Илдең именлеген хәстәрләп... » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Иҡтисад » Илдең именлеген хәстәрләп...\nИлдең именлеген хәстәрләп... 02.03.2018 // Иҡтисад\nРеспублика парламентының сираттағы ултырышында Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының былтырғы эшмәкәрлеге буйынса отчет тотоуы тураһында хәбәр иткәйнек инде. Именлек һаҡсыларының эшен нисек баһаларға була, улар заманға ярашлы үҙгәрәме, йәмғиәттең хәүефһеҙлеген тәьмин итеүҙә ниндәй ҡаршылыҡтар осрай һәм нисек хәл ителә?\n– Беҙҙең ойошманың былтырғы эшмәкәрлеге Рәсәй Президенты ҡуйған бурыстарҙан һәм Эске эштәр министрлығы өсөн билдәләнгән өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙән сығып алып барылды, – тине Башҡортостан буйынса эске эштәр министры генерал-лейтенант Роман Деев. – Бынан тыш, хоҡуҡ һаҡлау буйынса координацион совет, коррупцияға, наркоманияға ҡаршы көрәш, бәлиғ булмағандар эше буйынса һәм башҡа комиссиялар эшендә лә беҙҙең министрлыҡ әүҙем ҡатнашты.\nТәртип һаҡлау етәксеһе республика Хөкүмәтенең һәм муниципаль органдарҙың хәүефһеҙлекте тәьмин итеүҙә йоғонтоло ярҙам күрһәтеүен һәм бының өсөн полицияның уларға рәхмәтле булыуын да әйтеп үтте. Был эшмәкәрлекте финанслау өсөн үткән йыл республика ҡаҙнаһынан 350 миллион һум бүленгән икән. Ә, дөйөм алғанда, эске эштәр органдарының сығымы, белеүебеҙсә, федераль ҡаҙнанан тотонола. Былтыр, мәҫәлән, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә генә лә 1,5 миллиард һум тотонолған.\nМинистр билдәләүенсә, халыҡтың полицияға ышанысы кәмемәй. “Быны иҫбатлау өсөн беҙҙең органдарға килгән мөрәжәғәттәрҙең һис аҙаймауын күрһәтеү ҙә етә, уларҙың бер өлөшөнөң хатта беҙҙең эшмәкәрлеккә ҡағылышы ла булмай сыға, әммә барыбер ҡабул итәбеҙ”, – тине министр. Үткән йыл республика полицияһы 950 меңдән ашыу яҙма һәм телдән мөрәжәғәт ҡабул иткән. Эске эштәр министрлығы ай һайын предприятиелар һәм учреждениеларға барып, урындағы органдың отчетын ойоштора, енәйәтселекте иҫкәртеү маҡсатында аңлатыу эше алып бара, һәм ул былтыр ҙа әүҙем башҡарылған. Үткән йыл, Роман Викторович хәбәр итеүенсә, ошондай ултырыштар меңдән ашыу ойошмала уҙғарылған. Былтыр полиция тарафынан 12 меңдән ашыу сарала тәртип һаҡлау ойошторолған, шуларҙың утыҙ өсө – донъя кимәлендә үткәрелгәндәре.\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары ла эске эштәр органдарына үҙҙәре һәм һайлаусылары исеменән йыш мөрәжәғәт итә. Был да, полиция етәкселеге баһалауынса, ике аралағы хеҙмәттәшлектең ыңғай булыуын күрһәтеп тора. Былтыр депутаттарҙан хоҡуҡ һаҡлауҙың төрлө йүнәлештәре буйынса 80 яҙма мөрәжәғәт ҡабул ителгән һәм уларҙа күрһәтелгән факттарҙың барыһы ла ентекләп өйрәнелгән, уларға ҡарата сара күрелгән йәки яуап яҙылған.\nОшондай саралар һәм башҡа әүҙем эшмәкәрлек һөҙөмтәһендә былтыр енәйәт күренештәре 6,4 процентҡа кәмегән. Дөйөм хоҡуҡ боҙоуҙар араһында ауыр һәм үтә ауыр енәйәт, шул иҫәптән кеше ғүмерен ҡыйыу өлөшө аҙайған. Ҡылынған енәйәттең мотлаҡ яза аласағы тураһындағы ҡағиҙәне йәмғиәттең аңына һеңдереү хоҡуҡ боҙоуҙарҙы фашларға, был эштә граждандарҙан да ярҙам алырға мөмкинлек бирә.\nӘлбиттә, бер эшмәкәрлектә лә барыһы ла ал да гөл тип булмай. Министр Деев үҙ сығышында йәмәғәтселектә ҙур шау-шыу тыуҙырған енәйәттәргә һәм уларҙың ниндәй дәрәжәлә асылыуына ла туҡталып үтте. Мәҫәлән, уҙған йыл Өфөлә Әхмәтов тигән әҙәмдең ҡораллы бандаһының ҡылған енәйәте, Сибайҙа эшҡыуар Янбаеваны һәм уның ҡыҙын, шулай уҡ Ишембайҙағы бизнес вәкиле Ярковты заказ буйынса үлтереүҙәре шулар иҫәбенә инә. Был осраҡта министр ирекмәндәрҙең ярҙамына, уларҙың күбәйеүенә һәм гражданлыҡ яуаплылығының артыуына юғары баһа бирҙе, был әүҙемлектең артабан көсәйеүе Рәсәйҙең эске эштәр органдары өсөн ыңғай күренеш буласағын билдәләне.\nБурыстар һәм яуаплылыҡ арта\nБөгөнгө һәм киләсәктә лә дауам итәсәк ҙур бурыстар араһында полиция етәксеһе халыҡ-ара экстремистик һәм террористик ойошмаларҙың эшмәкәрлегенә ҡаршы көрәштең иң алғы планда булыуын билдәләне. Был йәһәттән төп иғтибар ошо эшмәкәрлекте финанс яғынан тәьмин итеү юлдарын ябыуға ҡайтып ҡала. Мәҫәлән, былтыр Татарстандың эске эштәр органдары менән берлектә беҙҙең республикалағы Октябрьский ҡалаһында йәшәгән бер кешенең яманаты сыҡҡан “Аль-Каида” селтәренең Пакистандағы террористик ойошмаһына аҡса ебәреп тороуы фашланған.\nЙәштәрҙе халыҡ-ара террористик ойошмаларға яллап саҡырыуҙарына кәртә ҡуйыу ҙа ҙур тырышлыҡ талап итә. Үткән йыл сентябрҙә Рәсәйҙә тыйылған Ислам дәүләте (ИГИЛ) ойошмаһына китергә йыйынған өс егеттең енәйәт эшен тикшереү тамамланған. Бының өсөн 90-дан ашыу суд экспертизаһы үткәрергә тура килгән, күп һандағы лингвистарҙы, дини тәғлимәтте өйрәнеүселәрҙе, компьютер белгестәрен һәм башҡа һөнәр эйәләрен йәлеп итергә мәжбүр булғандар. Интернетта раса һәм дини нәфрәт таратырға маташҡан 180 материал ябылған. Ә бөтәһе былтыр 17 экстремистик эшмәкәрлек һәм 43 террористик маташыу осрағы фашланған.\nСит илдәрҙән килгән граждандарҙың барыһы ла беҙҙең ҡануниәткә һәм тәртипкә ихтирам менән ҡарай тип булмай, ҡайһы берҙәренең аҫтыртын эш алып барыуы асыҡланыуы һәм Рәсәйҙән һөрөлөүе шуны раҫлай. Министр Рәсәй Президентын һайлау һәм халыҡ-ара футбол чемпионаты үткәреү алдынан был тәңгәлдә айырыуса уяу булырға саҡырҙы.\nЕнәйәттең иҡтисади нигеҙе бар\nҮткән йыл республиканың тәртип һаҡлау органдары иҡтисади характерҙағы ике меңдән ашыу енәйәтте асҡан. Был хоҡуҡ боҙоуҙар төбәгебеҙгә бер миллиард һумдан артығыраҡ иҡтисади зыян килтергән икән. Социаль көсөргәнешлеккә юл ҡуймау маҡсатында үткән йыл май Хеҙмәт инспекцияһы менән берлектә эш хаҡын һуңлатып түләгән ойошмаларҙан ялыу менән килгәндәрҙе, шулай уҡ стипендия һәм башҡа пособиены ваҡытында ала алмағандарҙы ҡабул итеү һәм сара күреү буйынса дөйөм ҡағиҙә раҫланған. Ошондай граждандарҙы ҡабул итеү һөҙөмтәһендә үткән йыл эш хаҡын кисектереүҙең 46 осрағы тикшерелгән, уларҙың ун һигеҙе судҡа тапшырылған, ғәйепле тип табылған 11 етәксе яуаплылыҡҡа тарттырылған.\nТорлаҡ төҙөлөшөндә алданған өлөшсөләрҙе яҡлау буйынса ла маҡсатҡа ярашлы эш алып барыла. Халыҡтың төҙөлөшкә йәлеп ителгән аҡсаһын урлаған ете “эшҡыуар”ға ҡарата енәйәт эше асылған, шуларҙың берәүһе судҡа ебәрелгән дә инде. Был өлкәлә һуңғы биш йылда 37 граждан зыян күреүсе булып танылған, уларға килтерелгән зыян дүрт миллиард һумдан ашыу тәшкил итә. Министр әйтеүенсә, ошо тикшереү эшендә халыҡтан күпме аҡса йыйылғанын һәм уның ниндәй өлөшөнөң урланғанын йәки башҡа маҡсаттарға йүнәлтелгәнен асыҡлау иң ҡатмарлыһы булып тора.\nХоҡуҡ боҙоуҙарҙы тикшереүҙең ҙур ғына өлөшө ер тураһындағы ҡануниәтте күҙәтеүгә ҡайтып ҡала. Роман Деев әйтеүенсә, был ҡағиҙәләрҙе боҙоуҙа иң йыш ҡатнашҡан кешеләр – етәкселәр, ул айырыуса муниципаль власть органдары башлыҡтарына йыш ҡағыла. Былтыр ғына ла, ерҙе законһыҙ хосусилаштырыуҙа ғәйепләнеп, 38 түрә яуапҡа тарттырылған, шуларҙың 36-һы ауыл хакимиәте башлығы булып тора. Өфө районында, мәҫәлән, 22 гражданға ер биләмәһе биреү тураһындағы муниципаль ҡарар ҡануниәткә ҡаршы килә тип табылған. Ә, дөйөм алғанда, былтыр полиция хеҙмәткәрҙәре ер тураһындағы ҡануниәтте боҙоуҙың 117 осрағын асыҡлаған. Был тәңгәлдә эске эштәр министры ергә ҡағылышлы документтарҙың дөрөҫ тултырылмауын, уларҙың йыш ҡына ысын хәлгә тура килмәүен, теркәү органдарына төп нөсхәһе тапшырылмауын һәм шул арҡала ҡануни яҡтан да уларҙың дөрөҫ булыу-булмауын иҫбатлауҙың ҡатмарлылығын ошо йүнәлештәге енәйәт өсөн уңдырышлы шарттар тип билдәләне.\nАғас ҡырҡыу һәм әҙерләү эше юғары килемле тармаҡтарҙың береһе, тап шул арҡала унда енәйәт осраҡтарын йыш осратырға мөмкин. Географик яҡтан ҡарағанда, бындай хоҡуҡ боҙоуҙар, нигеҙҙә, урманға бай (майҙанының 60 проценттан ашыуын ағас үҫентеләре биләгән) төбәктәрҙә йышыраҡ күҙәтелә. Былтыр, мәҫәлән, Белорет районында законһыҙ урман ҡырҡыуҙың 55 осрағы, Бөрйән районында – 54, Баймаҡ районында – 30, Әбйәлил районында – 23, Учалы районында – 22, Йылайыр районында – 19, Ҡариҙел районында 13 тапҡыр теркәлгән. Ағас урлау һөҙөмтәһендә бер йылда ғына ла дәүләткә килтерелгән зыян 18 миллион һум тәшкил иткән. Был даирәлә ҡануниәттең үтәлешен күҙәтеүҙә ҡайһы бер урман хужалығы хеҙмәткәрҙәренең үҙ эшенә яуапһыҙ ҡарауы һәм вазифаны яуыз ниәттә файҙаланыуы сәбәпсе икән.\nАраҡы – гонаһлы байыу сығанағы\nЭске эштәр органдары шөғөлләнгән тағы бер йүнәлеш – алкоголдең һәм спиртлы эсемлектәрҙең законһыҙ әйләнешен иҫкәртеү, был өлкәләге енәйәт осраҡтарын фашлау. “Был күренеште бөтөрөү йәки ныҡлы кәметеүгә өлгәшеп булмай әлегә”, – тине министр. Былтыр ғына ла ялған иҫерткес эсемлек яһауҙа тотолған 80 кеше яуаплылыҡҡа тарттырылған. Айырым граждандарҙан һәм кибеттәрҙән законһыҙ әйләнештә булған 100 мең литрҙан ашыу иҫерткес эсемлек конфискацияланған. Шулай уҡ Өфөлә, Салауатта, Благовещенда һәм Стәрлетамаҡ районында рөхсәтһеҙ алкоголле продукция етештергән дүрт цех асыҡланған.\nБындай зыянлы тауар үҙебеҙҙә генә етештерелмәй, уны сит төбәктәрҙән килтереү ҙә дауам итә. Былтыр Дәүләт именлеге хеҙмәте һәм “Росгвардия” республикаға маркаланмаған шарап ташыған енәйәтсел төркөм тотолған, уларҙың һуңғы “сәйәхәт”ендә генә лә хаҡы 11 миллион һум самаһы булған 32 тонна ошондай продукция тартып алынған. Ләкин министр ошо конфискатты һаҡлау өсөн урын етешмәүҙе һәм эсемлектең ялған булыу-булмауын асыҡлау өсөн тикшеренеүҙә финанс ҡытлығын был енәйәтте булдырмау эшендәге төп ҡаршылыҡ тип атаны.\nСовет заманында ойошторола торған халыҡ дружинаһы әле лә эшмәкәрлеген дауам итә. Әммә уның үҙ бурыстарын атҡарыуында хәл ителмәгән мәсьәләләр етерлек. Роман Деев аңлатыуынса, дружинниктар махсус танытмаға эйә булырға бурыслы, әммә уны әҙерләү өсөн аҡса бүленмәй, күптәр үҙ хеҙмәт хаҡына эшләтергә мәжбүр. Унан да мөһимерәк проблема – был эшмәкәрлектә матди дәртләндереү саралары күрелмәй тиерлек. Һөҙөмтәлә үткән йылда ғына ла 481 дружинник был эштә ҡатнашыуҙан баш тартҡан, ә был иһә уларҙың һәр егерменсеһе тигән һүҙ. Министрлыҡ күптән түгел республика Хөкүмәтенә халыҡ дружинниктарын матди дәртләндереү тураһындағы норматив-хоҡуҡи ҡарар ҡабул итеүҙе һорап мөрәжәғәт иткән. “Был мәсьәләлә беҙ депутаттарҙың ярҙамына ла өмөт итәбеҙ”, – тине министр.\n“Тимер аттар” ҙа тәртип боҙмаһын\nҮткән йыл республикала юл-транспорт ваҡиғаларының кәмеүе күҙәтелгән. Федераль программаға ярашлы, беҙҙең республикала юл хәрәкәтен күҙәткән интеллектуаль система әүҙем файҙаланыуға индерелә, әлеге ваҡытта ошо ысулда ҡулланылған 141 стационар һәм 31 күсмә аппарат эшләй. Улар авария ихтималлығы иң ҙур булған урындарға ҡуйылған. Былтыр өҫтәмә рәүештә дөйөм хаҡы 93 миллион һум булған 25 комплекс һатып алғандар\nБыл йүнәлештә пассажирҙарҙы рөхсәтһеҙ ташыған автобустарҙы асыҡлау һәм уларҙың законһыҙ эшмәкәрлегенә юл ҡуймау ҙа ҙур иғтибар талап итә. Үткән йыл ошо өлкәләге ҡануниәтте боҙған ике меңдән ашыу эшҡыуар яуаплылыҡҡа тарттырылған. Бигерәк тә автобустарҙың техник торошо насар булыуы, шоферҙарҙың рейс алдынан медицина күҙәтеүен үтмәүе, маршрут картаһының фәҡәт шоферға ҡағылыуы һәм тәғәйен автобусҡа бәйле булмауы йыш осрай. Һөҙөмтәлә автобустың ҡануниәткә ярашлы файҙаланыламы-юҡмы икәнлеген асыҡлау ҙа ҡыйын. Был транспортты йөрөтөүҙә сит ил граждандарының хеҙмәтенән файҙаланыуҙа закон боҙоу осраҡтары ла йыш асыҡлана.\nҮҙенең отчет докладында министр шулай уҡ муниципаль власть органдарында ойошторолған административ комиссияларҙың эшмәкәрлеген, мал урлау һәм малды рөхсәт ителмәгән урында көтөү, бәлиғ булмағандар менән эшләү һәм башҡа мәсьәләләргә лә ҡағылды.\n– Былтыр беҙҙең министрлыҡтағы юғары вазифа биләгән бер нисә кеше ришүәтселектә ғәйепләнеп ҡулға алынды, – тине министр, коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса дәлилдәр килтергәндә. – Был беҙҙең абруйға тап төшөрмәй ҡалмай, әлбиттә, ләкин беҙ бындай кире күренештәрҙе йәмәғәтселектән йәшерергә уйламайбыҙ ҙа, бындай енәйәтсел ғәҙәткә ҡаршы көрәш элек тә барҙы һәм артабан да ғәйепле кешеләрҙән һис ниндәй аҡланыу ҡабул итмәйәсәкбеҙ. Бер юлы кадрҙар менән эшкә лә талап арта. Хәҙер, эске эштәр органдарындағы вазифаларға тәғәйенләр алдынан, заманса психологик алымдар һәм диагностика ысулдарын ҡулланыу ҙа әүҙемләшә бара.\nСығышы тамамланғас, Башҡортостан буйынса эске эштәр министры депутаттарҙың һорауҙарына яуап бирҙе. Улар автоинспекторҙарҙың һанын ҡыҫҡартыу, халыҡ дружинаһын ойоштороу, участка уполномоченныйҙарын торлаҡ менән тәьмин итеү, юл-транспорт ваҡиғаларын иҫкәртеү, уҡыу йорттарын һаҡлау мәсьәләләренә бәйле булды.


Бөгөн баш ҡала урамдары буйлап «Еңеүселәр маршы» үтте\nХәрби-патриотик клуб ағзалары, ретро техника йәлеп ителгән маршта ҡатнашыусылар Якутов паркындағы мемориалға тиклем барып, тантаналы митингта ҡатнашты.\nЛенин урамы буйлап «Еңеүселәр маршы» бара. Тәүге рәттә һалдаттар атлай. Улар артынан Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында һәм унан һуң сыҡҡан автомобилдәр, хәрби машиналар, мотоциклдар килә. Республиканың хәрби-патриотик клубтары ағзалары Совет һалдаты кейемендә, улар Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы ҡоралдар менән ҡоралланған. Бөтәһе лә шанлы йылдарҙы хәтерләтә.\nПарад Якутов паркына тиклем барып етеп мемориал янында туҡталды. Бында һуғыш утын үткән йөк машиналарынан алып люкс класлыларға тиклем бар. М-72 мотоциклы, «Победа» маркалы автомобиль, һуғыштан һуң сыҡҡан ГАЗ-69 һәм башҡалар- бөтәһе лә ялтырап тора, һәр береһе ҡәҙерле тарихи ҡомартҡы. Араларында иң боронғоһо ГАЗ-АА. Ябай ҙа, ныҡ та, юлһыҙ ерҙәрҙән еңел үтеүсән хәрби машина әле лә төҙөк.\nКөн һыуытып ямғырлы тороуға ҡарамаҫтан, кәйефтәр күтәренке. Йәштәр ветерандарға, тыл хеҙмәтсәндәренә сәскә гөлләмәләре бүләк итә. Ә өлкәндәр Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҡындары хаҡындағы иҫтәлектәр менән бүлешә, хеҙмәттә үткән бала сағын, йәшлек йылдарын хәтерләй.\nТарихи реконструкция, матур концерт, ялан кухняһы һәм иҫтәлеккә фотоға төшөү - иң ҙур байрам саралары күңелдәге еңеү тойғоһон тағы ла көсәйтте.


