Инфоурок / Музыка / Рабочие программы / КТП по башкирскому языку 4 класс\nКАЛЕНДАРЬ- ТЕМАТИК ПЛАН һәм уҡыусыларҙың эшмәкәрлеге\nЯңы уҡыу йылы менән!( 2сәғәт )\nЯңы уҡыу йылы менән!\nҺөйләмдәрҙе дөрөҫ интонация менән уҡыу һәм һөйләү. Йәйге каникулдар тураһында диалог ҡороу, фекер алышыу. Дәреслек менән танышыу. 2-се һәм 3-сө класта үтелгәнде иҫкә төшөрөү.\nТ/у. Инша. «Һаумы, мәктәп!»\nЙәйге каникул хәтирәләре менән уртаклашыу. Һөйләм аҙағында тейешле тыныш билдәләрен ҡуйып яҙыу. Тарҡау һөйләмдәр төҙөү.\nФонетика.Һүҙьяһалыш. ( 8сәғәт )\nФонетика. Өн һәм хәреф.\nӨндәрҙе һәм хәрефтәрҙе сағыштырыу. Фонетик анализ яһау.\nҺүҙҙәргә тулы фонетик анализ яһау тәртибен үҙләштереү. Үҙ аллы эшләргә һәм бер-береңдең эшен тикшерергә өйрәнеү.\nҺүҙҙәрҙә я, е, ё, ю хәрефтәре.\nИке өндө белдергән хәрефтәре булған һүҙҙәрҙе күҙәтеү, сағыштырыу һәм дөрөҫ яҙыу. Һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышын аңлата белеү.\nҠағиҙәләрҙе файҙаланып,ҡушма һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙыу. Ҡушма һүҙҙәр яһау, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу.\nӨйрәнелгән ҡағиҙәләрҙе үҙләштереү һәм ҡуллана белеү кимәлен тикшереү.\nҮтелгәндәрҙе ҡабатлау ,системаға килтереү.\nҠуш тартын- ҡыларҙың дөрөҫ яҙылышы.\nҠуш тартынҡылы һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙыу күнекмәһе алыу. руc һәм башҡа телдәрҙән ингән ҡуш тар тынҡылы һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышын үҙләштереу. Уларға үҙгәртеүсе ялғауҙар ҡушыу.\nЯрҙамсы һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы.\nЯрҙамсы һүҙҙәрҙе таныу һәм ялғауҙар менән сағыш тырыу. Һүҙҙең ялғауына баҫым төшөүен һәм ҡушылып яҙылыуын, ә һүҙгә бәйләнеп килгән ярҙамсы һүҙгә баҫым төшмәүен һәм айырым яҙылыуын сағыштырыу нигеҙендә ғәмәли үҙ ләштереү.\nҺөйләм. ( 5сәғәт )\nҺөйләм. һөйләмдең баш һәм әйәрсән киҫәктәре.\nҺөйләмдең баш һәм әйәрсән киҫәктәрен таба белеү. Һөйләмдең нигеҙен билдәләү. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибен һыҙмала күрһәтеү.\nЙыйнаҡ һәм тарҡау һөйләмдәр.\nИке баш киҫәге лә булған һөйләмдәрҙе синтаксик яҡтан тикшереү, таныш моделдәр нигеҙендә йыйнаҡ һәм тарҡау һөйләмдәр төҙөү. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибен күҙәтеү. Һөйләмде синоним, антоним һәм фразеологизмдар менән байытыу.\nҺөйләмдең тиң киҫәктәре.\nТиң киҫәктәрҙе һанау интонацияһы менән уҡыу. Һөйләмдең тиң киҫәктәр араһына өтөр ҡуйып яҙыу. Һөйләмдә тиң киҫәктәрҙе билдәләү.\nТ/ү. «Алтын көҙ» картинаһы буйынса инша.\nКартинаны өйрәнеү тәртибе менән танышыу. Иншаның планын төҙөү. Күҙәтеүҙәргә нигеҙләнеп, картина буйынса текст төҙөү һәм уны дәфтәргә яҙыу. Үҙ эшмәкәрлегеңде планлаштырыу, ойоштороу һәм контроль.\nҺөйләмгә син- таксик анализ.\n«Һөйләм» темаһы буйынса проект төҙөү. Тема буйынса белемдәрҙе тәрәнәйтеү, синтаксик анализ әшләү.\nМорфология.Исем.( 13сәғәт )\nМорфологияның нимә өйрәнеүен үҙләштереү. Исемде белдергән һүҙҙәрҙе күҙәтеү, сағыштырыу һәм уның үҙенсәлектәре, грамматик билдәләре тураһында һығымта яһау.\nһәм уртаҡлыҡ исемдәр.\nЯңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәрҙе күҙәтеү, сағыштырыу, һығымта яһау, уларҙы дөрөҫ яҙыу.\nИсемдең һан менән уҙгәреүе.\nИсемдәрҙең берлек һәм күплек фор маларын ғәмәли үҙләштереү. Төркөмдәрҙә килешеп эшләү.\nТ/ү. Изложение. «Иламаҫ».\nТексты аңлап уҡыу һәм төп фекерен билдәләү. Һүрәттәр буйынса өлөштәргә бүлеү. План төҙөү. Ентекле һәм ҡыҫҡартып һөйләү. Өйрәнгән текстан иң әһәмиәтле мәғлүмәтте айырып алыу. Дәфтәргә ҡыҫҡартып яҙыу.\nИсемдең килеш менән үҙгәреүе.\nИсемдәрҙең төрлө ялғауҙар ҡабул итеүен күҙәтеү нигеҙендә килештәрҙе, уларҙың һорауҙарын ғәмәли үҙләш тереү. Исемдәрҙе килеш менән үҙгәртеү күнекмәһе алыу. Төрлө килештәге исемдәрҙең һөйләмдәге ролен билдәләү. Төркөмдәрҙә һәм үҙ аллы эшләү.\nИсемдәрҙә ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар.\nНәҙек һәм ҡалын килеш ялғауҙарын сағыштырыу, уларҙы дөрөҫ яҙыу.\nИсемгә морфологик анализ.\nУҡытыусы ярҙамында дәрестә эшмәкәрлек планын төҙөү. Анализды дөрөҫ эшләргә өйрәнеү. Пландың үтәлешен тикшереү, үҙгәртеү.\nРус теленән ингән исемдәрҙә ялғауҙар яҙы- лышы.\nРус теленән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙең төп законға буйһонмауын күҙәтеү, ялғауҙарҙы дөрөҫ яҙыу, тикшереү һәм һығымта яһау, дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәһен төҙөү.\nҠабатлау. Йом- ғаҡлау.\n«Исем» темаһы буйынса белемдэрҙе системаға һалыу, һығымта яһау. Белем кимәлен баһалау.\nТелмәр үҫтереү. Изложение.\nТекст, китап менән эш итеү алымдарына өйрәнеү,.кәрәкле материал туплау.\nХаталар өҫтөндә эш.Үтелгәнде нығытыу.\nБәйләнешле текст төҙөү, текстың темаһын, төп өлөштәрен билдөлөү. Уны хатаһыҙ яҙыу. Үҙеңдең, иптәштәреңдең эшен тикшереү һәм баһа биреү.\nАлмаш. ( 6 сәғәт )\nАлмаштарҙың зат һәм предметтарҙы атамайынса, уларҙың исемен алмаштырып килеүен күҙәтеү. Уларҙы таныу, табыу, һорау ҡуйыу, ниндәй һүҙ төркөмөн алмаштырып килеүен билдәләү, төркөмсәләрен өйрәнеү.\nЗат алмаштары. Эйәлек заты ал маштары.\nТелмәрҙә зат һәм әйәлек заты алмаштарының ҡулланылыуын күҙәтеү. Ниндәй һүҙ төркөмөн алмаштырып килеүен төшөнөү. Алмаштарҙы килеш менән үҙгәртеү, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу, һөйләмдәге ролен билдәләү.\nҺорау һәм күрһәтеү алмаш тары.\nҺорау һәм күрһәтеү алмаштарын сағыштырыу, анализлау, һөйләмдәге ролен билдәләү.\nТелмәрҙә алмаштарҙың ҡулланы лышы. Алмаштарҙы килеш менән үҙгәртеү.\nТекста алмаштарҙы исем менән алмаштырыу һәм сағыштырыу. Текста алмаштарҙы табыу, уларҙың килештәрен, һөйләмдәге ролен билдәләү. Анализ яһау.\nАлмашҡа мор- фологик анализ\nАлмаштарға бирелгән өлгө буйын са морфологик анализ яһау. Телмәр үҫтереү буйынса күнегеүҙәр башҡарыу.\nСифат.( 9сәғәт )\nСифаттарҙың телмәрҙәге әһәмиәтен күҙәтеүҙәр нигеҙен дә асыҡлау. Сифат менән матур һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр, текстар төҙөү.\nТамыр һәм яһалма сифат тар.\nТамыр һәм яһалма сифаттарҙың яһалышын күҙәтеү, сағыштырыу, һығымта яһау, Һүҙҙәргә антонимдар һәм синонимдар табыу, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу.\nСифат дәрәжәләре тураһында белешмә алыу. Сифаттарҙы төрлө дәрәжәгә ҡуйыу. Уларҙың яһалыу ысулдарын өйрәнеү һәм телмәрҙә урынлы ҡулланыу. Төрлө дәрәжәләге сифаттарҙы дөрөҫ яҙыу.\nТөп һәм шартлы сифаттар.\nТөп һәм шартлы сифаттарҙы сағыштырыу һәм айырырға өйрәнеү. Уларҙы телмәрҙә урынлы ҡулланыу.\nСифаттарға морфологик анализ яһау. Үҙ эшеңде тикшереү, баһалау.\nТ/ү. А. Пластовтың «Тәүге ҡар» картинаһы буйынса инша.\nКартинаны иғтибар менән өйрәнеү һәм йөкмәткеһен үҙләштереү. План төҙөү. Сифаттар ҡулланып матур текст төҙөргә өйрәнеү.\nСифаттың һөйләмдәге роле.\nҺөйләмдә сифаттарҙы табыу һәм ролен билдәләү, график тамғалау.\nСифатҡа морфо- логик анализ.\nБирелгән өлгө буйынса сифатҡа морфологик анализ яһарға өйрәнеү. Телмәр үҫтереү өҫтөндә эшләү. Сифаттар ҡулланып һүрәтләү текстары төҙөү.\nКонтроль диктант «Ҡоштар»\nРәүеш. ( 7сәғәт )\nРәүеш. Уның яһалышы.\nРәүеш тураһында төшөнсә алыу, уның билдәләрен күҙәтеүҙәр, сағыштырыу нигеҙендә асыҡлау һәм һығымта яһау. Уға бәйләнеп килгән һүҙҙәрҙе’ асыҡлау. Киң таралған рәүештәргә һорау ҡуйыу, һөйләмдәрҙән табыу, һүҙбәйләнештәр төҙөү.\nРәүеш төркөм- сәләре.\nРәүештәрҙең төркөмсәләрен сағыштырыу нигеҙендә ғәмәли өйрәнеү, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу.\nРәүеште сифат менән сағыштырыу.\nРәүеш һәм сифаттарҙың айырмалы яҡтарын ғәмәли үҙләштереү. Бер үк һүҙҙең рәүеш тә, сифат та булып килә алыуын күҙәтеү һәм уларҙың ниндәй һүҙ төркөмө булыуын һорауҙар ярҙамында айырырға өйрәнеү. Рәүештәр һәм сифаттар менән һүҙбәйләнештәр төҙөү.\nТ/ү. «Яңы йыл» картинаһы буйынса инша.\nКартинаның йөкмәткеһен үҙләш тереү. Картина, терәк һүҙҙәр һәм уҡыусыларҙың тормош тәжрибәһенә таянып ентекле һүрәтләү-хикәйәләү тибындағы текст төҙөү. Сифаттарҙы һәм рәүештәрҙе ҡулланып, матур текст төҙөү күнекмәһе алыу.\nРәүешкә морфологик анализ.\nБирелгән өлгө буйынса рәүештәргә морфологик анализ яһарға өйрәнеү. Уларҙы һөйләмдә билдәләү.\nТема буйынса уҡытыусы ярҙамында проект төҙөү. Башҡарылған проект эшенең һөҙөмтәләрен ҡыҫҡаса һөйләп биреү, бөтә үтелгәндәрҙе нығытыу.\nҠылым.( 19 сәғәт )\nҠылым тураһында төшөнсә алыу, һорауҙары һәм белдергән мәғәнәһе тураһында һығымта яһау, кағиҙә төҙөү. Текстан ҡылымдарҙы табыу, һорауҙар ҡуйыу, һөйләмдәге ролен асыҡлау.\nҠылымдарҙы яһалышы яғынан сағыштырыу, анализлау, өс төргә бүлеү. Башҡортостан ҡомартҡылары тураһында фекер алышыу.\nТ/ү. Изложение. «Айыу менән бабай»\nҺүрәт буйынса һорауҙарға яуап биреү, һүрәт бу йынса план төҙөү һәм план буйынса ентекле һөйләү. Изложениены иғтибар менән хатаһыҙ яҙыу.\nҠылымдарҙың заман менән үҙгәреше.\nТелмәрҙә ҡылымдарҙың заман төрҙәрен айырырға өйрәнеү, уларҙы урынлы ҡулланыу.\nҮткән заман ҡылымдары.\nҠылымдың үткән заманы тура- һында белешмә алыу, белдергән мәғәнәһен асыҡлау. Уларҙың ике формаһын (шаһитлы һәм шаһитһыҙ) сағыштырыу, айырмаһын билдәләү. Ҡылымдарҙың үҙгәрешен ғәмәли үҙләш тереү. Тест ярҙамында белемдәрҙе тикшереү һәм баһалау.\nХәҙерге заман ҡылымдары.\nҠылымдың хәҙерге заманы тура һында белешмә алыу, белдергән мәғәнәһен асыҡлау.\nХәҙерге заман ҡылымдарының һан, зат менән үҙгәреүен, барлыҡ-юҡлыҡ формаһында ҡулланылыуын өйрәнеү. Алған мәғлүмәттәрҙе график һыҙма (презентация) ярҙамында күрһәтеү. Һыҙма буйынса йомғаҡлау яһау.\nКиләсәк заман ҡылымдары.\nҠылымдың киләсәк заманының формалары тураһында белешмә алыу, белдергән мәғәнәһен асыҡлау. Килә сәк заман ҡылымдарының зат, һан менән үҙгәреүен, барлыҡ һәм юҡлыҡ формаларҙа ҡулланы лыуын үҙләштереү.\nКиләсәк заман ҡылымдары ның ике төрө.\nКиләсәк заман ҡылымдарының ике төрлө яһалышын өйрәнеү, айыра белеү. Уларҙы телмәрҙә урынлы ҡулланыу.\nТ/ү.«Сәйер ҡош» Изложение.\n«Сәйер ҡош» тексының йөкмәткеһен үҙләштереү, планын төҙөү, уны тексҡа яҡын итеп һәм ҡыҫҡартып һөйләү. Изложениены ҡыҫҡартып яҙыу.\nҠылым һөйкәлештәрен сағыштырыу, айырмаларын һәм оҡшаш яҡтарын билдәләү, һығымта яһау. Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдарының зат һәм һан менән үҙгәреүен, барлыҡ-юҡлыҡ формаһында ҡулланылыуын күҙәтеү. Уларға анализ яһау.\nХәбәр һөйкәлеше ҡылым дары.\nХәбәр һөйкәлеше ҡылымдарының зат һәм һан менән үҙгәреүен, барлыҡ- юҡлыҡ формаһында ҡулланылыуын күҙәтеү һәм һығымта яһау. Ҡылымдарға анализ яһау.\nҠылым һөйкәлештәрен айырыу. Уларҙы график рәүештә тамғалау. Телмәрҙә ҡулланыу, дөрөҫ интона ция менән уҡыу.\nШарт һөйкәлеше ҡылымдары.\nШарт һөйкәлеше ҡылымдарын башҡа һөйкәлеш ҡылымдары менән сағыштырыу, айырмалы яҡтарын билдәләү. Был ҡылымдарҙы телмәрҙә ҡулланырға өйрәнеү.\nТеләк һөйкәлеше ҡылым дары.\nТеләк һөйкәлеше ҡылымдарының белдергән мәғәнәләрен, һорауҙарын асыҡлау. Башҡа һөйкәлештәр менән сағыштырыу. Телмәрҙә ҡулланырға өйрәнеү.\nҠылымдарға морфологик анализ.\nТема буйынса материал туплау һәм дәрестә сығыш яһау. Уй-фекерҙе тулы итеп еткерергә өйрәнеү. Баһа биреү төҫөндәге фекерләү (ниңә? нилектән? ни өсөн?) элементтары булған текст төҙөү һәм уны дәфтәргә яҙыу. Тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш булдырыу.\nНимә ул һан? Ябай һәм ҡушма һандар.\nПредмет иҫәбен белдереүсе һүҙтөркөмө. Һандың һорауҙары. Уның яһалышы\nҺан төркөмсәләре. Уларҙың мәғәнәһе. Уларҙың һорауҙары\nҺандарҙың дөрөҫ яҙылышы.\nҺанға ялғауҙар ҡушыу\nҺандарҙың башҡа һүҙҙәр менән оҡшашлығы\nҺандың исем, сифат, рәүеш урынында ҡулланылған осраҡтары. Һөйләмдә уларҙың эйә, тултырыусы, аныклаусы, хәл булып килеүе\nҺанға морфологик анализ схемаһы\nҺан темаһы буйынса балаларҙың белемдәрен нығытыу, системаға һалыу\nТ/ү. Инша. «Ҡоштар ҡайта».\nЛексика ( 6 сәғәт )\nҺүҙҙең күп мәғәнәлелеге. һүҙҙәрҙең тура һәм күсмә мәғәнәһе.\nҺүҙҙәрҙең төрлө мәғөнәгә әйә булыуын күҙәтеү. Аңлатмалы һүҙлектәр менән эшләү. Күсмә мәғәнәле һүҙҙәрҙе урынлы ҡулланырға өйрәнеү.\nБер үк яҙылышлы, ләкин төрлө мәғәнә аңлатҡан һүҙҙәрҙе айырыу, уларҙы һүҙлектән табыу, мәғәнәһен аңлатыу.\nСинонимдарҙы һүҙлектән табырға өйрәнеү. Уларҙьщ әһәмиәтен аңлатыу. Синоним һүҙҙәр туплау.\nҠапма-ҡаршы мәғәнәле һүҙҙәрҙе һүҙлектән табыу. Мәҡәлдәрҙә һәм йомаҡтарҙа антонимдарҙың ҡулла- нылыуын күҙәтеү, бының әһәмиәтен аңлатыу.\nНығынған һүҙ- бәйләнештәр.\nНығынған һүҙбәйләнештәрҙе текстан табыу, мәғәнәһен аңлатыу. Уларҙы һөйләү телмәренә индереү.\nТәбиғәттәге яҙғы үҙгәрештәрҙең хайуандар тормошона йоғонтоһо тураһында әңгәмәләшеү. Үҙ аллы төҙөгән план буйынса текстың йөкмәткеһен һөйләү. Иң мөһим ваҡиғаларҙы һайлап алыу һәм ҡыҫҡартын яҙырға өйрәнеү.\nӨйрәнелгән төшөнсәләр, тел күренештәрен ҡабатлау, системаға килтереү. Тема буйынса проект төҙөү һәм уны яҡлау.\nҺөйләм аҙағында тейешле тыныш билдәләрен ҡуйып яҙыу. Һөйләмғә тулы синтаксик анализ яһау. Һөйләм киҫәктәрен билдәләү.\nИсемдәрҙең грамматик билдәләрен\nАлмаштарҙың грамматик билдәләрен ҡабатлау. Текстан алмаштарҙы табыу һәм уларға морфоголик анализ яһау. Телмәрҙә алмаштарҙы ҡулланыу күнекмәһе яһау.\nСифаттарҙың грамматик билдәләрен ҡабатлау. Текстан сифаттарҙы табыу һәм уларға морфоголик анализ яһау.\nРәүештәрҙең грамматик билдәләрен ҡабатлау, уларҙы сифаттар менән сағыштырыу. Текстан рәүештәрҙе табыу һәм уларға морфоголик анализ яһау.\nҠылымдарҙың грамматик билдәләрен ҡабатлау. Текстан ҡылымҙы табыу һәм уларға морфоголик анализ яһау.\nҺандарҙың грамматик билдәләрен ҡабатлау. Текстан һандарҙы табыу һәм уларға морфоголик анализ яһау.\nХаталар өҫтөндә эш. Йомғаҡлау дәресе.\n4 –се класта өйрәнгәнде иҫкә төшөрөү, тикшереү эшен башҡарғанда ҡулланыу, һығымта яһау.\nХалитова Гульшат Анваровна\nНомер материала: ДВ-429195


