Фекерләшеү:Спорт ориентирлашыуы — Башҡорт Википедияһы\nТөбәк Башлығының матубуғат хеҙмәте (https://glavarb.ru/bash/press_serv/novosti/63995.html) һәм «Башҡортостан» гәзите (http://bashgazet.ru/sport-i-turizm/7497-tp-mt-duly.html) спорт ориентиры тип бирә бит әле. --Айсар (әңгәмә) 15:23, 17 ғинуар 2018 (UTC)\nһүҙлектә йүнәлеш алыу тип алына. Машина тәржемәһе "ориентирлашыу" тип бирҙе. "Башҡортостан" электән бер ҡағиҙәгә лә буйһонманы, Абдулла ағай заманынан шулай килә. Әгәр төҙәтергә, тиһәгеҙ, төҙәтеп сығам, миңә бер ни тормай ул. Ә татарҙар ориентлашу тип ала. Ун-ун биш һөйләм яҙып ҡуйғандар ҙа, эшләнде исемлегенә индергәндәр. Hotbat, тип Был бит юҡ тигән юл сыға йыш ҡына, ул нимәне аңлата?--Хаят Йосопова1 (әңгәмә) 06:19, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nОриентирование спорта түгел бит - спорт ориентирлашыуы тип алырға. Русса мәҡәләнән үк күренеүенсә, Ориентир табыу буйынса спорт төрө, йәғни Ориентир, йәки йүнәлеш табыу спорты--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 06:55, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nУлай булғас, шул көйө ҡалдырам инде.--Хаят Йосопова1 (әңгәмә) 06:57, 20 ғинуар 2018\nТөптө хатаны нисек ҡалдырырға була! Руссаһында бит мәҡәлә Ориентирование спорта тип аталмай--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 07:05, 20 ғинуар 2018 (UTC)!\n-Мин һеҙҙе аңламайым, юғарыла:спорт ориентирлашыуы тип алырға, тип яҙҙығыҙ ҙа инде.Ә мин текста тап шулай "спорт ориентирлашыуы", тип алғанмын. Әллә мин уҡый белмәйемме икән?--Хаят Йосопова1 (әңгәмә) 07:09, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nХаят Йосопова1, мин юғарыла ундай тәржемә хата тип яҙҙым . Башҡаларҙы белмәйем--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 07:11, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nҠабаттам һалам яҙғанымды: Ориентирование спорта түгел бит - спорт ориентирлашыуы тип алырға. Русса мәҡәләнән үк күренеүенсә, Ориентир табыу буйынса спорт төрө, йәғни Ориентир, йәки йүнәлеш табыу спорты.--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 07:14, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nМәҡәлә Ориентир табыу спорты тип аталырға тейеш!--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 07:15, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nБын русса мәҡәләнең тәүге һөйләме: Спортивное ориентирование — вид спорта, в котором участники при помощи спортивной карты и компаса должны пройти неизвестную им трассу (дистанцию) через контрольные пункты (КП), расположенные на местности.Башҡортсаға ул Ориентир (йүнәлеш) табыу спорты - ҡатнашыусылар берәй урындағы уларға билдәһеҙ трассанан (дистанциянан) контроль пункттары (КП) аша спорт картаһы һәм компас ярҙамында үтергә тейешле спорт төрө тип тәржемә ителә.\nБында бер ниндәй ориентирлашыу юҡ, ориентир табыу бар! --Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 08:30, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nБашҡорт энциклопедияһында ла «Спорт ориентиры» тип алынған. Гүзәл Ситдиҡова, «Ориентир табыу спорты» кире тәржемәлә «Спорт нахождения ориентира» була түгелме? Ryanag (әңгәмә) 10:18, 20 ғинуар 2018 (UTC)\n"Спорт ориентиры" тигән менән күпмелер килешеп була әле, әммә ориентирлашыуы менән - бер нисек тә! Ориентиризация тигән донъяла булмаған мәғәнә килеп сыға. --Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 16:05, 11 февраль 2018 (UTC)\nРусско-башкирский словарь[вики-тексты үҙгәртергә]\nҠыҙғанысҡа ҡаршы мин бында скриншот ҡуя белмәйем. Унда мин әйткән вариант та, ориентир билдәләү тигәне лә бар. Викиарҡалаштар ҡорона һалам скриншотты. --Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 10:51, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nОриентирлашыу - кире урыҫсаға әйләндерһәң ориентиризация килеп сыға, йәғни, урыҫта булмаған һүҙ. Йәки сағыштырыу өсөн: урыҫлашыу - урыҫҡа әйләнеү, ориентирлашыу - ориентирға әйләнеү--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 12:00, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nИсеме аңлашыла ине. Карта, компас тотҡан спортсмен күҙ алдына килә ине, әллә нимәгә әйләндереп бөттөгөҙ. Спортивное состязание тигәнде нисек тәржемә итерһегеҙ икән!?--ZUFAr (әңгәмә) 16:49, 20 ғинуар 2018 (UTC)\nСпортивное состязание менән спортивное ориентирование - мәғәнәүи йәһәттән дә, төҙөлөшө менән дә бөтөнләй бер рәттән түгел. Спортивное состязание - спорт ярышы. ориентирование - йүнәлеш табыу, ориентир табыу. Бына спортивное комментирование менән сағыштырып булыр ине. --Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 16:05, 11 февраль 2018 (UTC)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Фекерләшеү:Спорт_ориентирлашыуы&oldid=781159 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:06 11 февраль 2018 үҙгәртелгән.


Беҙ күптән әҙер » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Беҙ күптән әҙер\nБеҙ күптән әҙер 25.02.2012 // Сәйәсәт\nИл Президентын һәм муниципаль совет депутаттарын һайлауға бер аҙна самаһы ваҡыт ҡалды. Быйыл тауыш биреү Рәсәй тарихында тәүге тапҡыр веб-камералар күҙәтеүендә үтәсәк.\nӨфө сәнғәт училищеһында урынлашҡан 106-сы һайлау участкаһында видеокамераларҙың техник мөмкинлектәре менән таныштырыу булды.\n— Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарары менән видеокүҙәтеү сараларын файҙаланыу һәм ул видеоны Интернет аша тапшырыу тәртибе буйынса инструкция раҫланды, — тине Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев. — Унда участка комиссияһының бурыстары аныҡ аңлатыла.\nҺәр комплексҡа икешәр веб-камера инәсәк. Береһе тауыш биреүселәр бюллетень алған бүлмәгә, икенсеһе уны төшөрөү өсөн ҡуйылған йәшниктәргә йүнәлтеләсәк. Объективҡа һайлаусының йөҙө һәм кем өсөн тауыш биреүе эләкмәй.\n— Башҡортостанда видеокүҙәтеү ҡуйылырға тейешле участкалар 100 процентҡа әҙер, — тине “Башинформсвязь” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Рөстәм Сафиев. — Элемтә каналдары Интернет селтәрендә һайлау барышын туранан-тура күрһәтеүҙе тәьмин итәсәк. Беҙ был эштәрҙе Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып тамамланыҡ. Ауырлыҡтарға ҡарамай, эш ваҡытында башҡарылды.\nВидеокамераны һынап ҡарауҙа һайлаусы ролен 106-сы участка һайлау комиссияһы рәйесе Надежда Старцева үҙе үтәне. Ул веб-камераның нисек эшләүен күрһәтте. Сараға йыйылыусылар монитор аша ханымдың һайлау бюллетенен алғанын, аҙаҡ, кабинанан сыҡҡас, уны йәшниккә төшөргәнен күҙәтте.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: һайлау барышы видеоһын Интернеттағы махсус сайт аша күҙәтергә мөмкин. Трансляция ваҡыты — тауыш биреү көнөндә урындағы ваҡыт буйынса иртәнге 8-ҙән киске сәғәт 8-гә тиклем, аҙаҡ киске сәғәт 11-ҙән тауыш биреү биналарында барлыҡ эштәр тамамланғансы.


"Хәтер шәме" акцияһы үтте\nБөйөк Ватан һуғышы башланыуҙың 81 йыллығына арналған «Хәтер шәме» Бөтә Рәсәй акцияһына Балтас районы хакимиәте башлығы Илгиз Әхүәс улы Субушев һәм балтастар ҡушылды.\nБашҡортостанда 15 июндән 22-нә тиклем «Хәтер шәме» акцияһы ойошторолдо.Теләгән һәр кем акцияға ҡушылырға һәм хәтер шәмен тоҡандырырға мөмкин ине.\nБалтас районы "Һағышлы әсә" мемориал комплексында ла "Хәтер шәме" акцияһы үтте. Акцияның маҡсаты - халҡыбыҙҙың ҡаһарманлығы тураһында тарихи хәтерҙе һаҡлау. Мәңгелек ут янында "Иҫләйбеҙ" яҙыуы һәм 10 700 һаны рәүешендә теҙелгән шәмдәр ҡабыҙылды.\nБалтас районынан тап шунса кеше һуғышҡа киткән. Бөйөк Ватан һуғышы башланыуҙың 81 йыллығына арналған «Хәтер шәме» Бөтә Рәсәй акцияһына район хакимиәте башлығы Илгиз Әхүәс улы Субушев, район хакимиәте вәкилдәре һәм балтастар ҡушылды.


