ҺАБАҠ (хикәйә) » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » ҺАБАҠ (хикәйә)\n09.12.2017 ҺАБАҠ (хикәйә)\nБергәләп иртәнге сәйҙе эсеп, әле генә ҡайтып киткән күршеһе Мәликәнең йүгерекләп тағы был яҡҡа ыңғайлағанын күреп, ҡош-ҡортон ашатып йөрөгән Көнбикә аптырап ҡалды. Әллә бер-бер хәл булдымы икән?\n– Ҡара йөрәк! Күр һин уны, ә! – тип һөрән һалды Мәликә ҡапҡанан инешләй үк. – Йомшаҡ күпмәмдә йоҡлай, үҙем ни ашаһам, шуны ашай, ләƒнәт!\nКөнбикә аптырап ҡалды, хатта тупһаһына ултыра төштө. Ошо осор алмаш-тилмәш бер-береһенә иптәшләшеп йоҡларға йөрөшәләр, әллә уны ҡарƒаймы Мәликә? Аҙналап инде ир-ат ҡырҙа ҡуна ятып бесән саба, Көнбикәнең дә ире шунда. Ҡыҙы ҡалала уҡыуҙа. Ә Мәликә күптән япа-яңƒыҙы көн күрә. Ире вафат, улы Рәфистең ауылдан сығып китеп олаƒыуына ун йыллап барҙыр, ҡайҙалыƒын да белгән юҡ.\n– Уф, ниҙәр күрергә яҙƒандыр инде был ƒәзиз башҡайыма, – Мәликә иламһыраƒан тауыш менән Көнбикә эргәһенә ултырҙы. – Бер ƒибрәт һөйләйем әле һиңә. Биллаһи бына, ƒибрәт.\nКөнбикәнең бәпкәләргә тип ҡуйƒан еменә инә ҡаҙы ƒына түгел, гел һаҡта торƒан ата ҡаҙы ла барып йәбеште. Бүтән саҡта һөмһөҙлөктәренә хужабикә сыбыҡ күтәрмәй ҡалмаҫ ине, был юлы өндәшмәне лә. Ҡаҙ ҡайƒыһымы ни!\nКүп булһа, берәй ләстит ишеткәндер был Мәликә, тип, Көнбикә әҙерәк тыныслана төштө. Шулай ҙа йөрәге урынынан ҡупҡайны, саҡ ҡуҙƒалып, ҡаҙҙарын йылға яƒына ҡыуып ебәрҙе лә, күршеһен эйәртеп өйөнә инде.\n– Самауырҙы яңыртайыҡ әле, иртән ҡабаланыраҡ та булды, иркенләп, сәй эсә-эсә һөйләшәйек.\nӘле һыуынып та өлгөрмәгән самауыр торба ҡуйыу менән шыжлай башланы. Мәликә өйрәнгән урынына, тәҙрә төбөнәрәк шылып, тәмләп хәбәренә тотондо...\nКистән һыйырын һауып, эшен-көшөн бөтөргәс, Көнбикәләргә йыйынды. Аулаҡлап ултырһаң, һүҙ араһында эш тә ырай, анау яҙƒы йөндө тетеп, иләп алһам тип, өй башына менде. Тоҡҡа тултырып, бер сөйгә элеп ҡуйƒайны, шуны алайым тип ынтылһа, йыƒылып китә яҙҙы: ҡаƒып-һуғып һөйәп ҡуйылƒан ҡаҙ ояһында сый-мый килешеп күҙҙәре лә асылмаƒан бесәй балалары ятасы!\nБикләп сыҡҡан ишеген яңынан асып инде. Табаҡ-һауыт ҡуйƒан яҡтан йылт итеп бесәйе килеп сыҡты ла мейес башына һикерҙе. Әһә, ҡош-ҡортҡа тип ебетергә ҡуйƒан ҡаты-ҡотоно ашап йөрөй. Балалағас, уны туйҙырырым тимә.\nБесәйен әрләй-әрләй, баҙҙы асып, нигеҙҙә тәгәрәп ятҡан иҫке биҙрәне эйелеп алды. Ҡалтайып бөткән биҙрә иҙәнгә ҡуйыуƒа шалтор-шолтор тәгәрәп китте. Мейес башында муйынын һуҙып хужабикәне күҙәткән бесәй был тауышҡа ҡалтыранып ҡуйҙы.\nМәликәнең бесәйе ауылда берәү. Ҡолаҡтары һәр саҡ һаƒайып, ҡарпайып тора, үҙе сөм ҡара. Түшендә генә, ынйы мунсаҡ кеүек, аƒы бар. Иркәләп, кирелеп-һуҙылыуы ла әллә нисек һомƒол, нәзәкәтле кеүек. Ә инде муйынын төҙ генә тотоп, йәшкелт күҙҙәрен бер асып, бер йомоп ултырыуын күрһәң? Исеме лә Ҡупшыҡай шуƒа. Мәликә ярата бесәйен, һылап-һыйпап, һыйлап ҡына аҫрай. Тик бына бер яƒы теңкәһенә тейә – йыл да балаламай ҡалмай. Баштараҡ, күрше-тирәгә тарата торƒайны, алыусы бөткәс, бесәй балаларын күҙе асылмаҫтан уҡ һыуƒа батырып үлтерә башланы. Әллә нисә йыл инде шулай итеүенә. Иң беренсе тапҡырында Ҡупшыҡайҙы ла, балаларын да бик йәлләгәйне. Аҙаҡ инде күнекте. Унан күрмәксе, башҡа ҡайһы берәүҙәр ҙә бесәй балаларынан шулай ҡотола башланы. Анауы хыялый Ҡәфиә әбей шикелле бер көтөү бесәй аҫрап ултырып булмай инде.\nМәликә бесәй балаларын сирҡана-сирҡана елкәһенән тотоп, һыу тултырылған биҙрәгә ырƒытып бөттө лә, уларҙың сығырға тырмашҡандарын күҙенә лә элмәй, таƒы өй башына менеп китте. Ҡаҙ ояһын ҡаҡҡылап, ел өргәнерәк урынƒа түңкәреп ҡуйҙы. Уңарсы бесәй балалары тонсоҡҡайны инде. Тәрән генә итеп соҡор ҡаҙып, тегеләрҙе баҡса артына күмде. Дүртәү булƒандар икән...\nЯңынан өйөнә инде. Бына ƒәжәп, Ҡупшыҡай һаман мейес башында тора, ике күҙе – хужабикәнең ҡулындағы буш биҙрәлә. Мәликә баҙҙы асып, биҙрәне әлеге лә баяƒы нигеҙ буйына ырƒытты. Шалтор-шолтор иткән тауышҡа бесәй тағы дерелдәп ҡуйҙы, ыҫылдаƒандай итте, күҙҙәренән йәшел ут бөркөлдө. Мәликә ниҙер һиҙенде.\n– Нимә һаман бәзрәйеп ҡарап тораһың унда, мәлƒүн, бар! – Ҡупшыҡайҙы дөбөр-шатыр ҡыуып сыƒарҙы. – Ҡара йөрәк, бөтә кәйефемде бөтөрҙө.\nКүршеһенә инергә лә аяƒы тартмай торҙо уның башта. Урын йәйҙе, башына урап йоҡлай торƒан яулыƒын мендәренә әҙерләп һалды. Шулай ҙа өйҙә ҡунмаҫҡа булды, күңеленә әллә ниндәй бер шом инде лә ҡуйҙысы. Анау Ҡупшыҡайҙың ҡарап тороуы һуң! Уф! Әллә илай ҙа ине мәхлүк. Кит, булмаҫты, нимә аңлай ул.\nШулай уйлана-уйлана, ҡултыҡ аҫтына бер кис ултырырлыҡ йөн ҡыҫтырып, Көнбикәләргә йүнәлде. Уларҙа инде, һүҙгә әүрәп, бесәй ƒәләмәте онотолƒан.\nИртәгәһенә Мәликә тып-тыныс күңел менән ишеген асып инде лә... әсе тауыш менән ҡысҡырып ебәрҙе. Ҡот осҡос! Иҙәндә йолҡҡоланƒан, имен ере ҡалмаƒан юрƒан ята, донъя тулы мендәр мамыƒы, яулыƒы ҡанƒа туҙƒан, уның бер осон тешләп йән биргән Ҡупшыҡайҙың кәүҙәһе шөкәтһеҙ булып ҡатып ҡалƒан. Шаҡ ҡатып ишек яңағына һөйәлеп торƒан арала Мәликә был фажиƒәне үҙенсә күҙ алдынан уҙƒарҙы. Рәнйегән инә бесәй балаларының йәнен ҡыйған өсөн хужабикәһенән үс алмаҡ, үҙе гел инеп сығып йөрөй торған тишектән – төнлөктән баҙƒа, баҙҙан өйгә ингән. Шунан инде күҙенә аҡ-ҡара күренмәй, карауатҡа ырƒыƒан. Тырнаҡтары аҡтарылып бөткән, үҙ ҡанына үҙе буялған, ярһыуынан сәсәп, йөрәге ярылып тәгәрәгән...\nКөнбикә күршеһен тыңлаƒанда, ни эшләптер һыуҙа сыйылдашып йән биргән бесәй балаларын күҙ алдына килтерҙе. Бисараҡайҙар, күҙе лә асылмаƒан көйөнә...\n– Ҡара йөрәк! Ит изгелек – көт яуызлыҡ! – Мәликә тыныс ҡына һөйләп ултырƒан еренән таƒы тулап китте. Көнбикә, иҫенә килеп, һыуып бөткән сәйен йотоп алды. Күршеһе иһә, уның аƒарынып ултырыуын күреп, үҙенсә юраны, йәнәһе, килештереп, кеше ҡурҡытырлыҡ итеп тасуирлай белә икән. Белмәйсә! Ошо уйынан ҡанатланып, ул йәһәт кенә урынынан ҡуҙƒалды, магазин яƒына барып әйләнәйем әле, тип, ашыƒып сыƒып китте. Шундайыраҡ инде ул Мәликә, еңел уйлай, еңел эшләй. Уның әлеге хәбәре менән бөтә ауыл тула инде хәҙер...\nЮҡҡа аƒарынманы шул Көнбикәнең йөҙө. Уйлап ҡараһаң, сәйер инде ул әҙәм заты. Бер бесәй, бер мәхлүк хаҡында тыңлап, үҙеңдең иң ауыр уйҙарыңды ҡуҙƒатсәле?!\nКөнбикә әсәһенең төҫө итеп һаҡлаƒан һандыƒын асып, төптә ятҡан бер конвертты алды. Юнираның, ҡыҙының хаты. Ярты йыллап инде ошо хатты көн дә тиерлек алып уҡый. Уҡый ҙа, йәшереп ҡуя, иренә күрһәткәне юҡ. Бына таƒы таныш ҡул менән яҙылƒан юлдарƒа күҙ йүгертте, ҡыҙының тауышын ишеткәндәй булды: «Әсәй, башта һинең менән кәңәшләшәйем, тим. Тыуасаҡ сабыйыбыҙ өсөн борсолам... Ҡыҫҡаһы, Замирҙы ҡапыл армияƒа алдылар. Яҙылышырƒа өлгөрмәй ҡалдыҡ. Хаты килде – Афƒанстанƒа эләккән».\nТыуасаҡ сабыйыбыҙҙы?! Көнбикәнең зиһенен сыуалтҡан ошо һүҙҙәр был юлы бигерәк тә ныҡ тулатты йөрәген. Хатын алыу менән ул Юнираƒа асыулы-ярһыулы яуап яҙып һалƒайны. «Уҡыуыңды өҙмә, баланы табыу хаҡында башыңа ла килтермә! Яратһа, Замирың аңлар. Әгәр ҙә әйләнеп ҡайта алмаһа? Һуғыш бит унда, Юнира, һуƒыш!..».\nКөнбикә ике ҡулы менән ҡапыл сәнсеп алып киткән сикәләрен баҫты. Нисек яҙа алƒан ошо һүҙҙәрҙе?! Хәйер... Берҙән-бер ҡыҙы тыума бала күтәреп ҡайтһа, кеше нимә тиер? Артыңдан бармаҡ төртөп ҡалырҙар...\nБерәүгә лә һөйләмәне был хаҡта, өҙгөләнде лә өҙгөләнде. Әлдә Мәликә ингеләп йөрөнө. Ҡапыл күршеһенең: «Ҡара йөрәк!» – тип ҡысҡырƒаны ишетелгәндәй булды. Һиҫкәнеп китеп, ҡолаҡтарын ҡапланы. Әллә һаташа инде? Кемдеңдер килә ятыуын шәйләп, тәҙрәгә күҙ һалды – почтальон! Йүгереп ҡаршыһына сыҡты. Юниранан хат килгән. Теге ваҡыттан бирле бер хәбәре лә юҡ ине әле. Көнбикә, ҡалтыраƒан бармаҡтарын тыңлата алмай, конвертты тешләп йыртты ла хатты уҡый башланы. «Әсәй, һинең яуабыңды алыу менән ситтән тороп уҡыуƒа күстем. Тегеү фабрикаһына эшкә индем. Эшселәр ятаƒында йәшәйем. Бик һәйбәт ҡыҙҙарƒа тура килдем...» – «Һә» тигәнсе күҙе менән һөҙөп уҡып сыҡты хатты Көнбикә. Яңы адресын яҙған. Бала хаҡында ла, Замир хаҡында ла ләм-мим. Ниңә һуң эшкә ингән? Аҡса типме? Атаһы, былтыр оҙата барып, уның исеменә кассаƒа байтаҡ ҡына аҡса һалып ҡуйƒайны лаһа. Кәрәк булһа, бар ҙа ал ине шуны. Әллә тотош туҙҙырып бөткәнме икән? Булмаҫ, ипле бала ул. Ипле...\nКөнбикә ары һуғылды, бире һуƒылды, йәненә толҡа тапманы. Барып урарғамы ҡыҙы эргәһенә? Өс йыл уҡый бала, бер барғаны юҡ. Алыҫ та шул, Свердловскиҙа. Әйтеп торҙо, Өфөлә лә бөтмәгән институт тип, юҡ, шунда бармаҡсы итте. Йәнәһе, тау инженеры була – ƒүмер күрмәгән һөнәр. Беренсе курста уҡ шул Замир менән танышып, уның тураһында яҙƒылап торҙо. Уф! Түҙеме ҡалманы Көнбикәнең. Тәүәккәлләп сыƒам да китәм, тип уйланы ул, үҙ күҙем менән күреп, хәлен белеп ҡайтам. Ҡатлап сөгөлдөргә төшөргә берәй аҙна ваҡыт бар әле, донъяны Мәликәгә ҡалдырам да... Бәй, почтальон күршеһенә инеп бара түгелме һуң, кемдән хәбәр килде икән? Әллә теге берәҙәк улы иҫенә төшөргәнме әсәһен? Ул-был иткәнсе, йән-фарманƒа йүгереп Мәликә үҙе лә килеп инде.\n– Хур итте башымды, хур итте! – тип тупһанан уҡ яр һалды ул был юлы ла.\n– Ни булды? Әллә Ҡупшыҡай терелеп, таƒы берәй хаслыҡ ҡылдымы?\n– Мә, хат – уҡы! Көнбикә сатай-ботай итеп яҙылған хатты саҡ-саҡ танып уҡый башланы. Тәүҙәрәк бер ни ҙә аңламай торҙо. Әллә ниндәй ҡот осҡос тарих. Бер ир йәш кенә ҡыҙҙы алдай ҙа, ул ауырƒа ҡалƒас, баланы тапһаң, алмайым, абортҡа бар, тип ҡурҡыта. Тегеһе башта ризалашмай, аҙаҡ, етешеп бөткәс, дарыу эсә. Бала тере тыуа. Атай ишараты сабыйҙың ауыҙын сепрәк менән төрөп бәйләй ҙә сүп-сар ташлай торған торбаƒа ырƒыта…\n– Уф, башым! – Көнбикәнең күҙ алдары ҡараңғыланып китте. Һүҙмә-һүҙ Юнираның хатын хәтерләне, ниңәлер...\n– Уҡы, уҡы, аҙағынаса... – тине Мәликә, йөҙөнә ниндәйҙер йәл бер сырай сыƒарып. Уҡыны.\n...Табалар баланы, тоталар тегеләрҙе. Ултыртып ҡуялар икеһен ике арый. Әле теге ҡыҙ, төрмәнән сығып, ирҙе эҙләй икән, адресын таптыра. Көнбикә фекерен туплай алмай бер булды. Туҡта-туҡта, хат Мәликәгә, тимәк, унан адрес һорайҙар. Рәфисенең адресын. Бахыр Мәликә уны үҙе лә белмәй шул. Бәй, теге баланы быуып үлтергән бәндә Рәфис буламы ни?\n– Хур итте башымды, ҡара йөрәк! – тип һамаҡлай башлаƒан Мәликәгә оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо ла Көнбикә әйтте лә һалды:\n– Үҙең ƒәйепле!\nМәликә шаңҡыƒан балыҡ шикелле ауыҙын асты, күҙен таһырайтып ултыра бирҙе лә, ҡапыл һикереп тороп, сыƒып китте.\nӘйткәненә үкенмәне, йәне көймәнесе Көнбикәнең. Әле килеп суфыйланƒан да киткән, күрше йәшәгәс, белә инде Мәликә-Ҡупшыҡайҙың да кем икәнен. Эйе, шул, уның да йәшерәк саҡта шундай ҡушаматы бар ине, аҙаҡ бесәйенә күсте... Йәшләй тол ҡалды ул. Рәфисенә ун-ун бер йәш кенә булƒандыр, моƒайын. Әсәһе төшөргөләй, сит ирҙәр менән сыуала башлаƒас, етене бөтөрҙө лә, Рәфис ҡалаƒа сыƒып китте. Күрше-тирәне биҙрәтергә өлгөргәйне инде уныһы. Малай-шалайҙы ҡотортоп, берәҙәк эттәрҙе йыйып йөрөй башланы бер заман. Әҙ-мәҙ аҡса биргәндәрҙер инде. Берәҙәктәрен аулап бөткәс, бәйҙә ултырƒандарына тотондолар. Әле берәүҙең эте юғала, әле икенсенең. Рәфистәрҙең иҫке келәтенән барып табалар: муйынына элмәк таƒып, сөйгә аҫып ҡуйылƒан була. Йыйып, арбаƒа тейәйҙәр ҙә, малайҙар эттәрҙе Дәниф ҡартҡа алып баралар. Уныһы, тиреләрен тунап, заготконтораға тапшыра. Тамам башкиҫәргә әйләнгән малайҙарын ата-әсәләре тыйып ала алмай йонсоно шул мәлде. Мәликәнең һүҙе улына сүп инде: «Нисек йәлләмәйһең, тере йән дәһә эт тә», – тиһә: «Үҙеңде бел, бесәй балаларын батырып үлтерәһең», – тип кенә ҡуя... Рәфис сыƒып киткәс, ауыл халҡы еңел һулап ҡуйҙы. Әсәһе лә бик бошонманы шикелле. Баштараҡ ҡайтҡылап йөрөй ине, аҙаҡ әллә ҡайҙа булды егет. Бына, әле килеп ошо хәбәр килеп төштө...\nБаланы үлтергәндәр, тиһең, ә? Эҫеле-һыуыҡлы булып китте Көнбикә. Шунан, бер уйƒа килеп, ашыƒып йыйына башланы. Ҡыҙын күрмәй тороп, тыныслана алмаясаҡ ул. Иренә яҙыу яҙҙы ла, ишеген бикләп, автобус юлына сыҡты. Берәй күршеһе һауыр әле һыйырын, баҡыртып тормаҫтар.\nТәүлек тигәндә Свердловскиƒа килеп төштө Көнбикә. Такси уны биш ҡатлы кирбес йорт янына килтереп туҡтатты. Ошо икән Юнира йәшәгән ятаҡ.\nБүлмә ишеген шым ƒына асып инеү менән, танауына ниндәйҙер танһыҡ бер еҫ, йылы тын бөркөлдө. Ике ҡыҙ, донъяларын онотоп, нимәлер бесеп, тегеп маташа, берәүһе өҫтәлдә кер үтекләй. Аһ, шул үтекләгәне Юнира лаһа. Төптәге карауат эргәһендәге тумбочкала һалдат һүрәте тора. Замирҙыр? Ә карауатта, ап-аҡ биләүҙә... бәпес йоҡлап ята! Баяғы танһыҡ еҫ бәпес еҫе икән. Көнбикәнең сумаҙаны ҡулынан төшөп китте. «Туҡ» иткән был тауышҡа бөтәһе лә ишек яƒына ҡараны.\nКөнбикә тел осона килгән һүҙҙәрен дә әйтә алмай торҙо бер арый. Ярҙамƒа иң мохтаж сағында ҡыҙың сит-ят кешеләргә күҙ терәп ҡалһынсы, ата-әсәһе иҫән була тороп. Унан да бигерәк, әсәй башың менән тыуыр сабыйҙың ƒүмеренә киҙән әле...\n– Эх, Мәликә, мине лә «ҡара йөрәк» тип әйтер инең... Ул яҡҡа һин оҫта... Ҡупшыҡайға рәхмәт, һабаҡ бирҙе миңә!\n– Нимә тиһең, әсәй?\nНиҙер хәстәрләп кухняƒа барып әйләнгән ҡыҙы үҙ алдына һөйләнеп ултырƒан Көнбикәгә сәйерһенеп ҡарап ҡуйҙы.\n– Былай ƒына, ҡыҙым. Күрше апай иҫемә төшөп китте.\n– Әсәй, һин Замираға күҙ-ҡолаҡ булып тор, мин йүгереп кенә бер һабаҡташыма барып киләйем, конспект биреп торам, тигәйне. Иртәгә – аҙаҡҡы имтихан.\n– Иртәгә алып ҡайтам һине, ҡыҙым. Замираны ла... Ейәнсәремде!\nЮнира ашығып сыƒып китте. Көнбикә, баҙнатһыҙ ƒына атлап, аҡ биләү эргәһенә килде. Собханалла! Уянƒан бит, ҡарап ята. Кем килгәнен әллә һиҙә? Булыр ҙа замана балаһынан...\nКөнбикә күңелендә шундай рәхәт, наҙ тантана иткәнен тойҙо: өләсәй булыу бәхетеме икән был?!\nКупить квартиру в Уфе через агентство недвижимости.