Юнир Ҡоланбаев йырлай!\n14 Май , 11:10\nӘйткәндәй, Бөгөн М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актеры Юнир Ҡоланбаев ғүмер байрамын билдәләй. Юнир, тыуған көнөң менән ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Сәләмәтлек, ижади үрҙәр, ғаилә бәхете теләйбеҙ! “Шоңҡар”ҙар.\nЮНИР МӘҮЛИТДИН улы ҠОЛАНБАЕВ 1985 йылдың 14 майында Баймаҡ ҡалаһында тыуған. Ғаиләлә улар ике бала: апаһы һәм Юнир. Ҡаланың 3-сө һанлы мәктәбендә 9-сы синыфты бөткәс, 2000 йылда Өфө сәнғәт училищеһының Сибай филиалының вокал бүлегенә уҡырға инә.Унда йыл ярым уҡығандан һуң, Мәскәү ҡалаһында, М.Щепкин исемендәге юғары театр училищеһында уҡыуын дауам итә. Унда 5 йыл уҡығас, 2007-се йылда тамамлап, М.Ғәфүри исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма тетрына эшкә ҡайта.\nТеатрҙа башҡарған ролдәре:\n"Ай тотолған төндә"лә - Ялсығол,\n"Ҡара йөҙҙәр"ҙә - Нәғим хәлфә,\n" Мөхәббәт ҡарағы"нда - Арыҫлан,\n"Нәркәс"тә - Байназар,\n"Антигона"ла - һаҡсы,\n"Шәүрәкәй"ҙә - мулла,\n"Прометей"ҙа - Гефест "һ.б.\nЙыр-моңға ғашиҡ кеше ул, Юнир Ҡоланбаев. Театрҙа актер булып эшләүҙән тыш, ул йырларға ла бик ярата. Конкурстарҙа ла көсөн һанап ҡараған инде ул. 2008 йылда "Ирәндек моңо" конкурсында ҡатнашып, дипломант була, ә 2017 йылда "Башҡорт йыры"нда - лауреат исеме ала.\nЮнир тәбиғәтте ярата. Ҡалала тыуһа ла, уның бала сағы ауылда - Комсомол, хәҙерге Күгиҙел ауылында үтә. Шуға күрә микән аттарҙы, тәбиғәтте ныҡ ярата.\n2008 йылдың 8-се айының 8-се көнөндә яратып йөрөгән ҡыҙын кәләш итеп алып, бөгөнгө көндә 3 бала үҫтерәләр улар.\nЮнир - ата-әсәһе өсөн ҡәҙерле ул, ҡатынына яратҡан ир, бәхетле атай, ышаныслы ғаилә башлығы. Яратҡан эше, таянырлыҡ дуҫтары-туғандары бар, ғаиләһе - бәхет сығанағы. Талантлы яҡташыбыҙға артабан да ижади уңыштар, танылыу, юғары үрҙәр, сәләмәтлек, мөхәббәтле бәхетле оҙон ғүмер теләйек! Беҙҙе шатландырып, ғорурландырып йәшә, ЮНИР!


Материалы за Декабрь 2016 года » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Материалы за Декабрь 2016 года\nЯңы йыл менән, дуҫтар!30.12.2016\nУралыма, бына, йыл яңыртып,\nБайрам бүләк итә ер-күгем.\nАҡ моңдарға сорнап яуған ҡарҙар\nКерпектәргә элә бөртөгөн.\nШәмдәлдәрҙә, беҙҙең күңелдәрҙә\nТөндәр яҡтырырлыҡ нурҙар бар.\nЙөрәктәрҙе беҙҙең асып һалыр,\nКүтәреп тә алыр йырҙар бар.\nҺуға сәғәт!.. Матур\nТүбәһендә ваҡыт - тантана.\nҠотлауҙарҙың йылылары йәндә\nҠыуаныстар булып ятлана.\nКүтәреләйек беҙ үҙебеҙ!\nЯңы йылға күсһен табын йыры,\nЯңы йылға күсһен һүҙебеҙ.\nИменлектә беҙҙең йәшәүҙәрҙе\nЕрем-күгем туйлай урамда.\nРизалатып, риза булып донъя\nЯңы йылды башлай Уралда.\nҠандыболаҡ Яйыҡҡа ҡушыла27.12.2016\nШулай итеп, сираттағы «Бөтә ауыл менән «Яйыҡ»ҡа!» акцияһы Ҡоҙаш ауылында дауам итте.\nҠоҙаштың бөгөнгө көнө тураһында ҡыҫҡаса мәғлүмәт биреүҙән башлайыҡ. 131 йорт хужалығы иҫәпләнә, 448 кеше көн күрә. Балалар баҡсаһы, ауыл клубы, фельдшер пункты эшләп килә. Иң ҙур йәмәғәт бинаһы - Рәсүл менән Ҡоҙашты тоташтырып ултырған мөһабәт мәктәп. 70-ләп бала белем ала бында, 10-11-се кластарға Иманғолға йөрөтөп уҡытыу өсөн былтыр өр-яңы автобус бүленгән. Үкенес, элекке һөтсөлөк фермаһы ла, тауыҡсылыҡ фермаһы ла юҡ бында хәҙер. Халыҡ Межозерныйға, Учалы ҡалаһына, Себер яҡтарына йөрөп эшләй йә шәхси йорт хужалыҡтары иҫәбенә тамаҡ аҫрай.\nХеҙмәте барҙың хөрмәте бар27.12.2016\nЯңы йыл алдынан хеҙмәт алдынғыларын ҡотлау күптән матур традицияға әйләнгән. Ошо көндәрҙә район хакимиәтенең ҙур залында төрлө һөнәр эйәләрен тәбрикләнеләр. Улар араһында табиптар, уҡытыусылар, сәнәғәт хеҙмәткәрҙәре бар ине. Киләһе йылда йәнә лә һөҙөмтәлерәк эшләү, яңынан-яңы үрҙәр яулау теләген тыуҙырҙы был тантана.\nУчалы районы Советы рәйесе Хөснөтдин Хәсәнов алдынғыларға федераль, республика һәм район кимәлендәге наградалар тапшырҙы. Һәр кемде яҡынлашып килгән Яңы йыл байрамы менән тәб-рикләп, ғаилә именлеге һәм эштәрендә уңыштар теләне.\n- Был наградаларҙы фи-ҙаҡәр хеҙмәтегеҙ менән яулағанһығыҙ. Эшегеҙ менән йәмғиәткә өлгө күрһәтәһегеҙ. Әле илебеҙ ҡатмарлы осор кисерә. Шуға ҡарамаҫтан, Ватанға хеҙмәт итеүебеҙҙе дауам итәйек. Берҙәм көс менән генә был ҡыйын осорҙо лайыҡлы үтеп сығасаҡбыҙ, - тине ул.\nЗәлифә Мөбәрәкова өйөндә гөлдәр йәйен-ҡышын сәскәгә күмелеп ултыра, ағастар йыл әйләнәһенә йәшел япрағын ҡоймай. Ҡул йылыһы һалынып эшләнгән был ижадтар тере үҫемлектәрҙән һис ҡалышмай, сағыу һәм матур. Сөм һауыт тулған меңләгән ваҡ сәйләндәрҙе (бисер), уларҙан яһалған күп тажлы сәскәләрҙе, һалынып төшкән япраҡлы ағастарҙы күргәс: «Был эш менән булыр өсөн күпме түҙемлек кәрәк!» - тигән аптырау ҡатыш һоҡланыу тойғоһо кисерәһең. «Тәү ҡарашҡа ғына ауыр күренә ул. Ә ысынбарлыҡта бик мауыҡтырғыс шөғөл», - ти Зәлифә Ғилметдин ҡыҙы беҙҙең кисерештәрҙе аңлап.\nМәҡәлә геройыбыҙ сығышы менән Рысай ауылынан. Иманғолда йәшәй. Оҙаҡ йылдар балалар баҡсаһында хеҙмәт иткән. Дүрт бала әсәһе. Ҡыҙы Рита Силәбе өлкәһенең Нөғәйбәк районында төпләнгән, педиатр булып эшләй, ике ҡыҙ үҫтерә. Альбина тау-байыҡтырыу комбинатында хеҙмәт итә, әлеге көндә икенсе улы менән декрет ялында. Нил улы - сауҙа нөктәһендә менеджер, Айнур - тау сәнәғәте колледжының 2-се курс студенты.\nӨлгөр хужабикә ҡул эштәре менән элек-электән мауыға.\nБыл донъяла ниҙәр бар?20.12.2016\nОшо көндәрҙә Мәскәү хәрби округ суды Владимир Чиркиндың ришүәтселек менән түгел, «ни бары» мутлашыу менән шөғөлләнеүен раҫланы. Иректән мәхрүм ителеү 90 мең һум штрафҡа алмаштырыла. Иң ғәрләндергәне - генерал-полковник дәрәжәһе һәм дәүләт наградалары кире ҡайтарыла, маһайып йөрөйәсәк инде! Был кешенең Мәскәү хәрби округы командующийы урынбаҫары вазифаһын биләгәндә, офицерҙарға закон менән тейеш фатирҙарҙы биргәндә аҡса түләүҙәрен талап итеүе асыҡлана. Аҙағынан карьераһы ҡырҡа өҫкә артыла - Рәсәй Ҡоро ер ғәскәрҙәре командующийы дәрәжәһенә етә, 2013 йыл Ҡыҙыл майҙанда Еңеү парады менән етәкселек итә... Аҙаҡтан ғына 2008 йылда ҡылған мутлыҡтары соҡоп сығарыла. 5 йылға ултырттылар ҙа, хәҙер килеп йәнә орден-миҙаллы генерал иттеләр.


9 Июль , 17:48\nОшо көндәрҙә педагогия хеҙмәте ветераны, Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙы Малабаева үҙенең юбилейын билдәләй. Хеҙмәттәшебеҙҙең иҫтәлекле көнө айҡанлы күңел түрендәге иң изге теләктәрҙе еткерәбеҙ. Уға иң беренсе ныҡлы һаулыҡ теләйбеҙ. Артабанғы тормошо ла сағыу буяуҙарҙан ғына торһон, изге теләктәре бойомға ашһын! Янында бары тик ихлас, тоғро, ышаныслы дуҫтар һәм изге күңелле кешеләр генә булһын!\nЮбилейығыҙ ҡотло булһын,\nҺеҙгә насип булған бәхет, шатлыҡ,\nАлтмыш бишегеҙ ҡотло булһын,\nХоҙай һеҙгә һаулыҡ бирһен.\nБарыр юлығыҙ ырыҫлы булһын,\nЕтмештә лә, һикһәндә лә\nДуҫ-ишегеҙ эргәлә булһын,\nРухи донъяғыҙ көслө булһын!\nИң изге теләктәр менән Вилиә ФӘХРЕТДИНОВА һәм район-ҡаланың башҡорт теле уҡытыусылары.\n“Көнгәк” гәзитенең тоғро дуҫы, район-ҡаланың маҡтаулы гражданы Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙы Малабаеваны юбилейы менән ысын күңелдән ҡотлайбыҙ! Уға ныҡлы һаулыҡ, бөтмәҫ ҡыуаныс-һөйөнөстәр, башлаған эштәрендә уңыш, именлек, һәр ваҡыт шулай алсаҡ йөҙлө, киң күңелле булып ҡалыуын теләйбеҙ!\nТормыш юлығыҙ һәр саҡ балҡып торһон,\nОҙон ғүмер, бәхет-ҡыуаныс менән\nҠотлау менән “Көнгәк” гәзите редакцияһы хеҙмәткәрҙәре.


Ассирия — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nАссирия — версиялар араһындағы айырма\n18:07, 8 июнь 2017 версияһы\n12 байт алынған , 3 года назад\n17:56, 8 июнь 2017 версияһы (төҙәтеү)\n18:07, 8 июнь 2017 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\nБ.э.т. IX быуаттың тәүге яртыһында ассирийлылар хәрби баҫып алыу походтарын башлаған. Улар бөтөн [[Месопотамия|Месопотамияны]], Фәләстанды һәм Кипрҙы, хәҙерге [[Төркиә]] һәм [[Сүриә]], шулай уҡ [[Мысыр]] территорияларын (уны 15 йылдан юғалтҡандар) яулап алғандар. Яуланған ерҙәрҙә, яһаҡ түләү йөкләмәләрен һалып, провинциялар барлыҡҡа килтергәндәр, ә иң оҫта һөнәрселәрҙе ассирия ҡалаларына күсергәндәр. (моғайын, шуға күрә лә Ассирия сәнғәтенә тирә-яҡ халыҡтар мәҙәниәттәренең йоғонтоһо һиҙелә). Ассирийлылар үҙҙәренең империяһында, бөтөн баш күтәреүселәрҙе көсләп күсереп депортация һәм ҡаты язалап, бик ҡанһыҙ идара иткән.\nАссирия б.э.т. VIII быуаттың өсөнсө сирегендә Тиглатпаласар III (б.э.т. 745-727 йй.) идара иткән осорҙа иң ҡеүәтле үҫешкә өлгәшкән. Уның улы Саргон II Урартуны ҡыйратҡан, Төньяҡ Израиль батшалығын яулаған һәм Мысырбатшалыҡ батшалығы сиктәрен Мысырға саҡлы киңәйткән. [[Вавилон]] ихтилалынанУның һуң (б.э.т.улы 689Сеннахериб й.)Вавилондағы уныңихтилалдан улы [[Сеннахериб]]һуң был ҡаланы ер менән тигеҙләгән. Иҫ киткес ҡупшылығы менән күҙҙең яуын алған үҙе төҙөткән Ниневияны баш ҡала итеп һайлаған. Ҡала биләмәләре байтаҡҡа арттырылған һәм ҡеүәтле нығытмалар ҡалҡып сыҡҡан, яңы һарай төҙөлгән, ғибәҙәтханалар яңыртылған. Ҡаланы һәм уның тирә-яғындағы баҡсаларҙы яҡшы һыу менән тәьмин итеү маҡсатында, бейеклеге 10 м булған һыу үткәргес акведук ҡоролған.\nБаш ҡалаһы Ниневия (хәҙерге Мосул ҡалаһы яны) булған Ассирия II меңйыллыҡ башынан алып яҡынса б.э.т. 612 й. саҡлы, Мидия һәм Вавилонияның берләшкән ғәскәрҙәре тарафынан емертелгәнсе, йәшәгән. Шулай уҡ Ашшур, Калах һәм Дур-Шаррукин ("Саргон һарайы") ҙур ҡалалар булған. Ассирия батшалары үҙ ҡулында тулайым идаралыҡты туплаған булған — улар бер үк ваҡытта баш ҡанбабалар верховный жрец һәм хәрби башлыҡ юғары вазифаһын биләгән, хатта ҡайһы бер ваҡытта — казначей ҙа булған. Өҫтөнлөк менән файҙаланған привилегированные хәрби етәкселәр батша кәңәшселәре булған (провинция идарасылары управляющий итеп мотлаҡ армияла хеҙмәт иткән һәм батшаға яһаҡ түләгәндәр ҡуйылған). Игенселек менән ҡолдар һәм бойондороҡло хеҙмәтселәр шөғөлләнгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/694458 ҡабул ителгән