Республикала 14 кеше талпан энцефалиты менән зарарланған\nБыл йыл башынан ғына. Уларҙың бишәүһе балалар. Табиптар әйтеүенсә, талпан ҡаҙалыу осоро йәй башына тура килә, әммә әлеге мәлдә лә тынысланырға ярамай. Көн һайын лабораторияға ике тиҫтә тирәһе кеше мөрәжәғәт итә. Улар килтергән талпандар вирусҡа тикшерелә.\n41 йәшлек Ольганы бер йыл элек талпан тешләй. Йәш ҡатын күҙ алдында тиерлек аяҡтан яҙып инвалидҡа әйләнә. Ҡайтанан тулы ҡанлы тормош алып барыуға өмөт бөтөнләй ҡалмай. Был кадрҙар Ольга беренсе реабилитация курсы үткәндән һуң төшөрөлгән. Бөгөн иһә хәл башҡаса. Ҡатын телмәрҙе аңлай һәм бер аҙ һөйләшә башлаған. Ул яйлап ҡына булһа ла ҡул-аяҡтарын ҡыбырлата ала. Ольганың ныҡышмаллығы, табиптарҙың тырышлығы һәм ҡиммәтле дауалау курстары ыңғай һөҙөмтәгә өлгәшергә ярҙам иткән.\nТалпандар күберәк йәй башында ҡаҙала. Әммә табиптар әлеге мәлдә лә һаҡланыу сараларын онотмаҫҡа кәңәш итә. Көн һайын лабораторияға был бөжәк тешләүгә зарланып егермеләп кеше мөржәғәт итә.\nВадим Килдебәков: «Тәбиғәт ҡосағына ял итергә сыҡҡайныҡ, баланың күҙенә талпан ҡаҙалған. Беҙ әле бөжәкте вирусҡа тикшертергә тип алып килдек».\nШамил Ибраһимов, Башҡортостан гигиена һәм эпидемиология үҙәгенең бүлек мөдире: «Тикшерелгән талпандарҙың 5 процентында ғына энцефалит табыла. Бөжәк зарарлы булып сыҡҡан осраҡта пациенттар тиҙ арала дауаханаға оҙатыла, уларға иммуноглобулин яһала. Мөрәжәғәт итеүселәрҙең 99 проценты профилактик процедураларҙан һуң тулыһынса аяҡҡа баҫа».\nЭлек талпандар вирусҡа тик Өфөлә генә тикшерелһә, былтыр махсус үҙәк Стәрлетамаҡта ла асылған, быйыл бөжәктәрҙе Нефтекама, Туймазы, Октябрьский ҡалаларында ла ҡабул итә башлағандар. Шулай ҙа табиптар фекеренсә тикшертеүгә ҡарағанда һаҡланыу отошлораҡ. Тәбиғәт ҡосағына сыҡҡан ваҡытта талпандарҙы ҡурҡытыусы препараттар алырға кәрәк.\nЗөһрә Даянова, Башҡортостан буйынса ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү идаралығының бүлек мөдире: «Йыл башынан 14 кеше, шул иҫәптән 5 бала талпан энцефалиты менән зарарланған. Әле улар дауалау курсы үтә. Был осраҡтарҙың барыһында ла пациенттар табипҡа һуңлап мөрәжәғәт иткән йәки белгестәргә күренеүҙе бөтөнләй кәрәк тип тапмаған».\nОльга Брайцараға килгәндә инде, ҡатындың ҡасан тулыһынса һауығыры билдәһеҙ. Әммә ул үҙенә аяҡҡа баҫырға һүҙ биргән һәм ҡартайғансы йәшәргә теләй.


Владимир Путин Рәсәйҙә исламды яҡлаясағын белдерҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВладимир Путин Рәсәйҙә исламды яҡлаясағын белдерҙе\n10:53, 16 декабря 2011 Сәйәсәт\nРәсәй Хөкүмәте рәйесе Владимир Путин, бер нисә федераль телеканал буйынса тапшырылған «тура бәйләнеш» ваҡытында ил халҡы менән аралашып, Рәсәйҙә дәүләт власының исламды һәр саҡ яҡлаясағын белдерҙе.\nПремьер-министрҙың илдәге милләт-ара мәсьәләләргә ҡарата мөнәсәбәте тураһындағы һорауҙы Башҡортостанда йәшәүсе Рөстәм Таймасов бирҙе. Быйыл көҙ Рәсәйҙең Юғары суды мосолмандарҙың Ураҙа һәм Ҡорбан ғәйете байрамдарына ял көндәрен бөтөрөү тураһында ҡарар ҡабул иткәйне. Һәм был республика халҡында ризаһыҙлыҡ тыуҙыра.\n– Рәсәй дәүләтселеген һаҡлауҙа ислам диненең роле һәр саҡ ҙур булды, — тине Владимир Путин. – Һәм Рәсәй дәүләт власы исламды һәр саҡ яҡлаясаҡ. Илдең Юғары судының мосолман байрамдарына ҡағылышлы ял көндәрен бөтөрөргә теләүе киләһеләр менән аңлатылалыр: улар беҙҙә дөйөм милләт байрамдары булыуын, Рәсәйҙең һәр төбәгенең айырым байрамдар булдырмауын теләгән.\nШул уҡ ваҡытта Владимир Путин, бында эштең хоҡуҡи ғына түгел, ә әхлаҡи-сәйәси яғын да иҫәпкә алырға кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nВладимир Путин мосолман байрамдары хаҡында ла әйтеп үтте. Ураҙа, уның фекеренсә, һәр яҡлап та матур байрам. Ә Ҡорбан ғәйетенә килгәндә, Рәсәй Хөкүмәте рәйесе мосолмандарға халыҡ алдында ҡорбан салмауҙарын һорап мөрәжәғәт итте. Сөнки быны һәр кем, һәр халыҡ та аңлап етмәй.\nБашҡортостан тураһында һүҙ йөрөткәндә, Владимир Путин Өфөнөң Рәсәйҙә ислам дине үҙәге булып тороуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Шулай уҡ ул республиканың иҡтисади уңыштарын да иҫкә алды.\n— Башҡортостан менән Татарстан араһында үҙ-ара ярыш барыуын беләм, — тине ул. – Татарстанда күп нәмә, айырыуса Ҡазанды үҫтереү буйынса күп эштәр эшләнгән. Әммә Башҡортостанға ла лайыҡлы баһа биреү зарур. Республиканы һәм Өфөнө үҫтереүгә нигеҙ Башҡортостандың элекке етәкселеге ваҡытында уҡ һалынғайны. Әлбиттә, төбәктә проблемалар етәрлек, әммә бында ныҡлы нигеҙ һалынған.\nТеги: тура бәйләнеш, владимир путин, ислам


Мәҡәлдәрҙә - халыҡ аҡылы\nУрамда 21 быуат – мәғлүмәт һәм технологияларҙың ҙур тиҙлектә үҫешкән мәле. Телефон һәм башҡа гаджеттарҙы аралашыу сараһы булараҡ ҡына түгел, барлыҡ кәрәкле мәғлүмәтте алыу маҡсатында ла көндәлек тормошта ҡулланабыҙ.\nӘ бына үткән быуат халҡы - олатай-өләсәйҙәребеҙ әлеге гаджеттар булмаған замандарҙа йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, барлыҡ телебеҙ байлыҡтарын - ауыҙ-тел ижадын быуаттан- быуатҡа тулыһынса еткерә алған.Улар һүҙгә оҫта, хыялға бай кешеләр тарафынан ҡасандыр ижад ителгән дә башҡалар хәтеренә күсә килгән. Шулай телдән - телгә, быуындан- быуынға күсә торғас, шымара- шымара беҙҙең көндәргә лә килеп еткән.\nБөгөн шуларҙың береһенә туҡталып китмәксебеҙ, ул да булһа, халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре. Мәҡәл ғәрәп теленән тәржемә иткәндә “һүҙ урынында әйтелгән” тигәнде аңлата. Уны икенсе төрлө “ололар һүҙе” йә “тапҡыр һүҙ” тип йөрөтәләр. Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр тураһында мәғлүмәт менән тулыһынса ошо көндәрҙә Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә бер нисә телдә донъя күргән «Тел гәүһәрҙәре» исемле китап аша танышырға мөмкин.\nТөҙөүселәре һәм инеш мәҡәлә авторҙары – Фәнүзә Нәҙершина, Элла Созинова.\nБаҫма бик үҙенсәлекле һәм ҡыҙыҡлы, уҡыған һайын уҡығы килеп тора. Китаптың авторҙары халыҡ ижадының был төрөн китапта барлыҡ нескәлектәре, ҡиммәттәре менән тулыһынса еткерә алған,күпме тел байлығы, аҡыл тәрәнлеге ята уларҙа.\nКитапҡа тупланған паремик ижад өлгөләре ике киҫәктән тора: беренсе киҫәккә – 400-ҙән ашыу башҡорт халыҡ мәҡәл-әйтемдәре һәм уларҙың рус, инглиз, немец, француз телдәренә тәржемәләре, икенсеһенә башҡортса-русса-инглизсә-немецса-французса мәғәнәләш мәҡәлдәр һәм әйтемдәр индерелде. Киң ҡатлам уҡыусыға тәғәйенләнә. Хаҡы 350 һум. Баҫма магазиндарҙа бөгөндән һатыуҙа.


Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты - Юлдаш\nБикбулатов Фәрит, Бикбулатова Гөлсөм Мирсәйет Ҡылысов һүҙҙәре. Һаҡмарым - Халыҡ көйө\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронты\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронты https://bash.news/yuldash/2244_dejem-resej-halyk-fronty\n05 ноя, 08:49\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостан төбәк бүлексәһе төҙөлдө. 12 июндә Мәскәүҙә беренсе съезд үтте, биш кеше учредитель булараҡ ҡатнаштыҡ.\nХәҙер беҙҙең алда Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты бүлексәләрен урындарҙа – республиканың ҡала һәм райондарында ойоштороу бурысы тора.Конференцияла 100-ҙән ашыу учредитель ҡатнашты. Төбәк бүлексәһенең ойоштороусылар составына уҡытыусылар, табиптар, журналистар, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, эшҡыуарҙар, ведомство етәкселәре йыйылды.\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронты республика бүлексәһенең ҡушма рәйестәре итеп Башҡортостан Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте буйынса парламент комитеты башлығы Эльвира Айытҡолова, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты проректоры Максим Михайлов һәм БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының вице-президенты Азат Фазлыев һайланды.\nШулай уҡ ҡала һәм райондарҙа ла өс рәйестәш һайланыла.\n"Халыҡ фронты"ның сайт асылды. ,,Һеҙҙең фекерҙәр,, тигән ергә инеп, һорауҙарығыҙға яуап ала алаһығыҙ. Башҡортостан өсөн дә айырым сайт буласаҡ.\n«…Беҙҙең хәрәкәткә ҡушылған кешеләргә иң тәүҙә уставты, манифесты уҡырға тәҡдим итәм. Халыҡ фронты – ул бөтә йәмғиәт: йәштәр,ветерандар, Рәсәйгә битараф булмаған һәр кем өсөн асыҡ. Беҙгә халыҡ өсөн янған, энергияһы ташып торған, ижади, конструктив уйлаусы энергиялы кешеләр кәрәк.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИЖАДТА ЛА ШУЛАЙ: КЕМ ЭШЛӘМӘЙ, ШУЛ АШАМАЙ - 2020 - Мәҡәләләр\nБашҡорт прозаһы даими эшләгән, ижад иткән һәм китап магазины кәштәләрен әленән-әле яңы баҫмалары менән байытҡан яҙыусылар менән баһалана. Шундайҙарҙың береһе - Хәйҙәр Тапаҡов. Ул үҙен егәрле, эшмәкәр һәм заман проблемаларын тоя белеүсе ҡәләм оҫтаһы итеп танытҡан инде. Ошо көндәрҙә әҙип абруйлы юбилейын - 65 йәшен билдәләй. Ошо айҡанлы уҡыусыларыбыҙға Хәйҙәр Тапаҡов менән ойошторолған әңгәмәне тәҡдим итәбеҙ.\nХәйҙәр ағай, һәр яҙыусының ижади башланғысы бер хәтирә булып йәшәй, һеҙ бына тәүге яҙмаларығыҙҙы иҫләй алаһығыҙмы?\n- Ҡәләмгә ҡасан тотондом икән? Хәтерләмәйем. Яҙа белмәгәндә әле, таҡмаҡ сығарып, өлкәнерәк малайҙарҙан туҡмалғаным хәтерҙә, ике апайым да минең әсе теллелекте, телдәрлекте өнәп еткермәй ине. Шунан мәктәпкә барҙым. Унда ла дәрес барышында дәфтәр мөйөшөн күргән-белгәндәрем менән сыбарларға яраттым. Бишенсе класта география дәресе бара. Ул фәндән үтә лә ҡырыҫ холоҡло Булат ағай Бүләков уҡытты. Ә мин шул мәлдә мауығып китеп шиғыр яҙып аҙапланам. Ижадҡа бирелеп, яныма килеп баҫҡан уҡытыусыны ла абайламағанмын. Бына ул ҡағыҙ киҫәген тартып алып, таҡта яғына китте. "Бөттө баш, - мин әйтәм, - хәҙер йә дәрестән ҡыуылып сығам, йә насар билдә алам…" Шунан бер мәл Булат ағай класс уртаһында аяҡтарын киреп баҫты ла минең шиғыр йоратын уҡып ебәрмәһенме! Уҡып бөттө лә журнал битенә ҙур итеп "бишле" ҡуйғас, былай тине: "Хәйҙәр, һин бер ҡасан да шиғыр яҙыуыңды ташлама, йәме, тик уның яҙа торған урыны һәм мәле була…" Әгәр шул ваҡытта Булат ағай мине тиргәп ташлаһа, ҡулыма һуҡһа, кәмһетһә, бөгөн ҡәләмле булыр инемме икән? Икеле.\nҠәләм тирбәтеү күңелегеҙгә ятһа ла, һөнәр алыуға медучилищеға юл тотҡанһығыҙ. Нисек булды был хәл?\n- Унынсы класты тамамлағас, Сибай медицина училищеһына алып барып документтарымды тапшырҙым. Унда уҡырға теләүҙең сере лә ябай - әсәйем йыш сырхай ине, уны дауаларға, сәләмәтләндерергә теләнем. Элеваторға иген ташыған машинаның башына ятып алып, киттем Сибайға. Медицина училищеһына документтарымды тапшырҙым, ятаҡхананан бер бүлмә лә биреп ҡуйған булдылар. Беренсе имтихан химия фәненән икән. Киттем билдәләнгән ваҡытта. Барһам, кабинеттың ишек ауыҙында тиҫтәгә яҡын ҡыҙ-ҡырҡын йыйылған. Бына бер мәл эске яҡтан "Инегеҙ!" тигән уҫал саҡырыу ишетелде. Шуны ғына көткәндәр, тиерһең, теге ҡыҙҙар ишекте асып, эске яҡҡа мине этә төртөп индереп ебәрҙеләр. Иҙән уртаһына һөрлөгөп барып яттым да шул килеш башымды ҡалҡыта биреп: "Здрасьте!" - тигән булдым. Ир кеше һорай ҡуйҙы: "Вы готовы сдавать экзамен?" "Кәнишне!" "Тогда берите билет!" Алғы партаға барып ултырҙым. Һорауҙарҙы беләм һымаҡ, тик ҡайһылайтып яуап бирергә, тип аптыранам, урыҫса ла икмәк-тоҙлоҡ ҡына бит әле. Ултыра бирҙем дә билетты өҫтәл ситенә алып барып һалып ишек яғына йүнәлдем: "До свидания!" "Подожди, парень, ты куда?" - ти ир. "Куда-куда, домой!" "А отвечать кто будет?" "У меня с русским языком очень плохо, хорошо понимаю, без ошибок пишу, а разговаривать не могу". "Тогда, давайте договоримся так, вы чисто на башкирском языке отвечаете. В ходе ответа за каждое добавленное русское слово снижаю балл. Идет?" "Согласен!" Саф башҡортсанан һалдырып яуап бирә башланым. Уҡытыусы иғтибар менән тыңлап бөткәс, былай тине: "Признаюсь, мне очень стыдно, что я не знаю своего родного языка. Сегодня вы мне преподали важный урок, не вы сдали экзамен, а я. Спасибо Вам." Ошо һүҙҙәрҙән аҙаҡ имтихандан ҙур итеп "бишле" ҡуйҙы... Училищены тамамлағас, үҙемдең Йылайыр районында Сәлим тигән бәләкәй генә ауылда мунса ҙурлыҡ медпунктта хеҙмәт юлымды башланым. Ай ярым да эшләп өлгөрмәнем, армия сафына алдылар. Сик буйы ғәскәрҙәре сафында хеҙмәт итеп, старшина булып ҡайттым. Ҡайтҡас, Ейәнсура районында "Тиҙ ярҙам" станцияһында эшләп алдым, шунан тыуған ауылымда яңы ғына асылған табип амбулаторияһына мөдир итеп саҡырттылар. Коллегалар медицина институтына инергә димләнеләр, әммә яңғыҙ әсәйҙе ҡалдырып ҡайҙа ғына бараһың инде?..\nШулай ҙа беҙ һеҙҙе бөгөн башҡорт прозаигы итеп беләбеҙ...\n- Аҡ халатлылар мөхите, әлбиттә, ижадымда эҙһеҙ үтмәне, беренсе сыҡҡан китабым "Ғүмер бүләк итәм" тип юҡҡа ғына аталмай бит. Шунан көтмәгәндә бирелеп китеп шиғырҙар яҙырға тотондом. Һирәкләп хикәйәләр ҙә яҙыштырам. Беренсе хикәйәм - "Тоҙло перәниктәр". Ул "Йәшлек" гәзитендә донъя күрҙе. Әммә яҙыусы булғы килмәй шыпа ла, яҙыусы булһаң, сәхнәгә сығып шиғыр уҡып булмай ҙаһа! Бер саҡ шиғырҙарымды бер папкаға тултырып алдым да Өфөгә юлландым, "Йәшлек" мөхәрририәтенә барып индем дә Хәсән ағай Назарҙы эҙләп таптым. Ул ҡабаланмай ғына яҙмаларымды уҡып сыҡҡас, һәр һүҙен кәлепләп үлсәп былай тине: "Мыртый, шиғырҙарың урта сама. Шәп тә түгел, насар ҙа. Әммә һинең ише имгәк шағирҙар беҙҙә быуа быуырлыҡ, йөрөрһөң инде шуларҙың араһында буталып. Мин бит һинең хикәйәләреңде уҡып күҙәтеп барам, арыу яҙаһың. Бар әле "Ағиҙел"дә ултырған Рәшит Солтангәрәйгә, минеңсә, һин уның кешеһе…" Рәшит ағай барып инеү менән былай тине: "Әле генә Хәсән шылтыратты, нишләп йөрөйһөң унда аҙашып?.."\nТағы ла ике йылдан республикала уҙғарылған йәш ижадсылар конференцияһында ҡатнаштым. Мостай ағай ҙа килгәйне. Ул сығышында Александр Твардовскийҙың "Топи котят пока слепые" тип ҡасандыр әйткән һүҙҙәрен дә иҫләп алды. Уның хаҡлы икәнен бөгөн килеп белдем - ҡулыңдан килмәһә, һәләтең булмаһа, ижад менән шөғөлләнмә икән ул, Хәсән ағай әйтмешләй, ниңә йөрөргә һалыҡ булып, үҙең йонсоп, башҡаларҙы этләндереп. Хәсән ағайға теге саҡ тәҡдим иткән шиғырҙар һаман да ята бер сумаҙан булып, ташларға ҡул бармай нишләптер, ни тиһәң дә, минең күҙ нурҙары тамған бит уларға, ихласлығым, тырышлығым һалынған.\nШулай итеп, ижад минең матур, ҡәҙерле донъяма, Мостай ағай әйтмешләй, тормошомдоң ҡояшлы яғына әйләнде. Туҡтауһыҙ тын алырға кәрәк булған кеүек, яҙмайынса йәшәй алмайым. Яҙмышымды яҙам. Күргән-кисергәнемде яҙам. Яҙыу аша тирә-яғыма шәхсән мөнәсәбәтемде белдерәм, әле булған, булып ятҡан, булырға тейеште күҙаллап яҙам. Йәштәр уҡыуҙан биҙҙе, тигәнде күҙҙә тотоп, уларға ҡулайлашып алып, уймаҡ хикәйәләр яҙа башланым. Яҙам да интернеттағы битемә ҡуям. Нимәһе ғәжәп, уҡыйҙар бит, үҙҙәренең теләктәрен һәм ҡараштарын белдерәләр. Хәҙер уймаҡ хикәйәләрҙән торған ҙур бер йыйынтыҡ әүәләп тә бөттөм инде, уның ҡасан донъя күререн бер Хоҙай белә. Шулай булмай тағы, "Китап" нәшриәтендәге сират биш йылға бер тапҡыр ғына бит. Ошо сиратты боҙорға, алдан ынтылырға, әрһеҙләшергә ярамай. Ә бит боҙорға ине. Кем ижад итә, кем эшләмәй, шул ашамай, принцибына таянып баҫһындар, әйҙә. Юғиһә, әллә ҡасан сыҡҡан әйберҙәрҙе ҡабаттан туплап, "Һайланма әҫәрҙәр" баҫыу модаға инеп китте, ә йәш кеше беренсе китабын сығара алмай көтөп йөрөй. Һайланма әҫәрҙәр, уйлап ҡараһаң, кисәге көн, ә бит урамда бөгөн икенсе мөхит, икенсе мөнәсәбәттәр, ана шул хаҡта яҙырға, ана шуларҙы яҡтыртырға кәрәк.\nЭлек әҙәби осрашыуҙар бик йыш була торғайны, яҙыусылар халыҡ араһына йыш сыға ине. Бына ошо матур күренеш тә юҡҡа сыҡты. Аралашыу, фекер алышыу юҡ. Үҙ донъябыҙға бикләндек. Яҙырға ла мөмкин, яҙмаһаң да һине борсоусы юҡ, йәғни үҙеңә-үҙең хужа. Был бик насар, үтә лә насар. Аралашҡанда ғына кешенең күңеле байый, бер-береңә яҡын булғанда ғына яңы фекер, идея тыуа.\nКеше китаптан биҙҙе, уҡыуҙан ситләште, тинем. Шулай булһа ла ижад итәм. Мине бер кеше генә уҡыған хәлдә лә яҙыр инем. Уҡымаһалар ҙа иҫем китә һалып бармай, тимәк, мин уның яҙыусыһы түгелмен, юғиһә, ҡайһы бер ҡәләмдәштәр, мине уҡымайһығыҙ, тип үпкәләй һалып бара. Уҡыу өсөн дә үҙәккә үткәреп, урын-еренә еткереп яҙа белергә кәрәк бит әле. Бөгөн "яҙыусылар", "шағирҙар" үтә лә үрсеп китте, теге саҡта Хәсән ағай әйтмешләй, улар эт тубығынан. Яҙа-йоҙа яҙалар ҙа аҡсаһын, яйын табып, үҙнәшер юлы менән китап итеп тә сығаралар. Ә унда йә хикәйә юҡ, йә шиғыр тигәндәй. Әүәле күҙәтеп барыу бар ине, контроль бар ине. Хәҙер ауыҙ тултырып яҙыусы, йә шағир тип иғлан итәләр, оятыма ҡаршы мин ул кешене белмәйем дә, уҡымағанмын да. Китаптың ҡәҙере китеп бара, һүҙҙең бәҫе, ҡеүәте кәмене, шуны ғына әйтмәксемен.\nШулай ҙа бөгөнгө йәштәргә өмөтөм ҙур. Шағирҙарҙан Салауат Әбүзәрҙе, Зөлфиә Ханнанованы яратып уҡыйым, сәсмә әҫәрҙәр йәһәтенән Мөнир Ҡунафинды, Миләүшә Ҡаһарманованы. Уларҙың ижадын күҙәтеп барам, яҡшы әйберҙәрен уҡыһам, ҡыуанып шылтырата һалам. Алай ҙа ошондай йәштәребеҙ бар. Тимәк, әҙәбиәтебеҙ йәшәне һәм йәшәйәсәк! Ай, Аллам, йәштәр, тим тағы, уларым бөгөн ҡырҡ-илле йәшлектәр икән дә баһа! Ә ҡайҙа 20-25 йәшлектәр? Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юҡ. Бәлки, барҙыр ҙа. Эҙләһәң, табып та булалыр. Был теләгем - Яҙыусылар берлегенә.\nӘҙәм балаһын өмөт йәшәтә, тиҙәр, әйҙәгеҙ, бөгөнгө көндө яманламай яҡты киләсәккә өмөт итәйек. Матурлыҡты күрәйек, матур булырға тырышайыҡ. Ижадтың асылы ла бит - яҡтылыҡ, нур!\nЯҙылған: 17.02.20 | Ҡаралған: 407