Яҡташыбыҙ «Мөғжизәләр яланы»нда ҡурайҙа уйнаны // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nЯҡташыбыҙ «Мөғжизәләр яланы»нда ҡурайҙа уйнаны\n17:38, 13 ноября 2020 Мәҙәниәт\nӨфөнән Земфира Рәшитова, Беренсе каналдың «Мөғжизәләр яланы» тапшырыуында ҡурайҙа уйнап, тамашасыларҙы таң ҡалдырҙы. Был хаҡта ул социаль селтәрҙә хәбәр итте.\n«Үҙем ошо юлдарҙы яҙам, үҙем тулҡынланам! Мин бүләк алырға түгел, ә Республикабыҙҙы лайыҡлы итеп күрһәтергә барҙым! Ҡурай моңон ишеттерергә һәм халҡыбыҙ мәҙәниәте тураһында мөмкин тиклем күберәк һөйләргә. Бынан нимә килеп сыҡҡанын бергәләп ҡарарбыҙ! Ярҙам күрһәткән Мәҙәниәт министрлығына һәм Халыҡтар дуҫлығы йортона рәхмәтлемен!», — ти Земфира.\nЭфир Беренсе каналда 13 ноябрҙә 8 тула 15 минутта башлана.\nТеги: ҡурай, Земфира Рәшитова


Йүрүҙәндә батҡан балыҡсыны эҙләйҙәр\n25 Июль 2019, 15:08\nЯңыраҡ Йүрүҙәндә күңелһеҙ хәл теркәлде. 33 йәшлек ир йылға буйына балыҡ тоторға бара ла, хәбәрһеҙ юғала...\nҺыу инеү миҙгеле башланыу менән республикала барыһы 42 кеше батып үлгән. Төбәктә эҫе көндәр тора, әленән-әле Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитетына батҡан кешеләрҙе эҙләү буйынса мөрәжәғәт итәләр. Белгестәр әйтеүенсә, фажиғәнең төп сәбәбе – алкоголле эсемлектәр ҡулланыу, һәм иғтибарһыҙлыҡ.\nБыйыл Йүрүҙән йылғаһында бер-нисә кеше бата яҙғайны инде. Бәхеткә күрә, уларҙы кешеләр, ҡотҡарыусылар күреп ҡалып, бәләнән йолоп алып ҡалды. Шулай ҙа яңыраҡ Йүрүҙәндә күңелһеҙ хәл теркәлде. Ҡариҙел районынан 33 йәшлек ир йылға буйына балыҡ тоторға бара ла, хәбәрһеҙ юғала. Водолаздар өсөнсө көн ирҙең үле кәүҙәһен эҙләй.\nВ воскресенье, 21 июля, житель села Атняш Караидельского района, отправился на рыбалку на реку Юрюзань, но так и не вернулся. Водолазы Аварийно-спасательной службы до сих пор продолжают поиски.


Хәбәрҙәр: Калифорнияла янғындар: ағастар һәм һыу өсөн көрәш.\nКалифорнияла янғындар: ағастар һәм һыу өсөн көрәш.\nАмериканың Калифорния штатындағы Йосемит Милли паркы территорияһының 6 мең гектарҙан ашыу территорияһын ялмап алған утты янғын һүндереүселәр әлегә еңә алманы. Сан-Франциско тотонған һыуҙың 85 процентын тәьмин иткән һыу резервуарын көл ҡаплай. Ҡала властары әйтеүенсә, улар һыуҙы ағыҙып, таҙалығын тикшереп тора.\n“Һыу мәсьәләһе борсой, сөнки бер-ике айҙан ҡыш киләсәк, ташҡындар бөтә был көлдө, янғын ҡалдыҡтарын һыуға ағыҙасаҡ. Һыу бысранасаҡ, ә был бик насар. Янғын һүндереүселәр, ул хәлдән ҡотолоу өсөн, барыһын да эшләй,-”ти Калифорния шататы губернаторы Джерри Браун.\nЭҫе көндәр, көслө ел, Йосемити паркының ҡатмарлы ландшафты ҡурсаулыҡтың ғорурлығы булған меңәр йыллыҡ секвойяларҙы ҡотҡарырға тырышҡан янғын һүндереүселәрҙең эшен ауырлаштыра. Калифорния властарының мәғлүмәттәре буйынса, штатта ҡоторонған янғындарҙың 15 процентын ғына контролдә тотоуға ирешелгән.


Хәбәрҙәр: Европа дипломаттарының “ҡоттар алынған саҡта ҡоролған табыны.”\nЕвропа дипломаттарының “ҡоттар алынған саҡта ҡоролған табыны.”\nЙәкшәмбе көн Евроберләшмә сит ил эштәре министрҙары, төп союздаштары менән мөнәсәбәттәрҙең үҙгәреү ихтималлығын күҙ уңында тотоп, киске табын артына йыйылды. Дональд Трамп еңгәндән һуң, министрҙар нимәгә әҙер торорға ла белмәй, шуға күрә улар Брюсселгә дүшәмбегә тәғәйенләнгән сит ил эштәре буйынса ЕС Советына бер көн алда килергә булған.\nМирослав Лайчак, Словакия сит ил эштәре министры:\n“АҠШ-тың коммерцияға нигеҙләнгән аҙымдарҙы хуп күрәсәген беҙ аңлайбыҙ, беҙгә иһә интеграцияны көсәйтеү сараһын күрергә кәрәк. Һайлауҙар һөҙөмтәһе һәм беҙҙең АҠШ менән эшләргә әҙер тороуыбыҙ бәхәс тыуҙырмай.”\nБритания ашығыс рәүештә ҡоролған табындан баш тартты. Форин-офис башлығы Борис Джонсон уны кәрәкһенмәне һәм Аҡ Йорттоң теләһә ниндәй администрацияһы менән дә эшләргә әҙер булыуын белдерҙе. Бынан алда ул Европа дипломаттарын Трамптың АҠШ президенты итеп һайланыуы айҡанлы “мыжымаҫҡа” саҡырғайны.\nФедерика Могерини, ЕС-тың тышҡы сәйәсәте буйынса баш комиссары:\n“Ҡайһы берәүҙәр Европала Британияның бында юҡлығына түгел, ә ҡайһы саҡта 28 дәүләт табыны артында булыуына аптырай. Евроберләшмәнең һәм АҠШ-тың киләсәктәге мөнәсәбәттәренә ҡағылышлы дискуссияла ЕС-тан сығырға әҙерләнгән дәүләттең ҡатнашмауы нормаль күренеш тип уйлайым.”\n“Күпселек сит ил эштәре министрҙары уртаҡ табын артында осрашыуҙың мөһим түгеллеген иҫбат итергә тырышһалар ҙа ҡайһы бер журналистар, Трамптың еңеүе сәбәпле, уны “ҡоттар алынған саҡта ҡоролған табын” тип атаны. Күпселек сит ил ведомство башлыҡтары АҠШ-тың яңы халыҡ-ара сәйәсәте йүнәлешен көтһә лә, мөмкин булған фекер айырымлыҡтарына, мәҫәлән, Рәсәйгә ҡарата, борсолоуын йәшермәй. Әйтергә кәрәк, был мәсьәлә буйынса ЕС-тың үҙендә лә берҙәмлек юҡ.”


7476 ВИЧ-инфекциялы диспансер иҫәбендә тора // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n7476 ВИЧ-инфекциялы диспансер иҫәбендә тора\n16:22, 1 февраля 2010 Йәмғиәт\nӘлеге ваҡытта Республика СПИД-ҡа һәм инфекцион ауырыуҙарға ҡаршы көрәш һәм профилактика үҙәгендә 7476 ВИЧ-инфекциялы иҫәптә тора.\nКүпселеге ир-егеттәр – 4710 кеше.\n«Башинформ» агентлығына БР Һаулыҡ һаҡлау министры Андрей Евсюковтың хәбәр итеүенсә, республикала 100 мең кешегә 184,3 сирле тура килә, шул уҡ мәлдә РФ-ла был һан 265,8 тәшкил итһә, Волга буйы федераль округында - 349,8. 2010 йыл башынан республикала 89 ВИЧ-позитивлы асыҡланған. 2010 йылда сир күрһәткесе — 100 меңгә 2,19 кеше.\nСир йоҡтороу хәүефенең төп факторҙары – парентераль, енси юл һәм сир йоҡтороуҙың вертикаль юлы. Күкрәк һөтө аша сир йоҡтороуҙың бер осрағы теркәлгән.\nТеги: һаулыҡ һаҡлау, ВИЧ


Оҫталарҙы “Тамға” саҡыра | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n23 September 2021 — 16:33 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика халыҡ ижады үҙәге башҡорт халыҡ костюмы оҫталары араһында икенсе халыҡ-ара конкурс иғлан итте. “Тамға” бәйгеһендә милли кейем тегеүселәр, костюм буйынса рәссамдар, дизайнерҙар, йүнәлеш буйынса һөнәр алған 16 йәштән өлкән студенттар ҡатнаша ала.\nҒаризалар беренсе октябрҙән егермеһенә тиклем ҡабул ителә. Конкурс эштәре “Башҡорттарҙың халыҡ кейеме – яңыртып ҡороу”, “Заманса автор костюмы”, “Балалар кейеме”, ”Башҡорт милли ювелир биҙәүестәре”, “Башҡорт традицион костюмы биҙәүестәре” йүнәлештәренә тап килергә тейеш.\n“Башҡорт милли кейемен һаҡлау һәм үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн”, “Башҡорт традицион костюмын пропагандалаған өсөн”, “Башҡорт мәҙәниәте амбассадоры”, “Ғаилә ҡомартҡыһы”, “Тамашасы һөйөүен яулаусы” тигән махсус приздар конкурстан тыш тапшырыла.\nКонкурс барышында лауреаттарҙың ижади оҫтаханаһында ҡатнашырға, оҫталыҡ күнекмәләре алырға мөмкин. Йыл дауамында лауреаттарҙың конкурс эштәре күргәҙмәгә сығарыу ҡаралған. Конкурс программаһындағы костюмдарҙы финалда танытыу дефиле форматында үтә.\nБар ҡыҙыҡһындырған мәғлүмәтте Республика халыҡ ижады үҙәгенән алырға мөмкин.\nКиҙеүҙән ҡош ҡырыла\nТағы ике госпиталь төҙөлә\nПЦР тест кәрәкмәй\nКремль диуары кителгән\nЗАГСтар реестр моделенә күсә.\nӨфөлә 10 йәшлек баланы туҡмаған ҡатын “Хәбәрҙәр”ҙең съемка төркөмөнә һөжүм итте\nПрививка ҡаҙатмаған депутатты ултырыштарға үткәрмәүҙәре ихтимал\nРФ Дәүләт Думаһының элекке депутаты Иршат Фәхретдинов коронавирустан мәрхүм булды\nЯлдар йылы була\nХәйерле иртә, Республика! - 25.10.21 Көмөш тәңкәле балыҡ\n«Хәбәрҙәр» Флүрә Мурзина менән - 21.10.21\n«Хәбәрҙәр» Алһыу Суфиянова менән - 20.10.21\n«Хәбәрҙәр» Флүрә Мурзина менән - 19.10.21\nПочему известные спортсмены идут в политику?\nСиноптиктар мәғлүмәте буйынса 26 октябрь төндә һәм иртән юлдарҙың айырым урындарында боҙлауыҡ көтөлә. Киләһе тәүлектәрҙә көндөн болотло һәм аяҙлы-болотло булыуы фаразлана. Төндә бер аҙ ямғыр, ҡар ҡатыш ямғыр яуа, төнъяҡ-көнбайыш райондарҙа епшек ҡар яуыуы ихтимал, ҡалған биләмәлә яуым-төшөм...\n10 меңдән ашыу баш ҡош Туймазы районында ҡош киҙеүе вирусы табылыу сәбәпле юҡ ителгән. Был хаҡта төбәк хөкүмәтенең оператив кәңәшмәһендә хәбәр ителде. 4 октябрҙә республика ветеринария хеҙмәте Туймазы районы Бишҡурай ауылы биләмәһендә урынлашҡан «Алтын Ҡаҙ» крәҫтиән-фермер хужалығының ҡаҙ...\nБашҡортостанда тағы ла ике инфекцион госпиталь төҙөлөшө башлана. Был хаҡта Республика Хөкүмәте рәйесе Андрей Назаров белдерҙе. Октябрьский һәм Сибайҙа ковид-госпиталдәр төҙөү тураһындағы ҡарарҙы төбәк етәксеһе Әбйәлил районы Дауыт ауылы халҡы менән аралашҡанда әйтеп ишеттерҙе. «...\n25 октябрҙән республикала сикләүҙәрҙең өсөнсө пакеты ғәмәлгә инде Хәҙер кешеләр күпләп йыйылған урында мотлаҡ рәүештә - Ковид-19 ға ҡаршы вакцина эшләтеү тураһында сертификат - йә үткән алты айҙа коронавирус менән ауырыу тураһында табип белешмәһе - паспорт йә шәхесте танытҡан башҡа...\nКөслө дауыл Мәскәү Кремле диуарынан төҙөлөш баҫҡыстарын осороп алып киткән. Мәғлүмәт сығанаҡтары был ваҡиғаның видеокүренешен тарата. Кадрҙарҙан күренеүенсә, ҡоролмалар ҡолап селпәрәмә килә. Кремль диуарының сығынтыһы зыян күргән. Көнэлгәре Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы...\n2023 йылдан Рәсәйҙә ЗАГСтар реестр моделенә күсә. ⠀ Гражданлыҡ хәле тураһындағы акттарҙың барыһы ла (тыуыу, үлем, никахлашыу йәки айырылышыу тураһындағы таныҡлыҡтар) әле үк электрон реестрҙа һаҡлана. 2023 йылдан граждандың хоҡуҡи хәле тураһындағы мәғлүмәт сығанағы булараҡ ҡағыҙҙағы...\n22 октябрҙә, Ладыгин урамындағы йорттарҙың береһендә “Хәбәрҙәр”ҙең съемка төркөмөнә репортаж әҙерләгән мәлдә һөжүм иттеләр. Йорт эргәһендә ҡарауһыҙ бесәйҙәрҙе ашатып торған 10 йәшлек балаға ташланған ҡатын ошо ҡылығына аңлатма биреүҙе үтенгән беҙҙең хәбәрсегә билдәһеҙ шыйыҡса һибә һәм...\nБашҡортостанда коронавирус инфекцияһынан прививка яһатмаған депутаттарҙы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың ултырыштарына үткәрмәүҙәре ихтималлығы тураһында парламент рәйесе Константин Толкачев белдерҙе. «110 депутаттың 67-һе коронавируслы инфекцияны үткәргән. 88 кеше, йәғни 80% прививка яһатҡан. 22...\nБыл турала Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың вице-спикеры, «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Әхмәҙинуров социаль селтәрҙә хәбәр итте. «Бөгөн төндә беҙҙең иптәшебеҙ, Дәүләт Думаһының 5-се һәм 6-сы саҡырылыштары депутаты, өс һуғышты үткән полковник Иршат Фәхритдинов мәрхүм булды...\nСиноптиктар Башҡортостанда шәмбе-йәкшәмбе көндәр аяҙлы-болотло әммә йылы була, тип хәбәр итә. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, шәмбе, 23 октябрҙә урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуасаҡ. Ел көньяҡ-көнбайыштан талғын иҫә, урыны менән киҫкен. Һауа температураһы төндә 3-8 градус йылы, көндөҙ —...


Бәхетлеләр тупһаһына даға ҡаҡмай\n11 Май 2020, 15:40\nГүзәл затты ҡотлаған ваҡытта йыш ҡына, ҡатын-ҡыҙ бәхете теләйем, тигәнде ишетергә тура килә. Был төшөнсәне һеҙ нисек аңлайһығыҙ?\nГүзәл затты ҡотлаған ваҡытта йыш ҡына, ҡатын-ҡыҙ бәхете теләйем, тигәнде ишетергә тура килә. Был төшөнсәне һеҙ нисек аңлайһығыҙ? Күптәр, әлбиттә, бала тәрбиәләү, әсәй булыу тиер урынға, эргәңдә ышаныслы ир булыуы, тип әйтәсәк шулай, бит. Ғөмүмән, бәхетле булыу өсөн мотлаҡ тормошта булыу кәрәк, тигән ҡараш йәшәй йәмғиәттә. Нисек йәшәгәне мөһим түгел, яңғыҙ булмаһа - шул еткән. Дөрөҫөн әйткәндә, мин дә шулай уйлай инем. Әммә бер ҡатын менән танышып, һөйләшкәндән һуң ҡатын-ҡыҙ бәхете төшөнсәһенә фекерем үҙгәрҙе.\nОҙаҡ йылдар ситтә йәшәп, ире вафатынан һуң йәшлек эҙҙәрен һаҡлаған ҡалаға күсеп ҡайтҡан оло йәштәге ҡатын:\n- Яңғыҙым ҡалғас ҡына бәхеттең нисек булыуын татыным. Кеше һүҙенән ҡурҡып, ҡырҡ йылдан ашыу ғүмеремде холоҡһоҙ ир менән үткәрҙем. Сабырлығым өсөн Аллаһу тәғәләм ҡартайған көндә бәхет ебәрҙе, - тигәйне.\nДүрт тиҫтә йыл баҫылып ятҡандан һуң шиғырҙар ижад итә башлаған, төшөргән һүрәттәре лә уның оҫта рәссам икәнлеген күрһәтә. Картиналары сағыу, шиғыр юлдары ла - оптимистик рухта. Былар, ысынлап та, ҡатындың бәхетле икәнлеген дәлилләй.