Йондоҙнамә ((9 – 15 октябрь) » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Йондоҙнамә ((9 – 15 октябрь)\nЙондоҙнамә ((9 – 15 октябрь)\nЯҡшы кәйефегеҙ бар эшегеҙгә лә булышлыҡ итер. Тик маҡсатығыҙ хаҡында артығын һөйләмәҫкә тырышығыҙ. Ижади һәләтегеҙ ҙә асылыр. Төрлө кимәлдәге етәкселәр мотлаҡ уңыр. Йомала күрергә теләгән кеше менән осраҡлы осрашыуығыҙ ихтимал.\nАҙнаның тәүге яртыһы бер аҙ көсөргәнешле килер. Яңы кешеләр менән аралашҡанда абай булыуығыҙ хәйерле. Кесе йомала элек юғалған ниндәйҙер әйберегеҙ табылыр. Был арала күптән күрмәгән кеше менән күрешерһегеҙ.\nМәл алыҫ киләсәккә маҡсаттар ҡороу өсөн уңайлы. Иң ҙур эштәрҙә яҡын дуҫтарығыҙҙан һәр саҡ ярҙам булыр. Бер ниндәй ҙә хәүеф-ҡурҡыныс янамай кеүек. Был арала ҡурҡмайынса бурысҡа аҡса алырға мөмкин.\nЙондоҙҙар матди мөмкинлектәрегеҙҙең һиҙелерлек артасағын фаразлай. Төп эшегеҙҙәге үҙгәрештәр һеҙҙең файҙаға булыр. Кесе йомала ғына кем менәндер ваҡытлыса арағыҙ боҙолоуы ихтимал. Йомала килем йәки бүләк көтөгөҙ.\nКүмәкләп башҡарылған эштәрҙә һеҙҙе уңыш көтә. Фекерегеҙҙе яҡлай белеү кеше араһында абруйығыҙҙы мотлаҡ арттырыр. Аҫтыртын эш иткән дошмандарығыҙ һемәйеп ҡалыр. Йорт-хужалыҡ эштәренә лә бер аҙ иғтибар бирә алһағыҙ, бигерәк тә яҡшы булыр.\nҺәүетемсә генә барған тормошоғоҙға ниндәйҙер осраҡлы ваҡиғаның буталсыҡ индереүе бар. Был хәл шишәмбелә булыр һәм уның ахырын әлегә төҫмөрләү ҡыйын. Бурысҡа аҡса алмауығыҙ хәйерле.\nҠәҙимгенән күберәк эшләргә тура килер. Йыш ҡына үҙегеҙгә өҫтәмә яуаплылыҡ та алырһығыҙ, моғайын. Эшегеҙ менән етәкселәр мотлаҡ ҡәнәғәт ҡалыр. Нахаҡ һүҙҙәр ҙә ишетеүегеҙ мөмкин. Улар һеҙгә бер ниндәй ҙә зыян килтермәҫ.\nАуыр ғына мәсьәләләрҙе лә ыңғай хәл итерһегеҙ. Был кәйефегеҙҙе тағы ла күтәрер. Ғөмүмән, тормошоғоҙҙа ниндәйҙер яңылыҡ һиҙелер. Үҙегеҙ тураһында ла ниндәйҙер элек ишетмәгән хәбәрҙе ишетергә тура килер.\nҺәйбәт осор. Бер ниндәй ҙә кире ваҡиға һеҙгә ҡағылмаҫ, урап үтер. Яҡын кешеләр менән һуңғы ваҡытта булған үпкәләшеүҙәрҙе оноторға тырышығыҙ. Шаршамбы һәм йома өмөтлө аралашыу өсөн үтә уңайлы.\nТап ошо көндәрҙә үҙегеҙҙе күптән борсоған һорауға яуап табырһығыҙ һымаҡ. Кемдәндер һиҙелерлек эскерһеҙ ярҙам да алырһығыҙ, бәлки. Шаршамбылағы һөйләшеү бар йәһәттән дә файҙалы булмаҡсы.\nӘүҙемерәк йәшәргә тырышығыҙ. Тормошоғоҙҙо яңыса ҡороу мотлаҡ файҙалы булыр. Эске тауышығыҙ һәр саҡ тейешле юлды күрһәтеп торор. Был аралағы ниндәйҙер ваҡиға яҡын киләсәгегеҙгә ыңғай йоғонто яһар. Яҡшы кәйефегеҙ эштәрегеҙгә булышлыҡ итер.\nАҙна барышында аҡса мәсьәләләре көн үҙәгенә сығыр. Был арала өҫтәмә килем сығанаҡтарын да табырһығыҙ, һуңғы ваҡыттағы эштәрегеҙҙең һөҙөмтәләре һиҙелә башлар. Ҡәҙимге көн, эш тәртибен боҙмаҫҡа тырышығыҙ. Иң өмөтлө көндәрегеҙ – шишәмбе һәм йәкшәмбе.\nСығыу ваҡыты 9-10-2017, 07:00 | Ҡаранылар: 686\nЙондоҙнамә (12-18 декабрь)\nЙондоҙнамә (5 – 11 сентябрь)\nЙондоҙнамә (30 май - 5 июнь)


Өлкән ҡыҙҙар өсөн танышыу видео - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nТамыр өлөшөндә яңы тема форум Ойошторорға ғына кәрәкӘгәр һеҙ яңы версияһын баҫтырып Программаһы, зинһар, модераторҙар был турала Хәбәр итә, хәбәр булып һеҙ Нажмите өсөн. Әгәр һеҙ яңы версияһын баҫтырып Программаһы, зинһар, модераторҙар был турала Хәбәр итә, хәбәр булып һеҙ Нажмите өсөн. Был сат, күңелен табыр өсөн Үҙеңә һәр ҡайҙа әңгәмәләште. Бер ҡасан да алдан белеп, Икенсе кеше булыр. Яңғыҙ ир-атты эҙләй ала Һәм уны интим әңгәмә өсөн Борсолма, ҡыҙым.\nБеренсенән, был анонимность тулы. Һеҙ улар тураһында ҡушаматлы булыуын Ғына белә, һеҙ уларҙы үҙегеҙ беләһегеҙ. Церебраль һезгә кәрәк түгел, үҙегеҙҙең Электрон почта адресын һәм телефон Номерын ҡалдырып. Ҡушымтаны ҡуллана башлай һәм ул Һеҙҙе асылды. Икенсенән, беҙҙә рейтинг системаһы була. Башҡа кулланыусылар һеҙҙең баһаларға мөмкин, Йәки ҡуйҙы. Был мәғлүмәт һеҙҙең өсөн рейтинг Системаһы нигеҙендә буласағы тура килә. Шулай уҡ, ҡулдан тотоу өсөн Контроль системаһы булараҡ файҙаланыусы юҡ. Ҡағиҙә боҙоу һеҙҙең өсөн күпмелер Ваҡыт бикләп мөмкин, ә мөмкин, Һәм бер ҡасан да. Йөкмәткеһен күрһәтә алмайбыҙ, донъяның бөтә Илдәре һәм этика законға ҡаршы килә. Бигерәк тә эротическое, наркотик һәм Экстремистик материалдар. Ваҡытлы файл, уларҙан алыҫыраҡ булырға Тырыша һәм был скриншоты файловый Аша менеджер. Курсор актив.\nСкрытые файлы күрһәтелгән.\nМенән бушлай Осрашыуға ҡатын-Ҡыҙы Санта-Фе-ла-Вера-Крус\nҠатын-ҡыҙ һеҙҙе биттәре менән Таныштырасаҡ, санта-фе-ла-Вера-КрусБында һеҙгә анкета бушлай онлайн Танышырға мөмкин булмаған ҡатын-ҡыҙ Ҡалмаҫ яңғыҙ теркәлгән Санта-фе-Ла-Вера-Крус. Теркәлгәндән һуң, ул бер нисә Минут биләй, ҡатын-ҡыҙ менән Аралашыу һәм һеҙ аласаһы инеү, Икенсе ҡалала йәшәй. Барыһы ла осрашыуҙар теләп, яратып Таба, үҙе икенсе половинка таба, Өйләнә, санта-фе-ла-Вера-Крус, ваҡытты бик яҡшы үткәрҙек.\nСайтында Видео-таныштырыу. Рулетка ч\nПрограмма популярлыҡ таныштырҙыХат алышыу өсөн генә, аралашыу, Мөнәсәбәт етди.\nХулна осрашыу Булып таҡыя\nУны төҙөү өсөн, төрлө форматта Булырға мөнәсәбәте төҙөргә теләп һәм Кем менән танышырға теләй девон Һәм башҡортостанды күҙ хулна формальностьСайт булдырыу өсөн кем менәндер Танышырға теләүсе ҡыҙҙар-башҡортостанды һәм Төрлө форматта төҙөргә теләй һәм Мөнәсәбәт күҙ виргина Хулна формальность.\nБөтә донъя Буйынса йыл, В рулетке Видеочить\nбарлыҡ ҡағиҙәләр кәрәк\nРулетка ч һүҙҙәр исемдән килгән Бөтә донъя буйынса интернет-ҡыҙ, Ул-был урында, һеҙ ҡайҙа Ул аласыз кешеләр менән аралашыу, Яңы ярҙамында веб-камера һәм Микрофон, әммә, һуңғы версия ҡулланыу Өсөн, һеҙ уны ҡуйырға тейешУлар менән аралашыуҙы һайлауҙы һәм Осраҡлы кешеләр эләгә башлай әңгәмәләште Беҙҙең сайт, әгәр ҙә яратмаһа, Уның әңгәмәләште, уның башҡа еңел Алмаштырып була бының өсөн кәрәкле Төймәгә баҫып. Беҙҙең ч тамырынан айырылып рулетка Һәм башҡа аналогтары юҡ. Түбәндә һеҙ табан өҫтөнлөк 5: Әйтергә кәрәк, беҙ түгел. Ишектәр файҙаланыусылар өсөн битәрләп йәки Етди һәм расизм милләтселек сағылышын Тормошҡа яраҡлаша ала. Беҙҙең тағы ла яҡшыраҡ эшләй Һәм модераторҙар видеочить боҙоуҙар тураһында Хәбәр итә. Башында тоташтырыу өсөн веб-камералар Порты булғас, әгәр һеҙ һатып Алған персональ компьютерҙар өсөн айырым.\nБыл хәбәрҙән һуң яңы ҡоролош Барлыҡҡа килергә тейеш.\nӘгәр ҙә был хәл булмаһа, Бәлки, тип түгел портында эшләй. Башҡа к камераға тоташтырыла-порт Хәҙерге П булыуға ҡарамаҫтан, ғәҙәттә, 4-се тапҡыр. Уйындың был кәрәк һуң ҡуйылған, Уларҙы тоташтырып веб-камера. Тикшереү эшемдең аҙағында водитель һәм Инструкция программаһы кәрәк.\nБыл һынау режимында эшләй ала, Һеҙҙең видео яҙмалар, фотоһүрәттәр эшләй, Камераларҙың һанын үҙгәрә һ.\nәгәр водитель һәм сығымдары менән Түгел, исеме табыла һәм етештереүгә Индерелә программаһы рәсми сайтында текә Эҙләү системаһы моделе булған.\nБыл ҡатмарлы бер нәмә лә юҡ\nБөтәһе лә күпкә ябай булған, Ноутбук - уйындың ҡуйҙы инде, ә Веб-камера, сылбыр, шулай булғас, Һеҙҙең эш түгел беспокойтесь тураһында Туранан-порт йәки уйындың баҫа. Шулай уҡ инанысы һеҙ кәрәк, Һеҙҙең браузер дөрөҫ ҡуйыу өсөн Видеоизображение була. Рөхсәт ителгән, һәм һеҙ нормаль Эшләүгә әҙерлек этабы үтте инде камераға. Был осраҡта ҡала менән бәләкәй - Чат иҙән һәм һайлау барған, Һуңынан төймәгә басыгыз актив камера, Ә һуңынан билдәләр барлыҡҡа килә, Унда 2-се урынды билдәләргә Кәрәк - ябылғандан һуң төймәгә басыгыз Һәм был хәлде хәтерләйем.\nБәлки, һеҙгә бынан һуң еңелдән Ҡулланылған веб-камералар видео автоматик Рәүештә уға ҡушылып, көй өҫтәмә башҡа.\nМикрофон көй - ч өсөн файҙаланыусылар Реаль проблемаларын, күпселек.\nБеренсенән, йыш ҡына барлыҡҡа килгән Шипение-конфигурациялары дөрөҫ ҡоролмауы арҡаһында.\nИкенсенән, һеҙгә, ғөмүмән, йыш ҡына Әңгәмәләш булырға эшләй һәм был Тағы ла ишетмәнем.\nКәрәкле процедуралар өсөн әҙерлек эште Дөрөҫ үтәү ҡоролошо түбәндәгесә: барлыҡ Процедураларын үтәргә ярҙам менән идара Итергә мөмкин.\nИндереү дөрөҫөрәге, уның бүлектәре булырға Мөмкин панелдәр аша идара итеү - Аппарат саралары һәм өндәре. Ҡушымта ҡағыла сысҡандың уң төймәһенә, Һуңынан менюлағы көй һайлау закладка төшә.\nУл тамғаларға микрофон ҡағыла.\nЙылына меню моделен һайлау микрофонға Килә, һуңынан яҙып громкость отрегулировать Ползунок уртаһына ҡуйырға мөмкин. Бынан һуң һеҙҙең тауышығыҙҙы ишетмәнем, Һеҙҙең әңгәмәләште асыҡ була, ә Оҙайлы ваҡыт эсендә өҙлөкһөҙ эшләй Микрофон буласаҡ. Азат тиклем башҡа илдәргә сәйәхәт От от страха - исемлегенә бик Киң, һәм барыһы ла һеҙгә Бәйле булыуын фаразлай. Рулетка ҡуллана аласыз күрергә түбән Ч төп маҡсат: һеҙ был Мөмкинлектән ҡыҫҡаса исемлеге.\nИсегездә тотоғоз, барыһы да һеҙ Бәйле ғәжәп, әммә беҙҙе видео Ҡағиҙәләр буйынса эшләү мотлаҡ.\n6.2.6 - скачать\nҠушымта һәм селтәрҙәре төҙөү өсөн Таныш булған кешеләр менән аралашыу Популяр сервис ебәрҙе, уның осраҡлы Рәүештә кәмейВидео-элемтә аша тормошҡа ашырыла. Аҡса түләү һәм коммуникация үҫеше Өсөн кәрәк булған өсөн түгел, Һеҙҙең аралашыу церебраль. Ҡушымта, популяр хеҙмәт өсөн rtx Ярҙамындағы бәйләнешен камиллаштырыу, операцион системаһы Өсөн портативный айланмалар. Тора, тип билдәләне ч асылы Шунда был кеше менән аралашҡанда Асыҡ, ерҙең төрлө мөйөштәренән ҡушыла. Һайлау осраҡлы хәл итеп әңгәмәләште.\nЧатта аралашып, текст йәки өҫтәмә Микрофон аша үтә.\nПрограмма осраҡлы һайлау юлы итеп Әңгәмәләште бер нисә секунд. Әңгәмәләште әгәр һезгә окшамай, һеҙ Уның менән аралашырға теләмәй һәм, Бер төймәгә күсергә мөмкин буласаҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уның менән бәйләнеш Һәм аралашыу ҡоралы булараҡ түгел, Кеше бөтә ч ҡатнашыу өсөн ҡулланыла.\nЙыш ҡына кеше непристойный әйберҙәрен Күрһәтте, уның шәхси өлөшө күрһәтелә.\nӘгәр һеҙ бындай наткнуться на Асылын, һеҙ уны ялыу итергә Мөмкин, ә инде был сервис Ҡулланыусыларға хакимиәте ҡамап. Бик мөһим булып, сатнама рулетканы Ҡулланыу, балаларға ла ҡулланырға кәңәш ителә. Аралаша башлау өсөн икенсе яҡтан, Уны өҫтәмә һайлау осраҡлы рәүештә, Һеҙҙең төп менюла өҫтәмә булһа Кәрәк икән, камера тоташтырылған сылбыр Һәм унда кәрәкле ҡоролма микрофонный. Геолокация ҡулланып, һеҙ автомат рәүештә Өҫтәмә билдәләнә йәшәгән илдәрҙә, телемде Генә күрһәтергә һәм уны һезгә Кәрәк буласаҡ, улар телисез икән, Чатта аралашыу менән Рулетка. Бөтә башҡарылған операциянан һуң төймәгә Басыгыз Старт кәрәк, тип әңгәмәләште Һайлауҙан һуң башлана. Уңайлы интерфейс ябай һәм өҫтәмә Ч бар.\nАуыҙ өлөшө эшләү һәм техник Юғары кимәлдә үтәй.\nҠушымта һәм мобиль ҡорамалдар иҫке Булыу бер аҙ эшләй.\nКраснодар крайы Краснодар йәки Ҡыҙ йәки Ҡатын-ҡыҙ Менән\nБала булған, мин уның менән\nКраснодар крайы Краснодар 2602 сайтында Һәм ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егет Менән танышырға эҙләп, бәлки, етди Мөнәсәбәте менән балалар өсөнМин нормаль ҡыҙы, айырылышыу йылдан Һуң күберәк. Мин классик ғаилә булдырыу өсөн Ир-егетте эҙләй. Тормошо һәм кем балаһын яратмаһын. С алдынан яҙған, мин ҡурҡам, Мин тип йәшәгән Верондағы 128584. Унда ул алты ул. Һәм минен фотолар күп кенә Фотолар 128524 исеме күптән эшләй. Мин ғаиләмде бик ашағыҙ, йәш Әсәй һәм хыял и, 18 Йәштә мин, мин һәм ҡыҙым Бар ине, спорт менән шөғөлләнә. Никах үткәрә алмай, сөнки уның Алдашыуын асыҡлай. 23 тиклем ир-егеттәр эш Эҙләп с 28, 4 ү-Йыл хәтерегеҙҙә, позитив фекерләү, спорт, саморазвитие.\nГулять по паркы, музыкаһы тыңлай\nЙәш әсәй, мөхәббәт урында булып, Унда әҙ кеше, тәбиғәт. Эш күп адекват һәм Мин Тыныс кеше.\nМәлих, невинный һәм дә мәлих, Барыһы бер өҫтәрәк ҡушыла.\nКүҙ ҡайҙа, ҡайҙа блестка, бер Нәмә лә аңламай.\nБыл матур картинаһының үҙенсәлектәре. Краснодар крайы Краснодар 2602 сайтында Һәм ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егет Менән танышырға эҙләп, бәлки, етди Мөнәсәбәте менән балалар өсөн.\nТормош юлдашы. Тормош уларҙы Бергә ҡыуанып, наслаждайся. Ихлас, саф\nМәрхәмәтле кешеләр Юмор менән Иман булырға Тейеш кешелә, Христиан сиркәүе Ағзаһы, Күптәр Ашыу һәм а.\nяратыуы, мәрхәмәтле, Ҡунаҡ йорто, Минең ирем Һәм яратҡан, Һәр саҡ Ҡатын-ҡыҙ Тәүге аҙымды көтөп. Ир-егеттәр Һәр саҡ Инициативалы яғында Булырға тейеш Булһа, ҡатын-Ҡыҙҙар шулай Кеүек тоя, Сөнки улар Уны эҙләргә Түгел, ә уны.\nҠатын-ҡыҙ Шымкент һеҙ Биттәре менән таныштырҙы.\nБында һеҙгә Анкета бушлай Онлайн шымкент Ҡалаһында ҡатын-Ҡыҙ теркәлгән Мөмкин булмаған Көсө менән таныштырҙы. Теркәлгәндән һуң, Ул бер Нисә минут Биләй, ҡатын-Ҡыҙ менән Аралашыу һәм Һеҙ аласаһы Инеү, икенсе Ҡалала йәшәй.\nБарлыҡ, теге, Кем менән Осрашырға теләп, Яратып таба, Үҙе икенсе Половинка табып, Шымкент ҡалаһында Өйләнеп, ваҡытты Бик яҡшы Үткәрҙек.\nНеаполь Видеочивать. Без теркәлгән.\nБөгөн күп кенә тирбәлергә мөмкин, Нормаль тормош осрай, шуға күрә Бындай кешеләр өсөн аралашыу сараһы Рәүешендә уникаль рулетка менән тап Килде - улар был ҡыҙыҡлы метод Һәм ҡурҡыу хисе менән көрәшергә, Дуҫтарыма һәм ярҙам эҙләп, шулай Уҡ мөнәсәбәт. Видеочивать-рулетка ғына эшләй ала: Экран клавиатураһы һәм, ә видео, Чат теркәлгән булһа, һеҙ аныҡ Белеп, һеҙҙең кеүек күренә әңгәмәләште. Был осрашыу бик мөһим булыуын, Шулай уҡ тураһында уйлайһығыҙ икән, Һеҙ яңылышмайһығыҙ күпме тапҡыр, ҡасан Һәм башҡа сит ил кешеләре Йәки кеше аватар ҡуйыу төп Фотоһүрәттәр күрһәтте. Видеочивать - был ябай интерфейс менән Файҙаландым, 18 йылдан һуң теләһә Ниндәй йәштәге кешеләр өсөн тәғәйенләнгән. Портал менән файҙаланыусылар һаны ҙур Мәғлүмәт базаһы булырға, унда ҡыңғыраулы Һәм һынлы элемтә ч ысулы Булараҡ ҡулланыла. Әммә, иң мөһим мәл булыуын, Күберәк һәм кәрәк түгел һеҙгә Партнерҙар эҙләү әңгәмәләште, был рулетка. Чатта аралашыу ысулдары һеҙҙең өсөн Уңайлы һәм арзан буласаҡ, баш Һәм төп һәм был өстөнлөктәре. Уйланып торған да, нимә генә Видеочить селтәре өсөн интим мөнәсәбәттәрҙә, Киреһенсә, ябай кешеләргә был осрашыуҙа Бик күп эшләй, төрлө темаға Бөтөнләй улар менән аралашып, сәнғәт Тураһында һөйләшеп, сәйәсәт, тәбиғәтте, телде Алмаштары тәжрибәһен, ҡыҙыҡһыныу буйынса, туристар Һәм башҡаларҙы табырһығыҙ. Әлбиттә, түгел ароматические мөнәсәбәттәре һәм Аралашыу варианттары сығарыу, пар билдәле Бер процентын булһа, ныҡлы ғаилә Булдырып, уның кем, ҡасан интернетта Танышҡан.\nУотерфордский Ҡалаһында осраша. Юҡ Уотерфордта Һәм йөкләмәләре\nფსიქოლოგი. მე ვიცი კომპიუტერი\nбашҡа өлкәндәр өсөн бушлай таныша теркәлгән 18 ч башҡа рулетка шунда таныштыҡ. ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләп иғлан фото теркәлгән танышты йыл видеочивать таныш булмаған видео теркәү башҡа онлайн видео чат ҡыҙ менән теркәлгән видеочивать башҡа видеочивать теркәлгән рулетка