Башҡорт теле һәм әҙәбиәте - Инша һәм уның төрҙәре\nИнша һәм уның төрҙәре\nМәктәптә тел уҡытыуҙа яҙма эштәр башҡарыу мөһим урында тора. Инша яҙғанда программа талап иткән текстарҙың үҙләштерелеүе, әҙәби-теоретик төшөнсәләрҙең һәм ижади эштең үҙенсәлектәре асыҡлана. Был эш төрө уҡыусыларҙың белемен баһалауҙа күпкә уңайлы. Сөнки иншаларҙа уҡыусыларҙың тел байлығы, телмәр үҙенсәлеге һәм үҙ аллы фекерләү һәләте сағылыш таба. Иншаларҙың йәш быуынды тәрбиәләүҙәге әһәмиәте лә ҙур. Ижади иншалар уҡыусыларҙы тормош менән яҡынайта, уға ҡарата тәнҡитле ҡараш тәрбиәләй һәм уйлау һәләтлеген үҫтерә, күргән, белгән ишеткәндәрҙе дөйөмләштереп, билдәле эҙмә-эҙлелектә яҙырға өйрәтә, уҡыусының образлы һәм логик фекерләү ҡеүәһе, ижади әүҙемлеге күтәрелә. Былар барыһы ла ижади шәхес формалаштырыуға булышлыҡ итә. Мәктәптә әҙәби әҫәр буйынса һәм ирекле темаға инша яҙырға өйрәтеү киң таралған. Бөтә төр иншалар өсөн дә дөйөм талаптар ҡуйыла:\n1. Инша өсөн тема һайлау, уны анализлау күнекмәләре;\n2. Текстың төп фекерен билдәләү;\n3. Инша өсөн материал йыйыу күнекмәләре;\n4. Йыйылған материалды системалаштырыу күнекмәләре;\n5. Яҙманы камиллаштырыу күнекмәләре;\n6. Тексты билдәле стилдә төҙөү күнекмәләре;\n7. Йөкмәткене тел саралары ярҙамында дөрөҫ, аныҡ, тасуири итеп төҙөү күнекмәләре.\nИнша яҙырға өйрәтеү билдәле эҙмә-эҙлелектә ойошторола. Уларҙы айырым-айырым ҡарап китәйек.\n1. Тема һайлау. Тема конкрет һәм уҡыусыларҙың тормошона яҡын булырға, уларҙың йәш үҙенсәлектәренә тап килергә тейеш.\n2. Һайланған темаға һәм төп фекергә ярашлы тон, тасуирлау сараларын билдәләү. Теманы дөрөҫ һайлау, уның күләмен һәм сиктәрен билдәләү, теманан ситләшеү, төп фекерҙең асыҡ бирелмәүе кеүек хаталар иҫкәртелә. Өҫтәлмә материал йыйыуҙың әһәмиәте аңлатыла. Унан һуң тупланған материал системаға һалына, иң кәрәклеләре һайлап алына. Артабан тема буйынса план төҙөлә. Бәләкәй темалар араһында сәбәп-һөҙөмтә бәйләнешен күҙ уңында тотоп, материал эҙмә-эҙлекле урынлаштырыла. Бындай әҙерлек эштәре ҡараламала башҡарыла.\n3. Иншаны яҡшыртыу өҫтөндә эш. Был этапта орфографик, пунктуаңион, стилистик хаталарҙы төҙәтеү, текстың йөкмәткеһен тулыландырыу, уның композицион төҙөклөгөнә ирешеү эштәре башҡарыла. Мәктәптә башҡорт теле дәрестәрендә күбеһенсә ирекле темаға инша яҙҙырыла. Улар жанры буйынса хикәйәләү, тасуирлау, хөкөмләү төрҙәренә бүленә.\nХикәйәләү Методистар хикәйәләү тибындағы ижади инша төрҙәренең төрлө сығанаҡтарға нигеҙләнеүен күрһәтәләр:\n1) үҙең ҡатнашҡан, күргән хәл-ваҡиғаларҙы хикәйәләү;\n2) кешенән ишеткәндәрҙе хикәйәләү;\n3) уҡыусының тормош тәжрибәһе нигеҙендә уйлап яҙылған хикәйәләре;\n4) әҙер сюжетҡа хикәйә төҙөү;\n5) сюжетлы картиналар һәм һүрәттәр буйынса яҙыу;\n6) мәҡәлдәр буйынса хикәйә төҙөү.\nХикәйәләү — теге йәки был ваҡиға тураһында хәбәр итеү, һөйләү, яҙыу.\nҺүрәтләү (йәки тасуирлау) — билдәле бер предметты, урынды, йәнлекте, ҡошто, тәбиғәт күренештәрен, кешенең ҡиәфәтен һ. б. эҙмә-эҙлекле тасуирлап яҙыу йәки һөйләү ул. Һүрәтләү хикәйәләүгә ҡарағанда ҡатмарлыраҡ: ул уҡыусынан күҙәтеүсәнлекте, предметтың төп билдәләрен башҡаларынан айыра белеүҙе, үҙенә генә хас үҙенсәлектәрен таба алыуҙы талап итә. Уны ике төрлө: фәнни-рәсми һәм күркәм әҙәби стилдә һүрәтләргә мөмкин.\nХөкөмләү—уҡыусынан билдәле тема буйынса фекер йөрөтөүҙе, үҙ фекерҙәрен иҫбатлауҙы, дәлилләүҙе, һығымта яһауҙы талап итә торған ҡатмарлы монологик телмәр ул. Хөкөмләүҙең композицион схемаһы түбәндәгесә: тезис — иҫбатлауҙар — һығымта. Бындай иншалар күләм яғынан ҙур булмай, ләкин улар үҙ аллы фекер йөрөтөү, миҫалдар нигеҙендә ябай ғына дөйөмләштереүҙәр яһау, тормош күренештәренә, кешеләр араһындағы төрлө мөнәсәбәттәргә, уҡылған әҫәрҙәргә, ғөмүмән, һәр нәмәгә үҙендең ҡарашыңды, фекереңде белдереү, телмәр үҫтереү, уҡыусыларҙа тормош-көнкүрешкә дөрөҫҡараш тәрбиәләү сараһы ла булып тора.\nЯҙма эштәрҙе ойоштороу буйынса методистарҙың, уҡытыусыларҙың тәҡдимдәре һәм өйрәтмәләре шуны күрһәтә: урта, юғары синыфтарҙа традицион инша менән бер рәттән бүтән ижади эштәр даими алып барылырға тейеш. Мәҫәлән, әҙәби жанрға ярашлы йомаҡтар, әкиәттәр, шиғырҙар, нәҫерҙәр, хикәйәләр, публицистик жанрҙар буйынса хәбәр, мәҡәлә, һүрәтләмә, репортаж, интервью һәм ғилми-тәнҡит жанрҙарынан аннотация, рецензия, эссе, доклад һ.б. формаларҙы үҙләштереү әҙәби-теоретик төшөнсәләрҙе аңлатыуҙан тыш мөмкин түгел. Шуға күрә уҡыусыны йөкмәткегә ярашлы форма һайларға ла өйрәтеү зарур.


Мортаза Рәхимов республиканың беренсе Президенты булып тарихҡа инде » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Мортаза Рәхимов республиканың беренсе Президенты булып тарихҡа инде\n07.02.2019 Мортаза Рәхимов республиканың беренсе Президенты булып тарихҡа инде\nБашҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире урынбаҫары Алик Шакиров республиканың беренсе Президенты Мортаза Рәхимовтың матбуғат хеҙмәтендәге эше тураһында хәтирәләре менән уртаҡлаша.\n— Бөгөн Башҡортостан Республикаһының беренсе Президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовҡа 85 йәш тулғанына ышанғы ла килмәй. Хоҙай һәр беребеҙгә шундай олпат йәшкә етергә һәм айыҡ аҡыллы, яҡты зиһенле булып ҡалырға, сафта булырға, кешеләргә изге кәңәштәр менән ярҙам итергә, тормош тәжрибәһе менән бүлешергә насип итһен.\nМиңә үткән быуаттың 90-сы йылдарында уның янында эшләү бәхете тейҙе. Тик шуны әйтә алам: Президент яғынан матбуғат хеҙмәтенең эшенә ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек, шелтә, иҫкәрмә алманым. Мортаза Ғөбәйҙулла улы аралашҡанда һәр саҡ алсаҡ, изгелекле булды. Уның кабинетында осрашҡан саҡта: «Шунан, ҡустым, хәлдәрең нисек?», — тип эштәрем, һаулығым ҡыҙыҡһына торғайны. Республика уның өсөн ҙур колхоз, завод, ә ул үҙе рәйес, директор кеүек булды. Барыһы ла билдәләнгәнсә, ул ҡушҡанса барамы-юҡмы икәнен үҙе күрергә, тикшерергә, ышанырға тейеш ине. Шуға ла ул күп йөрөнө, бер көндә машинала мең ярым километр ер үтеп, ярты республиканы урап сығыр ине.\n1991 йылдың авгусында Мортаза Рәхимов РСФСР составындағы республикаларҙың Юғары Советтары рәйестәре ғаризаларына ҡул ҡуйҙы. Был ғаризала РСФСР-ҙың законлы һайланған власын, уның Конституцияһын һәм закондарын хуплауы, Ғәҙәттән тыш хәл буйынса дәүләт комитеты (ГКЧП) ҡарарҙарына һәм күрһәтмәләренә буйһонмау тураһында әйтелгәйне. Шул саҡта ул СССР халыҡ депутаттарының 17 мартҡа билдәләнгән съезында ҡатнашырға йыйынмауы хаҡында белдерҙе. Унда барыбер кворум булмай, тип иҫәпләне Рәхимов, сөнки элекке союздаш республикаларҙан депутаттар килмәй, шуға күрә съезд «ваҡыт уҙғарыу ғына була». «Мин Союзды тарҡатыуға ҡаршы», — тине ул саҡта Рәхимов. Ул Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе өсөн перспектива күрмәне, уны «уйлап сығарылған һәм йәшәүгә һәләтһеҙ структура» тип атаны.\nМортаза Рәхимов Башҡортостандың беренсе Президенты булып тарихҡа инде. Ул республикаға ике тиҫтә йылға яҡын етәкселек итте. Мортаза Ғөбәйҙулла улы бөгөн дә иҫән-һау һәм республика файҙаһына эшләүен дауам итә.