«Каруанһарайҙы һаҡлауға гарантия буласаҡ»\n14 Сентября , 12:03\nОшо көндәрҙә Ырымбур ҡалаһында әһәмиәтле тарихи ваҡиға үтте: башҡорт халҡының рухи мәркәзе булған Каруанһарайҙың 175 йыллығы билдәләнде. Сарала Башҡортостан Хөкүмәтенең вице-премьеры Азат Бадранов ҡатнашты.\nУл тәьҫораттары менән социаль селтәрҙә бүлешкән:\n" Был юбилей Ырымбур өлкәһе һәм Башҡортостан өсөн дә берҙәй әһәмиәтле һәм, һис шикһеҙ, ҡасандыр берҙәм Ырымбур крайына ҡараған Рәсәй Федерацияһының ике субъекты араһындағы мөнәсәбәттәрҙе нығыта.\nКарауанһарай тарихы — Ырымбур крайының барлыҡҡа килеү тарихы ул. Ул төҙөлөү менән Ырымбур Рәсәй Империяһының көнсығыш форпостына, илдең ошо тарафындағы эшлекле һәм мәҙәни баш ҡалаһына әүерелгән.\nБашҡорт халҡы өсөн Карауанһарай тарихы — халҡыбыҙҙың Рәсәй дәүләтенә ҡушылыуының тамамланыуы, Башҡорт-мишәр ғәскәренең тарихы ла.\nМин Каруанһарайҙы һаҡлауысы-яҡлаусы Ғәлимә апай менән осрашып һөйләштем. Был кеше бар ғүмерен ошо тарихи-архитектур комлекстың тарихи булмышын, сағылышын һаҡлауға бағышлаған. Бығаса уның тураһында ишеткәнем һәм төрлө хәбәрҙәр барлығын белә инем. Осрашып аралашҡас, шуны төшөндөм: ул — ысын мәғәнәһендә көрәшсе, юғары маҡсат өсөн үҙен ҡорбан ҡылған фиҙакәр хеҙмәт кешеһе. Маҡсаты — Каруанһарайҙы киләһе быуындар өсөн һаҡлау. Дәүләттең бурысы — ошондай әүҙемдәргә ярҙам күрһәтергә, ҡайһылыр тирәлә көслө этәргес бирергә.\nКаруанһарайҙың тарихы һәм яҙмышы хаҡында беҙ Ырымбур өлкәһе вице-губернаторы Игорь Николаевич Сухарев менән әңгәмәләштек. Комплексы һаҡлау һәм үҫтереү йәһәтенән уртаҡ план булдырыу хаҡында килештек. Идеялар һәм уйҙар бар, ҡайһыларын иһә бында әйтеп үтәм.\nЙыш ҡына Карауанһарайҙы башҡорт халҡына"ҡайтарыу" хаҡында дискурстар күҙәтергә була. Әммә башҡорт халҡына уны үҙ тарихының айырылғыһыҙ өлөшө тип иҫәпләргә, уның хаҡында һөйләргә, уны өйрәнергә, был архитектура ҡомартҡыһы тураһындағы мәғлүмәттәрҙе киләһе быуынға еткерергә берәйһе ҡамасаулаймы һуң? Сөнки тотош халыҡ исеменән уны йә үҙебеҙҙеке, йә түгел тип иҫәпләгәндә, был, тәүге сиратта, беҙҙе символдар һәм образдар яҫылығына сығара. Шуға күрә беҙгә иң алда Каруанһарай үҙенең булмышын һаҡлаһын, уға даими реставрация үткәрелһен, уға Рәсәйҙең һәр гражданы аяҡ баҫа алһын өсөн тырышырға кәрәк. Күп осраҡта ошо һөйләшеүҙәр бер һорауға барып төртөлә: комплекс кем балансында торорға тейеш? Бөгөн Каруанһарай — федераль милек, һәм, минеңсә, был — оптималь вариант. Унан тыш, федераль кимәлдәге тарихи-мәҙәни объект федераль ҡануниәт менән һаҡлана.\nКаруанһарай эсендә нимә барлығы һәм нимә булырға тейешлеге лә мөһим. Бөгөн унда мәсет һәм бер нисә федераль власть органдары урынлашҡан, бик күп биналар буш һәм ремонт талап ителә.\nКарауанһарай тураһындағы бер генә төплө һөйләшеүҙе лә билдәле дәүләт эшмәкәре Василий Перовскийҙы иҫкә алмайынса үткәреп булмай.\nБилдәле булыуынса, Василий Перовский Ырымбур өлкәһенең башҡорт фольклорында сағылыш тапҡан берҙән-бер генерал-губернаторы. Ул — дөйөм гражданлыҡ һәм Рәсәй берҙәмлеген булдырыу мәғрифәтселек аша килгәнен аңлаған тәүге дәүләт эшмәкәрҙәренең береһе, шуға ла йөҙәрләгән башҡорт балаларын Рәсәй империяһының юғары уҡыу йорттарына уҡырға ебәрткән.\nВасилий Перовский бик фиҙакәр идарасы булған, бик күп кәрәкле һәм оҙайлы һөҙмтәле эштәр башҡарған. Шул иҫәптән, Каруанһарайҙың тарихи өлөшөнөң ¾ өлөшө Василий Алексеевич идара иткән һәм уның ҡатнашлығында төҙөлгән. Әммә Перовский турһындағы иҫтәлек тейешенсә һаҡланмаған тип иҫәпләйем һәм беҙҙең уның алдында ҙур бурысыбыҙ бар. Әлеге ваҡытта Василий Перовскийҙың эшенә һәм тормошона бағышланған бер генә музей ҙа юҡ. Минең фекеремсә, ошондай музей Каруанһарай эсендә булырға тейеш.\nБашҡорт ғәскәре алдында ла бурысыбыҙ бар. Әле уның хаҡыда мәғлүмәттәр тулыһынса өйрәнелмәгән, баһа бирелмәгән, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, музей ҙа юҡ. Шул уҡ ваҡытта, Башҡорт ғәскәре тарихы — еңеүҙәр, Ватанды һаҡлау йылъяҙмаһы, башҡорттар һәм мишәрҙәр үҙҙәрен дәүләт, империя халҡы, тип иҫәпләй башлауҙың сағылышы. Каруанһарай, тәүге сиратта, Башҡорт ғәскәрҙәре өсөн төҙөлгәнгә күрә, музей ҙа унда урынлашырға тейеш.\nБашҡа сараларға ҡағылышлы, Өфөлә лә, Ырымбурҙа ла ҡыҙыҡлы яңы архив документтары һаҡланған, улар быйыл донъя күрәсәк. Был Каруанһарай тураһындағы яңы һәм иң тулы баҫма буласаҡ.\nИң мөһиме, мин хеҙмәттәштәремә Каруанһарайҙы «ЮНЕСКО» Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереү йүнәлешендә хәрәкәт итергә саҡырам. Был архитектура һәйкәле, һис шикһеҙ, киләһе быуындар өсөн һаҡланырға тейеш һәм был ғәмәл уны һаҡлауға гарантия булыр ине«, — тип яҙған Азат Бадранов шәхси сәхифәһендә.\nАвтор:Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы


Бунун — Башҡорт Википедияһы\nБарлығы: 41,038 (2000)\nЛона ауылында әсә бала менән\nБунун (ҡыт. ябайл. 布農, пиньин: Bùnóng, палл.: бунун), шулай уҡ Вонум — Тайвань аборигендарының халҡы, сығышы менән илдең көнсығышында Тайдун ҡалаһы өҫтөндәге тауҙарҙан. Бунундар үҙҙәренең вокаль полифоник музыкаһы менән билдәле. Улар бунун телендә һөйләшә.\nБашҡа ҡәбиләләрҙән айырмалы рәүештә, бунундар бөтә утрау буйлап урынлаша. 2000 йылда бунундарҙың иҫәбе 41,038 — йәғни Тайвань аборигендарынан 10 % тәшкил итә, иң ҙур ҡәбилә төркөмдәренән дүртенсеһе булып тора Бунун биш ҡәбиләгә бүленә: такбунуаз, такитудух, такибака, такиватан һәм исбукун.\n3 Болан ҡолаҡтары байрамы\nБунундар 1900 йылда\nXX быуат башында христиан миссионерҙары килмәҫ элек бунундарҙың ҡанһыҙ яугир һәм башкиҫәрҙәр даны булған. Бунун бейек тауҙа йәшәүсе ҡәбиләләр (атаял һәм тароко менән бергә) рәтенә керә, улар сит-яттарға — ҡытайҙарға ла, һәм башҡа аборигендарға ла дошмандарса мөнәсәбәттә булғандар. Бунундар һунар итеү һәм ауыл хужалығы менән шөғөлләнеү мөмкинлеге булған ерҙәр өсөн яңы райондар эҙләп, даими рәүештә тауҙар буйлап күсенә.\nТайванде япондар тарафынан колониялаштырыу осоронда (1895—1945), бунундар япон властары тарафынан «тынысландырылған» иң һуңғы ҡәбиләләр рәтенә ингән. Ҡаты ҡаршылыҡтарҙан һуң улар түбәнге битләүҙәргә күсеп уйһыулы ауылдарға урынлашырға мәжбүр була. Япондар һунарҙы сикләй һәм бик мул һуғарылған зоналарҙа дөгө үҫтереүгә булышлыҡ итә. Күп кенә бунун вәкилдәре полиция хеҙмәткәре булып эшләй, һуғыш осоронда бунундар япон армияһына саҡырыла.\nКиң йәйелгән миссионерлыҡ эшмәкәрлеге 1940 йылға ҡарай күпселек бунундарҙы христиан динен ҡабул итеүенә килтерә. Хәҙерге ваҡытта улар католик йәки пресвитериан сиркәүҙәренә ҡарай.\nГоминьдан (Ҡытай хөкүмәте) утрауҙа властҡа килеү менән, төбәктәге халыҡтың мәҙәни мәнфәғәтен ҡыҫырыҡлап, әүҙем рәүештә ҡытай теле көсләп индерелә. Тик 1990-сы йылдарҙа илдә демократия үҫеш алыу осоронда бунун мәҙәниәтенең сәскә атыуы башлана.\nБунун бейеүсеһе милли кейемдә\nРиүәйәткә ярашлы, бик боронғо замандарҙа Ер тирәләй ике ҡояш йөрөгән һәм түҙерһеҙлек эҫе булған. Ата һәм уның улы күп кенә маташыуҙарҙан һуң бер ҡояшты атып алыуға ирешә һәм ул айға әүерелә. Ай уларҙан ауылдарына ҡайтып үҙ халҡы менән өс шартты үтәүҙе талап итә. Улар айҙың үҫеше һәм ҡартайыуын даими рәүештә күҙәтеп барып кәрәкле ритуалдар башҡарырға тейеш була. Улар бөтә ғүмерҙәре дауамында Күк һәм Ерҙең ата-бабаларын хөрмәтләп мкхсус ритуалдар үтәргә тейеш була. Бынан башҡа улар тәртипһеҙ булмаҫҡа, тыныс ҡәбилә булырға тейештәр.\nБунун динендә күк йөҙөндәге күренештәр бик ҙур әһәмиәткә эйә. Ай буйынса календарь төҙөлгән. Бунун — айҙың циклдарын яҙып барып уларҙың ваҡиғаларға һәм уңыш алыуға йоғонтоһон күҙәткән Тайвань аборигендары араһынан берҙән-бер ҡәбилә булған.\nБер нисә ритуалдар христиан динен ҡабул итеүҙән һуң ҡалдырылған. Әммә хәҙерге йәмғиәт һаманда ҡайһы-бер ритуалды үтәй һәм балаларҙан өлкәндәрҙе хөрмәт итеүҙе ҡәтғи рәүештә талап итә.\nБунун йырҙарына полифоник система хас. Улар араһынан бигерәктә «Пасибутбут» йыры билдәле, ул композиторҙаҙың һәм музыка белгестәренең иғтибарын йәлеп итә.\nБолан ҡолаҡтары байрамы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБолан ҡолаҡтары байрамы апрель-майҙа, йәш егеттәр тауҙарға һунарға барғанда уҙғарыла. Үлтерелгән хайуандарҙы элеп ҡуялар һәм йәш егеттәр һәм балалар уларға атып ҡорал менән файҙаланырға өйрәнә. Был фестиваль йәш егеттәрҙең инициацияһы тип иҫәпләнә.\nХәҙерге ваҡытта был фестиваль театрлаштырылған тамашалар менән оҙатыла.\n↑ Directorate General of Budget, Accounting and Statistics, Executive Yuan, R.O.C. (DGBAS). National Statistics, Republic of China (Taiwan). Preliminary statistical analysis report of 2000 Population and Housing Census 2007 йылдың 12 март көнөндә архивланған.. Excerpted from Table 28:Indigenous population distribution in Taiwan-Fukien Area. Accessed PM 8/30/06\n↑ Jin Fong YANG 楊金峯(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бунун&oldid=1051548 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:36 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Конкурсное задание "Видеоурок": конспект урока, презентации к уроку: часть 1, часть 2 | План-конспект урока (1 класс) на тему: | Образовательная социальная сеть\nКонкурсное задание "Видеоурок": конспект урока, презентации к уроку: часть 1, часть 2\nОпубликовано 13.03.2016 - 12:55 - Мавлетова Зилда Ахмадиевна\nДәрес темаһыҮтелгәндәрҙе нығытыу менән бергә яңы ҡорама ҡорау биҙәге өйрәнеү\nБелем биреү маҡсаты: өйрәнелгән темаларҙы ҡыҫҡаса иҫкә төшөрөү, уҡыусыларҙың белемдәрен нығытыу, башлаған ҡорама ҡорау эштәрен дауам итеү; ҡоштар тураһында мәғлүмәт биреү.\nҮҫтереүсе: үтелгән темаларҙы ҡабатлағанда бәйләнешле телмәр күнекмәләрен үҫтереү, өйрәнгән һүҙҙәрҙе телмәрҙә ҡулланыу;\nТәрбиәүи: ҡорама ҡорау ижады аша тәбиғәткә, ҡоштарға ҡарата мәрхәмәтлек, ҡайғыртыусанлыҡ тойғоһо тәрбиәләү.\nmoy_urok_lifba_drese_1.docx 40.03 КБ\nprezentatsiya_k_vidouroku_chast_1.ppt 2.67 МБ\nprezentatsiya_k_videouroku_chast_2.ppt 2.84 МБ\nБаш7ортостан Республика3ы Учалы районы муниципаль районыны8 муниципаль бюджет д0й0м белем бире1 учреждение3ы М29к21 ауылы урта д0й0м белем бире1 м2кт2бе\nБашланғыс кластар уҡытыусыһы Мәүлитова Зилдә Әхмәҙиә ҡыҙы\nПредмет УУЭ һөҙөмтәләре: тема буйынса өйрәнелгән һүҙҙәрҙе, һүҙбәйләнештәрҙе ҡабатлау, уларҙы бәйләнешле телмәрҙә ҡулланыу.\nа) регулятив: уҡытыусы менән берлектә дәрес темаһын, маҡсатын билдәләү, булған белемдәрен барлау, баһалау;\nб) танып белеү: ҡорама ҡорау өлгөһө буйынса эш итә белеү, һүҙҙәрҙән дөрөҫ һөйләмдәр төҙөргә өйрәнеү (төркөмләү, файҙалыһын һайлау);\nШәхси УУЭ һөҙөмтәләре: яҙ миҙгеле тураһында мәғлүмәт биреү, ҡоштарға ҡарата һөйөү хисе уятыу, уларҙың файҙаһы тураһында һөйләү, сыйырсыҡ ояһы булдырыуға ҡыҙыҡһыныу уятыу.\nМультимедиа проекторы, Ф.Ш.Сынбулатова “Әлифба” китабы, һүрәттәр, слайдтар, ҡорама ҡорау өсөн туҡыма, ҡатырға, ҡорама эштәре, ҡорама ҡорау биҙәктәре шаблондары\nМин түгел бәләкәй.\nӘлифба миңә бүләк\nҺаҡлап тоторға кәрәк.\nХәрефтәр иленә сәйәхәт\n- Әлифба дәресенә беҙгә көн дә бер хәреф ҡунаҡҡа килде. Беҙ уларҙы өйрәндек, хатта һәр бер хәрефтең шиғырҙарын да беләбеҙ\n- Әйәҙәгеҙ, ҡайһы бер хәрефтәрҙең шиғырҙарын иҫкә төшөрөп алайыҡ.\nБергәләп яуап бирәләр:\nАлма беш ауыҙыма төш.\nФил ниңә бер ҙә ятмай,\nФил аяғөҫтө йоҡлай.\nВагондар уҙып бара\nҺары сәскә атты көнбағыш,\nҺары нурға батты көнбайыш.\nЧечнянан беҙгә ҡунаҡҡа\nЧечен малайы килгән.\nКәзә көтөүҙән ҡайтышлай\nБаҡсаға инеп киткән.\nРәхәтләнеп рәсем яһай\nМыраубикә бик иркә\nМейестән төшмәй һис тә.\n-Бик шәп, балалар. Дәрестә таҙа һөйләшеү өсөн, телебеҙҙе шымартып алдыҡ.\n-Алфавитты иҫкә төшөрәйек әле. Башҡорт алфавитында бөтәһе нисә хәреф бар?\n-Кемегеҙ ятҡа һөйләп ишеттерер?\n-Күмәкләп һөйләйек әле.\n- Башҡорт алфавитында бөтәһе 42 хәреф бар.\n(Алфавитты тәүҙә бер уҡыусы һөйләп ишеттерә)\n(Күмәкләп ятҡа һөйләйҙәр)\n-Ә хәҙер ошо һүҙҙәрҙе уҡыйыҡ әле.\n-Ниндәй һүҙҙәр икән былар? Һәм ни өсөн?\n-Был һүҙҙәр - изге һүҙҙәр. Сөнки, уларһыҙ йәшәп булмай.\n-Ә был һүҙҙәр тураһында ни әйтерһегеҙ?\n-Бөгөн беҙ кемгә рәхмәт әйтергә тейешбеҙ? Ни өсөн?\n-Был һүҙҙәр – тылсымлы һүҙҙәр.\n-Әлифбаға рәхмәт әйтергә тейешбеҙ, сөнки уҡырға, яҙырға, хатта ҡорама ҡорарға өйрәтте.\n-Әйҙәгеҙ, балалар, Әлифбаға рәхмәт әйтеп, уға йыр йырлап ишеттерәйек.\n(«Әлифба» йырын башҡаралар)\nУҡыусыларҙы эшкә әҙерләү.\nЫңғай психологик фон (климат, комфорт) тыуҙырыу.\n-Балалар, беҙ әлифба дәресендә лә, математика дәресендә лә боронғо башҡорт халыҡ ижадының бер ҡул эшен өйрәндек. Ниндәй эш ине әле ул?\n-Дөрөҫ, ҡорама ҡорау эше. Әйтегеҙ әле, был ниндәй ҡорама биҙәге? Ни өсөн улай атала?\n-Был биҙәк нимәгә өйрәтә?\n- Ҡорама ҡорау эше\n- Өйҙөң уртаһында мейес, ул ҡыҙыл төҫтә, тирә яғында бүрәнәләр. Уны рәт буйынса һалабыҙ. Әгәр уртаһында күк квадрат булһа, ул – һыу була.\n- Был биҙәк, ҙурайғас өй һалып керергә өйрәтә, өй ошо ҡорама кеүек матур булырға тейеш.\n-Ә был ҡорама биҙәктәре нисек аталды?\n-Был ҡорама биҙәктәре - «Шахмат», «Карап», «Йөрәк», «Алмаз» тип аталды. «Алмаз» - боронғо урыҫ биҙәге.\n-Ниндәй ҡорама биҙәгенең схемаһын күрәһегеҙ?\n-Был биҙәкте эшләр өсөн ниндәй геометрик фигуралар ярҙам итә?\n-Ниндәй төҫтәр ҡулланырбыҙ икән? Ни өсөн?\n-Дөрөҫ, асыҡ, яҡты, йылы төҫтәр, сөнки яҙ етә, көндәр матурая, сыйырсыҡҡа ла матур өй кәрәк.\nХәҙер ике төркөмгә бүленеп эшләйбеҙ. Беренсе төркөм был эште эшләр өсөн ниндәй геометрик фигуралар кәрәк, шуны эҙләп ала, ә икенсе төркөм ошо ҡорама эшен ҡорар өсөн нисә квадрат, нисә өсмөйөш, нисә тура дүртмөйөш кәрәклеген әйтә.\n-Квадрат, өсмөйөш, тура дүртмөйөш\n-Асыҡ, йылы төҫтәр ҡулланабыҙ\n1 төркөмдөң яуабы: өсмөйөш, дүртмөйөш, тура дүртмөйөш\n2 төркөмдөң яуабы: өс квадрат, өс өсмөйөш, ун бер тура дүртмөйөш\n-Бөгөн дәрестә нимә тураһында һөйләшербеҙ?\n-Дөрөҫ, ҡоштар тураһында һөйләшәсәкбеҙ. Һеҙ нисек уйлайһығыҙ, бөгөнгө теманы өйрәнеү беҙгә кәрәкме ул?\n-Дәрестән бөгөн нимә көтәһегеҙ? Нимәгә өйрәнерһегеҙ?\n- Дәрес аҙағында ҡарарбыҙ, был һеҙҙең көткән өмөттәр аҡланырмы, юҡмы\n-Сыйырсыҡ ояһы, ҡоштар тураһында\n-Кәрәк, сөнки тиҙҙән яҙ етә. Ҡоштарға оя кәрәк.\n-Беҙ ҡоштарға сыйырсыҡ ояһы эшләп ҡуйырға тейешбеҙ.\n-Тағы бер ҡорама биҙәге эшләргә өйрәнәбеҙ\n-Балалар, шулай итеп беҙ бөгөн дәрестә үтелгәндәрҙе ҡабатлап, яңы ҡорама биҙәге ҡорарға өйрәнәсәкбеҙ.\n-Ҡулымдағы был ҡорама биҙәге тегеп эшләнгән, ә беҙ әлегә тегә белмәйбеҙ, шуға күрә ике яҡлы скотч, йәки йәбештергес менән туҡыманы йәбештереп эшләйәсәкбеҙ.\n3 класҡа еткәс, тегеп эшләрһегеҙ. Был ҡораманы тәүҙә ҡайһы өлөшөнән башлап тегәбеҙ икән, өйрәнеп ултырығыҙ.\nБыл ҡорама биҙәгенә ниндәй исем бирерһегеҙ?\n«Сыйырсыҡ ояһы» исемле ҡорама биҙәген өйрәнеү\n«Сыйырсыҡ ояһы» биҙәген ҡорау өсөн Әлифба дәресендә алған белемдәрҙе күрһәтер кәрәк.\nМинең һорауҙарға яуап биргән уҡыусылар таҡтаға сығып ҡораманы йәбештерә баралар.\nҺорауҙарҙы тыңлайбыҙ, «Кем тиҙерәк?» уйынын башлайбыҙ.(һорауҙар һайлап алына, бөтәһе ун ете һорау бирелә)\n- А,о,у,ө,и, ы өндәре ниндәй өндәр? (һуҙынҡы өндәр)\n- Аҡсарлаҡ, ҡарлуғас, ыласын – улар нимәләр?(ҡоштар)\n- Е, ё, ю, я өндәре тураһында ни әйтерһегеҙ?(ике өндө белдерә, бер хәреф яҙыла)\n- Диктант һүҙендә нисә хәреф? (7)\n- Б,в,г,д,р,с,т өндәре ниндәй өндәр? (тартынҡы өндәр)\n- таҡта, парта, өҫтәл, шкаф- нимәнең атамалары (предмет атамалары, кластағы йыһаздар)\n-ҡул, бармаҡ, баш, күҙ, аяҡ, ҡолаҡ – ниндәй атамалар? (кешенең тән ағзалары)\nТаҡтала эленеп торған ҡатырға – панноға “Сыйырсыҡ ояһы” исемле ҡорама биҙәге һүрәте төшөрөлгән, шуның өҫтөнә туҡыманан эшләнгән биҙәк өлөштәрен йәбештерәләр.\nБына - танауым, был – минең ҡашым,\nКүҙем, ҡолағым, ә бына башым.\nАуыҙҙы асһам, телем күренә.\nТеҙелгән етшем өс бөртөк кенә.\nҠулды күтәрҙем – аяҡ тыпырлай.\nҮҙенән үҙе бейергә һорай.\n-Тән ағзалары тураһында ял минутын иҫкә төшөрөп алайыҡ\n-Икмәк, тоҙ, һөт, ҡаймаҡ, ит, бутҡа, ҡымыҙ – былар нимәләр?(ашамлыҡтар)\n- предметтың атамаһын белдергән һүҙ әйтәйек (алма, китап, ручка)\n- предметтың хәрәкәтен белдергән һүҙ әйтәйек (йүгерәм, яҙам, уҡыйым)\n- предметтың билдәһен белдергән һүҙ әйтәйек (ҡыҙыл, йәшел, ҙур)\n- Китап һүҙенең өсөнсө өнөн әйтәйек. (т)\n- Ярата еләкте, балды,\nҠышын йоҡо туйҙырыуҙа\nБар йәнелекте уҙҙыра.\nМин нимә уҡыным?(шиғыр)\n-Шиғырҙа нимә тураһында һөйләнелә? (айыу)\n- Йәшенләп яуҙы ямғыр,\nЙәшендән тыуҙы йәйғор.\nБыл шиғыр юлдары ҡайһы хәреф-өндөкө?(Йй)\n-Мәҡәлде дауам итәйек:\nКем эшләмәй, ....шул ашамай.\nУҡыған – уңыр, уҡымаған...туңыр.\nМатурлыҡтан элек... батырлыҡ кәрәк.\nИлле һум аҡсаң булғансы, илле дуҫың булһын.\nАшаған аш табыр,\nЭшләгән эш табыр.\nЕгәрленең ҡулы... ете.\nҠарама кешенең һүҙенә,..ҡара эшенә.\n-Йомаҡтың яуабын табайыҡ:\nАҡылың булһа ташлама(китап).\n-Светофорҙың төҫтәрен әйтәйек: ҡыҙыл, һары, йәшел\n- Жж хәреф-өнөнөң шиғырын һөйләп ишеттерәйек:\n(Жираф өйҙән дә бейек,\nЖираф бик сәйер кейек.)\n-да,-дә,-ҙа,-ҙә,-ла,-лә,-та,-тә, һәм, менән - ниндәй һүҙҙәр? (ярҙамсы һүҙҙәр)\n-Аҡтырнаҡ, Муйнаҡ нимә ҡушаматтары, нисек яҙыла? (Эт ҡушаматтары, ҙур хәреф менән яҙыла)\n-Линейка һүҙендә нисә ижек?(3)\n-Донъяла иң матур ил – ул...Тыуған ил\n- Донъяла иң матур тел – ул...туған тел.\nБыл эш беҙҙе нимәгә өйрәтә?\n-Афарин, балалар! Ҡайһы төркөм тиҙерәк эшләне? Күмәкләгән- яу ҡайтарған, тиҙәр. Бергәләп яңы ҡорама биҙәген йәбештереп ҡуйҙыҡ, энә тоторға өйрәнһәк, ҡорама ҡорауҙы тегеп башҡарырбыҙ.\nБыл ҡорама биҙәген класҡа элеп ҡуйырбыҙ. Ул беҙгә көн дә: “Һин сыйырсыҡ ояһы эшләнеңме?”, тип хәтерләтеп торһон.\n-Сыйырсыҡ ояһын нимәнән эшләйҙәр?\n-Дөрөҫ, атайҙар менән бергә оя эшләп элеп ҡуйығыҙ. Тиҙҙән улар Тыуған яҡтарына ҡайталар, оя һайлайҙар.\n- Сыйырсыҡ ояһын таҡтанан эшләйҙәр.\n-Балалар, сыйырсыҡтарҙың йылы яҡтан Тыуған яҡтарына ҡайтыуҙарына ҡораманан ҡорап эшләнгән оя әҙер. Сыйырсыҡтар ишетеп йәһәтерәк килһендәр өсөн, өйрәнгән шиғырыбыҙҙы ятлап ишеттерәйек.\nКәтибә Кинйәбулатованың «Сыйырсыҡ менән бала» шиғырын һөйләйҙәр\nДәрескә һығымта, йомғаҡ яһау\n-Киләһе дәрестә беҙ ошо ҡорама биҙәген өйрәнәсәкбеҙ. Был биҙәккә нимә төшөрөлгән? (ҡош)\n-Ни өсөн был биҙәкте өйрәнәбеҙ, тип уйлайһығыҙ?\n(Тиҙҙән ҡоштар килә)\n- Тимәк, ниндәй ҡоштарға оя кәрәк? Кемдәрегеҙ сыйырсыҡтарға оя яһап йәки иҫке ояларын таҙартып әҙерләп ҡуйҙы?\nӘ сыйырсыҡтар ниндәй айҙа, ҡасан осоп ҡайталар? Улар тураһында нимәләр беләһегеҙ?\nҠош һүрәте, сыйырсыҡ, һабантурғай\n-Сыйырсыҡтар - файҙалы ҡоштар. Улар күпләп зарарлы бөжәктәрҙе ҡыралар.\nАпрель һүҙе латинсанан тәржемәһе – асылыу, сәскә атыу тигәнде аңлата. Был айҙа тәүге яҙ ямғыры – ләйсән яуып үтә. Ҡоштарҙың йылы яҡтан ҡайтыуы ай буйына дауам итә. Тәүге көндәрҙә сыйырсыҡтар менән һабантурғайҙар килә.\n- Дәфтәргә сыйырсыҡ тураһында һынамыш яҙып ҡуяйыҡ: Сыбар сыйырсыҡтар алда килһә, иген уңыр.\n(Ҡара сыйырсыҡ, сыбар сыйырсыҡ)\n-Шулай итеп, балалар, бөгөнгө дәрес һеҙгә оҡшанымы? Ни өсөн? Дәрестә нимәгә өйрәндегеҙ? Дәрестә нисек эшләнегеҙ? Эшең үҙеңә оҡшанымы?\nҺәр эшләгән эштәрен иҫкә төшөрәләр, һығымта яһайҙар.\nӘЛИФБА ДӘРЕСЕ ДӘРЕС ТӨРӨ: ҮТЕЛГӘНДӘРҘЕ НЫҒЫТЫУ ДӘРЕСЕ ДӘРЕС ТЕМАҺЫ : ҮТЕЛГӘНДӘРҘЕ НЫҒЫТЫУ МЕНӘН БЕРГӘ ЯҢЫ ҠОРАМА ҠОРАУ БИҘӘГЕ ӨЙРӘНЕҮ ДӘРЕС МАҠСАТЫ: БЕЛЕМ БИРЕҮ МАҠСАТЫ: ӨЙРӘНЕЛГӘН ТЕМАЛАРҘЫ ҠЫҪҠАСА ИҪКӘ ТӨШӨРӨҮ, УҠЫУСЫЛАРҘЫҢ БЕЛЕМДӘРЕН НЫҒЫТЫУ, БАШЛАҒАН ҠОРАМА ҠОРАУ ЭШТӘРЕН ДАУАМ ИТЕҮ ; ҠОШТАР ТУРАҺЫНДА МӘҒЛҮМӘТ БИРЕҮ. ҮҪТЕРЕҮСЕ: ҮТЕЛГӘН ТЕМАЛАРҘЫ ҠАБАТЛАҒАНДА БӘЙЛӘНЕШЛЕ ТЕЛМӘР КҮНЕКМӘЛӘРЕН ҮҪТЕРЕҮ, ӨЙРӘНГӘН ҺҮҘҘӘРҘЕ ТЕЛМӘРҘӘ ҠУЛЛАНЫУ. ТӘРБИӘҮИ: ҠОРАМА ҠОРАУ ИЖАДЫ АША ТӘБИҒӘТКӘ, ҠОШТАРҒА ҠАРАТА МӘРХӘМӘТЛЕК, ҠАЙҒЫРТАУСЫНЛЫҠ ТОЙҒОҺО ТӘРБИӘЛӘҮ. ЙЫҺАЗЛАНДЫРЫУ: МУЛЬТИМЕДИА ПРОЕКТОРЫ, Ф.Ш.СЫНБУЛАТОВА « ӘЛИФБА » КИТАБЫ, СЛАЙДТАР, ҺҮРӘТТӘР, ҠОРАМА ҠОРАУ ӨСӨН ТУҠЫМА, ҠАТЫРҒА, ҠОРАМА ЭШТӘРЕ, ҠОРАМА ҠОРАУ БИҘӘКТӘРЕ ШАБЛОНДАРЫ\nОЙОШТОРОУ МОМЕНТЫ Һаумы, ҡояш! Һаумы, дуҫым! Һаумыһығыҙ, уҡытыусым! Мин сәләмәт, мин матур Салауат кеүек батыр.\nИҪКӘ ТӨШӨРӘЙЕК! ХӘРЕФТӘР ИЛЕНӘ СӘЙӘХӘТ Аа Фф Вв Һһ\nУҠЫЙЫҠ! ӘСӘЙ АТАЙ ЕР ҺЫУ ҺАУА ҠОЯШ ИКМӘК\nРӘХМӘТ ҺИҢӘ, ӘЛИФБА! Әй, Әлифбам, Һин тәүге фәндәрҙең тәүге баҫҡысы Һин ҡәҙерле, Һин туған телемдең алтын асҡысы Уҡырға ла өйрәттең, яҙырға ла өйрәттең Һин ҡәҙерле, Һин туған телемдең алтын асҡысы\nУҠЫУСЫЛАРҘЫ ЭШКӘ ӘҘЕРЛӘҮ ҠОРАМА ҠОРАУ ЭШЕ\n«БҮРӘНӘЛЕ ӨЙ» ИСЕМЛЕ ҠОРАМА БИҘӘГЕ\n« ШАХМАТ », «КАРАП», « ЙӨРӘК », «АЛМАЗ» БИҘӘКЛЕ ҠОРАМАЛАР\nДанный материал состоит из конспекта урока с презентацией и приложением....\nКонспекты уроков+ презентации к урокам: "Симметричное вырезание", "Обувная фабрика", "Необычная птица"