Урал Рәшитов 55 йәшлек юбилейын билдәләне - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n09 марта 2017 — 15:25 ГТРК «Башкортостан»\nУрал Рәшитов 55 йәшлек юбилейын билдәләне.\nОшо уңайҙан ул тамашасылары менән осрашып күңел йылыһын-йырҙарын бүләк итте. Алты йәшенән музыкаға бар күңеле менән ғашиҡ булған Урал Рәшитовтың ижадын күптәр үҙ итә. “Әлдермеш”, “Ҡыҙыл раузалар”, “Тыуған яҡ”, “Яңғыҙ миләш” йырҙары йылдар үтһә лә хит булып ҡала. Шуға ла һәр концертын артист халыҡ байрамына әйләндерергә тырыша.Тормош юлыңда тоғро юлдашың булыуы ҙур бәхет. Ҡатыны Азалия Рәшитова менән ике ул, бер ҡыҙ үҫтереп, ғаилә усағында янһалар ҙа, сәхнә юлын онотмайҙар. Урал һәм Азалия Рәшитоваларҙың сығышы Башҡортостан һәм Татарстандың билдәле артистарының сығыштары менән үрелеп барҙы. Тамашасылар уларпҙы алҡыштарға күмде. Урал менән Азалия Рәшитовтарҙың Балалар ижад үҙәге лә бар. Юбилярҙы байрамы менән Татарстан һәм Башҡортостан йырсылары ғына түгел, балалар ҙа ҡотларға килгән. Халыҡ өсөн әлеге көндә лә хит булып килгән “Тыуған яҡ” йырын бүләк иттеләр улар.


Киоскылар апрелдә һүтелә\n26 Ғинуар 2021, 14:45\nВТС биҫтәһененең Гоголь урамында дүрт туҡталыш павильонын һүтеп аласаҡтар - ҡала етәксеһе Владимир Куликов Стәрлетамаҡта йәшәүсе бер кешенең һорауына яуап биргәндә ошо турала әйтте.\nҺорау биреүсе Радий Хәбировтың социаль селтәрҙәрҙәге рәсми сәхифәһендә “санитария талаптарына тап килмәгән ҡот осҡос насар шарттар, һаҫыған балыҡ еҫенә себендәр мыжғып осоп йөрөй”,– тип мөрәжәғәт иткән булған. Был мөрәжәғәтте халыҡтан килгән ялыуҙарҙы күҙәтеүсе “Инцидент” системаһы асыҡлаған. Әлеге туҡталыштарҙа шулай уҡ йәшелсә-емеш, сәскә һатыу, аҙыҡ-түлек киоскыһы һәм ломбард сауҙа нөктәләре урынлашҡан.\nСтәрлетамаҡ етәксеһе Гоголь урамының көнсығыш яҡлап “Баҫыу урамы” туҡталышындағы павильонды сауҙа киоскыһы менән бергә һүтеп ташлау тураһында 2020 йылдың 6 ноябрендә ҡарар сығарылыуы тураһында хәбәр иткәйне. 2020 йылдың 10 декабрендә иһә Гоголь урамының көнсығыш яҡлап “Суханов урамы” туҡталышындағы павильонды сауҙа киоскыһы менән бергә һүтеп ташлау тураһында ҡарар сығарылды. Шулай уҡ ошо уҡ урамда көнбайыш яҡлап “Баҫыу урамы” һәм “Суханов урамы” туҡталыштарындағы павильондар быйыл 14 ғинуарҙа һүтеп алынырға тейеш ине.\nОшо көндәрҙә ҡала етәксеһе был мәсьәләгә ҡағылышлы былай тип яуап бирҙе: “Гоголь урамының көнбайыш яҡлап “Баҫыу урамы” һәм “Суханов урамы” туҡталыштарындағы павильондар әлегә һүтеп алынмай, ни өсөн тигәндә, был сауҙа павильондары хужаһы ҡала хакимиәтенә ошо объекттарҙы үҙ ирке менән 14 апрелдә һүтеп аласағы тураһында ғариза менән мөрәжәғәт итте. Был мәсьәлә ҡала хакимиәте контролендә тотола”һе.\nӘйткәндәй, әлегеләй объекттар буйынса “Ашҡаҙар” гәзитенең үткән һанында ла тәнҡит мәҡәләһе донъя күрҙе. Гәзит уҡыусы был киоскылар ҡалабыҙҙың дөйөм матурлығын боҙоп ҡына ҡалмай, рөхсәтһеҙ спиртлы эсемлектәр һатып һәм йәш быуынды тәмәке менән тәьмин итеп, йәмғиәткә зыян килтерә, тип билдәләне.


Бәхет осҡондары ҡабынды! » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Бәхет осҡондары ҡабынды!\n16.10.2010 Бәхет осҡондары ҡабынды!\nТуҡтауһыҙ дауахана тупһаһын тапап, тамам өмөтһөҙлөккә бирелгәндән һуң, балаһын ишетмәүселәр өсөн махсуслаштырылған мәктәп-интернатҡа урынлаштырыуҙан башҡаса сара таба алмаған ата-әсә өсөн был ҙур ҡыуаныс ҡына. Сөнки кохлеар имплантация (ҡолаҡтың эсенә кохлеар имплант ҡуйыу) әллә күпме кешенең зәғифлеген бөтөрөү мөмкинлеген бирҙе. Ошо көндәрҙә беҙгә әлеге тәжрибә менән яҡындан танышыу форсаты тейҙе. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән «Донъяны ишет» мәрхәмәтлек фонды тарафынан баш ҡаланың «Дуҫлыҡ» балалар шифаханаһында ойошторолған кохлеар имплантация үткәргән балаларҙың Бөтә Рәсәй слеты ине әлеге сара.\nӨфөнөң слетты үткәреү урыны тип һайланыуы юҡҡа түгел. Ни өсөн тигәндә, Башҡортостан – Рәсәй Федерацияһы төбәктәре араһында һаңғырау балаларға комплекслы ярҙам күрһәтеүгә тәүгеләрҙән булып тотонған республика. Бынан тыш, беҙҙә кохлеар имплантация буйынса операция кисергән балаларҙы реабилитациялау ҙа юғары кимәлдә ойошторолған. Тимәк, үтә ҡиммәт булыу сәбәпле, быға тиклем тик бағыусылар йә ауырыуҙың үҙ иҫәбенә йылына ни бары биш-алты балаға ғына эшләнгән операция әле дәүләт кимәлендә хәл ителә – кохлеар имплантация республика бюджеты иҫәбенә башҡарыла. Бөгөн Республика балалар клиник дауаханаһында ошо юл менән 135 балаға ишетеү һәләте ҡайтарылған да инде. Операция – бер миллионға, аппарат үҙе 300 мең һумға барып баҫһа ла, медиктар һәм иҡтисадсылар фекеренсә, был ишетмәгән кеше өсөн ғүмер буйы сарыф ителгән сумманан күпкә түбән. Сөнки ауырыуҙы уҡытыуға, дауалауға байтаҡҡа күберәк, яҡынса туғыҙ йөҙ мең долларҙан ашыуыраҡ сығым сарыф ителә икән.\nНәҡ бәләкәй компьютер\n«Ван Моурик Медикал» компанияһының клиник белгесе Руслан Кертиев аңлатыуынса, кохлеар имплантация – һаңғырау кешеләргә ярҙам итеүҙең камиллашҡан системаһы. Уның составына ике компонент инә. Беренсеһе – телмәр процессоры. Ул кеҫәгә һалып йөрөтмәле йәки ишетеү аппаратына оҡшаш, ҡолаҡҡа беркетеп ҡуйыла торған бәләкәй генә компьютер. Баҡтиһәң, телмәр процессоры микрофон аша мәғлүмәт ала һәм уны анализлап, кодлай. Артабан был мәғлүмәт системаның икенсе компоненты – кохлеар имплантҡа ебәрелә. Ул мәғлүмәтте ишетеү нервы епсәләренә оҙата. Ә имплант үҙе стимуляторҙан һәм электрод рәшәткәнән тора. Стимулятор ҡолаҡ артына урынлаштырыла, һәм ул тауышты электр импульстарына әйләндерә. Артабан импульстар ишетеү нервыларына эләгә, тауыш йәки хәбәр баш мейеһенә тапшырыла. Был процесс шул тиклем тиҙ башҡарыла, кеше тауышты шунда уҡ ишетә.\nКохлеар имплантация кемдәргә билдәләнә һуң? Ул бөтөнләй ишетмәгән кешеләргә, һаңғыраулыҡ буйынса дүртенсе төркөм инвалидтарға тәғәйенләнә. Сөнки уларға иң яҡшы ишетеү аппараттары менән дә ярҙам итеү мөмкин түгел. Бының өсөн сурдолог ишетеү йәһәтенән кәмселеге булған бала менән аудиологик тикшереү үткәрә. Тикшереү этабында пациентҡа операция эшләү-эшләмәү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Икенсе этап – хирургик операция ваҡыты. Операция барышында имплант корпусы ҡолаҡ артындағы тире аҫтына беркетелә. Ә корпустан сыҡҡан электрод рәшәткә ҡусҡарға тоташтырыла. Техник яҡтан бер ниндәй ҙә ҡатмарлылығы булмаған операция, ғәҙәттә, ике сәғәт самаһы дауам итә. Операция урынында ни бары бәләкәй генә йөй ҡала. Артабанғы этап – реабилитация. Операциянан һуң дүрт-алты аҙна үткәс, телмәр процессоры кохлеар имплантҡа тоташтырылып көйләнә. Ошо мәлдән һуң пациент кохлеар имплант ярҙамында ишетә башлай. Был этапта телмәр процессоры көйләнә, телмәрҙе кодлау стратегияһы һайлана, тыңлау өсөн индивидуаль программа булдырыла. Был эш кешелә тулы һәм кәмселекһеҙ ишетеү һәләтен яйға һалыу өсөн башҡарыла. Артабан телмәр функцияһын үҫтереү маҡсатында сурдопедагог менән күнекмәләр башлана. Кохлеар имплант ғүмерлеккә ҡуйыла, ул иҫкермәгәнлектән, ниндәйҙер техник хеҙмәтләндереү талап итмәгәнлектән, алмаштырыу мотлаҡ түгел.\nБелгестәр билдәләүенсә, операциянан һуң һирәк осраҡта ғына тәм тоймау, баш әйләнеү, хәрәкәттә ниндәйҙер тайпылыштар, күңел болғаныу, баш ауыртыу, ҡолаҡ шаулауы кеүек ҡайһы бер кире эҙемтәләр күҙәтелеүе ихтимал.\nНи өсөн бала һаңғырау булып тыуа һуң? Бының сәбәптәре төрлө булырға мөмкин. Генетик ауырыу, менингит кисереү ҙә сиргә сәбәпсе була ала. Бындай сабыйҙарға бәләкәйҙән имплант ҡуйҙырыу зарур. Сөнки ишетмәгән баланың үҫеш буйынса артта ҡалыуы, бөтөнләй теле асылмауы, һөҙөмтәлә һөйләшә алмауы билдәле. Шунлыҡтан уға бәләкәй саҡта уҡ операция яһау отошло. Был йәһәттән хатта йәш ярымлыҡ балаларға ла операция яһау буйынса уңышлы тәжрибәләр бар икән. Кохлеар имплантация кисереүселәр процедуранан һуң бер ҡыйынлыҡһыҙ аралаша, телефондан һөйләшә, ябай мәктәптә уҡый ала. Уларҙың тулы тормош менән йәшәй башлауына шаһит булыу һөйөнөс кенә. Өҫтәүенә, ҡәҙимге ишетеү аппараттарынан айырмалы рәүештә, кохлеар импланттар тауышты көсәйтеп кенә ҡалмай, ә ҡолаҡ эсендә эшләмәгән элементтарҙы йәки зарарланған элементтарҙы алмаштыра.\nНимә ул реабилитация?\nПроцесс ярты эштән күберәген ала. Шуға күрә операциянан һуң сабыйҙарҙан, ата-әсәләрҙән сабырлыҡ, ныҡышмалылыҡ кәрәк. Эш барышында сурдологтар, дефектологтар, логопедтар йәлеп ителә. Был ваҡытта баланы һөйләшергә өйрәтәләр, компьютер техникаһын файҙаланып, имплант көйләнә. Республикабыҙҙа теүәл бер аҙна дауам иткән Бөтә Рәсәй слеты ла – ошо йүнәлештә маҡсатлы эш алып барыу һөҙөмтәһе. Сарала, кохлеар имплантация буйынса операция кисергән ҡырҡ баланан, уларҙың ата-әсәләренән тыш, Европа илдәре белгестәре, Рәсәйҙең билдәле сурдопедагогтары ҡатнашты. Слет барышында Бөйөк Британияның һаңғырауҙар фондының генераль директоры, профессор Сью Арчбольт сурдопедагогтар өсөн мастер-кластар үткәрҙе. Белгестәр һәр бала менән шәхсән шөғөлләнде. Балаларҙың күбеһе тиерлек нәҡ ошо минуттарҙан тәүге өндәрҙе ишетеп, тәүге ижектәрҙе әйтергә өйрәнде. Аудиолог Елена Савельева үткәргән дәрестә беҙ үҙебеҙ ҙә Нальчик ҡалаһынан килгән ете йәшлек Далила Мечееваның тәүге тапҡыр әсәһенә яғымлы итеп: «Әсәй!» – тип өндәшеүенә шаһит булдыҡ. Ғәзизкәйенең ишетеүен, теле асылыуын йылдар буйы көткән әсә өсөн иң татлы һүҙ, ҙур еңеү булғандыр был. Ошондай бәхет осҡондары слетта реабилитация үтеүсе һәр баланың йөҙөндә балҡыны.