Һин барзағы кеүек донъя... - Мои статьи - Каталог статей - Миякинская библиотека\nҺин барзағы кеүек донъя...\nБашкортостан тәбиғәте бай һәм күп яклы. Беҙҙең республикала 600-ҙан ашыу йылға, менән күл бар.\nБашкортостанда куйы урмандар ҙа, бейек-бейек тауҙар ҙа бар. Республиканың тәбиғи комарткыларынын-йәмле мул һыулы Ағиҙел йылғаһын, матур Асылыкүлебеҙҙе, мөһабәт тауыбыҙ Ямантауҙы, Шүлгәнташ мәмерйәһен, сылтырап аккан шишмәләребеҙҙе белмәгән кеше юктыр. Тыуған төйәгебеҙҙе йәмләндереүсе аҫыл коштарыбыҙ ҙа күп беҙҙең. Йәй көндәреңдә, тәбиғәт косағында уларҙың моңло тауыштарынан, күп төрлө сәскәләрҙең тәмле хуш еҫтәренән баштарың әйләнерлек.\nТауҙарыбыҙ-ғорурлығыбыҙ. Уның куйынында төрлө каҙылма байлыктар:тимер, алтын, бакыр, аҫыл таштар бихисап. Ә үҫемлектәр донъяһы-тәбиғи дарыухана. Ниндәй генә шифалы үләндәр юк?!\nЭйе, Башкортостаныбыҙ бик матур. Уның тәбиғәте гүззәллеген, нәфислеген һөйләп тә, көйләп тә бөтөрөрлөк түгел. Ләкин ошо матурлык бер вакытта ла юкка сыкмаһын. Шуның өсөн тәбиғәтте, уның байлығын, матурлығын беҙгә якларға, һакларға кәрәк!\nЭсер һыуҙарыбыҙҙы, һулар һауабыҙҙы бысратмайык, урмандарҙы сәскәләрҙе коротмайык! Йыл һайын ағастар ултыртайык, коштарға кышын тағарктар яһайык!\n2013 йыл-Тирә-як мөхитте һаклау йылы тип иғлан ителде, шулай булғас, беҙ Башкортостаныбыҙҙың тәбиғәтен һакларға, якларға бурыслыбыҙ. Һүҙемде З.Күлбәковтың түбәндәге шиғыр юлдарын тәкдим итәм.\nБашкортостан! Һинең гүзәлеккә\nТиң булырлык ерҙәр бармы икән?\nАккош кеүек ап-ак Ағиҙелкәй\nКайһы илдә генә бар икән?\nКон. Номер: Курай моңо.\nКеше-тәбиғәттән, тирә-як мөхиттән, ерҙән айырылғыһыҙ илаһи йән эйәһе ул. Кояштың якты нурҙарын да көмөштәй саф һыуҙарын да, хәләл ризығын да, мул ырыҫын да, һулап туя алмаҫлык һауаһын да йомарт бүләк итә уға тәбиғәт! Йәшәү көсө, рух сығанағы булған үҙебеҙҙең ғәзиз Урал тәбиғәтенә ер йөҙөндәге инсандарҙың ғына түгел, күк есемдәренең дә күҙҙәре кыҙығалыр, моғайын.\nМәғрүр Ирәмәлдең, күк Ирәндектең һырттарына баҫып, тау һауаһын һулауҙары үҙе ни тора!\nТыуып үҫкән төйәккәйҙҙең икһеҙ-сикһеҙ баҫыуҙарында алтын тулкындай сайкалған тос башактар шауын тын калып, йотлоғоп тыңлауҙары үҙе бер ғүмер бит!\nКон. номер. Йыр «Караным» Т. Гирфанов һүҙҙәре Рим Моратов музыкаһы.\nКаран ауылында тыуып үҫкән ауыр сир аркаһында 25 йәшендә якты донъянан киткән йәш рәссам Әфғән Әхмәровтың ижады быйылғы йылдың эмблемаһы кеүек. Әфғән Әхмәровтың ижади ғүмере үтә аҙ булды. Ул ни бары 7-8 йыл ғына әүҙем ижад итеп калды. Ошо кыҫка ғына вакыт эсендә400 ләп картина ижад итергә өлгөрә. Уның талантына, уй-хыялдарының байлығына, зиһен үткерлегенә һокланырға кала.Үҙ-үҙенә юғары максат куйып, үҙ өҫтөндә арымай-талмай эшләй. Әфғәнде йәш быуынға өлгө итеп алырлык шәхес.\nӘфғән күп якшы талантлы рәссам ине. Ул акварель, туш, перо менән берҙәй уңышлы эшләне.\nТалант өсөн йәштең сиге юк. Үҙ аллы укып донъя классик рәссамдары мәктәбен үткән, Мәскәү халык сәнғәт университетының иң талантлы укытыусыларынан белем алған. Тиҫтерҙәре армия сафына алынғас, Афңған һуғышында тиҫтерҙәре батырҙарса һәләк булыуын йәш рәссам ауыр кисерә. Район комиссариатының үтенесен кире какмай, 7 райондашының портретын эшләй. Портреттар уңышлы сығыуына уҙе лә һөйөнә.\nӘфғән үҙенең ауылын, тыуған яғын өҙөлөп ярата. Ул үҙенең ижадында шуны иҫбатлай. Үҙенең мөмкинлеген, һәләтен төрлө пластик сараларҙа, материалдарҙа һынап карай. Аҙак, һирәк рәссамдар мөрәжәғәт иткән техник сараға-линогравюраға ныклап тотона. Ҙур оҫталык Әфғәндең ни өсөн тотоноуын әйтеүе кыйын.\nБалалар менән выставка карап китеү. Мәктәптең икенсе катында урынлашкан. Тәбиғәт, ауыл тормошо Әфғән Әхмәров ижадының төп лейтмотивын алып тора. Рәссам физик мөмкинлеге сикләнгән булыуы сәбәпле, күп ерҙәргә йөрөй алмай, әммә уның үткер зиһене күпте күрә, аңлай. Тыуған төйәгебеҙҙең иң матур ерҙәрен картина итеп төшөрөп куя.\nӘфғән рәссам ғына түгел ул оҫта итеп гармунда, гитарала уйнай, бик моңло итеп йырлай.\nКыҙғаныска каршы, Әфғән башлаған эшен тамалмай алманы. Ауыр сир уны 1991 йылдың 2 апрелендә мәңгелекә якты донъянан алып китте.\nӘфғәндең эшләп калдырған һүрәттәре улемһеҙ.\nТалантлы һәүәҫкәр рәссам Әфғәндең ижады күп йылдар билдәле булмай торҙо. Хәҙер кояш сыккандай балкып сыкты. Ул төрлө жанрҙа 400-ҙан ашыу һүрәт эшләп калдырҙы. Әфғән үлгәндән һуң 14 йыл үткәс, Миәкә «Эрмитаж» картиналар галереяһында тәү башлап күргәҙмәһе асылды. Картиналарҙы тәүҙә район халкы, укыусылар юғары баһа бирҙеләр. Үлем менән көрәшеп, үҙенә оло ихтияр көсө туплап, үлемһеҙ эштәр эшләп калдырыуы өсөн ғорурландырык.\nӘфғәндең һүрәттәре баш калабыҙ Өфөлә «Урал» Галереяһында уҙҙы. Укытыусылар, студенттар, яҙыусылар, рәссамдар һәм Ырымбур, Силәбе, Свердловск өлкәләренән делегациялар катнаша. Кыҫка ғумер эсендә күпме эш эшләүенә һокланалар. Тәкдим кенәгаһендә яҙыуҙар шул турала һөйләй.\nӘфғәндең эштәре, аллаға шөкөр, былай булғас, үлемһеҙ Уның эштәре йәш быуынды тәрбиәләүҙә дауам итә.\nИхласлығын, асыклығың менән\nТәбиғәтте әсир иткәнһең.\nЗәмин байлыктарын куңелеңә\nКабул кылып нәшер иткәнһең\nЕбәк ялдарынан маткып тотоп,\nЙүгәнләнең йәйғор төҫтәрен.\nТөштәреңдә түгел, өндәреңдә\nТар каймаға һыймаҫ хыялдарың\nЗауык менән зәрләп тукылған\nФани донъя һинең кыл-кәләмдән,\nЗиһендәргә кереп уйылған\nЙәшен уғы кеүек ялтлап үттең\nҒүмер юлдарының көмбәҙен\nҺүрәтеңдә һинең рухи донъя\nШул тота бит ерҙең уҙәген.\n2008 йыл. Флүрә Юлдашева-Шәрәфетдинова. Биккол укытыусыһы.\nТимәк кеше үҙенең бөтә булмышы, бөтә асылы менән тирә-як мөхит алдында, тәбиғәт алдыңда, мәрхәмәтле тыуған ер алдында ғүмере буйынса бурыслы!\nЗәңгәр күктә нурлы кояшыбыҙ берәү генә булған кеүек, беҙҙең зиннәтле, бай тәбиғәтле мәкәддәс еребеҙ ҙә берәү генә!\nЭйе, еребеҙ берәү генә! Уға карата үтә лә һаксыл мөнәсәбәттә булырға кәрәк!\nКатегория: Мои статьи | Добавил: ritashax (10.09.2013)