Секс Уйындар, Флеш Гей – Гей Уйын Бушлай Онлайн\nСекс Уйындар Ҙур Уйын Бушлай Флеш Коллекцияһын Тәҡдим Гей\nҺеҙ эҙләгән нәмә, бөтә порно алмаштырыу өсөн, улар һеҙгә ҡарап, һеҙгә кәрәк икән, һеҙ интернетта өлкәндәр тәжрибә күтәрелде. Интерактив порно көнө беҙҙең бара күберәк алыусы теләмәй. Хәйер сайты секс-камера сибәр егеттәр күп булғас, һеҙ улар күңел асыу өсөн өлкәндәр күп интерактивты һеҙ тәҡдим итә ала, уларға бер ни тормай, аҡса ала, ә ҡайһы берҙә улар хатта көтөүен дә аҡлай. Бына ни кәрәк һеҙгә ауыҙ коллекция гей-секс-флеш-уйыны, улар килә ысулдарын үҙгәртеү өсөн, һеҙ уларҙы кисерегеҙ онлайн оргазм., Таң булып һеҙгә ни тиклем мауыҡтырғыс булып тора һәм барыһы интерактив гей-уйын беҙҙең сайтта. Уйын фантазияны, үҙ причуды һәм беҙҙең менән булғанда бөтә, һеҙ уны күҙ алдына килтерергә мөмкин. - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙгә ниндәй егеттәр оҡшай, - булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ни татлы йәки тупаҫ ярата секс һәм үҙ рәүештә йәки тәжрибә менән түшәк теләһәгез ли һеҙ яҡшы үҫеш тарихы персонаждары, бөтә беҙҙә бар, һеҙ беҙҙең сайтыбыҙҙа нимә кәрәк.\nҺәм был иң яҡшы коллекция-бынан тыш, бушлай тип, һеҙ, аласыз барыһы ла уйнай. Беҙ һеҙҙе бер ҡасан да һорап тураһында ниндәй ҙә түләргә, һеҙ түләргә мәжбүр итә алманы һәм беҙ ниндәй ҙә булһа башҡа ысул. Юҡ научной реклама беҙҙең сайт, һәм бер ниндәй ҙә һорау булыуы тураһында һөйләһә лә, һеҙ уны представляет безгә һәм персональ мәғлүмәт платформалары өсөн беҙгә ҡушылды. 18 йәшкә тиклем күберәк һезгә, барыһы да һеҙ беҙҙең сайтҡа мәжбүр итә, ҡәтғи кончать әҙер.\nСекс Уйындар. Гейне Бөтһә, Һеҙ Уны Күҙ Алдына Килтерергә Мөмкин.\nСекс уйындар, флеш гей-гей порно уйын өлкәндәр өсөн донъялағы иң ҙур коллекцияһының береһе. Әммә был сүплек уйын түгел, унда һәр әйберҙең беҙҙә осраҡлы сервер отражает. Беҙҙең сайттары булып тора, унда иң яҡшы рейтингы һайлауға менән уйындарҙан ғына түгел, ә уларҙың ысынбарлығын һәм третировать, инаныу өсөн, беҙҙең өсөн стандарттар сифатын юғары тип баһалай. Коллекцияларында, улар беҙҙең сайтта буласаҡ беҙ уҙабыҙ, һеҙ сексуаль өйрәнеү өсөн бөтөн мөмкинлеге бар.\nҺеҙ беҙҙең сайтҡа уйындар уйнап, унда тик секс барыһы нигеҙләнгән. Был секс-егеттәр һеҙгә һәр трахнуть симулятор мөмкинлек бирә, улар һеҙ теләмәгән. Әммә шул уҡ ваҡытта һеҙ шулай уҡ аласыз настроить егеттәр, кем менән трахаться була. Ә тағы ла гей булдыҡ-секс-уйын беҙҙең сайт, һәм уларҙы оҙатып фантастик тарихтың ҡатмарлы сценарийҙар, һеҙ унда төп геройҙар менән бер бөтөн итеп хис итә. Бөтә был бысраҡ уйын һеҙҙе ҡәнәғәтләндерәме әҙер гей-хыялдары шулай, һеҙ нисек ышана алмай. Шул тиклем хайран ҡалдыра ине һеҙгә тарихы, кончать тартыу өсөн генә тип, ҡарау өсөн, барыһы менән тамамланды.\nШулай булғас, әгәр һеҙ яратаһы, тарихы, беҙгә яҡшы сайттарҙың береһе булыр, гей-текст уйын. Был уйын хайран булып, эротика, ҡотосорғос, триллерҙар график роман булараҡ, улар бик ентекле һүрәтләй һәм булманы, тип хис аватар һеҙҙеңсә, ул ҡасан бешә енси сығып китеүселәр, мажараға, тѳрлѳ уйындар һәм текстар менән сәхнә был сексуаль, уларҙы тергеҙеп булмай.\nСөнки Уйын Күп Булған, Уларҙы Бушлай Уйнарға Мөмкин\nҺеҙ беҙҙең сайтҡа ла фантазия күп коллекцияһы менән шатландырҙы. Һәм беҙ шулай ҡайғыртабыҙ, булыу-булмауға ҡарамаҫтан өсөн, ниндәй ҡорамалдар ҡулланып, һеҙ, аласыз наслаждаться уйындар һеҙҙең беҙгә. Бөтә функцияһы булған функциональ порноигр өсөн платформа беҙҙең менән, өсөн яҡшы пользовательский тәжрибәһе кәрәк. Уйын бер нисә секунд биләгән беҙҙең сайтында эҙләргә кәрәк, сөнки өҫтәмә эш күрһә, беҙ, һәр уйын бөтәбеҙ өсөн дөрөҫ браузерҙәр һы менән, ул күрһәтәсәк, һәм беҙ ҡасан яҙған өсөн уйынды тасуирлау. Шулай уҡ беҙҙең бүлектең иғлан таҡтаһы мөмкинлектәрен уйынсылар бер-береһе менән бәйләнеше һәм аңлатма тәҡдим итә., Һәм быны һеҙ эшләнегеҙ ала, сайтында ла ҡатнашырға була. Хатта ч өҫтөндә эшләү беҙҙең өсөн берләшмәләр һәм беҙ, унда бөтөнләй яңы кимәлгә сығарырға мөмкин булыуы бәхәс һеҙ. Дөйөм алғанда, был гей-порно-уйын сайттары, улар һеҙ һәр саҡ тураһында хыяллана. Порнофильм түгел, өлкәндәр тәжрибәһе менән бер тигеҙ, улар һеҙ бында ала.


