Йырсы Раил Өмөтбаев: «Башҡортостанда татар менән башҡорттоң мөнәсәбәттәре «кайфово» | intertat.tatar\nЙырсы Раил Өмөтбаев: «Башҡортостанда татар менән башҡорттоң мөнәсәбәттәре «кайфово»\nБашҡортостан йондоҙо Раил Өмөтбаевтың йырҙары нисә һум тора? Ул нисек итеп ҡатынын синтезаторға алыштыра яҙып ҡалған? Раил Өмөтбаевты гастролдәргә барғас ни өсөн һалҡын мунсаға кереткәндәр? Быйыл уның иң ҙур ҡыуанысы ниндәй булған? Раил «Интертат» сайтына интервьюһында шул хаҡта һөйләне.\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы, бик күп йырсыларҙың популяр хиттары авторы Раил Өмөтбаев менән «Интертат» әңгәмәһе.\n«Йырҙарымды бушҡа ла бирәм»\n— Раил күңелең менән һин беренсе сиратта йырсымы, композитормы?\n— Бөгөнгө көндә мин үҙемә был һорауҙы йыш бирәм. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, яуабын табыу ҡыйыныраҡ. Мин, күбеһенсә, композиторҙыр. Сөнки күп ваҡытымды студияла көйҙәр яҙып, аранжировкалар эшләп үткәрәм. Йырлағанда ла үҙем ижад иткән йырҙарҙы яратып башҡарам.\n— Үҙең композитор, үҙең йырсы булғас, эстрадаға сығыу еңелерәк булғандыр. Сығымдары ла бермә-бер кәмерәк.\n— Әлбиттә, концерттарымда төп үҙемдең йырҙар өҫтөнлөк итә. Әммә репертуарҙы төрлөләндереү өсөн башҡа композиторҙарҙың йырҙарын да башҡарам. Гел бер төрлө генә йырҙар тамашасыны туйҙырырға мөмкин.\n— Йырҙарыңдың беренсе тапҡыр башҡарыусыһы кем булыуы һинең өсөн мөһимме?\n— «Һиңә йыр бирәм, ә һиңә юҡ», — тип айырғаным юҡ улай. «Шундай темаға, шундайыраҡ стилдәге йыр кәрәк тип килеп әйтһәләр, алабыҙ ҙа, ижад итәбеҙ. «Был йондоҙ, был ябай кеше», — тип һайламайым, рамкалар ҡуймайым. Минең йырҙарымды оҡшатып, атап миңә килгән икән — барыһына ла күңелем асыҡ. Үҙҙәре менән кәңәшләшеп, бик рәхәтләнеп ижад итәм.\n— Йырҙарыңды бушҡа биргәнең бармы?\n— Бөгөнгө көндә матди яҡ тураһында ҡайғыртмайынса булмай. Сөнки йырҙар яҙыу ул минең өсөн ижад та, бизнес та. Ләкин йырҙарҙы ике лә уйлап тормайынса бүләк иткән ваҡыттарым да була. «Миңә бушҡа яҙып бир әле» тип түгел, әлбиттә. Ә бер ҙә көтмәгән ерҙән, уйламаған кешегә. Тауышы шул тиклем йәнгә ятышлы йырсылар була. Кеше булараҡ та йылы ҡабул ителә. Күңел нисектер яҡын итеп ҡуя ла шул кешене, бушҡа биреп ебәрәм.\n— Йырҙарың күберәк нимә тураһында?\n— Әлбиттә, күберәк мөхәббәт йырҙары яҙам. Бәхетле мөхәббәт тураһында.\n— Ижадыңда фәлсәфи, милли, сәйәси темалар бармы?\n— Рухты күтәреп ебәрә торған темалар бар. Төрлө республика күләмендә уҙғарылыусы музыкаль, административ проекттар, спорт саралары, һөнәри байрамдар өсөн көйҙәр, гимндар яҙам. Милли йырҙарым да етерлек. Тыуған ер, Башҡортостан, Татарстан тураһында йырҙарым бар.\nБалалар темаһын яҡын итәм. Балаларға йыр бәйгеләрендә ҡатнашыу өсөн көйҙәр яҙам. Улар араһында Башҡортостандан ғына түгел, Ҡазандан да актив заказ биреүселәрем бар. Күбеһен үҙем бик хөрмәт иткән, Татарстанда йәшәп ижад итеүсе Гөлфиә Шакирова менән бергәләп яҙабыҙ. Йырҙарымдың яртыһы нәҡ бына уның шиғырҙарына ижад ителгән.\n— Уның шиғриәте нимәһе менән йәлеп итә?\n— Гөлфиә ханым тиҙ эшләй. Беҙгә оперативлыҡ кәрәк. «Әйттем дә, юғалдым» шағирҙар була. Ул һәр ваҡыт һүҙендә тора, дисциплиналы, хеҙмәттәшлек итеү өсөн бик уңайлы.\n«Нота белмәүең яҡшыраҡ»\n— Һин ҡайһы яҡтарҙан? Атай-әсәйең тураһында һөйләп кит әле.\nМин Башҡортостандың Баймаҡ районы Аҡморон ауылында тыуып-үҫтем. Атайым ғүмер буйы автобус йөрөтөүсе булып эшләне. Әсәйем ауылда төрлө-төрлө һөнәрҙәр менән шөғөлләнде. Профессиональ сәнғәт менән бәйле булмаһалар ҙа, күңелдәре менән улар икеһе лә сәнғәт кешеләре. Атайым гармунда оҫта уйнай, әсәйем матур итеп йырлай. Йыр-моңға мөхәббәт гендар аша миңә лә күскән.\nМине бала саҡтан клавишлы музыкаль уйын ҡоралында уйнау хыялы булды. Ауылға концерттар килгәс, музыканттарҙың синтезаторҙа уйнағандарын күреп, ысын мәғәнәһендә ғәжәпләнә инем. «Вәт был техника, бынан нисек тауыш сығарып була икән», — тип аптырай инем.\nМиңә бер нисә йыл ауылдағы мәҙәниәт йортоноң сәнғәт етәксеһе булып эшләргә тура килде. Береһендә беҙгә яңы синтезатор ҡайтарҙылар. Минең ул синтезаторға нисек ҡыуанғанымды күрһәгеҙ икән. Ул ваҡытта һөйгән йәрем дә ауылда ине. Кистәрен ҡапҡа төбөндә уның менән гел бергәләп уҙғарабыҙ. Ул кисте, айырылмайнса синтезатор артында ултырып, уның тураһында бөтөнләй онотҡанмын. Мин үҙенә бер ҙә иғтибар итмәгәс, аптырап ултырған да, ҡайтып киткән. Икенсе көндө лә «мине синтезаторға алыштырҙың» тип үпкәләп йөрөнө әле. Йәштән шулай мөкиббән мин музыка уйын ҡоралдарына.\n— Музыкаль белемең бармы?\n— Мин ноталарҙы ла танымайым. Береһендә студияға популяр композитор Рим Хәсәнов килгән ине. Минуның бер нисә йырына аранжировка яһаным. Бик оҡшатып, «һин талантлы кеше, алға табан да шулай дауам ит» тип маҡтаған ине. «Рим ағай, мин ноталарҙы белмәйем, әллә музыкаль белем кәрәкме икән» — тип кәңәш иттем. «Белмәгәнең тағы ла яҡшыраҡ. Ноталар һинең ижадыңды сикләп, рамкаларға керетәсәк. Башыңды ҡатырма, нисек яҙған булһаң, алға табан да шулай уҡ яҙ. Ирекле сәнғәт кешеһе булып ҡал», — тине.\n— Нота белмәгән килеш көй нисек яҙыла ул?\n— Ишеткәнсә. Көйҙәремде уйнайым да, иҫтә ҡалдырам.\n— Ижад юлың ҡасан башланды?\n— Минең ижад юлым ауылда башланды. 2002–2004 йылдарҙа ауыл мәҙәниәт йортонда сәнғәт етәксеһе булып эшләгәндә «Һағынам» тигән йырымды ижад иттем. Уны хәҙер Элвин Грей менән Ябай малай йырлап йөрөй. Шул йырҙың минең башҡарыуҙағы оригиналын тыңлап ҡарағыҙ әле. Шунда уҡ уны икенсе төрлө итеп тойорһоғоҙ. Миңә ижадҡа юл асҡан йыр шул булды.\n— Һин үҙең ниндәй һөнәр эйәһе һуң?\n— Миндә һөнәрҙәр күп. Башта электрик булып эшләргә тура килде. Баш кейемдәре модельеры, ҡунаҡханалар сервисы туризмы менеджеры һөнәрҙәренә уҡыным. Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡаршыһындағы Башҡорт дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында хоҡуҡ белеме алып сыҡтым. Бөгөнгө көндә уларҙың береһен дә ҡулланғаным юҡ. Сәнғәт өлкәһендәге яратҡан эшем менән шөғөлләнеп ятыу.\n— Баш кейемдәре модельеры бик ҡыҙыҡ. Шуға туҡталайыҡ әле.\n— Мин мәктәпте тамамлағас, Сибай музыка колледжына уҡырға инергә йыйындым. Ауылда ваҡытта фортепианоға уҡый башлаған инем, уҡытыусым декретҡа китте лә, ярты юлда ҡалды. Музыка мәктәбен тамамлауым тураһында документым булмағас, колледжға инә алманым. Йыраҡ та түгел бер училище бар ине. Килгән-килгән, ваҡытым бушҡа уҙмаһын тип, ҡыҙҙар араһында баш кейемдәре модельеры белгесенә уҡып сыҡтым. Тегеү эшен тормошта бер ҙә ҡулланғаным булманы. Диплом эшен яҙғанда үҙемә «хулиганка» тигән модалы кепка тегеп кейгән инем.\n— Пандемия яңынан тамыр йәйеп, концерттар ҡуйыуҙы сикләһәләр, эшһеҙ ҡалмайһың икән.\n— Мин бит әле блогер ҙа. Уҙған яҙҙа, пандемия башланғас, инстаграмды яҡшылап алып бара башланым, яҙылыусыларым артып китте. Сикләүҙәр керетелгәс, студияға барып булмай башланы. Артистар ҙа бөтәһе лә өйҙә ултыра. Эш юҡ. Әкренләп онлайн аранжировкалар эшләүгә керешеп киттем. Ринат Закиров тигән йырсыға Мәскәүгә бер йырҙы эшләп ебәрҙем. Көндәрҙән бер көндө: «Йылы һүҙҙәр ишетәһе килә» йырына аранжировка эшләйек әле», — тип, Әнүәр Нурғәлиев шылтырата.\nАранжировкаһын теүәлләнем, тауышын ғына яҙҙыраһы ҡалды. «Әйҙә, ватсап аша яҙҙырып ебәреп ҡара әле», — мин әйтәм. «Йылы һүҙҙәр ишетәһе килә» шулай пандемияла өйҙән сыҡмайынса эшләнгән йыр. Ул профессиональ студияла яҙҙырған кеүек үк яҡшы килеп сыҡты. Радиоларға ротацияға бирҙек. «Ватсап аша яҙҙырҙыҡ» тигәс, кеше ышанманы хатта.\n— Гастролдәр менән йөрөгәндә берәр ҡыҙыҡ хәл булмайынса ҡалмағандыр.\n— Уларҙы һанай башлаһаң. Ҡыҙыҡ хәлдәр күп була ул. Башҡортостандың бер ауылына килеп төштөк егеттәр менән. Ғәҙәттә, администратор алдан берәр йорт хужаһы менән һөйләшеп ҡуя ла, беҙ концертҡа ҡәҙәр, ял итеп, сәй эсеп алабыҙ. Һөйләшелгән йорт янына барып туҡтаныҡ. Алданыраҡ килгәнбеҙме, хужалары әле ҡайтып етмәгән ине. Гастролдәргә үҙебеҙ менән бөтөн әйберҙәрҙе алып йөрөтәбеҙ бит. Таҫтамалдарҙы ҡыҫтырҙыҡ та, «мунса керә торайыҡ әле» тип, кереп киттек мунсаға. Ниңәлер мунсаның пары әҙ кеүек тойола. Йылы үҙе, ләкин эҫе түгел, яңы яҡҡан мунсаға оҡшамаған. Инде һабындар менән йыуынып ултыра инек. Администраторыбыҙ: «Егеттәр, һеҙ башҡа кеше мунсаһына кергәнһегеҙ икән», — тип ҡысҡыра. Күршеләрҙең инде һыуына яҙған мунсаһына кереп, йыуынып сыҡҡанбыҙ. Ул арала мунса хужалары ла килеп етте. «Бына бит, беҙҙең мунсала тағын ҡасан артистар йыуыныр ине әле», — тип көлөштөләр.\n«Сәхнә кешеһенең дошмандары булмаҫҡа тейеш»\n— Һинең дуэттарың бик күп. Айгөл Һағынбаева, Айгөл Исрафилова, Гүзәл Әхмәтовалар менән дуэттарығыҙ бар. Һин тауышың күп кешегә тура килгән универсаль йырсымы әллә?\nМинең тура киләме-юҡмы тип артыҡ уйланып торғаным юҡ. Күп йырсылар билдәле бер кеше менән генә башҡара дуэттарҙы. Ә беҙ, мәҫәлән, ул йырсы менән берәр концертҡа проект эшләгәнбеҙ икән, уны дуэт итеп тә йырлайбыҙ.\n— Раил, хәҙер тауыш менән генә кешене шаҡ ҡатырып булмай кеүек. Сәхнәлә тамаша яһай, күп һөйләй белергә лә кәрәк. Һинең концерттарҙа ул бармы?\n— Уны концерт ваҡытында ҡарарға кәрәк ине. Эске кисерештәрем буйынса аҙыраҡ барҙыр тип уйлайым. Былай мин үҙем үҫкән артист инде. Халыҡты йәлеп итәм. Залдарым һәр саҡ тула була, йылы итеп ҡабул итәләр.\n— Эстрадала танылыу өсөн ниндәй сифаттар кәрәк?\n— Практика кәрәк. Күберәк йырҙар ижад итеп концерттар күберәк ҡуйып, шунда халыҡ менән аралашып, ябай булып йәшәһәң танылаһың. Халыҡ үҙе менән бергә эшләгәнде, бергә йырлағанды ярата ул. Кешегә кешелекле булып, алдашмайынса йәшәргә, кешенең йәше, статусы, дәрәжәһенә ҡарамайынса аралашырға, һәр береһенә рәхмәтле булырға кәрәк. Дошмандарың булмаҫҡа тейеш.\n— Дошмандары булмаған сәхнә кешеһе бармы икән ул?\n— Аллаға шөкөр, минең бәлки, көнләшеүселәрем барҙыр, ләкин дошмандарым бар тип әйтә алмайым.\n— Әрһеҙлек кәрәкме?\n— Ул — иң мөһим сифаттың береһе. Шулай уҡ ялҡау булмаҫҡа кәрәк. Өйҙә ятһаң, бер нимә лә эшләнмәй.\n— Һин һәр ваҡыт иғтибар үҙәгендә. Бының ғаилә тормошона зыяны теймәйме?\n— Ҡатыным минең һөнәргә өйрәнде инде. Ул тормошҡа кемгә сыҡҡанын белеп сыҡты. Осрашып йөрөгән ваҡытта ул ошо тормош менән йәшәй башланы инде ул.\n— Ғаилә дуэтығыҙҙы күргән инем. Ул да сәнғәт кешеһеме?\n— Ул сәнғәттән йыраҡ тора. Ҡатыным һөнәре буйынса психолог. Бөгөнгө көндә декрет ялында.\n— «Мине синтезаторға алыштырҙың» тип клубтан үпкәләп ҡайтып киткән ҡыҙ Гөлшат түгелдер бит?\n— Ысын-ысын (көлә). Әкренләп музыкаға булған мөхәббәтемде ҡабул итте ул минең.\n— Һин шундай сибәр, популяр. Ҡыҙҙар күп яҙалыр?\n— «Матур йырлайһың» тип яҙғылай фанаттарым. «Ҡиәфәтең матур» тигән булалар шунда.\n— Ҡатынығыҙ ул смстарҙы уҡып, көнләшмәйме?\n— Һуң мин уларҙы күрһәтмәйем. Ниңә уны юҡ-бар менән борсорға!\n— Ә үҙе табып уҡыһа?\n— О, юҡ, бындай һорауҙар бирмә. Уйлағаным юҡ.\n— Тормош фәлсәфәң ниндәй?\n— Ятып ҡалғансы, атып ҡал.\n— Улдарыңды ла шулай тип тәрбиәләйһеңме?\n— Эйе. Ике малай үҫтерәбеҙ. Артур менән Асҡар.\n— Балаларығыҙ туған телдә һөйләшәме?\n— Ғаилә эсендә улар менән башҡортса аралашырға тырышам. Ләкин баҡсала, мәктәптә русса аралашҡас, русса ла һөйләшәләр. Бер нисә көнгә ауылға ебәрһәң, өләсәләренән башҡорт телен бик тиҙ отоп ҡайталар.\n— Ғаиләлә һөйләшеп кенә туған телдәрҙе һаҡлап ҡалып булырмы икән?\n— Була! Мин ғаиләмдә башҡортса, һеҙ татарса һөйләшәһегеҙ, балалар ҙа башҡорт, татар телен беләсәк. Әлбиттә, әсәй кешенән бик күп нәмә тора. Ул күп ваҡытын балалар менән үткәрә. Телгә мөхәббәт тәрбиәләү, уны балаларға аралашыу дәрәжәһендә булһа ла өйрәтеү — әсәй кешенең бурысы.\n«Татарстанға сығыу — яҡшы күренеш булыр ине»\n— Татарстанға килгәнең бармы, Раил?\n— Сольный концерттар менән килгәнем юҡ. Бер йылды Байҙар Сабасында Һабантуйҙа йырлаған инем.\n— Татар-башҡорттоң уртаҡ концерттарына саҡыралармы?\n— Мин Башҡортостандағы концерттарға йөрөйөм. Ҡазанға ТМТВ телеканалынан саҡырыу алғаным бар. Быға ҡәҙәр барырға яйы сыҡманы. Был инде ғаилә менән дә бәйлелер. Тормош иптәшем декретта ине, мин оло малайҙы мәктәпкә илтеп, алып ҡайтып йөрөнөм. Һуңғы йылдарҙа үҙемде күберәк ғаилә тормошона бағышланым.\n— ТМТВ татарса йырларға тәҡдим иткәндер. Татарса йырҙарың бармы?\n— Бер нисә йырым бар.\n— Татарса йырлау ауыр түгелме?\n— Бер ҡатмарлығы ла юҡ. Туғандаш телдәр бит инде. Беҙҙең яҡта бит инде татар артистары бик күп. Улар менән яҡындан аралашабыҙ. Татар йырсылары менән дуэттарым бар, уларға йырҙар ижад итәм. Улар ҙа: «Һинең бер ниндәй ҙә акцентың һиҙелмәй», — тип маҡтап торалар.\n— Татарса йырҙарыңды тәҡдим иткәс, тәнҡитләүселәр булманымы?\n«Башҡортса был йыр матурыраҡ булыр ине», — тип бер нисә кеше яҙғандыр. Улай ҡаты бәрелмәнеләр. Мин бит татарса йырҙарҙы башҡорт телендә лә сығарам. Татар артистары, мәҫәлән, Гүзәл Уразова, Әнүәр Нурғәлиевҡа ижад ителгән йырҙарҙы, улар татарса, үҙем иһә башҡортса башҡарам.\n— Татарстанда танылаһың килмәйме?\n— Татарстанға сығыу бик яҡшы күренеш булыр ине. Публиканы арттырыу өҫтөндә эшләргә кәрәк. Яңы горизонттар ҡыҙыҡтыра, әлбиттә. Әгәр кеше тырышһа, татарса альбом сығарырға, клип төшөрөп ротацияға бирергә лә мөмкин. Бәлки яҡын киләсәктә тырышып ҡарарбыҙ.\nӘлегә үҙебеҙҙең милләттең патриоты булып йәшәп ятам. Һәр кеше үҙенең телен яратырға тейеш.\nӘ танылыуға килгәндә, бында һинең ниндәй телдә йырлауың артыҡ мөһим түгел. Күп ваҡыт күңелен биреп йырлаусы артистың тауышы, эске матурлығы халыҡ күңелен йәлеп итә.\n— Татар-башҡорт ҡаршылығы ниңә бар икән? Ике халыҡты дуҫлаштырыу өсөн ниндәй саралар тәҡдим итер инең?\n— Бөгөнгө көндә татар менән башҡорттоң уртаҡ яҡтары шул хәтлем күп. Күпме ҡатнаш ғаиләләр барлыҡҡа килгән. Күпме дуҫтар аралашып йәшәй, эш буйынса партнерҙар бар. Беҙ икебеҙ бер милләт кеүек йәшәйбеҙ. Динебеҙ уртаҡ, телебеҙҙе фонетик үҙенсәлектәр генә айырып тора.\nДөрөҫөн әйткәндә, мин был темаға һөйләргә лә ҡыйынһынам. Үҙемдең туғандарым араһында ла бик күп татарҙар бар. Мин уларҙың һәр береһен яратам һәм хөрмәт итәм. Гөрләшеп, аралашып йәшәйбеҙ. Ҡунаҡҡа йөрөшәбеҙ, балалар донъяға килә.\nҠаршылыҡтарға килгәндә, уларҙы аңлашылмай торған берәгәйле осраҡтар килтереп сығара. Беҙгә провокацияларға бирешмәҫкә кәрәк. Күберәк уртаҡ проекттар ойошторорға, татар авторҙары менән уртаҡ йырҙар ижад итергә. Бер шиғыр иҫкә килеп төшә. Юлдарын һәм авторын теүәл хәтерләмәйем. «Татармы, башҡортмо, уныһы мөһим түгел. Телебеҙҙе юғалтмайыҡ, балалар руслашмаһын», — тигән мәғәнәлә ине.\nБалаларҙы ла был мәсьәләлә дөрөҫ тәрбиәләргә кәрәк. Улымдың минән: «Ниңә беҙ башҡортса, ә туған апай татарса һөйләшә. Татарса һөйләшкәс, ул ниңә Татарстанда йәшәмәй?» — тип һорағаны бар. Балаларҙың ундай һорауҙары тыуыу ғәҙәти хәл. «Беҙ ике милләт вәкиле, ләкин беҙ туғанлашып бөткән халыҡтар», — тип аңлатам. Ә ҡаршылыҡтарға килгәндә, уларҙы радикаль фекерле, тәрбиә һәм белем дәрәжәһе түбән булған кешеләр тыуҙыра. Кеше яҡшы икән, уның менән аралашабыҙ. Һин татар, башҡорт ҡына түгел, башҡа милләттәр араһында да ҡаршылыҡ килтереп сығарыусылар бар. Мәҫәлән, әрмәндәр менән әзербайжандар араһында ла бар был проблема. Уларҙа әле ул етди дәрәжәлә.\n— Улар менән сағыштырғанда беҙҙең аралар түҙерлек әле тиһеңме?\n— Юҡ, беҙҙеке түҙерлек түгел, беҙҙеке «кайфово». Һеҙҙә нисектер, ә беҙҙә ике халыҡтың үҙ ара мөнәсәбәттәре «кайфово».\n«Татарстанда шоу-бизнес, Башҡортостанға ҡарағанда, иртәрәк үҫеш алды»\n— Ниңә Башҡортостанда тыуған йырсылар Татарстанға килә? Беҙҙә танылыу еңелерәкме?\n— Һеҙ бит Мәскәүгә, үҙәккә яҡыныраҡ (көлә). Бәлки элек йырсыларға ижад итер өсөн һеҙҙә уңайлыраҡ булғандыр. Һеҙҙә «Барс-Медиа», «Осҡар-Рекордс» кеүек продюсерлыҡ үҙәктәре бар ине. Концерт индустрияһы, шоу-бизнес тиҙерәк үҫеш алды. Йырсыларға уңайлыраҡ булғандыр йырҙар ижад итергә, клиптар төшөрөргә, үҙҙәрен үҫтерергә. Беҙҙең Башҡортостан да хәҙер күтәрелә башланы. Таланттар беҙҙә бик күп. Уҙған йылдан бирле иғтибар итәм, беҙҙекеләр ҙә әкренләп таланттарҙы күрә башланы. Төрлө музыкаль бәйгеләр үткәрелә. Унда еңеү яулаған йырсыларҙы еңел генә дәүләт эштәренә урынлаштыралар. Элек бит Филармонияға кереү ҙә ауыр ине. Ә хәҙер оҫталығың, талантың бар икән — шунда үк өҫкә күтәреп ҡуялар.\n— Һинең талантың нисек баһаланды?\n— Быйылғы йыл минең өсөн ҙур ҡыуаныс менән башланды. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы исемен алдым. Был минең өсөн бик ныҡ яуаплылыҡ.\n— Ҙур тырышлыҡ менән килгән исемдер.\n— Социаль селтәрҙәремде бик актив ҡарап, күҙәтеп барам. Бер генә негатив хат та, комментарий ҙа килмәне. «Ниһайәт, һин быға лайыҡ», — тип яҙалар.\n— Хейтерҙарың бер ҙә юҡмы ни?\n— Юҡ, Аллаға шөкөр. Кешенең юлына арҡылы төшмәһәң, кешелекле булһаң, хейтерҙарға яҙыр һүҙ бөтә.\n— Һин бәхетле кешеме, Раил?\n— Бик бәхетле. Яратҡан эшемә рәхәтләнеп киләм, яратҡан эшемдән яратҡан ғаиләм янына ҡайтам. Шул иң ҙур бәхет түгелме!\n— Һинең өсөн яҡшы ял ниндәй ул?\nҒәҙәти әйберҙәр: ғаиләң менән ҡалаға йөрөргә сығыу, дуҫтар менән осрашыу, йәй көнө диңгеҙгә барып ҡайтыу, тәбиғәт ҡосағында ял итеү.\n— Башҡортостандың тәбиғәте иҫ киткес матур. Кеше бик белмәй торған шәп урынды әйтегеҙ әле, ял итергә ҡайҙа барайыҡ?\n— Ысынлап та, беҙҙә матур урындар бик күп. Икенсе Швейцария тип атайҙар Башҡортостанды. Күгәрсен районындағы «Мораҙым» тарлауығы иҫ киткес урын. Баймаҡ районының Талҡаҫ күленә килегеҙ. Шул хәтле матур күл, уны бер килеп, үҙ күҙең менән күрергә кәрәк.\nБеҙҙең яҡтағы кешеләр ҙә ябай, ҡунаҡсыл халыҡ. Матур итеп ҡаршы алалар, матур итеп оҙаталар. Килегеҙ йәме, көтөп ҡалабыҙ.