Граждандар ниндәй хоҡуҡтарын белергә тейеш?\nХалыҡ иҫәбен алыу\n22 Октябрь , 23:00\nХалыҡ иҫәбен алыуға ҡағылышлы төп һорауҙарға яуаптар тәҡдим итәбеҙ.\nМәғлүм булыуынса, Рәсәйҙә әлеге мәлдә 12-се халыҡ иҫәбен алыу бара, меңәрләгән иҫәп алыусы фатирҙар буйлап йөрөй. Был сара ни өсөн кәрәк, хәүефһеҙлек тәьмин ителгәнме? Ошоға ҡағылышлы һорауҙарға яуапты түбәндә табырһығыҙ.\n1. Иҫәп алыусылар хәүефһеҙлек сараһын күҙәтә\n“Росстат” мәғлүмәттәре буйынса, Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашҡан иҫәп алыусыларҙың 80 процентҡа яҡынының COVID-19 ҡарата иммунитеты бар, йәғни улар яңыраҡ ауырыған йәки вакцина эшләткән. Шуға ҡарамаҫтан, улар битлектә булырға тейеш.\nИҫәп алыусыны кейеме буйынса танырға мөмкин: “Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу-2021” логотибы булған шарф, сумка-портфель, бишмәт. Уның рәсми танытмаһын һорарға мөмкин, паспорты менән бергә күрһәтергә тейеш.\nУяу булығыҙ! Рәсәй Эске эштәр министрлығы халыҡты иҫәп алыусы булып мутлашыусыларҙың йөрөү ихтималлығы хаҡында ла иҫкәртә. Шик тыуыуы ихтимал, әгәр:\n* “иҫәп алыусы” сара ваҡытында килмәһә, йәғни 14 ноябрҙән һуң ишек ҡаҡһа;\n* СМС-хәбәр йәки телефон ярҙамында теркәлеү үтергә һораһа. Ысын иҫәп алыусылар паспорт йәки башҡа шәхси мәғлүмәттәр менән ҡыҙыҡһынмай һәм уларҙы ҡайҙалыр ебәреүҙе талап итмәй;\n* һорау алыуҙы урамда үтергә тәҡдим итһә. Уны тик өйҙә уҙғаралар.\nҺеҙҙең иҫәп алыусыны фатирығыҙға индермәҫкә хоҡуғығыҙ бар, коридорҙа ҡатнашырға мөмкин, ә шәхси йорт булһа – ишек алдында.\n2. Бер ниндәй ҙә документ күрһәтергә кәрәкмәй\nБары 33 һорау. Уларға яуап биреү 10-20 минут ала. Һорауға 14 йәштән өлкән һәр кем яуап бирә ала, шулай уҡ бер ғаилә ағзаһы ла.\nҠайһы берәүҙәр, мәғлүмәт “кәрәкле урын”ға – һалым инспекцияһына барып етәсәк һәм һуңынан йәшерен милекккә һалым килә, тип ҡурҡа. Йәки полиция теркәлмәгән урында йәшәгәнебеҙҙе, ә фатирҙы ҡуртымға тапшырғаныбыҙҙы белер һәм аҡса талап итер, тип уйлай. Әммә иғтибарлап ҡарағыҙ: тултырылған бланктарҙа милек, килем, кемдең фатиры булыуы тураһында мәғлүмәт юҡ. Хатта фамилияғыҙ ҙа. Ҡайһы саҡта иҫәп алыусы эште тикшереү һәм бер үк кешене ике тапҡыр теркәмәҫ өсөн исемегеҙҙе һорауы бар. Яуап бирһәгеҙ ҙә, бирмәһәгеҙ ҙә була – һеҙҙең хоҡуҡ.\nРәсми йәки гражданлыҡ никахында йәшәүегеҙ, өйҙә урыҫса йә башҡортса һөйләшеүегеҙ, йорт бинаһының диуары ниндәй материалдан төҙөлгән, һыу үткәргес бармы – мөһим мәғлүмәттәр, әммә һалым, махсус хеҙмәттәр өсөн кәрәк түгел.\nИҫәп алыуҙың төп маҡсаты кеше һанын иҫәпләү түгел, бының өсөн полицияла, һалым инспекцияһында һәм ЗАГС-та мәғлүмәттәр базаһы бар. Иң мөһиме - йәмғиәтте өйрәнеү, бөгөн республикала кем һәм нисек йәшәүен асыҡлау. Милләт, телдәр белеү, милләт-ара никахтар, никахтың ғәмәлдәге хәле, эшкә барыуға сарыф ителгән ваҡыт, ғаиләләр һаны, торлаҡ шарттары – был мәғлүмәттәр дәүләт базаһында юҡ, уларҙы тик халыҡ иҫәбен алыу аша ғына билдәләргә мөмкин.\n3. Үҙең теләгән милләтте күрһәтергә мөмкинме?\nИҫәп алыу ҡағыҙҙарында “Ниндәй милләткә ҡарайһығыҙ?” һорауы асыҡ, йәғни яуаптар күрһәтелмәгән. Был йәһәттән иҫәп алыусыларҙың өгөтләргә, яуапты икеләнеү аҫтына ҡуйырға хоҡуғы юҡ. Үҙеңде “башҡорт” тип тойһаң – шулай тип яҙҙырт. Быны иҫбатларға кәрәкмәй.\nБер нисә милләтте һәм өйҙә һөйләшкән бер нисә туған телде күрһәтергә мөмкин (мәҫәлән, башҡорт һәм урыҫ). Һеҙҙең өсөн ул көндәлек күренеш булһа, ә фән өсөн мөһим – Башҡортостанда һәр өсөнсө никах ҡатнаш һәм уларҙың һаны арта бара.\nҮткән халыҡ иҫәбен алыу Башҡортостанда 160 милләт вәкиле йәшәгәнен күрһәтте. Уларҙың 90 проценты йәки 3,6 миллион кеше - рустар, башҡорттар һәм татарҙар. Шулай уҡ сыуаш, мари, украин, мордва, удмурт, беларустар ҙа байтаҡ. Һирәк осрағандар ҙа бар: 18 америка, өс африка, бер көньяҡ афарика (рәсми отчетта шулай күрһәтелгән), ике ильтемен (Камчатка ярымутрауында йәшәгән аҫаба халыҡ), ете чукча һәм Яңы Зеландияның аҫаба халҡына ҡараған бер маори милләте вәкилдәре.\n4. Иҫәп алыу һөҙөмтәләрен кешеләрҙең проблемаларын хәл итеү өсөн файҙаланасаҡтар\nИҫәп алыу һөҙөмтәһе 2022 йылдың ғинуар аҙағына әҙер буласаҡ. Дәүләткә был һандар бюджетты, биләмәләрҙе үҫтереү программалары, яңы предприятиелар, газ үткәргестәр, электр линияларын төҙөү өсөн кәрәк. Мәҫәлән, А һәм В ауылдарында балалы ғаиләләр күп булһа, унда баҡса, мәктәп кәрәклеге күренә. Әгәр был төбәктә күптәр вахта ысулы менән эшләһә, хеҙмәт урындары булдырыу зарурлығы асыҡлана.\nМәҫәлән, уҙған иҫәп алыу һөҙөмтәһе буйынса ауылдарҙа халыҡ һаны кәмеүе билдәләнде. Һөҙөмтәлә йәшәү кимәлен күтәреү буйынса программалар ҡабул ителде – “Ауыл табибы”, ФАП-тарҙы тергеҙеү, ауыл ипотекаһы, газ индереү һәм башҡалар.\n2010 йылда уҙған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса Башҡортостанда шундай мәғлүмәттәр асыҡланды:\n– төбәктә 4072393 кеше йәшәгән. Был Волга буйы федераль округы буйынса – беренсе, ә Рәсәй төбәктәре араһында етенсе урын;\n– халыҡтың 60,4 проценты – ҡалала, 39,6 проценты ауыл ерендә йәшәй;\n– уртаса йәш 37,9 тәшкил итә, 2020 йылда иһә 36,4 булған;\n– эшкә һәләтле йәштәге кешеләр – 61,6 процент, был йәштән үткәндәр – 20,2 процент, балалар һәм үҫмерҙәр – 18,2 процент (0,74 миллион);\n– 1000 ир-егеткә 1139 ҡатын-ҡыҙ тура килгән;\n– халыҡтың 89,3 проценты Башҡортостанда тыуған һәм үҫкән, 10,7 проценты – унан ситтә, шул иҫәптән 275 мең башҡа төбәктәрҙә, 150 меңе – элекке Советтар Союзына ҡараған республикаларҙа һәм биш меңе – бүтән илдәрҙә;\n– халыҡтың 97,4 проценты шәхси бер бүлмәле йәки күп фатирлы йорттарҙа йәшәй, 2,5 проценты – дөйөм ятаҡтарҙа, 0,1 проценты – башҡа торлаҡ биналарҙа;\n– кешеләрҙең 48,4 проценты 1971 – 1995 йылдарҙа төҙөлгән, 25 проценты – 1957 – 1970 йылдарҙағы, 17,6 проценты һуңғы 15 йылда һалынған йорттарҙа көн күрә.\n5. Иҫәп алыу йыш үткәреләме?\nРәсәй тарихында 11 халыҡ иҫәбен алыу уҙғарылған. Беренсеһе 1897 йылда ойошторолған, ул саҡта 125,7 миллион кеше йәшәгән. Рәсәйҙең яңы тарихында 2002 йылда үткәрелгән.\nБойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәргә был сараны ун йылға бер тапҡыр ойоштороп торорға тәҡдим итә. Ошо ваҡыт эсендә яңы быуын үҫеп сыға һәм төбәктәр үҫешендә яңы йүнәлештәр барлыҡҡа килә. 2021–2022 йылдарҙа халыҡ иҫәбен алыу донъяның 80 илендә үтәсәк.


Гитлерҙың шәхси дошманы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n21 января 2021 — 12:24 ГТРК «Башкортостан»\n“Ҡара генерал” Даян Мурзиндың тыуыуына 100 йыл тулды. Бөйөк Ватан һуғыш йылдарында ул партизан, разведка отрядтары командиры була. Уға Чехия һәм Словакияның милли геройы исеме бирелә, 15 ҡаланың почетлы гражданы, майҙан-урамдар уның исемен йөрөтә.Бөйөк Ватан һуғышын Даян Мурзин 10-сы уҡсылар дивизияһы составында взвод командиры вазифаһында ҡаршылай. Һуғыш барышында 1944 йылда Украина партизан хәрәкәтенең Махсус разведка мәктәбен тамамлай. Артабан бер-нисә партизан отрядына етәкселек итә. Чехословакия территорияһында ғына Ҡара генералдың отряды 4 меңгә яҡын дошман ғәскәрен ҡыра. Һуғыш йылдарынан һуң Даян Мурзин бар ғүмерен Башҡорт АССР-ы прокуратураһында һәм Башҡортостан Республикаһының адвокаттар коллегияһында эшләүгә бағышлай.