Ҡатлаулы ҡамыр(Слоёное тесто)\n3 Әҙерләү ысулы\n5 «Тиҙ» ҡатлаулы ҡамыр әҙерләү\nҺыуытылған, тоҙланмаған май ҡулланырға. Ҡамырҙы, май иреп өлгөрмәҫ борон, мөмкин тиклем тиҙ баҫырға кәрәк. Ҡатлаулы ҡамырҙы бик үткер бысаҡ йәиһә ҡамыр өсөн соҡалта менән эш итер кәрәк. Әҙер ҡатлаулы ҡамыр эшләнмәләрҙе, май иреп өлгөрмәҫтән, ҡамырҙың ҡатлылығын һаҡлап ҡалыу һәм уларҙы ҡабартыу маҡсатында, бешерер алдынан һыуытыр кәрәк.\nТабаны үҫемлек майы менән майламаҫҡа, ә уға һыу һөртөр кәрәк. Ҡатлаулы ҡамыр эшләнмәләрҙе 210—230 градус эҫелә бешерергә. Торт корждары йәки бәлеш тышы күберсекле булмаһын, тигеҙ, матур булһын өсөн, ҡамырҙың парын сығарыр өсөн, бешерергә ҡуйыр алдынан сәнске йә бысаҡ менән киртергә (насечки).\nҠамыр сифатлы булһын өсөн, ингредиенттар тураһында хәстәрләр кәрәк: юғары сортлы ондо, кислород менән туйындырыу маҡсатында, мотлаҡ иләр кәрәк.\nЭшләнмә өсөн һыу һыуыҡ, әммә боҙло булырға тейеш түгел. Һыу урынына һөт, йомортҡа йәиһә һөт һәм йомортҡаның ҡушылмаһын файҙаланырға мөмкин. Тоҙ, уксус (лимон кислотаһы йәиһә лимон һуты) ҡамырҙы һығылмалы һәм сифатлы итә. Тик арттырып ебәрмәҫ кәрәк, был ҡамырҙың һәм эшләнмәнең сифатына тәьҫир итә.\nАраҡы (һыра, коньяк, ром, виски) ашамлыҡты тәмлерәк һәм ҡабарынҡы итә. Аҡ май йәки маргарин һыуынырға, әммә туңған булырға тейеш түгел. Майҙы, алдан он менән бутап, ҡамырға ҡушырға. Ҡатлаулы ҡамырҙы уңышлы әҙерләү сере — уны баҫыу һәм йәйеүҙең үҙенсәлекле тәртибендә.\nКлассик рецепт менән эшләнгән ҡатлаулы ҡамыр 140—260 ҡаттан тора.\n4 стакан он\n1 аш ҡалағы араҡы;\n400 грамм аҡ май йәки маргарин;\n1 аш ҡалағы лимон һуты;\n1/3 бал ҡалағы тоҙ;\n1 стакан һыу.\nҠатлаулы ҡамыр әҙерләүҙең классик рецебы:\nйомортҡаны ентекләп бутарға, тоҙ, һыу, араҡы һәм лимон һуты өҫтәргә һәм, тоҙо ирегәнсе, тағы бутарға.\nОндо аҡрынлап ҡуша барып, тигеҙ, һығылмалы, ҡулдан ҡаҡсып төшөп торған ҡамыр баҫырға.\nҠамырҙан шарҙар яһарға, аҙыҡ ярыһына (плёнка) һалырға һәм бүлмә температураһында 1-1.5 сәғәткә ҡалдырырға, шул арала клейковина яҡшы ҡалҡа, ҡамыр һығылмалы була.\nҠамырҙы, һуңынан май менән бергә йәйгәндә, май менән ҡамыр икеһе лә бер төрлө температурала булһын өсөн, һыуытҡыста ҡалдырырға.\nҺыуыҡ аҡ майҙы 40 грамм он менән ҡушып, ҡырҡҡылап, май-онло бөртөк (крошка) булдырырға, шунан 2 см ҡалынлығындағы дүрткел киҫәк эшләп, 20-30 минутҡа һыуытҡысҡа һалырға.\nҺыуытҡыстан ҡамырҙы алырға, сатрашлап киҫкеләргә һәм дүрткел киҫәк яһарға. Килеп сыҡҡан дүрткел ҡамыр эсенә майлы-онло ҡушымтаны урынлаштырырға, шунан дүрткел яҡтарын, майлы ҡушымта күренмәҫлек итеп, ҡапларға.\nДүрткелде уҡлау менән йәйергә, шунан өскә бөкләргә. Бының өсөн ҡамырҙың уң яҡ ситенән 2/3 өлөшөн бөкләргә, һул яҡ ситенән дә шулай итеп бөкләргә лә артабан уртаға бөкләргә. Һыуыҡҡа һалырға. Был тәүге йәйеү — «тюрнирлау» була.\nҠамырҙы һыуыҡтан алырға, артыҡ он бөртөктәрен бумала менән һыпырып төшөрөргә һәм ҡамырҙы тағы 6 тапҡыр, тик бер яҡҡа һыпырып, йәйергә. Һәр йәйеү процедураһы һайын ҡамырҙы һыуыҡҡа һалып алырға: ҡаттар бер-береһенә йәбешмәүҙе хәстәрләргә.\nБаҫып бөткәс, һупалаҡтар эшләр алдынан, һыуыҡҡа бер сәғәткә (шунан кәм булмаһын!) ҡуйып алырға. Ҡамыр әҙер! Хәҙер ҡамырҙан рулеттар, бәлештәр һәм торт бешерергә була.\n«Тиҙ» ысул менән ҡатлаулы ҡамыр\nКлассик ҡатлаулы ҡамыр рецебы буйынса эшләргә ваҡыт тапмағанда ла, бешермә тәмлекәс менән һыйланыу мөмкин. Бының өсөн ингредиенттар бик һыуыҡ булырға тейеш!\nЯбайлаштырылған ҡатлаулы ҡамыр рецебы.\n2 стакан он;\n200 грамм аҡ май йәки маргарин;\n2/3 стакан һыу;\n1 балғалаҡ шәкәр;\n1/4 балғалаҡ тоҙ.\n«Тиҙ» ҡатлаулы ҡамыр әҙерләүҮҙгәртергә\nОндо иләп, өҫтәлгә йәйергә, майҙы киҫәктәргә бүлергә һәм он ҡушып, майҙы, онло бөртөк барлыҡҡа килгәнсе, киҫкеләргә. Был ысул, май ҡул йылыһынан иремәһен һәм бешермә (выпечка) яҡшы ҡатланһын өсөн, ҡулланыла.\nТоҙ һәм шәкәрҙе һыуыҡ һыуҙа иретергә, уны майлы-онло ҡушымтаға ағыҙа һалып, тиҙ генә ҡамыр баҫырға. Әҙер ҡамырҙы яры менән ябырға һәм 3-4 сәғәткә һыуытҡысҡа ҡуйырға.\nҺыуытҡыстан алғандан һуң, дүрткел итеп йәйергә, өскә бөкләргә, шунан яңынан йәйергә һәм бөкләргә. Был эште бер нисә тапҡыр ҡабатларға.\nҠамыр әҙер! Был ҡамыр, классик ысул менән сағыштырғанда, артыҡ ныҡ ҡатлы һәм өрфөйә (воздушный) булмаҫ, шулай ҙа был ҡамырҙан иҫ китмәле эсле бәлештәр йәки ҡатламалар әҙерләргә мөмкин.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Ҡатлаулы_ҡамыр&oldid=13579»\nПоследний раз редактировалась 24 август 2017 в 02:46\nБыл бит һуңғы тапҡыр 02:46 24 август 2017 үҙгәртелгән.


Гөлдәрегеҙ матур үҫһен, тиһәгеҙ... » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » Гөлдәрегеҙ матур үҫһен, тиһәгеҙ...\n28.09.2018 Гөлдәрегеҙ матур үҫһен, тиһәгеҙ...\nБөгөн күптәр баҡсаһында ниндәй генә сәскә үҫтермәй. Улар йәй буйына күпереп сәскә атып, ихатаны йәмләһен өсөн һәр кем үҙе белгән ысулдарҙы ҡуллана: берәүҙәр махсус химик препараттар менән ашлаһа, икенселәр ҡул аҫтында булған тәбиғи нәмәләргә өҫтөнлөк бирә.\n- Мәҫәлән, сүп үләне һаналған кесерткәнде күптәрегеҙ тамыры менән йолҡоп ташларға күнеккән. Ә юҡҡа. Гөлдәр өсөн бик файҙалы ул. Тирегеҙҙе саҡмаһын өсөн ҡулығыҙға ҡалын бирсәткә кейеп, уның япраҡтарын өҙөп алығыҙ һәм бер өлөш япраҡҡа 10 литр һыу ҡойоп, бер нисә көн төнәтегеҙ. Был төнәтмәне тағы ла 1:10 нисбәтендә (1 литрға 10 литр һыу) шыйыҡлатығыҙ һәм сәскә түтәлдәренә һибеп сығығыҙ.\n- Картуфты тоҙ һалмай бешереп алғас, һыуын һөҙөп, сәскәләрегеҙгә һибегеҙ.\n- Кофе эсергә яратыусылар уның төпрәһен ҡағыҙға һалып киптереп, гөл түтәленә һипһә, тупраҡ азотҡа байыясаҡ.\n- Тондоролған минераль һыуҙы һипһәң, гөлдәр тиҙерәк үҫә. Тик уларҙың составында кальций менән магний күп булғанын алмағыҙ.\nӘ инде был ҡатнашманы сәскәләргә генә түгел, помидор, ҡыяр үҫентеләренә лә һибергә мөмкин. 10 г шыйыҡ йәки кипкән сүпрәгә 1 литр йылымыс һыу, 1 ҡалаҡ шәкәр һалып, бер нисә сәғәт тотоғоҙ һәм ҡулланығыҙ. Түтәлдәрегеҙ күп булһа, сүпрәнең күләмен арттырығыҙ: 100 грамға 10 литр һыу ҡойоғоҙ. Был төнәтмә тупраҡты углекислотаға байыта, үҫентеләрҙең үҫешен тиҙләтә.\n- Көл һарҡындыһын әҙерләү мәшәҡәтле булһа ла, бик файҙалы. 1 ҡалаҡ көлгә 1 литр ҡайнаған һыу иҫәбенән төнәтмә әҙерләгеҙ. Уны болғата-болғата бер аҙна тотоғоҙ. Ошо ваҡыт үткәс, һөҙөп алығыҙ һәм бөтә йәшелсә-емешкә, гөлдәргә 10 көнгә бер тапҡыр һибеп тороғоҙ. Көл, үҫентеләрҙе туҡландырыуҙан тыш, төрлө сирҙән дә һаҡлай.\n- Банан ашаһағыҙ, ҡабығын ташламағыҙ, бер биҙрә һыуға һалып төнәтеп, йәшелсәгеҙгә, ағас-ҡыуаҡлыҡтарығыҙға һибегеҙ. Калийға бай ашлама өсөн улар мул уңыш менән ҡыуандырыр.\nӘйткәндәй, тәжрибәле баҡсасылар банан ҡабығын ҡыш буйына киптереп һаҡлап, блендерҙа онтап, ергә һибә йәки уларҙы туңдырып ҡуллана.


Йәшеренлек Сәйәсәте | WikiWon\nКонфиденциальности беҙҙең өсөн бик мөһим килеүселәр WikiWon. Шәхси мәғлүмәтте һеҙ беҙҙең мөнәсәбәт тураһында белергә тейеш. хосусил сәйәсәте, һәм һеҙ уны нисек йыйырға, ҡулланырға алыуға йәки сәфәргә. Ҡайтанан бәлки, беҙҙең сәйәсәткә хосусил, әгәр кәрәк булһа. Шулай булмаһа, һеҙ был битте даими йөрөргә тура. Беҙ йыябыз, билдәле бер шәхси мәғлүмәтте, уларҙың барыһы булмаусылар. Бына беҙҙең ҡайһы бер нескәлектәре тураһында сәйәсәт хосусил.\nБыл мәғлүмәтте беҙ кәрәк, кәрәк кеүек күп кенә сайттар һәм яҡшыртыу маҡсаты өсөн. Беҙҙең киләһе ала торған журнал;\nИнтернет-провайдеры / Интернет-Провайдеры\nКөнө һәм ваҡыты\nКуки һәм веб-маяк:\nҠайһы ваҡыт кәрәк, беҙ куллана файлдар cookie-файлдар һаҡлау өсөн өҫтөнлөк тарихы һәм кешеләре тураһында мәғлүмәт беҙгә килеүселәр, килеүселәр тәьмин итеү өсөн беҙҙең сифатлы хеҙмәттәр өсөн артыҡ.\nРеклама Тураһында Google:\nТеләһә ниндәй реклама иғландары менән Google, Инк., һәм файлдар cookie мөмкин бүлендек компаниялары менән файҙаланыуҙы контролдә. Һеҙ был сайта google файлдар cookie өсөн күрһәтелгән сайттарға инеү мөмкинлеге ошо һәм башҡа нигеҙендә иғлан, реклама ҡуллана google сервис ул. Узнайте, шул тиклем бер береһе google файлдар cookie ҡуллана баш тартыу. Шул уҡ үрҙә телгә алынған, печенье һәм башҡа механизмдар аша үҙ сәйәсәткә хосусил теләсә ҡайһы google google слежение эшләргә тейеш..\nDoubleclick cookie тип Dart? Google файлдар cookie ҡуллана doubleclick иғлан итә. dart, ал программала күрһәтелгән контент өсөн нәшриәт сайтынан. Һәм ҡасан нәшер иғландар сайтынан ҡарап ал файҙаланыусы йәки баҫыуҙарҙа йөрөгән, файл cookie мөмкин булыуы өҫтөнә, файҙаланыусыларға браузер тип ахыр сиктә. Был куки ҡулланыу мәғлүмәт, реклама һәм нәшриәт өсөн үҙенең иң яҡшы сайты хеҙмәтләндергән идара ярҙам ал(менән) һәм интернет.. Dart печенье баш тартып файҙалана ала, беләһегеҙ килһә контекстный селтәрҙәре һәм google сәйәсәте хосусил.\nҺәм яҙылған бюллетенде:\nБюллетене һорап килеүселәр беҙҙең яңылыҡтарға яҙылығыҙ, беҙҙең электрон почта адресын күрһәтергә һәм был исемде алыу өсөн яңыртыу менән аралаша һәм. Беҙ яҙылыу системаһы ҡулланыла яҡлауҙан баш тарта, абоненты өсөн мәғлүмәт ҡалдырырға һәм мөрәжәғәт итеү хоҡуғын беҙ үҙебеҙ, сайтта һәм блогта ошо менән бәйләнгән.. Теләһә ниндәй һылтанма булыуы мөмкин. отписываться һәр ваҡыт хат килтергән һәм бар квитанциялар "отписываться" . Әгәр һеҙ талап теләһә ниндәй мәғлүмәткә эйә булған теләһә ниндәй мәсьәлә тураһында тулыраҡ беҙҙең хосусил йәки сәйәсәте, рәхим итеп, стесняйтесь менән бәйләнеш буйынса ла, электрон почта беҙгә moborate@gmail.com\nҺеҙ ти етәксе һ. б. следовать хосусилыҡ политикаһы:\nӘгәр ҡоралы эшләмәй икән, рәхим итеп, святитель минең менән һәм әйтегеҙ миңә, һеҙҙең проблеманы ниндәй төрө ярҙам итә миңә.\nӘгәр һылтама эшләмәй,түгел,’T эш, святитель минең менән, мин көсөмдән был дөрөҫ 24 Сәғәт\nӘгәр йөкләп алыу өсөн һылтама эшләмәй’эш т, рәхим итегеҙ, әгәр ниндәй ҙә булһа проблемалар күрһәтә минең сайтта святитель минең менән, мин был көсөмдән\nӘгәр һеҙгә кәрәк, теләсә ҡайһы башҡа коралы,плагины,тема,күберәк мәҡәләләр святитель минең менән, мин булырмын добавить ҡоралы, барлыҡ талаптар 24 сәғәт, әгәр мөмкин буласаҡ ябай хәбәр мине.\nҺеҙ минең менән элемтәгә керә атаһыҙ минең аша сәхифәне. Святитель Минең Менән


"АҒИҘЕЛ"ДЕҢ 12-СЕ ҺАНЫНА КҮҘӘТЕҮ\n8 Декабрь 2017, 13:39\nӘйҙәгеҙ, “Ағиҙел”дең декабрь һаны тышлығына күҙ һалайыҡ.\nХалыҡ әйтмешләй, һәр нәмәнең башы була... Әлбиттә, матбуғат баҫмаларының башы – ул тышлыҡ. Әйҙәгеҙ, “Ағиҙел”дең декабрь һаны тышлығына күҙ һалайыҡ.\nБына улар: Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев – «Хәҙистәр».\n«Йәнем рәхәте»ндә тергеҙелгән төйәк «эксперименталь ауыл» тип атала. Ни өсөн?\n«Юғалтылған ожмах» романы йөкмәтеһе һәм уйланмышы менән дә мауыҡтырғыс.\nШиғриәт мөнбәрендә – Гөлназ Ҡотоева менән Гөлсирә Шафиҡова.\nЯрышмала был юлы ла йәш прозаиктар сәмләнеп көс һынаша.\nЮбиляр әҙиптәрҙе, 2017 йыл лауреаттарын һәм йыллыҡ лауреаттарыбыҙ һәм Р. Солтангәрәев исемендәге хикәйәселәр бәйгеһендә еңеүселәрҙе тәрбиәләйек!\nХәҙер инде телгә алынған материалдарға иғтибарығыҙҙы йүнәлтәбеҙ. Хәҙистәр, тигәйнек... Уҡыусыларға әйтер һүҙем тип башлай ижад йүнәлешен халыҡ шағиры:\n- Беҙ үҙебеҙҙең мосолман балалары икәнебеҙҙе, иң изге китабыбыҙ “Ҡөрьән” булғанлығын белеп үҫтек. Беҙҙе диндән нисек тә ситләштерергәә, аллаһыҙҙар итеп тәрбиәләргә тырышһалар ҙа, быуаттар буйына халҡыбыҙ күңелендә һаҡланған әхлаҡи хазиналар ололарҙан беҙгә лә барыбер күскәйне. Шулай ҙа Мөхәммәт пәйғәмбәрҙән ҡалған бөйөк хазина – хәҙистәр тураһында үҫкән сағыбыҙҙа беҙ бөтөнләй тиерелек белмәнек. Миңә хәҙистәрҙе тәү башлап яңы быуат, яңы мең йыллыҡ башланғанда Башҡортостан радиоһынан беренсе ҡат ишетергә, пәйғәмбәребеҙҙең аҡыллы һүҙҙәренә хайран ҡалырға насип итте. Шунан һуң мин хәҙистәрҙе эҙләй, уларҙы башҡортса шиғырға әйләндерә башланым.\n- Атайың дуҫтары менән\nҮҙең дә дуҫлыҡ булдыр.\nАтаға тоғро ул өсөн\nИң яҡшы дуҫлыҡ шулдыр.\nЕтемдәрҙе башынан һөйөп,\nШул саҡ күңелегеҙ йомшарыр,\nАртабан танылған шағирәләр Гөлназ Ҡотоева менән Гөлсирә Шафиҡова яңы шиғырҙарын тәҡдим итәләр. Шәлкемдәрҙең исемдәре үк уларҙың шиғри ҡиблаһын билдәләгәндәй. Мәҫәлән, тәүгеһе “Әскелт кенә ҡымыҙ – йәй тәме” тиһә, икенсеһе” Мин белмәйем әсә һөйөүенә Тиң булырҙай көстөң барлығын” тип нарыҡлай.\nРәшит Солтангәрәев исемендәге хикәйәләр ярышмаһы республика әҙәби мөхитендә үҙе бер күренеш булды, тиеү ҙә яҙыҡ түгелдер. Әле конкурстың йомғаҡтары менән таныштырабыҙ, тимәк, үҙегеҙ белгән әҙиптәрҙе журналыбыҙ ҡулығыҙға эләкмәҫ борон уҡ һөйөнсөләй алаһығыҙ.\nШулай итеп, ярышмаға ҡырҡтан ашыу хикәйә алынды, йыл ярым дауам иткән бәйге барышында 32-һе донъя күрҙе. Ә йомғаҡтар ошолай билдәләнде: БЕРЕНСЕ урынды “Оҙон юлдың башы” хикәйәһе менән Таңсулпан Ғарипова һәм “Малайҙар” хикәйәһе менән Рәсүл Байгилдин яуланы.\nИКЕНСЕ урынға “Камила ла һылыу” хикәйәһе менән Тамара Ғәниева, “Ғәйепһеҙҙән ғәйепле” детективы менән Сәләхетдин Карамов, , “Тәҡдир” менән Ғәрифулла Япаров, “Турайғыр һабағы” менән Әхмәр Үтәбай сыҡтылар.\nӨСӨНСӨ баҫҡыста – , , “Атаҡай” хикәйәһе менән Миләүшә Ҡаһарманова, “Мәңгелек һорау” менән Мөҙәрис Мөсифуллин.\nМәҙинә Йәғәфәрованың “Бесталкауай”, Әнисә Зарипованың “Айһылыуҙың аймылыш көндәре”, Әлиә Саматованың “Баҫҡыстар”, Миңзәлә Хәлилованың “Төштәрҙә лә була осрашыу әҫәрҙәре ДӘРТЛӘНДЕРЕҮ приздарына лайыҡ булды.\nДраматург, тележурналист Сәрүәр Суринаны матур юбилейы менән ҡотлайбыҙ! Үҙе лә ижад һәм тормош юлын “Ынтылам гел яҡтыға, ышанам гел яҡшыға” тип билдәләй ул.\nКиләһе йылда Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның тыуыуына 110 йыл. Был ваҡиға байрам төҫөн аласаҡ. Һәм ошо уңайҙан мәшһүр әҙибәнең өлкән улы, фән докторы, Мәскәү академигы, әсәһенең Өфөлә музей юҫығындағы йорт-фатирын ойоштороусы Тельман Ғәзиз улы “Намыҫ менән үттең юлыңды” исемле иҫтәлектәре ифрат ҡыҙыҡлы.\nӘҙәби тәнҡит рубрикаһында йәш ғалим Айнур Хужахмәтов үҙенең остазы , ғилми етәксеһе, фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы Ғиниәт Ҡунафиндың Шәйехзада Бабичтың сағыу ижад балҡыштары хаҡындағы хеҙмәтенә оло баһа бирһә, “Сәнғәт” шәлкемендә Зилә Аҙнаабаева менән Әхмәр Үтәбай Нефтекама дәүләт филармонияһы директоры Рәйес Исмәғилев менән төплө әңгәмә тәҡдим итәләр.\nБашҡортосатан «Китап» нәшриәте йәш яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың «Йәштәр тауышы» исемле республика әҙәби фестивален уҙғарҙы. Фестиваль 2016 һәм 2017 йылда әҫәрҙәре тәүге тапҡыр йыйынтыҡ булып сыҡҡан ун авторҙың китап туйын үткәреүҙе маҡсат итеп ҡуйҙы, тип яҙа шағир, Шәһит Хоҙайбирҙин премияһы лауреаты Дамир Шәрәфетдинов һәм әҙәби ижад өлкәһендә ышаныслы аҙымдарын яһаған авторҙар - Шәүрә Туйсина («Күңел баҡсам»), Зөһрә Сафина («Йондоҙҙарҙан сиктем ҡулъяулыҡ»), Ләйсән Мараҡанова («Күк сәскәләр»), Гөлиә Гәрәева («Бәхетлесеңме, дип сорама»), Артур Дарра («Когда я стану солнцем»), Эвита Гайнет («Моя ли жизнь?...»), Нурлан Ғәниев («Бер мизгел нибары»), Рәзинә Зәйнетдинова («Килен шәле»), Зөлфиә Сәлихова («Атай абруйы»), Таңсулпан Рәсүл («Атай, һине күрҙем…») һәм уларҙың тәүге китаптары менән ентекле таныштыра, яңы ижад артылыштары теләй.\nКүҙәтеүҙе “Ағиҙел”дең 2017 йылғы лауреаттарын ҡотлау менән тамамлағы килә. Исемлектә – Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаттары Рәшит Шәкүр менән Ғәлим Хисамов, шағирә Тамара Юлдашева менән тәржемәсе Факил Мырҙаҡаев. Башҡа йылдарҙан айырмалы рәүештә, быйыл бер нисә һыналған авторыбыҙға дәртләндереү бүләктәре лә тапшырыласаҡ.\nҠәҙерле дуҫтар! Матбуғатҡа яҙылыу бара. “Ағиҙел” журналын да онотмаһағыҙ ине. Алдырығыҙ, уҡығыҙ – үкенмәҫһегеҙ! 2018 – тоғро эт йылында журналыбыҙ һеҙгә әҙәбиәтебеҙҙең иң тәмле емештәренән ауыҙ иттерәсәк. Һәммәгеҙҙе лә яҡынлашып килгән Яңы йыл менән тәбрикләйбеҙ.


