14 декабрь — Башҡорт теле көнө\n14 декабрь Республика башлығы Радий Фәрит улы Хәбировтың указына ярашлы, Башҡорт теле көнө үткәрелә.\nБыл көндө Арт-квадраттың «ЛОФТ» ивент-холында башҡорт телен популярлаштырыуға йүнәлтелгән проектар презентацияһы уҙа. Сараны ойоштороусылар Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды, Башҡортостан республикаһының Мәғәриф һәм фән министрлығы, Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто. Презентацияла «Интерактив башҡорт теле», «Башҡортсофт», «Глосбе», «Башҡорт булып уйнау» һәм башҡа проекттар күрһәтеләсәк. Проекттар араһында Сабина Кучаева, Гәлсәр Байғусҡарова, Юлай Ҡасимов һәм Резана Вәлиева сығыш яһайҙар. Сара сиктәрендә «Минең әкиәт» һәм википедистарҙың «Беҙ — башҡорттар» конкурстарында еңеүселәрҙе бүләкләү уҙасаҡ.\nБарлыҡ теләүселәрҙе 14 декабрь сәғәт 16:00-дә Арт-квадраттың «Лофт» залында көтәбеҙ! Теркәлеү өсөн һылтанма: https://forms.gle/FFVxkgKEeJubW9zg6\nСараға инеү өсөн QR-код мотлаҡ!\n14 декабря по указу Главы Республики Башкортостан объявлен “Днем башкирского языка”. В этот день по всей республике пройдут ряд мероприятий по популяризации, сохранению и развитию башкирского языка.\nВ этот день запланировано проведение презентации проектов, популяризирующих башкирский язык. Организаторами данного мероприятия выступают Фонд по сохранению и развитию башкирского языка, Министерство образования и науки РБ и Дом дружбы народов. В рамках проекта представят такие проекты, как «Интерактивный башкирский», «Башкортсофт», «Глосбе», «Игра в башкира» и др.\nПриглашенными артистами выступят певицы Сабина Кучаева и Гальсар Байгускарова, скрипачка Резана Валеева и кураист Юлай Касимов. Во время мероприятия пройдет награждение победителей конкурса википедистов «Беҙ — башҡорттар» и межрегионального конкурса сказок собственного сочинения «Минең әкиәт».\nМероприятие пройдет 14 декабря по адресу г.Уфа, ул. Чернышевского, 88. Начало в 16.00 ч.. Приглашаем всех желающих посетить мероприятие пройти по ссылке и зарегистрироваться: https://forms.gle/FFVxkgKEeJubW9zg6 .\nФонд по сохранению и развитию башкирского языка призывает каждого жителя здороваться в этот день на башкирском языке и посетить мероприятия, направленные на сохранение и развитие второго государственного языка республики.


Өфөлә ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс иғлан ителде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс иғлан ителде\n15:12, 27 сентября 2016 Сәйәсәт\nӨфөлә ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс иғлан ителде Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 27 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\n27 сентябрҙә Өфөлә ҡала Советы ултырышында баш ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс иғлан ителде. Ул 19 октябрҙә мэрияның ҙур залы фойеһында уҙа.\nЯңы кандидаттарҙы Өфөнөң почетлы гражданы Рауил Бикбаев, ҡала Советы депутаты Филүс Ишбулатов, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше буйынса комитеты рәйесе Елена Родина һайлап ала. Кандидаттарҙы үткәреү буйынса конкурс комиссияһы ултырышы 7 октябргә билдәләнгән. Һуңынан депутаттар комиссия тәҡдим иткән кандидаттар араһынан яңы ҡала хакимиәте башлығын һайлай.\nУлтырышта ҡала хакимиәте етәксеһе менән килешеү проекты раҫланды. Унда буласаҡ мэрҙың хоҡуҡтары, бурыстары яҙылған.\nҠала хакимиәте башлығы вазифаһына дәғүә итеүселәрҙән документтар 29 сентябрҙән 5 октябргә тиклем эш көндәрендә иртәнге сәғәт 10-дан киске 5-кә ҡәҙәр ҡабул ителә. Адресы: Октябрь проспекты, 120,105-се бүлмә.\nТеги: ҡала советы,депутаттар,өфө хакимиәте


Альберт МӘХМҮДОВ (Пермь): “Ғәйнә иле – тарих көҙгөһөндә"\n29 Июнь 2019, 04:58\nБарҙаның һәр кешеһе бер генә тапҡыр булһа ла үҙенә шундай һорау бирә: ни өсөн Кама йылғаһы буйындағы Пермь крайында бер Барҙа районы ғына милли төбәк статусын яулаған? Был һорау, әлбиттә, кешенең аңында ҡыҙыҡһыныу уята, шул сәбәптән ул туған теленә, мәҙәниәтенә һәм үҙ халҡының тарих биттәрен асыуға ынтыла. Ғәҙәттә, яуап эҙләп, улар интернетҡа, киң мәғлүмәт сараларына, шул иҫәптән телевидениеға мөрәжәғәт итә.\nӘлбиттә, шул тарихи эҙләнеүҙәр нисек тә булһа имеш-мимештәр тыуҙыра. Шуларҙың беренсеһе: “Барҙа районында халыҡтың 95-98 проценты башҡорт”; икенсеһе: “Барҙа районы – Рәсәй Федерацияһында берҙән-бер милли район”; өсөнсөһө: “барҙалар үҙҙәре бер халыҡ: татар ҙа, башҡорт та түгел”.\nИң тәүҙә беҙгә төп һорауға яуап бирергә кәрәк. Ни өсөн Барҙа районы (тарихи исеме – Ғәйнә улысы, географик атамаһы – Тулвинское поречье) халыҡ тарихының иртә осоронда ХVI–ХIХ быуаттарҙа урыҫ колониялаштырыуына бирешмәгән? Бында шуны әйтергә кәрәк: элегерәк Ғәйнә улысы ныҡ ҙур урынды биләгән, хәҙерге Барҙа районы – уның бер кескәй өлөшө генә.\nБашҡорттарҙың Рус дәүләтенә ирекле рәүештә ҡушылыуы һәм үҙ ерҙәрен аҫаба иҫәбенә һаҡлап ҡалыуы урыҫ колониялаштырыуына ҡаршы бер ғәмәл булып тора. Быны иҫбатлап, башҡорттоң ергә хоҡуҡтары билдәләнеп, 1557, 1632, 1672, 1701 йылдарҙа алынған батша грамоталары теркәлгән.\nУрыҫ батшаларының грамоталарында башҡорттоң ер сиктәре ентекләп һүрәтләнгән. Уларҙың биләмәләренә Тулва – Сылва – Кама йылғалары араһындағы һәм Каманың уң яҡ ярындағы биләмәләр кергән. Урыҫ батшаһы биргән әлеге “һаҡлау грамоталарын” боҙоу арҡаһында, башҡорттар ихтилалға күтәрелгән (яу асҡан). Шул уҡ ваҡытта улар Көнгөр, Уса ҡалаларын, Крылов ауылын, баҡыр заводтарын ҡырған, шулай уҡ припуск осраҡтарын боҙоу ваҡытында яһаҡ татарҙарына ла һөжүм иткән (мәҫәлән, Сөлмәш ауылы халҡына).\nОҙаҡ ваҡыт башҡорттар ерендә берҙән-бер урыҫ ауылы Крылов булған, ул беренсе тапҡыр 1618 йылда иҫкә алына. Һуңғараҡ был ер Строгановтар тарафынан һатып алына һәм уларҙан инде Голицындарға эләккән. Бик күп йылдар Строганов – Голицындар һәм башҡорттар араһында ер хаҡында бәхәс барған. Бигерәк тә 1732 йылда ҡатмарлы низағ тыуа. Крылов имениеһын киңәйтеү ваҡытында башҡорт ихтилалы күтәрелгән. Был ауылды барлығы алты тапҡыр баҫып алғандар, бер нисә тапҡыр яндырғандар. Әммә земство суды дәғүәләре Голицындар файҙаһына ғына ҡабул ителгәс, шул ергә бәйле булған Ирьяҡ, Күпер, Юғары һәм Түбән Чермода, Росстани ауылдары халҡы торлаҡтарынан сығарылып, унда урыҫ крәҫтиәндәре индерелә.\nБарҙа ерҙәренең һаҡланыуына икенсе сәбәп XVIII быуат уртаһында төҙөлгән Шермяит баҡыр заводына һәм 50 километр алыҫлыҡта завод дачаһы барлыҡҡа килеүенә бәйле. Завод хужалары башҡорттарға ер арендалаған өсөн аҡса түләһә, тегеләре, үҙ сиратында, заводҡа баҡыр рудаһы ташыған. Завод дачаһы сиктәре был яҡтарҙы 100 йылдан ашыу урыҫ крәҫтиән колониялаштырыуынан һаҡлаған. Һуңыраҡ завод ябылыу арҡаһында уның ерҙәрендә көньяҡ-көнсығыш яғынан әкренләп урыҫ ауылдары барлыҡҡа килгән. Әйтәйек, шул 1870–1890 йылдарҙа бында 32 урыҫ ауылы теркәлгән, улар Шермяит һәм Печмень улыстарына ингән.\nБыл төбәктә башҡорттарҙың һаҡланып ҡалыуының өсөнсө факторы булараҡ, урындағы интеллигенция вәкилдәре (кантон башлыҡтары, земство депутаттары, ауыл старосталары һәм бигерәк тә ауыл муллалары) бик ҙур роль уйнаған. Улар, урыҫ колониялаштырыуына ҡаршы килеп, бында сиркәү төҙөтмәҫкә һәм урыҫ мәҙәниәтен кертмәҫкә тырышҡан. Улар шулай уҡ земство мәктәптәрендә һәм мәсет-мәҙрәсәләрендә урыҫ телен уҡытыуға ҡаршы килгән. Тимәк, үҙ телдәрен, мәҙәниәтен һәм ислам динен быуындан-быуынға һаҡлап ҡалыуға өлгәшкән.\nТуған милли районыбыҙҙың дүртенсе аспекты булараҡ, яңы советтар хакимиәте лозунгыларын билдәләргә кәрәк. Һөҙөмтәлә картала милли автономия һәм союздаш республикалар барлыҡҡа килде, ә урындарҙа төркөмдәр рәүешендә йәшәгән милли райондар һәм округтар килеп сыҡты. 1924 йылда Барҙа, Удик, Сараш башҡорт улыстарынан һәм Печмень, Шермейка рус улыстарынан Краснояр (һуңғараҡ Барҙа) милли районы ойоша. Ул саҡта ауыл һаны 132-гә етә, ә халҡының һаны 43804 кеше була, шуларҙан 10156 кеше – урыҫтар, башҡорттар – 29212, татарҙар – 2370, башҡа милләт вәкилдәре – 1700. Район байтаҡ йылдар буйы күп милләтле була.\nШулай итеп, ерҙәрҙе һаҡлап ҡалыу, Ғәйнә иле барлыҡҡа килеү, кәм тигәндә, дүрт фактор менән бәйле: 1) башҡорттарҙың аҫаба ере (вотчинаһы); 2) Шермяит заводы дачаһы; 3) милли интеллигенцияның көсө; 4) совет хакимиәте ҡуйған милли хоҡуҡҡа.\nЙәнә шуны иҫкәртеү кәрәктер: башҡорт мәктәбе һәм мәҙрәсәләрендә, земство мәктәптәрендә уҡытыу-тәрбиә эше төрки телдә алып барылған. XX быуат башында татар әҙәбиәте тыуа. Тимәк, ғәйнәләр оҙайлы ваҡыт эсендә татар әҙәби телен ныҡлы үҙләштергән, әкренләп татар телен туған теле тип таный башлаған, әммә, һис шикһеҙ, үҙ диалекты үҙенсәлектәрен дә һаҡлап ҡалған.


Бөгөн Башҡортостан яҙыусылар Союзында күренекле башҡорт шағиры, прозаик, драматург, публицист, тәржемәсе һәм фольклорсы Ғәзим Шафиҡовтың хәтер кисәһе үтте\nҒәзим Ғәзиз улы 1939 йылда Ҡырғыҙстандың Фрунзе ҡалаһында тыуа. Йылдар үткәс, әҙип үҙенең тормош юлын «Таластың таш һаҡсылары» автобиографик повесында һүрәтләй. Унда шағир ғүмеренең Талас ҡалаһында үткән ваҡыты тураһында яҙа. Ҡәләмдәштәре хәтерләүенсә, Ғәзим Шафиҡов ҡырғыҙ телен, был халыҡтың ауыҙ-тел ижадын да яҡшы белә.\nҠырғыҙстанда тыуып үҫкән шәхес, ғүмере буйына үҙенең башҡорт халҡына, уның тарихы һәм рухи донъяһына тоғро ҡала. Ғәзим Шафиҡов тиҫтәләрсә әҙәби йыйынтыҡтар авторы. Әҙиптең әлегәсә ташҡа баҫылмаған ижади эштәре лә күп. Башҡортостан яҙыусылар союзы ағзалары киләсәктә уларҙы бергә туплап яңы китап сығарырға ниәтләй.


Баймаҡ районында «Весна» алтын сығарыу компанияһы тикшерелә\n23 Июнь , 18:48\nУл законһыҙ рәүештә алтын сығарыу менән шөғөлләнгән.\nБөгөн Хөкүмәттә ер аҫтын файҙаланыусылар эшмәкәрлеге һәм хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү мәсьәләләре буйынса ведомство-ара комиссия ултырышы үтте.\nУлтырышта «Росприроднадзор»ҙың Көньяҡ Урал төбәк-ара идаралығы Башҡортостан буйынса ер аҫты ҡаҙылма байлыҡтары идаралығының, БР Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығының эшенә, ҡаҙылма байлыҡтары менән файҙаланыуға хоҡуҡ биреүгә бәйле мәсьәләләр ҡаралды.\n– Файҙалы ҡаҙылмалар сығарыуға бюджет һалымының артыуы көтөлә. Әлеге ваҡытта ул 200 миллион һум тирәһе, әммә потенциалы 1 миллиард һумға баһалана. Комиссияға балыҡ үрсетеү өсөн ҡаҙылған ерҙәр буйынса ялыуҙар килә. Ысынында улар балыҡ үрсетеү өсөн түгел, ҡом-ҡырсынташ сығарыу маҡсатында файҙаланыла. БР Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығына һәм ауыл хужалығы министрлығына башҡа ведомстволар менән берлектә был мәсьәлә өҫтөндә ныҡлы эшләргә кәрәк, – тип белдерҙе БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Азат Бадранов.\nШулай уҡ ултырышта ҡайһы бер ойошмаларҙың төҙөлөш эштәре барышында файҙалы ҡаҙылмалар сығарыуы асыҡланды.\n– Мәҫәлән, Өфөлә бер төҙөлөш ойошмаһы ишеү каналы төҙөйөм тип, ҡом-ҡырсынташ сығарыу менән шөғөлләнгән. Шул уҡ ваҡытта лицензияһы юҡ. Әлеге ваҡытта уны хоҡуҡ һаҡсылары тикшерә.\nӘйткәндәй, быйыл ведомство-ара комиссия Өфө янында эшләгән ер аҫтын файҙаланыусыларҙы тикшерәсәк. Был сараның ыңғай ыҡтары бар. Мәҫәлән, Өфө районында ойошмалар документтарын тәртипкә килтергән. Әле улар тәртип боҙоуҙарһыҙ эшләй.\nУлтырышта Баймаҡ районының Күсей ауылы биләмәһендәге мәсьәләләр ҙә ҡаралды. Сығыш яһаусылар әйтеүенсә, 21 июнгә ҡараған төндә Оло Басай ауылы янында «Весна» алтын сығарыу компанияһының ерҙе ҡаҙып, предприятие биләмәһенә тупраҡ ташыуы асыҡланған. Ойошманың хоҡуҡ билдәләү документтары булмай сыҡҡан. Әлеге ваҡытта мәғлүмәт РФ Эске эштәр министрлығының Баймаҡ районы буйынса бүлексәһенә ебәрелгән.\n– Халыҡҡа уңышлы һәм законға ярашлы эшләгән ойошмалар, тәжрибәләр хаҡында һөйләү мөһим. Ә законға ярашлы эшләмәгәндәре менән көрәшергә кәрәк. БР Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығына райондарҙан мәғлүмәт туплауҙа йөкмәтәм.\nАртабан «Росприроднадзор»ҙың Көньяҡ Урал төбәк-ара идаралығы Башҡортостан буйынса ер аҫты ҡаҙылма байлыҡтары идаралығы етәксеһе Роман Болотов, БР тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министры Нияз Фазылов доклад менән сығыш яһаны.


