағы йылдың апрелендә БМК электрон декларация тултырыуҙың сифатлыраҡ кимәленә — интернет селтәре ярҙамында эшләүсе ЭД-2 системаһына күсте. 20 апрелдә ЭД-2 форматында тәүге электрон декларация сығарылды, һәм заман технологиялары ярҙамында декларация тултырылған продукцияның тәүге тонналары Үзбәкстанға оҙатылды. Әйтергә кәрәк, Белорет металлургия комбинаты компанияның металлургия дивизионында ЭД-2 системаһында эшләй башлаған тәүге предприятиеларҙың береһе.\nДекларация тапшырыуҙың электрон формаһына күсеү "Электрон Рәсәй" федераль маҡсатлы программаһы йүнәлешенең береһе булып тора. Электрон форма индереүгә предприятие белгестәренең Белорет таможня посы етәкселеге менән берлектәге эш итеүе етди әҙерлек булған. БМК-ла эшләүсе бар декларанттар алдан һөнәри әҙерлек үткән һәм сертификат алған. Предприятиеға яңы технология менән эшләү өсөн тәғәйен асҡыс һәм электрон цифрлы ҡултамға бирелгән.\nЭлемтәнең заманса электрон системаһын ҡулланыу таможня процесын тиҙләтә һәм килешеүҙе документлаштырыу ваҡытын ҡыҫҡарта. ЭД-2-нең өҫтөнлөгө - цифрлы элемтә каналы менән сағыштырғанда күпкә арзан булыуында.\nБелорет металлургия комбинаты – төбәктәге тышҡы иҡтисади эшмәкәрлектә ҡатнашҡан иң эре предприятиеларҙың береһе. Предприятие продукцияһының яртыһынан ашыуы экспортҡа оҙатыла. Ҡағыҙһыҙ эш итеүсе документтар әйләнешенең яңы системаһы декларанттар эшен уңайлыраҡ итәсәк һәм таможня процесын күҙәтеп барырға мөмкинлек бирәсәк.\n«Белорет металлургия комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәмәғәтселек менән бәйләнеш һәм мәғлүмәт бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, апрелдең һуңғы ун көнөндә Белорет комбинатында ЭД-2 системаһын ҡулланып 34 декларация тултырылған. 2010 йыл аҙағына белгестәр таможня органдары менән тулыһынса электрон документ әйләнешенә күсергә ниәтләй.\nТеги: сәнәғәт, элемтә, металлургия, БМК, электрон документ әйләнеше


Бөгөн Күгәрсен ерендә Шәһит Хоҙайбирҙин премияһы лауреаттары тәбрикләнде\nӘйтергә кәрәк, башҡорт журналистикаһына нигеҙ һалыусы Шәһит Хоҙайбирҙиндың тыуған төйәге Хоҙайбирҙе ауылы ҡунаҡтарҙы гармун, ҡурай моңо һәм ҡымыҙ менән ҡаршы алды. Йола буйынса лауреаттар Шәһит Хоҙайбирҙиндың һәйкәленә сәскә һалып, иҫтәлек аллеяһына ағастар ултыртты. Сараның тантаналы өлөшө Ялсы ауыл мәҙәниәт йортонда дауам итте. Лауреаттар исемлеген Мораҙым район гәзите хәбәрсеһе Айгөл Айытҡолова менән Күгәрсен район телестудияһының операторы Әсхәт Әлимғолов тулыландырҙы. Шулай уҡ сараға Өфө ҡалаһында тапшырылған премия лауреаттары килгән ине.


1 сентябрҙән уҡыусылар Рәсәй тарихын яңы дәреслектәрҙән өйрәнәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n1 сентябрҙән уҡыусылар Рәсәй тарихын яңы дәреслектәрҙән өйрәнәсәк\n17:28, 18 мая 2015 Йәмғиәт\n1 сентябрҙән уҡыусылар Рәсәй тарихын яңы дәреслектәрҙән өйрәнәсәк Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nЯңы уҡыу йылында мәктәптәрҙә Рәсәй тарихын яңы тарихи-мәҙәни стандарт буйынса яҙылған дәреслектәрҙән өйрәнә башлаясаҡтар. Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы «Просвещение» һәм «Дрофа» нәшриәттәренең 6-9, 10-11 класс, «Русское слово» нәшриәтенең 6-9 класс дәреслектәрен хупланы. «Русское слово» нәшриәтенең 10 класс өсөн дәреслеге экспертиза үтмәне, тип хәбәр ителә Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы сайтында.\n37 дәреслек яңы стандарттарға тап килмәүҙәре сәбәпле, исемлектән төшөп ҡалған.\n«Федераль исемлектән алынған Рәсәй тарихы буйынса дәреслектәр менән улар иҫкергәнсе файҙаланырға була. Былтыр Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы Рәсәйҙең тарихи ойошмаһы менән берлектә уҡытыусылар өсөн махсус рәүештә методик тәҡдимдәр әҙерләне, шуларға ярашлы уҡытырға мөмкин», — тип Рәсәй мәғариф министры урынбаҫары Наталья Третьяктың һүҙҙәрен килтерә ведомствоның матбуғат хеҙмәте.\nДәреслектәрҙе йөҙгә яҡын бойондороҡһоҙ эксперттар тикшергән.\n«Дәреслектәр, ысынлап та, яҡшы: яңы, заманса, электрон варианттары бар. Мин мәктәптә тарих фәненән белем биреүҙең сифаты артыр, тип ышанам», — тип билдәләне Наталья Третьяк.\nТеги: мәғариф,дәреслектәр,рәсәй тарихы