"Эко-Сити" - тѳбәк операторы » "Урал" гәзите\nБашҡортостан халҡы көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү өсөн түләйәсәк.\n2019 йылда коммуналь хеҙмәттәр исемлегенә тағы ла бер тариф өҫтәлә. Республикала конкурс һөҙөмтәһендә, ниһайәт, ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү өсөн төбәк операторҙары һайланды. Әлеге ваҡытта тармаҡта 100-ләп эшҡыуар шөғөлләнә. Бынан тыш, республикала сүп-сарҙы айырып йыйыу буйынса проект та тормошҡа ашырыла. Йорт алдарында пластик шешәләр, терегөмөшлө һәм башҡа хәүефле ҡалдыҡтар йыйыу буйынса айырым контейнерҙар урынлаштырыла. Яҡын арала республикала 10 меңдән ашыу экобокс ҡуйыла.\nРеспубликала ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереүҙең яңы системаһы ҡулланыла. Ҡалдыҡтарҙы йыйыу, ташыу һәм эшкәртеү менән айырым ойошма шөғөлләнә. Уларҙың бер нисәүһе менән килешеүҙәр төҙөлдө. Яңы нормалар 2019 йылдың ғинуарынан ғәмәлгә инәсәк.\nАуылдарға һәм ҡаланың шәхси йорттары урынлашҡан биҫтәләренә машина график буйынса аҙнаһына бер тапҡыр йөрөйәсәк. Хужалыҡтар ҡапҡалары алдына сүп-сарҙы сығарып ҡуямы-юҡмы, ә квитанцияны улар барыбер аласаҡ һәм түләргә тура киләсәк.\nАлдан әйтеүебеҙсә, 2016 йылдың ноябрендә Башҡортостан Хөкүмәте көнкүреш ҡалдыҡтары менән эш итеүҙең территориаль схемаһын раҫланы. Документҡа ярашлы, республика дүрт зонаға бүленде. Ә Межгорье айырым бер зона булып ҡаласаҡ. Өсөнсө, Стәрлетамаҡ зонаһына ингән район-ҡалабыҙҙа төбәк операторы вазифаһын үтәүгә “Эко-Сити” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте тотондо. Төбәк операторы вәкәләтлегенә тотонған предприятиеның генераль директоры Семен Земсков муниципаль район хакимиәтендә булып, ҡалала көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу, ташыу, сортировкалау менән шөғөлләнеүсе предприятиелар етәкселәре менән кәңәшмә үткәрҙе.\n- Беҙгә комплекслы система булдырырға кәрәк. 2019 йылдан сүп-сар район ауылдарынан һәм күрше райондарҙан автотранспорт менән Белорет полигонына ташыласаҡ, - тип башланы аралашыуҙы Семен Геннадиевич. - Ҡала полигонына Бөрйән, Әбйәлил райондарынан көнкүреш ҡалдыҡтарын килтерәсәктәр. Билдәле, төп эште ташыусы операторҙарға башҡарырға тура киләсәк. Ошо йылдың ноябренә тиклем зона халҡы өсөн билдәләнгән берҙәм тарифты Дәүләт комитетында иҫәпләргә һәм яҡларға кәрәк. Ә 2019 йылдың ғинуарынан иһә район халҡы был хеҙмәттәр өсөн түләү ҡағыҙҙары ала башлаясаҡ. Бының өсөн беҙгә ведомствоға ҡараған төбәктә квитанциялар ебәреү өсөн адреслы базалар йыйыу мотлаҡ. Халыҡ араһында аңлатыу эштәре башлаясаҡбыҙ, ауылдарҙа дөйөм йыйылыштар үткәреү ҡаралған. Ауылдарға һәм ҡаланың шәхси йорттары урынлашҡан биҫтәләренә машина график буйынса аҙнаһына бер тапҡыр йөрөйәсәк. Хужалыҡтар ҡапҡалары алдына сүп-сарҙы сығарып ҡуямы-юҡмы, ә квитанцияны улар барыбер аласаҡ һәм түләргә тура киләсәк. Ауыл ситенә, ярамаған ерҙәргә сүп-сарҙы түгергә кәрәкмәй, беҙ киләбеҙ, алып китәсәкбеҙ. Ауыл халҡы менән дә, сүплектәрҙе ябыу һәм түләүселәр адресына сүп-сар йыйыуҙы ойоштороу буйынса аңлатыу эштәре алып барыу бурысы тора. Ҡалдыҡтар йыйыу буйынса эшләп килгән полигондарҙың урынлашыуын, 80 саҡрымдан да артырға тейеш булмаған ташыу маршрутын, киренән тейәү пункттарын алдан тикшереп, анализланыҡ. Контейнерҙар паркын яңыртыу, ҡалала контейнерҙар майҙансығын төҙөкләндереү өсөн сығымдар китәсәк. Бындай эш Октябрьский ҡалаһында өлөшләтә башҡарылды ла инде. Унда айырым йыйыу өсөн тәғәйенләнгән 900 контейнерҙың өс өлөшө яңыртылды.\nТарифтарға килгәндә... Квитанцияларҙа ниндәй сумма күрһәтеләсәк һуң? Тарифты формалаштырыуҙа күп факторҙар күҙ уңында тотола. Сығарыуға, сортировкалауға, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтар полигонына урынлаштырыуға, элекке сүплектәрҙе ябыуға киткән сығымдар иҫәпкә алына. Икенсел сеймалды тапшырыуҙан килгән килем дә мотлаҡ иҫәпләнә. Биш проценты штатты тотоуға ла китеүе ихтимал. Иң ҡатмарлы фактор - тирә-яҡ мөхиткә кире йоғонтоһо. Әлегә хаҡ тулыһынса билдәләнмәгән. Ул һәр кешегә 110-150 һум тирәһе буласаҡ. Хаҡты белеү өсөн халыҡҡа көҙгә тиклем көтөргә тура киләсәк. Ә күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәргә килгәндә, ҡалдыҡтарҙы йыйыу түләүҙәрен “тотоу (содержание)” графаһынан капиталь ремонт фондына түләгән кеүек айырым түләүҙәргә күсереү күҙаллана. Икенсе варианттар булыуы ихтимал. Ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын айырым йыйыу ҙа законда ҡаралған. 2019-20 йылдарҙа структура ойоштороласаҡ. Күп фатирлы йорттар районы майҙансыҡтарында өс төр ҡалдыҡ өсөн өс контейнер урынлаштырыласаҡ. Майҙансыҡтарҙы тәртиптә тотоу яуаплылығы төбәк операторына күсәсәк, ә майҙансыҡтарға инеү, биләмәне ҡарау, ҡарҙан таҙартыу үҙидаралыҡтар, идарасы компаниялар иңенә төшә. Икенсе йыл башынан төбәк операторына санкцияланмаған сүплектәрҙе бөтөрөү яуаплылығы ла йөкмәтелә. Юридик шәхестәр, күп фатирлы, шәхси йорттарҙа йәшәүселәр менән килешеүҙәр төҙөү өсөн урындарҙа төбәк операторы вәкилдәрен тәғәйенләү эше тора. Стәрлетамаҡта урынлашҡан үҙәк\nдиспетчер эшен яйға һалыу мөмкинлеге буласаҡ. Диспетчерҙар иңенә килеп тыуған мәсьәләләрҙе тиҙ арала хәл итеү бурысы йөкмәтелә.\nТүләмәүселәр менән эш нисек торасаҡ? Капиталь ремонт операторҙары тәжрибәһендә күренеүенсә, система эшенең тәүге йылында күрһәтелгән түләүҙәрҙең 60 процентын ғына йыйып булған. Төбәк операторҙары ла Административ кодекстың тейешле статьяларын ҡулланасаҡ. Әгәр ҙә ғаилә хеҙмәттәрҙе түләй алмаһа, субсидия юллау өсөн социаль яҡлау бүлектәренә мө- рәжәғәт итә ала. Капиталь ремонт өсөн түләүҙәр кеүек буласаҡ. Башта ҡаршылашҡайнаҡ та, һуңынан риза булып, түләүҙәрҙе ваҡытында атҡара башланыҡ.\nҠала һәм ауылда йәшәүселәрҙең күпселегенең йорт мәшәҡәттәренән тыш, гараж, баҡсала ла эштәре байтаҡ. Һәр ерҙә сүп-сар хасил була, контейнерҙар тула. Был осраҡта иһә муниципаль властарға эшләргә тура киләсәк. Күпселек халыҡ хеҙмәттәр күрһәтә һәм шәхси предприятиеларын теркәмәй. Уларҙы күрергә һәм мәжбүри түләтергә кәрәк. Иҫке мебель, электроника өсөн һәр контейнер майҙансығында урын буласаҡ. Ташыусы ҡайҙа һәм нисек сығарыуҙы үҙе хәл итәсәк. Әгәр ҙә төҙөлөш ҡалдыҡтары тураһында һүҙ барһа, ул ваҡытта өҫтәмә транспорт яллап, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына алып барырға тура киләсәк.\nСүп-сар барлыҡҡа килеү күләме лә анализланды. Әгәр беҙгә башҡа райондарҙан да сүп-сар килтерелһә, уларҙың күләме, ҙур ҡалаларҙыҡы менән сағыштырғанда, әллә ни ҙур түгел. Бөрйән һәм Әбйәлил райондары Белорет полигонын тултыра алмай. Был башлыса пластик һәм башҡа төр һауыттар. Органик ҡалдыҡтар ҙур урын алмаясаҡ. Полигонда ҡалдыҡтарҙы сорттарға бүлеү ойоштороласаҡ. Әлегә төп проблема - шәхси хужалыҡтарҙан ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу һәм сығарыу.\nҠыҫҡаһы, 2019 йылдан яңы коммуналь хеҙмәт өсөн түләү тәртибе үҙгәрә. Әле фатир хужаларының һәр береһенә дөйөм йорт майҙанынан сығып иҫәпләнһә, артабан һәр кешегә тура килгән ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары күләменә ҡарап билдәләнә.\nБыл үҙгәрештәр, әлбиттә, ауылда йәшәүселәр араһында оло бәхәс тыуҙырасаҡ. Уларға киләһе йылдан, утҡа, зәңгәр яғыулыҡҡа түләүҙәрҙән тыш, сүп-сар өсөн дә ай һайын түләргә тура киләсәк. Түләүҙәр йортта теркәлгән кеше башына ҡарап алынасаҡ. Таяҡтың да ике башы тигәндәй, ауыл халҡы сүп-сарын аҙна һайын түкмәй. Кәртә-ҡураһын алыштырғанда, буяу эштәре менән шөғөлләнгәндә, яҙлы-көҙлө көнкүреш ҡалдыҡтары йыйылып китә, әлбиттә. Яңы хеҙмәт буйынса, машиналар ауылдарға аҙнаһына бер тапҡыр киләсәк. Халыҡ сүп-сарын махсус тоҡсайҙарға һалып, тәғәйен урынға алып барырға тейеш буласаҡ. Ауылдыҡылар сүп-сарын махсус урынға ҡуйҙы ла, ти, ә мал, шул уҡ эттәр уларҙы туҙҙырмаҫ, тимә. Киреһенсә, сүп-сарға батмаҫбыҙмы икән?! Икенсе яҡтан, түләүҙәрҙең ыңғай яғы ла бар бит. Ауылдарҙа әллә күпме йылдар өйөлгән сүплектәр булмаҫ ине. Әлеге ваҡытта ауыл сүплектәре ҡот осҡос хәлдә. Барыбер түләргә кәрәк бит тип, халыҡ та тәбиғәтте әллә ни бысратмаҫ тигән ышаныс бар. Уныһын ваҡыт күрһәтер...


Өфөлә танылған ғалим Нияз Мәжитов менән хушлашалар // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә танылған ғалим Нияз Мәжитов менән хушлашалар\n12:37, 13 октября 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБөгөн, 13 октябрҙә, Өфөлә танылған ғалим, тарихсы һәм археолог, Башҡорт дәүләт университеты профессоры, Башҡортостан Фәндәр академияһының вице-президенты Нияз Мәжитов менән хушлашалар. Ғалим 11 октябрҙә вафат булды. Хушлашыу иртәнге сәғәт 11-ҙән Башҡортостан Фәндәр академияһында (Киров урамы, 15) була.\nНияз Абдулхаҡ улы Мәжитов 1933 йылдың 20 авгусында Ғафури районы Туғай ауылында донъяға килгән. Пермь дәүләт университетын тамамлаған. СССР Фәндәр Академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында кесе ғилми хеҙмәткәрҙән Башҡортостан Фәндәр академияһының вице-президентына тиклем юл үтә.\nӘүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге алып бара. Нияз Мәжитов Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайын (1995-2002), Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһын (2000-2009) етәкләй, Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы (2003-2005), «Шәрҡиәт мәсьәләләре» журналының редколлегия ағзаһы, «Башҡортостан археология ойошмаһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһының почетлы ағзаһы була.\nНияз Мәжитов тарихсы-археолог булараҡ билдәле. Көньяҡ Уралдағы урта быуат археология ҡомартҡыларын асҡан һәм тикшергән. Урал-Волга буйы төбәгендәге тимер быуат ҡомартҡыларын осорҙарға бүлеү, классификациялау эшенә, Евразия халыҡтарының, шул иҫәптән башҡорттарҙың этно-мәҙәни һәм социаль-иҡтисади тарихына ҙур өлөш индергән. 300-гә яҡын ғилми эш авторы.\n1957 йылдан 2006 йылға тиклем ғилми хеҙмәткәр һәм отряд етәксеһе сифатында археологик экспедицияларҙа даими ҡатнашҡан. Бөрө ҡәберлеге (Бөрө районы), Турбаҫлы ҡурғандары, Өфө-II ҡаласығы — уның тарафынан тикшерелгән төп ҡомартҡылар. Ул 50 йылдан ашыу Башҡортостанда, Ырымбур һәм Силәбе өлкәләрендә даими археологик тикшереүҙәр үткәргән.