Легендар шәхес онотолмай\n22 Февраль 2011, 13:49\nУчалы районының Көсөк ауылында тыуған Муса бәләкәйҙән атайһыҙ ҡалып, ауыр тормош, эш михнәтен тойоп үҫә. Батрак булып та йөрөй, урман ҡырҡа, шахтала эшләй. Хәрби хеҙмәткә алынғас, Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша, уның бригадаһы герман, румын ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыша. Мортазин фейерверкер званиеһына тиклем етә. ҡаты йәрәхәтләнеп, тыуған яғына дауаланырға ҡайтарылған егет Октябрь революцияһы ялҡынына эләгә – советтар, ҡыҙыл гвардия отрядтары ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша, бай, кулактарҙы фаш итеүҙә тырышлыҡ күрһәтә. Граждандар һуғышы башланғас, Беренсе кавалерия полкына етәкселек итә (1918 йылдың июненән 1919 йылдың февраленә тиклем).\n20 февралдә күренекле дәүләт һәм хәрби эшмәкәр, 1920 – 1922 йылдарҙа БашЦИК рәйесе, баш хәрби комиссар булып эшләүсе, ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры Муса Лут улы Мортазиндың тыуыуына 120 йыл тулды.\nГраждандар һуғышы Рәсәй тарихында ҡаты яуҙарҙың береһе һанала. Хатта бер ғаиләнән төрлө ғәскәрҙә һуғышыусылар ҙа була. «Аҡтар» менән «ҡыҙылдар» ил төбәктәрендә үҙҙәренең байтаҡ ҡанлы эҙен ҡалдыра. «Аҡтар» яғында һуғышыусылар, Ватанын һатыусы булып, оҙаҡ ваҡыт «аҡ бандит» мөһөрө аҫтында йәшәй. Бындай яҙмыш Муса Мортазинды ла урап үтмәй, сөнки ул Башҡорт ғәскәре составында тәүҙә аҡтар яғында була. Яуҙаштары Муса Лут улын бик һәләтле ғәскәр башлығы тип хәтерләй.\nМуса Мортазин, һуғыш тамамланғас, команда составының юғары курстарында, М. Фрунзе исемендәге хәрби академияла уҡый. Граждандар һуғышы ваҡытындағы һәм йәш совет илен формалаштырыуҙа күрһәткән хеҙмәте өсөн комбриг званиеһы ала.\nӘммә уны илебеҙҙең 1937 йыл фажиғәләре лә ситләтеп үтмәй. Был саҡта, 1919 йылдарҙа «аҡтар» яғында һуғышыуын иҫкә төшөрөп, Муса Мортазинды үлем язаһына хөкөм итәләр. 1956 йылда ҡыҙы Зөбәржәт СССР-ҙың Юғары советы депутаты, Советтар Союзы Геройы С. Буденныйға атаһын аҡлауҙарын үтенеп мөрәжәғәт итә һәм, үҙ сиратында, Буденный баш хәрби прокурорға ошондай хат яҙа: «...Муса Лут улы Мортазинды ҡыҙыл Армия кавалерияһы инспекцияһында эшләгәндән алып тик ыңғай яҡтан беләм. Ул беҙҙең партияның һәм совет халҡының дошманы була алмай». Ошо уҡ йылда Мортазиндың исеме аҡлана.\nХалыҡ хәтеренә комбриг бер яуҙа ла еңелмәгән хәрби етәксе, өс орден кавалеры, публицист булараҡ инеп ҡалған. Сибай, Учалы ҡалаларында, Иҫке Сибай, Темәс ауылдарында Муса Мортазин исемен йөрөткән урамдар бар. Учалы районында премия булдырылған, Көсөк-Маяҡ ауылында музей эшләй. Муса Мортазиндың ҡыҙы Шәүрә лә Рәсәйҙең иң арҙаҡлы сәнғәт эшмәкәре булып һанала.\nЛегендар хәрби эшмәкәрҙең тыуыуына 120 йыл тулыу уңайынан да байтаҡ саралар үтте. Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт берләшмәләренең үҙәк дәүләт архивында архив документтары күргәҙмәһе асылды. Экспозицияла Муса Мортазинға комбриг званиеһын биреү хаҡындағы бойороҡ менән танышырға мөмкин. Шулай уҡ уның Граждандар һуғышында ҡатнашыуын дәлилләүсе архив документтары ла күп. Муса Мортазинды аҡлаусы документтарға айырым иғтибар бирелгән.


ГӘЗИТТӘРҘЕҢ ҠАҒЫҘ ВАРИАНТЫ ҠАЛЫРМЫ?\n30 Июнь 2020, 15:55\nКоронавирус янау сәбәпле, күптәр өйҙән эшләүгә күсте. Матбуғат хеҙмәткәрҙәре әле лә ситтән тороп, йәғни өйҙән эшләй. Гәзит-журналдарҙың ҡағыҙ варианты ваҡытында донъя күреп килә, шул уҡ ваҡытта интернет версияһы ла үҫә бара. Бындай шарттарҙа тәү вариантты һаҡлап ҡалып булырмы? Быны уҡыусылар үҙҙәре хәл итә...


13 Май , 15:35\nБөгөн төнөн Өргән ауылында янғын сыға.\nБөгөн төнөн Өргән ауылында янғын сыға. Янғын һүндереүселәр, ҡотҡарыу хеҙмәттәре ваҡиға урынына кисекмәҫтән килеп ете. Ут ике өйҙө тәләф итә, шулай уҡ «ГАЗель» автомобиле яна. Зыян күреүселәр юҡ, йорт хужалары янған өйҙән сығып өлгөрә. Янғындың сәбәптәре асыҡлана.


Бер аҙна эсендә төбәктә картуф 10 процентҡа ҡиммәтләнгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБер аҙна эсендә төбәктә картуф 10 процентҡа ҡиммәтләнгән\n16:41, 22 июня 2016 Иҡтисад\nӨФӨ, 2016 йыл, 22 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.\n14 июндән 20-нә тиклем Башҡортостанда картуфтың хаҡы 10 процентҡа артҡан. Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ҡарағанда, уның килограмы уртаса 24 һум 77 тин тәшкил иткән.\nОшо осорҙа кәбеҫтәгә (4,8 процентҡа), йомортҡаға (1,5), онға (1,4), вермишелгә (бер процентҡа) хаҡ артҡан. Шулай уҡ башлы һуған (0,7 процентҡа), һарыҡ ите (0,6), тауыҡтар һәм кишер (0,5), тары ярмаһы (0,4), арыш икмәге (0,3), аҡ май һәм ҡара сәй (0,1) ҡиммәтләнгән.\nУҙған аҙнала стерилләнгән һөткә хаҡтар төшкән (1,5 процентҡа). Шәкәр ҡомо (0,8 процентҡа), пастеризацияланған һөт (0,7), үҫемлек майы (0,5), сусҡа ите (0,3), ҡарабойҙай һәм туңдырылған балыҡ (0,2), дөгө, бойҙай ононан бешерелгән икмәк һәм күмәстәр (0,1), һыйыр ите (0,04) арзанайған.\nАлманың һәм аш тоҙоноң хаҡы үҙгәрмәгән.


Башҡортостан Президенты Сибайҙағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә халыҡ мөрәжәғәттәрен тыңланы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты Сибайҙағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә халыҡ мөрәжәғәттәрен тыңланы\n13:04, 26 августа 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бөгөн Сибайҙа үҙенең йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандарҙы ҡабул итте. Ете кеше республика башлығына эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә, хеҙмәт ветераны исемен биреүгә, ерҙең һаҙлыҡҡа әйләнеүе, торлаҡ йорттарҙы ремонтлауға ҡағылышлы һәм башҡа төрлө һорауҙарын бирә алды.\nАрҡайым ҡасабаһы советы рәйесе Раиса Иванова республика Президентына мәктәп төҙөлөшө буйынса мөрәжәғәт итте. Арҡайым ҡасабаһы 15 йыл элек төҙөлә башлаған, әле бында 1000 ғаилә йәшәй, һәм һәр береһендә балалар үҫә. Улар Сибайға йәмәғәт транспортында йөрөп уҡый. Сибайҙың бер мәктәбе генә бының өсөн «Газель» бүлгән. 2010 йылда, ниһайәт, ҡасабала мәктәпкә фундамент һалынды, әммә төҙөлөш яй бара. Рөстәм Хәмитов хәлдең айышына төшөнөргә һәм ярҙам итергә вәғәҙә бирҙе. Раиса Иванова йәнә ҡасаба халҡына көтөүлектәргә ер бүлеп биреүҙәрен дә һораны.\nЙәмәғәтселек менән осрашыуҙа Сибайҙа аэроклуб төҙөү мәсьәләһе лә күтәрелде. Бының өсөн, әлбиттә, средстволар кәрәк. Аэроклуб өсөн 20-ләп парашют, ике-өс аэростат, планерҙар, авиеткалар һатып алырға кәрәк, ә бер аэростат ҡына миллион һум тора.\nАэроклуб төҙөүҙе Рөстәм Хәмитов һәйбәт идея тип атаны (әйткәндәй, ул үҙе лә авиадвигателдәр буйынса белгес), өҫтәүенә, Сибайҙа аэропорт асылыуы ла уңайлы – бының өсөн бөтә шарттар ҙа бар. Республика Президенты, 2013 йылға тиклем клубтың бөтә кәрәкле нәмә менән тулыһынса йыһазландырылырға тейешлеген күҙ уңында тотоп, аэроклуб үҫеше программаһын әҙерләргә тәҡдим итте.\nСибайҙа йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә бирелгән бер нисә һорауҙы хәл итеүҙе республика башлығы БР Хөкүмәте вице-премьерҙары Фидус Ямалетдинов менән Шамил Вахитовҡа, шулай уҡ башҡа вазифалы кешеләргә йөкмәтергә вәғәҙә бирҙе.


Моратына ирешкән Мораҙым ҡыҙы\nФилология фәндәре докторы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, арҙаҡлы фольклорсы Фәнүзә Нәҙершина.\n60-сы көҙөгөҙ менән!\nФәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең балет уҡытыусыһы, Рәсәйҙең атҡаҙанған, БАССР-ҙың халыҡ артисы Рим Әбделмәновты ғүмер байрамы менән ҡотлайбыҙ.\nБашҡортостандың халыҡ артисы, музыкант Рәмил Ғәйзуллин менән осрашыу\nҠурай моңо - халҡым моңо!\nАрҙаҡлы ҡурайсы Мөхәмәт Түләбаев.\nЗаһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты профессоры, этномузыкология кафедраһы мөдире Наилә Әхмәтйәнова\nШәхеснамә. Халҡыбыҙҙың билдәле ҡыҙҙарының береһе, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы уҡытыусыһы, музыка һәм фольклор белгесе, РФ һәм БР композиторҙар союзы ағзаһы Гөлназ Ғәлина.


Украина осоусыһы Надежда Савченконы азат итеү Минск килешеүҙәре менән бәйле түгел. Был турала Рәсәй сит ил эштәре министрлығынан Мария Захарова белдерҙе. Килешеүҙәрҙе үтәү өсөн Киев һәм Донбасстың турана-тура һөйләшеүе мөһим тигән ул.\nСНХ-“Это какой-то большой миф, который культивируется непонятно почему и зачем относительно того, что дело Надежды Савченко и соответствующий обмен гражданки Украины и граждан РФ либо соответствует, либо идёт в русле, либо является какой-то органичной частью выполнения минских договорённостей. Это миф, это не так”.\nЕвропалағы иң ҙур вулкан уянған. Белгестәр әйтеүенсә, Этна әлегә ҡурҡыныс тыуҙырмай, Катания ҡалаһы янындағы аэропортта ғәҙәттәге режимда эшләй. Әммә уяулыҡты юғалтырға ярамай. Этна йылына бер-нисә тапҡыр атыла, әүҙемлеге менән бик күп туристарҙы йәлеп итә.\nФранцияла хәлдәр ҡатмарлаша. Хеҙмәт ҡануниәтен үҙгәртеп ҡороуға ҡаршы акцияларға меңләгән кеше ҡушылды. Уларҙы ойоштороусылар хөкүмәт футбол буйынса Европа чемпионатын үткәреү өсөн аҙ ғына булһа ла халыҡ ҡуйған талаптарҙы үтәр тип ышана.\nРәсәй Дәүләт Думаһына Берҙәм Дәүләт имтиханын ғәмәлдән сығарыу һәм 9-сы, 11-се класстарҙа дәүләт имтихандары тураһындағы закон проекты тапшырылған. Илдең закондар сығарыу органына Карелия депутаттары ошондай тәҡдим индергән.


3 Июнь 2020, 13:12\n- Ас ҡарғалар! Туймаҫ тамаҡтар! Икмәк сереткестәр!..\n8 Март байрамы уңайынан мәктәптә табын ойошторорға булдылар.\n- Иртәгә сәй эсәбеҙ. Һәр кемегеҙ тәм-том алып килһен, – тине класс етәксеһе. Был һүҙҙәрҙе ишеткәс, беҙ – детдом балалары аптырашта ҡалдыҡ.\n- Ә беҙ ҡоро ауыҙ күтәреп килә алмайбыҙ бит, - тип һөйләнде Әмилә. – Кем беҙгә кәнфит тоттороп ҡуйһын?\n- Детдом директорына шылтыратып һөйләшермен. Моғайын, берәй әмәлен табыр, – тип тынысландырҙы уҡытыусыбыҙ.\nЫсынлап та, уның әйткән һүҙҙәре раҫҡа сыҡты. Келәт мөдире беҙҙе саҡырып, бер кило кәнфит, бер кило печенье бирҙе. Бүтәндәр алдында үҙебеҙҙе кәм тоймаясаҡбыҙ хәҙер. Шуға шатланып бөтә алманыҡ.\nӘмилә, Фәрит, мин – мәктәптәге был табын артында үҙебеҙҙе бик иркен тоттоҡ. Шулай булмайса ни: буш ҡул менән килмәнек бит! Эй, рәхәтләнеп һыйландыҡ шунда. Кемдеңдер әсәһе бөйөрөктәр бешергән, икенсеһенеке сәк-сәк һалған, йәнә бауырһаҡтар, төрлө бәлештәр, бәрәмәстәр... телеңде йоторлоҡ! Ашап өлгөр генә! Күңел булып, туйынып ҡайттыҡ мәктәптән. Үәт, көн дә байрам булһа ине лә ул.\nБыл көндән һуң бер аҙна ваҡыт үтте. Ә өҫтәлдәге тәм-томдар һаман иҫтән сыҡмай. Бигерәк тә, ҡайһыныһын ашамай ҡалғанһың, шуныһы үкендерә. Гел шулай була бит. “Ниңә анау мәлдә шул тәмлекәсте ашай бирмәнем икән, иҫәр” – тип үкенәһең шунан.\nМәктәптән ҡайтып барышлай тағы ашау хаҡында һүҙ сыҡты:\n- Анау көндә ҡалай шәп байрам булды, - тип яраға тоҙ һалды Әмилә. – Өҫтәл һыйҙан һығылып торҙо. М-м-м...\n- Ҡуй, эсте ҡыҙҙырып иҫкә төшөрмә әле, - тинем асыу килеп.\n- Инде киләһе байрам мәктәптә ҡасан булыр икән? – был һорау Фәритте ныҡ борсой, күрәһең.\n- Уй, әле генә түгел. – Әмилә ҡулын һелтәп ҡуйҙы. – 1 Май ғына. Уныһында ла бөтәһе ял итә. Мәктәптә сәй эсеү ҡайғыһы булмай унда.\nШым ғына күпмелер бара бирҙек.\n- Башҡа бик шәп идея килде, - Әмилә шатланып усын-усҡа һуҡты.\n- Берәй байрам көнөн билдәләү тураһында закон сығараһыңмы әллә, - Фәрит мыҫҡыллы ғына көлөп ҡуйҙы.\n- Байрам иртәгә буласаҡ, - тип ҡәтғи әйтте Әмилә.\n- Нисек инде улай? – аптырауымды йәшерә алманым.\n- Ә бына шулай! – класташыбыҙ туҡтаны ла, бүтәндәр ишетеп ҡалмаһын типме, тауышын кәметте. Үҙенә беҙҙе яҡыныраҡ саҡырып алды. – Хәҙер детдомға ҡайтҡас, иртәгә мәктәптә сәй эсеү буласаҡ тип әйтәбеҙ. Ә тәрбиәсебеҙ шуның өсөн келәттән тәм-том алып бирәсәк.\n- Иртәгә мәктәптә бер ниндәй ҙә табын ойошторолмай бит. – тигән булдым.\n- Булмаһа ни! Ә һеҙ мин әйткәнде ҡеүәтләп торорһоғоҙ! Уҡытыусыбыҙға шылтыратып кем белешеп торһон инде?!\n- Тотолмаһаҡ ярар ҙа ул. Ә ниндәй байрам уңайынан сәй эсәбеҙ һуң?\nӘмилә яуапты оҙаҡ уйламаны:\n- Класыбыҙ республика конкурсында беренсе урын алған. Шуның хөрмәтенә!\nКүпме беләм ошо Әмиләне, ләкин уның отҡорлоғона, сослоғона һоҡланып бөтә алмайым. Ысынлап та, барыһы ла ул әйткәнсә килеп сыҡты. Тәрбиәсебеҙгә лә йомош менән ул өндәште. Шунан беҙҙе\nэйәртеп келәт мөдиренә алып барҙылар. Өсөбөҙҙөң исеменән ғариза яҙырға ҡушты мөдир. Әмилә яҙмала иртәгә мәктәптә байрам табыны ойошторола, шуға кәнфит, печенье биреүҙәрен һораны. Булды! Үтенесебеҙҙе кире ҡаҡманылар!\nИртәгәһе көнөнә рәхтләндек кенә! Төштән һуң мәктәпкә байрам табынына тип сығып киттек тә – юҡ булдыҡ. Ауыл урамдары буйлап тәмле-татлыны ашап тик йөрөнөк. Эс ташҡансы ашаныҡ. Ә тәрбиәсебеҙ, беҙ мәктәптә ултыралыр тип уйлағандыр әле. Шулай тегеләрҙе төп башына ултырта алғаныбыҙға туҡтай алмай, шарҡылдап көлөштөк.\n- Ана шулай ҡыйыу булыр кәрәк! – тип аҡыл өйрәтә Әмилә. – Әгәр оялып ҡына ситтә йөрөһәгеҙ – ас ҡалырһығыҙ. Мин бына бер ҙә тартынып тормайым. Ашауҙың бер ҙә ояты юҡ...\nЙәнә арыу ғына ваҡыт үтте. Теге хәйләбеҙ хаҡында берәү ҙә белмәне. Ә нәфсе һаман үҙенекен итә.\n- Әллә тағы байрам ойошторайыҡмы? – ти мәктәптән ҡайтышлай Әмилә.\n- Тик алдан уҡ әйтеп ҡуям: был юлы Фәриттең сираты. Ғаризаны ул яҙа.\n- Ә ниндәй байрам тиербеҙ?\nӘмилә яуапты тиҙ тапты:\n- Класыбыҙҙа “Шаяндар һәм отҡорҙар” конкурсы үтәсәк. Шунан һуң сәй эсәбеҙ. Был класс етәксеһенең тәҡдиме тиербеҙ.\nТеге хәл йәнә ҡабатланды. Был юлы тәрбиәсебеҙгә Фәрит өндәште. Ул тәртипле, тыйнаҡ малай, уҡыуы ла яҡшы. Шундай самими бала нисек\nалдашып йөрөһөн ти?! Шуға ла уға шундуҡ ышандылар, әллә ниндәй шик булманы.\nКеләт мөдиренә барҙыҡ. Ғариза яҙҙыҡ. Тәмлекәстәр ятҡан ике тоҡсайҙы ҡулыбыҙға эләктереп тә алдыҡ. Иртәгәһе көнөнә теге “байрамыбыҙ” йәнә ҡабатланды. Быныһында инде ауыл китапханаһына барҙыҡ. Китап та уҡыныҡ, һыйландыҡ та. Тик печеньены ҡоро көйөнә ашау ҡыйыныраҡ шул.\n- Киләһе тапҡыр байрам була ҡалһа – һут һорап алыр кәрәк. Әтеү былай тамаҡ кибә, - тип көлөштөк.\nТағы ике аҙна ваҡыт үтте. Ә Әмиләнең теге шәп тәҡдиме һаман баштан сыҡмай. Хәйләбеҙ хаҡында бүтәндәрҙең ете ятып – бер төшөнә кермәйҙер әле. Йөрөйҙәр инде шунда ҡасан сәйгә бер-ике печенье бирерҙәр тип. Ярай, бер аҙ хәрәмләшеп алдыҡ та – еткән. Көн дә байрам, көн дә туй булмай бит. Шундай уйҙар менән үҙемде тынысландырғайным. Фәрит кенә ҡотортоп ебәрҙе:\n- Ильяс, кәнфит ашағың киләме? – Һүҙҙең нимә хаҡында икәнен шундуҡ төшөндөм. Тик сама кәрәк тәһә. Тотолоуыбыҙ бар.\n- Килә лә ул. Әлегә етеп торор инде, - тигән булдым.\n- Ҡалай еңел генә ҡотолорға уйлайһың! – һүҙгә Әмилә ҡушылды. – Мин дә, Фәрит тә һораны, инде һинең сират.\n- Һорар инем дә ул, - тинем уңайһыҙланым. – тик әле бер ниндәй ҙә байрам юҡ...\nӘмилә әйтеп бөтөргә лә ирек бирмәне:\n- Мәктәптә һуғыш ветераны менән осрашыу буласаҡ. Аҡһаҡал менән һөйләшеү табын артында барасаҡ.\nНисек кенә киреләнеп маташһам да, барыбер тегеләрҙең һүҙен йығып булманы. Хәҙер инде минең сират...\nКеләт мөдиренә аяҡ нисектер тартманы. Ләкин ҡалайтаһың – класташтар алдында бурыслы ҡалырға тейеш түгелмен. Элек улар һыйланы – хәҙер минең сират. Инде тәрбиәсебеҙҙе лә борсоп торманыҡ – тура келәткә киттек.\n- Һут һорарға онотма әле! Әтеү ҡоро көйөнә ашаһаң, тамаҡ кибә. – тип аҡыл өйрәтте тегеләр.\nИшек төбөнә килеп баҫҡас, нимәлер шутлап ултырған мөдир өсөбөҙгә лә һынсыл ҡарап алды:\n- Тағы һеҙ килдегеҙме? Нимә кәрәк?\nУның ҡатыраҡ өндәшеүенән быуындар ебеп төштө. Нимә әйтергә лә белмәй шымып ҡалдым. Ауыҙыңды асып тик торма, тигәндәй, Әмилә еңемдән тартты.\n- Апай, мәктәптә класыбыҙҙа сәй эсеү була... – тинем көскә-көскә.\nБыл һүҙҙәрҙе ишетеп мөдирҙең ҡобараһы осто. Урынынан ырғып килеп торҙо ла, әрләшергә тотондо:\n- Ниндәй бөтмәҫ табын ул?\n- Әллә. Мәктәптә шулай хәл иткәндәр бит, - тип Әмилә яҡлашырға тотондо.\n- Ҡара һин уларҙы! – мөдир йомшарырға теләмәне. – Былай булһа хөкүмәтте таҡырына таяндырағыҙ бит!\nБашҡа әйтер һүҙем ҡалманы. Юҡҡа ғына килгән көнгә ҡалдым тип эстән генә үҙемде әрләнем. Мөдирҙең беҙгә тәм-том бирмәйәсәге көн кеүек асыҡ. Тик эште ҙурға ебәрмәҫкә ине. Нисек кенә булһа ла ошо хәлдән ҡотолоу яғын уйлар кәрәк. “Шаярттыҡ” тип кенә әйтеп сығып кит китеп булмай бит.\nХәйерсегә ел ҡаршы тип бушҡа әйтмәгәндәр икән. Нәҡ шул ваҡытта келәткә детдом директоры Мәүлиҙә Нурғәлиевна килеп инде. Юрамал теләһәң дә шулай килеп сыҡмаҫ.\n- Бәй, һеҙ бында нимәшләп торағыҙ? – тип ҡыҙыҡһынды ул.\nШуны ғына көткәндәй, мөдир асыуын ярып һалды:\n- Мәүлиҙә Нурғәлиевна, ошо балалар менән нимәшләргә икән? Киләләр ҙә кәнфит һорайҙар. Кластарында әллә аҙна һайын байрам ойошторалар. Һуңғы арала ғына дүртенсе тапҡыр килделәр.\n- Был дөрөҫмө? – тип һораны директор.\n- Эйе, - тинек бер тауыштан. Башҡа нимә тип әйтәһең инде?!\nДиректорыбыҙҙың йөҙө үҙгәрҙе. Нимәлер уйлап, бер аҙ ситкә ҡарап торҙо ла, беҙгә өндәште:\n- Уҡытыусылары әллә аҡылдан яҙғанмы? Хәҙер мәктәпкә шылтыратып әрләйем әле. Беҙҙең балаларҙы шаштырып ятмаһын!..\nДиректор тыҡылдата баҫып сығып китте. Ә беҙ, кәйеф ҡырылып, кире төркөмөбөҙгә киттек. Бына һиңә “мә”! Хәҙер нимә булыр икән? Исмаһам, уҡытыусыға бәйләнешкә инә алмаһа ярар ине, тип эстән теләнем.\nУн минут үттеме-юҡмы төркөмөбөҙгә директор атылып килеп инде:\nТәүҙә залда телевизор ҡарап ултырған Әмиләнең сәсен матҡып тотоп алды:\n- Ҡара һин уларҙы! Алдап маташалар! Тағы нимә етмәй һеҙгә? – Класташыбыҙ бары ауыртыуҙан ҡысҡырҙы ғына. Директорға бер яуап та ҡайтарманы.\nШунан ҙур балдаҡлы бармағы менән Фәрит менән минең сикәне төйөп алды. Башҡалар аптырап ҡарап киткән.\n- Нимә булды һуң, апай? – тип ҡыҙыҡһынды берәү.\n- Ошо әснәкәттәр һеҙҙең айлыҡ өлөшөгөҙҙө ашаған! Хәҙер берегеҙгә лә тәмле-татлы тәтемәйәсәк, – тине ярһып Мәүлиҙә Нурғәлиевна. – Инде үҙегеҙ уйлағыҙ нимә эшләтергә уларҙы...\nШул саҡ йөрәгемде нимәлер семетеп алғандай булды: емгә алданып ҡармаҡҡа эләккән балыҡ һымаҡ тойҙом үҙемде. Тәмле әйберҙең дә йөрәк болғандырғыс тәмһеҙлеге була икән...