Радик Юлъяҡшин йөрөгән ҡыҙы менән ниңә ташлаша?\n25 Июнь 2019, 00:05\nРадик Юлъяҡшин йөрөгән ҡыҙы менән ниңә ташлаша? “Был ҡыҙ кем һуң?” тигән һорау тыуғандыр күңелегеҙҙә. Ул йырсы менән 2011 йылдың 1 июлендә Башҡортостанда Йәштәр көнөндә танышҡанда, Радик билдәлелек яулап өлгөрмәгән була әле. Тулыраҡ - беҙҙең рәсми сайтта\n“Был ҡыҙ кем һуң?” тигән һорау тыуғандыр күңелегеҙҙә. Ул йырсы менән 2011 йылдың 1 июлендә Башҡортостанда Йәштәр көнөндә танышҡанда, Радик билдәлелек яулап өлгөрмәгән була әле.\n“Юлъяҡшиндың концерты тамамланғас, барыһы ла автограф алырға китте. Миңә барыбер ине. Ул үҙе миңә телефон һандарын бирҙе. “Концерттан һуң осрашайыҡ”, – тине. Мин уны көтөп торманым, ҡайттым да киттем”, – тип һөйләй Алина Ғәлимова.\nҠыҙ менән егет өс йылдай дуҫлашып йөрөй. Ун һигеҙ йәше тулғас, Алина Мәскәүгә йәшәргә күсенә.\n“Беҙ көн һайын осраша инек. Бер көндө: “Мин һиңә кем?” – тип һораным. “Һин – минең йөрөгән ҡыҙым”, – тине ул. Шунда ғына ысынлап дуҫлашыуыбыҙҙы аңланым”, – ти Алина.\nРадик билдәле йырсы булып танылғас, ҡыҙға ҡарата мөнәсәбәте лә үҙгәрә. “Йондоҙлоҡ сире” уға ла ҡағылды. Быны һиҙеүе бер ҙә ауыр булманы, сөнки Радикты мин бер кемгә лә таныш булмаған саҡта уҡ белә инем”, – тип һөйләгән Алина.\nКүпмелер ваҡыт үткәс, ҡыҙҙың күңелендә “Беҙгә айырылышырға кәрәктер?” тигән һорау тыуа. “Радик өсөн карьера төҙөү беренсе урынға сыҡты. Ташлашҡым килмәй ине, ләкин башҡа сара ҡалманы. Беҙ айырылышҡанда ул иланы...” – тигән Алина.\nАвтор: А. ӘХМӘТОВА.


Пай ерҙәренән елдәр иҫкән\nШишмә районының Әлибай ауылында йәшәүселәр нисәмә йылдар буйына файҙаланған ерҙең, уларҙың рөхсәтенән тыш икенсе кеше ҡулына күсеүенә ризаһыҙлыҡ белдерә. Баҡтиһәң, уны ялған юл менән ошо уҡ ауылда йәшәүсе эшҡыуар үҙләштерелгән.\nӘлибай ауылы халҡының сираттағы йыйылышына был юлы пай ерҙәре сәбәпсе булды. Бығаса бойҙай-һолоһон да, кәрәк икән бесән-һаламын да алып файҙаланғандан һуң, көтмәгәндә 220 гектар майҙан ер икенсе кеше ҡулына күсә. Документтар барыһы ла теүәл. Өҫтәүенә, рәсмиләштерелгән дә. Тик ауыл халҡы аңлатыуынса, ул законды һанға һуҡмай эш иткән.\n90-сы йылдарҙа Әлибай ауылында ябылыу сигендә торған ферма һәм уның ерҙәре Ҡадир Ниғмәтйәнов ҡулына күсә. Артабан, атаһының юлын улы Артур Ниғмәтйәнов дауам итә. Ваҡытында ерҙәр пай булараҡ урындағы халыҡҡа ла таратылып бирелә. Тик ауылдаштырының рөхсәтенән тыш, Артур Ниғмәтйәновтың ике туған ағаһы ерҙе үҙ ҡарамағына ала. Субсидия ла алыуға өлгәшә.\nЯлған юл менән рәсмиләштерелгән документ арҡаһында Әлибай ауылында йәшәүсе 18 кеше пайһыҙ тороп ҡалған. Улар ерҙәрҙең кемгә тапшырылыуына хәбәрҙар түгел. Хатта, рәсми документта әйтелгәнсә, дөйөм йыйылыш булыуын, унда ҡатнашыуҙарын да инҡар итә.\nТик нисек кенә булмаһын, пай ерҙәре рәсмиләштерелгән. Ауылдаштар яҙған ғаризалары ла хоҡуҡ һаҡлау органдары тарафынан иғтибарға алынмай. Был хәл апрелдән бирле дауам итә.\nӘлибай ауылы халҡы ҡабат судҡа мөрәжәғәт итергә йыйына. Был хәлгә улар тыныс ҡына ҡарай алмай. Сөнки, әҙме-күпмегә булһа ла, йыл да һалым түләп йәшәгән халыҡ малды туйындырыу өсөн пай ерҙәренән файҙа ала.


Республикала бөгөн ҡырау төшөүе ихтимал | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРеспубликала бөгөн ҡырау төшөүе ихтимал\n29 мая 2018 — 16:15\nАйырым райондарҙа ҡар ҡатыш ямғыр, хатта ҡар яуыуы көтөлә. Иртәгә тупраҡта 5 градусҡа тиклем һыуытасаҡ. Быйылғы йәй нисек буласаҡ? Йылы миҙгел башланыу менән баҡса эштәренә сумып, бар йәйен тиерлек, бында уҙғарырға яратҡан тәжрибәле баҡсасы — Гөлнур Ниғмәтоваға май айында төшкән ҡырау бер ни түгел. Теплица эсендәге ҡайһы бер үҫентеләрҙе баҡсасы асыҡ урынға сығарып ултыртырға ашыҡмай. Махсус йылытма арҡаһында ҡырау төшөүҙән күп үҫентеләрҙе һаҡлап алып ҡалдыҡ, тип Гөлнур Ниғмәтова. Ә бына Урал аръяғындағы ҡайһы бер баҡсасыларҙың ҡыш-яҙ буйына тәрбиәләгән үҫентеләрен хатта теплица ла һаҡлай алмаған. Йәй етте тип, көндәрҙең эҫе тороуына ҡыуанған бәғзе берәүҙәргә үткән ял көндәре яуған ҡойма ямғырҙар, ҡырау төшөүе көтөлмәгән ваҡиғаға булды. Ауыл хужалығы министрлығы иһә һауа торошоноң бындай күренешенең бөртөклө культураларға бер зыяны ла юҡ, тигән фекерҙә. Йәйге айҙарҙа Рәсәйҙең күпселек төбәктәрендә һауа температураһының нормаға яҡын булыуы көтөлә. Шулай ҙа ваҡыты-ваҡыты менән көслө ел сығыуы арҡаһында янғын хәүефе артасаҡ,тип фаразлай белгестәр. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы көн һайын тиерлек көслө ел тураһында иҫкәртә… Яңыраҡ ҡына Өфөнөң Зорге урамында муйыл ағасы ауып электр сымдарын өҙҙө, ошо арҡала дүрт машина зыян күрҙе.Быйыл майҙа һәм июндә көндәрҙең 2017 йылдағы кеүек үк һалҡын булыуы көтөлмәй, шулай ҙа алдағы бер нисә көндөң һалҡын тороуы ихтимал, ти Гөлназ Заһитова.Белгестәр, июлдә Урал буйында температураның норманан юғары булыуы, августа һәм сентябрҙә иһә нормаға яҡын, Рәсәйҙең Европа өлөшөндәге көньяҡта яуым-төшөмдөң бик аҙ булыуын фаразлай.


Уҡырға инеү өсөн Берҙәм дәүләт имтиханының минималь балдары иғлан ителде\nМәғариф һәм фән өлкәһендә федераль күҙәтеү хеҙмәте юғары уҡыу йортона уҡырға инеү өсөн Берҙәм дәүләт имтиханының минималь балдарын иғлан итте. Улар былтыр көҙ билдәләнгән кимәлдә ҡалды: рус теленән - 36, математиканан 24 балл.\nШул уҡ ваҡытта юғары уҡыу йорттары абитуриенттар араһында конкурс уҙғарыу өсөн үҙҙәренең минималь балын билдәләү хоҡуғына эйә. Әммә ул рәсми кимәлдән түбән булырға тейеш түгел. Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләренән тыш, юғары уҡыу йорттары үҙҙәренең ҡабул итеү һынауҙарын да уҙғара. Бында ла имтихан һөҙөмтәләре 100 баллыҡ шкала буйынса иҫәпләнә.


Баймаҡ, Мәләүез һәм Дүртөйлө райондары хужалыҡтары республикала тәүгеләрҙән булып сәсеүгә төштө\nБөгөн уларға тағы ла бер нисә төбәк ҡушылды. Был турала Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән селектор кәңәшмәһендә белдерелде.\nБыйыл сәсеү эштәрен 2 миллион 158 мең гектарҙа башҡарыу бурысы тора. Был уҙған йылға ҡарағанда, 108 мең гектарға күберәк. Шулай уҡ 20 мең гектарҙа һәләк булған ужым культураларын да ҡайтанан сәсеү талап ителә. Селектор кәңәшмәһендә билдәләнеүенсә, республика хужалыҡтары орлоҡтар менән тулыһынса тәьмин ителгән. Әле ауыл хеҙмәтсәндәре орлоҡтарҙы ағыулау менән мәшғүл. Бөгөнгә был эш планға ҡарата 47 процентҡа атҡарылған.\nБөгөн Әбйәлил районында ла өс хужалыҡ яуаплы компанияға тотондо. Быйыл төбәктә 64 мең гектарҙан ашыу майҙанда яҙғы сәсеү үткәреләсәк. Йылдағыса, урындағы ауыл хужалығы предприятиелары ҡоролоҡҡа бирешмәгән культураларҙы, яҡшы сорттарҙы һайлауға ҙур иғтибар бүлгән. Сәсеүлектәрҙең байтаҡ майҙанын бойҙай, арпа, һоло һәм ҡарабойҙай биләйәсәк. Шулай уҡ техник культуралар, бер йыллыҡ үләндәр сәсеү ҙә ҡаралған. Эштәрҙе ваҡытында атҡарып сығыу өсөн хужалыҡтарҙың барыһы ла орлоҡ менән етерлек күләмдә тәьмин ителгән.