“Яҙмышыбыҙға үпкә юҡ”\n21 Декабрь 2019, 17:25\n“Мөхәббәт юҡ” тигәндәрҙе туп-тура Ҡаҙырша ауылында йәшәүсе Сәлихә Мирғәле ҡыҙы һәм Иҙрис Ерьес улы Билаловтарҙың йортона алып барыр инем. Бына, тиер инем, әгәр мөхәббәт булмаһа, улар ошолай, пар аҡҡоштарҙай, ҡулға ҡул тотоношоп оҙон ғүмер юлын бергә үтерҙәр инеме, алтын туйҙарына килеп етерҙәр инеме, тиер инем.Ошо көндәрҙә ғаиләләренең 50-се йәйен ҡаршылаған Билаловтарҙы күркәм байрамдары менән ҡотларға район хакимиәте башлығы И.Л.Фәтҡуллин һәм Һабыр ауыл биләмәһе башлығы И.С.Солтанов килде. Ата-әсәһенең, өләсәй ҡартатайҙарының ҡыуаныстарын уртаҡлашырға балалары һәм ейән-ейәнсәрҙәре лә йыйылды.\nБилаловтарҙың өйөнә барып ингәс тә үҙеңде, әйтерһең дә, ҡайғы-хәсрәтһеҙ бала саҡҡа барып ингәндәй тояһың: һине ауыл өйөнөң тыныс һәм йылы атмосфераһы солғап ала. Хужалары ниндәй – йорттары шундай, тигәндәре хаҡ, күрәһең.\n– Был өйҙө һалып сыҡҡас, атай әйтә торғайны: “Йә, ҡыҙҙар, өй хәҙер ҙур, бер осонан икенсеһенә йүгереп килегегеҙ әле!”, – тип. Ә кистәрен гармунын ҡулына алыр ҙа беҙҙе әйҙә бейетер ине, – тиҙәр, башҡа ҡабатланмаҫ мәлдәрҙе хәтерләп, Билаловтарҙың балалары.\nСәлихә инәй менән Иҙрис олатай, ҡунаҡтарҙы шат йылмайып ҡаршылап, йыйнаҡ өйҙөң түренә әйҙүкләй. Башҡорт йолаһы буйынса хәл-әхүәл, донъя хәлдәрен белешкәндән һуң, беҙ юбилярҙар үткән оло тормош юлына ашыҡмай ғына сәйәхәт башлайбыҙ.\nҒаилә башлығы Иҙрис Ерьес улы 1941 йылдың 20 октябрендә Ҡаҙырша ауылында донъяға килгән. Ә йәш сағындағы һылыулығы әле лә йөҙөнән китмәгән Сәлихә Мирғәле ҡыҙы 1951 йылдың һалҡын ҡышында Ҡәрйән ауылында тыуған. 1968 йылда бер-береһе өсөн яралтылған егет менән ҡыҙ ғүмерлеккә сәстәрен-сәскә бәйләй. Ул саҡта йәш пар күҙ алдынала килтермәгәндер, бынамын итеп донъя көтөрбөҙ, 3 ҡыҙ һәм 1 улға ғүмер бүләк итеп, 4 шәхес тәрбиәләрбеҙ, алтын туйҙы береһенән-береһе уңған емештәре – ейән-ейәнсәрҙәре менән өй тултырып үткәрербеҙ, тип...\n– Иҙрисем аҡыллы, эшсән, тырыш, кеселекле, кешелекле, туғандарға иғтибарлы. Мине ныҡ хөрмәт итте. Иҫләйем, 60 йәшемдә ныҡ ауырып китеп, дауаханаға эләктем. Ҡайтыуыма бабайым, һыйырҙарҙы һауып, һөтөн айыртып, ике кәстрүл ҡаймаҡ йыйып ҡуйған. Ә дауаханан һуң инде мине әллә нисә йыл рәттән, үҙе юллап йөрөп, санаторийҙарға ебәрҙе. Шулай, мин уның ярҙамын һәр саҡ тойоп йәшәнем, – ти Сәлихә Мирғәле ҡыҙы, мөхәббәт тойғаларын йылдар аша йөрәгендә һаҡлап.\n– Сәлихә мине эшлеклелеге менән арбаны. Бөтә эште үҙе йүгереп йөрөп башҡара, шуға яраттым. Мине лә хөрмәт итте, рәхмәт уға, – тип, алтын туйҙарында тағы бер ҡабат Сәлихәһенә һөйөүе тураһында иҫкәртте Иҙрис олатай.\nИҙрис Ерьес улы хаҡлы ялға сыҡҡанса урман хужалығында, совхозда эшләгән, хеҙмәт ветераны исеменә лайыҡ булған, ә һәр төрлө Маҡтау грамоталары һәм Рәхмәт хаттарының иҫәбе-һаны юҡ!\n– Урман хужалығында эшләү минең өсөн эш урыны ғына түгел, бар булмышым, ғүмеремдең бер өлөшө булды, – тип хәтирәләре менән уртаҡлашты юбиляр.\nСәлихә инәйҙең дә тик ултырғанын һис бер кем күрмәгәндер: ауыл клубы эштәре булһынмы, совхоздыҡымы, бүтән эшме... Инәй үҙе әйткәнсә, һөнәргә уҡып, белем алмаһа ла, аптырап тормай, бар эште емереп башҡара.\nСәлихә инәйгә лә, Иҙрис олатайға ла атай тубығына ултырып, иркәләнеп, “атай” тип өндәшеп үҫеү насип булмаған. Шуғамы икән, үҙ балаларын ата-әсә һөйөүенә солғап, күҙ ҡараһындай һаҡлап, яратып үҫтерәләр. Дүртеһенә лә юғары белем алырға ярҙамлашып, оло тормошҡа лайыҡлы, тырыш кешеләр итеп баҫтыралар.\n– Ғүмеребеҙ шул тиклем матур үткән, Аллаға шөкөр, – тиҙәр Билаловтар, бер аҙ хәтирәләр менән үткән ғүмер йомғағын һүткәс. – Юғына бирешмәнек, барына ҡыуандыҡ. Юғалтыуҙарҙы сабыр кисерҙек, бөтә нәмәне, ҡулға ҡул тотоношоп, бергә башҡарҙыҡ. Ауырлыҡтар, аңламау-аңлашмауҙар килеп сыҡҡанда беребеҙ – ут, икенсебеҙ һыу була белдек. Баларҙы уҡыттыҡ, кеше иттек, емештәребеҙ бар. Яҙмышыбыҙға үпкә юҡ, – тип бәхетле ҡараштарын бер-береһенән алмай Иҙрис олатай менән Сәлихә инәй...\n...Өлгөлө ғаилә, һоҡландырғыс парҙың һоҡландырғыс тормошо тураһында мәҡәләм ошо урынға ғына килеп еткәндә... Иҙрис Ерьес улының ҡапыл ғына йөрәге тибеүҙән туҡтауы тураһында хәбәр алдыҡ. Мин албырғанып ҡалдым: мәҡәләмде артабан нисек дауам итергә? Хәҙер инде ниндәй генә һүҙҙәр яҙһам да, улар Иҙрис олатай менән Сәлихә инәйҙең мөхәббәтле ғүмер юлын һүрәтләү, ошо кешеләрҙең тыуған ерҙәре өсөн эшләгән эштәре, донъя барышына индергән өлөштәре тураһында һөйләп биреү өсөн әҙ булыр кеүек. Әммә уларға ҡарап, беҙ Билаловтарҙай гөрләтеп донъя көтә, һөйөп-һөйөлөп, яҡындарыбыҙҙың ҡәҙерен белеп, йырлап йәшәй алабыҙ.\nСәлихә Мирғәле ҡыҙының, уның балаларының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Аллаһы Тәғәлә барыһына ла түҙемлек бирһен.


Республика башлығы бөгөн Евразия гуманистик форумында ҡатнашыу өсөн килгән һаулыҡ һаҡлау тармағы белгестәрен ҡабул итте\nҺөйләшеү медицина сифаты, халыҡ сәләмәтлеге хаҡында барҙы. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, Республикала йыл һайын был өлкәгә 50 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленә, әммә һөҙөмтә ҡәнәғәтләнерлек тип әйтеп булмай.\nҒүмер оҙонлоғон арттырыу, демографияны тағы ла яҡшыртыу мотлаҡ. Шулай уҡ сит төбәктәр менән бәйләнештәрҙе нығытыу, тәжрибә уртаҡлашыу талап ителә. Ошо йәһәттән һеҙҙең Өфөгә килеүегеҙ беҙҙең өсөн бик мөһим, тине Рөстәм Хәмитов. Башҡортостан халыҡ-ара кимәлдәге сараларҙы лайыҡлы ҡабул итә, шос һәм брикс саммитары һәм башҡа форумдар шуға асыҡ миҫал. Башҡалала 2025-се йылда философия конгресы үтеүе лә ихтимал.