Рөстәм Хәмитов IV Рәсәй-Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһында сығыш яһаны // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов IV Рәсәй-Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһында сығыш яһаны\n18:02, 22 сентября 2015 Сәйәсәт\nРөстәм Хәмитов IV Рәсәй-Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһында сығыш яһаны Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2015 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n22 сентябрҙә Бешкәк ҡалаһында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Евразия иҡтисади союзы. Төбәк-ара хеҙмәттәшлектең яңы мөмкинлектәре» IV Рәсәй-Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһының пленар ултырышында сығыш яһаны.\nРеспублика етәксеһе, Башҡортостандың Рәсәйҙең төп индустриаль, фәнни-мәғариф һәм мәҙәни үҙәктәренең береһе булыуын билдәләп, төбәктең иҡтисади һәм инвестиция ҡеүәте менән таныштырҙы.\n– Беҙҙең өсөн партнерҙарыбыҙ менән халыҡ-ара бәйләнештәрҙе нығытыу өҫтөнлөклө булып тора. Былтыр улар менән сауҙа әйләнеше яҡынса 14 миллиард долларға еткән, шуларҙың 93 проценты – Башҡортостандан оҙатылған продукция. Әммә Ҡырғыҙстанға 150 миллион доллар самаһы ғына тура килә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Әлбиттә, бәйләнештәрҙе диверсификацияларға кәрәк. Нефть тармағынан тыш, машина эшләүҙе, биотехнологияларҙы, мәғлүмәт технологиялары секторын, логистиканы, туризмды, ауыл хужалығын, аҙыҡ-түлек сәнәғәтен, мәғарифты, мәҙәниәтте йәлеп итеү зарур.\nБашҡортостан Башлығы һүҙҙәренсә, ошо йүнәлештә әүҙем эш башланған. Әлеге ваҡытта рәсми эшҡыуарлыҡ делегациялары менән алмашыу бара.\nРеспублика етәксеһе «төбәк менән төбәк» үҙ-ара килешеп эш итеү форматын илдәр араһындағы хеҙмәттәшлекте әүҙемләштереүҙең иң һөҙөмтәле йүнәлеше тип атаны.\n– Ҡырғыҙстандан йәшелсә, еләк-емеш килтереүҙе, Башҡортостандан ашлыҡ, малсылыҡ продукцияһы, минераль ашламалар оҙатыуҙы яйға һалыу мөһим. Еңел сәнәғәт өсөн туранан-тура сеймал менән тәьмин итеү «үҫеш нөктәләре»нең береһе булыуы ихтимал. Эшҡыуарҙарыбыҙ Ҡырғыҙстанға килеп китте һәм беҙҙең предприятиеларҙы сеймал менән тәьмин итеү хаҡында килеште, – тип хәбәр итте төбәк етәксеһе.\nРөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстандың эшлекле даирәләрен ШОС һәм БРИКС илдәре төбәктәренең Беренсе бәләкәй эшҡыуарлыҡ форумында ҡатнашырға саҡырҙы. Сара октябрь айында Өфөлә үтә. Республика Башлығы шулай уҡ 2016 йылда Рәсәй-Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһын Башҡортостандың баш ҡалаһында уҙғарырға тәҡдим итте.


Материалы за 23.06.2014 » Табын\nБала саҡта һәр кемдең үҙе генә белгән, сер итеп һаҡлаған хыялы була. Ошо хыял йондоҙҙай балҡып, бала күңелен яҡты хистәргә күмә. Район мәҙәниәт һарайының методик бүлек мөдире Рәзилә Рәйес ҡыҙы Хәбибуллина ла (һүрәттә) бала саҡтан үҫкәс артистка булырға хыялланған. Һәм Хоҙай биргән һәләте, үҙенең тырышлығы, маҡсатына ынтылып йәшәүе менән хыялы тормошҡа ашты. Шуға ла мин уны бөгөн иң бәхетле кешелер тип уйлайым.


Йылға бар, әммә һыу инергә ярамай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n11 августа 2020 — 11:27 ГТРК «Башкортостан»\nСалауат районында йәшәүселәр махсус йыһазландырылған һыу инеү урындары булмауға зарлана. Өҫтәүенә, Әй менән Йүрүҙән буйҙары сүп-сар менән тула. Әгәр ҙә ял итеү урындары төҙөкләндерелеп, контейнерҙар ҡуйылһа, бындай хәл булмаҫ ине, ти урындағы халыҡ. Тап ошо урында бер егеттең ҡаянан һыуға һикереп һәләк булғанын күптәр белеп тә бөтмәй. Әлеге мәлдә ошо уҡ шөғөл менән мәшғүл булған егет үҙенең ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйғанын бәлки аңламайҙыр ҙа. Йылға таҙартылмаған, уның төбөндә консерва банкалары, ватыҡ шешә ярсыҡтары ла булыуы ихтимал. Әммә “Һыу инергә ярамай” тигән билдә ҡуйылһа ла, Йүрүҙән буйында кеше бихисап. Махсус йыһазландырылмағас, яр буйында контейнерҙар ҙа юҡ. Тимәк, туристар артынан шунда уҡ сүп-сар ятып ҡала. Ә бит Янғантауҙа ЮНЕСКО геопарктарының глобаль селтәренә индерелгән биология, тарихи һәм мәҙәни мираҫ объекттары комплексы урынлашҡан. Рәсәйҙәге тәүге геопарктың биләмәһендәге, шул иҫәптән, тыуған яҡтарының экологияһы урындағы халыҡты ныҡ борсой. Тәбиғәткә битараф булмаған кешеләр һәм эргәләге “Янғантау” шифаханаһы хеҙмәткәрҙәре үҙ көстәре менән шәмбе өмәләре ойоштора.Конкурстың маҡсаты — “Янғантау” геопаркы биләмәһендә сүп-сар йыйып, тәртипкә килтереү. Аҙаҡ таҙартылған урынды фото йәки видеоға төшөрөп, “Ни өсөн мин был йылғаны яратам” тигән һорауға яуап өҫтәп, геопарктың социаль селтәрҙәрҙәге сәхифәһенә ебәрәрегә генә кәрәк. Еңеүселәрҙе Йүрүҙән йәки Әй йылғалары буйлап һалда ағыу көтә.Йүрүҙән буйындағы хозур тәбиғәт менән һоҡланғанда, ошондай күренештәргә тап булыу, әлбиттә, күңелде ҡыра. Яр буйын төҙөкләндереү урынына, “һыу инергә ярамай” тигән яҙыу ғына ҡуйылған. Әммә хатта был плакат та йыртылып төшөп, тирә-яҡты йәмһеҙләп тора. Валерий Фазлетдинов менән Ҡәүей Рәхимйәнов Өфөлә йәшәһәләр ҙә, тыуған яҡтарына йыш ҡайтып торалар. Юлдан үтеп барғанда был матурлыҡ үҙенә саҡырып уҡ тора, әммә яҡындан килеп ҡараһаң, бында ял итеү теләге шунда уҡ юғала, ти улар. Беҙ ҙә ошо һорау менән муниципалитетҡа мөрәжәғәт иттек. Район хакимиәте башлығы отпускала булыу сәбәпле, уның урынбаҫары ҡаршы алды. Тик ул беҙҙең һорауҙарға яуап биреүҙән баш тартты. Асыҡланыуынса, Салауат районында махсус йыһазландырылған һыу инеү урындары бөтөнләй юҡ. Был проблеманы контролдә тотабыҙ, бәлки киләһе йылға хәл итербеҙ, тип вәғәҙәләнеләр район хакимиәтендә.


Еңеп ҡайтты әүжәндәр » "Урал" гәзите\nЕңеп ҡайтты әүжәндәр\nӘүжән художество мәктәбе уҡыусылары Гүзәл Мирза ҡыҙы Серегина етәкселегендә “Таланттар палитраһы” Халыҡ-ара конкурс-фестиваленең Ѳфѳлә уҙғарылған I этабында ҡатнашып, еңеү менән ҡайттылар.\nӘүжәндәр элек-электән рус милли йырҙарын үҙенсәлекле итеп башҡарыуҙары һәм йыр-моңға әүәҫлектәре менән районыбыҙҙа билдәле. Республика кимәленә сығып, үҙҙәрен һынатманы улар. 19 ғинуарҙа Ѳфѳ ҡалаһында үткәрелгән конкурс-фестивалдең I этабында Әүжән художество мәктәбенең 15 уҡыусыһы ҡатнашты. Улар Гүзәл Мирзевна етәкселегендә «Авзянские сипение» (Әүжән ғыжылдауы) тип аталған рус халҡы йолаһын күрһәтә. Һәм “Халыҡ вокалы” номинацияһында I урынды алалар.\n“Был бик боронғо йола. Ул әлеге ваҡытта Әүжән халҡында һаҡланып ҡалған. Кистән уҡ халыҡ, ѳйҙгә йыйылып йырлар булғанһ. Таңғатабан йырсыларҙың тауышы бѳтѳп, ҡарлыға башлаған. Бына шунан сығып, был йола “Әүжән ғыжылдауы” тип аталған да инде. Йоланы сәхнәләштереүҙә 12 йәштән 18 йәшкә тиклемге мәктәп уҡыусылары ҡатнашты. Уларҙың ихласлығы, тырышлығы һәм йыр-моңға һәләттәре беҙгә еңеү булып ҡайтты. Мин уҡыусыларым менән ғорурланам һәм алдағы һынауҙарҙа ла бирешмәүҙәренә ышанам,” - ти Гүзәл Серегина.\nӘйткәндәй, әүжәндәрҙең еңеүе бының менән генә тамам түгел, улар “Таланттар палитраһы” Халыҡ-ара конкурс-фестиваленең II этабында ҡатнашасаҡ. Ул апрелдә Санкт-Петербург ҡалаһында уҙасаҡ. Яҡташтарыбыҙға тағы еңеүҙәр һәм уңыштар теләйбеҙ!


Яҡуп Ҡолмойҙоң тыуыуына 90 йыл тулыуға арналған юбилей кисәһе үткәрелде\nЯҡуп Ҡолмой 20-нән ашыу шиғри баҫма авторы.\nУның шиғырҙары буйынса яҙылған “Тыуған ил”, “Уралым”, “Томбойоҡ бүләк итмә” кеүек музыкаль әҫәрҙәр башҡорт классикаһының аҫыл өлгөләренә әйләнгән. Шиғыр һәм йыр уның ике ҡанаты ине. Замандаштары Яҡуп Ҡолмай хаҡында шулай ти. Яҡуп Хәйрулла улы Килмөхәмәтов, йәмәғәтселеккә ул башлыса Яҡуп Ҡолмой исеме аша таныш, 1918-се йылда Ишембай районының Ҡанаҡай ауылында доньяға килә. Уның тормош юлы ул йылдарҙың байтаҡ шағирҙарына хас.\nМәктәпте тамамлағандан һуң педагогик техникумда уҡый. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Ҡаты яралана. Һуғыштан һуң, республиканың үҙәк матбуғат баҫмаларында, Башҡортостан радиоһында эшләй. Шиғриәт доньяһына Яҡуп Ҡолмой иртә килә. Уның тәүге әҫәрҙәре баҫмала 1936-сы йылдарҙа уҡ донья күрә. Һуғыш алдынан беренсе китабы сыға.\nБарлығы инде Яҡуп Ҡолмой 20-нән ашыу китап авторы. Тыуған яғы, ҡаһарманлыҡ, хеҙмәт һәм мөхәббәт хаҡында яҙған шағирҙың шиғырҙары композиторҙар иғтибарын да йәлеп итә. Уның әҫәрҙәре буйынса 100-ҙән ашыу йыр яҙыла.


Республикала 117 меңдән ашыу кеше өйҙә тауыш биргән // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала 117 меңдән ашыу кеше өйҙә тауыш биргән\n10:14, 7 декабря 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостанда 117 меңдән ашыу кеше Дәүләт Думаһы депутаттары өсөн өйҙә тауыш биргән. Был хаҡта БР Үҙәк һайлау комиссияһының һайлауға йомғаҡ яһауға арналған ултырышында Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, был һайлауҙа ҡатнашҡан бар халыҡтың биш проценты тиерлек.\nӨйҙә тауыш биреүселәрҙең күбеһе – инвалидтар (81 меңдән ашыу). Ҡалғандары – башлыса өлкән йәштәге һәм ҡаты сирле кешеләр.\nХәйҙәр Вәлиевтың билдәләүенсә, Башҡортостандағы 178 һайлау участкаһында бюллетендәрҙе автоматик эшкәртеү комплекстары ҡуйылған. Уларҙың барыһы ла көйлө эшләгән. Бындай комплекстар Өфөнөң 14 участкаһында һәм республиканың бихисап ҡала һәм ауылдарында урынлаштырылған. Бюллетендәрҙе автоматик эшкәртеү комплекстары Урал аръяғында һәм төньяҡ-көнсығыш райондарҙа ғына ҡулланылмаған. Был техник сәбәптәргә бәйле, үрҙә билдәләнгән райондарҙа бындай комплекстарҙы хеҙмәтләндереүҙе ойоштороуы ҡатмарлыраҡ. Комплекстар ҡуйылған участкаларҙа башҡа участкаларға ҡарағанда һайлауға килеүселәр иҫәбе өс процентҡа күберәк булған.


28 февраля 2020 — 14:45 ГТРК «Башкортостан»\nКоронавирус тураһында. Һуңғы мәғлүмәттәргә ҡарағанда, ер шарында был ҡурҡыныс ауырыуҙы йоҡтороуҙың 83 меңдән ашыу осрағы теркәлгән. 2 мең 858 кеше һәләк булған. Башҡортостандан Мухиндар ғаиләһе Ҡытайҙа бер аҙна тирәһе карантинда булып, тыуған яғына ваҡытында әйләнеп ҡайтырға өлгөрҙө.\nҺуңғы мәғлүмәттәргә ҡарағанда, ер шарында был ҡурҡыныс ауырыуҙы йоҡтороуҙың 80 мең осрағы теркәлгән. 2 мең 619 кеше һәләк булған. Башҡортостандан Мухиндар ғаиләһе Ҡытайҙа бер аҙна тирәһе карантинда булып, тыуған яғына ваҡытында әйләнеп ҡайтырға өлгөрҙө. Мухиндар ғаиләһе Ҡытайҙа ҡоторған короновирус һөҙөмтәләрен хәҙер ҡурҡыныс төш һымаҡ хәтерләй. Һуңғы айҙа ҡала урамдарында бер кеше күренмәне, ти улар. Йәш ғаилә лә бер аҙна тирәһе өйҙәренән тышҡа сыҡмай. Улар бигерәк тә, дүрт йәшлек улдары Максим өсөн борсола. Мухиндар карантиндан һуң тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайтырға хәл итә, әммә магазин һәм дарыуханаларҙа битлектәр булмай сыға.\nҺөҙөмтәлә йәш ғаиләгә аоэропортта сит кешеләр битлек бирә. Урам буйында һәм самолетта кешеләр бер-береһе менән аралашырға тырышмай ине, тип хәтерләй Рәйсә. Ә иң мөһиме, аэропортта санитар-эпидимиологик ҡағиҙәләр үтәлеп, һәр кем махсус анализдар тапшырған. Мухиндар ғаиләһендә медицина тикшереүҙәре короновирустың юҡлығын иҫбатлай.\nДүрт йәшлек Максим полиглот, ул инглиз, француз, испан, башҡорт, рус телдәрен яҡшы белә. Ҡытай телен дә өйрәнеү маҡсаты менән Мухиндар ғаиләһе ике йыл элек Шанхай ҡалаһына күсеп сығып китә. Бында улар махсус дәрестәргә йөрөй, улдары өсөн уҡытыусы таба.\nҠытайҙан Рәсәйгә тиҙ арала әйләнеп ҡайтырға уйламаған ғаилә. Әле Максим уҡытыусыһы менән телефон аша бәйләнешкә сығып яңы телде өйрәнеүҙе дауам итә. Өфөлә улар ваҡытлыса туғандарында йәшәй. Ҡытайҙа ҡоторған короновирус гигиенаға ла ныҡлы иғтибар бүлергә өйрәтте, ти ғаилә.\nҮлемесле вирусты йоҡтормау һәм тиҙ арала тыуған яҡҡа әйләнеп ҡайтыу-беҙҙең өсөн иң мөһиме ине, ти ғаилә. Ҡытайға барырға Мухиндар әлегә ашыҡмай. Ә телде өйрәнеүҙе улар дауам итәсәк.


Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, «Ашҡаҙар» радиоһы комментаторы, йырсы Урал Ниғмәтуллин тыуған яғы - Ғафури районы Сәйетбаба Мәҙәниәт йортонда яҡташтарын, ижади дуҫтарын йыйҙы. Юбилярҙы илһамландырған, күңеленә ҡанат ҡуйған кисәнән хәбәрсебеҙ Фәнүзә Баһауетдинова.\n«Ашҡаҙар» радиоһы журналисы Урал Ниғмәтуллиндың илһам шишмәләре тыуған ерҙәренә барып тоташа. Бынан бик күп йылдар элек, бәләкәйҙән йырға-моңға ғашиҡ егет Ғафури районы Мәҙәниәт йортонда хормейстер булып эш башлай. Һәр яҡлап талантлы белгес хор һәм вокал ансамблдәренә етәкселек итә, спектаклдәрҙә ҡатнаша, йырҙар башҡарыусы булараҡ та танылыу яулай. Өфөгә килеп, артабанғы яҙмышын радио журналистикаға бәйләгәс тә, тыуған төйәк менән бәйләнеш өҙөлмәй. 20 йылдан ашыу инде Урал Ниғмәтуллин радиотыңлаусылар күңеленә рухи байлыҡ өләшә. Эфирға республиканың йыр сәнғәте йондоҙҙары тураһында тапшырыуҙар әҙерләй. «Хазина», «Мәңгелек моң», «Клуб уттары» кеүеку программаларҙың исемдәре үк уларҙың йөкмәткеһе хаҡында әйтеп тора.\nХеҙмәттәштәре, ижадташ дуҫтары- республиканың күренекле сәнғәт оҫталары менән бергә Урал Миңлебай улы яҡташтарына илаһи минуттар бүләк итте. Сәхнәлә яңғыраған моңло йырҙарҙы дәртле бейеүҙәр алмаштырҙы, күңел түренән изге теләктәр еткерелде.\nИлһамға тап тыуған мөхит, ерлектәге тәбиғәт, хеҙмәтсән халҡы ҡеүәт бирә. Урал Ниғмәтуллиндың рухи тамырҙары ла шуны иҫбатлай. Ә инде рухиәт байрамында иң ҡәҙерле кешеләрең - иҫән-һау атай-әсәйең ҡатнашыуы яҙмыш бүләге.\nИке бишлеһен тултырған уҙаман киләсәк тормошон да сәхнә менән бәйләй. Сөнки ижадсы күңеленән йыр булып урғылған моң, сәнғәткә булған һөйөү тамашасыларына ла йәшәүгә көс-дәрт, донъяға матурлыҡ, сафлыҡ өҫтәй...


Хәбәрҙәр: Бангладеш: янған фабриканың өс менеджеры ҡулға алынған.\nБангладеш: янған фабриканың өс менеджеры ҡулға алынған.\nБангладешта, властарҙан Tazreen Fashions туҡыу фабрикаһындағы янғында кешеләрҙең һәләк булыуына cәбәпсе булған ғәйеплеләргә яза биреүҙе талап итеп, эшселәр урамдарға сыҡты. Дакки ситендәге акцияларҙың береһе һыу атҡыстар һәм резина пулялар ҡулланған полиция менән бәрелешкә барып етте.\nПредприятияның урта звеноһына ҡараған өс менеджеры ҡулға алынған. Эшселәрҙең раҫлауынса, улар паникаға бирелмәҫкә, янған бинаны ташлап китмәҫкә өндәгән, янғын сигнализацияһын уҡыу тревогаһы тип аңлатҡан һәм хатта сыға торған ишекте бикләп ҡуйған.\nБангладешта 4,5 мең туҡыма етештереү предприятиеһы бар. Кейем- һалым экспортлау ил килеменең 20 процентын тәшкил итә. Tazreen Fashions фабрикаһындағы янғын ҡорбандар һаны буйынса туҡыу сәнәғәтендәге иң ҙурыһы.\nҺуңғы мәғлүмәттәр буйынса, ут 110 кешенең ғүмерен өҙгән. Ялҡынды туҡтатыу өсөн, янғын һүндереүселәргә 5 сәғәт көрәшергә тура килгән.


Ҡаһармандар хәтерләүгә лайыҡ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Бөйөк Еңеүгә 71 йыл » Ҡаһармандар хәтерләүгә лайыҡ\n15.05.2012 Ҡаһармандар хәтерләүгә лайыҡ\nБөйөк Еңеүҙең 67-се таңын Әбйәлил районының Буранғол ауылы айырыуса тантаналы төҫ менән ҡаршы алды. Ауылға иртә менән төрлө тарафтарҙан машиналар ағылды, клуб янына байрамса кейенгән-яһанған халыҡ йыйылды. Уларҙың барыһын да ошо ауыл кейәүе, Асҡар үҙәк район дауаханаһы табип-хирургы Ренат Мәһәҙиев йыйҙы тиһәк тә, хата булмаҫ. Уның табиплығының бер ҡыҫылышы ла юҡ, әлбиттә. Ренат Таңатар улы – мауығыуы буйынса тыуған яҡ тарихын өйрәнеүсе. Ул һуңғы йылдарҙа шәжәрә байрамдарын ойоштороу, яҡташтарыбыҙҙың исемдәрен мәңгеләштереү йәһәтенән әүҙем эшләй. Уның хатта, ҡәрҙәшлек тамырҙарын юллап, Зәки Вәлидиҙең ҡыҙы Иҫәнбикә Туған менән осрашыуын иҫкә алмайынса булмай.\nБыл юлы иһә Ренат Мәһәҙиев 112-се Башҡорт атлы дивизияһы яугиры Ғәбсәләм Сабит улы Сабитовтың ҡәберенә һәйкәл ҡуйыуҙы ойошторҙо. Шунлыҡтан Еңеү митингыһы, ғәҙәттәгесә, клубта түгел, ә ауыл зыяратында башланды.\nБуранғол ауылынан Сабитовтар ғаиләһендә биш ир бала булып, шуларҙың дүртәүһе һуғышҡа китә. Ғаффан менән Дәрислам яу яланында ятып ҡала, Ғәбсәләм менән Ғәбделбаҡыйға тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайтып, балалар үҫтерергә насип була. Ғәбсәләм Сабитов һуғышта хәрби командирҙарҙы атта ташыусы булып хеҙмәт итә. Ундайҙарҙы коновод тип йөрөтәләр. Дәү кәүҙәле яҡташыбыҙ үҙен оҫта снайпер итеп тә таныта, ҡул көрәшендә лә һынатмай. Ғәбсәләм Сабит улы, дошмандарҙы ҡыуып, Берлинға тиклем барып етә. Һуғыштан ҡайтҡас, ғүмер буйы урмансы булып эшләй һәм 73 йәшендә вафат булып ҡала.\n„Башҡорт атлы дивизияһына Әбйәлилдән 110 кеше алынып, шуларҙың 95-е, шул иҫәптән Ғәбсәләм Сабитов үҙ аттары менән һуғышҡа китә. Яҡташтарыбыҙҙың икәүһе – Таһир Күсимов менән Ғәбдрәүеф Дәүләтов Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була. Рауил ауылынан Әхмәт Ғәлимов ҡыҙыл Байраҡ ордены, ҡаҙмаштан Шәкирйән Хәсәнов, Асҡарҙан Әшираф Мөхитдинов, Хәлилдән Ғәйфулла Сарбаев, Буранғолдан Ғаффан Сабитов, Салауаттан Мофаззал Кәримов, Һәйетҡолдан Ғәйфулла Ғәбитов ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә. Йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләү маҡсатында кавалерист-яҡташтарыбыҙҙың исемдәрен мәңгеләштереү йәһәтенән эш башланыҡ. Быға тиклем Исхаҡ ауылы урамдарының береһенә дивизия һалдаты Хажиәхмәт Ишмырҙиндың исеме ҡушылғайны. Хәҙер район үҙәгенең яңы урамдарының береһенә 112-се Башҡорт атлы дивизияһы исемен биреүҙе юллайбыҙ”, – тине Ренат Таңатар улы үҙенең сығышында.\nҡәбер һәйкәлен эшләтеүҙе район хәрби комиссариаты үҙ өҫтөнә алған. Уны асыу хоҡуғы Сабитовтарҙың данлы нәҫеленең исемен лайыҡлы дауам иткән Рауил һәм Сәлим Сабитовтарға бирелде. Ауыл муллаһы Рәфҡәт Ғәбитов яуҙан ҡайтып, ошонда мәңгелек төйәген тапҡан яугирҙар рухына аят бағышланы.\nЗыяратта һәм һуңынан ауыл клубында үткән митингыла бөтә ауыл халҡы ҡатнашты. Үкенескә күрә, Буранғол ауыл советына ҡараған биш ауылдың береһендә лә һуғыш ветераны ҡалмаған. Шулай ҙа сарала һуғыш йылдарында тылда йәнен-тәнен аямай хеҙмәт иткән һәм Еңеүгә үҙ өлөшөн индергән тыл ветерандары сығыш яһаны.\nБуранғолдағы яҡты, һағышлы байрам мәктәп уҡыусылары тарафынан әҙерләнгән әҙәби-музыкаль композиция менән тамамланды.\n„Бер кем дә, бер нәмә лә онотолмаған” тигән һүҙҙәрҙе раҫлап, 67 йыл үтһә лә, һуғыш һалдаттарының исемдәрен мәңгеләштереү йәһәтенән төрлө эштәр башҡарылып тора. Ошоларҙы күргән йәш быуын, бөгөнгө матур тормош ниндәй ауырлыҡтар аша яуланыуын аңлап, атай-олатайҙар хәтеренә тоғро ҡалыр, йөҙ йыл үтһә лә, Еңеү көнө халыҡтың иң оло байрамы булып һаҡланыр, тигән өмөт белдерә барыһы ла.


Яҡташыбыҙ Нигериянан «хәрби хирург»тың тоҙағына эләккән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n12:46, 7 апреля 2021 Хәл-ваҡиғалар\nЯҡташыбыҙ Нигериянан «хәрби хирург»тың тоҙағына эләккән Фото: Ксения Калинина\nБашҡортостандың Сибай ҡалаһы суды 6 апрелдә Нигерия гражданына ҡарата хөкөм сараһын һайланы. Билдәле булыуынса, Гуобадиа Браит «айырыуса ҙур күләмдә мутлашыу» статьяһы буйынса ғәйепләнә.\n2020 йылдың октябрендә Мәскәү өлкәһендә йәшәгән ир социаль селтәрҙә бер ҡатын менән танышҡан. Ул үҙен хәрби хирург тип таныштырған, йәнәһе, Йемен Республикаһында хәрби хеҙмәттә.\nЫшанысҡа инеп, ноябрҙә яңы танышынан посылканы үҙендә һаҡлап тороуын үтенгән. Ҡатынға транспорт хеҙмәттәре өсөн 345 046 һум түләргә кәрәк булған. «Хәрби хирург» уға сарыф иткән аҡсаһын кире ҡайтарырға вәғәҙә биргән.\nЯҡташыбыҙ ул һораған сумманы күсергән, ә Гуобадиа Браит аҡсаны үҙе теләгәнсә тотонған.\nСуд ҡарары буйынса, ғәйепләнеүсе 2021 йылдың 29 апреленә тиклем һаҡ аҫтында ултырырға тейеш. Ҡарар әлегә көсөнә инмәгән.