Йөрәктәргә ҡояш ҡундырып... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Тубырсыҡ » Йөрәктәргә ҡояш ҡундырып...\nЙөрәктәргә ҡояш ҡундырып... 30.05.2015 // Тубырсыҡ\nКөтөп алынған йәмле миҙгел Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө менән башлана. Мәғлүмәттәргә күҙ һалғанда, был байрамды булдырыу мәсьәләһе 1949 йылда Парижда уҙғарылған Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар конгресында хәл ителә. Киләһе йылдан иһә байрам рәсми рәүештә билдәләнә башлай.\nХалыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнөң флагы ла бар. Унда Ер тирәләй биш фигура ҡуйылған. Урталағы шар уртаҡ йортобоҙҙо – Ватаныбыҙҙы – сағылдырһа, эргәһендәге күк, һары, ҡара, аҡ, ҡыҙыл төҫтәр – төрлөлөк һәм сыҙамлылыҡ билдәһе.\n1 июндә Өфө халҡын һәм ҡунаҡтарҙы төрлө күңелле саралар көтә. Мәҫәлән, “ВДНХ-Экспо” комплексы (Менделеев урамы, 158) майҙанында “Мәрхәмәт” хәйриә фонды социаль йәһәттән аҙ тәьмин ителгән һәм ишле ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән, шулай уҡ ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балалар өсөн күркәм тамаша ойоштора. Бәләкәстәр унда интерактив уйындарҙа, конкурстарҙа ҡатнашып, әкиәт персонаждары менән осрашып, күстәнәс алып ҡыуаныр.\nБашҡортостандың Профсоюздар федерацияһы йорто (Киров урамы, 1) эргәһендәге майҙан да гөрләп торасаҡ. Унда балалар ижад коллективтарының концерты, ҡыҙыҡлы конкурстар, аниматорҙар ҡатнашлығында мауыҡтырғыс уйындар уҙғарыу ҡаралған. Байрамда шулай уҡ “Олатайҙарыбыҙҙың данлы еңеүе”, “Нимә ул хеҙмәт һаҡлау?” тигән һүрәт бәйгеләре еңеүселәре бүләкләнәсәк. Йәш рәссамдарҙың ижад емештәре менән ошонда уҡ ойошторолған күргәҙмәлә танышырға мөмкин буласаҡ.\nШулай уҡ Өфөләге барлыҡ парктарҙа ла мауыҡтырғыс саралар ойоштороласаҡ. Көн дә сабыйҙарҙың кәйефен төшөрөргә ниәтләмәй: 25 градус йылы булыр тип көтөлә.\nБеҙ иһә, йола буйынса, байрам алдынан редакция хеҙмәткәрҙәренең мәктәпкәсә йәштәге балаларын йыйып ҡотланыҡ. Иртә менән тупылдашып килеп еткән сабыйҙар яңы эш көнөбөҙҙөң күгенә ҡояш ҡундырып, күңелгә сикһеҙ дәрт-дарман өҫтәп ебәрҙе.


Ауыл киләсәге уңған ғаиләләр иңендә | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Ауыл киләсәге уңған ғаиләләр иңендә\nАуыл киләсәге уңған ғаиләләр иңендә\nТыуған ауылым тип йән атып йәшәгән кешеләр була. Яңы Һәйет ауылынан Вәхитовтар ғаиләһе тап шундайҙарҙан. Ғаилә башлығы Ришат ағай менән ҡатыны Нәсимә апай, ныҡлы ғаилә ҡороп, балаларына белем биреп, эшле итеп, бөгөн ҙур ҡәүем булып тыуған ауылдарында донъя көтә. Ағас эшкәртеү, малсылыҡ һәм солоҡсолоҡ менән шөғөлләнәләр.\nТамға ырыу ҡотон һаҡлай\nРишат ағай урман эшкәртеү хужалығында эшләгән. 2000 йылдарҙа хужалыҡ тарҡалып, күпселек ауылдаштары, шул иҫәптән үҙе лә эшһеҙ ҡалғас, оҙаҡ уйлап тормай, элекке биналарҙы һатып ала ла шәхси эшҡыуарлыҡ эше менән шөғөлләнә башлай. Ағас эшкәртеү, таҡта ярыу, бура бурау, бурса эшләү – бөгөн былар менән Вәхитовтарҙың өлкән улдары Илфат булыша.\nАтай кеше улын яйлап бар эштең нескәлектәренә өйрәткәндән һуң, бары тик ярҙам итеп кенә тора. Илфат Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған. Тормошон тыуған яғы менән бәйләргә ҡарар иткән. Әле ауылда өй һалып сыҡҡан, ҡатыны Резеда менән өс бала тәрбиәләйҙәр: Алтынай, Динислам һәм Ильяс ата-әсәһен ҡыуандырып үҫеп килә.\n– Ағасты Бөрйән, Белорет райондарынан аукционда алабыҙ. Уны тәрән эшкәртеү һөҙөмтәһен бирә. Ишембай районы халҡы ғына түгел, Салауат һәм Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Ғафури районы кешеләре лә өй һалғанда беҙҙән бура ала. Заказдар ҙа, эш тә күп. Йәйгеһен ай һайын 100 кубометр продукция етештерәбеҙ, – тип һөйләй Илфат.\nКесе улдары Әнүр бала саҡтан ҡортсолоҡ менән ҡыҙыҡһына һәм ҡул араһына инеү менән атаһына ярҙам итә башлай. Әлеге ваҡытта Вәхитовтарҙың 250-нән ашыу солоғо бар.\n– Йылдан-йыл уларҙың һанын арттырабыҙ. Ата-бабаларыбыҙҙан килгән һөнәр бит ул солоҡсолоҡ. Беҙҙең ете быуыныбыҙ ҡортсолоҡ менән шөғөлләнгән. Шуға был эште дауам итергә тейешбеҙ тип уйлайым, – ти Әнүр.\nБеҙ уның менән ауылдан бер нисә саҡрым алыҫлыҡта ятҡан умарталыҡта осраштыҡ. Был ер асыҡ һауа аҫтындағы музейҙы хәтерләтә. Ниндәй генә солоҡтар юҡ унда!\nВәхитовтарҙың эшмәкәрлегенең бер йүнәлеше – ата-бабаларҙан ҡалған солоҡтарҙы табып төҙөкләндереү. Төҙөкләндерелгән тумар умарталарҙы ошонда ҡуялар, йә урманға алып барып, ағасҡа эләләр. Тумар умартаның эсе бик һәйбәт итеп эшкәртелә, бал да һаҡланғас, улар сереп бармай.\n– Беҙ тапҡан түмәр умарталарҙың күбеһендә Ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәренең тамғаһы тора. Ҡайһы берәүҙәренә эшләнгән йылы ла яҙылған. Күптән түгел 1811 йылда эшләнгән түмәр умартаһына тап булдыҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уны теүәл килеш ағастан төшөрөп булманы. Ваҡыт барыбер аяуһыҙ, ағасы ыуалды, – тип һөйләй йәш оҫта.\nӘнүр үҙе эшләгән умарталарға мотлаҡ ырыу тамғаһын ҡуя. Был – яҙылмаған ҡанун. Вәхитовтарҙың тамғаһы – һәнәк. Тамға ырыу ҡотон һаҡлап торғандай, ҙур әһәмиәткә эйә.\nНескәлектәрҙе белеү шарт\nҠыш айҙарында Әнүр тумар умарталар эшләү менән шөғөлләнә. Был – мәшәҡәтле һәм күп ваҡыт талап иткән эш. Шуға ҡарамаҫтан, йыл да яҙғылыҡҡа яҡынса ун түмәр умарта әҙерләп ҡуя. Әҙер умартаның ауырлығы 100 – 200 килограмм тирәһе. Уны ағасҡа мендереп ҡуйыу күп көс һәм таһыллыҡ талап итә. Бер түмәр умартаға яҡынса өс меңдән ашыу ҡорт оялай.\nСолоҡ балы ғәҙәти умарталағы балдан шаҡтай айырыла. Балды ҡортсолар бары тик көҙ еткәс кенә йыйып ала. Шуға ла уның күләме әллә ни күп булмай. Ябай\nумарталағы балды умартасылар йәй дауамында бер нисә тапҡыр йыя. Шуға күрә бал ҡорттары, ҡышҡылыҡҡа аҙыҡ булмаҫ тип ҡурҡып, һеркәне төрлө сәскәнән йыя башлай. Был балдың сифатына ҙур йоғонто яһай. Солоҡҡа килеп ҡунған бал ҡорттарына солоҡсолар көҙгә тиклем теймәй. Был осраҡта бал ҡорттарының генетик хәтере уяна, һәм улар балды бары тик сифатлы үләндәрҙән йыя.\nҺөҙөмтә булараҡ, балдың тәме лә, сифаты ла бөтөнләй икенсе. Көҙөн, умарталар ҡышҡылыҡҡа әҙерләнеп ҡуйылғас, уларға айыу йә һыуһар һөжүм итеүе ихтимал. Былтыр Яңы Һәйет ауылы урамдары буйлап айыуҙың һыйыр малын ҡыуып барғанын сағылдырған видеояҙманы күптәр ҡарағандыр. Был хәл тап Вәхитовтарҙың урамында була ла\nҺәр эштәге һымаҡ, солоҡсолоҡта ла нескәлектәр күп. Яңы эленгән түмәр умарталарына ҡорт ҡунмауы – була торған күренеш. Шуға умарталарҙы ҡарап торорға кәрәк.\nТәү сиратта, түмәр умартаһы һәйбәт таҙартылып, башҡа еҫтәр сығармаҫҡа тейеш. Икенсенән, йыш ҡына уның ауыҙына үрмәкселәр ау үреп ҡуя икән. Был саҡта бал ҡорттары умартаға инә алмай. Әнүр иһә бал ҡорттары менән уртаҡ тел тапҡан: холоҡтарын һәйбәт белә. Тик һәр солоҡтоң йөҙ йыллыҡ ҡарағайға эленеп, уның кәм тигәндә өс – биш ҡатлы йорт бейеклегендә урынлашыуын иҫәпкә алғанда, солоҡсоноң мәшәҡәттәре бихисап икәнлеген аңларға була. Әнүр – йәш, алдынғы ҡарашлы егет. Ул киләсәккә пландары менән уртаҡлашты.\n– “Торатау” геопаркына өмөт ҙур. Беҙҙең умарталыҡ уның биләмәһенә инә. Ошонда балаларға, туристарға солоҡ балы тураһында һөйләп, күрһәтеп, бал менән сәй эсереп, туризмды үҫтереүгә өлөш индерге килә. Бынан тыш, солоҡ балын, солоҡсолоҡто популярлаштырыуҙы маҡсат итеп алдыҡ. Был шөғөл – беҙҙең ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған мираҫ, уны юғалтырға ярамай. Киләсәктә умарталыҡта экоферма ойоштороп, килгән туристарҙы бал балы, буҙа, ҡорот, фермала етештерелгән башҡа милли аҙыҡтар менән һыйларға иҫәп бар, – ти Әнүр.\nБыл хыялдарҙың тормошҡа ашырына һис шикләнмәйем, сөнки умарталыҡта ҡунаҡтарҙы ҡабул итер өсөн бөтә шарттар ҙа бар. Солоҡсолоҡ эшенең нескәлектәрен, үҙенсәлектәрен һөйләп, оҫталыҡ дәрестәре үткәреү өсөн мөмкинлектәр етерлек. “Эшләйем!” тип маҡсат ҡуйған Әнүр хыялдарын тормошҡа ашырмай туҡтамаҫ, әлбиттә.\nСолоҡ балын кешегә күрһәтеп, уның турала күберәк белһендәр, тигән маҡсат менән Әнүр төрлө сараларҙа йыш ҡатнаша. Йәрминкә, умартасылар йыйыны, конференцияларҙан ситтә ҡалмай. Киләһе йыл Башҡортостанда үтәсәк халыҡ-ара сара – “Апимондия-2021” конгресында ҡатнашырға йыйына. Балдың сифатына ҙур иғтибар бүлә егет. Үҙе етештергән продукцияның артабан ҡайҙа китеүе, ҡайһы тарафҡа һатылыуы һәм иң мөһиме – һатып алыусының уның сифатынан ҡәнәғәт ҡалыуы – Әнүр өсөн мөһим шарттарҙың береһе. Әлеге мәлдә Вәхитовтар етештергән балды “Башҡорт бал ҡорто” компанияһы күмәртәләп һатып ала. Әммә Әнүр балдың ҡайһы\nяҡҡа һатылыуын белмәй ҡала. Был уны бик ҡәнәғәтләндермәй. Уға етештереүсе менән һатып алыусы араһын ҡыҫҡартып, артабан бәйләнеш булдырыу мөһим. Шуға балды һатыу эшен икенсе төрлөрәк ойошторорға иҫәп тота.\nӘлбиттә, күпселек эшҡыуарҙар һымаҡ уҡ, Әнүр ҙә балдың күләме, алынған килем тураһында өндәшеп бармай, әммә беҙҙең өсөн был серҙе асты. 250 солоҡтан улар йылына яҡынса 700 – 800 килограмм бал ала. Солоҡ балының өс литры 16 мең һумдан һатыла. Таҙа килем 1 миллион һумға яҡын.\nКүптән түгел башҡорт ғалимдары солоҡ балының яман шеш ауырыуына ҡаршы тороу һәләтен асыҡлаған. Бал, кәрәҙ, һеркә, хатта үлгән ҡорттар ҙа көслө дарыу икән. Уларҙағы микроэлементтар яман шеш күҙәнәктәренең үҫешен туҡтатыу көсөнә эйә.


Башҡортостанда Нияз Мәжитовтың 85 йыллығы билдәләнәсәк | Всемирный курултай башкир\nХәтер кисәһе 19 октябрҙә Ғафури районының Красноусол ауылы мәҙәниәт һарайында үтә.\nОйоштороусылары – Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Ғафури районы хакимиәте һәм Ғафури районы яҡташтар ойошмаһы.\nТанылған археолог, БР Фәндәр академияһы академигы, тарих фәндәре докторы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының беренсе рәйесе Нияз Мәжитов Ғафури районының Туғай ауылында тыуған.\nПермь дәүләт университетын тамамлаған (1956). СССР Фәндәр Академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында кесе ғилми хеҙмәткәрҙән Башҡортостан Фәндәр академияһының вице-президентына тиклем юл үтә.\n1956-1979 йылдарҙа СССР Фәндәр Академияһы Башҡортостан филиалында Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында археология һәм этнография бүлеге мөдире. 1979 йылдан бирле Башҡорт дәүләт университетында эшләй. 1991 йылдан археология, боронғо һәм урта быуат кафедраһы мөдире.\n300-гә яҡын фәнни хеҙмәт, 12 монография авторы.\nНияз Абдулхаҡ улы Мәжитов 2015 йылдың 11 октябрендә Өфө ҡалаһында вафат булды.\n« В Уфе отметят 130-летие Мухаметши Бурангулова\nБаймаҡ районында ир-егеттәр ҡоро булдырыла »