Себер һалҡыны... йәки кеше күңеленә бығау һалып буламы?\n25 Февраль 2020, 16:55\nБеҙҙең халыҡ ҡыҙыҡ инде. Юҡтан ғына сәбәп табып төрттөрөргә, көлөргә генә тора. Һуңғы ваҡытта интернет селтәрендәге төрлө башҡорт төркөмдәрендә ситкә эшкә йөрөүсе ирҙәрҙән, вахтовик ҡатындарынан мыҫҡыл итеп көлөү осраҡтары йышайып китте. Эшкә киттем тип сит ҡатын-ҡыҙ менән типтереп йөрөгән ғаилә башлығы хаҡында көләмәстәр йә мөгөҙ менән ҡайтып килгән әлеге лә баяғы ир заты һүрәттәре... Кемдәрҙән сыға һуң был тоҙһоҙ лаҡаптар? Әллә, ысынлап та, бер алама һыйыр бар көтөүҙе бысратамы, әллә еңел генә аҡса эшләп рәхәтләнеп йәшәйҙәр, тигәндәрҙең көнсөл ғәйбәттәреме? Моғайын да, айҙар буйы ғаилә йылыһы күрмәй, яҡындарын етеш тормошта йәшәтәм тип ситтә йөрөгәндәрҙең дә, ире эштә саҡта әсәй ҙә, атай ҙа булып тормош йөгөн үҙ иңендә күтәргән ҡатындарҙың да былар хаҡында уйларға ваҡыты юҡтыр. Күрмәгәндең күргеһе килә, күргәндең ҡасҡыһы килә тигәндәре лә шулдыр.\nИке йөктө һалып бер иңгә…\nИптәшем ситкә эшкә беҙ осрашып йөрөгән ваҡытта уҡ китте. Шул мәлдә оҙаҡ йылдар вахтовик булып йөрөгән бер ағайҙың: “Һеңлем, тылда тыныс һәм ышаныслы булғанда ғына беҙ бында эшләй алабыҙ”, – тип әйтеүе, һөйгәнемде юҡ-бар, ваҡ-төйәк мәшәҡәттәр менән борсомаҫҡа, уға күп ваҡыт терәк-таяныс булырға өйрәтте. Өйләнешкәндән һуң был принцип тормош талабына әйләнде, хәйер, донъяһы үҙе яйлап ҡына шуға күндерҙе. Ул ғына ла түгел, ваҡыты-ваҡыты менән әсәй ҙә, атай ҙа ролен башҡарыу, артыҡ уйларға яратмаған, яндырай ғына кешенән төптән уйлап, һалҡын аҡыл менән эшләргә лә өйрәтеп килә тормош һабаҡтары.\nӘлбиттә, бер ҡулыңа йоҡлаған бала күтәреп, икенсеһенә аҙыҡ-түлек, көнкүреш кәрәк-яраҡтарын көскә һөйрәп ҡайтҡан, танау төбөнән генә һиңә кәрәкле маршрут автобусы туҡтамай уҙған,\nтүшәмдәге лампочканы алмаштырырға буйың етмәй торған саҡтарҙа: “Их, ниңә беҙҙең атай ҙа һәр саҡ янда түгел икән?” – тип уфтандырып киткән мәлдәр ҙә була. Ул саҡта инде: “Ярай, ауылда тормайһың бит, көн дә мал-тыуар ҡарап, ҡышын ҡар көрәп, бүтән ваҡытта яңғыҙың сәсеп, утап, ҡаҙып йөрөһәң был тормошоң ожмах мөйөшө кеүек күренер ине”, – тип эске “минем” ҡаты ғына итеп тынысландырып ҡуя. Ысынлап та, ауыл ҡатындарына хәләле ситтә эштә саҡта ике йөктө бер иңдә тартыуы күпкә ауырыраҡ, оло түҙемлек һәм сабырлыҡ талап иткәнен ауыл тормошон яҡшы белгән генә аңлай.\nҺәр балаға атай кәрәк!\nҺәр бала атай-әсәй наҙын тойоп, тулы ғаиләлә үҫергә, оло тормошҡа аяҡ баҫҡанда ғәзиз кешеләренән алған тәрбиәһенә таяна алырлыҡ булырға тейеш. Был йәһәттән, әлбиттә, айҙар буйы ситтә эшләгән атай кеше гелән генә тәрбиә, өгөт-нәсихәт биреп ултыра алмай. Ул ғына ла түгел, күп ваҡыт сабыйының нисек үҫкәнен дә күрмәй. Шулай ҙа, замана технологиялары йылдам үҫешкән заманда йәшәүебеҙ был осраҡта ҙур ярҙам булып тора. Шуға ла ғаиләлә атай абруйы һаҡланһын, бала менән икеһе һәр саҡ бәйләнештә икәнлектәрен тойһондар өсөн, төрлө алымдар ҡулланырға мөмкин. Мәҫәлән, ҡыҙым телефон, компьютер уйындары менән мауығып оҙағыраҡ ултыра башлаһа, йә булмаһа ярамаған эш ҡылып ҡуйһа: “Атайың, моғайын, улар менән оҙаҡ уйнауыңды өнәмәҫ ине”, “Атайың, моғайын, һинең өсөн борсолор ине”, йә киреһенсә, ниндәйҙер уңыштары булһа: “Атайың һинең өсөн ҡыуанасаҡ”, тип ҡабатлап торам. Ә инде барыбыҙ ҙа буш ваҡытта ватсаптан видео-шылтыратыу аша һөйләшеп килеп тыуған хәлде асыҡлап, унан сығыу юлдарын күмәкләшеп хәл итергә, бергәләшеп шатланырға күнеккәнбеҙ. Был осраҡта, ғаилә башлығы ситтән генә шелтә бирһә лә, маҡтаһа ла, иң мөһиме, бала үҙенән алыҫта булһа ла, арҡаланыр атаһы барлығын белеп, тойоп үҫергә тейеш.\nБығау һалып буламы?\nМинән йыш ҡына: “Тормош иптәшең былай ситтә эшләп тик йөрөһә, араларығыҙ һыуыныуҙан ҡурҡмайһыңмы?” – тип һорайҙар. “Юҡ, ҡурҡмайым,” – тип яуаплайым. Сөнки тормоштоң төрлө миҙгелендә, наҙлы, баллы яҙҙарында ла, ыжғыр буранлы һалҡын ҡышында ла бергә булып, алты йылдан артыҡ бер-беребеҙгә тулыһынса ышанып, һынап ҡарап өйләнешкәнбеҙ. Ә көнө-төнө бергә булып, бер-береңде күҙәтеү аҫтында тотоп та, берәүеңдең күңелендә тойғолар, хистәр юҡҡа сыҡһа, аранан Себер һалҡынының әсе еле үтеүе былай ҙа мөмкин бит. Хыянат итәм, “һулға йөрөйөм” тигәне, иртәнге туғыҙҙан киске алтыға тиклем эштә йөрөгән ваҡытында ла өлгөрә. Ғөмүмән, кеше күңеленә бығау һалып буламы ни? Яныңда тороп ҡына ла нәфрәт ҡатыш боҙло ҡарашы менән туңдырғаны, йә һинән алыҫта булып та иркә, наҙлы һүҙҙәре менән ҡанатландырғаны, күңел йылыһы менән йәшәүгә дәрт, көс өҫтәгәне була.\nШуға ла, мөхәббәт йәшкә генә түгел, аралар алыҫлығына ла ҡарамай тиеү дөрөҫөрәктер был осраҡта. Тағы ла ваҡыты-ваҡыты менән бер-береңдән әҙерәк ял итергә мөмкинселек бирә, тойғоларҙың ысын һәм ныҡлы булыуын да иҫбатлай айҙар буйы айырылышып тороу. Иң мөһиме сабырлыҡ менән бергә намыҫ, тоғролоҡ төшөнсәләрен дә аңлай һәм ҡабул итә белергә генә кәрәк.\nИрҙәр ҡала, ҡатындар китә…\nЗаман башҡа, заң башҡа, тигәндәй, һуңғы ваҡытта ғаиләһен ҡалдырып ҡатын-ҡыҙҙарҙың да ситкә эшкә китеү осраҡтары йышайҙы. Гүзәл затты бик күп ирҙәр ҙә сығып китергә баҙнат итмәгән урындарға, ҡырыҫ шарттарға эшләргә нимә этәрә һуң? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуапты ситтә эшләгән ханымдар береһенән һорап беләйек.\nСебер тарафтарында эшләп ҡайтҡан Ғафури районының Бурлы ауылында йәшәүсе Рәзинә Зәйнетдинова:\n– 2015 йылға тиклем Бурлы мәктәбендә ашнаҡсы булып эшләнем. Ике оло балам ситтә уҡый башлағас, уҡытыусы булып йөрөгән иптәшемдең, минең айына 6500 һумлыҡ эш хаҡым бер нәмәгә лә\nетмәй башланы. Аптыраған көндән, Тарка ҡалаһындағы ЯАО “Тернефтегаз” ойошмаһына ашнаҡсы булып эшкә киттем. Йәшәү өсөн бар уңайлыҡтары булған ятаҡта бер айға йә 45 көнгә лә ҡалып эшләгәнем булды. Иртәнге биштән киске ун бергә тиклем аяҡ өҫтөндә булһам да, эш ауыр тип зарлана алмайым, сөнки ауылда йыл буйы эшләгәнемде бында бер айға түләйҙәр. Ундағы эшселәрҙең 90 проценты Башҡортостан кешеләре булыуы мине иң аптыратҡаны булды. Күрәһең, беҙҙә йә иң түбән эш хаҡы, йә аҡсалы урындарҙа күптән сит-яттар эшләй. Себергә көн аша поезд йөрөй, гелән туп-тулы булыуы шуға ишара ла инде. Һуңғы ваҡытта, ҡатын-ҡыҙҙар ситкә эшкә китеп рәхәтләнеп типтереп йәшәйҙәр, ситтә уларҙы күреүсе лә, тыйыусы ла юҡ, тигәндәрен ишеткәнем бар. Был осраҡта барыһын да бер епкә теҙеү ярамаҫ ине. Минең кеүек йә балаларын уҡытам тип, йә кредитҡа батҡандар, йә ипотекаға фатир алып шуны түләр өсөн эшләргә мәжбүрҙәр унда. Иптәшем мин өйҙә юҡта һыйырын да һауҙы, өйҙә ҡалған икенсе класта уҡыған, өс йәшлек ҡыҙҙарыбыҙҙы ла ҡараны, гөрләтеп донъяһын да көттө. Бер-береңә ышанғанда, кәрәк саҡта таяныс була белгәндә генә ғаилә тәгәрмәсе үҙ күсәрендә ныҡлы әйләнә.\nӘйткәндәй, бөгөнгө көндә Башҡортостандан 100 меңдән артыҡ кеше вахта ысулы менән ситтә эшләй. Нужа ҡалас ашатмай, тигәндәй, барыһы ла рәхәт, күңелле тормош эҙләп ситкә сығып китмәй һәм үҙенең ихтыяр көсөнөң ныҡлығына тулыһынса ышана алған ҡатындарҙың булдыҡлы, йүнсел ирҙәре, йә балаларын уҡытып, кеше итәйем, етеш тормошта йәшәйем тигән ҡатын-ҡыҙҙар ғына сығып китә унда. Нимә генә тиһәләр ҙә…


Тәҙрә төбөм гөл генә\n18 Август 2021, 15:44\nФэн-шуйға күҙ һалһаҡ, был гөл ни тиклем матур булһа ла ир кеше ял иткән бүлмәгә ултыртырға ярамай икән. Йоҡлағанда кеше энергияһын һура тигән ышаныу ҙа бар. Ә бына яңғыҙ ҡатын-ҡыҙҙарға был гөлдө мотлаҡ үҫтерергә кәрәк, сөнки улар ир-ат энергияһын үҙенә тарта. Тулыраҡ сайтта уҡығыҙ.\nОрхидея гөлөн үҫтермәгән хужабикәләр һирәктер хәҙерге заманда. Был гөл бер яҡтан үҙенә иғтибар талап иткәнгә оҡшаған булһа ла, ысынында уны үҫтереүҙең бер ниндәй ҙә ауырлығы юҡ. Ул дымлы һауаны ла, ҡоролоҡто ла бик еңел кисерә. Тамыры һыуһыҙ оҙаҡ ҡына тора ала. Ә инде тамырҙарының һауыттан сығып айырылып төшкәндәрен киҫеп ташларға ярамағанлығын һәр кем белергә тейеш.\nБеҙҙең яҡтарҙа Фаленопсис төрө киң таралған. Уға оҙаҡ сәскәлә ултырһын өсөн 12-15 сәғәтлек яҡтылыҡ кәрәк. Шулай ҙа яҙғы-йәйге осорҙа тура ҡояш нурҙарын бөтөнәләй яратмайҙар. Япраҡтарына һарғылт таптар сыҡһа, был ҡояш нурҙарының артыҡ ҡыҙыу булыуын аңлата.\nФэн-шуйға күҙ һалһаҡ, был гөл ни тиклем матур булһа ла ир кеше ял иткән бүлмәгә ултыртырға ярамай икән. Йоҡлағанда кеше энергияһын һура тигән ышаныу ҙа бар. Ә бына яңғыҙ ҡатын-ҡыҙҙарға гөлдө мотлаҡ үҫтерергә кәрәк, сөнки улар ир-ат энергияһын үҙенә тарта. Орхидеяларҙың төҫтәренә лә иғтибарлы булырға кәрәк. Тиҙ арып барыусандарға ҡыҙыл төҫтәгеләре көс бирәсәк, һары орхидеялар - муллыҡ билдәһе, күңел тыныслығы тапҡығыҙ килһә, ал йәки аҡ сәскәле орхидеяларҙы үҫтерергә кәңәш итә белгестәр. Һеҙ үҫтергән орхидея янына ҡара эсле, насарлыҡ теләгән кешеләр яҡын килә алмай. Гөл үҙенең “вампирлыҡ” энергияһын эшкә егә, ундай кеше арый, тиҙ генә һеҙ йәшәгән урындан сығырға теләген белдерәсәк.\nФаленопсис сәскә атып бөтөргәс, күсереп ултыртырға ашыҡмағыҙ, гөлдө ултыртҡан субстраттағы файҙалы матдәләр 2–3 йылға етә. Тупраҡтың сифатын орхидеяның тышҡы ҡиәфәтенә ҡарап билдәләргә була. Әгәр уның тамыр өлөшө менән һабағы насар тоташҡан, кипкән, “үлгән” тамырҙары күренеп торһа, күсерергә ваҡыт тигәнде аңлата. Күсереп ултыртҡас 2-3 көн һыу һибергә ярамай. Орхидея сәскә атмай икән, тәбиғәт шарттары булдырырға: көндөҙ яҡтыла, кискеһен һыуыҡ урынға ҡуйырға һәм ике-өс аҙна ҡоро тотоп һеңдергәнсе һыу һибергә кәрәк.


«Иң матур бүләк ул – «Башҡортостан ҡыҙы», – ти буранбайҙар » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\n«Иң матур бүләк ул – «Башҡортостан ҡыҙы», – ти буранбайҙар\nРайоныбыҙҙың матур йолаһына ярашлы, Изгелек эшләү көнөндә Буранбай ауылына юл алдыҡ. Баймаҡ ҡатын-ҡыҙҙар советы тәҡдиме буйынса гүзәл зат вәкилдәре һәр кесе йома үҙҙәрен яҡшылыҡ эшләүгә бағышлай. Кемдер ауылындағы ололарҙың хәл-әхүәлен белешеп, уларға тел йоторлоҡ тәмле ҡоймаҡ-бутҡалар бешерә, икенселәр күп балалы ғаиләләргә күстәнәстәрен тотоп сәйгә килә, бәғзеләр “ҡырын һалырға” яратҡан ата-әсәләрҙе айыҡ табынға саҡырып ала. Ә ҡайһы берәүҙәр эш мәшәҡәтенән арынып, һөйөү наҙына сарсаған балаларына күпмелер буш ваҡытын, күңел йылыһын бирергә тырыша.\nБуранбай ауылы халҡы элек-электән матурлыҡ һөйөүе, алтын ҡуллы, сәсән телле, йыр-моңға маһирлығы менән айырылып тора. Ошо бәләкәй генә ауыл республикабыҙға күпме билдәле шәхестәрен бүләк иткән!\nБуранбай китапханаһы айырым бер нурға сорналғандай. Китапханасы Зәкиә Фәйзулла ҡыҙы Ғәйетбаеваның янына йыйылып, гәзит-журналдар уҡыған, ҡул эштәре, аш-һыу серҙәре менән уртаҡлашҡан ағинәйҙәрҙе күреп һоҡланыуыбыҙҙың сиге булманы. Эйе, был ауылда һәр эште бергәләп, урын-еренә еткереп һәм башҡаларҙан уҙҙырып башҡарырға яраталар. “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылыу буйынса иғлан ителгән бәйгегә лә буранбайҙар тәүгеләрҙән булып ҡушылды. Шуға күрә беҙҙең маҡсатыбыҙ ошо үҙенсәлекле ярыштың еңеүселәре менән осрашыу ҙа ине. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 1924 йылғы Зәбихулла Исламғол улы Нәүширбанов журналды килене Рәмзиәгә һөйөнөслө бүләк итеп яҙҙыртҡан. Ҡанлы һуғыш михнәттәрен күреп, ике тапҡыр контузия алып, күкрәге тулы наградалар тағып ҡайтҡан олатайыбыҙ ныҡлығы, кешелеклеге менән күптәргә үрнәк булырлыҡ. Ауыл йәштәре, ветерандың ишек алдында физик күнекмәләр эшләүен күреп, хайран ҡала. Эшкә өйрәнгән аҡһаҡалыбыҙ ҡарҙың күберәк яуыуын теләй. Сөнки ап-аҡ, шығырҙап торған ҡарҙы йырып, юл һалыу – уның иң яратҡан шөғөлө. Зәбихулла Исламғол улы: ”Ҡатын-ҡыҙҙарға мин һәйкәл ҡуйыр инем, улар – ысын ҡаһармандар. Эштә янып эшләйҙәр, бала көтәләр, ир тәрбиәләйҙәр. Араларында һис зарһыҙ зәғиф балаларын, олоғайған ата-әсәләрен ҡараусылар ҙа бихисап. Нисек уларға һоҡланмайһың?”– ти.\nСер итеп кенә әйткәндә, хөрмәтле ветеран “Башҡортостан ҡыҙы”н килененә яҙҙырһа ла, үҙе лә уны мауығып ҡарап-уҡып сыға. Зәбихулла олатай өсөн уға ғүмер биргән әсәһе лә, һуғышта иңгә-иң терәп бергә алышҡан телефонсы Наташа ла, хәҙер инде мәңгелек донъяға күскән тормош юлдашы ла, журнал битенән матур итеп йылмайған һылыуҙар ҙа – сикһеҙ матурлыҡ һәм ғорурлыҡ донъяһы булып ҡала. Аҡһаҡалды ҡәҙерләп-хөрмәтләп тәрбиәләгән килене Рәмзиә Нәүширбановаға оло рәхмәт һүҙҙәрен еткерге килә.\nОшо уҡ ауылда йәшәгән “Башҡортостан ҡыҙы” журналының тоғро дуҫы Нурия Халис ҡыҙы Үтәбаева—1927 йылғы. Инәйҙең белгән таҡмаҡтарына иҫ-аҡылың китер. Уларҙа хатта башҡорт халҡының төрлө дәүерҙәге тарихы сағыла тиһәң дә, һис хата булмаҫ. Нурия инәй кейәүе Сырлыбай һәм ҡыҙы Зифаның татыу, матур ғаиләһендә донъя күрә. Хөрмәтле инәйебеҙ тирә-яҡҡа даны таралған имсе лә: ул балаға уҙа алмаған ҡатындарға ла, яңы донъяға килгән сабыйҙарға ла ярҙам итә. Шифалы ҡулдары менән һылап-һыйпап, йүгертеп ебәрә ул кешеләрҙе! Нурия инәйгә заманында көслө сихыр ебәрәләр. Матур йәшәп ятҡан парҙың донъяһы ла, хистәре лә селпәрәмә килә. Аяҡтан йығылған инәй данлыҡлы Мөжәүир хәҙрәткә барып етергә көс таба. “Сихырлағандар бит һине, өс мәртәбә килергә кәрәк булыр. Ҡайғырма, аяҡҡа баҫырһың, һеңлекәш. Ә инде һиңә яманлыҡ теләүселәргә сихырҙары кире әйләнеп ҡайтасаҡ”, – ти. Ысынлап та, ошо хәлдән һуң күп тә үтмәй, ҡара уйлы кешеләрҙе әжәл алып китә.\nНурия инәйгә имселәү һәләте атаһы яғынан килә. Шулай уҡ ул өс мәртәбә Хызыр Ильясты күреүе тураһында бик мауыҡтырғыс итеп һөйләй. Колхоз эшенең иң ауыр эштәрен дә уңышлы башҡарған, артабан һауынсы булып дан ҡаҙанған Нурия инәйҙең күп һанлы миҙалдары, Маҡтау ҡағыҙҙары бар. “Күҙем барыһын да күрмәһә лә, яратҡан журналымдан айырыла алмайым”,– тип, инәйебеҙ “Башҡортостан ҡыҙы”ның биттәрен һыйпап-һыйпап ала.\nЭйе, Буранбай Баймаҡ районының бәләкәй ауылдарының береһе булһа ла, башҡорт ҡатындарының яҡын күргән журналына яҙылыу буйынса беренсе урынды яуланы. Был конкурс, милли матбуғаттың киләсәге хаҡында улар йыйылышып йәнле әңгәмә лә ҡорҙо. Әлбиттә, хәҙерге ваҡытта күптәрҙе ауылға почтаның һирәк барыуы, гәзит-журналдарҙы ваҡытында алып килеп еткермәүҙәре бошондора. Был хаҡта Баймаҡ район ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Луиза Дәүләтшинаның: ”Эйе, матбуғаттың ваҡытында килеп етмәүе оло борсоуға әйләнде. Почта хеҙмәткәрҙәренең ҡыҫҡартылыуы, эш хаҡының бик түбән булыуы ошо хәлгә еткерҙе лә. Әммә беҙ, беткә үс итеп, тун яҡҡан кешегә тиң булмайыҡ. Сөнки “барыбер килеп етмәй” тип башҡорт матбуғатынан баш тартһаҡ, беҙ милләтебеҙҙең киләсәген юҡҡа сығарасаҡбыҙ. Әллә ниндәй сәйәсәткә ҡоролоп, почта эше һүлпәнәйгән һайын, беҙ әүҙемләшә барайыҡ. Башҡорт телендә баҫылған бар баҫмаларға яҙылайыҡ! Бөгөн бында ауылды тотоп торған, уны тәрбиәләгән кешеләр йыйылған. Тимәк, барыһы ла – беҙҙең ҡулда. Ошондай яуаплы, изге, милләт хәстәрен иңенә алған кешеләр һынатырға тейеш түгел”, – тигән һүҙҙәре көслө алҡыштарға күмелде. Луиза Ҡаһарман ҡыҙы шулай уҡ районда йома көндәрендә һәм 1 июндә иҫерткес эсемлектәрҙән баш тартыу ыңғай һөҙөмтәләргә килтереүен билдәләп үтте. Ҡатын-ҡыҙҙар рәйесе ағинәйҙәрҙе “Алъяпҡыстар”, “Файҙалы үлән сәйҙәре”, “Файҙалы аш-һыу” бєйгелєрендє әүґем ҡатнашырға саҡырҙы.\n“Башҡортостан ҡыҙы” журналы тураһында был көндө матур фекерҙәр, изге теләктәр яңғыраны. Ә Гөлнур Раева үҙенең йылы хис-тойғоларын шиғри юлдарға һалған.\nКүҙ алдымда—башҡорт ҡыҙы.\nСыңлап китә сулпы сыңы.\nБашҡорт ҡыҙы бейеһә ойотоп.\n“Башҡортостан ҡыҙы”н мин уҡыйым,\nИкеһе лә һөйкөмлөләр,\nИкеһен дә яратам.\nУлар бит бер туғандар,\nӘсәләре – Башҡортостан.\nФәриҙә Һағынбаева иһә: “Журналды ике тиҫтә йылдан ашыу алдырам. Һәм беләһегеҙме – һәр бер һанын һаҡлап барам. Шуға күрә үҙемде бай кешеләр рәтенә индерәм, сөнки ҙур сумаҙан тулы “Башҡортостан ҡыҙы” журналдарым бар. Уларҙы ваҡыты-ваҡыты менән сығарып яңынан уҡыйым, кәңәштәрен алам. Нисек шундай шәп баҫманан баш тартаһың инде”,– тине.\n84 йәшлек Роза инәй Ғөбәйҙуллина ла “Башҡортостан ҡыҙы” журналының һәр һанын түҙемһеҙлек менән көтөп ала. Сәрүәр Хәмитова, Нәзилә Раева, Айһылыу Ғөбәйҙуллина һәм Буранбайҙың һәр һылыуы “Башҡортостан ҡыҙы”н иң шєп бүлєк тип иҫәпләй.\nБуранбайҙа уңған, алтын ҡуллы хужабикәләр йәшәй. Гүзәл Әминева, мәҫәлән, күҙҙең яуын алған күлдәктәр тегә. Мәүсүрә Раева, Ҡафия Буранбаева, Сәрүәр Хәмитова сиккән яҫтыҡтар, япмалар, ат ябыуҙары, ҡорамалар хаҡлы рәүештә ауыл ғорурлығы булып һаҡлана.\nӘлбиттә, Баймаҡ районының һәр ауылында һәм ҡаланың үҙендә лә милләт әсәһе булған, балаларының үҙ телендә уҡыуын һәм аралашыуын теләгән гүзәл ханымдар йәшәй. Матбуғатҡа яҙылыу осоронда улар журналистарҙың ныҡлы терәк-таянысына әүерелә. Почта хеҙмәткәре вазифаһын да, “ыһ” та тимәй, үҙ иңенә алып өйҙән-өйгә “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылыуҙы ойошторған Билалдан – Райхана Булатова, Ҡараталдан – Айгөл Мырҙабулатова, Ниғәмәттән – Гөлбикә Кейекбаева, Беренсе Этҡолдан – Ира Байрамғолова, Төркмәндән – Фәрзәнә Гусельникова, Күгиҙелдән – Зифа Мәүлетова, Мерәҫтән Дилбәр Яхина, Түбәнән – Гөлсинә Шәрипова, Яраттан – Гүзәл Монасипова, Байымдан Зөһрә Вәлиева кеүектәр оло маҡтау һәм хуплау һүҙҙәренә лайыҡ.\nБыл донъяла ҡатын-ҡыҙға иң изге бурыстар юҡҡа ғына йөкмәтелмәгән. Өйөнөң йылы усағын һаҡлаған, милләтенең киләсәген хәстәрләгән, телен йөрәк түрендә йөрөтөп, уны тағы ла һутландырған, байытҡан күркәм әсәләре менән бөйөк ул милләтебеҙ.