Күңелдәрҙә наҙ уятып, Май байрамы яҡынлаша\nМәктәптә уҡыған саҡта Беренсе Май демонстрацияһына йөрөгән саҡтар яҡшы хәтерҙә ҡалған. Ата-әсәйҙәребеҙ ул саҡта\nмотлаҡ ҡатнашырға тейеш ине, ә уҡыусыларға - мотлаҡ түгел. Әммә беҙгә байрам трибуналары алдынан "Ура!" ҡысҡырып уҙыу бик ҡыҙыҡ була торғайны. Ул саҡта беҙҙе, шулай уҡ башҡаларҙы ла, байрамдың сәйәси яғы артыҡ ҡыҙыҡһындырмағандыр инде, ә "Тыныслыҡ! Хеҙмәт! Май!" лозунгыһы яҙ, ял, байрам кәйефе менән бергә ҡушылғандыр.\nМай байрамдарының тарихы борондан килә. Өс мең йыл элек\nБоронғо Италия халҡы ер һәм уңдырышлылыҡты ҡурсалаусы Майя Аллаһына баш эйгән. Уның хөрмәтенә яҙҙың һуңғы айын май тип атағандар, ә уның беренсе көнөндә байрам ойошторғандар.\n1 Май байрамының Хеҙмәтсәндәрҙең теләктәшлек көнө булараҡ тарихы 1889 йылдың июленән башлана. Ул саҡта II Интернационал Конгресы Чикаголағы эшсе американдарҙың капиталистарға һәм эксплуататорҙарға ҡаршы героик көрәше тураһында был изге хәтер көнөн йыл һайын "бөтә донъя пролетариаты менән" байрам итеү тураһында ҡарар ҡабул итә.\nУлар 1886 йылдың 1 майында һигеҙ сәғәтлек эш көнө талап итеп забастовка һәм демонстрация ойоштора, әммә ул аяуһыҙ баҫтырыла.\nКоммунистар тәүге тапҡыр 1 Майҙы 1890 йылда Варшавала билдәләй. Совет осоронда 1 Май дәүләт байрамына әйләнә. Уны бөтә донъя хеҙмәтсәндәре менән теләктәшлектән бигерәк,\nмай байрамдары баҡсала ер ҡаҙыу, картуф, кишер һәм һуған ултыртыу мөмкинлеге биргән өсөн яраталар.\nХәҙер элекке көнсығыш демократияһы илдәре Евросоюзға һәм НАТО-ға ингән, һәм 1 Майҙа колонна менән партия бонзалары теҙелгән трибуна эргәһенән уҙыуҙы онотҡан инде. Элекке СССР республикаларында үткән тураһында хәтер тере әле. Ҡаҙағстанда 1 Май Ҡаҙағстан халыҡтарының Берҙәмлек көнө булараҡ байрам ителә. Украинала ла был көндө коммунистар майҙанға сыға.\nҠайһы бер илдәрҙә 1 Май элеккесә дәүләт байрамы булып ҡала. Мәҫәлән, Көньяҡ Африка Республикаһында Теләктәшлек көнө власть етәкселегендә үткәрелә. Сицилияла кесеһенән алып олоһона тиклем Беренсе Май байрамында болон сәскәләре йыя, улар, халыҡ ышаныуҙары буйынса, бәхет килтерә. Испанияла 1 Май Бөтә сәскәләр байрамы тип иҫәпләнә.\nПрагматик американдар 1 Майҙа эшләй. Европа илдәре лә Чикаго эшселәренең героик көрәшен иҫкә алмай. Уның ҡарауы,\nАнглияла был көн - ял.\nИлебеҙҙә 1 Май оҙаҡ ваҡыт Халыҡ-ара хеҙмәтсәндәрҙең теләктәшлек көнө итеп билдәләнде. 1992 йылда уны Яҙ һәм хеҙмәт байрамы итеп үҙгәрттеләр. Әммә ҡайһы бер партиялар был көндө элеккесә митинг һәм демонстрациялар үткәрә. Әммә халыҡтың күбеһе май байрамында баҡсаһына эшләргә китә, йә булмаһа урманға ял итергә сыға.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - "ҠАЙТАМ! ҠАЙТАМ! МИН ЙОРТОМА ҠАЙТАМ!" - 2020 - Мәҡәләләр\n"ҠАЙТАМ! ҠАЙТАМ! МИН ЙОРТОМА ҠАЙТАМ!"\nЯҡутстандың Чаяндин ятҡылығында коронавирус таралыуы һөҙөмтәһендә Башҡортостанға тәүгеләрҙән булып ҡайтып, обсерваторҙа 14 көнлөк карантин режимында булған 400 вахтасының күңел торошо, моғайын, шундайыраҡ булғандыр. Хәбәр итеүебеҙсә, тәүге ике бортты Магнитогорск ҡалаһы аэропорты ҡабул итеп, ҡайтыусыларҙы Әбйәлил районы ял йорттары базаһының береһендә асылған обсерваторға урынлаштырғайнылар. 17 майҙа тәүге 200 кеше, бер нисә көндән башҡалар карантиндан сыҡты.\nБашҡортостан Рәсәй төбәктәренән тәүгеләрҙән булып яҡташтарыбыҙҙы ҡайтарыуҙы һәм ҡабул итеүҙе ойошторҙо. Вахтасылар барыһы ла коронавирусҡа тикшереү үтте һәм анализ һөҙөмтәһе ыңғай булған 8 кеше дауаханаға урынлаштырылды, улар менән аралашыусылар ҙа дауаханаға һалынды. Анализ һөҙөмтәләре кире булғандар 14 көнлөк карантиндан һуң, ҡабаттан алынған анализдарынан уларҙа сир юҡлығы раҫланғас, өйҙәренә ҡайтарылды. Шулай уҡ башҡа осберваторҙарҙа булыусылар ҙа яйлап карантиндан сығарыла башланы.\nӘбйәлил районынан Артур Ибраһимов та ошо көндәрҙә, ниһайәт, ғаиләһенә ҡайтты. Обсерваторҙа булған ваҡытта ғүмеренең шатлыҡлы мәлен - атай булыу бәхетен кисерә ул: улы тыуа. "Тәүге балам, шуға вахтала булғанда тирә-яҡта бығаса билдәһеҙ вирус тураһында хәбәрҙәр таралғас, ҡатыным, тыуасаҡ балам өсөн борсолдом. Әгәр беҙҙе ҡайтармаһалар, республика ҡабул итмәһә, йөклө килеш ул нишләр? Мин үҙем Дәүләкән районынан, кәләшем Ырымбур өлкәһенән, шуға уның эргәһендә лә ярҙам итерҙәй, терәк булырҙай яҡындарыбыҙ булмауына көйөндөм. Шөкөр, барыһы ла яҡшы. Улым тыуыуы хаҡында ишеткәс, обсерватор етәкселеге район хакимиәте башлығы исеменән ҡотланы, коллегалар ҙа тәбрикләне. Тормош туҡтамай, дауам итә", - тип шатлығы менән бүлешеүҙән башланы ул һүҙен. Артабан инде әңгәмә дилбегәһен ҡулға алырға тура килде.\nАртур, бына коронавирус донъяны "тиклем" һәм "һуң" тигән ике төшөнсәгә бүлде. Һеҙҙең өсөн, бигерәк тә ситтә йөрөп ҡайтҡас, ниндәйҙер айырма бармы? Белгестәр ҙә бынан һуң тормош элеккесә булмаясаҡ, тип фаразлай...\n- Әлегә ундай айырманы күрмәйем. Беҙ Яҡутстанда вирус усағы булған ерҙән 40 саҡырым алыҫлыҡта эшләнек. Ауырыусылар булманы. Шуға әлегәсә уның етдилегенә нисектер тулыһынса ышанмайым. Башҡалар ҙа минең кеүектер, тип уйлайым. Әле бер хеҙмәттәшем менән һөйләшеп алдым. Температураһы ла, бер ниндәй билдәләре лә юҡ - анализдары вирус барлығын күрһәткән. Хәҙер ҡабаттан тапшыра инде. Бында ҡайтҡас та кемдер битлектә йөрөй, кемдер битлекһеҙ икәнен күрҙек. Бәлки, вирус эҙемтәләре яйлап һиҙелә башлар һәм шул саҡта ғына тулыһынса ышанырбыҙ.\nБашҡортостан Рәсәй субъекттары араһында тәүгеләрҙән булып вахтасыларҙы ҡабул итә башланы...\n- Эйе, бының өсөн республика етәкселегенә ҙур рәхмәт белдерге килә. Сөнки эш 15 апрелдә үк туҡтатылғайны, эшселәрҙе 4 майҙан ҡайтара башланылар. Шундай ҡатмарлы һәм хәүефле мәлдә беҙҙе ҡабул итмәүҙәре лә ихтимал ине, әммә тыуған төйәк баш тартманы, барыбыҙҙы ла ҡабул итте, ике аҙнаға төрлө ял йорттарына урынлаштырып, унда булған ваҡытта барлыҡ сығымдарҙы үҙ өҫтөнә алды.\nШундай мәғлүмәт булғайны: вахтасылар обсерваторҙа карантинда саҡта уларға эш биреүсе бер айлыҡ эш хаҡын түләй, тигән...\n- Чаяндин ятҡылығында эшләүселәргә карантинда булған осор өсөн шунда уҡ бойороҡ менән бер айлыҡ эш хаҡы билдәләгәндәр, ә беҙгә эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙы тултырҙылар. Ул яҡтан ҡыйырһытманылар.\nХәҙер тоҡомоғоҙҙо дауам итәсәк улығыҙ тураһында ла хәстәрлек күрергә кәрәк. Кемдер бөгөнгө заманда бала үҫтереү бик ҡиммәт, ти, икенселәр һәр бала үҙ ризығы менән тыуа тип иҫәпләй. Һеҙ ниндәй юлды һайлайһығыҙ: улығыҙ һәм ғаиләгеҙҙе тәьмин итеү хаҡына ҡабаттан вахта эшенә китәһегеҙме, әллә ғаиләгеҙ эргәһендә ҡалаһығыҙмы?\n- Әле Яҡутстанда нимәләр булырын белмәйбеҙ. Чаяндин ятҡылығын, башҡа ятҡылыҡтарҙы тулыһынса яптылар, техниканы консервацияланылар. Мин июнгә отпускыға ғариза яҙғайным, шуға әле эш тураһында уйлаған юҡ. Вахта ысулы менән 5-6 йыл эшләнем. Әлбиттә, әгәр Башҡортостанда ғаиләне тәьмин итерлек лайыҡлы хаҡ түләнгән эш урыны булһа, ҙур ҡәнәғәтлек менән бында ҡалыр инем. Дөрөҫөн әйткәндә, бығаса үҙебеҙҙә ныҡлап эш эҙләп ҡарағаным булманы.\nБелгестәр белдереүенсә, коронавирустың иҡтисадҡа һәм тормошобоҙға кире йоғонтоһон әле аңлап һәм баһалап бөтөрмәйбеҙ, бер ни тиклем ваҡыттан һуң ғына асылына төшөнә башлаясаҡбыҙ. Әммә "аҡса юҡ, ә һеҙ түҙегеҙ" йәки "ауыр буласаҡ, ә һеҙ түҙегеҙ" тип кенә буш вәғәҙәләргә ышанып та йәшәп булмай. Тамаҡ тамуҡҡа төшөрә, тип юҡҡа әйтмәйҙәр. Республикала эшһеҙлек артҡанда ир-егеттәребеҙҙең ҡабаттан вахта буйынса эшкә сығып китмәҫенә гарантия юҡ...\nЯҙылған: 22.05.20 | Ҡаралған: 344


Инфоурок › Другое › Конспекты › Разработка урока на тему Ғ.Рамазанов. "Яңы йыл менән" (3 класс)\nТема: Ғ.Рамазанов. “Яңы йыл менән”. Маҡсат: шиғырҙың йөкмәткеһе менән танышыу; һөйләү телмәрен үҫтереү; башҡорт теле дәрестәренә ыңғай ҡараш тәрбиәләү. Йыһазландырыу: дәреслек, презентация, шыршыны биҙәү.\nII.Өйгә эште тикшереү. 109-110-сы биттә бирелгән шиғырҙы тасуири уҡытыу III .Уңыш ситуацияһын тыуҙырыу (Белемде актуалләштереү).\n- Укыусылар, иғтибар менән мине тыңлағыҙ әле. Мин һеҙҙең һәр берегеҙгә ҡырҡылған һүрәттәр таратып бирмәксемен, һеҙ тиҙ генә уларҙы тоташтырып сығығыҙ ҙа,артына яҙылған шиғырҙы уҡый һалығыҙ ниндәй һүрәт килеп сыҡты (шыршы таратыла).\nБыл һүрәткә ҡарап һеҙ нимә әйтә алаһығыҙ? (шыршы - елка). (Шиғырҙы бер нисә баланан ҡысҡырып уҡытыу.)\n-Тимәк, шиғырҙа нимә хаҡында һүҙ бара? Шиғыр юлдарын нисек аңланығыҙ? Дәрестә нимә хаҡында һөйләшәсәкбеҙ?\nДәрестең темаһын белер өсөн бирелгән хәрефтәрҙән һүҙ төҙөгөҙ. Ңяы ыйл нәемн Шулай итеп, теманың исеме нисек инде? V.Уҡыу мәсьәләһен сисеү. (яңы теманы өйрәнеү)\n- Бөгөн беҙ Ғ.Рамазановтың “Яңы йыл” исемле шиғырын уҡырбыҙ. Дәфтәрҙәргә число, теманы яҙып ҡуйығыҙ\nҒилемдар Рамазанов (1923-1993). Саҡмағош районында тыуа. Шағир, әҙәбиәтсе, тәржемәсе. б)һүҙлек эше: шаҡый – стучит ғәҙәт – привычка в)шиғырҙы үҙем уҡыйым (уҡыусыларҙан тәржемә иттереп барам) физ-ка\n- Яңы йыл нисек килгән? Шиғырҙан табып уҡығыҙ. Яңы йылда кешеләр ниндәй теләк теләйҙәр? - Ҡыш бабай нимәләр өләшә? 3. Таблицаны тултырыу (һөйләмдәр менән)\n3.112-се биттә бирелгән һүрәт буйынса эш. – Һүрәттә нимә күрәһегеҙ? Ҡыш бабай ҡайҙа ашыға тип уйлайһығыҙ? Яңы йыл байрамына һеҙ ниндәй костюм әҙерләйһегеҙ? 4. Яңы йыл тураһында һөйләмдәр төҙөү\n1.Өйгә эш : шыршы, ҡар бөртөктәре эшләргә.\nНомер материала: ДБ-294685


Хәбәрҙәр: Торонтоның ғауғасыл мэры йәнә һайлауҙарға әҙерләнә.\nТоронтоның ғауғасыл мэры йәнә һайлауҙарға әҙерләнә.\nКанадалағы Торонто ҡалаһының ғауғалары менән билдәле мэры Роб Форд йәнә һайлауҙарҙа ҡатнашырға ниәтләй. Кесе йома иртән ул рәсми рәүештә октябрҙә буласаҡ ҡала советы башлығы һайлауҙарына кандидат булып теркәлде.\nЕңел наркотиктар менән мауыҡҡан сәйәсмәнде, ғауға тыуҙырған ҡыланыштары өсөн, үҙ вәкәләттәренең бер өлөшөнән мәхрүм ителеүе лә туҡтатмаған.\n“Барыһы хаҡында ла күрһәткән хеҙмәттәрем һөйләй,- тип белдерҙе Форд.-Төньяҡ Американың бөтә ҡалаларына ҡарағанда, беҙҙәге һалымдар иң түбәне. Беҙ бик күп эш урындары булдырҙыҡ. Ҡала үҫә, беҙ метро төҙөйбөҙ. Ошоғаса күптәр хәл итмәгән мәсьәләләрҙе мин хәл иттем.”\nРоб Форд Торонто мэрияһына 2012 йылда етәкселек итә башлай һәм тәүҙә абруйы юғары була. Уның наркотиктар тартыуын һүрәтләгән, бер енесле бәләнештәргә кире ҡарашын (Көнбайышта иһә был ҙур ғәйеп һанала) сағылдырған видеояҙма яманатын тарата.