Башҡортостанда бушлай бала ҡараусылар хеҙмәтен асырға ниәтләйҙәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда бушлай бала ҡараусылар хеҙмәтен асырға ниәтләйҙәр\n15:43, 28 сентября 2017 Йәмғиәт\nБашҡортостанда бушлай бала ҡараусылар хеҙмәтен асырға ниәтләйҙәр Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2017 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nРеспублика Рәсәйҙең һынау режимында «Сертификатлы бала ҡараусы» проектын башлап ебәреү күҙ уңында тотолған дүрт төбәге иҫәбенә инде, тип хәбәр итә РБК-Өфө.\nРәсәй президенты ҡарамағындағы бала хоҡуҡтары буйынса вәкил аппаратының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, өс йәшкәсә балаларҙы бушлай ҡарап тора алған сертификатлы бала ҡараусылар хеҙмәтенең проекты финиш һыҙығына сыға. Ул Башҡортостанда, Вологда, Калининград һәм Белгород өлкәләрендә һынау үтә.\nКостромала шуға оҡшаш проект эшләй башлаған да инде. Бында дәүләт бала ҡараусылары үҙенсәлекле балаларға ҡыҫҡа ваҡытҡа килеп китә.\nОшондай институт әҙерләүҙәре хаҡында Рәсәй президенты ҡарамағындағы бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Анна Кузнецова тәүге тапҡыр июнь айында белдергәйне. Уның әйтеүенсә, әле 320 меңгә самаһы сабый бала ҡараусылар хеҙмәтенә мохтаж. Биш миллиондан ашыу әсә балаһын яңғыҙы тәрбиәләй. Дәүләт бала ҡараусылары социаль хеҙмәткәр буласаҡ һәм ата-әсәләргә уларҙың хеҙмәте өсөн түләргә кәрәкмәйәсәк. «Улар махсус белемле, сертификатлы булырға тейеш, был өс йәшкә тиклемге балаларға ярҙамды һығылмалыраҡ итергә мөмкинлек бирәсәк», — тип вәкилдең һүҙҙәрен килтерә ТАСС.\nАнна Кузнецова фекеренсә, был институт эш урындары булдырыуға булышлыҡ итәсәк.\nБала хоҡуҡтары буйынса вәкил аппаратында әҙерләнгән проект Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән, Хеҙмәт министрлыҡтарында тикшерелә. Башҡортостанда һәм башҡа өс пилот төбәгендә бушлай бала ҡараусылар хеҙмәтенең ҡасан асылыуы тураһында тулыраҡ мәғлүмәт әлегә хәбәр ителмәй.\nТеги: социаль хеҙмәттәр,бала хоҡуҡтары буйынса вәкил


Яратҡан шөғөлөң булыу – үҙе бер кинәнес » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Яратҡан шөғөлөң булыу – үҙе бер кинәнес\nКейеҙ баҫыуға бәйле яңы заманса һүҙ килеп сыҡты. Социаль селтәрҙәрҙә “фелтинг” тигән төшөнсәне йыш осратырға була. Фелтинг менән шөғөлләнеүселәр донъяла күп икән хәҙер – һарыҡ йөнөнән биҙәкле туҡыма, йомшаҡ уйынсыҡ, панно, төрлө декоратив элементтар, кейем-һалым һәм аксессуар яһай улар.\nУчалы районының Бөйҙө ҡасабаһында йәшәгән Фәнжиә Хаджиева ла тирә-яҡта кейеҙ баҫыу оҫтаһы булараҡ танылған. Ул һарыҡ йөнөнән тапочка, жилет, бейәләй, нәски, төрлө аксессуарҙар эшләй.\nФәнжиә Шәфҡәт ҡыҙы Бөйҙө ауылында тыуып үҫә. Бала саҡтан рәсем төшөрөргә ярата, ҡул эштәренә лә оҫта була. Мәктәптә һигеҙ класты тамамлағас, Златоуст педагогия училищеһының нәфис графика бүлегенә уҡырға инә. Унда һүрәт төшөрөү, биҙәү-һыҙыу эштәренә оҫталығы тағы ла камиллаша. Уҡыу йортон уңышлы тамамлағас, ҡыҙ тыуған ауылына ҡайтып, “Горняк” совхозына биҙәүсе-рәссам булып эшкә урынлаша.\n– Төп бурысым совхоз хеҙмәтсәндәренең эшен яҡтыртыу ине. Ул саҡтарҙа ярыш сәме көслө булды, хужалыҡ бүлексәләренең күрһәткестәрен “Ҡыҙыл мөйөш”тәге стендта даими төшөрөп бара инем. Байрамдарға, иҫтәлекле даталарға арнап, төрлө плакаттар, лозунгылар эшләү минең яуаплылыҡта булды, – тип иҫләй тәүге хеҙмәт йылдарын әңгәмәсем.\nЗаманалар үҙгәреп, “лозунг-плакаттар” осоро үткәс, балалар баҡсаһына урынлашып, 17 йыл тәрбиәсе булып эшләй Фәнжиә Шәфҡәт ҡыҙы. Бында ла ҡулдарына ҡәләм дә тота белмәгән кескәйҙәргә ябай ғына һүрәттәр төшөрөргә, пластилиндан төрлө һындар әүәләргә ихлас өйрәтә ул. Балалар баҡсаһын зауыҡлы итеп биҙәүгә лә үҙ өлөшөн индерә.\nАхун балалар сәнғәт мәктәбенең Бөйҙө филиалында рәсем һәм һынлы сәнғәт дәрестәре асылғас, Фәнжиә Шәфҡәт ҡыҙын унда эшкә саҡыралар. Оҙаҡ уйлап тормай, ризалаша – күңеленә ятҡан һөнәренә балаларҙы ла өйрәтеү теләге көслө була уның. Бына инде тиҫтә йыл Фәнжиә Хаджиева йәш быуынды рәсем һәм һынлы сәнғәт серҙәренә төшөндөрә.\n– Рәсем төшөрөүҙән тыш, балалар балсыҡ, ҡом менән эшләргә ярата. Уларҙы тағы ла ҡыҙыҡһындырыу, эш алымдарын төрләндереү маҡсатында интернет селтәренә инеп, кейеҙ баҫыу нескәлектәрен өйрәндем. Иң беренсе тапочка баҫып ҡараным. Оҙаҡ аҙапландым, бигүк яҡшы килеп сыҡмаһа ла, тәүге эшемдән бик ҡәнәғәт инем. Дәртләнеп икенсеһенә тотондом, уныһы инде үҙемә бигерәк тә ныҡ оҡшаны, – тип хәтерләй тәүге аҙымдарын әңгәмәсем.\nБөгөн оҫта бейәләйҙәр, жилеттар, башлыҡтар, сумкалар, браслеттар, телефон өсөн тышлыҡтар һәм башҡа кәрәкле аксессуарҙар ҙа баҫа. Ябай ғына итеп эшләмәй, әйберҙәрҙе төрлө һүрәттәр, орнаменттар менән зауыҡлы итеп биҙәй ул.\n– Кейеҙҙе еүеш һәм ҡоро юл менән баҫалар. Беренсеһе барыһына ла аңлашыла инде, икенсе ысул – баҫҡан әйбергә энә ярҙамында төрлө төҫтәге йөндәр менән һүрәттәр төшөрөү. Йомшаҡ уйынсыҡтар эшләгәндә лә башлыса ҡоро ысул ҡулланыла, – тип оҫталыҡ серҙәре менән уртаҡлаша Фәнжиә Шәфҡәт ҡыҙы.\nӘйткәндәй, тыуған ауылында оҫталыҡ кластары үткәреп, ауылдаштарын да кейеҙ баҫырға өйрәтә оҫта. Ә дәрестәргә йөрөгән балалар хәҙер үҙҙәре сумка, планшет, телефон өсөн тышлыҡтар, төрлө уйынсыҡтар һәм башҡа әйберҙәр яһап кинәнә.\n– Өйрәнсектәрем ҡул эштәрен һатыуға ла сығара башланы, берәүһе район һабантуйына биш браслет алып барғайны, бөтәһен дә һатып, үҙенә ярайһы ғына аҡса эшләп алған, – тип шатлығын йәшермәй әңгәмәсем.\nЙөндән ниндәй браслет була икән, тип ҡыҙыҡһынам. Мәрйендәр, төҫтәр менән биҙәкләнгән биҙәүес тәү ҡарауға матур ғына күренгән кеүек.\n– Хәҙерге заманда күптәр көнө-төнө компьютерҙа ултыра. Төрткө менән эшләгәндә уң ҡулға бигерәк тә ныҡ көс төшә. Ошо йылы, йомшаҡ браслеттар ҡулды арытмай, ваҡ ҡына йөндәр сәнсеп массаж да эшләй, – ти, ҡыҙыҡһыныуымды күреп, Фәнжиә Шәфҡәт ҡыҙы. – Һарыҡ йөнөнән эшләнгән әйберҙәрҙең файҙалы икәнлеген халыҡ хәҙер яҡшы аңлай. Бындай аяҡ кейемен йыл буйы сисмәй кейеп йөрөргә була, сөнки ҡыш улар йылы, ә йәй бөтөнләй тирләтмәй. Бигерәк тә оло быуын кешеләре, аяҡ һыҙлауын баҫа, тип тапочкаларҙы ихлас һатып ала, – ти ул.\nЭйе, кейеҙ баҫыу оҫтаһын районда күптәр белә бөгөн. Даими заказсылары ла бар уның. Яҡындарына бүләк итеп тә, үҙҙәре өсөн ниндәй үлсәмдә, ниндәй төҫлө икәнлеген алдан иҫкәртеп тә заказ биреүселәр байтаҡ.\nҺәр кемдең теләген ҡәнәғәтләндерергә тырыша егәрле ханым. Был эш байтаҡ ваҡыт та талап итә, мәҫәлән, бер пар тапочка баҫыр өсөн ике-өс көн үтә. Районда һарыҡ тотоусылар күп, әммә материалдың сифатлыһын табыуы ла еңелдән түгел.\nӘйткәндәй, күптән түгел “тимер ат”ты ла йүгәнләгән Фәнжиә Шәфҡәт ҡыҙы. Кейеҙ өсөн йөн кәрәк булһа йәки заказды килтереүҙе һораһалар, “һә” тигәнсе автомобиленә ултырып, кәрәкле урынға ла барып килә. Тормош иптәше, улы Тимур ҙа яҡындарының ҡомарын үҙ итеп, һәр яҡлап ярҙам итә.\n– Кейеҙ – бик үҙенсәлекле материал, унан йылылыҡ, йәнлелек бөркөлгән кеүек. Балалар ҙа, башҡа алымдарға ҡарағанда, кейеҙ менән эш итеүҙе нығыраҡ үҙһенә. Улар менән район кимәлендә уҙғарылған ҡул эштәре күргәҙмәләрендә, конкурстарҙа ҡатнашырға тырышабыҙ. Былтыр Илназ Турушев исемле уҡыусым “Алтын даға” республика конкурсында район данын яҡлап, беренсе урынға лайыҡ булды, – тип уңыштары менән уртаҡлашты әңгәмәсем.\nБына шулай үҙенең белгәндәрен башҡалар менән дә уртаҡлашырға, өйрәтергә тырышҡан оҫта йәшәй Учалыла. Яратҡан шөғөлө бар кеше бәхетле була, ә бәхет өләшкәндән арта ғына.