24 Август 2010, 16:06\nБеҙҙе магазинда, баҙарҙа йыш алдауҙарына өйрәнеп бөткәнбеҙ, быға бер кемдең дә иҫе китмәй. Ә бит был үҙенә күрә бик күңелһеҙ күренеш: кемдеңдер ғәзиз әсәһе (апаһы, ҡыҙы) – тормошта ябай, ғәҙәти кеше – прилавка артына тороу менән алмаштырылғандай була: әхлаҡи ҡиммәттәрҙе онотоп, пенсияға ғына ҡарап йәшәгән әбейгә икмәккә һонған аҡсаһына ҡайтарымды кәмерәк бирә, балаға бер килограмм тип һигеҙ йөҙ илле грамм ғына шәкәр үлсәй, эштән арып ҡайтып килеүсе иргә ҡулланыу ваҡыты сыҡҡан балыҡ консерваһын һатып ебәрә... Иң яҡшы контролер – намыҫ, тиһәләр ҙә, прилавка артында ул йыш ҡына йоҡоға тала, ахыры. Шуға ла һатыусыларҙың алдауҙарына зарланыусылар ҙа күп.\n– Кисә кесе ҡыҙымды, уға ун йәш, магазинға ебәрҙем, ике килограмм алма алырға, – урамда осраған таныш ҡатындың хәл-әхүәлен генә һорағайным, ул йөрәген өйкәп торған ваҡиғаны һөйләп бирҙе. – Килтергәйне, пакет еңел тойолдо. Өйҙәге ҡул үлсәүе менән үлсәп ҡараһам, ысынлап та, кило ярым ғына! Чекты ҡарайым, ике килограмға аҡса түләнгән. Юҡ ваҡытты бар итеп, пакетты алдым да, ҡыҙымды эйәртеп, магазинға киттем. Йәш кенә һатыусы ҡыҙ минең дәғүәмде тыңлап та бөтөрмәне. Күҙен дә йоммай, ике килограмм үлсәп бирҙем, ҡыҙығыҙ, бәлки, юлда ашағандыр, ә уның өсөн мин яуап бирмәйем, ти. Мәйтәм, ул сабый бала түгел дәһә, урамда йыуылмаған алма ашап йөрөргә.\nАшаған хәлдә лә, ярты килоны ул ҡайһы арала ашап өлгөрһөн, магазиндан өйгә тиклем биш минутлыҡ юл, тип, уның ғәфү үтенерен көтәм. Ә ул, оялмайынса, берәйһен һыйлағандыр, тип яуапланы ла, үҙ эше менән булышырға булып китте. Битһеҙ, намыҫың ҡайҙа һинең, тип асыуланғайным, минең намыҫым таҙа, мин уның менән файҙаланмайым, ти. ҡыҙа башлағайным, мә, тығылығыҙ, тип прилавкаға ике унлыҡты ырғытты. Етәкселегенә ялыу менән барырмын, тигәйнем дә... ҡайтып, иремә был хәлде һөйләгәс, әшәке кеше менән булышып йөрөгәнсе, тигән фекергә килеп, тынысландым. Ләкин шул сауҙа нөктәһен хәҙер ун саҡрымдан урап үтермен, таныштарыма ла унда бармаҫҡа кәңәш итәсәкмен. Алыҫыраҡ булһа ла, икенсе магазиндар ҙа бөтмәгән, нервылар ҡәҙерлерәк.\nАңлайым мин уны. Үҙем дә баҙарға барған һайын, алған йәшелсә-емеште ҡыҙыҡ өсөн контроль үлсәүгә һалып, һатыусы ҡулдарының «таҙалығын» үлсәйем. Йылмайып-көлөп кенә лә, хәбәргә әүрәтеп тә, йәндәре көйөп тә, йыш ҡына тишек кәмәгә ултырталар – һалып еткермәйҙәр. Әлдә араларында намыҫлы, ғәҙел кешеләр ҙә бар, юғиһә халыҡ баҙарға бөтөнләй йөрөүҙән туҡтар ине, моғайын.\nҺыу аҫты таштары\nЯрай, баҙар-магазинда алдауҙарына өйрәнгән баш, супер-гипермаркеттарҙа ла шул уҡ хәл күҙәтелер тип кем уйлаһын?! Ни тиһәң дә, улар заманса эшләргә тейеш һымаҡ. Әммә унда заманса хеҙмәтләндереү генә түгел, дуҫым әйтмешләй, «фирменно» ғына алдайҙар ҙа – уларҙың үҙҙәренең «әтнәкәһе» бар. Мәҫәлән, витриналарҙа аҙыҡ-түлеккә бер төрлө хаҡтар ҡуйыла, ә кассала уның өсөн бөтөнләй икенсе, әлбиттә, ҡиммәтерәк хаҡ түләйһең. Тейәнеп, әллә күпме аҙыҡ-түлек алған саҡта, быны нисек иҫкәрәһең?! Ғөмүмән, унда ҡулдар үҙенән-үҙе кескәй арбаға ваҡ-төйәк тултыра башлай (маркетинг серҙәрен өйрәнгән менеджерҙар тауарҙы бик белеп урынлаштыра). Икмәк-һөткә генә тип ингән саҡта ла, үҙең дә һиҙмәҫтән, кәрәген дә, кәрәкмәгәнен дә һатып алаһың. ҡайтҡас, йоҡара төшкән аҡса янсығын ҡапшап, ярай, Дәүләкән кефиры эсте тишмәҫ, ә бына бысағыма кәрәк булдымы тағы ла биш ҡап губка, «Фейри», ике «Блендамед», дүрт ҡап «Дирол» менән өс «Жилетт», тип аптырайһың. Тәүгә күргәндәй, чек менән яҡындан «танышҡанда», шул да күҙгә салына: өс «Сникерс» урынына дүрт шоколад өсөн аҡса түләткәндәр, имеш. Юҡҡа ғына кассир тауарҙағы штрихкодты касса аппаратына бармаҡтары менән етеҙ генә йыймаған икән...\nҒөмүмән, чек оҙонораҡ булған һайын, һатып алыусыны алдау ихтималлығы ла күберәк. Касса янында тороп ҡына иҫәп-хисапты тикшереү мөмкин түгел тиерлек – сират елкәңә тын ала. Шуға ла өйгә ҡутарғансы аҙыҡ-түлек менән ҡайтып, һуңынан чекта һеҙ алмаған колбасаға хаҡты күрһәгеҙ, һис тә аптырамағыҙ.\nАуыҙ асып йөрөгәндәрҙе йәки ауылдан килгән эскерһеҙҙәрҙе ҙур магазиндарҙа тағы ла бер аҫтыртын ау һағалай. Мәҫәлән, һеҙ биш йогурт алдығыҙ, ти. Кассир дүртеһе өсөн генә һеҙҙән аҡса түләтә һәм... ишек янында һаҡсы һеҙҙе тотоп та ала, уғрылыҡта ғәйепләй: «Хөрмәтле граждан, ә бит һеҙ бер йогуртты йәшереп алып сығып бараһығыҙ, нисек һеҙгә оят түгел!». Әлбиттә, тәүге реакция буйынса, һеҙ юғалып ҡалаһығыҙ, аҡланаһығыҙ, йөрәгегеҙ тулай башлай. Сираттағыларҙың барыһы ла һеҙгә шелтәле ҡараған кеүек: «Ә үҙе инсафлы әҙәмгә оҡшаған, ай-яй-яй...» Һаҡсы, һеҙҙе «йәлләп», милиция саҡырмайынса, үҙ-ара килешәйек тә ҡуяйыҡ, тигәс, бындай көтөлмәгән хәлдән тиҙерәк ҡотолоу маҡсатында, уның шарты менән килешәһегеҙ. Йогурт өсөн өс (биш, ун) хаҡын түләп, оялышығыҙҙан ер тишегенә инерҙәй булып, сығып китәһегеҙ. Был «мини-спектакль»дең алдан әҙерләнгән сценарий буйынса барыу ихтималлығы башығыҙға ла инмәй, нисек тә булһа әлеге күңелһеҙ ваҡиғаны шәберәк хәтерҙән юйырға тырышаһығыҙ. Ә кисен кассир менән һаҡсы һеҙҙән һәм һеҙҙең кеүектәрҙән йыйылған аҡсаны үҙ-ара ҡәнәғәт бүлешә: «Йәшәһен беҙҙе аҫраусылар!» Шундай хәлгә ҡалмаҫ өсөн һаҡ, иғтибарлы булыу талап ителә. Ә «ҡапҡан»ға эләккән осраҡта, тауарҙың үҙенең генә хаҡын түләйем, тип ныҡ торорға кәрәк. Үҙегеҙҙе ышаныслы тотһағыҙ, бер ниндәй милиция ла ҡурҡыныс түгел. Әгәр ҙә һеҙ, ысынлап та, ғәйепле булмаһағыҙ, әлбиттә.\nХәйер, ҙур магазиндарҙа кассир, һаҡсыларҙан тыш та алданырға мөмкин. Мәҫәлән, ҡурылған тауыҡ боттарын пенопласт һауытҡа һалып төрөп, шул көйө үлсәп бирәләр. Был осраҡта пенопласт һауыттың грамдары өсөн деликатес хаҡын түләйһең (йәғни төрөп үлсәнгән тауар нетто массаһы буйынса түгел, ә брутто массаһы буйынса баһалана).\nӘгәр ҙә йәшелсә-емеште ауырлығы һәм хаҡы күрһәтелгән этикеткалы пакетта алһағыҙ, йыбанмай, уны кассирҙан тағы бер тапҡыр үлсәтегеҙ. Күп ваҡытта, үлсәнгән тауарҙың ауырлығы этикеткала күрһәтелгән яҙыу менән тап килмәй.\nҺатып алыусыға ярҙамға\nШулай уҡ, тәүҙә уңайһыҙыраҡ тойолһа ла, супер-гипермаркетҡа калькулятор менән йөрөргә ине. Һатып алған тауарҙарҙың хаҡтарын иҫәпләп барырға: «Һөт – ун алты тәңкә, шуға ҡушабыҙ икмәк өсөн ун ете һумды, тағы ла егерме алты һумлыҡ йомортҡа, йәмғеһе илле туғыҙ һум...» Әгәр ҙә чектағы сумма һеҙҙеке менән тура килмәй икән, сиратҡа иғтибар итмәй, яңынан бөтә хаҡты тикшертегеҙ. Һеҙгә бит бер кем дә бушлай ғына аҡса тоттороп китмәй, шулай булғас, нишләп һеҙ башҡаларға үҙегеҙҙең тир түгеп эшләп алған һумдарығыҙҙы бүләк итергә тейеш?!\nКассир сумманы атаған саҡта, күпме-күпме, тип ишетмәгәнгә һалышып, яңынан һорағыҙ – икенсе тапҡыр күпкә кәмерәк сумма тейешлегегеҙ асыҡланыуы ихтимал.\nАҙыҡ-түлекте үлсәгәндәрендә иғтибар менән үлсәүгә ҡарағыҙ. Һатыусының тауарҙы ашыҡ-бошоҡ үлсәүендә һеҙҙе алдарға маташыу теләге ятыуы бар.\nСумманы кассирҙан ике тапҡыр һанатыу ҙа ҡамасауламай. Кешенекен түгел, үҙегеҙҙең аҡсағыҙҙы иҫәпләтәһегеҙ бит. Һатыусы ла әҙәм балаһы: яуызлыҡ ниәтенән түгел, ә ни бары яңылышып, бер тауарға хаҡты ике тапҡыр касса аппаратында йыйыуы бар (йәки хаталанып, бер ноль урынына ике нолгә баҫыуы оҙаҡмы ни?!) Шулай уҡ ҡайһы ваҡыт сауҙа залында элекке хаҡтар тора, ә компьютер базаһында хаҡтарҙың үҙгәргән булыуы ла мөмкин.\nАуыл магазинында тауарҙы йыш ҡына үтескә алғанда, мотлаҡ үҙегеҙҙә лә махсус дәфтәр тотоғоҙ: һатыусы үҙенең дәфтәренә һеҙҙең бурысты яҙғанда, һеҙҙекенә лә шуны уҡ күрһәтеп, ҡултамғаһын ҡуйһын. Юғиһә, ревизия мәле етер алдынан, бурыстың тейешленән бермә-бер артыуы ла ихтимал. Урыҫтар әйтмешләй, һатыусыға ышан, әммә тикшер.\nҘур магазиндарҙа кассирҙар хужаларын да алдарға өлгөрә (урлашыуҙар дөйөм тауар әйләнешенең өс процентын тәшкил итһә, шуларҙың алтмыш проценты тиерлек – магазин хеҙмәткәрҙәре намыҫында). Улар йә йәшенеп кенә тәмлекәстәрҙе ашай, йә һатып алыусы менән килешеп, бер арба аҙыҡ-түлек урынына бер икмәк өсөн генә аҡса түләтеп, һуңынан тауарҙы бүлешә, йә салбары эсенән өс колготка кейеп ҡайтып китә... Хужалар зыянды ҡаплар өсөн әленән-әле тауарға хаҡты күтәрергә мәжбүр. Һәм эшҡыуарҙарҙың был аҙымынан тағы ла һатып алыусы зарар күрә.\nНиндәй аҙыҡ-түлек алһағыҙ ҙа, мотлаҡ ҡулланыу ваҡытын ҡарағыҙ.\nҺатып алынған аҙыҡ-түлек араһында иҫкергәне, еҫләнгәне, ҡатҡаны булһа, магазинға кире алып барығыҙ – аҡсағыҙҙы ҡайтарырға бурыслылар.\nҘур магазиндарҙа кулинария продукцияһын – бәлеш, пирожный, рогаликтарҙы алмаҫҡа тырышығыҙ. Сөнки уларҙы иҫәптән сығарылырға тейешле продукттарҙан әҙерләүҙәре бар (йыртылған тоҡтағы ондан, ватылған йомортҡаларҙан, боҙола башлаған йәшелсә-емештән һ.б.)\nТоҙланған, соусҡа һалынған итте алыу ҙа шикле – еҫләнгәнгә тәмләткестәр ярҙамында уның ҡулланыу ваҡытын оҙайтмағандармы? Нисек кенә булмаһын, магазинда һатып алынған ярымфабрикаттар ҙа, кулинария продукцияһы ла үҙең әҙерләгәнгә етмәй...


Стәрлетамаҡ районында баҫыу көнө дауам итә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nСтәрлетамаҡ районында баҫыу көнө дауам итә\n22 июля 2016 — 16:52 ГТРК «Башкортостан»\nУнда илдең 11 төбәгенән ауыл хужалығы тауар етештереүселәре, Италия һәм Германиянан ҡунаҡтар ҡатнаша. Баҫыу көнө быйыл бер-нисә майҙанда үтә. Уларҙың һәр береһендә ауыл хужалығының ҡаҙаныштары менән танышырға мөмкин. Италиялағы эре компания вәкиле форумда тәүге тапҡыр ҡатнаша. «Салават» агрофирмаһы нигеҙендә кәбеҫтә гибридтары, сөгөлдөр һәм картуфтың 20 нән ашыу сорты менән танышырға мөмкин ине. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов картуфтың тиҙ өлгөрә торған сорты менән ҡыҙыҡһынды. Белгестәр әйтеүенсә, быйыл аҙыҡ-түлек именлеге өсөн борсолорға урын юҡ.Йылдағыса Баҫыу көнөндә ауыл хужалығындағы алдынғы ҡаҙаныштар менән танышырға мөмкин. Бында заманса ауыл хужалығы техникаһына ла, үҫентеләрҙе тәрбиәләү һәм эшкәртеү өсөн яңы технологияларға ла урын бар.Аграрийҙар менән осрашыуҙа Рөстәм Хәмитов төбәктә хужалыҡтар араһында ҙур кооперация булдырыу кәрәклеген белдерҙе. Ә ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүҙә күләмгә түгел, ә сифатҡа ихтибар арттырырға кәрәк. Етештерелгән тауарҙы һатыу-хәл итеүҙе талап иткән икенсе мәсъәлә.Пленар ултырышта аграрийҙар төбәктә ураҡ барышына ла баһа бирҙе. Республика башлығы билдәләүенсә, аграрийҙар быйыл үткән йылдағы кеүек күләмдә ашлыҡ йыйырға тейеш. Тимәк ауыл хужалығы эшсәндәре алдында 3 миллион тоннан ашыу ашлыҡ йыйыу маҡсаты тора,тигән һүҙ.\n13 из 4690


Чага — Башҡорт Википедияһы\nЫрыу: Трутовик (Инонотус)\nТөр: Ағас бәшмәге\nЧага (рус. Ча́га, берёзовый гриб, Трутови́к ско́шенный, лат. Inonotus obliquus) — ҡайын ороһо, ҡыуа. Ҡайын һәм ерек олононда үҫеүсе ҡара төҫтәге бәшмәк. Ҡыу бәшмәктәр семьяһынан. Ауырлығы 5 кг-ға етә, саң һеркә таратып ишәйә.\nЧага бәшмәге, йәки ҡайын ороһо — ҡайын һәм ерек олононда үҫеүсе ҡара төҫтәге бәшмәк. Башкортостанда киң таралған, көньяҡ Уралда, Урал аръяғы райондарында, Һаҡмар тирәһендә йышыраҡ осрай.\nДауалау маҡсатында халыҡ медицинаһында бик борондан ҡулланылып килә. Чага бәшмәген йыл буйына әҙерләргә мөмкин. Иң уңайлыһы: көҙгөһөн йәки ҡышҡыһын йыйыу. Уны башҡа бәшмәктәр менән бутарға ярамай. Чаганың тышы ҡытыршы була.\nБәшмәкте балта менән сабып алалар. Сүп-сарҙан таҙартҡандан һуң ул киҫкеләп ваҡлана ла 50-60 градус йылылыҡтағы мейестә киптерелә.\nМейес башында ла киптерергә мөмкин. Ҡоро ерҙә һаҡлағанда чага бәшмәге 2 йылға тиклем шифаһын юғалтмай.\nЧаганың 12,3% тирәһе өлөшө минераль матдәләргә тура килә. Унда бик күп микдарҙа калий бар.\nШулай уҡ, бәшмәктең составында: ҡуҙғалаҡ, ҡырмыҫҡа, һеркә, винил, май кислоталары табылған; полифенол, тритерпеноидтар, ыҫмалалар, флавоноидтар, агарцин кислотаһы, алкалоидтар, полисахаридтар, стерин, лигнин, марганец, тимер, кремний, алюминий, кальций, магний, медь, цинк тоҙҙары, биологик актив матдәләр бар.\nЯман шештәргә ҡаршы шифаһы составындағы птерин тигән матдәһенә бәйләнгән.\nЧага иммунитетты нығыта, матдәләр алмашыныуҙы яйға һала. Арығанда, организмды нығыта, тонусын күтәрә, эшкә һәләтлелеген көсәйтә.\nУны «биоген стимулятор» тип тә атайҙар. Сөнки, әһәмиәте киң дәирәлә:\nантиоксидант, спазмолитик булып тора;\nрепаратив (тергеҙеү) һәләтлегенә эйә;\nшештәргә ҡаршы тороуҙы көсәйтә;\nҺейҙекте ҡыуа, эсте йомшарта;\nмикробтарҙың тереклеген баҫа;\nгастритты, дискинезия, язваны, эсәк һәм ашҡаҙан полипозын дауалай.\nХалыҡ медицинаһында чага төнәтмәһе яман шештән ҡулланылыуы билдәле. Медицина фәне күрһәтеүенсә, был дауа яман шеш сирен бөтөрмәй, әммә сирле кешенең хәлен бер аҙ яҡшырта, ауыртыу-һыҙланыу кәмей.\nЧага бәшмәгенән әҙерләнгән «бефунгин» исемле дарыу дарыуханаларҙа һатыла. Һәм, нигеҙҙә, үрҙә күрһәтелгән ауырыуҙарҙан ҡулланыла.\nТөнәтмәне әҙерләү: кипкән чага бик ҡаты була, шуға күрә чага киҫәге тәүҙә һалҡын һыуҙа 3-5 сәғәт ебетелә, шунан ваҡлана. Ит турағыс аша үткәрергә мөмкин. Ошолай иҙелгән чага бәшмәген 1 литр 45-50 градуслы ҡайнатылған һыуға һалып, өҫтө ябыҡ килеш йылы урында 2 тәүлек тоторға.\nТөнәтмәне көнөнә 5-6 тапҡыр, ашарҙан 30 минут элек, ярты стакан эсергә. Был дауаны эсеп дауаланғанда ҡаҡланған, тоҙланған, ҡурылған ашамлыҡ, консервалар ашау, борос-гәрсис ҡулланыу, спиртлы эсемлектәр эсеү тыйыла. Ит-май сикләнһен. Нигеҙҙә, һөт һәм йәшелсә ашы менән генә туҡланыу кәңәш ителә. Чаганан дауаланғанда пениңилин антибиотигын, глюкоза шәкәрен ҡаҙатырға ярамай.\nДудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения — К.: Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0. (рус.)\n Antioxidant effects of Inonotus obliquus. J Ethnopharmacol. 2005; 96(1-2):79-85 (ISSN: 0378-8741)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Чага&oldid=686654 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:04 11 май 2017 үҙгәртелгән.