Урман мәсьәләһе киҫкен тора\n4 Декабрь 2010, 18:47\nБик матур һәм ғәләмәт бай төбәктә йәшәйбеҙ. Үҙе бер ожмах! Ата-бабаларыбыҙ ҡайҙа төйәкләнергә белгән шул. Улар ошо гүзәл төбәгебеҙҙе һаҡлап ҡалыу өсөн күпме ҡан түккән. Башҡорт өсөн тыуған ер, тәбиғәттән дә бөйөк, ғәзиз нәмә юҡ. Иҙел башында заводтар төҙөлөп, урман күпләп ҡырҡыла башлағас, ризаһыҙлыҡ белдереп, баш күтәреүселәр ҙә аҙ булмаған. Уйлап ҡараһаң, ул заманда тәбиғәт тәүге матурлығын юғалтмаған, тирә-яҡта ҡалын урмандар булған, ә шулай ҙа киләсәк быуынға нимә ҡалдырабыҙ, тип саң ҡаҡҡан ата-бабаларыбыҙ. Улар бөгөнгө менән генә йәшәмәгән, киләсәк быуын хаҡында ла ҡайғыртҡан. Ә беҙ ошо турала уйламайбыҙмы ни? Уйлаһаҡ та, файҙа юҡ, урмандар ҡуртымға бирелгән. Уларҙа яңы хужалар нисек теләй, шулай эш итә. Әммә «ҡуртым» һүҙе тулы хоҡуҡлы хужа тигәнде аңлатмай. Был һүҙ артында ҙур яуаплылыҡ, төбәгебеҙҙең сәйәси-иҡтисади тормошо ята.\nБик матур һәм ғәләмәт бай төбәктә йәшәйбеҙ. Үҙе бер ожмах! Ата-бабаларыбыҙ ҡайҙа төйәкләнергә белгән шул. Улар ошо гүзәл төбәгебеҙҙе һаҡлап ҡалыу өсөн күпме ҡан түккән. Башҡорт өсөн тыуған ер, тәбиғәттән дә бөйөк, ғәзиз нәмә юҡ.\nИҙел башында заводтар төҙөлөп, урман күпләп ҡырҡыла башлағас, ризаһыҙлыҡ белдереп, баш күтәреүселәр ҙә аҙ булмаған. Уйлап ҡараһаң, ул заманда тәбиғәт тәүге матурлығын юғалтмаған, тирә-яҡта ҡалын урмандар булған, ә шулай ҙа киләсәк быуынға нимә ҡалдырабыҙ, тип саң ҡаҡҡан ата-бабаларыбыҙ. Улар бөгөнгө менән генә йәшәмәгән, киләсәк быуын хаҡында ла ҡайғыртҡан. Ә беҙ ошо турала уйламайбыҙмы ни? Уйлаһаҡ та, файҙа юҡ, урмандар ҡуртымға бирелгән. Уларҙа яңы хужалар нисек теләй, шулай эш итә. Әммә «ҡуртым» һүҙе тулы хоҡуҡлы хужа тигәнде аңлатмай. Был һүҙ артында ҙур яуаплылыҡ, төбәгебеҙҙең сәйәси-иҡтисади тормошо ята.\nНоғман Мусиндың "Мәңгелек урман" әҫәрендә "йәшел ҡалҡан"ыбыҙҙың ҡырағайҙарса ҡырҡылыуы һәм урмандың мәңгелек булмауы тураһындағы көнүҙәк мәсьәлә күтәрелә. Бөгөн дә ошо темаға әйләнеп ҡайтмайынса, саң ҡаҡмайынса булмай. Үҙ-ара ошо хаҡта күп һөйләшәбеҙ, кемдәргәлер ҡарата ризаһыҙлыҡ белдерәбеҙ, әммә өй эсенән сыҡмай шул әсенеүҙәр. Ә был ваҡытта урман ситкә китә, ағас тейәлгән машиналарҙы һанап ҡына өлгөр...\n2006 йылда Рәсәйҙә яңы Урман кодексының ғәмәлгә инеүе ошо өлкәләге реформаларға сәбәпсе булды. Әммә үҙгәрештәр урындағы халыҡ, урман файҙаһына булманы. Ул айырым төркөмдәр мәнфәғәтен генә яҡлай. Быйылғы урман янғындары ла реформаның камил булмауын тағы бер тапҡыр күрһәтте. Әлбиттә, үҙгәртеп ҡороуҙар иҡтисади күҙлектән сығып эшләнгән: күпме ҡыҫҡартыуҙар булды, тимәк, кеше иҫәбен ҡыҫҡартып, эш хаҡы иҫәбенә лә экономия яһайҙар.\nМәҫәлән, Урман кодексы үҙгәргәнгә тиклем Белорет урман хужалығына 203 мең гектар урман ҡараған, унда 200-ҙән ашыу кеше эшләгән, 50-нән ашыу урмансы урман өсөн яуап биргән. Ә бөгөн был хужалыҡ "Белорет урмансылығы" дәүләт учреждениеһы итеп үҙгәртелде, хәҙер 11 урман мастеры, 7 участка лесничийы урман һағында тора. Бер лесничийға 18 мең (!) гектар урманды ҡарарға, һаҡларға кәрәк. Рәсәй нормативы буйынса 10 мең гектар урманға бер лесничий булырға тейеш. Таулы район булараҡ, урмансыларҙың эше тағы ла ҡатмарлаша. Ә урман хужалығының техникаһы күптән яңыртылғаны юҡ, уларҙың уртаса йәше һигеҙ йыл тәшкил итә. Хәҙер урмансылар бары урманды күҙәтеү, һаҡлау, өҫтән килгән күрһәтмәләрҙең үтәлешен тикшереү, халыҡҡа ағас бүлеү, аукциондар үткәреү кеүек йөкләмәләрҙе үтәй. Элек урманды, биләмәләргә бүлеп, лесниктар һаҡлай ине, хәҙер Урман кодексы буйынса урмансылар, лесниктар юҡ. Ә элекке урмансының урманды таҙартыу, йәш үҫентеләр ултыртыу, янғындарҙы һүндереү кеүек төп бурыстары арендаторҙар иңендә ята. Быйылғы янғындар кемдең кем булыуын, кемдең ниндәй яуаплылыҡ тойоуын, яңы хужаларҙың ниндәйерәк хужа икәнен асыҡ күрһәтте.\n5 июндә ҡыраҡа тауы буйында арендаторҙар ҡырҡҡан диләнкәлә янғын сыҡты. Район һабантуйы көнөндә булғас, күптәр был янғынды ситтән күрҙе. Бер нисә көндән уны һүндерһәләр ҙә, әллә ҡуҙҙан, әллә ҡоро йәшендән, 10 июндә шул тирәләге урманда ҡабаттан янғын сыҡты. Ул ваҡытында һүндерелмәне, ә ут ҡоро урманда ҡоторҙо ла ҡоторҙо, яңынан-яңы майҙандарҙы йотоуын дауам итте. Ут ҡыраҡа тауы аша Шығай ауылына төшә башлағас ҡына йәмәғәтселек аяҡҡа баҫты. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: "Белорет урмансылығы" дәүләт учреждениеһының янғындың тәүге этабында уҡ ут һүндереүҙә ҡатнашыуҙарын, техника, кешеләр бүлеүҙәрен һорап яҙған хаттарын "Селена" урман сәнәғәте компанияһы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте иғтибарһыҙ ҡалдыра, ә "Башлеспром" урман етештереү компанияһы бер-ике кеше, бер трактор бүлеү менән генә сикләнә. Бары райондың ваҡ арендаторҙары ғына янғын һүндереүҙә әүҙем ҡатнаша. Ә бит "Селена", "Башлеспром" предприятиеларының да арендаға алған участкалары ла янғынға эләкте. Ут һүндереүҙә төп көс һәм ауырлыҡ "Белорет урмансылығы" дәүләт учреждениеһы, "Белорет урманы" дәүләт унитар предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре иңенә төшә. Шығай ауылы ҡурҡыныс аҫтында ҡалғас, был эшкә Белорет районы етәкселеге урындағы сәнәғәт предприятиеларын йәлеп итте. Күмәкләгән – яу ҡайтарған, тигәндәй, күмәк көс менән ҙур утты һүндереүгә, Шығай ауылын ҡотҡарыуға ирештеләр. Һөҙөмтәлә бер айҙан ашыу барған янғында 1100 гектар урман янды, тәбиғәткә яҡынса 20 миллион һумдан ашыу зыян килтерелгән.\nОшонда: "Үҙ яуаплылыҡтарын үтәмәгән арендаторҙар кемгә кәрәк? Халыҡҡа, район ҡаҙнаһына уларҙың эшмәкәрлегенән файҙа бармы?" – тигән һорау тыуа.\n"Селена"ның "аяҡтары" ҡайҙан үҫә?\n"Селена"ның тарихы 2008 йылдың йәйендә башлана. "Полиэф" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар советы рәйесе Анатолий Бондарук Благовещен ҡалаһы, Социалистик урамы, 58-се йорт адресы буйынса "Селена" урман сәнәғәте компанияһы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен теркәй (хәҙер унда икенсе етәксе). Үҙенең республикала урман сәнәғәтен үҫтереү буйынса инвестиция программаһы менән республика хөкүмәтенә сыға. 2008 йылдың 1 ноябрендә ул саҡтағы Премьер-министр Р. Сарбаев "Селена" урман сәнәғәте компанияһы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен Башҡортостан урмандарын үҙләштереү өлкәһендәге инвестиция проекты иҫәбенә индереү тураһындағы 1361-се һанлы бойороҡҡа ҡул ҡуя. Инвестиция проекты буйынса "Селена" предприятиеһы урман өлкәһен үҫтереүгә 2,1 миллиард һум күләмендә инвестициялар һалырға тейеш була. Был проект Мәскәүҙә лә яҡлау таба һәм Рәсәй Федерацияһының сәнәғәт һәм сауҙа министры В. Христенконың 2009 йылдың 16 февралендәге 58-се бойороғо нигеҙендә "Селена" урман сәнәғәте компанияһы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте "Ағасты тулы циклда эшкәртеү менән етештереүҙе булдырыу" тип аталған урманды үҙләштереүҙәге өҫтөнлөклө инвестиция проекты иҫәбенә индерелә.\nБашҡортостан Хөкүмәте бойороғо буйынса "Селена"ға урман аукционһыҙ ҡуртымға бирелә. Шул уҡ ваҡытта, "Селена" урман сәнәғәте компанияһы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте тарафынан инвестиция проектын бойомға ашырыу бер йылдан артып китһә, урман һәм урман эшкәртеү инфраструктураһы объекттарын булдырыу һәм яңыртыуҙан баш тартһа, инвестиция проектын бойомға ашырыу буйынса алты ай һайын отчет биреп тормаһа, урман һәм урман эшкәртеү объекттарын булдырыу һәм яңыртыу буйынса алған йөкләмәләрен үтәмәһә, ҡуртымға биреүсе аренда килешеүен өҙә ала, тип әйтелгән был бойороҡта. Әйткәндәй, был бойороҡта иң түбән аренда түләүе (2009 йылдан алып 7 йыл буйы 0,5 коэффициенты менән) билдәләргә ҡушыла. Тимәк, Башҡортостан Хөкүмәте тарафынан "Селена"ға тулы ҡанлы эшләү өсөн бөтә шарттар ҙа булдырылған. Тик был йәмғиәт үҙ өҫтөнә алған йөкләмәләрҙе ғәмәлдә тулыһынса үтәйме һуң?\n2011 йылдың 1 февралендә "Селена" йәмғиәте БР Хөкүмәте алдында башҡарған эштәре хаҡында тәүге йыллыҡ отчетын яһаясаҡ. Тик ул отчет ғәмәлдәге "Селена"ның эшмәкәрлегенә тура киләме? Ваҡыт үтә, әле был йәмғиәт тарафынан Белорет районында ағасты тәрән эшкәртеү буйынса бер ҙур предприятие ла төҙөлмәгән. Тирләндә бер цех асып маташалар шикелле. Ә уның ҡуртымға алған урмандары меңәрләгән гектар: "Тирлән урмансылығы" дәүләт учреждениеһының (Тирлән, Арша, Верхнебельский участкаларынан), "Белорет урмансылығы" дәүләт учреждениеһының (Журавлинский, Белорет, Ишле, Сермән, Сосновка, Абҙаҡ участкаларынан), "Әбйәлил урмансылығы" дәүләт учреждениеһының (Күсем, Хәмит, Буранғол, ҡаҙмаш, ҡырҙас участкаларынан) иң яҡшы ылыҫлы урман ингән кварталдар ҡуртымға бирелгән. Шулай уҡ Әүжән, Бөрйән, Йылайыр, Кананикольский урмансылыҡтарынан да сифатлы ағаслы урманды бирәләр был предприятиеға. "Селена"ға бындай мөмкинлектәр менән инде ағасты тәрән эшкәртеү буйынса республикала 4 – 5 ҙур цех асырға мөмкин ине. Тик был йәмғиәт вәкилдәре артыҡ тиндәрен түкмәйенсә, ағасты бүрәнә көйөнсә сығарыу менән шөғөлләнә. Мәҫәлән, бер көндө Белорет районы Николаевка ауылының үҙәк урамынан ҡыҫҡа ғына арауыҡ ваҡыт эсендә ағас тейәлгән 27 машинаның бер-бер артлы үтеп китеүенә шаһит булдым. Тирлән яғынан ағас тейәлгән машиналарҙың ағылыуын һәр беребеҙ күреп торабыҙ. Нисек йығып, сығарып өлгөрәләрҙер?! Ғәжәп хәл...\nИнвестиция проекты буйынса был ағастар, тәрән эшкәртелеп, яҡшы төҙөлөш материалы, продукция булараҡ ситкә оҙатылырға тейеш түгелме һуң? Ә был компания беҙҙең күҙ алдында тик урманды талау менән генә, иң яҡшы һәм юғары сортлы ылыҫлы урманды ҡырҡыу, сығарыу эше менән генә шөғөлләнә.\n"Селена"ның күпме ағас сығарыуын контролдә тотоп булмаймы ни?" – тигән һорау менән "Белорет урмансылығы" дәүләт учреждениеһы хеҙмәткәрҙәренә мөрәжәғәт иттек.\n– "Селена" урман сәнәғәте компанияһы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 114643 гектар урманды ҡуртымға алған. Йылына 403,8 мең кубометр ағас ҡырҡырға һәм ошо ағастың бары 198,9 мең кубометры ылыҫлы ағас булырға тейеш. Әммә әлеге ваҡытта был компания тик ылыҫлы урманды ғына сығара, ә ҡайын һәм уҫаҡ кеүек япраҡлы ағастар диләнкәләрҙә күгәреп, шешенеп, боҙолоп ята. Инвестиция проекты буйынса был ағастар ҙа сығарылырға һәм тәрән эшкәртелгәс кенә ситкә оҙатылырға тейеш. Ошондай темп менән ағас ҡырҡыу дауам итһә, 49 йыл эсендә түгел, ә биш йылдан улар үҙҙәре арендалаған майҙандағы яҡшы ағастарҙы ҡырҡып сығарып бөтәсәк. Иҡтисади яҡтан урмандың файҙаһы бөткәс, уларҙың аренда килешеүен өҙөүе бар. Ә уларҙан ҡалған урманды тергеҙеү, һаҡлауға бәйле бурыстар урында тороп ҡаласаҡ. Ғөмүмән, бөгөн "Селена" компанияһы ағас ҡырҡыу, бүрәнә килеш сығарыу, йә иһә өлөшләтә таҡтаға ярыу менән генә шөғөлләнә. Ағасты тәрән эшкәртеү яйға һалынмаған. Уларҙы контролдә тотоу ябай урмансылыҡтарҙың хәленән килмәй. Был мәсьәлә хөкүмәт кимәлендә хәл ителергә тейештер, – тине өлкән лесничий урынбаҫары Азамат Фәттәх улы Исмәғилев.\nә халыҡҡа юҡ\nБыйыл, урмандың күпләп ситтәргә ҡуртымға бирелеүе сәбәпле, республика халҡының мохтажлығын ҡәнәғәтләндерерлек ағас бүленмәне. Төҙөлөш өсөн республика халҡына 10 мең кубометр ағас бүленгән, шуның 6 мең кубометры – Белорет районына. Ә быға тиклем районға төҙөлөшкә 30 мең кубометрҙан ашыу ағас бирелеп килде. Төҙөлөш өсөн ағас һорап ғариза яҙыусылар бик күп. Быйыл халыҡ бөтәһе 45 мең кубометр күләмендә ағас һорап мөрәжәғәт иткән. Нисә йылдан уларҙың сираты етеүе әлегә билдәһеҙ.\n– Янған урмандарҙағы ағастарҙы ҡырҡыу хоҡуғы кемдәргә бирелде?\n– Республиканың урманды һаҡлау үҙәге мониторинг үткәрҙе һәм янғын булған ҡыраҡа тауы янындағы урманды тулыһынса ҡырҡырға тигән һығымта сығарҙы. ҡуртымсылар – ҡуртымға алған участкаларын, ә ҡалған майҙанды "Белорет урманы" дәүләт унитар предприятиеһы ҡырҡасаҡ, – тине Азамат Фәттәх улы.\n– Халыҡ утынлыҡ ағас алыу өсөн нимә эшләргә тейеш?\n– Үҙҙәрендәге участка лесничийҙарына мөрәжәғәт итһендәр. Хужалыҡҡа утынға йылына 20 кубометр ағас бирелә. Был йәһәттән ҡытыршылыҡ юҡ.\nУрман яҙмышы –\nНиндәй генә төҙөлөш материалдары уйлап сығарылһа ла, беҙҙең халыҡ өсөн иң яҡыны – ағас. ҡарағай йорттар иң яҡшыһы, экологик яҡтан да һаулыҡҡа зыянһыҙ, тип һанала. Бигерәк тә ауылдарҙа ағасһыҙ төҙөлөш алып барыуҙы күҙ алдына килтереүе лә мөмкин түгел. Әгәр ағасты үҙең сығарып эш итһәң, арзанға ла төшә.\nАғасҡа мохтажлыҡтың ниндәй күләмдә булыуын асыҡлау маҡсатында Шығай ауыл хакимиәтенә йүнәлдек. Бөгөн ауыл хакимиәте биләмәһенә ҡараған биш ауылда 816 хужалыҡ бар, уларҙа 2482 кеше йәшәй.\nБыйыл ауыл хакимиәтенә бөтәһе 500 кубометр ағас бүленгән. Был ағасты тыл ветерандарына, толдар категорияһына ҡараған 46 кешегә 10-ар кубометрҙан бүлеп биргәндәр. Хакимиәттә әлеге ваҡытта төҙөлөшкә ағас һорап яҙылған 120 ғариза сират көтөп ята.\nБыға тиклем ағас буйынса хәл бик үк мөшкөл булмай, ауыл хакимиәтенә 2000 кубометрҙан да кәм булмаған күләмдә ағас бүленеп килә. Йылына яҡынса ете йорт төҙөлгән, быйыл бары дүрт кеше йорт күтәргән, улары ла элекке бураларҙан.\nӘ бит халыҡ йорт төҙөргә тейеш тә баһа! Әлеге ваҡытта Шығай ауылында – 43, Новобельскиҙа – 10, Хөсәйендә 20 өйгә проект бар. Ағас бирелмәү сәбәпле, уларҙа төҙөлөш эштәре алып барылмай. Башҡа ауылдарҙан айырмалы рәүештә, иң һөйөнөслөһө – Шығайҙа йәштәр ауылда төпләнә. Әгәр ҙә йорт һалыр өсөн ағас алыуға бәйле ауырлыҡтар тыуа башлаһа, уларҙың ситкә китеүе лә ихтимал. Бөгөн урман яҙмышы – халыҡ яҙмышы, тип әйтһәк тә, яҙыҡ булмаҫ.\n– Әлеге ваҡытта Шығай ауылында ғына кәләш алырҙай йәшкә еткән, өйләнмәгән 71 (!) ир-егет бар. Хәҙер бит егеттәрҙең күптәре өй һала, машина ала, шунан ғына өйләнә. Егеттәрҙән: "Ниңә кәләш алмайһың?" – тип һораһаң: "Кәләш алыр алдынан торор урын кәрәк", – тигән яуапты ишетәһең. Бөгөн халыҡҡа өй һалырлыҡ та ағас бүленмәй, был йәштәрҙең киләсәгенә аяҡ салыу бит. Күпме ғаилә ҡоролмай, күпме бала тыумай ҡала?! Әле йәшәп ятҡандарының да яртыһының йорт-ҡураһы төҙөлөп бөтмәгән. Закон буйынса һәр биш йыл һайын ремонт өсөн дә ағас бүленеп торорға тейеш. Беҙҙә тейеш нәмәләр күп, тик был закондарҙы үтәргә теләүселәр генә юҡ кеүек. 120 кешенең ҡасан төҙөлөш өсөн ағас алып бөтөрө билдәһеҙ. Ә шул ваҡытта ситтән әллә кемдәр килеп, меңәрләгән гектар урман алып, рәхәтләнеп байый. Ә халыҡ төҙөлөш өсөн дә ағас ала алмай интегә. Ағастың тәләфләнеүен, ситкә китеүен туҡтатырға кәрәк. Арендаторҙарҙы бөтөрһөндәр. Урман – халыҡ байлығы һәм ул халыҡ өсөн хеҙмәт итергә тейеш, – тине Шығай ауылы халҡы исеменән ауыл активистарының береһе Инсаф ҡанафин.\nБер ауыл халҡының төҙөлөшкә ағас ала алмай интегеүе хаҡында бәйән иттек. Ә райондың башҡа ауылдарында, Белорет ҡалаһының үҙендә лә күпме кеше йылдар буйы төҙөлөш өсөн ағас алырға сират көтөргә мәжбүр?!\nУрмандарҙың ҡуртымға бирелеүе, халыҡты төп йәшәү сығанағы булған урмандан айырыу башҡа һыйғыһыҙ хәл, әлбиттә. Сер түгел, ауылдарҙа эшһеҙлек хөкөм һөрә, күптәрҙе нәҡ ошо урман туйҙыра, йәшәтә. Хәҙер урманға ла сыға алмай башлаһаҡ, ҡайҙа барырға һуң?! Ауыл кешеһе артабан нисек йәшәргә тейеш? Әммә урмандарҙың таланыуын, ситкә китеүен күреп йәшәү ҙә мөмкин түгел.\nРәсәй Иҫәп-хисап палатаһы рәйесе Сергей Степашиндың Өфөлә үткәргән кәңәшмәһендәге сығышынан:\n– ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн Башҡортостан бөтә мөлкәтен тиерлек юғалтҡан. Уны кем, ҡайҙа һәм күпмегә алғанды асыҡлау – бурыстарыбыҙҙың береһе. Башҡорт урманы хәҙер инде башҡорттоҡо түгел. Уйындан уймаҡ сығарғандар инде, тип әйтергә була. Был, әйткәндәй, Иҫәп-хисап палатаһынан айырым тикшереү талап иткән тема.\nБелорет районы республикала иң ҙуры – 11307 квадрат километр тәшкил итә. Райондың 81 проценты урмандар менән ҡапланған. Башҡортостандың иң матур – Ағиҙел, Инйәр, Нөгөш, Еҙем, Йүрүҙән, йылғалары ошо төбәктә башланғыс ала. Урманды сикһеҙ ҡырҡыу тирә-яҡ мөхиткә лә ҙур зыян килтерә, йылғалар һайыға, ҡорой.