Бензин да кәрәкмәй, тауышы ла сыҡмай - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспубликала яңы быуын мотоциклын уйлап сығарғандар. Өфө дәүләт авиация техник университеты студенттары эшләгән ике тәгәрмәсле тимер ат донъяла иң яҡшыларҙан танылған. Өфө дәүләт авиация техник университеты аспиранты Вадим Шәйәхмәтов яңы быуын мотоциклы менән таныштыра. Бензинһыҙ, электр көсө ярҙамында сәғәтенә 70 километрға тиклем тиҙлек менән йөрөгән техниканы йәштәр тулыһынса үҙҙәре уйлап сығарған һәм йыйған. Әлбиттә, тыштан ҡарағанда ул ябай күренһә лә, эске төҙөлөшө бик ҡатмарлы. Проекттың һыҙымын эшләүгә иң күп ваҡыт китә, ти егеттәр. Барлыҡ параметрҙарын да бер хатаһыҙ дөрөҫ итеп эскизын һыҙғанда, мотоциклдың үҙен бер аҙна эсендә лә йыйып алырға мөмкин. Ысынлап та, мотоцикл хатта һыуға ла бирешмәй.Ә был кадрҙар Барселонала үткән Смартмото Чэллендж халыҡ-ара ярыштарынан. Тап ошо проект менән Өфө дәүләт авиация техник университеты студенттары еңел мотоциклдар турнирында ҡатнашып, 600-ҙән ашыу команда араһында дүрт еңеү менән ҡайтты. Конкурс шарттары буйынса, электромотоцикл полиция хеҙмәткәрҙәренә тәғәйенләнгән. Электр мотоциклының тағы ла бер ыңғай яғы – ул йөрөгәндә бер ниндәй ҙә тауыш сығармай һәм төрлө ҡатмарлы юлдарҙан бер ҡаршылыҡһыҙ үтә ала. Ошондай проекттар өҫтөндә эшләгәндә студенттар уҡыуҙа алған белемен, ғәмәлдә ҡулланып, камиллаштыра. Артабан йәштәр мотоциклды киң ҡулланыуға сығарырға иҫәпләй. Сөнки ул ябай, теләгән һәр кем йөрөй ала. Газ һәм тормозға ғына баҫа белергә кәрәк. Рәсәйҙең Ховерсурф компанияһы ла осоусы мотоциклдың исем туйын үткәрҙе. Аппаратты ҙур коптер тип атаһаң да була. Ул тәү сиратта халыҡтың иғтибарын йәлеп итеү өсөн эшләнгән. Проект авторҙары заказдар була ҡалһа, уны күпләп эшләргә ниәтләй. Осоусы мотоциклдың хаҡы яҡынса 52 мең доллар. Киләсәктә ошондай мотоциклдарҙы Башҡортостанда ла күрергә мөмкин буласаҡ.\n27 июля Беҙҙең телерадиокомпания иғлан иткән “Алтын бишек” конкурсының беренсе этап еңеүсеһен смс тауыш биреү буйынса билдәләү дауам итә


Башҡорт музыкаһын үҫтереүҙә күп көс һалған Мәсғүт Зәйнетдин улы Бәширов тураһында\n22 Октябрь 2018, 13:50\nҠалабыҙ быйыл 355 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Йөҙ йыл эсендә республиканың әллә күпме күренекле шәхестәре үҙҙәренең эҙҙәрен ҡалдырған бирелә. Улар тураһында әленән-әле матбуғат биттәрендә яҡтыртыла бара, тос китаптар нәшер ителә. Бөрө ҡалаһы һәм районы мәҙәниәтен, башҡорт музыкаһын үҫтереүҙә күп көс һалған Мәсғүт Зәйнетдин улы Бәширов шундайҙарҙың береһе.\nМәсғүт Бәширов 1908 йылда Бөрө ҡалаһында эшсе ғаиләһендә тыуа. Атаһы сауҙагәр И. Халиҡовтың йортонда тәүҙә эшсе, аҙаҡ магазинында, келәтендә приказчик була. Әсәһе – йорт хужабикәһе. Икеһе лә халыҡ йырҙарын башҡарырға ярата. Рухи байлыҡты беренсе урынға ҡуйған Бәшировтар ғаиләһендә алты баланан тик Мәсғүт кенә ғүмерле була. Ете йәшенән уны өс класлы рус мәхәллә мәктәбенә уҡырға бирәләр. Мәктәптә ул яҡшы уҡыуы, тәртипле һәм тәрбиәле булыуы менән айырылып тора. Мәктәп директоры бүлмәһендәге фисгармонияла ноталар йыйып ҡарай. Ә өйҙә гармунды ҡулына ала. Башланғыс кластарҙы тамамлағас, педагогик йүнәлешле мәктәпкә күсә. Хәҙер инде уның яратҡан инструменты фортепиано була. Ишетеү һәләте менән ул популяр марштарҙы уйнарға өйрәнә. 1926 йылда Бөрө ҡалаһы профклубы ул осорға хас телһеҙ киноны пианинола иллюстрацияларға тәҡдим итә. Ике йыл эшләү дәүерендә фортепиано өсөн «Вальс» һәм «Мазурка» исемле миниатюра яҙа, оҙаҡламай ҡалала композитор исеме таныла башлай.\n«Халыҡ мәктәбе уҡытыусыһы» таныҡлығын алғас, Мәсғүт Зәйнетдин улы Бөрө өйәҙе Байҡы волосына эшкә китә. Хәҙерге Ҡариҙел районының Абдулла һәм Бағаҙы ауылдарында ике йыл уҡыта. Музыкаль инструменттар ауыл мәктәбендә булмай. Шуға күрә ял ваҡыттарында гармунда һәм гитарала уйнай; рус, башҡорт, татар йырҙарын башҡара.\nБөрөгә ҡайтҡас, ҡаланың башҡорт-татар мәктәбендә йыр һәм башҡорт теле дәрестәрен алып бара, үҙешмәкәр татар театрының спектаклдәрен музыкаль биҙәүҙә ҡатнаша. Ләкин музыкаль белемдең етмәүе үҙен һиҙҙертә. 1933 йылда Өфө музыка техникумының (хәҙер Өфө сәнғәт училищеһы) музыка бүлеге фортепиано класына уҡырға инә. Бер рәттән төрлө мәктәптәрҙә эшләй. Йәш музыкант С.Т. Герберт, В.Х. Штегман кеүек күренекле педагогтарҙан һабаҡ ала. Хор дирижеры һәм теория бүлексәләрен тамамлай. Шул уҡ уҡыу йортоноң музыка тарихы һәм теорияһы класы буйынса уҡытыусы итеп тәғәйенләнә. Уға башҡорт хорын ойошторорға тәҡдим итәләр. Репертуар өсөн үҙе үк башҡорт шағирҙары шиғырҙарына романстар, хор йырҙары ижад итә башлай.\nҠәһәрле һуғыш Мәсғүт Зәйнетдин улын да урап үтмәй. Һуғышта ул Эске эштәр халыҡ комиссариатының (НКВД) сик буйы полкында хеҙмәт итә. Фашистарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша, яралана һәм контузия ала. Фронтта саҡта һалдаттар өсөн күңелле концерттар ойоштора, көйҙәр ижад итә. Һуғыштан һуң М.З. Бәширов Өфөгә әйләнеп ҡайта. Өфө музыка училищеһында сольфеджио, музыка теорияһы һәм музыка әҙәбиәте дәрестәре алып бара, көнбайыш музыка тарихы буйынса лекциялар уҡый, башҡорт хоры менән дә эште дауам итә.\nМәсғүт Зәйнетдин улы йәмәғәт эшендә лә ҡайнап йәшәй. БАССР Композиторҙар союзын ойоштороуҙа ҡатнаша. 1949 йылдың 26 мартында Композиторҙар союзы пленумында М.З. Бәшировтың «Башҡорт халыҡ йырҙары» исемле эҙләнеү эше юғары баһалана. Пленум ултырышынан һуң билдәле йырсы Әсмә Шайморатова уның вокал ижадын йырлай. Аҙағыраҡ «Совет Башҡортостанының музыкаһы», «Камил Рәхимов» тигән очерктар авторы була. Уларҙа милли музыканың барлыҡҡа килеүен һүрәтләй, башҡорт хор сәнғәтенә анализ яһай. Башҡорт радиоһына һәм телевидениеһына классик һәм халыҡ музыкаһы тураһында тапшырыуҙар әҙерләй.\n1949 йылда Мәсғүт Зәйнетдин улы тыуған яғы Бөрөгә ҡайтып, балалар өсөн музыка мәктәбен ойоштора. Беренсе мәктәп иҫке генә бинала урынлаша. Фортепиано һәм халыҡ инструменттары кластарынан торған ике класта барлығы 18-20 уҡыусы шөғөлләнә. Улар ике сменала уҡый. Музыка мәктәбе директоры булып ун туғыҙ йыл эшләү дәүерендә балаларҙың музыкаль белемен үҫтереүгә ҙур көс һала. Ойоштороу, уҡытыу эштәренән тыш, «Бәләкәй сонатина» (1959), «Сонатина» (1960), «Этюд» (1959), «Юмореска» (1959), «Скерцино» (1961) фортепиано пьесаларын ижад итә.\nБөгөн Бөрө ҡалаһының М.З. Бәширов исемен йөрөткән Балалар һәм үҫмерҙәр музыка мәктәбе өр-яңы бинала урынлашҡан. Унда Мәсғүт Бәширов традицияларын дауам итеп, рус, башҡорт, татар, мари моңдары яңғырай. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре М.З. Бәширов иҫтәлегенә мәктәп бинаһына ҡуйылған мемориаль таҡтаташ уҡыусыларҙы йыр-моңға дәртләндерә.\nфайҙаланып, Ғәлиә Ғәниева әҙерләне.


Рәсәйҙә демографияла ыңғай үҙгәрештәр күҙәтелә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n19 ноября 2015 — 15:39\nШул уҡ ваҡытта субъекттарҙа эшкә һәләтле граждандар мегаполистарға күсеп китеүҙе хуп күрә. Ошо турала бөгөн Өфөлә уҙған ғилми-ғәмәли конференцияла әйтелде. Уның эшендә Рәсәйҙең 33 төбәгенән ғалимдар ҡатнаша. Өфөлә федераль кимәлдә уҙғарылған конференция, тәү сиратта социология, политология һәм сәйәсәт өлкәһендә эшләүсе ғалимдар өсөн әһәмиәтле. Һуңғы осорҙа демография даирәһендә хәлдәрҙең ҡатмарлы булыуын иҫәпкә алғанда, бары тик кешелек потенциалындағы тенденция ғына ыңғай яҡҡа үҙгәреү мөмкинлеген бирә. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов та, бөгөн тикшерелгән мәсьәләгә ентекле ҡараш кәрәклеге тураһында белдерә.\nӘ Рәсәйҙә яңы демографик тенденциялар киләсәге нимәнән ғибәрәт һуң. Һуңғы йылдарҙа позицтив үҙгәрештәр булһа ла, илдә балалар үлеме, үлемдең тыуымдан күберәк булыуын бер кем дә йәшермәй. Эшкә яраҡлы граждандар һанының иң күп теркәлгән осрағы ла бынан 4 йыл элек булған.\nҒалимдар хәҙер Рәсәй халҡының демография буйынса иң ҡатмарлы осор кисереүе хаҡында әйтә. Ә 2020 йылда Рәсәй эшсе көстәр миграцияһына дусар буласаҡ.\nШулай ҙа Рәсәйҙә демография буйынса үҙгәрештәр юҡ түгел. Ул тәү сиратта ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың уртаса ғүмер оҙонлоғоноң 70 йәштән уҙыуына бәйле. Тик был күрһәткес буйынса илебеҙ махсус статистика исемлегендә әлегә тик 51 урында килә.


Еңел түгел икән… кеше һөйләгәнде яҙыуы » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Еңел түгел икән… кеше һөйләгәнде яҙыуы\n10.05.2016 Еңел түгел икән… кеше һөйләгәнде яҙыуы\nАпрель аҙағында башҡорт теленән төбәк диктанты яҙып, шаулап алдыҡ. Бик яҡшы сара булды ул. Был үҙ белемеңде тикшереп ҡарау ғына түгел, ә осрашыу-күрешеү урыны ла, тип баһаланылар әлеге һынауҙы. Ниндәй булһа ла булһын әле.\nУҡыусыларға, бәлки, ҡыҙыҡ та түгелдер, ә бына мәктәпте күптән тамамлаусыларға йәштәр менән бер парта артында ултырып диктант яҙыуы, мауыҡтырғыс һәм тырышлыҡ талап иткән эш. Шәхсән үҙем былтыр ҙа барып яҙғайным, “дүртле” баһаһы алып ҡыуанғайным, ә быйыл ниңәлер һөҙөмтәләр исемлегендә юҡмын, күрәһең, яҙмам йөҙҙән ашыу эш араһында ҡайҙалыр “ҡыҫылып төшөп юғалған”. Был “бәхетһеҙлек”тә яңғыҙ түгелмен әле – исеме әйләнә-тирәбеҙҙә билдәле бер шәхестең дә диктантына баһа юҡ. Ярай, уныһы мөһим түгел, бәлки, беҙ унда барыуыбыҙға ла ризалыр.\nАлдан хәбәр ителгән regdict.bashedu.ru сайтына әллә нисәмә тапҡыр инеп, һөҙөмтәләрҙе көттөм. Башҡорт дәүләт университетының төп корпусында 156 кеше диктант яҙған. Шуларҙың 32-һе “бишле” алған, афарин! Бер тиҫтәнән әҙ генә күберәгенә “икеле” сәпәлгән. Нимәһе, кем әйтмешләй, “әбидне”, арҙаҡлы шәхесебеҙ Әхмәтзәки Вәлидиҙең исеме аҫтында яҙған кешенең иң насар билдә алыуы. Ул йә, бик рухлы булһа ла, бик күптән диктант яҙмаған, йә белеме самалыраҡ, йә иғтибарһыҙ. Хатта йән көйҙө – ниңә ул шундай исем аҫтында яҙған?! “Икеле”гә яҙған Бибеш, Йәнеш, Емештәр өсөн дә борсолоп ҡуйҙым әле. Ә бына “Незнайка”, “Этанол Метанолович” бер ниндәй ҙә тойғо уятманы.\nБДУ-ның Сибай филиалында яҙылған диктант баһалары ла яҡшы кәйеф тыуҙырманы. 146 кеше араһынан “бишле”ләрҙе эҙләп саҡ табып алдым. Өсәү генә ине ундайҙар, улары ла уҡытыусы. Стәрлеләр белемлерәк – БДУ-ның был ҡалалағы филиалында 159 кеше яҙған, ике тиҫтәнән ашыу “бишле” бар, “икеле”не 12-әүһенә ҡуйғандар. Бөрөлә сағыштырмаса яҡшыға яҙғандар. Силәбе өлкәһенең Златоуст ҡалаһында ла, Әлшәй, Архангел, Балаҡатай, Ейәнсура, Ҡыйғы, Тәтешле, Мәсетле, Баймаҡ райондарындағы диктант яҙыусылар ҙа һәр кеме үҙенә тәғәйен баһа алған. Ҡыҙыҡһыныусылар булһа, сайтҡа инеп ҡарағыҙ.\nЭйе, еңел түгел икән шул диктант яҙыуы. Тырышайыҡ әле, әҙ генә булһа ла. Телебеҙҙең матурлығын ишетә, күрә, тоя беләйек. Күберәк уҡырға кәрәктер ул. Әлбиттә, донъя менән бергә атлар өсөн интернет һәм виртуаль донъяла аралашыу ҙа кәрәк, әммә унда ла башҡорт теле үтеп инде. Әйҙә, рәхәтләнеп файҙалан ғына. Һәр хәлдә, туған телде белеү – бөтәһенең дә бурысы. Белмәү ғәйеп түгел, белергә теләмәү – ғәйеп, тиҙәрме әле? Ана шул теләмәү насар ул.


"Башҡорт ихаталары": ниҙәрҙе белеү мөһим?\n“Башҡорт ихаталары” программаһы күп фатирлы йорттарҙа йәшәгән граждандарҙың тормош шарттарын яҡшыртыу, яндағы биләмәлә уңайлы мөхит булдырыу маҡсатын күҙ уңында тота.\nУл 2019 – 2024 йылдарға иҫәпләнгән. Кураторы – Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы.\nФинанслауға килгәндә, күпселек бурыс республика бюджетына һалынған – 94 процент. Ҡалған өлөштө муниципаль берәмек (биш процент) һәм күп фатирлы йорт милекселәре (бер процент) ҡаплай.\nПрограммала нисек ҡатнашырға? Бының өсөн күп фатирлы йортта йәшәүселәр дөйөм йыйылыш үткәреп, ихатаны төҙөкләндереү мәсьәләһе буйынса фекер алышып, уртаҡ ҡарарға килергә һәм һөҙөмтәлә урындағы хакимиәткә заявка бирергә тейеш. Ғариза муниципаль берәмектең йәмәғәт-административ комиссияһы тарафынан ҡарала, был ихатаның торошо, урындың үҙенсәлектәре, төҙөкләндереүгә мохтажлыҡ иҫәпкә алынып, программаға индереү-индермәү хәл ителә.\nБыйылға исемлек әҙер. Уның менән муниципаль берәмектәрҙең, шулай уҡ Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалығы министрлығының (https://house.bashkortostan.ru/activity/14535/ һылтанмаһы буйынса) сайттарында танышырға мөмкин. Быйыл, дөйөм алғанда, 480 ихата төҙөкләндереләсәк.\nКиләһе йылға исемлек иһә быйыл III кварталда төҙөлә, заявкаларҙы 1 сентябргә тиклем тапшырырға кәрәк.\nЭштең сифаты өсөн заказсы (муниципаль берәмек) һәм подрядсы (гарантия ваҡыты – өс йыл) яуап бирә. Әгәр ниндәйҙер һорауҙар тыуа, проблемалар асыҡлана икән, халыҡ урындағы хакимиәткә мөрәжәғәт итә ала.\nТөҙөкләндерелгән ихаталарға видеокүҙәтеү ҡуйыласаҡмы? Эйе, ул ҡаралған. Әммә был мәсьәлә милекселәрҙең ҡарарына, техник мөмкинлектәргә бәйле хәл ителәсәк. Әгәр муниципаль берәмектә “Хәүефһеҙ ҡала” системаһы бар икән, видеокүҙәтеү ҡоролмаһы уға тоташтырыласаҡ һәм урындағы хакимиәт иҫәбенә тотоласаҡ.\nТағы ниҙәр булырға тейеш? Ҡоролмалары хәүефһеҙ резина менән көпләнгән балалар һәм спорт майҙансыҡтары, автомобилдәрҙе, контейнерҙарҙы ҡуйыу урыны, мәғлүмәт стенды, яҡтыртыу, бәләкәй архитектура формалары, йәшеллек һ.б.