Ҡасандыр бик элек, Бөйөк Екатерина заманында, данлыҡлы башҡорт һөнәрселәре үҙ продукцияһын Питер күргәҙмәһенә сығарырға ҡарар итә. Бойомға ашырырҙар ҙа ине, әммә алыҫ юлға аҡса йыйып еткерә алмайҙар. Шул саҡ уларға императрица\nярҙамға килә - ул үҙ аҡсаһына яҡташтарыбыҙҙы Петербург йәрминкәһенә оҙата. Шулай итеп илебеҙҙең төрлө мөйөштәрендә,\nРәсәй дәүләтенең көнбайыш сиктәренән башлап Себергә тиклем, Благовещен сәскестәре һорау менән файҙалана башлай.\nБыл факт тарихи документ менән дә раҫлана. Урындағы эшҡыуарлыҡ тарихының ошо бите һәм башҡа күп төрлө тарихтар м енән яҡын арала беҙ " Башҡортостан Республикаһында эшҡыуарлыҡтың тарихы һәм үҫеше энциклопедияһы" аша таныша ал асаҡбыҙ.\nЭнциклопедия Башҡортостанда бәләкәй эшҡыуарлыҡтың үҫеше б уйынса республика программаларына ярашлы рәүештә баҫыуға әҙе рләнә. БР Иҡтисад үҫеше һәм сәнәғәт министрлығы приказы менә н башҡортостанлылар өсөн һәр яҡтан яңы булған баҫманы әҙерләү менән шөғөлләнеүсе эшсе төркөм раҫланды ла инде. Унда республиканың башҡарма власть органдары, юғары уҡыу йорттары, Ә. - З. Вәлиди исемендәге Миили китапхана, Башҡортостан эшҡыуарҙарының йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре инә . Проекттың ғилми етәксеһе итеп Өфө дәүләт иҡтисад һәм\nсервис академияһы ректоры Александр Дегтярев тәғәйенләнде.\n- Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ - урта синыфты формалаштырыусы мөхит ул. Һәм, белеүебеҙсә, ул көсәйгән\nһайын йәмғиәт тә тотороҡлораҡ була бара. Эшҡыуарҙар асылда нормаль үҫешеүсе йәмғиәттең нигеҙе ролен үтәй, - тип һөйләй\nӨфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы башлығы.\nУның һүҙҙәренә ҡарағанда, "Башҡортостан Республикаһында\nэшҡыуарлыҡтың тарихы һәм үҫеше энциклопедияһында" белгестәр башҡорт төбәгендә эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге үҫешенең иң тәүге осорҙарына ҡарата тарихи ғәҙеллекте тергеҙ ә. Бында эшҡыуарлыҡ инициативаһы барлыҡҡа килгән мәлдән\nалып бөгөнгө көндәргә тиклем бәләкәй эшҡыуарлыҡтың күп яҡлы\nБуласаҡ китап өсөн фактура бик күп, шуға күрә ҡиммәтле һә м уникаль мәғлүмәтте ике томға һыйҙырып бөтөрөү өсөн эшсе төркөм материалдарҙы бик ентекле һайларға мәжбүр. Әҙерлек стадияһындағы китапта Башҡортостанда эшҡыуарлыҡтың аяҡҡа\nбаҫыуы һәм уның үҫеш үҙенсәлектәре ( ә улар аҙ түгел: беҙҙе ң тау - завод, алтын табыу сәнәғәте, "эксклюзив" ҡымыҙ менән\nдауалау, игенселек үҙе генә ни тора), республикала кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ өлкәһендә тәрән эҙ ҡалдырыусылар тураһында м әғлүмәт, фотоматериалдар табырға мөмкин. Спекуляция һәм "күләгәләге" бизнес кеүек кире яҡтар ҙа урап үтелмәй. Күптәр өсөн ҡыҙыҡһыныу тыуҙырған эшҡыуарлыҡ даирәләре һәм власть, э шҡыуарлыҡ даирәләре һәм йәмғиәт араһындағы үҙ - ара мөнәсәбәткә иғтибар бирелә.\nЭшҡыуарлыҡ һәләте булған кешеләр шунда уҡ был китаптың бюджеты тураһында һорау бирәсәк. Һәм ысын финансист күҙлегенән сығып ҡарағанда, теүәл яуап та аласаҡ - 999900 һу м. Сығымдарҙың яртыһын республика Хөкүмәте үҙ өҫтөнә ала, икенсе яртыһы эшҡыуарҙарҙың взносы менән ҡапланасаҡ. Энциклопедияның тиражы - 1,5 мең дана. Уның беренсе томын быйылғы йылдың йәйенә сығарыу планлаштырыла, икенсеһе, барыһы ла план буйынса барһа, ноябрь айында - Бәләкәй\nэшҡыуарлыҡ аҙналығы сиктәрендә донъя күрәсәк.\n- Беҙҙең эшҡыуарҙарҙың Башҡортостан тарихында производствола ғына түгел, үҙ исеме менән дә эҙ ҡалдырыуы,\nкиләсәк быуындарҙың уларҙы белеүе бик мөһим, - тип билдәләй\nБР иҡтисад үҫеше һәм сәнәғәт министры урынбаҫары Роберт\nВаһапов. - Был китап быуаттарға ҡаласаҡ үҙенсәлекле докумен т. Башҡорт эшҡыуарлығының барлыҡҡа килеүендә ҙур роль уйнаус ы эшҡыуарҙар үҙ исемдәренең был баҫма биттәрендә мәңгеләштерелеүенә лайыҡлы. Төбәктә эшҡыуарлыҡ һөнәренең бай тарихы тураһындағы китап бәләкәй эшҡыуарлыҡ менән әле\nсаҡ шөғөлләнә башларға планлаштырыусылар, шулай уҡ ғилми хеҙмәткәрҙәр, студенттар, мәктәп уҡыусылары өсөн файҙалы буласаҡ. Уның ҙур һорау менән файҙаланырына иманым камил, -\nтип тамамланы Роберт Ваһапов.


Күмәк ҡулға эш түҙмәй\n27 Апрель 2019, 13:21\nБашҡортостан Республикаһында 20 апрелдә «Ағас ултырт – ғүмер бүләк ит» тип аталған йәшелләндереү буйынса айлыҡ иғлан ителде. Был тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл ҡараш тәрбиәләүҙе, Еребеҙҙең «йәшел ҡалҡанын» – ағас-ҡыуаҡтарҙы һаҡлау, уларҙы арттырыуҙы маҡсат итеп ҡуйған, 20 майға тиклем дауам иткән сараға барлыҡ теләүселәр ҡушыла ала.\nБеҙ ҙә – Ейәнсура мәғлүмәт үҙәге коллективы был акциянан ситтә ҡалманыҡ. Редакция иғлан иткән «Изгелектең юҡтыр сиктәре» акцияһына ҡушылып, эшҡыуарҙар Альмира һәм Руслан Шәриповтар, Гөлнара һәм Николай Долговтар, Светлана Бурулева тәҡдим иткән ҡарағай, тирәк, алмағас, ҡарағат, крыжовник һәм роза сәскәһе үҫентеләрен алып, Яңы Павловка ауылындағы социаль приютҡа килдек.\nПриют хеҙмәткәрҙәре һәм унда тәрбиәләнеүсе балалар менән эш йылдам барҙы. Күмәкләгән – яу ҡайтарған, тигәндәй, ағас ултыртыусыларға ҡул да эйәрмәй: ағайҙар соҡор ҡаҙып, апайҙар үҫенте ултыртһа, балалар йүгереп йөрөп һыу ҡойҙо. Күмәк эштән ҙурҙар ҙа, бәләкәйҙәр ҙә ситтә ҡалманы. Улар бергәләп эшләүҙән, аралашыуҙан ҡәнәғәт булып, үҫентеләрҙе тәрбиәләп торорға вәғәҙә итеп ҡалды.


Шаран районында эшсе ҡатын-ҡыҙҙар бәйгеһе үтте\nБыйыл күләмле сарала ун бер гүзәл зат эшһөйәрлектә, зирәклектә һәм отҡорлоҡта көс һынашты. Эшләп йөрөгән йәштәр сәхнәлә иң тәүҙә үҙҙәре менән таныштырҙы, артабан йыр-бейеүгә маһирлығын күрһәтте.\nКөйәрмәндәр конкурсанттарҙы ҡеүәтләп, ҙур алҡыштарға күмде. Интеллектуаль этап та үҙенә күрә мауыҡтырғыс үтте. Һорауҙарға тапҡыр яуаптар ҡайтарыу өсөн дә бит оҫталыҡ кәрәк. Бәйге дауамында гүзәл заттар үҙ һөнәрҙәрен яратып башҡарыуына шик ҡалдырманы, үҙҙәре эшләгән ойошмаларҙы ла лайыҡлы күрһәттеләр. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Гран-при икмәк бешереү цехы хеҙмәткәре Татьяна Михееваға эләкте. Шулай уҡ еңеүселәр исемлегендә мәғариф учреждениеларында эшләп йөрөгән ҡатын-ҡыҙҙар ҙа бар. Уларға Дипломдар һәм иҫтәлеккә бүләктәр тапшырылды


Хәбәрҙәр: Төркиә: коррупция ғауғаһы артында кем тора?\nТөркиә: коррупция ғауғаһы артында кем тора?\nТөркиә премьер-министры Рәжәп Тайип Эрдогандың абсолют һәм ҡаҡшамаҫ кеүек күренгән власы һөжүмгә дусар булды. Уның тирәһендәге бик күптәргә, шул иҫәптән хөкүмәт министрҙарына ҡағылған шаулы коррупция ғауғаһы консерватив ислам Ғәҙеллек һәм үҫеш фирҡәһе лидеры позицияларын йомшартты.\nТәүге ҡулға алыуҙар башланғандың икенсе көнөндәге матбуғат конференцияһында ил етәкселегенә хәбәр итмәй башланған тикшереүҙәрҙе төрөк хөкүмәте башлығы үҙенең союздаштарына тоҫҡалған, идара итеүсе кабинеттың абруйын төшөрөүгә йүнәлтелгән “бысраҡ операция” тип атаны.\nХөкүмәткә күләгә төшөргән коррупцияға ҡаршы тикшереүҙәр башлауға яуап итеп, юғары пост биләгән 70 полицейский вазифаларынан бушатылды һәм премьер-министр тарафынан компетентһыҙлыҡта ғәйепләнде.\nРәжәп Тайип Эрдоган әйтеүенсә, коррупцияға ҡаршы операция артында “ҡара көстәр” тора. Исемен асыҡ атамаһа ла, ул АҠШ-та йәшәгән “Хеҙмәт” йәмәғәт ойошмаһына нигеҙ һалыусы Фәтхуллаһ Гюленды ғәйепләне. Быйыл “Тайм” журналы уны донъялағы 100 иң абруйлы кешеләр исемлегенә индергәйне. Көнбайыш яҡлы был консерватив хәрәкәт ағзалары Төркиәнең власть структураларында, шул иҫәптән полиция һәм суд органдарында ныҡлы урынлашып алған. Уның яҡлылар Ғәҙеллек һәм үҫеш фирҡәһендә лә бар.\nТөркиәлә уҙған тиҫтә йыл эсендә союздаш булған һәм уртаҡ көс менән һайлауҙарҙа еңгән Эрдоган яҡлылар һәм “Хеҙмәт” хәрәкәте араһында ҡаты көрәш беренсе ай ғына бармай.\nНоябрь айында Төркиә хөкүмәтенең “Хеҙмәт” яҡлауы аҫтындағы белем биреү уреждениеларын ябыуы Эрдоган фирҡәһенең берҙәмлеген ҡаҡшатты, хатта ике депутат отставкаға ебәрелде.\nКөсөргәнешлелек һәм хөкүмәткә ҡаршы кәйефтәр үткән ял Стамбулда байтаҡ халыҡты урамдарға ҡаршылыҡ акцияһына алып сыҡты. Коррупцияға ҡаршы демонстрацияны полиция йәш ағыҙыусы газ ҡулланып ҡыуып таратты.\nБөгөн Фәтхуллаһ Гюлен яҡлылар- Эрдоганға оппозицияла тороусы төп көс. 2014 йылда Төркиәләге муниципаль һәм президент һайлауҙарына ул ҙур йоғонто яһауы ихтимал.


5000 мең тонна аммиак селитраһы!\n19 Декабрь 2016, 11:50\n“Мәләүез минераль ашламалары” йәмғиәте республиканың көньяғында Советтар Союзы ваҡытында тупраҡты химизациялау программаһын тормошҡа ашырыуҙа иң отошло предприятиеларҙың береһе була. 1975 йылда бында беренсе продукция алына. Күләмле завод тиҙ арала үҫешә, етештереүсәнлек арта, яңы цехтар барлыҡа килә.\nҮҙгәртеп ҡороу, көрсөк йылдарында ауырлыҡтарҙы еңеп сығыуға өлгәшәләр бында. Эшселәргә фатир бирелә,социаль объекттар төҙөлә. Шул йылдарҙа сафҡа тапшырылған”Шишмә”, Спорт һарайы- бөгөн дә халыҡтың яратҡан ял итеү һәм һаулыҡты нығытыу урыны. Район-ҡаланың социаль һәм иҡтисади үҫешенә ҙур өлөш индерә предприятие.\nБөгөн предприятие 850 кешене эш урыны менән тәьмин итә. Етештерелгән төп продукция: аммиак селитраһы, азот- фосфор, азот-фосфор-калий, фосфогипс ашламаһы. Улар тулыһынса дәүләт стандарт талаптарына яуап бирә. Предприятиеның өҫтөнлөклө йүнәлеше - юғары сифатлы минераль ашлама етештереү.\n“Мәләүез минераль ашламалары” йәмғиәте техник директоры Павел Володин һүҙҙәренә ҡарағанда, 2008 йылда башланған модернизациялау процесы өс йылға һуҙыла һәм завод “ГазпромнефтехимСалауат” йәмғиәте филиалына индерелә. Бөгөн бында эшләгәндәрҙең иртәгәгә ышанысы артҡан, эш хаҡы ваҡытында түләнә, социаль гарантиялар һаҡланған, тотороҡлолоҡ барлыҡҡа килгән.\nЙәмғиәттә етештерелгән ашлама район ауыл хужалығы предприятиеларында ҙур һорау менән файҙаланыла. Иң әүҙем ҡулланыусылар - Салауат исемендәге кооператив, “Дружба” предприятиеһы, “Иҙел” агрофирмаһы, “Ашҡаҙар”хужалығы. Тәбиғәт шарттарына ҡарамай, юғары уңыш алыу сере тап ошонда етештерелгән ашламаға бәйле икәнлеген күптәр аңлағандыр, моғайын. Шулай уҡ республика ауыл хужалығы министрлығы ла йәмғиәт менән даими бәйләнештә. Ставрополь, Ростов өлкәләре аграрийҙары ла тап Мәләүез ашламаһын һатып алыуға өҫтөнлөк бирә. Бына шулай беҙҙә етештерелгән аммиак селитраһы илебеҙҙең төрлө тарафында ҡулланыла. Йәмғиәт тауарының үҙ маркаһы бар.\n“Киләсәктә етештереү күләмен арттырыу, ҡорамалдарҙы яңыртыу, эш хаҡын күтәреү һәм индексациялау бурыстары тора. Цехтарҙа насос, компрессор, йылытыу ҡаҙанлығы алмаштырылды, хәүефһеҙлек шуны талап итә. Аммиак селитраһының беренсе партияһы 1985 йылда сығарыла, уның күләме йылдан- йыл арып, был һан быйыл 225 мең тонна тәшкил итте. Кисә иһә, йәмғиәттә уның 5000 мең тоннаһы етештерелде!\n2017 йылда йыллыҡ күрһәткесте 240 мең тоннаға еткереүҙе күҙаллайбыҙ. Эшселәр һаулығы һәм уларҙың хәүефһеҙ эш шарты - беренсе урында. Экологияны һаҡлау, атмосфераны бысратмау, ҡалдыҡһыҙ эшләү- көн талабы, был йүнәлештә фән һәм экологтар менән бергә эшләйбеҙ, норманан саҡ ҡына тайпылыш булһа, махсус датчиктар сигнал бирә. Үҙебеҙҙең махсус әҙерләнгән ҡотҡарыу отряды бар. - Йәмғиәт көсө - кадрҙарҙа, тип дауам итә Павел Николаевич. Уның үҙенең дә хеҙмәт стажы предприятиела 27, ә был вазифала 5 йыл.\nКоллектив йәш эшсе кадрҙар иҫәбенә тулылана. Компрессор ҡоролмаһы машинисы Элвир Йәрмөхәмәтов, мәҫәлән, Мәләүез механика-технология техникумын тамамлағас, хеҙмәт юлын ошонда башлаған. Тап ошо һөнәрҙе һайлағанына үкенмәй.\n42 йыл ошонда эшләгән Роза Кирееваны ла йәмғиәттә хөрмәтләп телгә алалар. Үҙ эшен еренә еткереп башҡарған оператор етәкселек тарафынан бик күп маҡтау һүҙҙәренә лайыҡ. Йәштәрҙе һөнәр нескәлегенә өйрәтеүгә лә күп тырышлыҡ һала.\n40 йыл ғүмерен яратҡан заводына арнаған Айрат Зиннәтуллиндың башына һынылыш йылдарында ҡайҙалыр китеү тураһында уй инмәгән. Ябай аппартсынан аммиак селитраһы цехы начальнигына тиклем үрләгән.\nБында һәр эшсе тураһында айырым мәҡәлә яҙып булыр ине. Бай тарихлы йәмғиәт бөгөн дә дөрөҫ үҫеш юлын һайлаған.


Айык ауыл – 2020 | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 апреля 2021 — 13:15 ГТРК «Башкортостан»\n„Торатау„ конгресс-холында „Айык ауыл – 2020„ конкурсын йомғаҡлау тантанаһы уҙҙы. Еңеүселәр менән республика башлығы Радий Хәбиров осрашты. «Айыҡ ауыл» конкурсы республикала 2011 йылдан алып үткәрелә. Конкурстың маҡсаты — ауыл кешеләрен айыҡ һәм сәләмәт йәшәү рәүешенә ылыҡтырыу, үҫеп килеүсе быуынды йолаларға таянып тәрбиәләү, эскелектән, тәмәке тартыуҙан һәм наркотиктарҙан һаҡлау. Конкурста дүрт категория буйынса 12 еңеүсе билдәләнде. Финалистар Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте дипломдары һәм һәр ҡайһыһы 2 млн һумдан алып 5 млн һумлыҡ аҡсалата сертификат менән бүләкләнде.


«Бәйләнештә» социаль селтәре интерфейсы хәҙер башҡорт телендә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Бәйләнештә» социаль селтәре интерфейсы хәҙер башҡорт телендә\n12:46, 14 октября 2013 Йәмғиәт\nМәскәү дизайнеры Илдар Кинйәбулатов 30 энтузиаст-тәржемәсе менән берлектә «Бәйләнештә» (vk.com) социаль селтәрендә башҡорт телендәге интерфейс уйлап тапты.\nЙома, 11 октябрҙә, Башҡортостан Республикаһы көнөнә ебәрелгән башҡортса версияһы алдынғы энтузиастар төркөмөнөң үҙенсәлекле бүләге булды. Хәҙер социаль селтәрҙә теркәлгән һәр ҡулланыусы, үҙенең аккаунты аша «Көйләүҙәргә» («Настройки») инеп, интерфейста һүрәтләнһен өсөн башҡорт телен дә һайлай ала.\nПроект өҫтөндә эш алты йыл барған, уның барышында 17 мең текст тәржемә ителгән, Интернет терминдарына ярашлы яңы һүҙҙәр уйлап сығарылған. Тәржемәселәр араһында яҙыусылар, уҡытыусылар, журналистар булған. Туранан-тура «Бәйләнештә»ге тәржемәләр быйыл июль айында башлана. Интерфейсҡа күсеү һәм башҡорт теленә тәржемә итеү мөмкинселеге тураһында килешеүҙе сайт хакимиәте менән алдан төҙөлә. Тәржемә ителгән версияны махсус серверға күсергәндән һуң, башҡортса «Бәйләнештә» менән һәр кем ҡуллана ала.\n-Проект өҫтөндә эшләгәндә заманса һүҙҙәрҙе тәржемә итергә башҡортса һүҙлектәр етмәне, — тип һөйләй дизайнер Ирек Кинйәбулатов. —Интернетта һәм «Бәйләнештә» ҡабул ителгән махсус терминдарҙы беҙ үҙаллы мөмкин тиклем дөрөҫ тәржемә итергә тырыштыҡ, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ғалимдары менән кәңәшләштек. Йыйылған мәғлүмәттәр башҡортса һүҙлектең проект нигеҙенә ятты, уның өҫтөндә эш дауам иттерелә.\nРәсми эшләй башлағандан алып ике аҙна эсендә тәржемәселәр табылған хаталарҙы төҙәтәсәк, «Бәйләнештә» дөрөҫ тәржемә ителмәгән осраҡ асыҡланһа, хәбәр яҙыр өсөн «ВК башҡорт телендә» төркөмөндә махсус тема бар.\nИлдар Кинйәбулатов – веб-дизайнер, Мәскәүҙә йәшәй. Автомобилдәр һәм график дизайн, типографика һәм шрифтар, музыка яҙыу һәм лингвистика менән ҡыҙыҡһына. Android системаһы һәм MacOS өсөн клавиатураның башҡортса тупланмаһын уйлап сығарған.