Йәмәғәт ойошмаларына ярҙамға-ресурс үҙәге\nБашҡортостан йәмәғәт палатаһы ҡарамағында эшләй башлаған яңы үҙәк йәмәғәт ойошмаларына ярҙам күрһәтеү меән шөғөлләнәсәк.\nБөгөнгө матбуғат конференцияһында билдәләнеүенсә, әле республикала 5 мең тирәһе коммерция булмаған ойошма, йәғни йәмәғәтселек тарафынан төҙөлгән учреждениелар эшләп килә. Уларҙың 300-ҙән ашыуы социаль йүнәлешле. Йәмәғәт ойошмалары төрлө тармаҡтарҙа булдырылған һәм ул фекерҙәштәрҙе берләштерә. Һуңғы йылдарҙа хәйриә ярҙамы күрһәтеүсе ойошмалар күпләп барлыҡҡа килде. Әммә был учреждениелар үҙҙәре лә юридик ярҙамға мохтаж, бухгалтер иҫәбен алып барыу буйынса ла, төрлө проекттарҙа ҡатнашыу өсөн дә кәңәш-тәҡдимдәр талап ителә. Ресурс үҙәге ошо эшмәкәрлекте алып барасаҡ. Ул йәмәғәт ойошмаларының эшен күпкә йәнләндерер һәм һөҙөмтәлерәк итер тип көтөлә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАЛАЛАРҘЫ НИНДӘЙ ЫСУЛ МЕНӘН ТӘРБИӘЛӘРГӘМЕ? - 2017 - Мәҡәләләр\nБАЛАЛАРҘЫ НИНДӘЙ ЫСУЛ МЕНӘН ТӘРБИӘЛӘРГӘМЕ?\nҠушылғанын - үтәргә, тыйылғанынан - тыйылырға!\nҒаилә бәхете йә була, йә юҡ, ул һинең үҙеңдән тормай, тип иҫәпләүселәр ҙә бар бөгөнгө заманда. Бының менән бөтөнләй килешмәүселәр дөрөҫ эшләйҙер, тим, сөнки бәхетле йәки бәхетһеҙ булырға һәр кеше үҙе хәл итә. Йәмғиәтебеҙҙең дөйөм рухи именлеген дә ғаилә генә булдыра ала, был турала хәҙер ил башлыҡтары ла йыш телгә ала. Шулай булмаһа, татыу ғаилә - ил күрке, тимәҫ ине халҡыбыҙ. Милләтебеҙҙең киләсәге лә - тап уларҙың бишегендә тирбәлә бөгөн. Һуңғы мәлдәрҙә барыбыҙҙы ла һоҡландырып йәшәүсе йәш ғаиләләрҙең күҙгә күренеп артыуы ла шатлыҡлы күренеш. Араларында бер-ике бала менән генә сикләнмәгәндәре булыуы, уларҙың балаларының күңеленә һөйөү, иреклек, ышаныс, намыҫ, яуаплылыҡ кеүек төшөнсәләрҙе һала белеүе иһә тағы бер ҡыуаныс. Ҡунаҡтарыбыҙ - дүрт бала тәрбиәләүсе матур пар, М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрының әҙәбиәт бүлеге етәксеһе Мәҙинә һәм ошо уҡ театрҙың режиссеры Илнур МУЛЛАБАЕВтар менән әңгәмәбеҙ ҙә ғаилә ҡиммәттәре, бөгөнгө заман һәм тәрбиә үҙенсәлектәре тураһында булыр.\nИлнур, һеҙ ижади ғаиләлә тыуып-үҫкәнһегеҙ, атайығыҙ, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Биктимер Муллабаевты театр әһелдәре бөгөн дә бик һәләтле, үҙенсәлекле актер ине, тип хәтерләй. Әсәйегеҙ - Ләлә Зөфәр ҡыҙы билдәле педагог, башҡорт актерҙарының барыһы ла тиерлек унда белем алған. Улар ниндәй атай һәм әсәй булды?\nИлнур: Минең бала сағым бик ғәжәйеп булды. Өйөбөҙҙә әсәйемдең йырлауы, атайымдың ҡысҡырып көлөүе хәтеремә уйылып ҡалған. Шундай гармония, һиллек хөкөм һөрә торғайны өйҙә. Йәй етһә, улар гастролгә сығып китәләр ине. "Атайың менән әсәйең ҡайҙа?" - тип һораусыларға, мин: "Кәстрүлдә", - тип яуаплағанмын. Ярты йәйҙе атайымдың тыуған яғында - Дәүләкән районы Дүртөйлө ауылында, ярты йәйҙе ошо уҡ райондағы әсәйемдең ауылы Сулпанда үткәрә инем. Бик матур мәл булған - дуҫтар менән төнгә тиклем урамда уйнайбыҙ. Мине эт ояһында йоҡлап ятҡан килеш тә табып алғылағандар, сөнки эт ярата торғайным. Колхоздар мәле, эш гөрләп тора ауылда, беҙ малайҙар ырҙын табағына уйнарға йөрөргә ярата инек. Унда тау-тау булып һуғылған борсаҡ ята. Шунда ятып, малайҙар менән борсаҡ атышып уйнай инек...\nАтайым бик иртә, 37 йәшендә генә мәрхүм булды. Миңә ул ваҡытта 9 йәш ине. Унан алыр һабаҡтарҙы, тәрбиәне тулы кимәлдә күңелгә һеңдереп тә өлгөрә алмағанмын инде, бер уйлаһаң. Ә малай кеше өсөн ғаиләлә атай кәрәк, быны мин үҙемдең улдарыма ҡарап та әйтә алам. Атайҙы бик уңған, тырыш кеше булды, тип кенә әйтһәм, әҙ булыр, әммә ундай кешеләр күп булмай икәнен мин хәҙер беләм. Һөнәрҙәре лә күп булған уның. Әсәйем һөйләй торғайны, ул 6-сы разрядлы ашнаҡсы ла булған, хатта ресторанда ла эшләгән. Өйҙә лә ябай ғына ризыҡтарҙан тәмле итеп ашарға бешерә ине.\nМәҙинә: Ҡайным әнейҙе (ҡәйнәмде шулай тип йөрөттөм) шул тиклем ҡәҙер иткән, ҡулында ғына йөрөткән. Костюмдар, сәхнә күлдәктәре теккән, улар бөгөн дә беҙҙә ҡәҙерләп һаҡлана. Яңғыҙ ҡалғанда әнейгә 35 кенә йәш булған. Иркә генә ҡатын, бер үҙе донъя көтә алмаҫ, тип шикләнеүселәр ҙә булған. Әммә ул бынамын тигән итеп йәшәне, улында ла яҡшы сифаттар тәрбиәләгән. Матур сифаттарға бай, талантлы, йомарт, ғаилә тип өҙөлөп торған ирем өсөн әнейгә рәхмәтем сикһеҙ. Ҡайнымды иҫләмәгән, уны һөйләмәгән көнө булмай торғайны уның. Мин ауыл ҡыҙы, Йылайыр районында тыуғанмын, килен булып төшкәс, туғандарым борсолдо ла шикелле башта, Илнурҙы әсәһенең берҙән-бер генә улы, тип тә уйлағандарҙыр инде. Хәҙер кейәүҙәрен миңә ҡарағанда ла нығыраҡ ихтирам итәләр һәм яраталар.\nӘней мине ныҡ иркәләтте, шул уҡ ваҡытта талапсан да булды. Бер ҡайҙан да буш ҡул менән ҡайтманы, миңә бүләктәр, төрлө биҙәүестәр алып ҡайта ине. Үҙе лә зауыҡ менән кейенде, махсус тегенселәре булды, миңә лә был йәһәттән өлгө күрһәтте. Шул тиклем ейәнсәр көттө, тик ҡыҙыбыҙ тыуғанын күрә алманы инде, бик үкенесле булды. Бөгөн әней иҫән булһа, ейәнсәрен ҡурсаҡ кеүек кейендереп ҡуйыр ине, тип уйлап алам. Улын ихтирам итеүемде теләне, әҙерәк турһайыбыраҡ йөрөһәм, минең менән айырым ултырып һөйләшеп алырға, сәбәбен асыҡларға тырышыр ине. Йәш саҡта үҙеңдең холҡоңдоң кире яҡтарына иғтибар итмәйһең бит ул, йәшәй торғас, тәжрибә тупланғас ҡына уларҙы шымарта башлайһың. Мәҫәлән, иртәнсәк йоҡонан торам, ә кәйефем юҡ. Ә әней, һәр көн яҡшы кәйефтән, тәмле итеп сәй эсеүҙән башланырға тейеш, тип иҫәпләй ине. Хәҙер үҙем әсәй булғас, бының ни тиклем дөрөҫ икәненә төшөнәм. Эштән ҡайтып киләм, балконға сыға ла: "Киленем ҡайтып килә, әйҙә, ин, аш бешерҙем", - тип ҡаршы ала. Тәүге улыбыҙ тыуғансы бергә йәшәнек. Баштан уҡ айырымланырға мөмкинлегебеҙ ҙә бар ине, тик ул ебәрмәне. Илнур Мәскәүҙә биш йыл уҡып, саҡ ҡайтҡайны, бер үҙенә ҡыйын да булғандыр инде. "Ҡайтып килгәндә тәҙрәлә ут янып тороуы - ҙур бәхет", - тиер ине. Күпме аш-һыу әҙерләргә өйрәнеп ҡалдым мин унан. Әсәйем ҡамыр аштарына оҫта, ә әней ит ризыҡтарын матур итеп бешерә торғайны. Духовкала бешкән ҡаҙ булһынмы, тултырылған тауыҡмы, фарш менән дөгө тултырылған йәшелсәләр - телеңде йоторлоҡ була ине. Хәҙер үҙемдең ғаиләмә ашарға бешергәндә был оҫталыҡтың кәрәге тейә.\nБашҡорт халҡында кейәүгә айырым мөнәсәбәт инде ул, йәғни уны ҡайны-ҡәйнәләр нығыраҡ та ярата шикелле?\nИлнур: Атайым әсәйемдең ата-әсәһенә "атай", "әсәй" тип өндәшә торғайны. Туйҙа уҡ мин дә рөхсәт һораным да, ҡайным менән ҡәйнәмде "атай", "әсәй" тип йөрөтәм. Үҙемдең атай менән әсәй яҡты донъяларҙа юҡ, хәҙер улар миңә терәк. Ҡәйнәһен яманлаған, уларҙы үҙһенмәй ситләткән, ҡәйнәләр тураһында йәмһеҙ анекдоттар һөйләгән кешеләрҙе, милләттәрҙе аңламайым. Былар халыҡтың менталитетынан киләлер инде, нишләйһең. Яратҡан кешеңдең атаһы менән әсәһен һин мотлаҡ ихтирам итергә тейешһең, тип иҫәпләйем. Әсәй беҙгә ҡунаҡҡа килһә, күңелгә май яғылған кеүек.\nМәҙинә: Әсәйемдең хәрәкәттәре талғын ғына, ә мин, атайым яғына оҡшап, тиҙмен, яндыраймын. 4 бала менән яйлап ултырырға ваҡыт та юҡ, етмәһә, үҙемә лә, ғаиләмә ҡарата ла талапсанмын. Әсәйем килә лә, балаларҙы ла майлап ҡына, һалпы яҡтарына һалам түшәп, арбап ала, әкиәтте лә шундай итеп һөйләй, тегеләр ауыҙҙарын асып тыңлайҙар. Ул Өфөгә килһә, ашыҡмай ғына, яйлап йәшәп ҡалабыҙ.\nҒаилә ҡороуыбыҙға 12 йыл, ошо ваҡыт эсендә әсәйем бер тапҡыр ҙа кейәүенә һүҙ тейҙермәне. Күптәр бит ғаилә эсендәге хәлдәрҙе әсәләренә һөйләй һәм улар ҡыҙына ҡушылып кейәүен әрләй. Ә мин былай ҙа өйҙәге сүпте тышҡа сығарып бармайым, шулай ҙа ҡайһы саҡта аңлашмай киткәнде һиҙеп-тойһа ла, һүҙ күтәреп бер нәмә лә әйтмәй. "Кейәүгә биргәнмен, үҙегеҙ белгәнсә йәшәгеҙ", - ти. Шуға ла баштан уҡ өйҙәге аңлашылмаусанлыҡтарҙы сығарырға тырышмаҫҡа, әхирәттәреңә генә түгел, әсәйеңә лә һөйләмәҫкә кәрәк.\nПрофессиональ театр режиссеры менән театр тәнҡитсеһенең осрашып ҡауышыуына театр сәбәпсе булғандыр, моғайын, әллә яңылышаммы?\nМәҙинә: З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлағас, мине Йәштәр театрына эшкә саҡырҙылар. Унда беҙ 2 тәнҡитсе һәм 4 актер эшкә барҙыҡ. Беҙҙе театр коллективы менән таныштырғанда "Быйыл ГИТИСты тамамлап, йәш режиссер Илнур Муллабаев ҡайтты", тинеләр. "Ҡалай танауы осло", тип уйланым нишләптер. Эшкә килеүен килгәс, эш күрһәтке килә, миңә унан интервью алырға ҡуштылар. Театр белгесе булғас, ябай ғына мәҡәлә яҙғым килмәй, ә уның эш алымдарын, режиссер булараҡ шәхесен өйрәнергә теләп, репетицияға инәйем тиһәм, бөгөн түгел тип, индермәй йонсотто. Интервьюнан һуң ул үҙе лә мин ултырған бүлмәгә йыш инә торғайны. Бына шул аралашыуҙа, һөйләшеүҙә ныҡ оҡшаттым мин уны, үҙен иркен тотһа ла, артығын һөйләмәй, фекерле, аҡыллы, етмәһә: "Миңә 29 йәш, миңә кейәүгә сығаһыңмы?"- ти. Миңә ул мәлдә 22 йәш ине. Бына шулай, эш күрһәтәм, тип, ҙур пландар менән янып йөрөгән ерҙән ғашиҡ булдым да ҡуйҙым...\nИлнур: Арҡаһына рюкзак аҫып, төҫлө свитер кейеп, атлап түгел, нисектер һикереп-осоп барған ҡыҙҙы театрҙа күргәс, миндә лә уға ҡарата ҡыҙыҡһыныу уянды. Мөхәббәттең килеүен аңғармай ҙа ҡалаһың бит ул. Ысынлап та, 2003 йылда ГИТИСты тамамлап ҡайтҡанда 29 йәш ине миңә. Әсәйемдең тәртипле, өлгөлө улы булдым, тип әйтә алмайым. Утты, һыуҙы, еҙ торбаларҙы үткәйнем. Үҙ һүҙле булдым, нимәлер уйлаһам, хатта әсәйем дә мине кире күндерә алмай ине, үҙең беләһең, тип кенә ҡуйыр ине.\nИке тапҡыр студент тормошон үтеп өлгөрөлгәйне. Тәүге вуз - Өфө дәүләт сәнғәт институты булды, унда мин актер һөнәрен үҙләштерҙем. Актер булырға уйымда ла юҡ ине. Бәләкәй саҡта бөтәһе лә: "Үҫкәс, кем булаһың?" - тип һорағанда, мин: "Актер", - тип яуаплаһам, атайым: "Аллам һаҡлаһын!" - тип ҡысҡырыр ине. Ошо хәтергә ныҡ уйылып ҡалған. Телен яҡшы белһен, рухлы булһын, үҙ милли мөхитендә үҫһен, тип, атайым мине Р. Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатына уҡырға бирергә теләне. 1-се класҡа алмағастар, мин башта 35-се гимназияла уҡыным, аҙаҡтан гимназияға күстем. Унда математика йүнәлешендә ныҡлы белем алғас, вертолет институтына уҡырға инеп бөткәйнем, физмат менән география бүлегенә лә алырға әҙерҙәр ине. Шул көндәрҙә урамда атайымдың уҡытыусыһы Фәрдүнә Ҡасим ҡыҙы Ҡасимова килеп сыҡты бит ҡаршыма. "Атайыңдың эшен дауам итергә тейешһең", - тип, уҡырға инергә ҡоҙаланы. Азамат Ғафаров менән күрше йәшәнек, уның менән эйәртенешеп, актерлыҡҡа уҡырға киттек...\nӘ өйләнеү мәсьәләһенә килгәндә, көҙ танышҡайныҡ, яҙға туй эшләп тә ҡуйҙыҡ. Хәҙер бына өс улға, бер ҡыҙға атай-әсәй булдыҡ.\nБөгөнгө заманда күп балалы булырға йөрьәт итеүгә лә ҡыйыулыҡ кәрәктер?\nМәҙинә: Студент саҡта мин үҙ фекерен белдерергә ҡурҡмаған ҡыйыу ғына ҡыҙ инем. Мине карьера эшләр, тип уйланы күптәр. Ә мин бөгөн ғаилә мәшәҡәттәренә башкөлләй сумып йәшәйем һәм тормошом менән ҡәнәғәтмен. Йәш саҡта бер ҡыҙым, бер улым булһын, тип уйлайһың. Ә бына кем өс ул һәм бер ҡыҙ тураһында хыяллана? Бәхет ошо инде ул. Өйләнешкәс, Илнур, ғаиләлә яңғыҙ бала булыуы шул тиклем ҡыйын, балалар өсәү булыр, тине. Әле күп ҡатын-ҡыҙҙар менән аралашам, ирем башҡа бала теләмәй, тиҙәр. Миңә күҙҙәре ҡыҙып бер була инде ундайҙарҙың. Шуға ла Илнурҙың ҡыйыу, ышаныслы ир, яуаплы, хәстәрлекле атай булғанына ҡыуанып бөтә алмайым. Әлбиттә, бөгөнгө заманда дүрт бала ҡарауы еңел түгел, төрлө саҡтар була, гел генә былайтып йылмайышып та ултырмайбыҙ беҙ. Тик ниндәй генә хәл булһа ла, мин иремде көн һайын эштән тулы өҫтәл эргәһендә йылмайып ҡаршы алам. Балалар ҙа: "Атай ҡайтты", - тип шатлана.\nБыйыл балалар тағы ла бер йәшкә ҙурайҙылар, хәҙер күпкә еңелерәк. Улар менән бергә мин дә үҙгәрәм. Элек атайҙы эшкә ебәрәбеҙ ҙә, үҙебеҙ 10-ға тиклем ятып йоҡлай инек, сөнки эштәрҙе төнөн эшләргә күнегелгәйне. Хәҙер улайтмайым. Әлбиттә, әсәй булыу ҙур бәхет. Ләкин әсәйҙәр иң тәүҙә ҡатын-ҡыҙ икәнен онотмаһындар ине. Үҙен тик йорт эштәренә һәм балалар тәрбиәләүгә бағышлаған ҡатын-ҡыҙҙар рухи йәһәттән бушанып ҡала. Шунан депрессия, үҙеңә ышанмау, ярһыусанлыҡ барлыҡҡа килә. Ҡатын-ҡыҙ үҙенә мотлаҡ ваҡыт табып, рухи яҡтан үҫешергә, үҙенең тышҡы ҡиәфәте һәм эске күңеле өҫтөндә эшләргә тейеш. Шул саҡта ул яңырып, энергетика туплап, рухланып, илһамланып ҡала. Минең кәйефем булһа, башҡаларҙыҡы ла була. Шуға ла таңғы 5-тән йоҡонан торам. Унан һуң, көнөбөҙ матур булһын, барыһы ла өсөн дә рәхмәт, Хоҙайым, тип, иремә, балаларыма, атай-әсәйемә изге теләктәр теләйем. Ошондай матур һүҙҙәр яҙып ҡуя торған махсус дәфтәрем дә бар, ул "Әл-Фатиха" сүрәһе менән башлана. Урамға сығып йүгереп, күнегеүҙәр эшләп инәм. Элек сәй ҙә эсә, душ та инә алмай ултырһам, хәҙер үҙемә ваҡыт бүлә башлағас, яҡшы фильм ҡарарға, китап уҡырға ла мөмкинлегем бар.\nИлнур: Бала үҫтереү өсөн иң тәүҙә уларҙы яратырға кәрәк. Улар менән гел генә аралашырға ваҡыт табыу ҙа мөһим. Шул уҡ ваҡытта ғаилә башлығының, атай кешенең матди килем таба белеүе лә кәрәк. Бәхет аҡсала түгел, тик аҡсаң булмауы ла бәхет килтермәй, тиҙәрме әле? Үкенескә күрә, бөгөн ижад менән генә шөғөлләнеп, ғаиләне ҡарау ауырғараҡҡа төшә. Күберәк йүгерергә тура килә, шуға ла мин иртән сығып китәм, кис кенә ҡайтам. Хатта, ҡатының ҡыҙғанмаймы ул, тип һораусылар ҙа бар.\nМәҙинә: Минең насар уйҙар уйлап, ҡыҙғанып ултырырға ла ваҡытым юҡ. Бер генә бала булғанда, ирем ҡайтҡанда йә ашым бешмәгән, йә бала менән тышҡа ла сығып өлгөрмәгән мәлдәр була ине. Баланы икәүләп поликлиникаға алып барабыҙ. Етмәһә, телефондан бер туҡтауһыҙ: "Ҡасан ҡайтаһың?" - тип шылтыратам, йәки "Сүп һурҙырайым тигәйнем, саң һурҙырғыстың сүп йыйыла торған урыны ҡайһы ерҙән асыла ул?" тигәнерәк сәйер һорауҙар менән борсойом, сөнки үҙаллы бер нәмә хәл итә алмай инем. Хәҙер дүрт баламды эйәртеп, поликлиникаға барам, береһе - сират ала, икенсеһе - кейем систерә, ирем ҡайтыуына өй таҙа, балалар ҡаралған, беренсе, икенсе блюдо әҙерләнгән, компот та бар, балалар тышҡа ике тапҡыр сығып ингән, күлдәктәр үтекләнгән.\nӨс ир баланы атайҙың абруйы менән генә тәрбиәләп булмайҙыр, атай үҙе был мөһим эштә нисек ҡатнаша?\nИлнур: Баланы нисек тәрбиәләргә, тип уйлаһаң, ҡурҡыныс һымаҡ ул. Бер нәмә лә белмәйһең, нимә дөрөҫ, нимә юҡ икәнен дә алдан аңлап булмай. Маҡсат шул - кеше булып үҫһендәр. Минең атайым беҙҙе күҙ ҡарашы менән генә тәрбиәләй ине. Унан, ир кеше үҙенең бөтөн ҡылыҡтары өсөн яуап бирергә тейеш, тигән һабаҡты ла яҡшы үҙләштергәнмен. Беҙ Пушкин урамында, актерҙар йәшәгән йортта торҙоҡ. Беҙ - беренсе, Олег Хановтар дүртенсе подъезда йәшәнеләр, уның улы Владик менән уйнап үҫтек. Берсаҡ уның пушкаһын уйнарға алып торҙом да, яңылыш ваттым. Атайым, алып барып бир, ти. Киттем, үҙем оялам, ҡыңғырауҙарына баҫтым да, пушканы иҙәнгә ҡуйып, йүгереп төшөп киттем. Атайым ҡаршы инеп килә, бергәләп кире мендек. Анфиса апай ишекте асты ла, ҡурҡыныс бер нәмә лә юҡ, тине. Шундай һабаҡтар бирә ине атай.\nМәҙинә: Уландар һәр аҙымда аталарын ҡабатлай. Улар аталары менән һоҡланалар, ғорурланалар. Әсәй кеше малайҙарын әрләргә тейеш түгел, тип иҫәпләй аталары. Әрләһәм дә, барыбер улар мине ишетмәҫ ине. Атайға әйтәм, тиһәң, шунда уҡ үҙгәрәләр. Улар менән ултырып, тыныс ҡына һөйләшә аталары. "Минең исемем атайҙыҡы һымаҡ Илнур булһа ине", - ти уртансы улыбыҙ Илһам. "Мин дә тап атай һымаҡ эшләр инем", - тип миңә һабаҡ бирә өлкән улыбыҙ Ильяс. Мәҫәлән, бер көн иртәнсәк һөт һатып алырға тип киткән еренән сәскә күтәреп ҡайтҡан да, артистарса ҡыланып, шуны миңә һуҙып тора Илнур. Ныҡ бушамай, ҡаңғырып йөрөгән мәлем, етмәһә, нимәгәлер асыуланғанмын да. "Таң менән сәскә ташып йөрөмәһәң", - тип ысҡындырам. Бер һүҙ ҙә әйтмәй, подъезд тәҙрәһенән сәскәләрҙе урамға ташлап, эшкә китте лә барҙы был. "Бына бит, нишләп улайтырға инде, шуны индереп ҡуйып китергә булмаймы", - тип һөйләнәм һаман да. "Әсәй, беҙ ҙә шулай эшләр инек", ти малайҙар. Ике бәләкәс менән тышҡа сығып йөрөп инһәм, улдарым сәскәләрҙе индереп, һыуға ултыртып ҡуйғандар. Рәхмәт әйттем. "Иң шәбе - һеҙҙең атайығыҙ, һеҙ унан уңдығыҙ", - тип тә өҫтәнем. Аҙнаның биш көнөндә беҙ атайҙы борсомайбыҙ, ул иртән эшкә китә, кис ҡайта. Шәмбе менән йәкшәмбе иһә, ғаилә менән саф һауаға сығабыҙ, ҡышын конькиҙа, тюбингта шыуабыҙ, йәйгеһен йылғаға һыу инергә йөрөйбөҙ. Бассейн, аквапарк яраталар. Өйҙә бергәләп ултырып берәй кино ҡарайбыҙ. Дүртәүләп ролдәргә бүлеп, әҫәрҙәр уҡыйбыҙ, ике бәләкәй эргәбеҙҙә уйнап ултыра. Ошолар барыһы ла ике көн эсендә эшләнә.\nИлнур: Бала үҙ ризығы менән тыуа. Ашатыуҙы, кейендереүҙе тырыштырабыҙ ҙа ул. Элек йәйҙәрен ауылда булһам, ҡалған ваҡыт ҡалала үтә ине. Иртән сығып китә инек, кис ҡайта инек, сөнки урамда йөрөү ҡурҡыныс түгел ине. Ә хәҙер малайҙарҙы тренировкаға алып бараһың, алып ҡайтаһың, үҙҙәрен генә йөрөтөп булмай, ҡанһыҙ, аяуһыҙ мәл бит. Тышҡа сығып китһәләр ҙә, саҡ ҡына телефонды алмай торһалар, борсола башлайһың. Ошо йәһәттән тыныс түгелбеҙ. Ҡалғанына, Аллаға шөкөр, борсолмайбыҙ.\nБалаларҙың үҙ-ара мөнәсәбәттәрен нисек яйлайһығыҙ?\nМәҙинә: Ҡайһы кешеләр, дүртенсегә ҡыҙҙары тыуғас, былар ҡыҙ тип мөкиббән китәләрҙер инде, тиҙәр. Юҡ, мин малайҙарыбыҙҙы ла һаман иркәләп уятам, улар менән серләшәм. Икенсегә бәпес көткәндә өлкән улыбыҙ ныҡ көйһөҙләнә, илай башланы. Шул саҡта беҙ балалар психологына барҙыҡ. Бәләкәйен иркәләйһегеҙ, һөйәһегеҙ икән, өлкәне ситтән ҡарап тормаһын, уға ла өлөш сығарығыҙ, өлкәненә көйһәгеҙ, бәләкәйен дә әрләгән булығыҙ, тине ул беҙгә. Бөтәһенә лә тигеҙ ҡарайбыҙ. Өлкән улыбыҙ Ильясҡа яуаплылыҡ ҙурыраҡ. Атайығыҙ өйҙә булмағанда, өйҙә ағай хужа, ул нимә әйтә, шуны эшләгеҙ, тием бәләкәстәренә. Уны, ҙурайҙы, тип, күңел йылыһынан да мәхрүм итмәйбеҙ. Уға әле 12 йәш, бик үҙаллы, кешелекле, кеселекле, талантлы бала, класында - лидер. Икенсе улыбыҙ Илһам ҡыйыу һәм үҙһүҙле. Эшҡыуар ҙа сығыр бынан, тип уйлап алам. Шәп психолог, үҙенә кәрәкте башҡаларҙан үҙе һорамай ҙа эшләтә торған бала. Өсөнсө улыбыҙ Ибраһим йәшенә күрә күпте белә, әллә ағаларына ҡарап, эйәреп шулай. Башҡортса ғына түгел, русса ла яҡшы һөйләшә, аҡыллы. "Әсәйем", "атайым", "яратҡандарым" тип кенә өндәшә. Һеңлеһен иркәләтә, өлкән ағайы менән китаптар уҡырға, уртансыһы менән уйнарға ярата. Дискотека ойоштороп ебәрә, үҙе уртала бейеп йөрөй. Ашарға ултырһаҡ, "бисмилла" әйттерә, ашап бөткәс, үҙенсә нимәлер уҡып ҡуя. Өсөһө лә үҙҙәренә иғтибарҙы йәлеп итеп торған сағыу малайҙар.\nҠыҙыбыҙҙың исеме Мәрйәм, бәләкәс кенә, ҡара ғына сәсле, атаһына ғына ҡарап торған ҡыҙыҡай. Атаһы эштән ҡайтыуын көтөп тора. Ҡәйнәмә оҡшаған, ҙур күҙле. Сағыу ҡиәфәтле, тиҙәр ундайҙарҙы. Ағалары ныҡ ярата инде үҙен, күтәреп кенә йөрөйҙәр.\nТалашып, үҙ-ара аңлашмай киткән саҡтарында, бөтәһен бергә ултыртып, һәр береһенең көслө сифаттары тураһында һөйлә-шәбеҙ. Бергәләп китап уҡыуҙар ойоштороу ҙа бала менән ата-әсә араһын яҡынайта. Өйҙәге көнкүреш мәшәҡәттәрен дә, элекке кеүек, бер үҙем башҡармайым хәҙер. Үҙемсә тайм-менеджмент ойошторам, көй ҡуям, эштәрҙе бүлеп бирәм дә, әйҙәгеҙ, балалар, биш-ете йыр эсендә эшләп ҡуябыҙ, тием. Бөтәбеҙ ҙә ошо ваҡыт эсендә өлгөрөргә тырышабыҙ. Эште күмәкләп эшләү тиҙ ҙә, берләштерә лә, ҡалған мәлдә бергәләп ял итәбеҙ. Улдарымдан иҙән йыуҙырмаһам да, бүлмәләрендә саңды һөртә, күлдәктәрен үтекләй алалар.\nИлнур, башҡорт телен яҡшы белһен, үҙ мөхитендә булһын, тип, гимназия-интернатҡа уҡырға бирҙеләр, тигәйнең. Туған телгә һөйөүҙе шулай ҙа кем тәрбиәләй - ғаиләме, әллә һине уратып алған мөхитме?\nИлнур: Әлбиттә, ғаилә тәрбиәләй. Бөгөн үҙемдең ғаиләм менән сағыштырғанда, мин яңғыҙ бала булдым, атай менән әсәй күберәк эштә, улар өйҙә һирәк була ине. Ошоно ла уйлағандыр атайым. Балалар, тиҫтерҙәренә эйәреп, "мама", "папа" тип әйтеп ҡаңғырҙылар бер мәл. Бында "мама" ла, "папа" ла юҡ, "әсәй", "атай" ғына бар, тинек. Туған телегеҙҙән оялмағыҙ, тип ҡабатлап торабыҙ. Иң мөһиме, туған телде белһендәр, рус теленә телевизор ҡарағанда ла өйрәнәләр улар.\nТормош - ул театр, тигән Шекспир. Һеҙ бының менән килешәһегеҙме?\nИлнур: Һис һүҙһеҙ, театр, хатта театрҙың үҙенә ҡарағанда ла камилыраҡ театр. Телевизор ҡабыҙып ҡына ҡарағыҙ, донъяла барған ваҡиғаларға ҡарап, көлөп тик кенә ултырырлыҡ. Кешеләр әллә нәмәләр уйлап сығарып, әллә нимә эшләп маташа бөгөнгө көндә. Һуғыш ҡына булып ҡуймаһын, тип хәүефләнәм, Алла һаҡлаһын. Битлектәр аҫтында кешенең ысын йөҙөн күреүе ауыр. Ошондай заманда балаларҙы нисек тәрбиәләргә, тигән һорауҙы ла үҙеңә йышыраҡ бирәһең, уларҙы башҡалар кеүек ялағайланырға, алдашырға өйрәтеп булмай бит. Ошондай саҡта беҙгә быуаттар буйына камиллашҡан халыҡ аҡылы, халыҡ педагогикаһы һәм, әлбиттә, Ҡөрьән ярҙамға килә. Алдашма, ғәйбәт һөйләмә, кешегә насарлыҡ теләмә, үпкәләмә, һ.б. тип өйрәтә дин. Шуға ла, ниндәй тәрбиә ысулы һайларға тип артыҡ баш ватырға ла кәрәкмәй беҙгә, тип уйлайым, ҡушылғанын - үтәп, тыйылғанынан тыйылыу ҙа етә. Ошоларға өҫтәп, малайҙар спорт менән шөғөлләнергә тейеш, сөнки сәләмәт тәндә генә сәләмәт рух була.\nМәҙинә: Балаларҙан үҙе уйлағанын әйтеүҙе, башҡаларҙы рәнйетмәй, ҡысҡырмай ғына үҙ фекерен белдереүҙе талап итәм. Беҙҙең балалар тәртипле. Кемгә оҡшап тәртипһеҙ булһындар инде? Иң ҡыҙығы, һәр береһе менән тәрбиәнең билдәле бер этабын үтәбеҙ, үҙебеҙ ҙә тәрбиәләнәбеҙ. Тәүге бала булғас, уны идеаль итеп күрергә, дөрөҫөрәге, идеаль итеп тәрбиәләргә тырышҡанбыҙмы икән - Ильяс бигерәк дөрөҫлөк ярата. Кешене йәлләй, рәнйетергә тырышмай, үҙе башлап бер ҡасан да низағҡа ла инмәй, әммә әйтһә, ныҡ ҡына әйтә. Илһам, киреһенсә, ныҡ ҡыйыу, кәпәстәрен сисеп ташлап, үҙен күрһәткеһе килә. Уны бер аҙ тыйып торабыҙ. Малайҙарҙы аталары холҡона, стиленә ҡарап, үҙе кейендерә, гел генә йөрөй торған махсус магазиндары бар. Бергәләп кафеға йөрөйҙәр, кино ҡарайҙар, йәғни, ир-егеттәр үҙҙәре генә "егеттәрсә" ял итеп йөрөп ҡайталар. Бер юлы һөйләшеп, серләшәләрҙер ҙә инде.\nИлнур: Һәр хәлдә, беҙҙең балалар беҙҙе ихтирам итә һәм беҙгә ышана, тип әйтеп булалыр, моғайын. Үҫмерлек осорона ла инерҙәр, ғөмүмән, ата менән бала темаһы ул мәңгелек, беҙҙе лә был урап үтмәҫ. Ә әлегә беҙ яңылышмаҫҡа һәм уларҙың ышанысын, һөйөүен аҡларға тырышабыҙ.\nҒаилә - бала өсөн тәүге мәктәп, ул унда беренсе һабаҡтарын ала, донъяны, кешеләрҙе, милләтен яратырға өйрәнә. Үҙе күреп үҫкәнде киләсәктә үҙенең ғаиләһендә лә ҡабатлаясаҡ ул. Бәхеттән, шатлыҡтан ғына туҡылған ғаилә - осраҡлы хәл түгел, ә көндәлек тырышлыҡҡа нигеҙләнгән бөйөк ҡаҙаныш икәненә төшөнгәнһегеҙҙер бөгөнгө геройҙарыбыҙ һөйләгәндәрҙе уҡып. Заман башҡорто тип аталырға лайыҡлы Муллабаевтарҙан йәштәр ҙә өлгө алһын ине. Сөнки ғаилә ҡороу - яуаплы аҙым, ул ваҡытығыҙҙы ла, көсөгөҙҙө лә талап итәсәк. Әммә яҡшы ғаилә башлығы, яҡшы ҡатын, яратҡан атай, әсәй булыуҙан да абруйлыраҡ дәрәжә юҡ.\nЯҙылған: 30.01.17 | Ҡаралған: 1309