Юғары молекуляр ҡушылмалар һәм химик технологиялар кафедраһы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Химия факультеты » Кафедралар » Юғары молекуляр ҡушылмалар һәм химик технологиялар кафедраһы\nЮғары молекуляр ҡушылмалар һәм химик технологиялар кафедраһы\nхимия фәндәре докторы, профессор\nЮ. А. Прочухан\nЮғары молекуляр ҡушылмалар һәм химик технологиялар кафедраһы 1968 йылдың 20 июнендә республикала юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү һәм полимер химия өлкәһендә ғилми-тикшеренеүҙәр алып барыу маҡсатында асыла. СССР Фәндәр академияһы академигы В.А.Каргиндың рекомендацияһы буйынса кафедра мөдире итеп Горький өлкәһенең Дзержинск ҡалаһынан Химик полимерҙар ғилми-тикшеренеү институтының лаборатория мөдире (хәҙер – академик В.А.Каргин исемендәге Полимерҙар ғилми-тикшеренеү институты) химия фәндәре докторы К.С.Минскер саҡырыла. Кафедра мөдире булып Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы, профессор К.С.Минскер 1968–1999 йылдарҙа эшләй; 1999-2005 йылдарҙа кафедраны профессор Ю.А.Прочухан етәкләй. Хәҙерге ваҡытта кафедраның мөдире – химия фәндәре докторы, профессор С.В.Колесов.\n“Юғары молекуляр ҡушылмалар” специализацияһы полимерҙарҙың деструкцияһы һәм стабилләшеүе процестары, физиологик актив полимерҙар һәм медицина полимерҙары, шулай уҡ тиҙ полимеризацияланыу процестары химияһы һәм технологияһы өлкәһендәге тикшеренеүҙәрҙең үҙәгендә тора һәм был өлкәлә халыҡ-ара ҙур авторитетҡа эйә. Кафедра профессорҙары һәм уҡытыусылары тарафынан 19 китап, сит илдәрҙең һәм Рәсәйҙең ғилми журналдарында 1000-дән ашыу мәҡәлә баҫтырылған, 350-гә яҡын СССР-ҙың авторлыҡ танытмалары һәм Рәсәйҙең патенттары, сит илдәрҙән 27 патент (АҠШ, Англия, Франция, Германия, Канада, Япония, Иран һ.б.) алынған. Шуларҙың өстән бер өлөшө сәнәғәт өлкәһендә һәм уҡыу процесында ҡулланылған.\n“Химик технология” специализацияһы полимер ҡалдыҡтарын утилләштереү ысулдары, цеолитлы катализаторҙар технологияһын камиллаштырыу, бензин пиролизының яңы катализаторҙарын эшләү буйынса эштәр алып бара. Был өлкәлә 4 монография, Рәсәй ғилми журналдарында 400-ҙән ашыу мәҡәлә баҫтырылған, 23 патент һәм авторлыҡ танытмаһы алынған.\nКафедраның төп ғилми-тикшеренеү йүнәлештәре:\nПолимерҙарҙың деструкцияһы, стабилизацияһы һәм модификацияһы процестарын өйрәнеү.\nТорбалы аппараттарҙа турбулентлы ағымдарҙа тиҙ химик һәм масса алмашыныу процестарын өйрәнеү.\nФизик-механик сифаттарҙың активлығын үҫтереү һәм яҡшыртыу.\nУглеводород сеймалын деструктив-каталитик эшкәртеү; нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы ҡалдыҡтарын эшкәртеү технологиялары.\nКафедрала түбәндәге дөйөм дисциплиналар уҡытыла:\nЮғары молекуляр ҡушылмалар;\nХимия тарихы һәм методологияһы;\nТәбиғи фәндәрҙең философик проблемалары;\nФизик химия һәм коллоид химияһы.\nКафедра шулай уҡ химик-технологик производство практикаһын үткәрә.\nСтуденттар һәм магистранттарға түбәндәге махсуслаштырылған курстар уҡыла:\nПолимерҙарҙы өйрәнеүҙең хәҙерге методтары;\nПолимеризацион процестарҙың кинетикаһы;\nПолимерҙарҙың реакцион һәләте һәм модификация проблемалары;\nПолимерҙарҙың деструкцияһы һәм стабилизацияһы;\nПолимеризацион процестарҙың макрокинетикаһы;\nМакромолекулаларҙың структураһы һәм динамикаһы;\nКатализдың теоретик нигеҙҙәре;\nПолимерҙар етештереү технологияһы;\nМономерҙар етештереү технологияһы;\nПолимерҙар технологияһында макрокинетика;\nӨҫкө ҡатлау химияһы, адсорбция;\nКатализаторҙарҙы һәм адсорбенттарҙы өйрәнеү методтары;\nЕтештереү катализы: етештереү процестары һәм каталитик процестар өсөн реакторҙар;\nПолимеризация һәм поликонденсация реакциялары механизмдары;\nПолимерҙарҙа структур иерархия;\nПолимерҙар химияһының хәҙерге торошо.\n“Юғары молекуляр ҡушылмалар” специализацияһы сығарылыш специализацияһы иҫәпләнә һәм юғары молекуляр ҡушылмалар химияһы буйынса белгестәр әҙерләй. Кафедрала студенттарҙың ғилми түңәрәге эшләп килә. Был кафедрала махсуслашҡан студенттар “Интеграция” тип аталған оҙайлы килешеү рамкаһында Рәсәй Фәндәр академияһы Органик химия институтының полимер бүлеге лабораторияларында тикшеренеү эштәре алып барыу мөмкинлегенә эйә. “Юғары молекуляр ҡушылмалар химияһы” специальносы буйынса магистратура уңышлы эшләй.\n“Химик технология” специализацияһы ла сығарылыш специализацияһы иҫәпләнә һәм химик технологиялар, гетероген катализ һәм полимер ҡалдыҡтарын эшкәртеүҙең теоретик нигеҙҙәре өлкәһендә белгестәр әҙерләй. Күп курс һәм диплом эштәре “Стеклонит” асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының тәжрибә заводы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Нефть эшкәртеү проблемалары институты лабораторияларында башҡарыла. “Хеҙмәттәшлек килешеүе” нигеҙендә студенттарҙың бер өлөшө тикшеренеү эштәрен Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы һәм Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Нефть химияһы һәм катализ институтында катализаторҙар әҙерләү лабораторияһында башҡара.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕРЛӘШТЕРӘМЕ? - 2020 - Мәҡәләләр\nЕгерме өсөнсө февраль һеҙҙең өсөн ниндәй байрам һәм уны нисек билдәләйһегеҙ?\nБөгөнгө хәл-торош үҙ тәртиптәрен индерҙе: өйҙә ҡалырға кәрәк. Бөтөн ғаиләнең оҙайлы ваҡытҡа бергә ҡалыуы күптәр өсөн һынау ҙа булды, шулай бит? Ғәҙәти йәшәйештә атайҙы балалар кистәрен һәм ялдарын ғына күреп-аралашып өйрәнгән. Әсәй ҙә күберәк эштә була. Балалар көндөҙ баҡсала, мәктәптә, унан һуңғы ваҡытын түңәрәктәрҙә һәм башҡа шөғөлдәрҙә йөрөп үткәрә. Ә хәҙер инде өсөнсө аҙна тәүлектәр буйына барыһы ла бер ҡыйыҡ аҫтында, эш тә, уҡыу ҙа, балалар уйыны ла бер өйҙә. Нисек кисерә беҙҙең ғаиләләр был хәлде? Был һеҙҙең өсөн ысынлап та һынаумы?\nРезедә ВӘЛИЕВА, "Атайсал" гәзите хеҙмәткәре, Сибай ҡалаһы: Атайыбыҙ март аҙағында Себерҙән бер айға ялға ҡайтыу менән үҙизоляция башланып та китте. Пландар икенсе ине, әлбиттә. Атайыбыҙ ҡайтыу менән машинаны гараждан сығарып, туғандарға йөрөп сығыу ниәте бар ине. Әммә, үкенескә күрә, бикләндек. Кемгә - кемгә, бына ҡыҙыма күңелле инде. Атаһын ныҡ һағынған, иркәләнеп туя алмай. Ә миңә өйҙән ултырып эшләргә тура килә. Өйҙән эшләү, бер яҡтан, яҡшы һымаҡ, ғаиләң янындаһың. Икенсе яҡтан, ауыр, сөнки икегә өҙгөләнәһең. Өйҙәгеләр мине эшләй тип ҡабул итмәй. Йә ашарға бешерергә, йә икенсеһен эшләргә тип тартҡылай. Балалар баҡсаһынан да ҡыҙыма өйгә эш килеп кенә тора. Билдәле, был эште атай башҡара һалмай. Төп эште ситкә ҡуйып, балаға иғтибар бүлергә тура килә, ә үҙ эшем төнгөлөккә ҡала, режим боҙола, йоҡо туймай.\nЯҙ - минең яратҡан миҙгелем. Ошо мәлдә урамға сыға алмай ултырыу эсте бошора. Баҡсаға барырға була, тигән рөхсәт барлығын ишеткәс, бер көндө беҙ ҙә машинаға ултырып, ҡырға сығып, умырзая күреп, ялан буйлап баҫтырышып, йүгерешеп ҡайттыҡ. Күңел ауылға тартыла, тик беҙ бикле. Әммә ошо режим тәбиғәттең ҡәҙерен, мөһимлеген, туғандар менән күрешеп-аралашып йәшәү бәхете бәҫен тағы ла арттырҙы. Ҡыҙыбыҙ "Коронавирус бөтөү менән урамға сығам һәм оҙаҡ өйгә инмәйем", тип хыяллана. Ирем дә эшен һағынды, кеше нисек өйҙә эшләмәй ята ала икән, тип һөйләшеп алабыҙ. Бер-беребеҙгә түҙәбеҙ, әрләшмәҫкә, нимәләргәлер әүрәргә тырышабыҙ. Ауыл өйөндә йәшәгәндәргә рәхәтерәктер. Ә ҡала фатирында шул тиклем ҡыйын. Рөстәм Ғиззәтуллин әйтмешләй, ситлектә йәшәп булмай...\nЗиләрә ЮЛТАЕВА, М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы: Ғүмерҙең күп өлөшө былай ҙа эшкә бағышлана. Балаларыбыҙ атай-әсәй иғтибарынан мәхрүм. Мин бөгөн ғаиләм менән үткәргән ваҡыттың һәр минутын ҡәҙерләйем, бушҡа үткәрмәҫкә тырышам: китап уҡыйбыҙ, тегәбеҙ, бәйләйбеҙ, һүрәт төшөрәбеҙ, бешеренәбеҙ, төрлө флешмобтарҙа ҡатнашабыҙ. Төп эшебеҙ буйынса ла көн дә нимәлер башҡарабыҙ: интернет селтәренә әкиәт, шиғыр, ниндәйҙер монологтар һалып, Бөйөк Еңеү, Башҡорт теле, Башҡорт костюмы көндәрен дә билдәләп, тамашасыбыҙҙың күңелен күрәбеҙ. Иптәшем Руслан Юлтаев көн дә компьютер артында, беҙҙең театр актерҙарының ватсап аша ебәргән әкиәт, шиғырҙарын монтажлай, фото, видеоларҙан роликтар, клиптар төҙөй, Псковта үтәсәк "Пушкин көндәре" онлайн фестивалдә ҡатнашыу өсөн "Зөләйха күҙҙәрен аса" спектаклен монтажлай һәм титрҙар ҡуя. Ҡыҫҡаһы, эштән күп нәмә юҡ. Улыбыҙ онлайн дәрестәр үтә, ҡыҙыбыҙ балалар баҡсаһының күнекмәләре менән шөғөлләнә. Кистәрен коллегаларыбыҙ менән интернет аша видео бәйләнешкә инеп, бергәләп пьесалар уҡыйбыҙ, фекерләшәбеҙ, онлайн спектаклдәр ҡарайбыҙ, шуларҙы анализлайбыҙ...\nАйгөл ИҘЕЛБАЕВА, Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһы хеҙмәткәре: Уҡытыусыларҙың, тәрбиәселәрҙең өйгә эште күп биреүҙәрен иҫәпкә алмағанда, ошолай өс балам менән бергә-бергә серләшеп, тәмлекәстәр бешереп, өйгә эштәрҙе бергәләп эшләп, күмәкләп спорт менән шөғөлләнеү, йырлашыу, ошоларҙың барыһына ла ваҡыт табыу - минең күптәнге хыялым ине. Хәҙерге заман ҡатын-ҡыҙы балаларын бағып ҡына ултыра алмай, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Йәшәү рәүеше аҡсаға бәйләнгән. Өлкән ҡыҙым быйыл өсөнсө йыл Өфөлә Ҡ. Дәүләткилдиев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназия-интернатында белем ала. Ул ялға ҡайтҡан саҡтарында мин эштә булып, эштән һуң ҡайтыу арҡаһында яҡшылап аралаша ла алмай инем, ул Өфөгә китһә, гел йәш түккеләп ала инем. Әле беҙ бергә, уҡыу бара, эш бара. Аллаға шөкөр, кескәй генә булһа ла үҙ йортобоҙ һәм урамыбыҙ бар. Урамға сығып, бергәләп уйнап инәбеҙ, балаларым "дәрестә" саҡта мин тәмлекәстәр бешерәм. Әлеге мәлдең иң күңеллеһе йоҡларға ятыр алдынан була: мин бәпестәремә китаптар уҡыйым. Ә эшләгән саҡта уларҙы тиҙерәк йоҡларға һалып, үҙем дә башты мендәргә терәү яғын ғына ҡарай торғайным. Был һынауҙы ғаиләм менән, Баймағым, Башҡортостаным, илем менән лайыҡлы үтеребеҙгә ышанам. Был, ысынлап та, һынау. Ул мәңгелек ҡиммәттәрҙе өҫкә сығарҙы...\nФәнил БҮЛӘКОВ, Учалы районы Иманғол мәктәбе уҡытыусыһы, шағир: Беҙҙең ғаиләлә көн үткәрә алмау тигән төшөнсә бөтөнләй юҡ. Мин үҙем уҡытыусы. Электрон дәрестәр әҙерләү, балаларҙың эштәрен тикшереүгә ваҡыт етмәй ҡала. Дәрестәргә ижади ҡарарға тырышам, эҙләнәм. Саҡ ҡына бушаған арала күңелгә килгән шиғырҙарҙы ҡағыҙға теркәп ҡалырға ашығам. Ҡыҙҙарым, Аллаға шөкөр, яуаплы. Дәрестәрен үҙҙәре уҡып, әҙерләп ҡуя. Кәләш сменалы эштә. Медицина хеҙмәткәре булғас, уның өсөн борсолоп торам. Күрәһегеҙ, беҙҙең ғаиләлә әлегә бер-береңдән ялҡыу, ыҙғышыу кеүек күренештәргә ваҡыт юҡ. 6 йәшлегебеҙ генә аҙыраҡ мыжып ала. Ул саҡта ишек алдына сығып уйнап инәләр. Әлбиттә, кешеләр менән аралашыу етмәй. Туғандарҙы һағындыра. Кешеләргә шуны әйткем килә: яман сир китер, саҡ ҡына түҙәйек...\nГөлсимә ИШТАНОВА, Өфө районы Шамонин ҡасабаһы, тележурналист: Көн аралаш эшләйем, бер көнөм эштә, икенсеһе өйҙә үтә.Өйҙә үткәргән ваҡытымдың графигы: ашарға бешерәм, дәрес әҙерләтәм, ашарға бешерәм. Мин өйҙә юҡта онлайнға инеүҙе атайҙары көйләй. Ҡайһы саҡта интернет эшләмәй, элемтә өҙөлөп ҡуйһа, сығырынан сыға яҙа. Минең үҙемдең, мәҫәлән, был карантин мәлендә компьютерға ҡарашым үҙгәрҙе. Баҡтиһәң, малайҙарҙы уның менән дөрөҫ ҡулланырға өйрәтергә йыбанып, ысынбарлыҡтан йәшенгәнмен икән. Йәнәһе, компьютер юҡ - проблема ла юҡ. Шулай ҙа яңы техника алырға тура килде. Бер ыңғайҙан интернет менән дөрөҫ ҡулланыу ҡағиҙәләрен дә ҡабат-ҡабат иҫкәртеп торорға өйрәнәбеҙ. Ә былай, көн өйҙөң түрбашында үтә лә китә. Ашарға бешереп, аҙаҡ шул бешеренгән һауыт-һабаны йыуып түңкәргәнсе, малайҙарҙың дистанцион уҡыу платформаһына ла инергә өлгөрмәй китәм ҡайһы берҙә. Эйе, беҙҙең, өлкәндәрҙең, әүрәүе етәрлек. Көтөлмәгән каникулды төрлөсә үткәрә алабыҙ: китап уҡырға, кино ҡарарға мөмкин, өй йыйырға, ашарға бешерергә... Ә бына ике аяғына тороп баҫҡаны бирле атлап түгел, йүгереп йөрөгән малайҙарҙы өйҙә бикләп тотоу ҡыйын. Әлдә ҡала янындағы үҙебеҙҙең өйҙә йәшәйбеҙ. Малайҙарҙы мониторҙан ишек алды айырып ала. Тышҡа сығып, ер тырматҡан булып, өй уратып кросс йүгереп, минең шытып сығып ҡына килгән сәскәләремде тапап бөтәләр - түҙергә тура килә...\nЗемфира ҒИРФАНОВА, Сибай ҡалаһы, хужабикә: Әлләсе, мин бер ниндәй мегаүҙгәрештәр ҙә һиҙмәйем, һәр ваҡыт ғаиләм янындамын, тығыҙ бәйләнештәмен. Әлеге дистанцион уҡыу ғына күп ваҡытты ала, балалар теманы үҙләштереп өлгөрмәй, ата-әсәләргә көс төшә. Буш ваҡытта ғына ҡапҡылап алабыҙ ҙа, яңынан дәрес менән булабыҙ. Уның араһында гимнастика эшләйбеҙ, сәнғәт мәктәбенән ебәрелгән күнекмәләрҙе башҡарып, видео аша ебәрәбеҙ. Ысынлап та, күп темаға һөйләшеү, аралашыу мөмкинлеген дә бирҙе өйҙә бикләнеү. Белем алыу ни өсөн кәрәк, һөнәр һайлау, нисек аҡса эшләргә тигән темаларға фекерҙәр алыштыҡ. Балаларға вирус тураһында фильм күрһәтеп алдыҡ. Ҙур ҡыҙыҡһыныу менән "Европейские страны с птичьего полета" исемле тапшырыуҙар циклынан Испания, Бөйөк Британия, Нидерланды, Швейцария илдәре тураһында документаль фильмдар ҡараныҡ, үҙенә күрә бер сәйәхәт булып алды ул. Ҡыҙым иһә баш күтәрмәй Берҙәм дәүләт имтихандарына әҙерләнә. Карантин хатта икенсе планда уның өсөн. Маҡсаты юғары уҡыу йортона инеү. Киләсәккә яҡты өмөттәр бағлап көн итеп ятҡан көнөбөҙ әле бына шулай. Тағы ла ошо хәлдәр ваҡытында үҙ өйөбөҙҙө төҙөүҙе тәүмаҡсат итеп ҡуйҙыҡ, үҙ ереңдең, үҙ биләмәңдең мөһимлеген карантин аңғартты...\nДаян МӘЖИТОВ, Өфө районы, "Бәрәкәт" журналы хеҙмәткәре: Карантин беҙҙе нимәгә өйрәтергә тейеш? Балаларға күберәк иғтибар бүлә белеүгә. Минеңсә, балалар ата-әсәһе менән бергә үҫергә тейеш. Эшкә иртән китеп, кис ҡайтыуҙы электән өнәп етмәнем, сөнки, иғтибар етмәнеме, малайҙар тиҙ генә үҙенә бикләнә, күңелдәре ҡата башлай. Ә былай эргәләрендә ултыраһың, һөйләндерәһең. Башҡортса телдәре шымарып китә. Нимәлер эшләгәнеңде ҡарап торһалар, ваҡ-төйәк йомоштарҙы үтәһәләр, һөнәр өйрәнәләр. Әле ихатаға сығып, уҡ-ян менән булышҡылайҙар, ҡош-ҡорт ҡарарға ярҙамлашалар. Аллаға шөкөр, өй киң, балаларҙың икеһе ике бүлмәлә дәрес ала. Әсәйҙәре залда ултырып уҡыта. Мин йоҡо бүлмәһендә яҙышам. Малайҙар уҡыуға бик етди ҡарай, онлайн-дәрестәрҙә ҡатнашып, һорауҙарға яуап биреп ултыра, өйгә эштәрен ваҡытында башҡара. Ял итергә лә ваҡыт ҡалдыралар, әлбиттә. Түңәрәктәргә йөрөмәгәс, хәҙер уларға иркенлек.\nБалаларҙың өйҙә яңғыҙ булыуын күҙ алдына килтерә алмайым, сөнки беҙ үҙебеҙ шулай үҫтек. Әсәйем совхозда йыллап ҡына эшләне, күбеһенсә өйҙә булды. Өләсәйебеҙ ҙә ҡатнаша ине бала тәрбиәләүҙә.\nӘсәйем гел матбуғат баҫмаларын күпләп алдырҙы, беҙгә русса китаптарҙан тура тәржемәләп әкиәттәр тыңлата, башҡорт һәм татар журналдарында баҫылған шиғырҙарҙы, сәсмә әҫәрҙәрҙе ишеттерә ине. Атайым да ҡырҙа эшләмәне, кистәрен уның үҙ оҫтаханаһында ни менән булышҡанын ҡарарға ярата торғайныҡ. Минеңсә, совет осоро ғаилә институтын ныҡ ҡаҡшатҡан, шунлыҡтан, быуындар араһындағы бәйләнеш насар. Атайҙар - балаларын, балалары атайҙарын аңлай алмай. Күптәрҙән: "Ғүмер буйы эшләп, балаларҙың нисек үҫкәнен дә күрмәнем", - тигән үкенеү һүҙҙәре ишетәм. Балаға бәхетле булыр өсөн аҡса, тәмлекәстәр, кейем-фәлән генә кәрәкме ни? Иң мөһиме иғтибарҙыр, тим.\nЯҙылған: 27.04.20 | Ҡаралған: 152