Өфөнөң Черниковка биҫтәһендә һауаның бысраныу кимәлен билдәләүсе автоматлаштырылған станция урынлаштырылды\nТиҙҙән ул эшкә егеләсәк.\nҮҙәктә махсус приборҙар һауа составын, ундағы химик матдәләр кимәлен минут һайын тикшерә. Станция йыл әйләнәһенә эшләй, приборҙар теүәл эшләһен өсөн бүлмәлә һауа температураһы 24 градустан дә түбән булмаҫҡа тейеш. Әгәр ҙә һауала ҡайһы бер элементтар күләме норманан юғары икән, күрһәткестәр мәғлүмәт йыйыу үҙәгенә, артабан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығына, нефть компанияһына һәм башҡа тейешле нөктәләргә ебәрелә.\nВалентна Сәфәрова, Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының дәүләт аналитика контроле идаралығы етәксеһе: «Мәғлүмәт тейешле инстанцияларға онлайн режимда тапшырыла. Эшкәртелгән һандар министрлыҡҡа ебәрелә. Шуныһы уңайлы, автоматлаштырылған станция тәүлек әйләнәһенә эшләй, шуға күрә ниндәйҙер экологик һәләкәт тураһында һүҙ бара икән, сәбәбен тиҙ арала асыҡларға мөмкин».\nҮҙәк министрлыҡ һәм «Башнефть» ойошмаһы менән берлектә төҙөлгән. Ошондай станциялар сит илдә киң ҡулланыла. Ул барлыҡҡа килеү менән баш ҡалала һауа сифатын тикшереү һәм уны яйға һалыу системаһы булдырылды. Сөнки метеоүҙәк һауаға сығарылған химик элементтар ҡайһы завод ҡалдыҡтарына хас булыуын билдәләргә лә һәләтле. Әлегә баш ҡалала был тәүге үҙәк, Стәрлетамаҡ ҡалаһында ошондай өс станция уңышлы эшләп килә.\nИлдар Һаҙыев, Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу экология министры: «Республикала сәнәғәт предприятиелары күп булыуын, автотранспорттың йылдан-йыл артыуын иҫәпкә алып, ошондай үҙәктәрҙе күбәйтеү өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ. 2018-се йылға тиклем махсус программа ҡабул ителгән, уғ ярашлы станцияларҙың һаны бер нисә тапҡырға артасаҡ. Иң мөһиме улар ярҙамында һауаны бысратыусыны табып, тиҙ арала тейешле саралар күрергә мөмкин».


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УРАЛ ТАУҘАРЫНА ВЕЛОСӘЙӘХӘТ... - 2017 - Мәҡәләләр\nБөгөн беҙ Урал шырлыҡтарын велосипедта үтеп буламы, юҡмы икәнен тикшереп ҡараясаҡбыҙ. Дөрөҫөрәге - быны тикшереп ҡараған Артур исемле егеттең сәйәхәтнамәһен тыңлаясаҡбыҙ. Ошо йылдың сентябрендә һәүәҫкәр велосипедсы, "Киске Өфө" гәзитенең алыштырғыһыҙ хеҙмәткәре Артур Батыршин үҙенең дуҫы, эшҡыуар, сәйәхәтсе Денис Өмөтбаев менән Урал армыттарында 100 саҡрымғаса һуҙылған велосипедлы сәфәрҙә йөрөп ҡайтты. Был походҡа егеттәр нисек әҙерләнгән, тәбиғәт уларҙы ниндәй һынауҙар алдына ҡуйған - барыһы тураһында ла Артурҙың һөйләгәндәренән белербеҙ.\nБерәүҙән - икәү яҡшы!\nМин 5-се йыл инде велосипедтан "төшмәйем". Ҡаланың бер осонан икенсе осона тиклем елдәй елдереп барып етергә "ике тәгәрмәсле атым" ныҡ ярҙам итә. Тағы бер ҡыҙыҡһыныуым бар минең. Йәйәүләп урман-тауҙар ҡыҙырырға яратам. Бер мәл, ҡаланан ситкә велосипедта сәфәргә сығып килергә кәрәк ине, тигән уй башыма килде. Тик ундай сәфәр етди әҙерлек талап итеүен аңлағанға күрә, уны кисектерә килдем. Әҙерлек тә кәрәк, ышаныслы юлдаш та. Әлеге ниәтемде сәйәхәтсе Денис Өмөтбаевҡа һөйләгәйнем, ҡыуанып китте: ул да, минең кеүек, велосипедлы сәфәр тураһында хыялланған, бының өсөн ышаныслы юлдаш эҙләгән икән. Берәүҙән - икәү яҡшы, тип, хыялдарҙа ғына йөрөткән сәфәребеҙгә икәүләп әҙерләнә башланыҡ.\nДенис Өмөтбаевтың маршруты\nМаршрутты Денис тәҡдим итте. Уның планы былай ине: билдәләнгән көндә таң менән Өфөнән Силәбе өлкәһе Әшә ҡалаһына тиклем велосипедтар, сумкалар менән электричкаға ултырабыҙ ҙа, артабан картала күрһәтелгән юл буйлап, Белорет районы Бриштамаҡ ауылына тиклем барабыҙ. Бриштамаҡта йәнә электр поезына ултырып, Өфөгә ҡайтабыҙ. Юлдың велосипедта үтелә торған өлөшө яҡынса 100 саҡрым булғанға күрә, 60-сы саҡрымдағы Беҙәреш ауылында (Силәбе өлкәһе) ҡунаҡханала бер төн ҡунабыҙ. Артабан сәфәребеҙҙең икенсе көнөнә 40 саҡрым ғына ҡала, уны яңы көс менән еңел генә үтеп, электричкаға ултырабыҙ. Шуға күрә, үҙебеҙ менән палатка ла, йоҡлау тоҡтары ла алып тормайбыҙ. Шулай планлаштырып, сәфәр көнөндә таңғы 5-се яртыла арҡаларға 30-ар килолыҡ рюкзактар артмаҡланыҡ та, Өфөнөң тимер юл вокзалына юлландыҡ. Ярай ҙа электричкала велосипедтар өсөн өҫтәмә хаҡ түләтелмәй икән, хатта уларҙы бер урынға (бының өсөн тәғәйенләнмәгән булһа ла) беркетергә лә була...\nУрман үҙенекен итә\nӘшә ҡалаһынан Беҙәреш ауылына ҡарай хәрәкәт иткәндә, асфальт юл да, таш-ҡырсынлы юл да, квадроциклдар юлы ла, кеше һуҡмағы ла, мышы һуҡмағы ла осраны. Һуңғыһы, бәлки, башҡа хайуандыҡы булғандыр, беҙ уны кешенеке икән, тип уйлап, аҙаша яҙҙыҡ. Телефондарыбыҙҙағы юлдаш карталары ярҙамға килде. Күкрәккә етмәле ҡаҙаяҡ, йылан теле, күрән, башҡа һаҙ үләндәре үҫкән бер урында әлеге һуҡмаҡтарҙан йөрөй-йөрөй, байтаҡ ваҡыт һәм көс сарыф иттек.\nБер заман күктә ямғыр болоттары ҡуйырып китте. Тиҙҙән ямғыр башланасағын иҫкәртә ине улар. Ә беҙ ҡунаҡханаға барып етмәгәнбеҙ - беҙҙән алдараҡ был ерҙән үткән туристар "Вьетнам" тип нарыҡлаған "джунгли"ҙарҙа - Беҙәрештән 20 саҡрым алыҫта икәнебеҙҙе аңлап ҡалдыҡ. Артабан юлды дауам итмәҫкә, ошо урында ҡыуыш ҡороп, төндө урманда уҙғарырға ҡарар иттек. Тиҙ генә эштәрҙе бүлешеп алдыҡ: мин усаҡ яғам, Денис ҡыуыш эшләй. Икебеҙ ҙә арығанбыҙ. Беребеҙ бер нәмә өндәшмәнек, әйтерһең, мейене "һүндереп" торҙоҡ. Шуға, тиҙ һәм һөҙөмтәле эшләнек, ямғыр яуа башлағанда, беҙ уға әҙер инек инде. Ямғырҙан бигерәк, кеше бейеклегендәге үлән йырып йөрөй торғас, лысма һыу булдыҡ. Алмаш кейем юҡ. Ярай, "термобельё" тип аталған йылы эске кейемдәр алғайныҡ - шуларҙы кейеп, йылынғандай булдыҡ. Булған ғына ҡоро кейемдәребеҙҙе кейеп, ямғыр яумаҫ элек йолҡоп, ҡыуыш эсенә түшәгән үләнгә ултырып, сәй эстек, ныҡ итеп ашап алдыҡ. Тамаҡты туйҙырырға тырыштыҡ. Тамаҡ туҡ булһа, өшөмәйһең бит. Ашағас, өҫкә еңел курткалар ябынып, үлән өҫтөндә йоҡларға яттыҡ. Алай ҙа төн ныҡ һыуыҡ булманы. Ул тиклем өшөтмәне. Ямғыр һибәләп торғас, мин таңғы 7-лә үк уяндым. Яҡтырғас, утын эҙләүе лә еңелерәк ине. Утын йыйып алдым да, усаҡ яҡтым. Болоттар таралды, ҡояш ҡалҡты, 9-ға тиклем ҡәҙимге генә кибенеп алдыҡ. Абайлабыраҡ ҡараһаҡ, беҙҙән 10 метр арала ғына ағастар үҫкән иҫке юл ята икән. Кисә ошо юл эргәһендә өйөрөлөп йөрөгәнбеҙ ҙә йөрөгәнбеҙ. Йылы эс кейемдәребеҙҙе сисеп торманыҡ, һыу кейемдәребеҙ барыбер һыуланыр, тип, шул килеш кейеп алдыҡ та, артабан киттек. Ҡатмарлы юлдарҙан 40 минут барғайныҡ, ҡәҙимге юлға килеп сыҡтыҡ. Ямғыр ныҡ яуған, үлән - һыу, юл - һыу. Батҡаҡ, бысраҡ. Өҫтөбөҙ лыс һыу булғас, күләүек-маҙарға иғтибар итеп торманыҡ - кисеп үттек тә киттек. Беҙгә тәгәрмәстәрҙән бысраҡ һыу сәсрәй, ә беҙ - алға еләбеҙ. Шунда йылы эс кейеменең файҙаһы тейҙе. Уны кейгәндән һуң һыу сикәнес түгел. Ҡыуыш эргәһенән унынсы ярты тирәһендә сыҡҡайныҡ, Беҙәреш ауылына 12-лә генә барып еттек. Беҙәрештә электричкаға өлгөрмәү ҡурҡынысы барлығын аңлап ҡалдыҡ...\nӘллә Бриштамаҡтағы тимер юл станцияһына машина яллап ҡына барайыҡмы, тигән уй ҙа булманы түгел. Шулай ҙа велопоход исемен боҙмаҫҡа булдыҡ. Арыһаҡ та, өлгөрөргә тырышырға кәрәк, тинек. Беҙәреш ауылында беҙҙең менән ҡыҙыҡ ҡына бер хәл булды. Шундағы ҡоҙоҡтан һыу алып тора инек, эргәбеҙгә бер ағай килде. Һүҙгә-һүҙ ялғанып, уның менән һөйләшеп киттек. Ул беҙҙе үҙ йортона алып китте. Донъяһын күрҙек, хужа ағай беҙгә һөт эсерҙе. Беҙәрештәрҙе яҡшы йәшәйҙәр, тип әйтеп булмай. Ни өсөн тигәндә, ауыл бөтөп бара, ярты ауылда йорттар буш тора. Эш юҡ. Ҡарттан беҙҙең юлда осраясаҡ киләһе тораҡ нөктә - Белорет районы Мулдаҡай ауылы тураһында һорашабыҙ. "Ул ауыл бармы, әллә картала ғына күрһәтелгәнме?" - тибеҙ. Ҡарт: "Әлбиттә, ауыл йәшәй, был бит Башҡортостан!" - ти. Ныҡ һоҡланып, ихтирам менән, Башҡортостанда ауылдар ныҡ һәйбәт йәшәп ята, унда юл да бар, тип һөйләне ул. Ысынлап та, Беҙәрештән сыҡҡас, 7 километр юл үткәйнек, Мулдаҡай ауылына барып еттек. Беҙәреште ҡый үләне баҫҡан булһа, Мулдаҡай ауылы эргәһе сабылған, йәп-йәшел булып ҡурпы үҫкән. Күбәләр, кәбәндәр ултыра. Ауыл халҡының гөрләтеп донъя көтөүе күренеп тора. Яҡынлай башлағайныҡ, һыйырҙар, йылҡы малы күренде. Бынамын тигән мәктәптәре лә бар икән. Өйҙәр төҙөк, балалар уҡыуҙан ҡайтып бара. Силәбе өлкәһе менән Башҡортостан ауылдары араһында был тиклем үк айырманы көтмәгәйнек. Мулдаҡайҙа ағып ятҡан бер йылғала кейемдәребеҙҙе, велосипедтарыбыҙҙы, ҡапсыҡтарҙы йыуып-һөртөштөрөп алдыҡ. Бүтән сара юҡ ине. Шоссе юлы буйлап киттек. Бер ике биләнде менеү ҡыйыныраҡ булды. Тауҙы үткәс, һарҡыуға төшөү - оҙон һөҙәк юл башланды. Көс түкмәйһең, ял итеп бараһың. Бриш ауылына "һә" тигәнсә килеп еттек. Бриштә ла бер апайҙарға инеп, тағы һөт эстек. Бриштамаҡ станцияһына планлаштырған ваҡыттан алдараҡ килеп еттек, поезд килгәнсе Инйәрҙә һыу инергә лә өлгөрҙөк хатта. Бына шулай, алдан күҙалланмаған ауырлыҡтар осрағас, башҡа: "Мин ниңә бында килдем икән? Нимәгә кәрәк был миңә?" - тигән уй килгәйне. Ә инде һөҙәк юлдарҙа велосипедың өҫтөндә ял итеп, алға елгәндә, матур-матур ауылдар аша үткәндә, бөтмәҫ ләззәт кисерелде. Бына шундай сәфәр булды был.\nНимәне яңылыш эшләгәнбеҙ?\nСәфәргә әҙерләнгәндә, нимәне дөрөҫ эшләмәгәнбеҙ? Беренсенән, палатканан баш тартҡанбыҙ. Мин хатта ямғырҙа бер тапҡыр кейә торған "дождевик" япмамды ла онотҡанмын. Икенсенән, интернетта һауа торошо ҡояшлы, матур була, тип вәғәҙә ителә ине. Шул мәғлүмәткә ышаныу ҙа ярамаған. Ямғыр яуыр ҙа, беҙ аҙашырбыҙ, тигәнде башыбыҙға ла килтермәгәйнек. Белгән булһаҡ, палатка, йоҡо тоғо, һыу үткәрмәй торған гетралар алыр инек. Уларҙы мин бөтә походтарға ла алып йөрөтә торғайным да бит, әммә был юлы, йөк ауыр булыр, тип, ҡалдырып киткәйнем. Походта үҙеңә ышанырға кәрәк, әлбиттә, шулай ҙа төрлө хәлдәргә әҙер булыу ҙа мөһим.\nНимәне дөрөҫ эшләгәнбеҙ?\nБеҙ нимәне дөрөҫ эшләгәнбеҙ, нимәне - юҡ? GPS-карталы телефондарыбыҙ булыуы юлдан тайпылмаҫҡа ярҙам итте. Береһе бер нөктәнән икенсеһенә тиклем араны күрһәтте, икенсеһе беҙҙең ҡайҙа барыуыбыҙҙы асыҡланы. Беҙ ул карталарҙы быға тиклем походта йөрөгән кешеләрҙең кәңәштәре буйынса алғайныҡ. Картаһыҙ аҙашыр инек.\nБыл юлдан беҙгә тиклем үк үткән кешеләрҙең юлъяҙмаларын уҡыу алда нимәләр көтөүен күҙалларға ярҙам итте. Тағы, йылы эске кейем алыуыбыҙ яҡшы булды. Тағы, рюкзактарҙы велосипедҡа беркетмәүебеҙ ярҙам итте. Тау-таш араһында рюкзакты арҡаға артмаҡлап йөрөү күпкә уңайлыраҡ икән. Ахырҙа, "тимер аттар" һынатманы, алюминий рамлы велосипедтарыбыҙ үҙҙәрен бары яҡшы яҡтан ғына күрһәтте. Алыҫ юлдарға сыҡҡанда, велосипедың ныҡ ышаныслы булырға тейеш...\nБына ошондай тәжрибә алған беҙҙең егеттәр - Артур Батыршин менән Денис Өмөтбаев. Артурҙың кәңәштәре велосипедлы сәфәргә сығырға теләүселәргә ярҙам итер, тигән ышаныста ҡалабыҙ. Шулай ҙа уларҙың методик ҡулланма булыуға дәғүә итмәүен дә хәтерҙән сығармау кәрәктер.\nЯҙылған: 05.12.17 | Ҡаралған: 453