Ҡаһарманлыҡ ғаиләлә тәрбиәләнә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡаһарманлыҡ ғаиләлә тәрбиәләнә\nҠаһарманлыҡ ғаиләлә тәрбиәләнә 24.07.2018 // Йәмғиәт\nЙәлембәт ауылында йәшәгән Ғәлиә менән Самат Зәйнуллиндар — районда өлгөлө ғаиләләрҙең береһе. Улар биш бала тәрбиәләп үҫтерә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улдары Ринат Чечен Республикаһында хәрби бурысын үтәгәндә батырҙарса һәләк була. Аяғы яраланған һалдат, һуғыш яланында дуҫтарын ҡотҡарыу маҡсатында, үҙен һәм боевиктарҙы граната менән шартлата. Хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән ҡаһарманлығы үлгәндән һуң “Батырлыҡ өсөн” ордены менән баһалана.\nИлһөйәрлек һәм ватансылыҡ тойғоһон ғаилә башлығы Самат Зәйнуллин улдарында ла тәрбиәләй. Дөрөҫөрәге, үҙ өлгөһөндә. Ишле ғаиләлә тыуып үҫкән егет Сибай ауыл хужалығы техникумын тамамлағас, “Ленин юлы” колхозында 40 йылдан ашыу зоотехник булып эшләй. Төплө белемле, яуаплы хеҙмәткәр булып абруй ҡаҙанып, хаҡлы ялға сыға. Фиҙакәр хеҙмәте өсөн әллә күпме Маҡтау ҡағыҙҙары һәм Рәхмәт хаттарына лайыҡ була.\nҠатыны Ғәлиә Хәкимйән ҡыҙы — бар ғүмерен мәғарифҡа арнаған тәжрибәле уҡытыусы. Белорет педагогия училищеһын тамамлап, хеҙмәт юлын башланғыс кластар уҡытыусыһы булып башлай. Артабан белемен Магнитогорск педагогия институтында дауам итә. Сирек быуаттан ашыу белем биргән уҡытыусының хеҙмәт кенәгәһендә бер генә яҙыу. Хаҡлы ялға сыҡҡас та, Ғәлиә ханым өйҙә тик ултырмай, ауыл һәм район тормошонда әүҙем ҡатнаша. Әле Йәлембәт ауылы “Ағинәйҙәр” ҡоро етәксеһе.\nЗәйнуллиндар биш балаһына ла юғары белем бирә, уларҙы илебеҙҙең лайыҡлы граждандары итеп тәрбиәләй. Өлкән улдары Азат — Өфөнөң 21-се дауаханаһында үҙ эшен яҡшы белгән йәш хирургтарҙың береһе. Кәләше менән ике бала үҫтерә.\nАзаматтары, Магнитогорск дәүләт техник университетын тамамлап, ҡулына инженер-төҙөүсе дипломын ала. Тыуған яғында үҙ һөнәре буйынса эшләй, ҡатыны менән өс бала тәрбиәләй.\nДинара менән Гүзәл ҡыҙҙары иһә әсәһе юлын һайлай, икеһе лә уҡытыусы. Динара Әбйәлил ауыл хужалығы колледжында уҡыта, өс бала әсәһе. Гүзәл Магнитогорск ҡалаһында балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй.\nБөгөн бәхетле Зәйнуллиндар ғаиләһе — туғыҙ ейән-ейәнсәргә хәстәрлекле олатай һәм өләсәй.\n— Балаларыбыҙҙың барыһы ла тормошта үҙ урынын табып, эшләп, донъя көтөп, балалар үҫтереүе — беҙҙең өсөн оло бәхет. Тик бына Ринатыбыҙҙың ғына ваҡытһыҙ һәләк булыуы әле булһа күңелде әрнетә. Бала саҡтан уларҙы эш һөйөргә, кешеләргә ярҙамсыл булырға өйрәттек, бер-береһенә ҡарата ихтирам һәм хөрмәт, туғанлыҡ хистәре һалырға ынтылдыҡ. Шуныһы ҡыуаныслы: бер балабыҙҙың да йөҙөбөҙгә ҡыҙыллыҡ килтергәне юҡ, хәҙер ейән-ейәнсәрҙәребеҙҙе улар өлгөһөндә тәрбиәләргә тырышабыҙ, — ти Зәйнуллиндар.\nКүптән түгел өлгөлө ғаилә, районда беренселәрҙән булып, республикала тәүге тапҡыр тапшырылған оло наградаға лайыҡ булды. Улар республика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ҡулынан “Ата-әсә ҡаһарманлығы” миҙалын алыу бәхетенә өлгәште. Тыуған илгә батыр ул тәрбиәләгән, биш балаһына ла юғары белем биреп, һөнәрҙәре буйынса эшләгән, матур ғаилә ҡорған, ата-әсәһенең юлын лайыҡлы дауам итер ул һәм ҡыҙҙар үҫтергән Зәйнуллиндар ғаиләһе мәртәбәле бүләккә күптән лайыҡ. Тап улар кеүек абруйлы һәм өлгөлө ғаиләләр илде күтәрә лә инде.


Башҡортостан ырҙындары яңы уңыш менән тулылана башланы. Мәләүез һәм Стәрлетамаҡ райондары урып-йыйыу эшенә тотондо.\nРеспубликаның ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, был аҙнала ураҡҡа башҡа райондар ҙа төшәсәк. Мәләүез районында майҙандарҙың 20 мең гектары зыян күргән. Һөрөнтө ерҙәрҙең дөйөм күләме 53 мең гектар ғына. Районда әле 1 мең 650 гектарҙа иген культуралары урылған. Шул иҫәптән мең гектарҙан ашыу ужым, 510 гектар борсаҡ һәм 120 гектар арпа.\nБөгөн хужалыҡтар урылған игенде һуғырға тотондо. Яландарға бар техника сығарылған. Төп көс - МТС комбайндары. Ураҡ менән беррәттән мал аҙығы әҙерләү бара. Был маҡсатҡа яландарҙың 24 мең гектары бүленгән. Уларҙың 20 мең гектарҙан ашыуы сабылған да инде.\nСтәрлетамаҡ районында ла уңыш йыйыу йылдам бара. Иген культуралары быйыл 68 мең гектарҙа сәселгән. Яҙғы баҫыу эштәрен теүәл башҡарыуға ҡарамаҫтан ҡояш ҡыҙыулығы һәм 60 көндән ашыу ямғыр юҡлығы арҡаһында яландарҙың яртыһы зыян күргән.\nМиллионлап тонна иген биргән Баймаҡ хужалыҡтарының иген баҫыуҙары, бесәнлектәренең яртыһы тиерлек ҡороған. Яуым-төшөмдөң аҙ булыуы ауыл хужалығына һәр яҡтан юғалтыуҙар менән янай. 75 мең гектарҙы биләгән иген культураларының 35 меңе иҫәптән сығарылған. Райондың ауыл хужалығы идаралығы етәксеһе Рәил Әбүбәкиров әйтеүенсә, әлегә тупланған бесән күләме уҙған йыл менән сағыштырғанда өс тапҡырға аҙыраҡ.


Гранаттың файҙаһы ҙур\n12 Ғинуар , 15:43\nҠып-ҡыҙыл булып өлгөргән, һутлы, татлы гранат емешен яратмаған кеше һирәктер. Ә һеҙ уның һаулыҡ өсөн әллә күпме файҙаһы бар икәнен белә инегеҙме?\nГранат - гипертониктар өсөн ысын табыш, сөнки улар организмға ауырлыҡ килтермәй генә артериаль ҡан баҫымын бик йомшаҡ төшөрә, ҡан әйләнешен яҡшырта. Ә гранат емешенең киптерелеп сәйгә ҡушылған элпәләре нерв системаһын тынысландыра, төнгө йоҡоно яйға һалырға булышлыҡ итә.\nУл элек-электән аҙҡанлылыҡ менән көрәшеү сараһы булараҡ билдәле. Анемия менән интегеүселәргә 2 ай дауамында һыу менән ҡушылған гранат һутын көнөнә 3 тапҡыр, ашарға 30 минут ҡалғас, яртышар стакан эсеү ҙә ярҙам итә. Катарактанан һәм баш мейеһе ауырыуҙарынан да сихәте бар.\nАнгина, фарингит һәм шулай уҡ стоматит булғанда ла тамаҡты һәм ауыҙ эсен гранат ҡабығы ҡайнатылған һыу йәки гранат һуты менән сайҡатыу файҙалы. Дуплау матдәләре (дубильные вещества) ауыртыуҙы баҫа, ә органик кислоталар инфекцияны юҡ итә.\nДиабет менән ауырыусылар өсөн был емеш - иң кәрәкле татлы ризыҡтарҙың береһе. Ашар алдынан көнөнә дүрт тапҡыр берәр балғалаҡ йотоп ҡуйылған гранат һуты ҡандағы шәкәр миҡдарын ярайһы уҡ кәметә.\nӘ бына ул аш эшкәртеү процессын нормалләштереүҙә ярҙам итһә лә, гастрит менән ауырығандарға гранат ашарға кәңәш ителмәй. Шулай уҡ гранат һуты тештең эмаленә зыян итергә мөмкин, уны эскәндән һуң мотлаҡ ауыҙҙы сайҡатырға кәрәк.\nӘҙ генә ҡыҙҙырып төйөлгән һәм зәйтүн майы йәки аҡ май ҡушылған гранат ҡабығы – бит тиреһе майлы, бетсәле булғандарға бик шәп сара. Ә киптерелгән гранат ҡабығынан яһалған порошок менән бешкән, ярылған һәм һыҙҙырылған урындарҙы дауалау һөҙөмтәле.


Башҡортостанда «Еңеүгә салют» конкурсы дауам итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда «Еңеүгә салют» конкурсы дауам итә\n14:21, 2 марта 2010 Йәмғиәт\nРеспубликаның ижади коллективтары Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған “Еңеүгә салют” республика үҙешмәкәр художестволы ижад конкурсының зональ ярыштарында ҡатнашыуҙы дауам итә.\n«Башинформ» агентлығына Республика халыҡ ижады үҙәге бүлеге начальнигы Эльвира Әхмәтйәнованың хәбәр итеүенсә, һуңғы ике этапты үҙҙәрендә Бәләбәй һәм Сибай ҡалалары ҡабул иткән.\nБаһалама ағзалары Бәләбәй район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге әҙерләгән фестиваль программаһын юғары баһалаған. Унда Бәләбәй, Дәүләкән, Туймазы, Әлшәй, Бишбүләк, Баҡалы, Йәрмәкәй, Саҡмағош, Шишмә, Шаран, Миәкә райондарынан ижади коллективтар һәм айырым башҡарыусылар ҡатнашҡан. Йәмғеһе 1300 кеше.\nРеспублика халыҡ ижады үҙәге белгесе әйтеүенсә, һәр район конкурсҡа 40-45 минутлыҡ тематик концерт программаһын тәҡдим иткән. Күптәрендә урындағы тарихи, документаль, художестволы материалдар нигеҙендә театрлаштырылған элементтар ҡулланылған.\nСибайҙа Сибай, Межгорье ҡалаларынан, шулай уҡ Баймаҡ, Йылайыр райондарынан үҙешмәкәр артистар – барыһы 1000-гә яҡын кеше үҙҙәренең тематик программаларын тәҡдим иткән. Фестивлдә ҡатнашыуға “халыҡ” һәм “өлгөлө” исемен алған коллективтарҙың барыһы ла етди ҡараған. Бынан тыш, конкурс сиктәрендә район һәм ҡалалар ҡул эштәренән, фотоларҙан, һуғыш йылдарындағы экспонаттарҙан торған күргәҙмә, урындағы рәссамдарҙың картиналарынан экспозиция әҙерләгән.\n“Еңеүгә салют” республика конкурсының киләһе зональ ярыштары 3 мартта — Аҡъяр ауылында (Хәйбулла районы), 4 мартта – Белорет һәм Учалы ҡалаларында, 6 мартта Стәрлетамаҡта үтә.


Башҡортостан рәссамдар берлегенең кесе залында үҙенсәлекле күргәҙмә асылды\nЭкспозицияға диңгеҙ, караптар һәм пираттарға арналған һүрәттәр ҡуйылды. Уларҙың авторы ике тиҫтә йылдан ашыу ошо йүнәлештә ижад итеүсе Юрий Бычков. Маринисттың күргәҙмәһе быйыл ун дүртенсе тапҡыр ойошторолдо.\n"Минең рәсемдәремдә уйҙырмаға урын юҡ" - ти автор. "Бөтә караптар ҙа тарихи документтар нигеҙендә төшөрөлгән". Күргәҙмәлә Юрий Бычковтың 36 әҫәрен күрергә мөмкин. Барлығы ул өс йөҙҙән ашыу карапте һүрәтләп өлгөргән. Рәссам ысын матрос,диңгеҙсе кеүек майлы буяу, акварель, гуашь менән ижад итергә ярата.\nВатан тарихы, хәрби эш, елкәнле флот тарихы, хәрби-диңгеҙ судноларын моделләштереүгә ғүмерен бағышлаған Юрий Бычков байтаҡ диңгеҙҙә йөҙгән. Рәссам ВДНХ-ның биш авторлыҡ таныҡлығына һәм көмөш миҙалға эйә.


Бөгөн «Урал» галереяһында Обуховтар ғаиләһенең «Раштыуаға ҡапҡа» күргәҙмәһе асылды\nҺаламдан картиналарҙы Елена, Марина һәм Сергей Обуховтар йыл буйы эшләгән. Күргәҙмә үҙәгендә һаламдан үреп һәм панно техникаһы менән башҡарылған – «Батша ҡапҡалары». Бында йылдың төп символы- әтәс тә урын алған. Ҡош бер мең алты йөҙ ҡауырһындан тора.\nОҫталар әйтеүенсә, композиция өсөн алты күбә һалам ҡулланылған, материал Иглин районынан килтерелгән. Һаламдан матурлыҡ тыуҙырырға Обуховтарҙы әсәләре Роза Михайловна өйрәткән, күргәҙмә асыу тантанаһына 93 йәшлек ханым үҙе лә килде. Оҫталар 1994 йылдан бирле республика, Рәсәй һәм Халыҡ -ара кимәлдәге күргәҙмәләрҙә ҡатнаша. Уларҙың картиналары егерменән ашыу илдә шәхси коллекцияларҙа урын алған. «Раштыуаға ҡапҡа» күргәҙмәһе 25 ғинауарға тиклем дауам итә.\nЕлена Обухова, биҙәү-ҡулланма сәнғәте оҫтаһы: «Тәүҙә беҙ һаламдан яһалған картиналар менән йортобоҙҙо биҙәнек, унан бүләккә, заказға ла эшләй башланыҡ. Күргәҙмә менән бөтә Башҡортостанды йөрөп сыҡтыҡ».