«Урал – ҡарғиҙәр»\nБаймаҡ районының Ҡуянтау ауылынан Харис Ишембәтов үҙе уйлап тапҡан яңы техниканы шулай тип йөрөтә.\nҠаргиҙәрҙе ҡорғанда боҙоҡ мотоцикл һәм иҫке К-700 тракторының тәгәрмәс резинаһы ҡулланылған. Харис Ишембәтов вахта ысулы менән Себерҙә йөрөп эшләй. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигән әйтемде һәр ваҡыт иҫтә тотоусы ирҙең иретеп йәбештереү оҫталығы ла бар. Яңы техниканы ул ялға ҡайтҡан арала эшләп ҡуйған. Кәрәкле мәғлүмәтте интернет селтәренән алған.


Талбазы (рус. Толбазы) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл, район үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 10114 кеше. Почта индексы — 453480, ОКАТО коды — 80205846001.\nТалбазы ауылы 1747 йылдан, типтәрҙәр һәм мишәрҙәр Меркет-Мең улусының аҫаба башҡорттарынан оброк түләү шарты менән ер алғас билдәле була. Типтәрҙәр 5-се һәм 7-се командаларға ҡарай. Бында Түбәнге Новгород губернаһының Ҙур Ҡыҙыл Яр ауылынан күсеп килгән хеҙмәтле татарҙар ҙа була. Һуңынан уларҙың күбеһе Баҡай Турһәғәҙе ауылына күсенә. 1795 йылда улар 30 кеше, 64 йылдан һуң Талбазыла 3 мишәр һәм 40 типтәр ихатаһы иҫәпләнә, унда 258 ир-ат һәм 267 ҡатын-ҡыҙ йәшәй. 1795 йылда 5 яһаҡлы һәм 20 хеҙмәтле татар Баҡай Турһәғәҙе ауылына күсенә.\n1865 йылда Талбазыла (Ғәҙелморатта) 64 йортта 570 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище, почта станцияһы булған. 1906 йылда мәсет, 3 бакалея кибете, мөгәзәй, почта бүлексәһе теркәлгән. 19 быуат аҙағында Талбазыға — Ғәҙелморат ауылы (18 быуат уртаһында нигеҙләнгән), 1983 йылда Софиполь ауылы (1893 йылда нигеҙләнгән) ҡушылған.\n1865 йылға тиклем ауыл Ырымбур губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙенә ҡараған. Уны бүлгәндән һуң 1865 йылда Талбазының ике өлөшөнә Өфө губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙенә ҡарай башлай.\nАуыл хужалығын хеҙмәтләндереүсе тармаҡ предприятиелары һәм ауыл хужалығы продукцияһын эшкәртеүсе предприятиелар урынлашҡан.\nАуылда башлыса бер ҡатлы ағас һәм кирбес йорттар төҙөлгән; шулай уҡ ике һәм өс ҡатлы йорттар бар. Ул көньяҡ-көнбайыш, төньяҡ, көнсығыш, шулай уҡ «Софиполь» биҫтәләренә бүленгән. Иң оҙоно - Ленин урамы, ул бөтә ауыл буйлап төньяҡтан көньяҡҡа һуҙылған.\nАуыл тулыһынса электрлаштырылған, радиолаштырылған. Күп фатирлы йорттарҙы, производство объекттарын, учреждение һәм ойошма биналарын йылылыҡ менән тәьмин итеү тәбиғи газға күсерелгән үҙәк һәм квартал ҡаҙанлыҡтары тәьмин ителә. Күп йорттар газ менән йылытыла. Һыу үткәргес эшләй.\nИке урта мәктәп, лицей һәм башҡорт гимназияһы, Б.Ғайсин исемендәге балалар музыка мәктәбе, биш балалар баҡсаһы, район дауаханаһы, район мәҙәниәт йорто, үҙәк район китапханаһы филиалы, тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы эшләй.\n2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - татарҙар (62,1 %), сыуаштар (15,2 %), башҡорттар (10,2%).\nАуыл рельефы тулҡынлы-убалы, уйпатлыҡтарҙа быуалар һәм күлдәр урынлашҡан. Ауыл территорияһында тәбиғи күлдәр бар: Эскәрекүл, Ауылкүл, Арғыкүл, Урал һәм башҡалар. Һыу үткәргесе үткәрелгәнгә тиклем күлдәр халыҡ өсөн төп эсәр һыу сығанағы булған.\nНәсибуллин Энгель Харый улы - совет һәм Рәсәй рәссамы һәм скульпторы, А. С. Пушкин әҫәрҙәренең иллюстраторы.\nВидео Сабантуй - 2021 в с.Толбазы Аургазинского района\n↑ Талбазы, Ауырғазы районы\n↑ Фёдоров С.В.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Талбазы_(Ауырғазы_районы)&oldid=1132899 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:57 6 май 2022 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ОСТАЗДАРҺЫҘ БУЛМАЙ! - 2021 - Мәҡәләләр\nБашҡорт телендә нәшер ителеүсе баҫмаларҙың береһендә эшләгән коллегам менән һөйләшеп алдым. Эйе, уның зары менән килешәм: элекке, беҙ эш башлаған замандағы һымаҡ, үҙ һөнәреңә бирелгәнлек, ошо һөнәреңдә юғары камиллыҡҡа өлгәшергә ынтылыу юғыраҡ инде ул заман журналистарында. Ә беҙ һаман уларҙы үҙебеҙ, теге заманда ҡалғандар менән сағыштырабыҙ.\nҮткер генә ҡәләмле, һәләтле коллегам да хәбәрен шул юҫыҡҡараҡ борҙо. Йәштәрҙең журналислыҡ һөнәренә еңел ҡарауына, яуапһыҙлығына, яҙа белмәүенә зарланды, үҙенең бына шундай даланһыҙ хеҙмәткәрҙәр араһында өҙгөләнеүе, хәлде бер нисек тә үҙгәртеп булмауы тураһында һөйләне. Шул уҡ ваҡытта уның үҙенең дә был хәлде төҙәтеү өсөн бер ни ҙә эшләмәүен аңлап ҡалдым. Баш мөхәррир урынбаҫары вазифаһын үҙ теләге менән ҡалдырған, хәлде үҙгәртеүгә көс һалырға теләмәгән. Бына был инде бөгөнгө йәш коллегаларҙың беҙҙә ризаһыҙлыҡ тыуҙырған сифаттарының бер сәбәбе - уларға журналислыҡ серҙәрен тапшырыр остаздар юҡ! Кемдән өйрәнергә тейеш һуң йәш кеше беҙҙең һөнәрҙең бер ниндәй юғары уҡыу йортонда ла алып булмаған нескәлектәренә? Беҙ бит үҙебеҙ ҙә редакцияларға бөтөнләй "сей" килеш килеп, оло быуын журналистары, баш мөхәррирҙәр кеүек көслө остаздар ҡулында шымарҙыҡ та баһа.\nМинең, мәҫәлән, һәр остазымдың әйткәне хәтерҙә. Башҡорт дәүләт университетының бишенсе курсында уҡығанда "Башҡортостан ҡыҙы" журналына Рәми ағай Ғарипов ҡулы аҫтына эшкә килдем. Ул мине иң тәүҙә уҡыусыларға нисек итеп яуап хаттары яҙырға өйрәтте. Өйрәнеү өсөн Рәми ағайҙың өлкән авторҙарға, хатта йәш кешенең "Нисек шағир булырға?" йәки "Мөхәббәт бармы ул?" тигән һымағыраҡ һорауҙарына яҙған яуап хаттары өлгөләрен яҡшы әҫәрҙәй күреп уҡып сығыуым хәтерҙә. Артабан Рәми ағай мәҡәләне нисек ҡорорға, йәғни тәүҙә һөйләнәсәк һүҙеңдең еп осо булыр фекерҙе табып, шуны ваҡиғалар, диалогтар аша нисек үҫтереү, ослап ҡуйыу кеүек һабаҡтарын бирҙе.\n"Башҡортостан" гәзитендәге баш мөхәрриребеҙ Абдулла Исмәғилевтың тыныш билдәләре ҡуйыуҙан башлап, һәр һүҙең, һөйләмең өсөн яуаплылыҡ ала белергә тиклем өйрәтеүе минең үҙемдең дә эш алымыма әйләнде. Артабанғы баш мөхәррирҙәрем - Мансур Әйүповтың һәр мәҡәләңдә елле фекер әйтергә, Тәлғәт Сәғитовтың иһә алтын урталыҡ тоторға өйрәтеүе - былар барыһы ла минең журналислыҡ һөнәренең нигеҙен тәшкил итте. Барыһына ла, яҙырға ғына түгел, журналист булараҡ үҙеңде нисек тоторға, кешеләр менән нисек һөйләшергә, геройҙарыңдың "телен" нисек сисергә, етәкселәр менән ниндәй мөнәсәбәт ҡорорға, ғөмүмән, журналист этикаһына ла ана шул Ғәтиәт Үзбәков, Аҡмал Саптаров, Әниф Бикҡолов, Ризуан Хажиев, Файыҡ Мөхәмәтйәнов, Ислам Мырҙабаев, Заһир Исмәғилев, Юныс Әхмәҙиев, Дәүләт Мәһәҙиев, Абдрахман Баязитов, Абдрахман Йосопов, Сабир Шәрипов, Риф Тойғонов, Хәсән Назаров, Рәүеф Насиров, Аҫылғужа Баһуманов, Ғәли Амантаев, Азат Байсурин, Фатих Абдуллин, Хәмит Шәрипов, Ильяс Иҫәнбаев, Айсыуаҡ Шәйхисламов кеүек оло ҡәләмдәш-остаздар йәлеп итте бит беҙҙе, йәш хәбәрселәрҙе. Бына шундай оҫталыҡ мәктәбе аша үткәнбеҙ беҙ һәм шуның менән бәхетлебеҙ ҙә, тип уйланыла. Ысынында, бөгөнгө йәш журналистарға бындай мәктәп тураһында хыялланырға ғына ҡала....\nЭйе, бөгөн йәштәребеҙ һәр өлкәлә - халҡыбыҙ тарихындағы, шәжәрәләрҙәге, ғаиләлә олатай-өләсәй һәм ейән-ейәнсәр араһындағы быуындар бәйләнешен өр-яңынан тергеҙеү менән мәшғүл. Шулай уҡ ата-бабалар шөғөлләнгән, йән аҫраған шөғөл-кәсептәр ҙә онотола яҙған - был тәңгәлдә лә остаз булырҙай милләттәштәргә эш етерлек булыр ине. Мәҫәлән, бөгөн күптәр унар, йөҙәр башлап йылҡы аҫрай. Ошо мал йәнлелек - ул ҡан саҡырыуы аша яңынан тергеҙелгән шөғөл бит. Әммә ир-егеттәребеҙ атҡа бәйле кәсептәрҙе белмәй тиерлек. Ат еккеһе өсөн тәғәйенләнгән йүгән-ыңғырсаҡ, дуға-ҡамыт, эйәр-өпсөн эшләргә тотоноу ҡайҙа ти ул. Шул аттар менге, сабыш өсөн генә өйрәтелһә лә - ҡана ла һуң! Бында ла быуындар бәйләнешен өҙөүсе шул уҡ остаздар булмауы бәкәлгә һуға...\n...14 июндә билдәләнәсәк Матбуғат байрамыбыҙ уңайынан ҡотлауҙарымды ҡәләмдәштәргә йүнәлтеп, ошо изге һанаған һөнәребеҙ артабан да йәшәһен, артабан да кешеләргә кәрәкле булһын тигән теләктә булайыҡ, оло быуын журналистары үҙ иңенән остазлыҡты һалмай, тәжрибә уртаҡлашһын, йәштәр иһә белемен дә, һәләтен дә камиллаштырыуға ынтылһын, тип кенә әйтмәксе инем. Байрам менән!