Ҡужанаҡ ауыл Советы (Ейәнсура районы) — Башҡорт Википедияһы\nҠужанаҡ ауыл Советы (Ейәнсура районы)\nҠужанаҡ ауыл Советы\nҠужанаҡ ауыл Советы — Ейәнсура районы составында 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 453396. ОКАТОкоды — 80226820000. Яңыбай ауыл советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. 1995 йылда барлыҡҡа килә.\nҠужанаҡ ауылы — административ үҙәк, Башҡорт Бармағы, Ҡыҙылъяр, Түбәнге Мәмбәтша ауылдары, Георгиев, Калинин утарҙары\n1995 йылда Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының 1995 йылдың 2 ноябрендәге ГС-46 һанлы "Ейәнсура районының Яңыбай ауыл Советын бүлеп Ҡужанаҡ ауыл Советы ойошторору тураһында" ҡарары сыға. Унда былай тип әйтелә:\n1. Ейәнсура районының Ҡужанаҡ ауылында административ үҙәк менән Ҡужанаҡ ауыл Советы ойошторорға.\n2. Яңыбай ауыл Советы составынан Ҡыҙылъяр, Башҡорт Бармағы, Түбәнге Мәмбәтша ауылдарын, Калинин, Георгиев утарҙарын сығарып, Ҡужанаҡ ауыл Советы составына индерергә.\n3. Ҡужанаҡ һәм Яңыбай ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы билдәләргә.\n4. Ейәнсура район Советына ауыл Советтарының сиктәренә бәйле ойоштороу-техник сараларҙы тормошҡа ашырырға.\n2008 йылда тораҡ пункттар Яңыбай ауыл Советына кире ҡайтарыла.\nБашҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» ст.1 п. Законы белдерә: 22) б)\nб)Яңыбай ауылында административ үҙәге менән, «Яңыбай» атамаһын һаҡлап, Яңыбай һәм Ҡужанаҡ ауыл Советтарын берләштерергә.\nҠужанаҡ ауыл Советының Башҡорт Бармағы, Ҡужанаҡ, Ҡыҙылъяр, Түбәнге Мәмбәтша ауылдарын, Георгиев, Калинин утарҙарын Яңыбай ауыл Советы составына индерергә.\nЯңыбай ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.\nИҫәп мәғлүмәттәренә ярашлы Ҡужанаҡ ауыл Советын алып ташларға\n↑ ОБ ОБРАЗОВАНИИ КУЖАНАКСКОГО СЕЛЬСОВЕТА С РАЗУКРУПНЕНИЕМ ЯНЫБАЕВСКОГО СЕЛЬСОВЕТА ЗИАНЧУРИНСКОГО РАЙОНА\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡужанаҡ_ауыл_Советы_(Ейәнсура_районы)&oldid=842833 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:40 26 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Республикала тышҡы туризм һиҙелерлек үҫешә. Әлеге ваҡытт а уның тын алышы ниндәйерәк Ошо көндәрҙә "Башинформ" агентлығында үткән матбуғат конференцияһында ҡатнашыусылар б ыл һорауға ярайһы уҡ асыҡ яуап бирҙе. Журналистар менән осрашыуға БР Физик культура, спорт һәм туризм министрлығы һәм туристик берекмә вәкилдәре килде.\nМинистрлыҡтың туризм бүлеге начальнигы Владимир Кучук билдәләүенсә, Башҡортостанда үҙаллы туристик хәрәкәт әлеге ваҡытта үҫеш кисерә. Туризм - спорт союзы ярыштар һәм чемпионаттар үткәреүсе туризм төрҙәре буйынса федерацияларҙы берләштерә. Союз патронажында 24 туристик балалар - үҫмерҙәр үҙәге бар, республика буйынса үткән походтарҙа 300 меңдән ашыу балалар һәм үҫмерҙәр ҡатнаша. Дөйөм алғанда, Рәсәй кимәлендәге спорт туризмы буйынса беҙ алдынғы өсәү иҫәбендә.\nЭске һәм ситтән килеүселәр туризмы тураһында һүҙ йөрөткәндә, эштәр хөртөрәк. Бер нимә лә эшләнмәгән тип әйтеп\nбулмай: федераль закон нигеҙендә Башҡортостан Республикаһында туристик эшмәкәрлек тураһында закон, туристик маршруттарҙа хәүефһеҙлеккә ҡағылышлы норматив акттар ҡабул ителгән. Быйыл тәүге туристик күргәҙмә үткәрелд е. Тик был ғына аҙ. Эске туризмды үҫтереү өсөн инвестициялар йәлеп итеү мотлаҡ. Маршруттар эшләрлек, белгестәр әҙерләрлек\nфирмалар юҡ түгел, тик уларҙың үҫеше өсөн матди база\nКөньяҡ Уралда һыбай, велосипед, һыу туризмы һәм башҡа турҙарҙы ойоштороусы "Тәңре" экологик берекмә директоры Александр Гончаровтың һүҙҙәре буйынса, бөгөн туристик эшмәкәрлектә килем тураһында һүҙ йөрөтөргә иртә. Башҡортостандағы ял тураһында башлыса күрше төбәктәр - Силәбе өлкәһе, Екатеринбургта йәшәүселәргә генә мәғлүм.\n- Башҡорт аты, башҡорт балы тураһында барыһы ла белә, тик бына Башҡортостандың ҡайҙа урынлашыуын белеүселәр һирәк. Ниңә Беҙҙең республиканың иҫтәлекле урындары, тәбиғәте тураһында һөйләүсе карта, схема, каталогтар юҡ кимәлендә.\nТуризм нефть эшкәртеү өлкәһе кеүек үк килем бирә ала. Был йәһәттән төп һорауҙарҙың береһе туризм өлкәһен кем контролдә тотоуына ҡағыла. Бөгөн, хәтерегеҙгә төшөрөп үтәм, ул иҡтисади түгел, ә социаль өлкәлә тора. Шуға күрә туризм ү ҫеше өсөн бюджет средстволары, инвестициялар тураһында һүҙ а лып барырға тура килмәй.\nҺәм тағы ла - туризмды арҡаға рюкзак аҫып, урманда палатк а\nҡуйыу тип кенә ҡарамаһаҡ ине. Туризм - ул тулы бер ял, сәйә хәт, яңы тәьҫораттар индустрияһы. Ә эске туризм үҫеше, дәүлә т яҡлауы булғанда, республика өсөн яҡшы килем сығанағына әйләнәсәк.


. Гейне Процедураларында ҡатнаша Күберәк - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\n. Гейне Процедураларында ҡатнаша Күберәк\nПорно өсөн төп осрашыу ч\nЧатта яҙып юҡ гей-гомосексуалистарҙың Менән енесле был портал, чаттар бындагейне булған, ә һуңынан был Ысулы булараҡ эшләп, күп һәм Күңел асыуҙа ҡуллана. Әһәмиәткә эйә түгел, тип гей Порталы-һеҙҙең бер нисә минутта Юҡҡа ч тапҡыр тиҙерәк. Сәләм хоҡуғы өҫкө мөйөшкә-иҙән Уртаһына баҫа-1000 күсермәһе бүленә. Мин теләп яҙыла.\nСәләм, Мөхәббәт Ставт\nМиңә 18 йәш яңы ағзалары Тураһында яҙылған теләйем анус сөннәтһеҙҙәрҙән Гей - чатта теркәлергә юҡ-был Сайт гей, ләкин бында шул Уҡ кешеләр булыуын, һәм чате. Нигеҙе сатнаны. гейне порно таныша, ә һуңынан Шулай итеп, күңелгә шул тиклем Күп ҡулланабыҙ. Ылыҡтырылған, бындай порталдар гей-был Бер нисә минут һөйләшеү тамамланды.\nПремиальный файҙаланыусының башҡа файҙаланыусылар өсөн Генә түләй.\nПремиальный ғүмерлек асыҡ варианты алтын - Был бары тик бер нисә Файҙаланыусы өсөн жетон, разовый һатып Алыусы түләй.\nЯҙҙырған Осрашыуҙар түгел\nTarihler, kayıtlı Kopeysk, ücretsiz Arkadaşlık sitesi.\nбез теркәлгән таныштырҙы. башҡа бушлай таныша секс видео теркәү башҡа ҡыҙҙар менән танышып видео теркәү без теркәлгән 18 видео чат донъя буйынса танышырға видео чат секс видео ҡарай танышты видео чат бушлай онлайн трансляция видеочивать ҡыҙы менән онлайн балалар өсөн танышыу видео ҡатын-ҡыҙ


Ватаныбыҙ менән ғорурланабыҙ!\n1 Ноябрь 2018, 14:00\nИлебеҙ Халыҡтар берҙәмлеге көнөн билдәләй Радий ХӘБИРОВ, Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы:— Христианлыҡ һәм исламды, башҡа традицион диндәрҙе берләштергән Рәсәй үҙ өлгөһөндә бөтә донъяға төрлө милләт һәм конфессия вәкилдәренең уртаҡ йортта дуҫлыҡ һәм татыулыҡта йәшәүен күрһәтте.\n4 ноябрҙәге байрам датаһы мөһим тарихи ваҡиға менән бәйле: 1612 йылда Минин һәм Пожарский етәкселегендәге халыҡ ополчениеһы Мәскәүҙе поляк баҫҡынсыларынан азат итә. Ул саҡта Рәсәй дәүләте тарихында тәүге тапҡыр бөтә халыҡ, барлыҡ ҡатламдар, ҡалалар һәм ауылдар берләшә.\nБергә булһаҡ, беҙ — көс\n«Татыулыҡ — ҙур байлыҡ», ти халыҡ аҡылы. Был әйтем айырым ғаиләгә лә, тотош ил халҡына ла тура килә, сөнки һәр дәүләт — үҙе ҙур ғаилә. Рәсәй халҡы бер туп булып ойошоп, һуғыш афәттәренә ҡаршы тор-ған, илде аяҡҡа баҫтырған, тәбиғәт ғәрәсәттәрен еңгән. Берҙәмлек һәм татыулыҡ сәнәғәт, техник, фәнни һәм рухи үҫешкә булышлыҡ иткән. Беҙ бергә Бөйөк Ватан һуғышында ҙур һынау үттек, еңеүҙәргә, Юрий Гагариндың йыһанға осоуына, спортсыларыбыҙҙың миҙалдар яулауына, ғалимдарыбыҙҙың яңы асыштарына ҡыуандыҡ.\nРеспубликабыҙ һәр ваҡыт ил үҫешенә тос өлөш индергән. 30-сы йылдарҙа Граждандар һуғышынан һәм интервенциянан миктәгән йәш Рәсәй союз республикаһы индустрия тармағында алға китеш яһай: тотош ил ҙур төҙөлөш майҙанына әйләнә. Мәскәү метроһын төҙөүсе һәр туғыҙынсы кешенең Башҡортостандан булыуын, бәлки, бөгөн күптәр белеп тә етмәйҙер. Метроның «Сокольническая», «Комсомол» һәм «Лермонтов» линияларын һәм станцияларын Ҡалтасы районы комсомолдары төҙөй.\nРеспублика предприятиелары осоу-сы һәм йөк йыһан кораблдәрен эшләүҙә һәм камиллаштырыуҙа ҡатнаша.\nУҙған быуаттың 70-се йылдары уртаһында бар халыҡты йәлеп иткән БАМ төҙөлөшө башлана. Байкал-Амур тимер юл магистрале буйында Советтар Союзының күпселек төбәктәренән килгән шеф коллективтар ярҙамы менән төҙөлгән заманса ҡасабалар һәм ҡалалар ҡалҡып сыға. БАМ-дың көнсығыш өлөшөндәге Верхнезейск станцияһын һәм ҡасабаһын Башҡорт АССР-ы төҙөүселәре сафҡа индерә.\nБындай башланғыстар Рәсәй хал-ҡын, шул иҫәптән Башҡортостан кешеләрен берләштерә. Беҙҙәге мультикультурализм — үҙе үк үҙенсәлекле һәм оло баһаға лайыҡ күренеш. Беҙ төрлө халыҡтарҙың йолаларына, мәҙәниәтенә, диненә ҙур хөрмәт менән ҡарайбыҙ. Милли мәҙәниәттәр-ҙең күп төрлөлөгө, рухи ҡиммәттәр беҙҙе байыраҡ һәм әхлаҡи йәһәттән көслөрәк итә.\n— Башҡортостан Республикаһы — Рәсәй Федерацияһының көслө иҡтисади потенциалға, тәбиғәт байлыҡтарына, кеше капиталына эйә үҙенсәлекле төбәге, — тип билдәләне республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров. — Әммә артабанғы үҫеш, халыҡтың тормошон яҡшыртыу кеүек бурыстарҙы хәл итеү барлыҡ көстәрҙе бергә туп-лағанда ғына мөмкин буласаҡ.\nБерҙәмлек күп төрлөлөктә\nБашҡортостан — илдең иң ҙур төбәктәренең береһе. Быуаттар дауамында уның биләмәһенә төрлө халыҡтар күсеп ултырған. Бөгөн ул күп милләтлелек йәһәтенән Рәсәй буйынса Дағстандан ҡала икенсе урынды биләй.\nРеспубликала йәшәүсе милләттәр-ҙең берҙәмлеге мәсьәләһенә дәүләт тарафынан ҙур иғтибар бүленә. 2017-2022 йылдарға «Рәсәй халҡының бер-ҙәмлеген нығытыу һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының этномәҙәни үҫеше» тигән программа эшләнгән. Был башланғыс илһөйәрлек тойғоһо, гражданлыҡ яуаплылығы, ил тарихына ҡарата ғорурлыҡ тәрбиәләүҙе маҡсат итеп ҡуя. Милләт-ара бәйләнеш мәҙәниәте толерантлыҡҡа, милли ҡаҙаныштарҙы хөрмәтләүгә ҡоролған.\nТөбәгебеҙҙе төйәк итеүсе халыҡтарҙың мәҙәниәтен үҫтереү өсөн барлыҡ шарттар булдырыла. Башҡорт, татар, сыуаш, мари һәм удмурт милләте күпләп йәшәгән райондарҙа балаларҙы уҡытыу туған телдә алып барыла. Бынан тыш, мәктәптәрҙә фән булараҡ 15 туған тел өйрәнелә. Биш телдә гәзит һәм журналдар нәшер ителә, теле- һәм радиотапшырыуҙар алып барыла.\nБашҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы йорто ҡарамағында 40 милли-мәҙәни берләшмә эшләй. Ул Дөйөм Рәсәй халыҡтар дуҫлығы йорттары ассоциацияһы составына инә.\nЙыл һайын Халыҡ-ара Аксаков байрамы, Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре үткәрелә. Республика күләмендәге «Шәжәрә» байрамдарын, «Киң Масленица», «Наурыҙ», республикала йәшәүсе халыҡтарҙың милли-мәҙәни байрамдарын уҙғарыу матур традицияға әйләнгән.\nБыйыл дәүләт программаһы сиктәрендә ойошторолған байрамдар араһынан «Ural-Batyr» башҡорт рок фестивален айырып билдәләргә мөмкин. Өфөләге Республика халыҡ ижады үҙәгендә Башҡортостандың район һәм ҡалаларынан рок-төркөмдәр йыйылды. Фестивалдә ҡатнашыусы һәр кем студияла йыр яҙҙырыу өсөн сертификатҡа эйә булды. Шулай уҡ ҡатнашыусыларҙы уртаҡ теләк — ҡасан да булһа башҡорт рогын донъя киңлегенә сығарыу идеяһы берләштерҙе.\nКүмертау ҡалаһында матур традицияға әйләнгән «Казак спасы» фестивале үтте. Уның төп маҡсаты — казак берләшмәләрен туплау һәм улар араһында хеҙмәттәшлекте үҫтереү. Фестивалгә Ҡаҙағстандан, ЯНАО, Һамар, Пенза, Силәбе, Ырымбур өлкәләренән, Башҡортостандың ҡала һәм райондарынан ижади коллективтар һәм башҡарыусылар йыйылды. Казактар йырлап-бейеп кенә ҡалманы, хәрби-ғәмәли спорт төрҙәрендә ярышып, оҫталығын һынаны.\nБөтә донъя фольклориадаһы\nКүләмле, әһәмиәтле ваҡиғаға — 2020 йылда үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһына бер йылдан саҡ ҡына күберәк ваҡыт ҡалды. Сараға Ер шарының төрлө мөйөштәренән ижади коллективтар йыйыласаҡ. Беҙҙе йыр, бейеү һәм дуҫлыҡ байрамы көтә. Фольклориаданы тап беҙҙең республикала уҙғарыу юҡҡа түгел.\n— Башҡортостан — юғары кимәлдәге халыҡ-ара мәҙәни сараны лайыҡлы ҡаршы алыуға һәләтле биләмә, — тине Рәсәй дәүләт Халыҡ ижады йорто директоры Тамара Пуртова. — Мәҙәниәт өлкәһендә Башҡортостан Республикаһы клуб учреждениелары һаны буйынса ла, милли мәҙәниәтте танытҡан коллективтарҙың әҙерлек һәм эшмәкәрлек кимәле йәһәтенән дә беренсе урынды биләй. Был төбәк власының мәҙәниәтте, үҙешмәкәр сәнғәтте үҫтереүгә, һаҡлауға һәм таратыуға етди иғтибар бүлеүе хаҡында һөйләй. Башҡортостанда үтәсәк Фольклориада сағыу, үҙенсәлекле һәм иҫтә ҡалырлыҡ сара булыр, тип ышанам.\nБР Мәҙәниәт министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, Халыҡтар бер-ҙәмлеге көнө айҡанлы ижтимағи- сәйәси, мәҙәни һәм спорт саралары уҙғарыу планға алынған. 4 ноябрҙә Өфөлә республиканың барлыҡ ҡалалары һәм райондарынан йыйыласаҡ милли-мәҙәни һәм ижади коллективтар ҡатнашлығында тантаналы концерт үтәсәк.\nБайрам алдынан, 2 ноябрҙә, «Дәүләт-милли сәйәсәтен тормошҡа ашырыу барышында йәштәрҙә гражданлыҡ һәм илһөйәрлек тойғолары тәрбиәләү» темаһына «түңәрәк өҫтәл» ойошторола.\n3 ноябрҙә Октябрьский ҡалаһында «Дуҫлыҡ» төбәк-ара милли мәҙәниәттәр фестивале уҙа. Унда бейеү һәм вокаль халыҡ коллективтары сығыш яһаясаҡ.\nБынан тыш, 4 ноябрҙә беҙҙе Сәнғәт төнө тип аталған Бөтә Рәсәй акцияһы көтә. Уға республиканың барлыҡ мәҙәниәт һәм сәнғәт ойошмалары — музейҙар, театрҙар, китапханалар, галереялар ҡушыласаҡ. Быйылғы акцияның дөйөм темаһы — сәнғәт берләштерә. Ә республикабыҙҙа был сара Ғаилә йылына ла арнала.\nБашҡортостан халыҡтары ассамблеяһы рәйесе:\n— Башҡортостан Рәсәйҙең күп мәҙәниәтле төбәктәренең береһе һанала һәм берҙәмлек, үҙ-ара аңлашып йәшәү идеяларын тормошҡа ашырыуҙы федераль кимәлдә күр-һәтә килә. Беҙ бөгөн бүленмәҫ Бө-йөк Рәсәй тап шундай төбәктәре менән көслө тип ышаныс менән әйтә алабыҙ. Мәҙәни традицияларҙың төрлөлөгө күп мәҙәниәтле мөхит булдыра һәм бының менән республикабыҙ хаҡлы ғорурлана. Маҡсатыбыҙ уртаҡ — тыныс, аяҙ күк аҫтында йәшәү, хеҙмәт итеү, балалар үҫтереү. Ҡояш барыбыҙ өсөн дә тигеҙ яҡтырта. Беҙҙә ҡатнаш никахтар бихисап, сөнки йөрәк күңелеңә яҡын кешенең милләтен һорап тормай. Халыҡтар ассамблеяһы милләт-ара татыулыҡты һынландыра, һәр этник берләшмә Башҡортостанды туған төйәге тип таныһын, уларҙың традициялары, йолалары, телдәре һаҡланһын өсөн барыһын да эшләй.\n2018 йылда Халыҡтар берҙәмлеге көнө йәкшәмбегә тура килә. Шуға күрә йәкшәмбеләге ял көнө 5 ноябр-гә — дүшәмбегә күсерелә.