Республика вәкилдәре Халыҡ-ара милли китап фестивалендә ҡатнашты // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nРеспублика вәкилдәре Халыҡ-ара милли китап фестивалендә ҡатнашты\n12:45, 19 мая 2014 Мәҙәниәт\nҺуҡырҙар өсөн республика махсус китапханаһы ТӨРКСОЙ халыҡтарының «Дуҫлыҡ телендә» махсус форматтағы Халыҡ-ара милли китап фестивален асыу тантанаһында ҡатнашты.\nСара Ҡазанда Татарстан Респуликаһының Һуҡырҙар өсөн республика махсус китапханаһында «Ҡазан – 2014 йылда төрки донъяның мәҙәни баш ҡалаһы» программаһы сиктәрендә уҙҙы.\nМилли китап фестивалендә Рәсәйҙең 10 төрки телле республикаһының һәм БДБ илдәренең һуҡырҙар өсөн махсус китапханалары ҡатнашты. Башҡортостандан БР Һуҡырҙар өсөн республика махсус китапханаһы директоры Айгөл Әминева һәм уның урынбаҫары Олег Кушнерук барҙы. Skype программаһы ярҙамында Сыуашстан, Саха (Яҡут), Тыва китапханалары менән тура бәйләнеш ойошторолдо.\nФестиваль күргәҙмәһендә Ҡаҙағстан, Башҡортостан, Дағстан, Саха (Яҡут) Тыва, Сыуашстан, Хакасия, Ҡарасәй-Черкес, Алтай республикаларынан һуҡырҙар һәм насар күреүселәр өсөн махсус форматта милли китаптар күрһәтелгәйне.\nТатарстан Республикаһының Һуҡырҙар өсөн республика махсус китапханаһы директоры Наил Сәфәрғәлиев, мәғлүмәтте тапшырыу алымдарын камиллаштырыу һәм уны бөтә категория граждандар ҙа ҡуллана алһын өсөн аралашырға һәм көстәрҙе берләштерергә кәрәк, тип билдәләне.\nСара ҡунаҡтары Брайль рельеф-нөктә шрифты менән татар телендә китап нәшер итеү процесы менән танышты.\nФестивалдең маҡсаты – китап аша йолаларҙың сағыу этнографик палитраһын, төрки халыҡтарҙың тарихи-мәҙәни мираҫын, халыҡтарҙың берләшеүен һәм дуҫлашыуын күрһәтеү. Һуҡырҙар һәм насар күреүселәр өсөн махсус форматта милли төрки телле әҙәбиәттең иң яҡшы өлгөләрен алға этәреү, милләт-ара аралашыу мәҙәниәтен һәм Рәсәй территорияһында йәшәгән халыҡтарҙың толерантлы аңын булдырыу фестивалдең төп бурыстары булып тора.\nТеги: Һуҡырҙар өсөн республика махсус китапханаһы,төрксой


Башҡортостанда ҡан биреү хеҙмәте камиллашыуын дауам итә. Республика федераль бюджет иҫәбенән медицина ҡорамалдары менән байытыласаҡ Рәсәйҙең 25 төбәге араһына инде. Ошо маҡсатта 110 миллион һумлыҡ техника һәм ҡорамал ҡайтарылған да инде.\nРеспубликаның СПИД-ҡа ҡаршы көрәш һәм профилактика үҙәге мәғлүмәттәренән күренеүенсә, лаборатор рәүештә 9471 кешелә ВИЧ-инфекция асыҡланған, 7466 кеше иҫәпкә алынған. СПИД менән ауырыусы әсәләрҙән биш сабый донъяға килгән. Дүрт кеше вафат булған.\nХеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Наталья Алмаева хәбәр итеүенсә, былтыр федераль бюджет иҫәбенән 393 Бөйөк Ватан һуғышы ветераны торлаҡ менән тәьмин ителгән. Тағы ла 35 ветеранға торлаҡ һатып алыуға таныҡлыҡ бирелгән, әле уларҙың документтарын рәсмиләштереү бара. Министр урынбаҫары билдәләүенсә, 2005 йылдың 1 мартына тиклем иҫәпкә торған ветерандар һәм уларҙың ғаиләләре 2010 йылдың 1 майына тиклем торлаҡ менән тәьмин ителәсәк, бынан тыш, әле муниципаль район һәм ҡала округтары хакимиәттәре 2005 йылдан һуң иҫәпкә баҫҡан торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж ветерандар һәм инвалидтарҙың иҫәбен асыҡлай.\nБылтыр ғинуарҙа бүреләрҙең шәхси ихаталарҙағы малдарға һөжүм итеүе күҙәтелгәйне. Ошо хәлде кисектереү йәһәтенән 1 ғинуарҙан 15 апрелгә тиклем бүрегә һәм төлкөгә һунар рөхсәт ителде. Тик шуныһы шарт – януарҙарҙың тиреләре тапшырылырға тейеш, бүре тиреһе өсөн – 3000, төлкө тиреһе өсөн 200 һум аҡса түләү ҡаралған.\nБР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы «Республика һәм территориаль федераль органдар дәүләт властары, муниципаль берәмектәр, учреждениелар» яңы телефон белешмәһен сығарҙы. Был – ун өсөнсө баҫма. Бөтә телефондар һәм адрестар күрһәтелеп әҙерләнгән белешмә 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата алынған мәғлүмәттәр буйынса сығарылған.\nЛицензиялы пассажир автомобиле ҡатнашлығында юл-транспорт фажиғәләре кәмеүе күҙәтелә. Был йәһәттән Башҡортостан Волга буйы федераль округында 2009 йыл йомғаҡтары буйынса беренсе урынды биләй. Мәҫәлән, 2008 йылда әлеге төр автотранспорт ҡатнашлығында 34 юл-транспорт фажиғәһе теркәлһә, былтыр ошондай 31 күңелһеҙ осраҡ булған, ҡазаланыусылар һаны 18 процентҡа кәмегән.\nавторы: admin | 19 января 2010 | | Фекерҙәр (0)\nРеспублика үҙ йөкләмәләрен ваҡыты ...


16 октябрь » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Бөгөнгө юбилярҙар » 16 октябрь\n16.10.2019 16 октябрь\nСпиридонова Мария Александровна (16.10.1884—11.09.1941), революция хәрәкәте эшмәкәре. 1905 йылдан Социал‑революционерҙар (эсерҙар) партияһы ағзаһы. 1931—1937 йылдарҙа Өфөлә сәйәси һөргөндә була, СССР Дәүләт банкыһының Башҡортостан контораһында эшләй. Сығышы менән хәҙерге Тамбов ҡалаһынан.\nСлавинский Пётр Михайлович (16.10.1899—2.05.1977), дирижёр. 1938—1945 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының художество етәксеһе һәм баш дирижёры, театрҙың симфоник оркестрын ойоштороусы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған (1944) һәм Башҡорт АССР‑ының халыҡ (1944) артисы. Сығышы менән хәҙерге Украинаның Харьков ҡалаһынан.\nКостин Александр Александрович (16.10.1949—14.10.2011), график. 1996 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы. 1983 йылдан Башҡортостан китап нәшриәтенең художество мөхәррире, 1992—2004 йылдарҙа — рәссамы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nТажиев Риф Рәхим улы (16.10.1949), педагогик хеҙмәт ветераны, йәмәғәтсе. Стәрлетамаҡ ҡалаһының 1-се гимназия директоры. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш (1999—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nБәширов Мусса Ғүмәр улы (16.10.1954), ғалим-инженер-электромеханик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2002 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университетының Салауат филиалында кафедра мөдире. Техник фәндәр докторы (2002). Сығышы менән хәҙер Салауат ҡалаһы эсендә ҡалған Кесе Аллағыуат ауылынан.\nМәүлитова Регина Салауат ҡыҙы (16.10.1979), спортсы. Ауыр атлетика буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2001). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.


Валлетта — Башҡорт Википедияһы\n[[XVI быуат уртаһы]]\n▼ 5719 кеше (2012)\nВаллетта (мальт. Belt Valletta ингл. Valletta, исп. La Valeta) — Мальта Республикаһының баш ҡалаһы, дәүләттең иҡтисади һәм сәйәси үҙәге.\nВаллетта ҡалаһында 6444 кеше (2014 йылдың марты) (һәм был күрһәткес илдәге бөтә халыҡтың 0,7%-н тәшкил итә), шул уҡ ваҡытта биҫтәләрҙә 394 меңгә яҡын кеше йәшәй.\n3 Халҡы, теле, дине\n6 Музыкаль фестивалдәр\nРыцарь, флотты етәкләүсе, иоаннитсылар ордены магистры Валетт Жан Паризо де ла1565 йылда төрөктәрҙән утрауҙы һаҡлаусы һәм һуңынан үҙенең исеме хөрмәтенә аталған ҡалаға нигеҙ һалған. 1970-сы йылдар башына тиклем атама Ла-Валлетта тип аталған.\nҠаланың яр буйы кварталдарына күренеш.\nВаллетта Мальта утрауының төньяҡ-көнсығыш яр буйында, Урта диңгеҙҙең ике тәбиғи ҡултығы: Марсамшетт һәм Гранд-Харбор араһында, ҡаялы ярымутрауында урынлашҡан. Ҡала урамдарының бер өлөшө Скиберрас тауы битләү буйлап күтәрелә.\nБаш ҡалала, ҡоро эҫе йәйе (июлдә температура +36 °C етә) һәм ямғырлы йылы ҡышы (һауа температураһы +4 °C түбән төшмәй) менән урта диңгеҙ климаты өҫтөнлөк итә. Йыллыҡ яуым-төшөм күләме — яҡынса 550 мм. Ҡалала, бөтә илдәге кеүек үк, йылғалар юҡ; ер аҫты һыуҙары өлөшләтә тоҙло, шуның өсөн халыҡ ауыл хужалығы ихтыяждары өсөн ямғыр һыуҙарын йыйырға һәм һыу сөсөләндереү ҡоролмаларын файҙаланырға мәжбүр. Үҫемлектәр донъяһы ярлы, нигеҙҙә ҡыуаҡлылар үҫә. Ҡайһы бер үләндәр фармацевтикала һәм парфюмерия-косметика етештереүендә файҙаланыла.\nСығанаҡ: Погода и климат, Туристичский портал\nВаллеттала 9 меңдән ашыу кеше йәшәй, уларҙың күпселеге нигеҙҙә мальтийлы—борондан Мальтаны колониялаштырған финикийлыларҙың вариҫтары. Ҡала халҡы ике — мальта һәм инглиз телдәрендә һөйләшә. Дин тотҡан граждандарҙың күпселеге католиктар.\nМальта утрауы ярҙары бик күп уңайлы бухталар менән киҫкеләнгән бормалы һыҙыҡты хәтерләтә. Хәҙерге Валлетта урынында, IX быуатта уҡ финикийлылар был ерҙәрҙе колониялаштырғаны бирле, йәшәгән халыҡ булыуы утрауҙың ошо географик үҙенсәлеге менән аңлатыла. Быуаттар дауамында Мальта ҡулдан ҡулға күскән: б. э. т. VII быуатта уға гректар, б. э. т. VI быуаттан — Карфаген, б. э. 218 йылынан — Рим эйә булған, артабан уны вандалдар баҫып алған, уларҙы византийлылар алмаштырған, ә 869 йылда — ғәрәптәр яулаған. XI быуатта Мальтаны Сицилияға ҡушҡан норманндар уның һуңғы хужаһы була, XVI быуат башында улар утрауҙы иоанниттар орденына бүләк итә.\nҠаланың үҙәк урамы — Республика урамы\nВаллетта тарихы Жан де Ла Валлетта етәкселегендәге Мальта рыцарҙарының аҙ һанлы отряды Күркәм Сөләймән архипелаты баҫып алырға йүнәлткән төрөк ғәскәрҙәренең һөжүмен кире ҡағыуҙан башлана. Мальта халҡына еңеү уғата ҡиммәткә төшә: магистр киләсәктә дошман һөжүменә ҡаршы торорлоҡ яҡшы нығытылған ҡала төҙөргә ҡарар итә.\nБөйөк магистр 1566 йылдың 28 мартында шәхсән үҙе яңы ҡаланың беренсе ташын һала. Барлыҡ христиан донъяһынан килгән йомарт иғәнә төҙөлөш эштәрен тиҙ арала алып барыу мөмкинлеген бирә. Төҙөлөш етәксеһе Европа ҡала төҙөлөшөндә тәүге тапҡыр бөтә эштәрҙе лә архитектура нормалары һәм ҡағиҙәләре буйынса эшләү мөмкинлеге алған итальян архитекторы Лапарелли Франческо була. Ағып төшкөн һыуҙарҙы ситкә бороу һәм ҡалала йыйылған сүп-сарҙы түгеү өсөн махсус системалар ҡорола, һәм был ысул төҙөлөш эштәрен ҡалдыҡтар тупламай алып барыу мөмкинлеген бирә. Урамдарҙы планлаштырыу, диңгеҙ бризы, һәр ергә үтерлек һәм һауа таҙарта алырлыҡ итеп йәғни сафландырыу (кондициялау) эффекты булдырылып, эшләнә.\nШул ваҡытта уҡ төҙөлөшкә ҡағылған бөтә нимәне ҡәтғи регламентлаусы Ҡала төҙөлөшөн планлаштырыу буйынса махсус департамент булдырыла. Департамент урамдарҙа йорттарҙы бер һыҙыҡ буйынса урынлаштырырға, уларҙың мөйөштәрен скульптура менән биҙәргә, ә бөтә ихаталарҙа ямғыр һыуын йыйыу өсөн ҡоҙоҡтар ҡорорға бойора, һәм бина фасадтары алдында баҡса үҫтереү тыйыла.\nБаш ҡала тирәләй торлаҡ һәм йәмәғәт биналарын төҙөү менән бер үк ваҡытта инженер оборона ҡоролмалары: Изге Иоанн Кавальеры, Сант-Эльмо форты һәм башҡалар төҙөлә. Биш йыл эсендә был эштәр тамамлана, шул иҫәптән Валлеттаны утрауҙың төп өлөшөнән айырыусы киң соҡор ҡаҙыла. Соҡорҙоң оҙонлоғо —1000 метр, тәрәнлеге —18, ә киңлеге — 20 метр тәшкил итә.\n1570 йылда ҡала төҙөлөшөн Лапареллиҙың өйрәнсеге Джироламо Кассар дауам итә. Уның етәкселегендә Валлеттала һарайҙар һәм сиркәүҙәр төҙөлә. Валлеттала сауҙа, һөнәрселек һәм сәнғәт үҫешә. Мальта рыцарҙары, төрөк илбаҫарҙары тарафынан яулап алыныу ҡурҡынысынан ҡотолғанлыҡтан, үҙҙәре өсөн уңайлыҡтары булған көнкүреш хаҡында хәстәрлек күрә — затлы айырым йорттар һәм һарайҙар төҙөй, Валлеттаны төҙөкләндереүгә өлөш индерә. Ҡалала баҡсалар һәм парктар булдырыла.\n1798 йылда үҙенең хәрби рухын һәм тәртибен юғалтҡан рыцарҙар Наполеон ғәскәрҙәрен ҡаҡсыта алмай йәки ҡаршы торорға теләмәй. Киреһенсә, уларҙың күпселеге, француз тамырҙары булғанлыҡтанмы, императорҙы һоҡланыулы ҡабул итә. Рыцарҙарҙың бындай ҡылыҡтары Валлеттаны емереүҙән ҡотолорға һәм матурлығын һаҡлап алып ҡалырға ярҙам итә. 1800 йылда Валлетта, барлыҡ утрауы-ние менән бергә, инглиздәр ҡулына күсә һәм 1974 йылға тиклем уларҙың власы аҫтында ҡала. Икенсе донъя һуғышы осоронда ҡала, немец авиацияһының бомбаға тотоуы арҡаһында, ҙур емереүҙәргә дусар ителде. 1974 йылдан Валлетта Мальта Республикаһының бойондороҡһоҙлоҡ алған рәсми баш ҡалаһы.\nМ. Димех һәйкәле\nҠаланың үҙәк урамы — Республика урамына 1974 йылда (элек ул Страда Сан-Джорджио тип, ә инглиздәр хакимлыҡ иткәндә Кингзвэй йәки Страда Реале тип атала. Һуңғы атамаһы Жюль Верндың «Архипелаг ут эсендә» романында телгә алына) хәҙерге исеме бирелә. Был урам ҡала үҙәге аша үтә һәм Валлеттаның төп һаҡсыһы Изге Элмо форты эргәһендә тамамлана, йәғни ҡаланы уртаға бүлә. Беҙҙең көндәрҙә фортта хәрби музей урынлашҡан. Республика урамында төҙөлгән биналар көньяҡ европа стиленең сағыу өлгөһө булып тора.\nҠала ҡапҡаһы Азатлыҡ майҙанына алып килә, унда уң яҡта Изге Джеймс Кавальер башняһы, уның артынан Мальта премьер-министры резиденцияһы булып торған Оберж-де-Кастий рыцарь ихатаһы урынлашҡан. Азатлыҡ майҙаны ҡаршыһында урынлашҡан Палаццо Феррерия — элек улар рыцарҙең ҡорал палатаһы булған итальян классик стилдә төҙөлгән иң матур һарайҙарының береһе урынлашҡан. Арыраҡ король операһы бинаһын күрергә мөмкин. 1574 йылда Госпитальерҙар ордены рыцарҙары идаралығы осоронда төҙөлгән Оберж де Прованс бинаһы, Мальта йәмәғәт тормошоноң үҙәге булып торған һәм Юнион-клуб тип аталған. Хәҙер унда Милли археология музейы урынлашҡан.\nРеспублика урамын бер нисә майҙан: Бөйөк ҡамау майҙаны, Республика майҙаны һәм 1570—1580 йылдарҙа төҙөлгән Бөйөк магистр һарайы урынлашҡан Һарай майҙаны аша киҫеп үтә. Әлеге ваҡытта ошо бинала Мальта Республикаһы президенты һәм парламенты резиденциялары урынлашҡан. Һарайҙың ҡайһы бер залдары туристарға күрһәтеү өсөн асылған.\nВаллеттала 1769 йыл нигеҙ һалынған һәм медицина фәндәрен уҡытыу сифаты буйынса донъяла танылыу алған бөтә илдә берҙән-бер университет урынлашҡан. Шулай уҡ унда утрауҙағы беренсе англикан соборы — Изге Павел Соборы урынлашҡан.\nБашҡа иҫтәлекле урындарҙан Мальтала үҙгәртеп ҡоролмай ҡалған һуңғы һарайҙарҙың береһе Каса-Росса-Пикколаны һәм иң боронғо тип һаналған Иезуиттар сиркәүен билдәләр кәрәк.\nМузыкаль фестивалдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺәр йылдың ғинуарында Валлеттала Халыҡ-ара барокко музыкаһы фестивале уҙғарыла.\n↑ Demographic Review 2005-2012\n↑ Поспелов, 2002, с. 88\nБольшая каталонская · Большая российская · Большая российская · Брокгауза и Ефрона · Малый Брокгауза и Ефрона · Britannica (онлайн)\nBNF: 12009198f · GND: 4119358-1 · LCCN: n81103153 · LNB: 000234037 · NKC: ge342024 · SUDOC: 087552698 · VIAF: 133703152\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Валлетта&oldid=1029274 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:43 14 апрель 2021 үҙгәртелгән.