Таганрогтың ер аҫты юлдары — Башҡорт Википедияһы\n47°13′16″ с. ш. 38°55′02″ в. д.\nТаганрогтың ер аҫты юлдары\nТаганрогтың ер аҫты юлдары — легендаларға ярашлы, Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһы территорияһында ер аҫтында урынлашҡан юлдар һәм галереялар.\nТаганрогтың ер аҫты туннелдәренең барлыҡҡа килеүе тураһында бер нисә күҙаллау йәшәй. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр фекеренсә, уларҙы төрөктәр ҡаҙыуы ихтимал булһа, икенселәр белдереүсенсә, юл төҙөүселәр — боронғо римлеләр. Ер аҫты юлдарын Петр I йәки Екатерина II хакимлыҡ иткән осороҙа эшләгәндәр тигән версия ла бар. Әммә улар барыһы ла рәсми раҫлау тапмаған.\nЯҙыусы Антон Павлович Чеховтың Таганрог ҡалаһының ер аҫты юлдары һәм улар тураһындағы легендалар менән ҡыҙыҡһына һәм быны раҫлаусы дәлилдар бар.\nБер легенда буйынса, Александр урамынан портҡа тиклем арауыҡта урынлашҡан әҙерге троллейбус идаралығы территорияһынан элек ер аҫты юлы булған. Ул он тоҡтарын ташыу өсөн тәғәйенләнә. Таганрогтың ҡайһы бер йорттарында тәрән подвалдар булы һәм улар ер аҫты юлы менән яр буйына барып сыға.\nТаганрог территорияһында алып барылған тикшеренеүҙәр барышында ер аҫты юлдарының эҙҙәре табыла. Ҙур булмаған юл Грек урамы, 76 адресы буйынса урынлашҡан Алфераки йортоноң подвалынан хәҙер крайҙы өйрәнеү музейы торған Антон Глушко тыҡырығы, 13 адресына тиклем һуҙыла.\nӘҙәби сығанаҡтарҙа диңгеҙ ярынан миллионер Вальяно йортона тиклем ер аҫты юлы булыуы тураһында мәғлүмәт бар. Хәҙер был урында Авиация техникумы бинаһы урынлашҡан (Чехов урамы һәм Тургенев тыҡырығы киҫелеше). ТРТИ-ҙың «Б» корпусын төҙөгәндә төҙөүселәр ер аҫты юлына юлыға, унда боронғо әйберҙәр табыла.\nКүп тарихсылар Таганрогта ер аҫты туннелдәре булыуын таныу яғында. Петр ҡәлғәһен төҙөгәндә ер аҫтынан бихисап үткәүел эшләнә, улар бастиондан равелинға, шулай уҡ бастиондан ҡәлғәгә алып бара. Был ҡамауҙа ҡалған осраҡта кешеләрҙең ошо юлдар буйылап йөрөү мөмкинлеген күҙаллап эшләнә. Ер аҫты юлдары һаҡланырға тейеш була, сөнки ҡәлғә емерелгәндә, уның өҫкө өлөшө генә зыян күрә. Бастиондар аҫтында казематтар урынлаша. Крайҙы өйрәнеү музейының 1926 йылдағы отчеттарының береһендә, Петр ҡәлғәһенең емерелгән урында инеү урынының өҫкө өлөшө табыла, ул таштан һәм эзбиздн эшләнгән була, тип теркәлә. Көньяҡ федераль университет бинаһы эргәһендә лә шундай уҡ юлдар табыла. 1927 йылда Таганрогтың торлаҡ йорт ихаталарының береһендә эзбиз алыу өсөн соҡор ҡаҙалар — уның төбө емерелә һәм 5 метр тәрәнлектә ер аҫты юлы булыуы асыҡлана. Уның оҙонлоғо 20 метрға етә. Элекке ҡәлғә урынында университет корпустары тора. 5-се ятаҡ төҙөлгәндә, Гарибальди тыҡырығы буйынса боронғо дары мөгәрәбе һәм яртылаш күмелгән ер аҫты юлы табыла.\n1932 йылдың 5 майында ҡала властары археологтар ҡатнашлығында комиссия төҙөп, ошо ҡоролмаларҙы эҙләү буйынса тикшеренеүҙәр үткәрә. Әммә эш һөҙөмтәләре киләһе быуындарға барып етмәй. 1940 йылдарҙа Алферакиҙың элекке тирмәне ҡаршыһында (әле бында автомобиль юлдары сиселеше), Комсомольск түбәләҫенең уң битләүе аҫтында, Гарибальди һәм Беренсе Крепостной тыҡырыҡтары араһында ҡасандыр кирбестән эшләнгән көмбәҙле инеү урыны була. Тағы ла шундай конструкция булыуы 1950 йылда асыҡлана — ул элекке Карантин районында, диңгеҙ яры буйынла табыла.\n1980 йылдарҙа күп ҡатлы йорттарҙың фундаменты ултырыуы осраҡтары күҙәтелә. Белгестәр ер аҫты карталарында билдәләр эҙләй башлай, әммә ер аҫты юлдары булыуы тураһында дәлилдәр тапмай.\n↑ Подземные ходы Таганрога//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003\n↑ Подземные тайны старого Таганрога\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Таганрогтың_ер_аҫты_юлдары&oldid=665005 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:51 22 март 2017 үҙгәртелгән.


С. Юлаев исемендәге паркта "Ҡышҡы уйындар" - 10 Января 2019 - Отдел образования Баймакского района\nГлавная » 2019 » Январь » 10 » С. Юлаев исемендәге паркта "Ҡышҡы уйындар"\nС. Юлаев исемендәге паркта "Ҡышҡы уйындар"\n7 ғинуар көнө йәштәр бүлеге С. Юлаев исемендәге паркта "Ҡышҡы уйындар" исемле күңелле сара үткәрҙе. Балалар "Баймаҡ" һәм "Торнадо" командаларына бүленеп көс һынаштылар. Күңелле уйындар балаларға шатлыҡлы, ҡыуаныслы мәлдәр бүләк иттеләр.


Ошо исем аҫтында Хәйбулла районының Яңы Ергән ауылында балсыҡ баҫыу, мейес сығарыу йолаһы күрһәтелде. Брендлы саралар сиктәрендә ойошторолған был сарала олоһо ла, кесеһе лә теләп ҡатнашты.\nБәләкәйҙән эшкә әрһеҙ булып үҫкән Айһылыу Таһирова атаһынан ҡалышмай бергә йөрөй. Балсыҡ баҫыу, мейес сығарыу кеүек бороңғо шөғөлдәрҙе яҡшы белә. Яңы Ергән ауылында ул хәҙер үҙ эшенең оҫтаһы.\nУсаҡ, мейес бар ерҙә ҡот та бар, ти хәйбуллалар. Йәй көндәрендә ғәҙәттә, усаҡлыҡта хужабикәләр ҡорот ҡайната, эремсек эшләй. Фәниә Шәрипова ла йола күрһәтеүҙә теләп ҡатнаша.\nОнотола барған йоланы тергеҙеүселәр балсыҡ баҫыуҙы байрам кимәленә күтәреп ойошторҙо. Йыр-моң менән һуғарылған сара ҡатнашыусыларға сәм, дәрт өҫтәне. Эштән балалар ҙа ситтә ҡалманы, йоланы улар иғтибар менән күҙәтте.\nБалсыҡтан эшләнгән саман Яңы Ергәндә әле лә киң ҡулланылған төҙөлөш материалдарының береһе. Ул бигерәк тә һуғышҡа тиклемге йылдарҙа киң файҙаланылған. Бындай йорттар йылы һаҡлауы менән айырылып тора. Әйткәндәй, егерменсе йылдарҙа төҙөлгән саман өйҙәрҙең әле лә ауылдарҙа яҡшы һаҡланыуы ошо хаҡта һөйләй. Әлеге сайдинг, вагонка кеүек төҙөлөш материалдары менән тышланған заманса йорттарҙың күбеһе самандан эшләнгән. Тимәк, ата-бабаларҙан ҡалған бороңғо шөғөл заман талаптарына яраҡлаштырылып, әле лә әүҙем ҡулланыла.


Стахановсы Ҡолмөхәмәтовтың уңышы.\nИшембай нефть промыслаһының автотранспорт капиталь ремонтлау цехы стахановсыһы слесарь Ҡолмөхәмәтов сталинсел айлыҡта ҙур уңыштарға иреште. Ул айлыҡ планын 205 процентҡа үтәп, 730 һум хеҙмәт хаҡы алды.\nҠолмөхөмәтов хәҙер цехта элек ике слесарь башҡарған эште бер үҙе алып бара һәм ул ремонтлаған моторҙарҙың сифаты яҡшы… Хәҙер ул промыслала асылған социалистик хеҙмәт мастерҙары курстарына уҡырға инде. А.Ниғмәтуллин.\nСовет Украинаһының 20 йылы.\nСовет Украинаһы бөгөн үҙенең 20 йылын байрам итә. Ул уны шатлыҡ һәм ғорурлыҡ менән, ирекле, көслө социалистик республика булып, Совет Социалистик республикалар Бөйөк Союзының бүленмәҫ, өҙөлмәҫ өлөшө булып ҡаршылай.\n… Совет Украинаһы СССР Көнбайыш кордонында ҡеүәтле форпост булып тора. Уның сиктәре бетондан һәм ҡоростан кейенгән. Совет сиктәренең йәнле һаҡсыһы бетонға һәм ҡоросҡа ҡарағанда ла нығыраҡ көслө.\nУкраина халҡы үҙенең дошмандарын белә. Ул уларҙан сикһеҙ синфи нәфрәт менән нәфрәтләнә. Ул белә ки, фашист эттәре һәм уларҙың ялланған агенттары, троцкисе-бухаринселәр һәм буржуаз милләтсе шпиондар Совет Украинаһының иркенә һәм бойондороҡһоҙлоғона һөжүм итәләр… Украина халҡы тыуған иленең әшәке һатлыҡ йәндәрен аяуһыҙ рәүештә юҡ итә (“Правда”).\nД.В.Грешков, Д.И.Сидоренко, А.Ф.Лепешкин, Д.Ф.Стрижков, П.Ю.Рыжков, М.С.Латышев, А.Н.Борзенков, А.Л.Степанов, С.Ф.Бондаренко, П.В.Мичуриндәрҙе РСФСР УК(аһы)-ның 58-7, 58-11 статьяларында ҡаралған енәйәттәрҙә ғәйепләү буйынса\nСтәрлетамҡ районында Советтарға ҡаршы ҡоротҡостар һәм емереүселәр группаһы йәшәгәнлеге НКВД органдары тарафынан фаш ителде һәм үткәрелгән тикшереү менән билдәләнде. Был группа партия, шулай уҡ советтар власы тарафынан халыҡ хужалығында үткәрелә торған сараларға ҡаршы көрәш алып барыуға, халыҡтарҙың ризаһыҙлығын тыуҙырыуға, шулай уҡ колхозсыларға зарар килтереүгә йүнәтлелгән ҡоротҡослоҡ эшмәкәрлеген БАССР-ҙа күп йылдар буйына ауыл хужалығында үткәреп килгән, фаш ителгән контрреволюцион троцкиселәр-бухаринселәр ойошмаһының филиалы булып торған.\n(“Башҡортостан” гәзите, 27 декабрь, 1937 йыл.


Сайтта бушлай Таныша, сайтында - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nКүңелле, әүҙем, спорт, эмоциональМин Ашнаҡсы Мин. Был бик мөһим, тип һәр Йорт уңайлы булды. Был өлкәлә тикшереүҙәр изгелек, ышаныс Һәм яҡшы юмор тойғоһо кешеләр Менән беҙ үҙебеҙ тыуҙырабыҙ. Наслаждайся был хаҡта һинең фекереңде мөмкин. Иң мөһиме-намыҫ һәм компромисс. Иң мөһиме, намыҫлы, бындай әйберләр Кеүек, азатлыҡ һәм бескомпромиссность, дуҫтарса Ҡыйыҡ аҫтында. Өс эштәр торошона ҙур танылыу Өсөн генә, ҡайнар прототибы мин, Мин көлә, ти намыҫ, намыҫлылыҡ Кеүек, ауыр трюктар эшләргә була. Мин мапантин урынлаштырыу өсөн ташламалар буласаҡ.\nҒәҙел йәшәргә ни.\nҺеҙ нисек йәшәй, тип уйлайым Һәм һеҙ аңлайһы, тип уйлайым Мин хәҙер. Ләкин беҙ беләбеҙ. Был трюктар түгел, һәр хәлдә Һәр хәлдә, минең өсөн түгел, Сөнки бындай әйбер юҡ, тип Шәхси пляж, сөнки тел бөтһә, Уларҙы тикшереү өсөн. Мин белмәйем, тип, ул эшләй. Инженер-изотера, ракты дауалауға һуң Теләге, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бик әҙ Ә инде табип, ауырыу башҡа ауырыуҙар.\nИҫәпләүҙәр, яратам, тип\nҮҙ ҡулдарым менән мин осам, Рейкалар, әммә бының кәрәге юҡ. 23 Майында Караганда 20, шулай Уҡ ҡатын-ҡыҙҙар яһауы йәки Караганда шул уҡ хәл германияла, Дөрөҫөрәге, унда түбәндәге шарттарҙың береһе: Яҡты-каша сәс, зарарлы ғәҙәт. Светлый-каштановый сәс, зарарлы ғәҙәт. Минең иң яҡшы ғәҙәте: 7 Ходьбы:00 көндөң икенсе яртыһында, йәкшәмбе, 4:00 тиклем зарядка, ҡушылдығы һәм Ратушалары, сикхтарға дәртләндереү буйынса, һәр Хәлдә, аҙнаһына бер тапҡыр. Рәхим итегеҙ, дуҫтар үҙе контакт Мәғлүмәт ебәрә. Оло рәхмәт.\nБыл беҙгә мөхәббәт кәрәк, ныҡыш Артыр ҡулыңда.\nҠайһы бер әйберҙәрҙе мин ябай Ғына килем тотоп эшләйбеҙ, эшләргә Уртаса аҡыл менән, күңел менән сәйәхәт. Мин бүлмәне ҡуртымға фатир 60 Квадрат метр бүлмәһе менән уртаҡлашты 2 Япония, рәхим итеп, миңә Бирә белергә, әгәр һеҙ кешенең Ғаилә төҙөргә теләүен һәм киләсәктә Уңайлыраҡ була. Был план самоа долгоживущий, рәсәй Өсөн кеше борсой һеҙҙе, оҙаҡ Алыҫҡа йөрөүсе-яңы әйберҙәр танылды. Был хыялы тормошҡа диңгеҙ.\nӘгәр һайлаған кешегеҙ һеҙгә туғандарын Эҙләй ҡыҙыҡлы рухлы, аҡыллы һүҙ.\nБәлки, бөгөн, өсөн дөйөм алғанда. Һин эшләй алаһың, шулай йәшәүҙән туҡтай. Мин һаман да үҫә. Һуңғы кеше мин ғаилә.\nЙәки беҙҙең филиалы.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, бөтә декулакизация һуң Берләшмә юҡҡа сығасаҡ. Шул ваҡыттан алып, мин өйләнергә Теләйем ғибәҙәтханалар булараҡ Ронга, гольф Өсөн баҫып, мин туҡтап, аҡыллы Хаҡы буйынса яҡшы.\nӘммә, тренерҙар ла, уның үҙ һүҙле.\nБыл символы. Төньяҡ Рейн-Вестфалия аласыз күрергә Бушлай булһа барыһы төбәктә файҙаланыусы теркәлгән. Бәйләнештәрен теркәй һәм саралары сайттарының Мөмкинлектәрен генә түгел, ә төбәктә Генә резиденцияһында ғына түгел, ә Төбәктәре һәм башҡа дәүләттәрҙең. Осрашыу әгәр телисез икән, басыгыз, Башларға йыйыныуы яңы таныштар, дуҫтар, Ә һуңынан икенсе яртыһында танышыу Сайты һеҙҙе көтә.\nஇணையத்தில் நாள், நீங்கள் மக்கள் சந்திக்க\n18 ч плюс рулетка чатта теркәлергә булмаған видео онлайн бөтә донъя буйынса ч рулетка ҡыҙы менән бушлай видеочить эротика смотреть видео танышты онлайн 1000 ч рулетка егет менән таныша. видеочивать онлайн башҡа бушлай теркәү осраҡлы танышыуҙан видео