Видеочить Инглиз рулетка, Рулетка ч - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nВидеочить Инглиз рулетка, Рулетка ч\nДонъя селтәрен ҡулланып, ижади эшләү мөмкин күңелле Континенталь рулетка-ч төрлө илдәрҙә булғанБыл кеше билдәле бер ваҡытта йыйған, шулай Уҡ ҡыҙ кейәүгә сыҡһа, башҡа илдә никахһыҙ Тороу, сит ил, сит телдәр ҡулланылған һәм Уның төрлө илдәр менән мөнәсәбәт тәьмин итеү Өсөн теләгән йыйыныусы дустар. Видеочинать функцияһы бар, уларға аралашыу мөмкинлеге биреү Файҙаланыусы бөтә илде.\nИлдә һайлау өсөн, түбәндәгесә эшләгеҙ:берҙән-бер сит Ил телендә аралашам һәм дуҫлашырға теләй һәм Һеҙҙең ҡулланыусы ваҡытында эҙләү менән әңгәмәләште.\nБыл посты беҙ, тип фаразлай веб-японияла Ч инглиз телендә алып бара. Төҙөү бөйөк британияның иң кәрәкле һүҙ, дөрөҫ Һөйләшергә һәм аралашырға. Тураһында мәғлүмәттәрҙе тикшереү, кәрәк булды һеҙгә, ил Традицияларына бәйле, был илдең йолалары һәм үҙенсәлектәре. Шулай булған, йәғни биреүсе менән башлаһа, минең Өсөн ул булырға тейеш тип инглиз, теләгән Кеше ч кемдең иғтибарын йәлеп итә, ә Был донъяла интернет ҡулланыусыларҙың видеочинать рулетка һәм Англия. Ябай тарих һәм инглиз ҡыҙы ирмәк һөйләне.\nБыны беҙ көндәлек тормошта кәрәк түгел, шуға Күрә беҙ һеҙҙе индереү элек минималь макияж.\nБыл теләһә ниндәй хис-тойғоларҙы белдерергә, улар Ихлас һәм тәрән.\nУлар түгел, тип уйлайым, сөнки никах иң Мөһиме, уларҙың йөрәктәре һәм ғибәҙәттәре була.\nМин ире, әммә мин ир, ир-ат, Ир-аттар һәм мин, мин һәм тулыһынса Үҙенә ышана өйрәнеү. Инглиз версия һеҙ күргән"танышты ҡыҙы"ҡыҙыҡ Ч рулетка, кешеләр, бер-береһенә ышаныс менән Тулы кимәлдә ҡағыла. Өҫтәүенә теркәлгән бушлай булыу һәм башҡа мөмкинлектәр Веб-ҡыҙҙар өсөн ҡыҙыҡлы дата менән чат, Һеҙ үҙегеҙҙе рус теле аң киңәйтеү иҫәбенә киңәйә. Рәсәйҙә инглиз телен зачарованные рулетка түгел - күңелле Аралашыу һәм йыйһалар. Инглиздәргә кейәүгә сыға, һәм йәш аяҡтарында ныҡ Баҫып тора, ул 30 йыл. Мөхәббәт араһындағы мөнәсәбәттәр һәм даими, үҙ үҙе Һәм ғаилә Мәктәпкәсә владимир дәлилләй. Англия сара булып тора хистәр, борсолоуҙар һәм Юмор бынан тыш, иң ҡатмарлы хәл итергә ҡушылды. Инглиздәр ҡыҙы рулетка менән аралашмағандар, аралашыу одержимый Түгел, әгәр хатта түбәндәге булды, уның ҙур Тәкә Су һаны. Шулай итеп, был ҡатын-ҡыҙ тәүге аҙым Булған ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү. Мәҫәлән, тип фараз тәржемә менән консультациялар һәм Һөйләшеүҙәр күп ҡыҙыҡлы осрашыуҙар инглиз телендә лә Шул тиклем күңелле булып ҡала һауа шарттары Британ ҡулланыусы, һеҙ ҙә тере чат һәм Ҡатнашыу өсөн теркәү процесы әлегә тамамланып, иң Мөһиме, онотолмаҫ тураһында. Йылмайып миңә һин генә бүләк хәйерле теләйбеҙ, Шулай йәшәргә, кем булырға, ниндәй булырға һин. Был хикәйә тураһында документтар ҡарап булған сат-Рулетка америка ҡушма штаттары. Әгәр һеҙ аҡш-ҡа сәфәр планлаштырыла, мөмкинме Һуң был темаға ҡыҙыҡһыныу. Америка ҡушма штаттары, уны файҙаланыусылар булды, уның Менән тулҡынланыу кисерә мөмкинлек биргән веб-чан. Бындай хәл йылдам аралашҡан кеше булараҡ, Интернет Ba - маҡсаттары тормошҡа ашырыла. Ә 24 сәғәткә ч. рулетка - видеочивать 24, инструменттар тормошҡа ашырыла. Рәхмәт, беҙ һеҙҙең был тәжрибә үҙен мөмкинлеге Буласаҡ.\nЧатрулетка Ә был урын Хай\nосрашыу танышыу өсөн бушлай таныша видео чат ханым видеочивать видеочить рулетка ҡыҙы 18 башҡа сикләүҙәр теркәү бушлай булғас видеочивать шунда таныштыҡ. ч-ике рулетка бушлай онлайн видео чат видео чат бушлай онлайн трансляция бушлай теркәү видеочивать


“Яҡшылыҡ булһын атығыҙ, кеше булһын затығыҙ!” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Яҡшылыҡ булһын атығыҙ, кеше булһын затығыҙ!”\n“Яҡшылыҡ булһын атығыҙ, кеше булһын затығыҙ!” 28.11.2015 // Йәмғиәт / Анонстар\nЙәш сәсәндәрҙең “Урал батыр” эпосын яттан һөйләү буйынса VI республика конкурсы был юлы Өфөлә уҙҙы. Ойоштороусылары – Башҡортостан Республикаһының “ЮНЕСКО” эштәре буйынса комитеты, Мәғариф министрлығы һәм Башҡортостан социаль технологиялар институты. Төрлө төбәктәрҙән йыйылған уҡыусыларҙың маһирлығын башҡорт теленән тыш инглиз, немец, француз, норвег, мари, сыуаш, әрмән, грек, азербайжан, таджик, удмурт, вьетнам, татар телдәрендә ишетергә мөмкин ине.\nКонкурсанттарҙың оҫталығы шундай талаптар буйынса баһаланды: тасуири уҡыу, артислыҡ һәләте, костюм һәм тексты аңлау. Йәш айырмаһы төрлө булғас, башланғыс, уртансы, өлкән класс уҡыусылары һәм студенттарға бүленеп көс һынаштылар. Араларында “Урал батыр” эпосын төрлө күләмдә яттан белгәндәр менән бер нисә телдә һөйләүселәр ҙә булды. Өфө ҡалаһының Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернаты менән Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика гимназия-интернаты уҡыусыларының сығыштары бик сағыу ине, Сибай ҡалаһының, Ишембай, Әбйәлил, Белорет райондары вәкилдәренең әүҙемлеге лә ҡыуандырҙы.\nХалыҡ эпосы менән бергә боронғонан килгән башҡорт һүҙе тағы бер һулыш алғандай булды.\nтигән һүҙҙәр генә ни тора! Кешелеклелектең дә асылы ошо түгелме һуң? Башҡорт халҡының күңел түрендә һаҡланып килгән ихласлыҡ, батырлыҡ, тоғролоҡ һәм башҡа матур сифаттарҙы үҙ эсенә ала был өндәү. Тимәк, яҡшылыҡҡа ынтылырға, ә уның өсөн яуызлыҡҡа ҡаршы көрәшергә кәрәк.


Ошондай исем аҫтында үткән осрашыуға Билал ауылынан ил алдындағы изге бурысын үтәп ҡайтҡан егеттәр Айгиз Юлмөхәмәтов менән Илдус Сирусин саҡырылды. Уларҙың икеһе лә мәктәпте тик яҡшы билдәләргә тамамлап, юғары белем дә алған.\nАйгиз Калининград өлкәһенең Балтийск ҡалаһында хеҙмәт итә, хеҙмәте осоронда ике океан, ете диңгеҙ кисергә тура килә уға. Ауыл ерендә сынығыу алып үҫкән егет әрмелә лә һынатмай. Уларҙы Сомали Республикаһына (Африкаға) ете айлыҡ хәрби походҡа ебәрәләр. Улар төрлө хәрби заданиелар үтәй, Урта ер диңгеҙендә Сүриәнең яр буйында дежурлыҡ итә. Айгиздең түшен биҙәгән «Пиратлыҡҡа ҡаршы көрәш өсөн» миҙалы ла күп нәмә хаҡында һөйләй.\nИкенсе һалдатыбыҙ Илдус Сирусин Киров өлкәһендә хәрби хеҙмәттә була. Мәктәптә уҡыған йылдарында уҡ спортты үҙ иткән егет Үҙәк хәрби округы буйынса гер күтәреү ярышында чемпион исемен яулай.\nЮғары класс уҡыусыларына әйтер һүҙҙәре, теләктәре күп ине әрменән ҡайтҡан егеттәрҙең. Үҫмерҙәр ҙә үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарын бирҙе. Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевтың шиғырҙарын һөйләү буйынса район конкурсында 1-се урын яулаусы 10-сы класс уҡыусыһы Заһит Fүмәров «Башҡортостан» шиғырын шул тиклем илһамланып башҡарҙы, әйтерһең дә, ер-һыу күреп ҡайтҡан ағайҙарына дан йырланы. Яуап һүҙе итеп Айгиз Юлмөхәмәтов ауылдаштарына музыкаль сәләм тапшырҙы.\nОсрашыуҙа бик етди һорауҙар күтәрелде, мәҫәлән, егеттәр «Әрмелә хеҙмәт итеү кәрәкме, юҡмы?» тигән темаға әңгәмә ҡорҙо. «Ир-егеттәр Тыуған илен һаҡларға бурыслы, хәрби хеҙмәт бик яҡшы тәрбиә бирә»,—тине кисәге һалдаттар бер тауыштан. «Башҡорт егеттәре бер ҡасан да, бер ерҙә лә бирешмәгән, шулай булғас, ил-ер күреп йөрөп ҡайтығыҙ. Әрме тормошоноң һынауҙары алдында бирешмәйем тиһәгеҙ, яҡшы уҡығыҙ, спорт менән дуҫ булығыҙ»,—тип изге теләктәр теләп хушлашты егеттәр. Уҡытыусыларының: «Ауылда ҡаласаҡһығыҙмы әллә ҡала тартамы?»—тигән һорауына икеһе лә: «Беҙ бит кинйәкәү малайҙар, ҡасан да булһа ошо ауылда йәшәргә ҡайтасаҡбыҙ, үҙ һөнәрҙәребеҙ буйынса эш башлаясаҡбыҙ»,—тип етди итеп яуап бирҙе.\nУнынсыларҙың класс етәксеһе Сәғүрә Зөлфәр ҡыҙы был сараны егеттәргә хәрби-патриотик тәрбиә биреү, Тыуған илгә һөйөү тәрбиәләү маҡсатын күҙ уңында тотоп ойошторғайны, ул маҡсатына иреште.\nОсрашыу үтте, ә күңелдә хәрби хеҙмәтен тултырып ҡайтҡан ауылдаштарым өсөн ғорурланыу тойғоһо ла, яҙ етеү менән хеҙмәткә китә башлаясаҡ егеттәр өсөн борсолоу хисе лә ҡабынды. Ҡайҙа ғына йөрөһәләр ҙә, ата-әсәләренең, уҡытыусыларының тәрбиәһенә, яҡты исемдәренә тап төшөрмәһендәр, тип теләргә генә ҡала.\nҺүрәттә: Илдус Сирусин менән Айгиз Юлмөхәмәтов.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - СИТ РИЗЫҠТЫ АШАМАЙЫҠСЫ! - 2018 - Мәҡәләләр\nСИТ РИЗЫҠТЫ АШАМАЙЫҠСЫ!\nЗатыбыҙҙа бер кейәүебеҙ көньяҡ егете һәм шул кейәү ҡунаҡҡа килһә, күпләп емеш-еләк алып килә лә, ҡоротло һурпа, майлы ит булған табындан һуң емеш-еләген батмуслап өҫтәлгә ҡуйып, үҙ ҡулдары менән таҙалап тоттороп, һыйлап аптырата ине. Беҙ бының ҡулын рәнйетмәйбеҙ тип, берәр генә алып ҡабабыҙ ҙа, сәйгә күсәбеҙ. Ул - беҙҙең емеш ашамауыбыҙға, иткә иҫебеҙ китеүгә, беҙ иһә уның аштан һуң шул емештәрҙе һыпырып һалыуына аптырайбыҙ...\nМинең, мәҫәлән, ауырығанда ла, былай ҙа емеш-еләккә күңел ятмай. Ауырығанда ҡорот иҙеп йәки әскелт ҡымыҙ, һауыға башлағанда һурпа эске, мундирлы картуф ашағы килә. Әфлисун, лимон, гранат, ҡара емеш кеүектәр иҫкә төшөп тә сыҡмай. Уларҙы беҙ ҡунаҡ-фәлән йыйғанда өҫтәлгә ҡуйырға ғына булмаһа, пакет-пакет итеп һатып та алмайбыҙ. Ниңә улай? Бына ошо хаҡта уйланғанығыҙ булдымы һеҙҙең? Шул ҡыҙыҡ күренештең асылын яңыраҡ ҡына аңлап алдым. Баҡһаң, һәр ерлектең, халыҡтың, климаттың үҙ аҙығы була икән. Йылы яҡтыҡыларҙың шул емеш-еләк, ҡайһыларҙың - йәшелсә, беҙҙеке итле ризыҡтар һ.б. Бер климаттың ризығын икенсе климат кешеләре ашарға тейеш тә түгел. Ашағанда ла ул ризыҡтар быларға файҙа килтермәй. Киреһенсә, организмды ыҙанынан сығарып, хәлһеҙләндерә, көйһөҙләндерә генә. Сит яҡ аҙығы менән бергә тәнгә сит, кәрәкмәгән мәғлүмәттәр инә. Мәҫәлән, көньяҡтан килгән емеш-еләктең, шулай уҡ сит яҡтан алып киленгән иттәрҙең, ҡайҙандыр иртә өлгөртөп килтерелгән йылы яҡ картуфының, йәшелсәләренең дә беҙҙең организмға бер файҙаһы ла юҡ. Был хаҡта халыҡ борон-борондан уҡ белгән икән. Иван Грозный әле 1580 йылда уҡ: "Илде баҫып алам тиһәң - сит ризыҡ индер, унан халыҡ ауырыуға һабыша һәм уларҙы ҡулға алыу ҙа ауыр булмаҫ", - ти. Сит яҡ ризығын ашаған хәлдә лә 10 проценттан арттырмаҫҡа кәрәк, уның шунда ғына артыҡ зыяны булмаҫҡа мөмкин. Тимәк, ҡыш көндәре, "витамин" тип, ситтән килгән йөҙөм-алмалар алып ашауыбыҙ елгә аҡса осороу һәм экологик ярашыу законын боҙоу ғына...\nБөгөн сәләмәт тормош алып барыу модаға инде, әммә уның нигеҙендәге сәләмәтлектең бар халыҡҡа ла бер төрлө тәьҫир итмәүен генә уйлаған әҙәм юҡ. Ит ашау зыянлы, тип яҙалар. Ә бит беҙҙең кеүек һалҡын ҡыш йылдың яртыһынан күберәген биләгән климатлы ерҙә йәшәгәндәргә иттең зыянлы түгел, ә, киреһенсә, файҙалы ризыҡ икәнен Америка йәки Мәскәү диетологтарына аңлатыу урынһыҙ. Беҙҙең малдарыбыҙ күберәген һалҡында үҫкән үлән менән туҡлана, уларҙа витаминдар йылы яҡта үҫкән үләндәр менән сағыштырғанда 20-30 тапҡырға күберәк. Улар биргән һөт тә, ит тә тап беҙҙең организмға яраҡлашҡан, беҙ бер-беребеҙҙе туйҙырыусы һәм туҡланыусы булараҡ, быға тиклем йөҙҙәрсә йылдар тулыландырып, йәшәтеп килгәнбеҙ. Ит ашағандан берәүҙең дә ғүмере ҡыҫҡармаған, көсө бөтмәгән, сәләмәтлегенә зыян килмәгән. Бөгөн килеп, ит зарарлы, имеш. Сит ит зарарлы, ят яҡтарҙан, илдәрҙән килтерелгәне ала көстө лә, хәлде лә, ә үҙебеҙҙеке түгел. Балды ла беҙ ҡайҙан килгәнен булһа ла тота ла алабыҙ. Баҡтиһәң, ул да тик үҙ ерлеге кешеләренә генә хеҙмәт итә торған нәмә икән. Йыш ҡына тау яҡтарынан килгән, Ҡытайҙан алынған, Украина болондарында йыйылған бал һатыла. Улар осһоҙораҡ та. Тик был бал беҙҙең халыҡ организмында бөтөнләй эшкәртелмәй, шунлыҡтан, ят мәғлүмәт ҡалдырыуҙан башҡа шифаһы ла булмай, тиелә. Мәҫәлән, мин үҙем Бөрйән балынан башҡа балды ауыҙыма ла ала алмайым - шундуҡ аллергия бирә. Хәйбулла, Архангел райондарынан алынған бына тигән хуш еҫле, ыуыҙ балдарҙы ашағандан аяҡ һуҙа яҙғаным булды. Ә тыуған яғымдың балын тайыштабан ише шапылдатҡанда ла була. Был да үрҙә әйтелгәндәргә тере миҫал.\nДиетаға ултырыусылар күп хәҙер. Бигерәк тә яҙ-йәй ябығыусылар, организмдарын таҙартыусылар һаны арта. Һәр кем ниндәйҙер һөҙөмтәле һәм тиҙ ярҙам итеүсе ысулдар эҙләй. Унан китә әллә ниндәй тибет медицинаһы, япон диеталары, диңгеҙ минералдары һәм башҡалар. Ә был ысулдарҙың береһе лә беҙҙең төбәк халҡына килешмәгәнлеген, килешмәү генә түгел, иммунитетҡа үтә лә зыян килтереүен, нервыларҙы ҡаҡшатыуын, төрлө ағзаларҙы зарарлауын белгәндәр бик аҙ. Бөтөнләй сит ерҙә үҫкән үләндәрҙән ыуылған порошоктар, беҙҙең яҡта булмаған диңгеҙ үҫемлектәренән яһалған коктейлдәр, ят ризыҡтарҙан төҙөлгән менюлар, әлбиттә, сит климат кешеһенең (йәғни, беҙҙең) организмын шок хәленә индерә һәм ул ҡыҫҡа ваҡыт эсендә күп ауырлығын юғалта, ябыға, кибә. Организм был хәлдә икешәр йыл һуҙымында йөрөргә лә мөмкин икән, әммә ул яйлап был торошонан ысҡына һәм ҡапыл ҡартая, йәки төрлө ағзалар эшлектән сыға, нервы ауырыуҙары барлыҡҡа килә. Һәр хәлдә, был диеталарҙың аҙағы хәйерле булмай. Был тәңгәлдә лә бары тик үҙ ерлегебеҙ ризыҡтарынан төҙөлгән менюлар, диеталар, аҙыҡтар булыуы зарур.\nҠасандыр Себергә эшкә барған беҙҙең яҡ халҡы цинга ауырыуына дусар булған. Ә бит был сир менән себерҙекеләр интекмәгән, улар ашаған болан итендә С витамины етерлек булған, ә ул витаминды боландары бер айлыҡ ҡына йәйҙәрендә йыйып өлгөргән. Хәҙер инде төрлө тарафтарҙан йыйылған халыҡтар Себерҙә лә үҙ иммунитеттарын барлыҡҡа килтерҙе. Әммә һәр яҡтан килтерелгән аҙыҡ, яһалма һөт һәм башҡа тәғәмдәр был кешеләрҙең организмын бөтөнләй башҡа төрлөгә әйләндергән инде. Ундағыларҙың тәнендә лә, аңында ла ерлек хәтере юйылғандыр, күрәһең. Был күренештең эҙемтәләре иһә икенсе, ҙур һәм шулай уҡ артыҡ хәйерле булмаған мәсьәлә.\nАрғаяш районында теплицалар төҙөп, эшләп, йәшәп ятҡан ҡытайҙар күп. Шулар яҙ башынан ҡара көҙгә тиклем тиклем үлән-маҙарҙы тамыры менән ҡырып йыйып ала икән. Беҙҙең тапап йөрөгән йәшеллекте. Ағас араларындағы ҡаҙаяҡ үләнен тоҡлап-тоҡлап йыйып киптерәләр, тип аптырап һөйләй таныштар. Ысынында беҙ был ағас аралары тулып ултырған үлән хаҡында исеменән башҡа бер нәмә лә белмәйбеҙ. Хәтерегеҙҙәме, ботаника дәресендә шул ҡаҙаяҡтың нисек үҫкәнен, ҡасан аталанғанын, төҙөлөшөн өйрәнеп ултырҙыҡ. Ә файҙаһы тураһында, уны ниндәй ваҡытта йыйып, нимәгә ҡулланырға икәнлеген өйрәткән фән булманы. Бына Токио халҡы йылына 300 тонна ҡаҙаяҡ үләнен ашай һәм 25-30 йылға оҙағыраҡ йәшәй ҙә. Ерҙә иң беренсе булып үҫемлектәр яралған һәм уларҙың үҙ энергияһы, улар ерҙе лә, күкте лә, ҡояш йылыһын да, ысыҡ һалҡынын да, миҙгелдәр үҙгәрешен дә беҙҙән күпкә нескәрәк тоя. Улар беҙҙән күпкә көслөрәк һәм йәшәмешерәк тә, аҡыллыраҡ һәм аңлыраҡ та. Улар беҙҙе йәшәтеүсе һәм һауыҡтырыусы. Тик беҙ генә быны аңламайбыҙ, үләнде мал аҙығы, һис юғы, тәбиғәт матурлығы итеп кенә беләбеҙ.\nТән йәш һәм матур һаҡланһын өсөн көнөнә икешәр литр һыу эсергә кәрәк, тигәнде йыш уҡырға була. Эсеп ҡарағанығыҙ бармы сәй һәм башҡа шыйыҡлыҡтарҙан башҡа икешәр литр һыу? Организм быны ҡабул да итмәй. Сөнки был уны көсләү. Һыуҙы йәнең күпме һорай, шулай эсергә кәрәк. Артығы, көсләп ҡойолғаны ул һине ҡоро сайҙырып, файҙалы матдәләреңде йыуҙырып алып ҡына үтәсәк. Артыҡ һыу үҙе үк ағыу була ала. Быны ла белергә кәрәк.\nТағы ла кешенең булмышын иң тарҡатыусы нәмәләр - дарыуҙар. Аптекаларҙа һатылған химик препараттар. Был система үҙе бер иҡтисад донъяһы, уны бик әүҙем рекламалайҙар, унан милларлаған суммала килем алалар һәм, әлбиттә, дарыуҙарҙан баш тартыуға саҡырған мәғлүмәтте нисек тә өҫкә сығармау өсөн йәнтәсмән көрәшәсәктәр ҙә. Һәм кеше үҙе лә ана шул препараттар менән һәлкәүерәк, моңһоҙораҡҡа әйләнә бара. Яйлап тәбиғәт менән бәйләнешен онота, һиҙгерлеге юйыла, тойоу күҙәнәктәре тоноҡлана.\nХәҙер медицина университеттарында табип булып сығасаҡ студенттарға үлән дауалары дәрестәре инмәй ҙә икән. 1938 йылдарҙа әле һәр практика үтеүсе доктор иң башта үлән гербарийҙары буйынса һынау тотҡан. Үләндәрҙе белһә, дауалауға рөхсәт иткәндәр, белмәһә - юҡ. Ә үләндәрҙе әҙәмдәр меңәр йылдар дәүерендә үҙҙәрендә һынап белгән. Дарыуҙар кеүек, сысҡан-ҡомаҡтарҙа ғына һыналмаған улар.\nЯҙ етһә, беҙ хәҙер витаминдар эсә башлайбыҙ. Йәнәһе, ҡыштан һуң, йәнәһе, ауырлы ҡатындарға, йәнәһе, балаларға... Яһалма витаминдар улар япраҡ йә еләк түгел, улар - синтетика. Беҙҙең организм уларға ҡаршы тора ла, һаҡлана ла алмай. 1 грамм С витамины ғына ла беҙгә кәрәкле дозанан 25 тапҡырға артыҡ. Был осраҡта бер төймә витаминды 1 литр һыу менән эсергә кәрәк. Был хаҡта, әлбиттә, беҙгә бер табип та әйтмәй. Синтетик витаминдар организмыбыҙға көсләп индерелеп, бары тик һәләкәт кенә яһай. Ә үләндәр аша ингән витаминдар организмға "һөжүм" итмәй, уны "яулап алмай", уларҙың кәрәклеһе генә һеңә, ә ҡалғаны үҙ юлы менән сығарыла ла.\nШуның кеүек, зыянлы аҙыҡ һәм дауалау ысулдары күп ул беҙҙә. Мәҫәлән, йодлы тоҙ алабыҙ. Ә ул йодтың тоҙ һауытын асҡас уҡ осоп бөткәнен белмәйбеҙ. Икенсе көн был тоҙобоҙҙа йод әҫәре ҡалмай. Был осраҡта, йодлы тоҙ ҡулланғы килгәндә, аптеканан һоп-һоро диңгеҙ тоҙон алығыҙ. Таҙартылмаған, тәм-том, еҫле майҙар ҡушылмағанын, иң осһоҙон. Был тоҙҙо ябай тоҙ кеүек ашҡа ҡулланырға мөмкин.\nЙодтың иһә кешегә файҙаһы ҙур. Рус армияһында һалдаттарҙың рухын күтәреү өсөн араҡы бирелһә, борондан Һиндостан, Египет армияларына йодлы иҙелмәләр таратылған. Быны Наполеон да армияһында ҡулланған. Йод етешмәү аң кимәле түбәйәнеүгә килтерә. Йод ул интеллект дарыуы. Уны бигерәк тә мәктәптә уҡыған балаларға бирергә кәрәк. Баланың хәле бөтә, йоҡоһо туймай, хәтере насарая, башы ауырта, гемоглобины төшә икән - уға йод етешмәй. Рәсәйҙә 35 процент халыҡ, үҙе лә белмәйенсә, йод етешмәүҙән ауырый һәм кәрәкмәгән дауалар ала.\nТрадицион медицина, тигән термин алда йөрөй бөгөн. Традицион медицина - ул беҙҙең медицина түгел, ул рәсми медицина. Ул донъя кимәленән күҙәтеү ул. Ә беҙҙең медицина - халыҡ медицинаһы. Беҙҙең медицина ул гирудотерапия, йәғни һөлөк һалыу, массаждар, мануаль терапия, йәғни табиптың һөйәкте, быуындарҙы, эске ағзаларҙы ҡул ярҙамында дауалауы (һылауҙар, быуын ултыртыу, һөйәкте төҙәйтеү һ.б.). Ә иң беренсе сираттағыһы - үҙ ерлегебеҙҙә үҫкән үләндәр, емеш-еләк, ағас ҡабығы, үҫемлектәр менән дауаланыу. Ә ауырымауҙың, сәләмәт булыуҙың иң тура юлы - үҙ ерлегеңдәге ризыҡтар менән туҡланыу.\nБөгөн беҙҙең медицина донъя буйынса 130-сы урынды биләй. Батша заманында ул 8-се, ә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында 15-селә була. Япон медицинаһы алдынғылар сафында, сөнки унда табиптарҙың 50 процентына ғына дарыу ҡулланыу рөхсәт ителә, ҡалған яртыһы бары тик үләндәр менән генә дауалау хоҡуғына эйә. Уларҙа файҙалы үҫемлектәрҙең 160 төрө генә бар, ә беҙҙә? Ошларҙан сығып, аңлы булайыҡсы...\nЯҙылған: 29.05.18 | Ҡаралған: 281