Самауыр артында бергәләп\n22 Сентябрь 2020, 21:00\n“Самауырҙың эстәренә Әллә күпме моң һыйған. Сер һөйләшеп, хуш еҫле сәй Эсә-эсә кем туйған...” Түбәнге Иҙрис ауылы ҡатын-ҡыҙҙары шулай һамаҡлай-һамаҡлай самауыр байрамына йыйылды\n“Самауыр янында бергәләп...”\nӘллә күпме моң һыйған.\nСер һөйләшеп, хуш еҫле сәй\nЭсә-эсә кем туйған...”\nТүбәнге Иҙрис ауылы ҡатын-ҡыҙҙары шулай һамаҡлай-һамаҡлай самауыр байрамына йыйылды. Һәр урамда йәшәүселәр сәйгә бәйле йолалар, ғөрөф-ғәҙәттәр күрһәтте. Ҡыҫҡаһы, был көн ауылыбыҙ шат-күңелле тауыштарҙан, күңелле моң-даръянан, дәртле бейеүҙәрҙән яңғырап торҙо.\nАуылыбыҙҙың өс урамы өс йола күрһәтте. Беренселәрҙән булып Миҙәтғәлиндар “Килен сәйе”нә саҡырҙы. Рәсимә Маннапова, Гүзәл Мөхәмәтҡужина, Әсмә Маннапова, Аҫылбикә Һатыбалова, Рәйсә Аҙнағолова, Илзирә Йәнтүрина, Мәҙинә Маннапова, Менәүрә Сәфиуллина, Фәхерниса Муллағәләмова, Тәнзилә Солтанова, Илүзә Ишбулатовалар башҡорт халҡының борондан һаҡланып килгән йолаһын тергеҙеп, бар нескәлектәрен асып һалды.\nАрғынбаевтар иһә ауылдаштарын “Йома сәйе”нә йыйҙы. Белеүебеҙсә, башҡорттар йома сәйенә айырым зиҡәт һалған. Табын артына иң яҡын кешеләрен саҡырып, бергә доға ҡылғандар, теләк теләгәндәр. Әлифә Вәлиева, Рита Муллағәләмова, Рауза Сыңғыҙова, Айгөл Мусина, Гөлсөм Сәфиуллина, Эльвира Бурһыҡбаева, Әлфирә Тажетдинова, Ләйсән Сыңғыҙова, Әлмира һәм Ғәлиә Абдрахмановалар ҙа байрамда ҡатнашыусыларҙы йома сәйе менән һыйланы.\nСалауат Юлаев урамында йәшәүселәр - Фәриҙә Сәфиуллина, Гөлсирә Йәғәфарова, Фирҙәүес Самарбаева, Вәсилә Бурһыҡбаева, Фәймә Солтанова, Миңһылыу Миҙәтғәлиналар иһә сәйҙәрҙең шифаһы, уларҙың төрлөлөгө тураһында бай мәғлүмәт бирҙе. Борон-борондан башҡорттар төрлө үләндәрҙән сәй ҡайнатҡан. Уларҙы дарыу урынына ла ҡулланғандар. Айырыуса, мәтрүшкәгә өҫтөнлөк биргәндәр. Байрамда ла тап ошо шифалы сәйҙе эсеп, “Мәтрүшкә” йырын йырланыҡ.\nСамауыр сәйен ҡайнатыу өсөн ауылдың сос һәм уңған килендәре көйәнтәләп һыуға барҙы. Табын артында баллап-шәкәрләп, төрлө-төрлө тәмле сәй эстек. Ауылдың “Йәшлек” һәм “Зарифа” бейеү ансамблдәре байрамды йәмләп, матур бейеүҙәрен бүләк итте. Дәртле көйгә башҡалар ҙа тыныс ҡына ултырып ҡала алманы. Бөтәһе дә башҡортса ритайым “һуҡты”. Сәй тураһында тапҡыр һүҙҙәр, әйтемдәр, йомаҡтар әйтелде.\nҠолсора ауыл биләмәһе башлығы Ришат Ишмырҙин, ауыл Советы депутаттары Азамат Сыңғыҙов, Йәмил Солтанов, ауылдың имам-хатибы Рәмил Мөхәмәтйәнов халҡыбыҙҙың йолаларын тергеҙеп, уларҙы һаҡлау, киләсәк быуынға тапшырыу маҡсатында эштәрҙе дауам итергә кәрәклеген билдәләне.\nСамауыр артында байрам халыҡ хәтеренең тәрән, белемле һәм бай икәнен тағы ла бер тапҡыр иҫбатланы.\nауыл клубының мәҙәни саралар ойоштороусыһы


Башҡортостан гидрометеорология үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөндән алып 10 июлгә тиклем Хәйбулла районында ғәҙәттән тыш бишенсе класслы янғын хәүефлеге күҙаллана.\nРайондың Подольск ауылында сыҡҡан янғын да быға асыҡ миҫал. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, ике биш йәшлек малай бесән эҫкерте янында шырпы менән уйнағанда, ҡышҡа әҙерләнгән мал аҙығы янып киткән. Оло бәләнән шуҡ малайҙарҙы күршеләренең күреп ҡалыуы һәм ирекле янғын һүндереүселәрҙең ваҡытында килеп етеүе генә ҡотҡарған. Ут ялҡыны артабан таралмаған, эҫкерттең яртыһы янып өлгөрмәгән.


"Салауат Юлаев" командаһы үҙ боҙонда тупаҫ һәм ҡаты көндәшкә нисегерәк ҡаршы торорға мөмкин булыуын күрһәтте. "Себер" коллективының был юлы ла бысраҡ һәм алдауҙарға бай у йыны еңеүгә килтермәне. Хатта ҡунаҡтарҙың оҫта голкиперы Александр Вьюхин да командаһына ярҙам итә алманы. Тәүге тәнәфескә командалар иҫәп "юлаевсылар" файҙаһына 6 : 1 булғанда юлланды. Матч аҙағына тиклем Новосибирск командаһы ҡапҡаһына тағы ике шайба индерелде - 8 : 1.\n"Себер"шунда уҡ үҙ тупаҫлығы арҡаһында бәләгә тарыны. Алтынсы минутта Сидякин һан буйынса өҫтөнлөктө файҙаланды, тағы ике ярым минуттан Берников та гол индереүгә өлгәште. Матчтан һуң кесе Юрзинов матбуғатҡа судья "себерҙәрҙе" һигеҙ\nминут штраф менән бүләкләп, хужа команда көйәрмәндәренә байрам эшләне, тип белдерәсәк. Әммә, Владимир Владимирович, һеҙҙең тәрбиәләнеүселәрегеҙ был "наградаға" ысын\nмәғәнәһендә лайыҡлы. Шул уҡ Кривченковты судья дүрт минутҡа\nултыртты, ә уға 2+2+2, йәғни алты минут бирергә кәрәк ине. Боҙға бер сыҡҡанда ғына ла был һаҡсы бер нисә тапҡыр ҡағиҙә боҙоуға иреште.\nҒөмүмән алғанда, нормаль хоккейҙа беренсе периодта 0 : 2 иҫәбе - еңелеү түгел әле. Хәйер, "Себерҙең" был сезондағы уйынын нормаль хоккей тип әйтеп буламы Һәр хәлдә Өфөлә\nбысраҡ алымдар һаны буйынса был команда МВД йәки "Лада"\nклубы командаларына ҡарағанда ла насарыраҡ тәьҫорат\nӨсөнсө һәм дүртенсе голдарҙы "себер" төрлө составта индер ә. Башта Дмитрий Макаров айырылып тора. Өсөнсө голдан һуң кесе Юрзинов тайм - аут ала. "Себер" тағы ла ҡатыраҡ уйнай башлай, әммә бының ярҙамы теймәй. Ярослав Чуприс дүртенсе ша йбаны индерә. Мелешконың бишенсе голы беҙҙә ике фотола һаҡланған. Башта Дмитрий Вьюхиндың аҫҡы мөйөштәрҙе ҡаплап, б оҙ өҫтөнә ҡолауын көтә, артабан ярҙамсыһыҙ ҡалған голкиперҙы урап үтеп, бер ниндәй ҡыйынлыҡһыҙ шайбаны һыҙыҡ а ртына оҙата.\nМатчтың кем файҙаһына тамамланыры асыҡ булһа ла, боҙ өҫтөндә ярһыуҙар ҡыҙа ғына барҙы. Имәндәй таҙа "юлаевсы" Руслан Берников миниатюр экс - "юлаевсы" Ринат Хәсәнов менән\nсәкәләшеп алды. Хәйләкәр Хәсәнов бирсәткә ырғытманы һәм\nни бары ике минут штраф алды, бирсәткәләренән яҙған Руслан иһә 4+10 штрафҡа дусар булды. Берников менән бергә эскәмйәгә тағы бер "юлаевсы" Левинский ҙа ултырҙы. "Себер" өҫтөнлөктө файҙаланырға ашыҡты - шайба Головиндың иҫәбендә\nСтарт өлөшө тамамланыр алдынан, Константин Макаров тағы ла "юлаевсыларҙың" һан яғынан өҫтөнлөгөн тормошҡа ашырҙы,\n6 : 1. Шайба бишенсе голдан һуң Вьюхинды алмаштырған Куликовтың ҡапҡаһына осоп инде.\nИкенсе периодта "юлаевсылар" бер генә гол индерҙе. Өфө\nтамашасылары мыжый ҙа башланы:\n- Был ниндәй хәл, команда бер урында тик тора, период буй ына ни бары бер гол!\nБеҙҙең "Салауат Юлаев" һәр уйында егерме минут һайын берәр шайба индерһен ине лә бит...\n6 , 1 иҫәбе менән "юлаевсылар" алға сыҡҡас, арбитр "себерҙәрҙе" уйындан сығарыуҙан туҡтаны. Матч дауамында өфөлөләрҙең һәр береһенең тип әйтерлек йөҙөнә сәкән эләкте -\nһәм арбитр ҡағиҙә боҙоуҙарҙың барыһын да күрмәне. Һуңынан, тупаҫ ҡунаҡтарҙың эскәмйәлә хужаларға ҡарағанда аҙыраҡ ултырыуын иҫәпкә алып булһа кәрәк, өфөлөләргә күпселектә уйнарға мөмкинселек бирҙе. Һөҙөмтәлә иҫәп - 8 : 1.\nКүренеүенсә, өфөлөләр Олимпиада ваҡытын дөрөҫ файҙаланған һәм хәҙер плей - офф серияһында үҙҙәрен дәһшәтле дружина итеп күрһәтерҙәр, моғайын. Команда һөжүм итеүҙә агрессив һәм\nоборонала ышаныслы уйын күрһәтә, ә күпселекте файҙаланыу тураһында әйтеп тә торорға түгел.


Журналыбыҙҙың яңы һаны “Юлдар саҡыра” рубрикаһы менән асыла. Баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоеваның Силәбе өлкәһенән яҙмаһы “Берҙәмлектә – көсөбөҙ!” тип атала. “Силәбелә йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең хәл-әхүәлен белергә, йыш булмаһа ла, йыл да юл төшөп тора. Осрашыуҙар ваҡытында, беҙҙе онотмаһағыҙ ине, тыуған моңдарға, тел-лөғәт алмашыуға һыуһап йәшәйбеҙ, бер күрешеү – үҙе бер ғүмер, тип өҙөлөп өндәшеүҙәре йөрәк түренә яҙылып ҡуйылғанғанмы, саҡырыуҙары була, шундуҡ юлға ҡуҙғалырға, иң ҡуйырға, рухи яҡтан күтәрмәләргә ынтылып ҡына тора ҡәләмдәштәрем, рухиәт һаҡсылары”, – ти автор.\n“Тыумыштан үҙәк нервы системаһы фалижы, аутизм һымаҡ ҡатмарлы ауырыуҙарҙан, Даун сиренән интегеп, физик, аҡыл, хис-тойғо, телмәр үҫеше тотҡарланған балалар үтә тар мөхиттә йәшәй. Уларҙың үҙ тиҫтерҙәре менән аралашыу, һәләттәрен үҫтереү мөмкинлеге сикле...\nӘ донъяға фәрештә күҙе менән баҡҡан бер гонаһһыҙ сабыйҙар, башҡалар кеүек, йәмғиәтебеҙҙең тиң бер ағзаһы бит. Улар үҙҙәрен тап шулай тойһон, тормошто тар фатир тәҙрәһенән түгел, бөтә төҫтәре, сағылыштары менән – нисек бар, шулай күреп үҫһен, бүтәндәр менән бер рәттән һәләттәрен асһын өсөн инклюзив белем алыу программалары булдырылып ғәмәлгә ашырыла ла инде”. “Бергәләшеп үҫәбеҙ!” тип атаған Альмира Кирәева Республика мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы реабилитациялау үҙәге хаҡындағы мәҡәләһен.\n...”Операцияға ятыу хаҡында ҡарарҙы Гөлмәрйәм үҙе ҡабул итте:\nТәрән наркоз кәрәклеген, операцияның оҙаҡ дауам итәсәген аңлай ине ҡатын. “Мөлдөрәшеп ҡарап торған балаларымды, етемһерәп киткән иремде һуңғы тапҡыр күрәмдер, бәлки”, – тигән уй ҙа килмәгәндер түгел, килгәндер. Ләкин үтә тәүәккәл аҙымды әсә сабыйҙарын ят ҡулдарға ҡалдырмау, ирен етем итмәү, ғаиләһен яҙмыш ҡосағына ташламау хаҡына яһай ҙа инде”...\n“Октябрь – түш яман шешенә ҡаршы көрәш айы. Шул уңайҙан медицина фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, Республика клиник онкология диспансерының маммология бүлексәһе мөдире Марат ҒӘЛИЕВ, яҙмыштан көслө булып, ҡаты сирҙе еңеүгә өлгәшкән өс гүзәл зат хаҡында бәйән итә. Уларҙың тарихы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы үҙ сәләмәтлегенә иғтибарлы булырға саҡырыр, һәр сирҙе мөмкин тиклем иртә асыҡларға кәрәклеген иҫтәренә төшөрөр, тип уйлайбыҙ”. “Яҙмыштарҙан көслөрәк” рубрикаһында урын алған тарихтарҙы Альмира Кирәева яҙып алған.\nБашҡортостан юлдаш телевидениеһының бүлек мөдире, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге Республика Хөкүмәте премияһы лауреаты, үткер ҡәләмле журналист Зөлфиә Рәхмәтуллина байтаҡ фәһемле тапшырыуҙар, шул иҫәптән «Телеүҙәк»те әҙерләп алып барыусы булараҡ тамашасыларға яҡшы таныш. Төплө фекере, иплелеге, донъяға фәлсәфәүи ҡарашы, рух ныҡлығы, сәпкә генә тейгән отҡор һорауҙары менән шунда уҡ иғтибарҙы йәлеп итә ул. Күп кенә уңыш ҡаҙанған кешеләрҙең артында ғәҙәттә тәрән тормош аҡылына эйә көслө әсәй тора, тиҙәр. Зөлфиә Мөхтәр ҡыҙы ла һәр яҙмыш боролошонда әсәһенең ролен юғары баһалай. Нәҫел ҡото, бәхет, әсә һәм ҡыҙ хаҡында һүҙҙе дауам итеп, Зөлфиә Рәхмәтуллинаның күңел донъяһына рәхим итәйек”, – тип башлана Альбина Ғөбәйҙуллинаның “Һүҙҙе ҡөҙрәтле нур итеп” тип аталған мәҡәләһе.\n“Милли йолаларыбыҙ” рубрикаһы Башҡортостандың төньяҡ-көнсығыш райондарында киң таралған “Иштәр” уйынына арналған. “Иштәр уйыны, бейеү менән оҙатылған башҡорт халыҡ уйындарының бер бөтөнөн тәшкил итеп, төрлө хореографик күренештәрҙән, хәрәкәттәрҙән хасил”, – тип яҙа Мөҙәрис Даянов.\n“Их, заман һылыуҙары,\nТалпынып уҙыуҙары ла,\nКүҙҙәренән осҡон һирпеп,\nИх, атлап килеүҙәре,\nӨҙҙөрөп бейеүҙәре лә,\n“Әҙәбиәт һөйөүселәр был һанда Гөлфиә Юнысованың шиғырҙарын уҡып кинәнер, Рәсүл Байгилдиндың “Атайлы ҡыҙ ине...” хикәйәһе менән танышыр.\n“Нисек йәшәйһең, оло кеше?” рубрикаһында Миәкә районынан Клара Ноғманова үҙенсәлекле яҙмышлы Асия Әхмәтова хаҡында бәйән итә, ә Хәйбулла районының Татыр-Үҙәк ауылынан Раушания Таҡаева ағинәйҙәр эшмәкәрлеге менән таныштыра.\n“Кирстен Гайнет. Ят һәм сағыу исем хужаһының эштәре, матбуғат сараларына биргән интервьюлары менән таныша башлағас, күҙ алдына һүҙен һүҙ итә торған “тимер леди” килеп баҫты. Журналистарға биргән яуаптары, уларҙы бүлдереп, үҙ фекерен ҡайырырға уңайһыҙланмауынан уҡ уның алдына алғанын ҡуймаҫ, ғәйрәтле һылыу икәне тоҫмаллана. Ғөмүмән, режиссер һөнәрен ихтыярһыҙ кеше йүгәнләй алмай, әлбиттә. Әммә Кирстендан бөркөлгән талымһыҙ энергия ҡырыҫ та түгел, унда ниндәйҙер сихри нәзәкәтлек тә бар”, – тип һоҡлана йәш режиссерға Гөлнара Хәлфетдинова “Донъяның ҡояшлы яғында” мәҡәләһендә.\n“Аналыҡ муйынтығы яман шеше – был сирҙең исеме үк ҡатын-ҡыҙҙы ҡурҡыуға һала. Репродуктив система ағзаларының яман шеше араһында, түш һәм аналыҡ тышсаһы шешенән ҡала, ул өсөнсө урында. 40 процент осраҡта, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, аҙғас ҡына билдәле була. Бына ни өсөн ҡатын-ҡыҙға ауырыуҙы тыуҙырыусы сәбәптәр, уның билдәләре, унан һаҡланыу хаҡында белеү бик мөһим”, – тип яҙа Республика перинаталь үҙәге бүлексәһе мөдире, БР һаулыҡ һаҡлау отличнигы Рәүфә Йәнтилина. Ауырыуҙың билдәләре, шеш барлыҡҡа килеү сәбәптәре хаҡында “Хоҙай һаҡлар һаҡланғанды” рубрикаһын уҡып белерһегеҙ.\n“Тәһәрәт – намаҙ алдынан мотлаҡ башҡарыла торған ғәмәл. Әгәр тәһәрәт дөрөҫ башҡарылмаһа, намаҙҙың ҡабул булмауы ихтимал”. “Аллаһ бәрәкәте” рубрикаһын алып барыусы Фәнирә Ғайсина был һанда тәһәрәт фарыздарын яҙып үтә һәм тәһәрәт алыу тәртибе менән таныштыра.\n“Һоҡланыу” рубрикаһында Әбйәлил районынан Зөһрә Бәшәрованың танылған шағирә Фәнүзә Биктимерованың ижадына байҡауы урын алған.\n“Шундай кешеләр була: улар янында тыныс, рәхәт, күңелең илаһи бер һиллек менән тула. Уларҙың бар булмышы йәмдән, ҡоттан, йылылыҡтан туҡылған кеүек. Рәйсә апайҙың аяҙ күкте хәтерләткән зәңгәр күҙҙәренән түгелгән нурға арбалып, талғын ғына әңгәмәһен тыңлаған һайын тыңлағы килә. Йылмайғанда ҡараштары тағы ла асылып, баҙыҡланып киткәндәй. Бейек үксәле туфли, килешле күлдәк кейеп, кәүҙәһен төп-төҙ тотоп атлауында ғорурлыҡ та, нәзәкәтлек тә сағыла. Кем әйтһен ошо матур апай етмешенсе көҙөн ҡаршылай тип!?” Һүҙ – ғүмеренең өс тиҫтә йылын “Башҡортостан ҡыҙы” журналына арнаған хөрмәтле ханым, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәйсә Нуретдин ҡыҙы Ҡыуатова хаҡында. “Йәмдән, ҡоттан туҡылған донъя” мәҡәләһенең авторы – Гөлдәр Яҡшығолова.\n“Буҙа – халҡыбыҙҙың шифалы эсемлектәренең береһе. Ҡунаҡҡа айырыуса хөрмәт күрһәтеү билдәһе лә булған буҙа менән һыйлау. Витамин һәм минералдарға бай был ризыҡ ашҡаҙан, бөйөр, бауыр, нервылар системаһы эшмәкәрлеген яҡшырта. Туҡлыҡлы ла, файҙалы ла эсемлегебеҙгә ҡарата һуңғы йылдарҙа иғтибар артты, ауылдарҙа буҙа байрамдары үткәрелеп тороуы – быға асыҡ дәлил”. “Башҡортостан ҡыҙы”ның был һанында Азия апай КҮСИМОВА буҙа ҡойоу серҙәре менән уртаҡлаша.\n“Октябрь-ноябрь айҙарында ҡаҙ өмәләре гөрләп үтә. Борондан килгән күркәм йолабыҙ бөгөнгә тиклем һаҡланған. Ҡаҙ өмәһе – ҡошто салып таҙартыу ғына түгел, матур итеп аралашыу, күңел асыу, тәжрибә уртаҡлашыу, үҙеңде күрһәтеү өсөн мөмкинлек тә ул... Ҡаҙ ите А һәм С, айырыуса В төркөмө витаминдарына, микро һәм макроэлементтарға бай. Гел хәрәкәттә йөрөгәндәргә, йыш көсөргәнешкә дусар булғандарға бигерәк тә файҙалы ул. Ҡаҙ итенең организмдан ағыулы матдәләрҙе сығарыу һәләте лә бар. Аҙ ҡанлылыҡтан, хәлһеҙлектән дауаланғанда ла был итте ашау һөҙөмтәле. Тик, артыҡ майлы булыуы арҡаһында уны шәкәр диабеты, бауыр ауырыуҙарына дусарҙарға күп ҡулланыу тәҡдим ителмәй.\nҠаҙҙың бар өлөшөн дә бәрәкәтле тотоналар. Эс-ҡарынынан аш бешерәләр йәки бәлеш һалалар. Таҙартыуы мәшәҡәтлерәк булһа ла, башы менән тәпәйен дә әрәм итмәйҙәр. “Ризыҡ юллап” рубрикаһында бирелгән рецептар һеҙҙең өсөн, ҡәҙерле әхирәттәр!\n“Гөл сире” йоҡһа, унан ҡотолормон тимә. Өйөңдөң һәр мөйөшө сәскәгә күмелеп ултырһа ла, ят, матур гөл күрһәң, уны үҫтереп ҡарағың килә”, – ти Бөрйән районы Исламбай ауылынан Таңсулпан Ғәбиҙуллина, гөл үҫтереү серҙәре менән уртаҡлашып.\n“Өйөм йәме гөл генә”, “Милли биҙәк”, “Әсә йөрәге”... “Башҡортостан ҡыҙы” журналы иғлан иткән бәйгеләр тамамланыуға табан бара. Конкурстарға эштәрегеҙҙе ебәрергә ашығығыҙ, тиҙҙән йомғаҡтар иғлан ителәсәк.\nШуны ла иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: “Башҡортостан ҡыҙы”на 2017 йылдың тәүге яртыһына яҙылыу хаҡы – 583 һум 86 тин. Киләһе йылда ла бергә булайыҡ, әхирәттәр!\nТеги: Күҙәтеү Өйөм йәме гөл генә Милли биҙәк Әсә йөрәге журнал подписка Башҡортостан ҡыҙы