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАБИЧТЫҢ ДУҪТАРЫ - 2017 - Мәҡәләләр\nИсҡужин! Мин 19 августа ғына юлға сыға алам. Мин кеҫәнән 170 һум аҡсаны алдырып, туҡталып ҡалдым. Яңынан юллыҡ аҡса йыйыр өсөн йүгерергә тура килде. Мин әле һау, Ҡаҙандан һин киткәндәгесә. Хәҙер мин Һамар арҡылы туп-тура һиңә адрес биргән ауылға, колхозға ҡайтам. Сентябрҙең 3-дә генә унан китәм. Әгәр һин керһәң, һинең менән элегерәк китергә мөмкин булыр. Һин Ырымбур - Пермь юлы менән үткәндә Чернотрок (Черный Отрог - Г.С.) ыстанцияһына төшөп ҡал да, Никитинский тигән ауылға мине һорап бар. Беҙҙең ауылды, Никитинскийҙы, татарса Эрәдүт ("Редут" һүҙенән, Һаҡмар сиге буйында урынлашҡан казактар йәшәгән ауылдарҙың күбеһенә хәрби манерҙа редут һүҙен өҫтәп әйткәндәр - Г.С.) тип йөрөтәләр. Ыстанцияла беҙҙең ауыл кешеләре йәки күрше ауылдар күп була. Шуларға 2-3 һум биреп, ултырып ҡайтып була. Һин беҙгә кереп китергә тырыш. Беҙҙең ауыл бик ҡыҙыҡлы, күңелле татар ауылы. Унда иң элек төҙөлгән колхоз бар. Ауыл халыҡ әҙәбиәтенә бик бай. Ултырған урыны Суҡ буйы. Бер аҙ ҡунаҡ булырһың. Килеп уҙып китмә. Бәлки, Ҡаҙанға бергә ҡайтырға тура килер. Мин был хатта башҡа турында яҙмайым. Һинең Бабич турында һәм башҡа турындағы эштәрең менән ҡыҙыҡһынам. Шуның өсөн һинең менән юлда осрашаһы килә. Һау бул. Тиҙ күрешкәнсә. 7.08.1934.\nСред. Волжский край\nЧенакаю Т. Г. Был адрес менән сентябрь башынаса хат яҙырға йәки мине осратырға була".\nАңлауығыҙса, Шәйехзада Бабичтың шиғырҙарын туплауҙа Төхвәт Ченәкәй Зәбих Исҡужинға ҙур ярҙам күрһәтә. 1935 йылдың аҙағында йәш ғалим Бабич ижады буйынса диссертацияһын тамамлай. Әммә ғилми хеҙмәт төрлө ҡаршылыҡтарға осрап, яҡланмай ҡала. 1936 йылдың ноябрендә Зәбих Исҡужин вафат була. Төхвәт Ченәкәй 1935 йылда Ҡаҙанды ҡалдырып, Үзбәкстанға китә. Үзбәкстан Төхвәт Ченәкәй өсөн һуңғы төйәккә әйләнә. Алыҫ юлға сығыр алдынан Шәйехзада Бабичтың ижадын өйрәнеүсе йәш дуҫына иҫтәлеккә тип фоторәсемен һәм рәсеме артына шиғырын да яҙып ҡалдыра ул.\nҒүмер тарихына күңел һалып,\nУйлап торһон иптәш Исҡужа!\nАтылып осҡан аҡсарлаҡтар кеүек,\nЯҡты көндәр бигерәк тиҙ уҙа.\nАҙ булһа ла йәшлек ағымында\nБергә үҫтек, бергә эшләнек,\nШул көндәрҙән ҡалған шәүлә булып\nКүренеп торһон ошо иҫтәлек.\nШулай итеп, 1934 йылдың йәйендә яҙылған хаттар хатты яҙыусынан да, хаттың эйәһенән дә ғүмерлерәк булып сыҡты. Улар яңы быуаттың яңы уҡыусыларын тапты.\nШәйехзада Бабичтың дуҫтарының береһе - Ҡасим Ғирфанов. Тарихсы, тәржемәсе, публицист, шағир. Улар "Ғәлиә" мәҙрәсәһендә бер осорҙа уҡыйҙар. Мәҙрәсәлә уҡығанда уҡ үҙен көслө тарихсы итеп танытҡан Ҡасим Ғирфановтың публицистикала ла ҡәләме шыма була. Бабич мәҙрәсәне 1916 йылда тамамлай, ә Ҡасим Ғирфанов уҡытыу процесы менән риза булмаған шәкерттәр хәрәкәтенә ҡушылып китеү сәбәпле, 1913 йылда мәҙрәсәнән ҡыуыла. 1914 йылда ваҡытлы матбуғат өсөн күп кенә материалдар әҙерләй, ләкин уның мәҡәләләре цензура аша үтә алмай, шунлыҡтан баҫылмайҙар. Ошо уҡ йылдың йәйендә Өфөнө ташлап, тыуған ауылына, Ҡаҙан губернаһының Чистополь өйәҙе Иҫке Үтәмеш ауылына ҡайта.\nШәйехзада Бабич менән улар һуңғы тапҡыр Силәбелә осраша. Бабич Силәбегә 1918 йылдың йәйендә Башҡорт Хөкүмәте менән бергә килә, ә Ҡасим Ғирфанов ошо ҡалала башта уҡытыусы булып эш башлай, аҙаҡ революция тулҡындарына ҡушыла. Ул осорҙоң иң аяныслыһы шул: ҡасандыр "Ғәлиә"лә бер осорҙа уҡыған шәкерттәр, әҙәбиәткә бер осорҙа килгән талантлы шағирҙар фронт һыҙығының төрлө яғына барып эләгәләр. Силәбелә осрашҡан ике дуҫтың береһе аҡтар яғында һуғышҡан Башҡорт Хөкүмәте ағзаһы, икенсеһенә ҡыҙылдар идеологияһы яҡын булып сыға.\nШәйехзада Бабич менән осрашырҙан алда Ҡасим Ғирфанов Силәбелә Сәғит Мерәсов менән күрешә. Сәғит Мерәсов уға ҡаланан китергә тәҡдим итә һәм башҡа исемгә яңы паспорт алып бирергә мөмкинлеге бар икәнен дә белдерә. Аҙаҡ уның менән осрашырға Шәйехзада Бабич килә. Ҡасим Ғирфановтың шәхси архивында һаҡланған ҡайһы бер документтар Вилданов фамилияһына бирелгән. Тимәк, был фамилия менән документты уға Сәғит Мерәсов эшләп бирә. Илдә барған буталсыҡ хәлдәрҙә бер-береңде һаҡларға тырышыу, моғайын, ошо аҙымдарға этәргәндер.\n1925 йылдан Ҡасим Ғирфанов ҡабат үҙ фамилияһына ҡайта. Башҡортостан Совет партия мәктәбендә уҡыта. Ижад итә, тәржемә эше менән шөғөлләнә. Мәҡәләләренең күбеһе Сәғит Мерәсов мөхәррирлегендә сыҡҡан "Башҡорт аймағы" журналында баҫыла. Ошо журналдың 1928 йылғы 5-се номерында Башҡорт Хөкүмәтенең Советтар яғына сыҡҡандағы рәсми документтарын үҙенең "Башҡорт ғәскәрҙәренең Советтар яғына сығыуҙары мәсьәләһе тирәһендә" тип аталған мәҡәләһендә бирә. Мәҡәләлә бирелгән 8 рәсми документтың "РСФСР Хөкүмәте вәкилдәре һәм Башҡортостан Хөкүмәте вәләкәтенең 1918 йылдың 18 февралендә булған ултырышының протоколы" айырыуса иғтибарға лайыҡ. 1932 йылда Сталин исемендәге КУТВ (Коммунистический университет трудящихся Востока) аспирантураһын тамамлай. 1933 йылдың июлендә Башҡортостан Милли-мәҙәни фәнни-тикшеренеү институтының директор урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1937 йылда Урта Азияға сығып китә. 1946 йылда тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта.\n(Аҙағы. Башы 22-се һанда).\nЯҙылған: 13.06.17 | Ҡаралған: 883


Кобалаури күпере — Башҡорт Википедияһы\n41°44′40″ с. ш. 42°00′40″ в. д.\nВаржаули (Варьяули) күпере - (ингл. Bridge Varjanauli) - Тамар күпере, Кобалаури күпере тип тә йөрөтөлә  - Грузияның Аджария төбәгендәге боронғо күпер \nКобалаури күпере илдең баш ҡалаһы Тбилисиҙан 20 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Аджарияның Кобулети районы Варжаули ауылы эргәһендә һалынған. Кинтриша тарлауығында һалынған һәм шул исемдәге ҡурсаулыҡ биләмәһенә инә ..\nКүпер Кинтриша ҡурсаулығы биләмәһендә урынлашҡан һәм Аджарияның 25 боронғо аркалы күперенең береһе. Ул яҡшы һаҡланған Беслети, Кобалаури, Махо, Мирвети, Махунцети, Цониариси, Агари, Чвани, Дандало, Фуртио күперҙәре менән бер исемлектә. Был күперҙәр башлыса боронғо сауҙа каруандары юлдарында һалынған, төбәктәге эске һәм тышҡы бәйләнештәрҙе лә тәьмин иткән .\nВарьяули күперенең аҫҡы яғы ярымтүңәрәк һыҙатланышлы. Ул тупаҫ итеп юнылған таш блоктарҙан эшләнгән. Күпер тороҡтары ике яҡтағы ла ҡаяларға терәтеп һалынған.\nТаштар айырым йышып һалынһа ла, бер бөтөн монолит кеүек тойола, һәм тотош конструкции бик ҡупшы күренә.\nКүперҙең тороҡтар араһындағы дөйөм оҙонлоғо 14,6 м, уның аша үтә торған юлы – 28,1 м; урта тоштағы киңлеге – 2,6 м, тороҡтары янында – 3,5 м, һыу кимәленән аркаға тиклем – 7,9 м, арканың һыртына тиклем - 8,6 м. Арка формаһы уйымдары дәүмәлдәре: 0,36 х 42 м һәм 0,38 х 0,32 м.\n2008 йылда күперҙә консервация эштәре үткәрелгән.\n↑ Мост Кобалаури\n↑ Кинтришский заповедник в Аджарии\nКахидзе А., Мамуладзе Ш., Археологические памятники Аджарии, Тбилиси, 2016\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кобалаури_күпере&oldid=896569 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:09 5 июль 2019 үҙгәртелгән.


Йәш урмансылар байрамы\n5 Апрель 2019, 16:32\n2013 йылдың 22 мартынан донъяның барлыҡ илдәрендә Халыҡ-ара урмандар көнө билдәләнә. Уға арнап беҙҙең мәктәптең «Йәш урмансылар» урман хужалығы тәрбиәләнеүселәре лә матур кисә үткәрҙе.\nӘҙеһәм Әлибаев исемендәге Йомаш мәктәбенән «Ҡайынҡай» мәктәп урмансылығы ағзаларын, Юлыҡ урман хужалығы мөдире Йәноҙаҡ Хәбир улы Азаматов һәм Икенсе Этҡол урман хужалығының мастеры Кәрим Әкрәм улы Яйыҡбаевтарҙы байрамға саҡырҙыҡ. Абруйлы ҡунаҡтар сығышынан һуң беҙҙең мәктәп урмансылығының иң әүҙем ағзалары Заһир Рашев менән Бөрйән Иҫәнғолов үҙҙәренең проекттары менән таныштырып үтте. Барлыҡ башҡарған эштәре һәм республика смотр-конкурсында әүҙем ҡатнашҡан өсөн белем усағыбыҙҙың йәш урмансылары республика экология-биология үҙәгенең сертификаты менән бүләкләнде.\nКисә, Башҡортостан юлдаш телевидениеһындағы кеүек, «Әлләсе» уйыны менән дауам итте. «Ҡайынҡай» һәм «Йәш урмансылар» командалары ярышты. Артабан уҡыусылар тарафынан әҙерләнгән «Ҡәҙерләйек Ер-әсәне!» исемле тамаша күрһәтелде.\nӘлбиттә, кисәлә үҙ эштәренең оҫталары Роза Сәлихйән ҡыҙы һәм Наип Әхмәтдин улы Баййегетовтарҙың ҡатнашыуы оло мәртәбә өҫтәне. Сөнки улар эш тәжрибәләре менән уртаҡлашып, уҡыусыларға теләктәрен еткерҙе.\nӘлфирә АЗАМАТОВА, «Йәш урмансылар» урман хужалығының етәксеһе.\nБаймаҡ районы, I Этҡол мәктәбе.


Ленинград блокадаһын өҙөү\nБөгөн, 27 ғинуарҙа, Нева йылғаһы буйында урынлашҡан ҡала тәҙрәләрендә киске сәғәт етелә ут һүнәсәк, май шәме ҡабыҙыла - 871 блокада көнө иҫкә алына. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы тапшырыуҙар каналы буйынса бер минут дауамында метроном тыҡылдатасаҡ. Билдәле метроном 1500 репродуктор аша ҡаланы бомбаға тотоу тураһында хәбәр иткән. Тиҙ ритм һауа тревогаһын белдергән, әкрен - ҡайтауыллау.\nМин бала саҡта йәшәгән йортта, ул ²ô³ëœ Ленин һәм Чернышевский урамдары мөйөшөндә урынлашҡан, һәр бишенсе фатирƒà Ленинград блокадаһын күргән ғаиләләр ине: Ястребовтар, Москалевтар, Комиссаровтар, Родзикиҙар, Фәттәховтар, Королевтар... Ҡайһы берҙәре Ленинград блокадаһын күргән, башҡалары һуғыш башында Өфөгә эвакуацияланған. Был йортта фронтовиктар - Фәриҙә Усманова, Бикбулатов йәшәгән, улар Волхов фронты составында Ленинградты азат итеүҙә ҡатнашҡан.\n1941 йылдың 8 сентябрендә Ленинград ил менән бәйләнешһеҙ ҡала. 871 көн дауамында.\nФашистар Исаакиев соборының көмбәҙен ябай күҙ менән күргән. Ленинград халҡы урам һуғышына әҙерләнгән, урамдарҙа дзоттар, баррикадалар һәм танкка ҡаршы кәртәләр төҙөгән. Суворов, Кутузов, Барклай де Толли һәйкәлдәрен аңлы рәүештә асыҡ ҡалдырғандар.\nҠалала блокада башланғансы ике миллион 544 мең кеше йәшәгән, улар араһында - 400 мең бала. Шуның йөҙ меңе эвакуациялана. Һыуыҡтар башланғас, тимер мейескә ултырғыстарҙы һәм шкафтарҙы, матрастарҙы, аҙаҡ китаптарҙы яға башлайҙар. Аслыҡтан һәм һыуыҡтан ғаилә-ғаилә һәләк булған.\n"Утлы һәм ҡанлы 125 блокада грамын бүлешәбеҙ"\nВера Ивановна Ястребова Ленинградта блокада ҡамауында булған. Уның һөйләгәне онотолмай. "Беҙҙең ҙур ғаиләнән беҙ ҡыҙым Наташа менән генә иҫән ҡалдыҡ. Өлкәндәр үлåð àëäûíàí: "Баланы һаҡла", тип үтенде. 1941 йылдың 20 ноябренән иң ауыр көндәр башланды - паек кәметелде. Эшселәргә тәүлегенә 250 грамм икмәк бирҙеләр, беҙгә - хеҙмәткәрҙәргә, кемдеңдер ҡарамағындағы кешеләргә һәм 12 йәшкә тиклемге балаларға - 125 грамм. Икмәккә целлюлоза һәм бысҡы онтағы өҫтәйҙәр ине. Ошондай киҫәкте алыр өсөн һыуыҡта сиратта тора инек. Ашарға башҡа нәмә булманы. Стеналағы обойҙарҙы һыҙҙырып, уның артында он йәки крахмал елеме була торғайны, столяр елеменән дерелдек, аш бешерә инек. Ашты күн туфлиҙа һәм итектә әҙерләнек. Кешеләр күгәрсен, бесәй һәм эт тота торғайны. Наташа уларҙы ашаманы. Уны ҡотҡарыу өсөн, мин ашаным. Ҡот осҡос көн иҫтә ҡалған. Булка-икмәк магазинын бомбаға тоттолар, һәм мин өйгә буш ҡул менән ҡайттым. Ҡыҙымды ҡосаҡлап, иртәгәһе көнгә тиклем шулай яттым (көстө бушҡа сарыф итмәҫ өсөн). Подъезд буйынса ике күршем бер минутҡа тип ятып торған һәм башҡа торманылар... Кешеләр эштә, урамда хәлһеҙлектән йығыла ине...\nБиш йәшлек Наташа сирена тауышын һәм ҡара репродукторҙан сыҡҡан: "Граждандар! Һауа тревогаһы! Һауа тревогаһы!" тигән һүҙҙәрҙе ғүмерлеккә иҫтә ҡалдырған".\nХәрби хирург Фәриҙә Усманованың хәтирәләренән. Ул ҡамап алынған ҡалаға инеү юлында ике тапҡыр яралана. "Беҙ Ленинградҡа ынтылдыҡ. Ҡурҡыу тигән нәмә юҡ, шартлауҙар ишетелмәй - яралыларҙы ҡотҡарырға кәрәк. Уларҙың ғүмере өсөн беҙ яуаплы.\nБрезент палаткала беҙ - хирургтар - тормош өсөн көрәшәбеҙ. Тик бер үк һүҙҙәр генә ишетелә:\n- Шок хәлендә килтерелде!\n- Жгут менән килтерелде!\n- Үҙәк өлөшөнөң төшөүе менән баш һөйәге яраланған!\n- Эске ағзалар төшөүе менән эсе яраланған! - һәм башҡалар.\nАуыр минуттарҙа миңә һәм башҡа медсанбат хеҙмәткәрҙәренә яралылар өсөн бер нисә тапҡыр ҡан бирергә тура килде. Ленинград өсөн үҙебеҙҙең ғүмерҙе бирергә әҙер инек.\n... 1944 йылдың 27 ғинуарында Ленинград һәм Волхов фронты ғәскәрҙәре 18-се немец армияһының ҡурғауылын өҙә.\n1969 йылдың 3 мартынан открытка (унда Исаакиев соборы һүрәтләнә) һаҡлана, уны полкташым Владимир Куликов ебәргән. Открытка артында яҙыу бар: "Ҡала киҫәге, уның өсөн доктор Усманова көрәште".\nМедицина хеҙмәте капитаны Фәриҙә Ғәлимйән ҡыҙы Усмановаға полктың Ленинград янында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡанû өсөн фронтта икенсе Ҡыҙыл Йондоҙ ордены тапшырыла.\n900 көн улар кешегә хас булмаған шарттарҙа тормошҡа ашыра алмаҫлыҡты ҡыла. Бәләкәй ҡыҙыҡай - Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының буласаҡ балеринаһы Наталья Ястребова һәм уның әсәһе Вера Ивановна - иҫән ҡалыу. Хирург Фәриҙә Усманова - атыуҙар аҫтында һәм хатта яраланған килеш тәүлек әйләнәһенә операция яһап, - меңдәрсә һалдат ғүмерен ҡотҡарыу.\nУларҙың исемдәре - Мәңгелек ут кеүек.