Картуф үҫтереү һәм һаҡлау серҙәре » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Картуф үҫтереү һәм һаҡлау серҙәре\nКартуф үҫтереү һәм һаҡлау серҙәре 05.09.2017 // Баҡса\nСәсер өсөн картуфтың шыма, оҙонса, уртаса ҙурлыҡтағыларын һайларға кәрәк. Тәжрибәле баҡсасылар әйтеүенә ҡарағанда, тигеҙ булмаған, кәкре-бөкрө картуфтан көҙ тап шундай уҡ уңыш сыға икән. Ни сәсһәң, шуны урырһың, тип юҡҡа әйтмәгәндәрҙер инде.\nКартуфты һаҡларға һалыр алдынан сорттарға бүлеү фарыз. Киләһе яҙ сәсә торғандарын айырып алыу кәрәк. Улар 50 — 80 г тирәһе ҙурлыҡта булырға тейеш. Орлоҡ картуфтарын 10 — 12 көн яҡтыла тотоп алыу мөһим.\nУңышығыҙ һәйбәт һаҡланһын өсөн йыйып алғандан һуң ике-өс аҙна тирәһе яҡшы елләтелгән, әммә ҡояш төшмәгән урында тотоу һәйбәт. Картуф өйгән “тау”ығыҙ 1,2 метрҙан да бейек булмаһын. Ошо ваҡыт эсендә көрәк тейеп ярылған урындары бөтәшәсәк, ҡабығы нығыраҡ тығыҙланасаҡ. Ниндәйҙер ауырыуҙары булһа, күренәсәк һәм уларҙы айырып һалырға кәрәк.\nКартуф алыуҙы һуҙырға ярамай. Ул ерҙә ни тиклем оҙағыраҡ ятһа, төрлө сирҙәргә бирешеүе шул тиклем артасаҡ. Уңышты ҡояшлы көндә алырға тырышыу мөһим. Юҡһа уны киптереү мәшәҡәте лә артасаҡ.\nЙыйған уңышығыҙҙы ҡышҡылыҡҡа һаҡларға һалыр алдынан уларҙы ҙурлыҡтарына ҡарап айырыбыраҡ ҡуйыу кәрәк. Башта уртасаларын иң аҫта ҡалдырыу мөһим, сөнки ҙур картуф ҡыш уртаһына хәтлем генә һәйбәт һаҡлана. Өйөм өҫтөнә сөгөлдөр һәм керән һалып ҡуйһағыҙ, улар артыҡ дымды үҙҙәренә һурып, уңыштың һәйбәт һаҡланыуына ярҙам итәсәк.\nИнде картуф ҡаҙып алған ер бушағас, уны киләһе йылға әҙерләү эшен дә онотмағыҙ. Бының өсөн ошо ергә һоло, борсаҡ һәм аҡ гәрсис сәсеп ҡуйыу мөһим. Улар картуфты эстән кимергән ҡорттарҙан (проволочник) ҡотолорға ярҙам итәсәк. Үҫкәс, сабып, ер өҫтөндә ҡалдырығыҙ. Шунда ятып, сереп, тәбиғи ашламаға әйләнһен. Яҙғыһын ерҙе еңелсә генә ҡалҡытып иртә сәсә торған орлоҡтарҙы һалып сыҡһағыҙ, уңышығыҙға үҙегеҙ ҙә аптырарһығыҙ.\nҺуңғы йылдарҙа ҡайһы бер яҡ баҡсасылары картуфты ҡаҙыр алдынан һабағын сабып ала башланы. Бының да үҙенә күрә сере бар икән. Беренсенән, ун көн самаһы алдан сабып ҡуйырға кәрәк, икенсенән, һабағын 10 сантиметр тирәһе ҡалдырыу мөһим, сөнки ун көн эсендә ҡалған һабағы кибеп, картуф төбөнөң ҡайҙа икәнлеген дә таба алмауығыҙ ихтимал. Унан тыш, шул һабаҡтағы туҡлыҡлы матдәләр картуф бүлбеләренә күсәсәк, ҡабығы ла ҡатасаҡ һәм, әлбиттә, яҡшы һаҡланасаҡ.\nКартуфты ҡаҙғас та йыйып ала һалырға ашыҡмағыҙ. Ул бер-ике сәғәт ер өҫтөндә ятып кипһен. Был яҡшы һаҡланырға ярҙам итәсәк.


Ватанға һөйөү – имандан\n21 Февраль 2018, 19:30\nДин талаптарын яҡшы белеүҙәре, Аллаһҡа тоғролоҡтары, иманлылыҡтары этәргән дә инде беҙҙең ата-бабаларҙы иле өсөн яуға һәр саҡ дәррәү күтәрелергә. Башҡортостан үҙ ирке менән Рәсәйгә ҡушылғандан алып биш быуатҡа яҡын инде башҡорттар уртаҡ Ватаны мәнфәғәтендәге бөтөн алыштарҙа ла ҡатнашып килә.\nАта-бабаларыбыҙ һәр заманда ла тыуған еренең именлеге өсөн ҡаһармандарса алышҡан. Уларҙың яу ҡырындағы һоҡланғыс ғәмәлдәре тураһында риүәйәттәр, әҙәбиәт һәм сәнғәт әҫәрҙәре, дәреслектәр аша беләбеҙ. Боронғо халыҡ йырындағы “Аямаған йәнен, түккән ҡанын, һис бирмәгән башҡорт Уралын” тигән һүҙҙәр ҙә шанлы һәм данлы үткәндәребеҙҙе асыҡ сағылдыра.\nҮткән быуаттағы һуғыштарҙың тарихын ғына алып ҡараһаҡ та, милләтебеҙҙең нисәмә батыр үҫтереп, илдең азатлығы һәм бойондороҡһоҙлоғо хаҡына күпме ҡорбан биргәненә хайран ҡалабыҙ. Башҡорт егеттәре һаман да Рәсәйҙең иң ҡыйыу, иң тоғро һалдаттары иҫәбендә. Өлкән быуындарҙың юлын лайыҡлы дауам итә, йәғни хәрби бурысын намыҫ менән үтәй улар.\nВатанды һөйөү һәм ҡурсалау – тотош планетаның бөгөнгөһө һәм киләсәге өсөн үҙ өлөшөңдө индереү ул. Донъяла тормоштоң алға барыуын теләйбеҙ, камиллыҡҡа ынтылабыҙ икән, быға хәлдән килгәнсә булышлыҡ итергә тейешбеҙ. Именлекте һаҡлау – һәр кешенең, бигерәк тә ир-аттың Аллаһ алдындағы мөҡәддәс бурысы. Унан ялтаныу аманатҡа хыянат буласаҡ.\nБәйғәмбәр Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең: “Тыуған ерҙе һөйөү – имандың бер өлөшө”, – тип әйткәне билдәле. Ватаныбыҙҙы, тимәк, тыуған еребеҙҙе генә түгел, туған телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе, динебеҙҙе лә һаҡларға, үткәндәрҙән һабаҡ, тәжрибә, фәһем алып, дөйөм үҫешкә үҙ өлөшөбөҙҙө индерергә, үҙебеҙҙән һуң да аҡыллы, зиһенле быуын ҡалдырыу өсөн тырышырға тейешбеҙ. Ул саҡта Башҡортостаныбыҙ ҙа, Рәсәйебеҙ ҙә именлек, тыныслыҡ, берҙәмлек төбәге буласаҡ.\nРеспубликабыҙҙа йәштәрҙе армия хеҙмәтенә әҙерләү, илһөйәрлек тәрбиәләү, тыуған яғыбыҙҙың хәрби даны тарихын һаҡлау буйынса ҙур эштәр атҡарыла. Һуғыш ветерандары бар ерҙә лә хөрмәт ителә, улар хаҡында даими хәстәрлек күрелә. Был өлкән быуындан бигерәк беҙгә, йәғни йәштәргә, кәрәк. Ватанды һаҡлауҙың ни тиклем изге, яуаплы һәм маҡтаулы эш икәнлеген һәр егеттең аңлауы мөһим.\nВатанға һөйөү – имандан, тинек. Дин талаптарын яҡшы белеүҙәре, Аллаһҡа тоғролоҡтары, иманлылыҡтары этәргән дә инде беҙҙең ата-бабаларҙы иле өсөн яуға һәр саҡ дәррәү күтәрелергә. Башҡортостан үҙ ирке менән Рәсәйгә ҡушылғандан алып биш быуатҡа яҡын инде башҡорттар уртаҡ Ватаны мәнфәғәтендәге бөтөн алыштарҙа ла ҡатнашып килә.\nБашҡорт тарихынан мәғлүм булыуынса, һуғыштан бер кем дә ситтә ҡалмаған: дошманға ҡаршы көрәштә шағиры ла, ғалимы ла, муллаһы ла, түрәһе лә алғы сафта барған. Тыныс ваҡыттағы хәрби хеҙмәтте лә фарыз тип белгәндәр, сөнки ил өсөн яу ҡупҡан хәлдә ир-егеттәрҙең барыһына ла ҡулына ҡорал алырға тура киләсәк.\nИслам дине ҡанундары буйынса малайҙарҙы көрәшергә, уҡ атырға, бысаҡ менән эш итергә бәләкәйҙән үк өйрәтеп үҫтерәләр. Илбаҫар булһын, тип түгел, ә кәрәк мәлдә ғаиләһен, ырыуын, илен һаҡлай алһын өсөн. Шулай уҡ динебеҙҙә хаҡ юлда йән аямай көрәшеүселәр өҫтөн ҡуйыла. Башҡорт әсәләре лә улдарын һалдатҡа оҙатҡанда күҙ йәше сығармай бит.