Башҡортостан бюджетының килем өлөшө быйыл яҡынса 10 миллиард һумға артасаҡ\nБыл турала бөгөн Дәүләт йыйылышы-Ҡоролтай Президиумы ултырышында белдерелде.\nДепутаттар төп финанс документына үҙгәрештәр индереү тураһындағы закон проектын ҡарарға йыйына. Күҙалланыуынса, бюджет килемгә һалым һәм башҡа йыйымдар иҫәбенә тулыланасаҡ. Әлбиттә, сығымдар ҙа күбәйә, был күрһәткес яҡынса 15 миллиард һум тирәһе булыр, тип көтөлә. Президиум ултырышында парламент депутаттары ҡарамағына сығарыласаҡ 4 тиҫтәгә яҡын закон проекты раҫланды. Мәҫәлән, ҡануни тәҡдимдәрҙең береһе алкоголле эсемлектәр баҙарына индереләсәк үҙгәрештәр менән бәйле. Әле сауҙа итеү урындарына һәм йәмәғәт туҡланыуы предприятиеларына бер төрлө лицензия бирелһә, киләсәктә документтар айырым буласаҡ.\nДәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың киләһе 56-сы ултырышында Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының, Контроль-иҫәп палатаһының эшмәкәрлеге буйынса отчет сығыштарын тыңлау ҡарала. Мунициаль хеҙмәткә эшкә урынлашыусыларҙы ла үҙгәрештәр көтә. Депутаттар үҙидара органдарына эшкә алыу тәртибен еңеләйтергә йыйына. Элек был хеҙмәткә етәксе булып барыу өсөн системала 6 йыл стаж талап ителһә, хәҙер уны 4 йылға тиклем кәметеү ҡаралған. Баш белгес булып 4 йыллыҡ стаж менән урынлашырға ла мөмкин. Ә бына ябай хеҙмәткәрҙәрҙән стаж бөтөнләй талап ителмәйәсәк.


Техник химия кафедраһы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Химия-технология факультеты » Кафедралар » Техник химия кафедраһы\nТехник химия кафедраһы\nАбдуллин Марат Ибраһим улы\nКафедра “Химик материаловедение” һәм био химик технология” буйынса белгестәр әҙерләй. Профессор преподаватель составына 14 уҡытыусы инә 4 фән докторы, 9 фән кандидаты. Бынан тыш кафедрала 5 хеҙмәткәр эшләй, БДУ аспирантураһында 5 кеше белем ала.\nКафедра заманға ярашлы һәм яҡшы ҡорамалар менән йыһазландырылған, лабораториялар һәм аудиториялар менән тьәмин ителгән. Факультетта китапхана һәм компьютер класы бар, унда буласаҡ йәш белгестәр хәҙерге информацион технологиялар менән таныша, компьютер графикаһын үҙләштерә, эксперимент һығымталарын эшкәртеү методтарына эйә була, яңы эксперимент ҡуйыуҙың оптимизациялы ысулдарын планлаштыра, Интернет селтәрендә шөғөлләнә.\nБуласаҡ химик-материоловедттар һәм биотехнологтарҙың белем алыу өсөн бөтә мөмкинселектәрелә бар. Улар икенсе курстан уҡ кафедра уҡытыусылары һәм аспиранттары етәкселегендә үткәрелгән ғилми эштәр аша үҙҙәренең ижад һәм ғилми аралашыу шатлығын татый ала, үҙҙәрен һынай.\nКафедра коллективы юғары молекулар берләшмәләр һәм йоҡа органик синтез тармаҡтарында ғилми тикшеренеүҙәр алып бара:\nХлорлы гомо- һәм сополимерҙарҙың деструкция һәм стабилизация процестары химияһы һәм физик химияһы;\nСәнәғәттең төрлө тармаҡтары өсөн компнаунд һәм композициялар, яңы полимер материалдар уйлап сығарыу;\nЯҡшыртылған үҙенсәлектәргә эйә булған материалдар алыу өсөн полимерҙарөсөн махсус химия өҫтәлмәләрен камилләштереү;\nПолидиен нигеҙендә полимерҙарҙың химик модификацияһы, һәм уларҙың үҙенсәлектәрен өйрәнеү;\nЙоҡа органик синтез: юғары актив дарыу препараттарының пиретроидтарҙың, ювениодтарҙың, шулай уҡ, аҙыҡ өҫтәлмәләренең һәм ароматизаторҙарҙың технологик схемаларын тәрәндәнөйрәнеү;\nУглеводород сырьеһы нигеҙендә махсус майлау материалдары уйлап сығарыу.\nҺуңғы йылдарҙа ғына кафедрала төрлө маркалы поливинилхлорид пластикаттары уйлап сығарылды һәм сәнәғәт производствоһында ҡулланылышҡа индерелде:\nТөрлө температураларҙа эксплуатацияланған тимер сыбыҡ проводтар, кабельдәр, телефон өсөн спиралле шнурҙар;\nСоставында (ҡурғашлы) термостабилизаторҙары аҙ булған кабель ҡабыҡ өсөн;\nБаҫым аҫтында ҡойоу методы өсөн газ менән тултырылған полимер материалдар эшләү өсөн;\nЭкструзия методы менән эшләнгән һыуытҡыс ишектәре һәм башҡа тығыҙлағыс булдырыу өсөн;\n“Ҡорғаҙаҡ” һыуы өсөн полимер тара;\nБаҫым аҫтында ҡойоу методы буйынса бинокль һәм башҡа ҡорамалар деталдәрен етештереү өсөн;\n-450 С температураһында ҡулланылған ҡул бензобысҡы өсөн һаптар эшләү өсөн;\nПарник һәм теплицалар өсөн “К” маркалы поливинилхлорид пленкаһын етештереү өсөн.\nКафедраның ғилми эшмәкәрлеге төрлө пландағы наполнителдәр рецептураһына нигеҙ һалды:\nПигмент суперконцентраттары СППП-1А маркалы (ҡара, ҡыҙыл, йәшел, зәңгәр төҫтәр). эшләп сығарыу процесында ПВХ материалдарын буяй.\n“Унипол” – госсипол ыҫмалһы нигеҙендә полимеҙар өсөн күп функциялы һәм комплекслы стабилизатор;\nИзомер монокарбонат синтетик кислоталар нигеҙендә эшләнгән хлорлы пластомерҙар өсөн термостабилизаторҙар һәм лубриканттар серияһы;\nИОХ УНЦ РАН һәм ИНК АН РБ менән хеҙмәттәшлегендә альфа-токоферолда (Е витамины) эшләп сығарыу ысулдары табылды;\nБөжәктәрҙең хитип биосинтезының юғары эффективлы ингибиторы;\nБөжәктәрҙең үҫеү һәм үҫеше регуляторы (ювемон һәм анемон);\nМета-дихлобензолға утилгә ярамаған орто һәм пара дихлобензолдар изомеризация процесы патентланды.\nҺуңғы ваҡытта кафедра коллективы яңы модификациялы полимер материалдарҙы сығарыу буйынса интенсив эҙләнеүҙәр алып бара:\n1,4-цис-полипиперилендың контроль аҫтында уҙғарылған озонолиз нигеҙендә перспективлы мотор майҙары өсөн перспективалы ярым-функциональ присадкалар (фосфор һәм тиофосфор кислоталар эфиры) булдырыу методы тәҡдим ителде;\nАминдар ярҙамында олигомерлы С 12-С 14 полиолефиндар менән гәрәбә кислотаһының ангидриды үҙ-ара аралашыу нигеҙендә мотор майҙары өсөн махсус присадкалар синтезы тәҡдим ителә;\nЮғары эффективлы “ЭДОС” һәм “ХП-13” системалары менән поливинилхлорид нигеҙендә яңы полимер композициялар эшләп сығарылды һәм тәжрибә һынауҙары үтте;\n1,2-полибутадиендың функционализация методтарын ҡулланып яңы полимер материалдарҙы уйлап сығарыуға яңы юлдар тәҡдим ителде.\nКафедра Рәсәй Фәндәр академияһы институттары, Башҡортостан фәндәр академияһы, химия профиле ҙур сәнәғәт предприятиялар һәм шәхси фирмалар менән тығыҙ бәйләнештә тора. Бынан тыш ул төрлө химия заводтары, фирма һәм учреждениялар заказдары буйынса байтаҡ ғилми-тикшеренеү эштәрен башҡара.


Баш ҡаланың «Родина» кинотеатрында «Наган» нәфис фильмының премьераһы үтте\nСәғәт ярымлыҡ комедия республикала һуңғы биш йылда төшөрөлгән берҙән-бер тулы метражлы картина. Кинотаҫма режиссеры Булат Йосопов. Фильмдағы ваҡиғалар хәҙерге Өфөлә, төрлө йәмәғәт урындарында бара. Алдағы көндәрҙә фильм Стәрлетамаҡ, Күмертау, Сибай, Баймаҡ һәм башҡа төбәктәрҙә күрһәтеләсәк. Кино килеүен һәр кем афишаларҙан тыш, револьер беркетелгән машина аша белә ала.


ҠАЛАНЫҢ ТӨП ГӘЗИТЕНӘ—60 ЙЫЛ\n8 Декабрь 2017, 11:12\n«Сибайский рабочий» гәзите таусылар төйәгенең йылъяҙмаһы тиһәң дә хата булмаҫ. Биттәре һар-ғайып бөткән гәзиттәрҙән алып бөгөнгәсә тупланған баҫма китапсыҡтарында ҡаланың барлыҡҡа килгәндән алып ошо көнгәсә тормош һулышы сағылыш таба. Күптән түгел был баҫма үҙенең 60 йыллығын билдәләне. Байрам уңайынан Сибай ҡалаһына эш сәфәре менән Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Николаевич Мелкоедов килде.\nУл тәүҙә, Хөкүмәт ағзаһы булараҡ, ҡала хакимиәтендә шәхси һорауҙар буйынса халыҡты ҡабул итте. Борис Николаевичҡа был көндө 10-ға яҡын кеше төрлө үтенестәр менән мөрәжәғәт итте. «Башҡорт баҡыры» йәмғиәте хеҙмәткәре социаль селтәрҙәр гәзиттәргә реклама эшләргә ҡамасаулай тип белдерҙе. Шуға күрә лә сайт, төркөмдәр эшмә-кәрлектәрен рәсми рәүештә теркәргә тәҡдим итте. Арҡайым ҡасабаһында йәшәүселәр ваҡытлы матбуғат баҫмаларын алдыра алмағанға зарланды. Үҙ почтальон- дары ташыған «Сибайский рабочий», «Атайсал» гәзиттәрен ваҡытында алһалар, Рәсәй почтаһы, ҡасабала гәзит-журналға яҙылыу-сыларҙың аҙлығына һылтанып, был тарафтарға почта ташыуҙы мотлаҡ тип тапмай.\nСибай башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе И.Н.Бикмәтов, элекке тау инженеры Ф.З.Әхмәров ҡала-район гәзиттәренә яҙылыу хаҡының бик ҡыйбат булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Улар шулай уҡ матбуғат биттәрендә баҫылған контенттар гәзиттең ҙур майҙанын биләүен, уларҙың эстәлеге ҡыҙыҡлы булмауын белдерҙе.\n—Хаҡтарға килгәндә, бөгөн гәзит-журналдарҙың күпселек өлөшө рекламанан, подписканан алынған килемдән һәм дәүләт субсидияһына йәшәп килә. Шуға күрә яҙылыу хаҡын кәметеү беҙҙең файҙаға түгел. Хаҡ кимәлен кәметһәк, подписканы арттырыу зарур. Бөгөн гәзит-журналдарға яҙҙырыу бик көсөргәнешле бара,—тине Борис Мелкоедов.—Контенттар иһә дәүләт йөкләмәләрен үтәү өсөн булдырылған махсус биттәр. Республиканың төрлө төбәктәрендә йәшәүселәр республика яңылыҡтары менән даими танышһын өсөн дә тырышабыҙ. Теләйбеҙме, юҡмы беҙ халыҡ араһында һалым, коррупция, террор, ВИЧ-инфекция, СПИД, наркоманияға ҡаршы профилактик эштәр алып барырға тейешбеҙ.\nБорис Мелкоедов шулай уҡ Сибай мәғлүмәт үҙәгендә лә булды. Хөкүмәт ағзаһын Сибай ҡалаһы хакимиәте башлығы Р.Ә.Афзалов оҙатып йөрөнө. Улар үҙәккә берләшкән «Сибайский рабочий», «Атайсал», типо-графия эшмәкәрлеге менән танышты, проблемалар, яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһынды.\nСәфәре һуңында Б.Н.Мелкоедов «Сибайский рабочий» гәзитенең 60 йыллығына арналған тантанала ҡатнашты.\n—«Сибайский рабочий» гәзите республика баҫмаларының иң яҡшы гәзиттәренең береһе иҫәпләнә. Гәзит өсөн 60 йыл ул бик күп түгел. Яңы ир ҡорона ингән генә ваҡыты. Киләсәктә тираж өҫтөндә ентекле эшләргә кәрәк. Шул ваҡытта эштәрегеҙ күпкә алға китер,—тине Борис Николаевич тантананы асып .\nБ.Н.Мелкоедов байрам уңа-йынан бер төркөм хеҙмәт алдын-ғыларына Почет гарамоталары, Рәхмәт хаттары тапшырҙы. Сибай мәғлүмәт үҙәге директоры, «Сибайский рабочий» гәзитенең баш мөхәррире Самат Булат улы Азаматов Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлү-мәт саралары агентлығының Почет грамотаһы менән наградланды. Агентлыҡтың Рәхмәт хаты менән гәзиттең корректоры Альбина Ишморатова бүләкләнде. «Башҡортостан Республикаһының нәшриәт йорто» идаралығының Почет грамоталарына журналистар Гөлсинә Кейекбаева, Альбина Байгилдина, Римма Юнысова, баш бухгалтер Зифа Fәлиәкбәрова, верстка операторы Олеся Ҡадырова, Сибай телевидениеһы хәбәрсеһе Ирина Оренбуркина лайыҡ булды. «Башҡортостан Республикаһының нәшриәт йорто» идаралығының Рәхмәт хаттары менән гәзиттең яуаплы сәркәтибе Нәйлә Вәлиева, верстка операторы Гүзәл Яйыҡбаева, реклама бүлегенең баш белгесе Альмира Fүмәрова бүләкләнде. Шулай уҡ хеҙмәткәрҙәр Башҡортостан Республикаһы журналистар союзының, Сибай ҡала хакимиәтенең Почет гармоталары менән бүләкләнде.\nҠала хакимиәте башлығы Р.Ә.Афзалов редакцияға фотоаппарат бүләк итте.\nКоллегаларын ҡотларға республиканың көньяҡ-көнсығыш журналистар берекмәһенә ингән гәзиттәр мөхәррирҙәре, матбуғат ветерандары, баҫманың дуҫтары күп килде. Уларҙың һәр ҡайһыһы «Сибайский рабочий» мөхәрририәте коллективына яңынан-яңы ижади үрҙәр, тираждары артыуын теләне.\nҺүрәттә: Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Р.Ә.Афзалов (уңда) «Сибайский рабочий» гәзите мөхәрриренә фотоаппарат тапшыра.