Ҡуҙғалаҡлы ҡоймаҡ | Йәншишмә\nНиһайәт, һағынып көткән көндәр килде. Бөтә донъя йәшеллеккә күмелә. Организмға витаминдар етмәгән саҡ, ә тәүге ашарға яраҡлы үҫемлектәр сыҡты. Шуларҙың береһе – ҡуҙғалаҡ. А, В, С витаминдары, минераль матдәләр күп уның составында. Әммә был үҫемлектең зыяны ла бар, һаҡ булығыҙ. Ҡуҙғалаҡ кислотаһы бөйөргә һәм быуындарға таш ултырыуға булышлыҡ итә, шуға күрә һеҙҙе был сир борсоһа, ҡулланмауығыҙ хәйерлерәк. Шулай уҡ ризыҡтағы кальцийҙы үҙләштереүҙе тотҡарлау үҙенсәлеге лә бар икәнен онотмағыҙ.\nҠуҙғалаҡтан төрлөһөн әҙерләргә мөмкин: ҡайнар аш, ҡабымлыҡ, бәлеш. Уның менән балыҡ йә итте лә тултырып бешерергә була. Иң ябай ысул – йәшелсә салатына турап һалып ебәреү. Ә беҙ ҡоймаҡ өсөн эслек эшләп ҡарайыҡ. Бының өсөн 300 грам тирәһе ҡуҙғалаҡ, 200 грамм сыр, 3 аш ҡалағы ҡаймаҡ, 3 бешкән йомортҡа, укроп, бер аҙ аҡ май, самалап тоҙ һәм борос алабыҙ. Укропты ваҡ ҡына итеп турап, йомортҡаны һәм сырҙы ҡырғыстан үткәреп, тоҙ, борос һалабыҙ. Ҡуҙғалаҡты турап, тиҙ генә аҡ майҙа ҡыҙҙырып алабыҙ ҙа әҙер массаға һалып, ҡаймаҡ өҫтәп бутайбыҙ. Ҡоймаҡ өсөн эслек әҙер.\n« «Яратҡан шөғөлөм»\n«Биогумус»ты кемдәр эшләй? »


Уҡытыусыбыҙҙың аҡыллы фекерләргә өйрәткәне » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Уҡытыусыбыҙҙың аҡыллы фекерләргә өйрәткәне\nУҡытыусыбыҙҙың аҡыллы фекерләргә өйрәткәне 30.03.2018 // Йәмғиәт\nҮҙе һайлаған психолог һөнәренә ғүмере буйы тоғро ҡалған кеше тураһында бер кәлимә һөйләмәксемен. Уҙған быуат кәртәләре, бөгөнгө ысынбарлыҡ һынауҙары аша үҙ эшенең асылына төшөнгән шәхес ул. Әйтергә кәрәк, ундайҙар хәҙер бик һирәк осрай. Миңә иһә тап ошондай кешелә – Вадим Фәтхи улы Сафинда уҡыу бәхете эләкте. Ғалим-педагог психология фәнен үҫтереүгә, педагогик эшмәкәрлеккә тос өлөш индерҙе.\nВадим Фәтхи улы Ейәнсура районының 2-се Назар ауылында тыуған. Яңы Себенле ете йыллыҡ мәктәбен, унан һуң Желтое педучилищеһын отличие менән тамамлай. Бала саҡтан уҡ үҙаллылығы, яуаплылығы менән тиҫтерҙәренән айырылып тора ул. Атаһы репрессияланғас, балаларҙы тәрбиәләү яңғыҙ әсәнең иңенә төшә. Йәш Сафин бының ни тиклем ауыр икәнлеген яҡшы аңлай. Халыҡ медицинаһын, үләндәр менән дауалау алымдарын, халҡыбыҙ мәҙәниәтен һәм йолаларын яҡшы белгән Гөлъямал өләсәһе Вадимдың оло йөрәкле шәхес булып үҫеүенә көслө йоғонто яһай.\n1958 йылда Сафин Ырымбур дәүләт педагогия институтын ҡыҙыл диплом менән тамамлай. Психология уҡытыусыһы Эмиль Беркович, уҡыусыһында фекерләү һәләтен, ҡыҙыҡһыныусанлығын, психологик тикшеренеүҙәргә ылығыуын тойоп, ошо фән менән етди шөғөлләнергә кәңәш итә.\nВадим Сафиндың һөнәри эшмәкәрлеге Ырымбур өлкәһендәге Октябрь урта мәктәбендә башлана. 1959 – 1962 йылдарҙа ул Ейәнсура районы хакимиәтенең халыҡ мәғарифы бүлегендә өлкән инспектор булып эшләй, 1962 йылдан 1966 йылға тиклем Стәрлетамаҡ педагогия институтында психологиянан уҡыта. 1965 йылда Мәскәү пединституты аспирантураһына уҡырға инә һәм академик Артур Петровский етәкселегендә психология буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.\n1969 йылдан уның педагогик һәм ғилми эшмәкәрлеге Башҡорт дәүләт педагогия институты менән бәйле. Вадим Сафиндың һөнәренә сикһеҙ тоғролоғона, Башҡортостанда психология ғилемен үҫтереүгә һалған тырышлығына һоҡланырға ғына ҡала. Уның башланғысы менән педагогия институтында республикала беренсе психология кафедраһы асыла. 1977 – 1982 йылдарҙа ул ошо кафедраға етәкселек итә.\nБер үк ваҡытта тынғыһыҙ шәхес хужалыҡ иҫәбендәге социаль-психологик лаборатория ла ойоштора. Ул ҙур сәнәғәт предприятиеларының заказын үтәй. 1970 – 1988 йылдарҙа психодиагностика һәм суд-психология экспертизаһы лабораторияһын етәкләй. Рәсәй юғары уҡыу йорттары араһында беренсе булып Башҡорт дәүләт педагогия институтындағы квалификацияны камиллаштырыу факультеты ҡарамағында Юғары практик психологтар курсын асып, профессор Сафин Башҡортостанда психология фәнен үҫтереүгә тос өлөш индерә.\nБыл курс 1988 йылда асыла һәм 2013 йылға тиклем дауам итә. Шул осорҙа дипломлы 350-нән ашыу психолог әҙерләп сығарыла. Әле улар практик психологияның психоанализ, гештальт-терапия, экзистенциаль психотерапия, символдрама һәм башҡа йүнәлештәрендә эшләй. 1996 йылда Вадим Фәтхи улы “Психология” специальносы буйынса аспирантура аса. 1990 йылда уға профессор ғилми дәрәжәһе бирелә. Вадим Сафин – бик күп монография һәм уҡыу ҡулланмаһы, 200-ҙән ашыу фәнни һәм ғилми-методик хеҙмәт авторы. Ул 20-нән ашыу фән кандидатын әҙерләгән. Шуларҙың етәүһе профессор етәкселегендә психология буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлаған.\nЮбилярҙың хеҙмәттәре хаҡында һүҙ алып барғанда уның башҡорт гимназияларында гуманитар фәндәрҙе уҡытыу концепцияһын төҙөү буйынса тынғыһыҙ эшмәкәрлеген дә билдәләргә кәрәк. 1998 – 2000 йылдарҙа Сафин етәкселегендәге бер төркөм – БДУ һәм БДПУ ғалимдары – ошо концепция өҫтөндә эшләй. 1998 йылда Ҡазанда милли мәктәптәрҙә гуманитар фәндәрҙе уҡытыуға арналған конференцияла был концепция хуплана. Әйткәндәй, сарала ЮНЕСКО вәкилдәре лә ҡатнаша. Вадим Сафин, концепция идеяларына таянып, Күмертау, Сибай, Баймаҡ ҡалаларында башҡорт гимназияларын асыу һәм уларҙы милли кадрҙар менән тәьмин итеү комиссияларына етәкселек итә.\nВадим Фәтхи улының фәнни-популяр мәҡәләләре хәҙерге тормоштоң көнүҙәк проблемаларын сағылдыра. Сафин “Башҡортостан уҡытыусыһы” (1991), “Башҡортостан ҡыҙы” (2001) журналдарының, “Башҡортостан” гәзитенең (1992) йыл лауреаты була.\nУны халҡының киләсәге, балаларға әхлаҡи тәрбиә биреү мәсьәләләре тәрән борсой. В.Ф. Сафин, ваҡытты уҙып, әсәлек һәм атайлыҡ проблемалары программаһын да төҙөй. Әйткәндәй, ул “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналында баҫылып сыға. Был программала профессор балаларҙың, айырыуса сирле сабыйҙарҙың үҫешендәге, уларҙы тәрбиәләүҙәге әхлаҡи, интеллектуаль үҙенсәлектәренә ҙур иғтибар бирә. Ваҡытында әсәлек һәм атайлыҡ институтын асыу ниәтен генә тормошҡа ашыра алмағанға үкенес тойғоһо кисерә Вадим Фәтхи улы.\nТырыш хеҙмәте өсөн абруйлы ир-уҙаманға “БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы”, “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре”, “Башҡортостандың мәғариф отличнигы”, “Рәсәйҙең почетлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемдәр бирелгән. Ул шулай уҡ В.А. Сухомлинский исемендәге миҙал менән дә бүләкләнгән.\nВадим Фәтхи улы – Америка гуманистик йүнәлештәге психологтар ассоциацияһының һәм Халыҡ-ара психологик фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы. Ләкин иң мөһиме – ошо регалиялар артында Шәхес, Уҡытыусы тора. Ул уҡыусыларына сифатлы һәм тәрән белем биреп кенә ҡалмай, өҙлөкһөҙ һөнәри үҫешкә илһамландыра, һәр береһенең шәхси ҡеүәтен асырға ярҙам итә, ялған ҡиммәттәрҙән арындырып, ирекле һәм аҡыллы фекерләргә өйрәтә.\nВадим Фәтхи улы кеүек оло шәхес менән аралашҡандан һуң эске донъяңдың һәм тирә-яҡ мөхиттең асылына тәрәнерәк төшөнәһең, социаль күренештәрҙе лә икенсе күҙлектән ҡабул итәһең.\nУҡытыусыбыҙ тормошҡа булған даими ҡыҙыҡһыныуы менән ылыҡтыра. Фән, мәғариф, психология тураһындағы мауыҡтырғыс әңгәмәләшеүҙәрҙән һуң рухи йәһәттән дә, һөнәри яҡтан да үҫеш кисергәндәй тояһың. Уның эргәһендә һәр саҡ кеше күп: берәүҙәре кәңәш, икенселәре ярҙам һорай, өсөнсөләре иһә ҡыҙыҡлы аралашыуға өмөт итә.\nВадим Сафиндың лекциялары аныҡ структураһы, йөкмәткеһе менән генә түгел, уҡыу материалының үҙенсәлекле еткерелеүе йәһәтенән дә айырылып тора, хис-тойғоларға бай булыуы, образлылығы менән тотош аудиторияны үҙенә йәлеп итә. Семинар һәм лекция дәрестәре студенттарҙың, тыңлаусыларҙың хәтерендә оҙаҡ һаҡлана.\nВадим Фәтхи улы Сафин – Ғалим һәм абруйлы Уҡытыусы, юғары кимәлдәге профессионал, көслө рухлы шәхес. Тормошто бөтә сағылыштарында яратҡан ошондай кешеләр арабыҙҙа күберәк булһын ине.\nМ. Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның Юғары практик психологтар курсын 2003 йылда тамамлаусылар исеменән.


Бәрелеш Өфөнөң Калинин районында теркәлә. Пуля ҡыҙҙың ҡушар һөйгенә тейеп, яурынын йәрәхәтләй. Уны ашығыс ярҙам каретаһында 17 дауаханаға алып киләләр. Табиптар операция яһаған, ҡыҙҙың һаулығына ҡурҡыныс янаймай. ул аҙна-ун көндән дауаханан сығарыласаҡ.\nҮҙенә ҡайһы арала мылтыҡ тоҫҡалғанын 10 йәшлек ҡыҙ аңлап та өлгәрмәй. Тик алған яраһы ғына пуля эҙен оҙаҡ һаҡлаясаҡ һәм оҙаҡ ҡына дауаланырға тура киләсәк. Ҡунаҡҡа килгән ҡыҙ, атылған пуляға сәп ролен үтәрмен тип башына ла индермәй. Әхирәтенең15 йәшлек өлкән ағаһы уны уйнарға ғына саҡырған була.\nКсения Боровикова, ҡаза күреүсе: «Ул шешәләргә атты,һуңынан минең ҡулыма. Ҡулым ныҡ ауыртты,Оселяға әсәһен саҡырырға ҡуштым. Ул малайға мин бик үпкәләмәйем».\nПуля һөйәктән бер-нисә миллиметр өҫтән үткән. Оҫта ҡуллы табиптар ярты сантимерлы ҡурғаш пуляны операция ярҙамында алған.\nҠыҙғанысҡа күрә, был ҡорал менән уйнағандан һуң күңелһеҙ тамамланған беренсе осраҡ түгел. Быйыл апрел башында Нефтекама ҡалаһынан 11 йәшлек үҫмергә өлкән синыфта уҡыусы ата. Пуля муйынға тейә,ҡыҙға ашығыс рәүешәт операция яһайҙар. Май айында ошондай уҡ хәл Благовещен ҡалаһында ГТО нормаларын үтәгәндә ҡабатлана. Балаларҙың вайымһыҙлығы һәм хаҡһыҙ ҡылыҡтары өсөн һәр ваҡытта өлкәндәр яуап бирә.\nВалерий Шәрипов, юрист: «Әгәр ҙә пневматик ҡоралдың ҡеүәте джоулдәрҙә күрһәтелгән норманан артыҡ икән, был осраҡта үҙ балаһының ҡылыҡтары өсөн яуап биреүҙән тыш, ҡорал һаҡлау ҡағиҙәләрен тейешенсә үтәмәгән өсөн ата-әсәләр админитратив яуаплылыҡҡа тарттырыласаҡ».\nӘлеге ваҡытта хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре , пневматик ҡоралдың нисек үҫмер ҡулына килеп эләгеүе һәм был ваҡытта уның ата-әсәләре ҡайҙа булғанлығын асыҡлай. Ксенияға килгәндә, ул аҙна -ун көн тирәһе дауаханала ятасаҡ. Уның ғүмеренә һәм һаулығына ҡурҡыныс янамай.