Төбәктә «Урал батыр» сәсәндәр үҙәге эшләй башланы - Правительство Республики Башкортостан\nБашҡортостанда «Урал батыр» сәсәндәр үҙәге эшләй башланы. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, уны ғәмәлгә ашырыуға 90 мең һум күләмендәге республика Башлығы гранты бүленде. Республика халыҡ ижады үҙәге эргәһендә булдырылған үҙәк беренсе тапҡыр балалар проектына ҡушылды. Белгестәр «Арғымаҡ» балаларҙы ял иттереү, һауыҡтырыу һәм үҫтереү үҙәге эшендә ҡатнаша.\nҮҙенсәлекле проект Әбйәлил районының «Ирәндек» балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең йәйге ялы базаһында урынлашҡан. Танылған уҡытыусылар һәм сәсәндәр оҫталыҡ дәрестәре ойоштора, халыҡ ижадын пропагандалай. Балалар менән осрашыуға республиканың билдәле мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре саҡырыла. Ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, сәсәндәр традицияларын дауам итеүселәр Гөлнур Мәмлиева һәм Асия Ғәйнуллина, «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө менән осрашыуҙар ойошторолған да инде.\n«Үҙәктең программаһы йәштәрҙең милли мәҙәниәт, тел, тарих өлкәһендә белемдәрен арттырыу өсөн барлыҡ шарттар ҙа булдырылған танып белеү мөхитен булдырыуға йүнәлтелгән», — тип хәбәр итте Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат секретары Вәлиә Утарбаева.


Ярым ҡаты ҡанатлылар — Башҡорт Википедияһы\nЯрым ҡаты ҡанатлылар\nЯрым ҡаты ҡанатлылар (Hemiptera) — бөжәктәр отряды. 50 ғаиләһе, 30 меңдән ашыу төрө билдәле.\nКәүҙәһе яҫы, 1—50 мм оҙонлоҡта. Төрлө сағыу төҫтә. Башында 2 ҡатмарлы күҙ урынлашҡан. Ауыҙ аппараты сәнсеп-һурған томшоҡ рәүешендә. Мыйығы ғәҙәттә 4 йәки 5 өлөштән тора, ҡара төҫтә, еп йәки суҡмар рәүешендә. Ҡанаты 2 пар. Күп Ҡ. өҫкө ҡанатының төп өлөшө ҡаты, ос өлөшө йомшаҡ, тамырсыҡлы; ҡайһы берҙәренең бөтә өлөштәре лә бер төрлө йәки өҫкө ҡанаты бөтөнләй юҡ.. Отряд насчитывает более 100 000 видов Еҫле биҙҙәре күкрәгенең аҫҡы яғында, балағорттарҙың — ҡорһағында урынлашҡан. Үҫеше тулы булмаған әүерелешле. Айырым енесле, йомортҡа һала; үрсемлелеге түбән. Балағорто, 4—5 тапҡыр ҡау һалып, бер нисә аҙнанан алып 2 йылға тиклем үҫешә; оло бөжәктән тәненең пропорцияһы һәм ҡанатының булмауы менән айырыла.Ҡандалалар йылына 2—3 быуын бирә. Оло бөжәктәр ҡышлай. Көндөҙ, ҡайһы бер төрҙәре төндә әүҙем. Йыртҡыс ҡандалалар — бөжәктәрҙең һәм башҡа умыртҡаһыҙҙарҙың һуты менән, үҫемлек менән туҡланыусы ҡандалалар — үҫемлектәрҙең һуты менән, ҡайһы берҙәре ҡатнаш туҡлана; йылы ҡанлы хайуандар һәм кеше (өй ҡандалаһы) паразиттары бар. Йыртҡыс ҡандалалар ҡоротҡос бөжәктәрҙе юҡ итә, башҡа төрҙәре (ҡарағай ҡандалаһы, рапс ҡандалаһы, сөгөлдөр ҡандалаһы һ.б.) — ауыл хужалығы һәм урман культуралары ҡоротҡостары, һыу ҡандалаһы (салҡан, ишкәксе һ.б.) балыҡсылыҡҡа зарар килтерә.:20.\n↑ Ҡалып:Книга:Определитель насекомых дв-2\n↑ Randall T. Schuh & James A. Slater. True Bugs of the World (Hemiptera: Heteroptera): Classification and Natural History (инг.). — New York, United States of America: Cornell University Press, 1995. — 416 p. — ISBN 978-0-8014-2066-5.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ярым_ҡаты_ҡанатлылар&oldid=529475 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:14 14 сентябрь 2015 үҙгәртелгән.


4 Май 2018, 16:58\nМинең ҡартатайым Исмәғизәм Йыһанур улы Дәүләтшин 1903 йылда Байназар ауылында донъяға килә. Бала сағынан уҡ тырыш, сәмсел, эшһөйәр ир-егет була. 1941 йылда һуғыштың тәүге көндәренән үк яуға китә. Ҡатыны Сәбилә өс бала менән тороп ҡала. Ул саҡта оло ҡыҙы Мәрйенбикәгә – 17, Зәйнәғәбдингә – 13, Ынйыбикәгә 10 йәш була.\nҺуғыш тәжрибәһе булмаған егеттәр тәүҙә Ғафури районында хәрби әҙерлек үтә. Унда ике айға яҡын торалар. Бер хатында яҡын-тирәләге райондарҙан атайҙарын килеп күреүселәр тураһында яҙғас, улы Зәйнәғәбдин дә шунда юл тота. Йәйәүләп әллә нисә сабата туҙҙырып барып, атаһы менән күрешеп ҡайта. Улар төнө буйы һөйләшеп сыға. Иртәгеһен ҡартатайым командирҙан рөхсәт һорап, улын күрше ауылға тиклем оҙатып ҡуя.


100 мең һум алғандар күпме? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » 100 мең һум алғандар күпме?\n100 мең һум алғандар күпме? 06.01.2019 // Иҡтисад\nЙыл һѳҙѳмтәләре буйынса Рәсәйҙә айына100 мең һумдан күберәк эш хаҡы алғандарҙың һаны 0,3 процентҡа артып, 4,4 процент тәшкил иткән, ти «РИА-Рейтинг» аналитик агентлығы. 17 тѳбәктә иһә яҡшы эш хаҡы алыусылар һаны ил күрһәткесенән юғары, ә ҡалған тѳбәктәрҙең 50 процентында был күрһәткес 1,6 процентҡа ла етмәй.\nБашҡортостанда иһә айына 100 мең һум эш хаҡы алғандар 1,85 процент. Ил буйынса күрһәткестәр менән сағыштырғанда, ике тапҡырға кәм, йәғни 37-се урында торабыҙ. Волга буйы федераль округында Пермь крайы – беренсе, беҙ иһә икенсе баҫҡыста, ѳсѳнсѳ урында – Һамар ѳлкәһе.\nИң яҡшы эш хаҡын Ямал-Ненец автономлы округында түләйҙәр, айына 100 мең һумдан күп эш хаҡы алғандар 27,03 процент тәшкил итә. Унан һуң Чукот (26,19 процент) һәм Ненец (20,02 процент) автономлы округтары килә. Иң түбән күрһәткес Адыгей Республикаһында - 0,59 процент.


Йөҙимәндәр - "Аманат"ҡа тоғролоҡ өлгөһө\n1 Июнь 2018, 02:45\nҒафури районының Йөҙимән мәктәбе “Аманат”ҡа яҙылыуҙа районда күптәргә өлгө булып тора. 2018 йылдың икенсе яртыһында ла унда беҙҙең журналды тотош ауыл менән уҡыясаҡтар.\n"Бөтөн синыф менән – "Аманат"ҡа!" акцияһына ярашлы мәктәптең һәр синыфын “Аманат” журналының рәхмәт кәлимәһе биҙәп торасаҡ. Шулай уҡ хөрмәтле педагогтарға - үҙен оҫта ойоштороусы тип танытҡан урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Элита Риф ҡыҙы Ғөбәйҙуллинаға, башҡорт рухлы, эшлекле етәксе, мәктәп директоры Таңсулпан Фәрит ҡыҙы Рәхмәтуллинаға - рәхмәт кәлимәләрен ҡыуанып тапшырабыҙ.\nЖурнал редакцияһы үткәргән “Тотош мәктәп менән – “Аманат””ҡа!” конкурсы шарттары буйынса “Аманат”лы сәғәт тә – Йөҙимәнгә!\nБилдәле артистар - ди-джей “Бейеш” Илнур Асаинов менән йырсы Линар Вәлиев (Белый) - ҡатнашлығында “Аманат” дискотекаһын юғары кимәлдә ойоштороп, журналға яҙылыусы балаларға оло байрам бүләк итеүҙәре өсөн берҙәм, татыу Йөҙимән мәктәбе коллективына сикһеҙ рәхмәтлебеҙ!\nАфарин! Йөҙимәндәр һынатмай!


Район намыҫын яҡланылар\n19 Май 2018, 15:15\nРеспублика балалар белем биреү технопаркында техник ижад буйынса «XXI быуат лабораторияһы» тип исемләнгән республика фәнни-ғәмәли конференцияһы үтте. Унда Аҡъярҙағы 1-се, 2-се мәктәптәрҙән, Һамар, Маҡандан 6 уҡыусы районыбыҙ данын яҡланы. Балалар тикшеренеү эштәре менән программалау, компьютер технологиялары, компьютер графикаһы һәм анимация, конструкторлау секцияларында сығыш яһаны.\nКонференцияға йомғаҡ яһағанда баһалама төркөмө беҙҙең уҡыусыларҙың эштәрен билдәләп, уларҙы юғары баһаланы. Мәҫәлән, Аҡъярҙағы 1-се мәктәптән Ғәлинур Мөхәмәтйәнов «Компьютер графикаһы һәм анимация» буйынса призёрҙар рәтенә инеп, II урын яуланы. Афарин, ҡотлайбыҙ!


Порно Андроид Өсөн Уйын – Уйын Бушлай Онлайн Секс\nБөгөн Был Кисәләр Порно Һеҙ Андроид Өсөн Бөтә Кәрәк Уйын\nДонъя онлайн-порноигр һуңғы йылдарҙа ныҡ үҙгәрҙе. Мин беләм, күп аҡса ла бирер тип өмөт порнофильм альтернатива булып был кешеләр, сөнки улар белә, бер нисә йыл элек индустрия йәһәтенән эштәр нисек тора. Шул ваҡытта, ҡасан ғына беҙҙең флеш-уйын, уйын мөмкин түгел тиерлек табырға була, яҡшы на мобиль яйланма эшләй ине. Һәм шул булып эшләй, and click point килеү процесы һәм графика менән менән эшкәрткәндәр уйын, интерактив артыҡ була алмай. Һуңғы бер нисә йыл эсендә күп нәмә үҙгәрҙе., Һеҙ, моғайын, беләләр инде, күпселек браузер flash технологиялар тулыһынса баш тарта. Хәҙер бөтә эште HTML5, беҙ хардкорный уйын һәм коллекциялар йыйыу, уларҙы ошо ғына булды. Графигы менән сағыштырғанда ҡыҙыҡ нәмә тәҡдим мейнстрим-уйын. Реалистик персонаждар хәрәкәтен тәьмин итә уйын һеҙҙең тәжрибәгә һәм ярҙамсыллыҡ кәүҙәһе күпкә артыҡ. Һәм уларҙы эшләү өсөн махсус ҡорамалдарҙың булыуы, һәр эште, шул иҫәптән һеҙ бөтә Android-планшет һәм телефон, һеҙ уны ҡулланырға мөмкин булыр ине.\nӘммә уйындарынан тыш, ойоштороусылар техник яҡтан, шулай уҡ беҙҙең сайттар тәҡдим итәләр, күп төрлөлөктән беҙ. Шулай gnu күп була беҙҙә, улар аласыз был эксперимент менән уйын. Наслаждайся барыһы да булды был сайты-иң табы иң чувственный порноигра извращенный тиклем. Шулай уҡ уйын гей булыуы беҙҙең өсөн, беҙгә булған секс-ҡатын-ҡыҙ өсөн уйындар, порно-пар һәм башҡа категориялары өсөн күп төрлө уйындар, улар башҡа сайтында табырға мөмкин. Өсөн Android һәм иң яҡшы коллекция порноигр-бынан тыш, беҙ тәҡдим итәләр, ул бушлай. Хатта һеҙ сайттың булһа ла ҡатнашырға кәрәк булыр., Тураһында ентекле һөйләне, беҙ бында булһа, киләһе уҡыу параграф.\nУйын Өсөн Бөтә Дебра Gnu Порно\nҺеҙ ышанды, һәм беҙ был ниндәй категориялар сайтҡа gnu төрлөлөгө бар. Бөтә нәмә һеҙҙең йөрәк һәм аҡыл теләп, беҙгә доступно на сайте. Шулай уҡ беҙҙең янда булыу, һеҙҙе яратҡан һәм алырға тип порнофильм, сөнки беҙ улар тураһында ҡайғыртыу ала категория һәм иң популяр, уйын табып, был тарафынан gnu. Инде һеҙ нисек күҙ алдына килтерергә мөмкин, шулай уҡ беҙҙең сайттар категорияһы иң популяр, яратҡан порно һеҙ тубал кеүек. Күп төрлөлөк һәм күп ғаиләләрҙә енси фантазия уйындарында ҡатнашты., Беҙ был уйынды, трахать булып унда әсәйем, һеңлеләрем һәм ҡыҙы, беҙгә булған һәм хатта хентай-һы менән был уйындарҙа ҡатнашты. Тағы ла бер категория, беҙҙең берләшмә ағзалары ярата ул, - был порноигра пародийный. Беҙгә бик күп нәмә бар булған-рәүештән һәм мультфильмдар фильмдар һәм сериалдар видеоигр тиклем. Шулай булғас, һеҙгә күп цыпочки трахнуть, Overwatch трейсер булған кеүек, бер Frozen Эльза, Бәлки, хатта иң Бәләкәй йәки Guy Лоист Гриффин Family. My Little Pokemon порноигры була һәм хатта беҙҙең Pony беҙҙең сайтта.\nҠатын-Ҡыҙҙар Өсөн Уйын Һәм Пар\nБер аҙҙан беҙҙе сайттары булып тора, дөрөҫ ханым өсөн уйын тәҡдим итә. Әгәр һеҙҙе кеше һәм, ошо уҡыусылар, һеҙ, бәлки, уларҙы ла тикшереп теләмәй. Сөнки был уйында юҡ икән, тип көтә һеҙҙе. Идеаль егет йәки уларҙың тарихы тураһында чувственный ире менән килә. Порно эш ҡасан етә, шулай уҡ каприз ханым, һәм беҙ шул тиклем. Ханым менән мауығыуы ла ниндәйҙер ҡаты әйбергә һәм аҙға., Уйын наслаждайся уларҙың ҡайһы берҙәре тураһында фантастик ҡатынына хыянат, ул беҙҙең сайтта буласаҡ, уларҙың тарихы тураһында ентекле алып барыла, төп геройы тип хис итә башлай, улар өсөн үҙ үҙеңде иренең арҡаһына ҡоҙа. Ә ҡайһы бер уйындар рогоносец менән фантастика булһа ла, улар унда үҙ күҙҙәре муженек үҙгәртергә туранан-тура уларға. Был коллекция ролле уйындар менән булһа ла көсләгән.\nӘ һуңынан беҙҙең бер нисә уйын өсөн непослушный була. Әгәр һеҙ ҡасан да булһа партнерҙары менән порно наслаждайся үҙе теләгән, әммә оҡшаш ҡарау өсөн видео таба алмай, һеҙ был категорияға тикшерергә кәрәк. Шулай ысулдары күп булып, һеҙҙең ярҙам менән алға сыға һәм ул үҙ теләге менән gnu, улар һеҙ телисез-се менән поэкспериментировать. Хатта уйын булған, йәки улар идеаль өсөн дәреслек сифатында файҙаланырға мөмкин етәкселеге сексуаль тәжрибәгеҙ. Сөнки күп булыуы һәм ғәмәлдәр, улар һеҙ аласыз наслаждаться сайттың дөйөм алғанда,. Ә ул уйынды бөтә итеү өсөн һеҙҙең телефон йәки планшет уйнай, түшәк порно логистик ҡабул итеүҙе еңелләштерә., Мин ышанам, һеҙ ваҡытты бик яҡшы үткәрҙек, тип, беҙгә тағы ла ҡыҙыҡлы булды һәм күп коллекцияһы.\nАндроид Өсөн Бушлай Бөтә Уйын Порно\nБеҙ был уйындарҙың барыһы ла бушлай тәҡдим итә, реклама һәм бомбардировщиктары һеҙҙең сайт йәки һеҙ булғанға беҙ ҙә ҡатнашырға мәжбүр була, башҡа өлкәндәр кеүек уйын индустрияһы өсөн сайт. Беҙ трафик монетизировать беҙҙең иң яҡшы ысулы табылған, был трафик һәм беҙ сифатлы юл талап итә. Тармаҡ сифатлы тигәнде аңлата был трафик, шулай тип кеше булараҡ, һеҙ тратты сайт күберәк нисә минутҡа ғына, кире ҡайтығыҙ һәм уны даими өсөн. Шулай итеп, беҙ һеҙҙе уйын иң яҡшы тәҡдим булырға тейеш, беҙ уларҙы табыу мөмкин түгел, ә сайт йәки һеҙҙең менән ҡалҡынып тәҙрә видеореклама нескипировать ҡыуа., Реклама менән порнотрубка әгәр һеҙ риза, иң популяр, йәғни һеҙ тәртип менән шулай булғас, беҙгә был беҙҙең сайтта буласаҡ, сөнки беҙ киләсәк реклама менән сағыштырғанда, улар. Ә беҙ һеҙҙән башҡа килеүселәр шулай уҡ беҙҙең сайт аша беҙҙең менән бәйләнешкә тәҡдим кәрәклеген билдәләне һәм иғлан таҡталары уйын мөмкинлеге буласаҡ теркәлгән. Барыһы бында эшләү өсөн идеаль һеҙҙең өсөн уйын тәжрибәһе тәҡдим өлкәндәр телефон һәм планшет. Наслаждайся!


Заман технологиялары электр сымдарына йәбешкән боҙлауыҡтарға ҡаршы көрәшә\nЯңы алымдар бөгөн Өфөлә үткән фәнни-ғәмәли конференцияла ҡаралды. Был сара XIV энергетика форумы сиктәрендә үтә.\nҮткән аҙна аҙағында Учалы районында һауа торошоноң ҡапыл үҙгәреүе сәбәпле, 23 ауылдың утһыҙ ҡалыуы хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Ғәҙәттән тыш хәл ҡар яуып электр линияларына боҙлауыҡ һырыуы һөҙөмтәһендә килеп сыға. Әле төбәктә төҙөкләндереү эштәре тамамланған. Энергетика тармағында эшләүсе белгестәр әйтеүенсә, киләсәктә бындай проблемаларға бөтөнләй сик ҡуйырға мөмкин, хәҙер технологияларҙы камиллаштырыу бара. Бөгөн яңы алымдар баш ҡалала энергетика форумы сиктәрендә ойошторолған фәнни-ғәмәли конференция сиктәрендә лә күрһәтелде. Заманса ысулдарҙың береһен Өфө дәүләт авиация техник университеты белгестәре уйлап сығарған. Был технология буйынса һуҙылған электр линиялары сымдарға һырыған боҙлауыҡты тиҙ арала иретеү һәләтенә эйә. Алым Хәйбулла районында ҡулланыла башлаған да инде.\nВладимир Максимов, Өфө дәүләт авиация техник университетының әйҙәүсе инженеры: «Был технологияның төп үҙенсәлеге электр сымдарына йәбешкән боҙлауыҡ йәки ҡарҙы ҡыҫҡа ялғаныш тогы менән иретеүгә ҡайтып ҡала. Билдәләнгән участкала электр уты һүндерелә һәм көслө баҫым менән линиялар йылытылып, сымдарға йәбешкән ҡар юҡҡа сығарыла. Бының өсөн ни бары 20-30 минут ҡына ваҡыт талап ителә».