Республикала ғәрәп телен иң яҡшы белгән студент БДПУ-ла уҡый // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала ғәрәп телен иң яҡшы белгән студент БДПУ-ла уҡый\n11:28, 29 марта 2013 Йәмғиәт\nМ.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында юғары уҡы йорттары араһында ғәрәп теле буйынса олимпиада үтте. Бындай бәйге респбликала тәүгә үткәрелде. Сара ғәрәп телен популярлаштырыу, һәләтле студенттарҙы асыҡлау һәм уларға ярҙам итеү маҡсатында ойошторолдо.\nКонкурс финалында өс юғары уҡыу йорто – Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты һәм Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты студенттары көс һынашты.\nОлимпиада йомғаҡтары буйынса беренсе урынға БДПУ-ның дүртенсе курс студенткаһы Әнүзә Килдейәрова лайыҡ булды. Икенсе урынды – Рәсәй ислам университеты вәкиле, өсөнсө урынды шулай уҡ БДПУ студенты яуланы.\nБарлыҡ еңеүселәр почет грамоталары һәм иҫтәлекле бүләктәр менән наградланды.\nТеги: милли мәҙәниәт,студенттар,конкурстар


Өҫтөнлөклө милли проекттарҙы иғлан итеүгә тиҙҙән ике йыл була. Мәғариф өлкәһендәге милли проект был ваҡыт эсендә уҡытыусыларға, уҡыусыларға һәм уларҙың ата-әсәләренә нимә бирҙе?\nУҡытыусыларҙың эш хаҡы элеккесә йәшәү минимумы сигендә ҡала, уҡыусыларға норманан тыш дәрес биреүҙәр дауам итә, был уҡытыу сифатында ыңғай сағылмай, киреһенсә, "түбән төшә", ә ата-әсәләрҙе, төрлө һылтауҙар табып, "һауалар" ғына. Асылда, мәғариф өлкәһендә коррупция күренештәре барлыҡҡа килеү - ул чиновниктарҙың тотош мәктәпкә һәм, айырым алғанда, уҡытыусыға кәмһетеүле ҡараш һөҙөмтәһе.\nБаҙар иҡтисадына күсеүен иғлан иткән дәүләттә бәләкәй генә эш хаҡына йәшәп, уҡытыусылар үҙ матди проблемаларын үҙ аллы хәл итә башлайҙар. Түләп еткерелмәгән аҡсаны күптәр уҡыусыларҙың ата-әсәләренән алырға маташа. Тарих, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡабатлана. Алыҫ урта һәм унан һуңыраҡ быуаттарҙа, мәҫәлән, уҡыусылар һәм уларҙың ата-әсәләре сиркәү-приход йәки земство мәктәбенә уҡыу өсөн түләүгә йомортҡа, тауыҡ, ҡаҙ, балыҡ, ҡаймаҡ ташыған. Нығыраҡ "майлаһалар", дьяк шуҡ балаларҙың вайымһыҙлығын ғәфү иткән йәки уҡыусылар менән, хәҙергесә әйткәндә, индивидуаль шөғөлләнгән.\nБөгөн такса уҡыу учреждениеһының әһәмиәтенә ҡарап билдәләнә. Мәҫәлән, Өфөнөң Октябрь проспектындағы абруйлы мәктәбендә предметтар буйынса юғары уңыштар сирек йәки ярты йыллыҡ өсөн өс меңдән биш мең һумға тиклем йәки ошо суммаға бүләк менән баһалана, сығарылыш кластарында баһа күпкә юғарыраҡ - инша өсөн 10 мең һумға тиклем. Ҡайһы бер мәктәптәрҙә педагогтар бүләккә нимә алырға теләүҙәрен әйтергә оялмайҙар.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн "төртмәйенсә" абруйлы мәктәпкә, теге йәки был йүнәлешле махсуслаштырылған класҡа эләгеүе, педагогтың балағыҙға етди иғтибар биреүенә өлгәшеүе ҡыйын. Әгәр ата-әсәләр "бушлай" белем өсөн түләгән суммаларҙы тиҫтәләгән уҡыусылар һанына ҡабатлап ҡушһаҡ, күрәһең, уҡытыусы ысынында алырға тейешле эш хаҡы килеп сығалыр. Ләкин был рәүешле "аҡса эшләп", уҡытыусылар корпусының ҡайһы бер вәкилдәре үҙен аҙҙыра һәм инде аҡыллы изгелек сәсмәй.\nОшо йәһәттән Өфө мәктәптәренең береһендә бер әсәй кеше һөйләгән яңы ғына булған осраҡты миҫалға килтерәм. Сығарылыш класы уҡыусыларының ата-әсәләренә имтихан алыу комиссияһын, шул иҫәптән телдән имтихандар алғанда ла, ашатыу кәрәклеге тураһында иҫкәртәләр. Теләк түбәндәгесә белдерелә: билдәле ресторанда ғына заказ яһарға, был юлы бөтәһе лә балыҡ аштары, ә салаттар ҡатлаулы һәм, әлбиттә, бер нисә шешә яҡшы шарап булырға тейеш.\nТөш ваҡытында имтихан алыусылар ҡапҡылап алырға теләне, уларға имтиханға бер ниндәй ҡатнашы булмаған бер нисә кеше ҡушылды. Эштән һорап киткән ата-әсәләр өҫтәл әҙерләне. Салаттар ашағас, эҫе аш алдынан, аппетиттарын асыу өсөн уҡытыусылар шарапты асыуҙы һоранылар, йәнәһе, саҡ ҡына ауыҙ итәләр. Ләкин хәбәр һатып, ике шешәне лә эсеп бөтөргәс, имтихан һәм уларҙы көтөүсе уҡыусылар хаҡында онотоп, тағы шарап килтереүҙәрен һоранылар. Ашап бөтөр алдынан ата- әсәләргә сираттағы күрһәтмә бирелде - киләһе имтиханға итле аштар һәм шарап күберәк булырға тейеш, ассортиментты төрлөләндерергә.\nУҡыу йылы аҙағына бигерәк тә сығарылыш кластарында, ғәҙәттә, һалымдар арта. Беҙҙең гәзиткә килгән электрон хатта Сипайлово биҫтәһендәге мәктәптән бер ҡыҙҙың әсәһе йән әрнеүе менән түбәндәгеләрҙе хәбәр итә: "Минең ҡыҙым 11-се класты тамамлай, ике көндән уларҙың сығарылыш кисәһе. Кисә ҡабаттан бөтә ата-әсәләрҙе йыйып, АТТЕСТАТ ТУЛТЫРЫУ өсөн һәр уҡыусынан тағы ла 80-шәр һум аҡса йыйырға, тип хәбәр иттеләр. Быны, аттестатта матур почерк булырға тейеш, шуға күрә уны класс етәксеһе түгел, ә черчение уҡытыусыһы тултырасаҡ, тип аңлаттылар. Ул, үҙ сиратында, ошондай хаҡ талап иткән. Әгәр ата-әсә түләүҙән баш тартһа, был аҡса сығарылыш кисәһенә йыйылған аҡсанан алынасаҡ".\nСығарылыш кисәһен үткәреү урынын һайлауҙа ла ҡайһы бер мәктәптәр, ата-әсәләрҙең мөмкинлектәре менән иҫәпләшмәйенсә, төнгөлөккә ҡиммәтле күңел асыу йорттары залдарын һатып алып, үҙ-ара ярыша. Кисә хаҡына транспорт һәм фейерверк та инә.\n"Мәктәп беҙҙең һуңғы кейемебеҙҙе систерә, тиҙерәк бөтәме- юҡмы", - тине йәне әсеп Черниковканан бер атай кеше, сығарылыш кисәһе менән бәйле һуңғы сығымдары тураһында һөйләп.\nӘлбиттә, ҡайһы бер ата-әсәләр ҡыйыуһыҙ ғына ҡаршы сығып ҡарай, ләкин, йәнәһе, үҙ балабыҙҙың яҙмышы өсөн борсолабыҙ, тиеүселәр уларҙы баҫтыра. Ә ҡайһы бер ата-әсәләр, ярайһы уҡ аҡса түләп, башы йүнләп эшләмәгән балаһына урта белем тураһында аттестатҡа өҫтәп миҙал алыуға ла өлгәшә бит.\nРеспублика мәғариф ведомствоһы сығанағынан күренеүенсә, ирекле-мәжбүри рәүештә аҡса йыйыу менән даими шөғөлләнеүсе бындай мәктәптәр Өфөлә дүрт-бишәү иҫәпләнә. Уҡытыусыларҙың төп контингенты иһә әхлаҡи сәләмәт. Был ҡаза менән көрәшеүе ауыр.\nХәйер, был сир беҙҙең төбәгебеҙ белем биреү учреждениеларында ғына түгел. Татарстанда, мәҫәлән, мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениелары мөдирҙәре араһындағы коррупция проблемаһын (сабыйын балалар баҡсаһына урынлаштырыу өсөн ата-әсәләр күпмелер аҡса түләгән) бөтә ерҙә түләүле төркөмдәр индереү, коммерция башланғысында бюджеттан тыш төркөмдәр асыу менән хәл итергә тәҡдим иткәндәр. Коррупция менән көрәш процесына мәктәп уҡыусылары һәм студенттар әүҙем йәлеп ителә. Мәҫәлән, Ҡазандың Волга буйы районы мәктәптәренең береһендә коррупцияға ҡаршы тематика буйынса журнал сығарыла, етмәһә, күп мәҡәләләрҙең авторҙары - уҡыусылар үҙҙәре.\nӘгәр коррупцияға ҡаршы ошондай һәм башҡа ысулдар менән берҙәм көрәшкәндә, ә дәүләт ҡоро һүҙҙә түгел, ә ысынлап матди планда уҡытыусы абруйын күтәрһә, мәғариф учреждениеларындағы коррупцияны еңеп булыр, моғайын.


Газ менән хәүефһеҙ файҙаланыуҙы пропагандалау айлығы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nГаз менән хәүефһеҙ файҙаланыуҙы пропагандалау айлығы\n16:42, 1 октября 2009 Йәмғиәт\n1 октябрҙә Башҡортостанда газ менән хәүефһеҙ файҙаланыуҙы пропагандалау буйынса сираттағы айлыҡ башлана. Уны ойоштороусы — "Газ-Сервис" асыҡ акционерҙар йәмғиәте — ойошмаларҙы һәм граждандарҙы әүҙем ҡатнашырға саҡыра.\nПредприятиеның матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, акцияның төп бурысы — халыҡ, төрлө ойошмалар етәкселеге, торлаҡ хужаларының иғтибарын газ менән файҙаланыу ҡағиҙәләрен күҙәтеү мәсьәләләренә йүнәлтеү. Бигерәк тә йылытыу миҙгелендә.\nБеҙҙең төбәк газ яғыулығы менән туҡтауһыҙ тәьмин ителә. Йыл һайын, апрелдән сентябргә тиклем, газ менән хәүефһеҙ тәьмин итеү өсөн "Газ-Сервис" белгестәре республиканың газ хужалығын көҙгө-ҡышҡы осорҙа эшләүгә әҙерләй. Йыл буйына, раҫланған планға ярашлы, торлаҡ йорттарҙа һәм йәмәғәт биналарында ҡорамалдарҙы техник хеҙмәтләндереү үткәрелә.\nАйлыҡ 31 октябргә тиклем дауам итәсәк.


11 Ғинуар 2011, 22:47\n1 ғинуарҙан Башҡортостан Республикаһының 47 район һәм ҡалаһында 186 кадастр инженеры эш башланы. Өфөлә – 34 яңы белгес, Стәрлетамаҡта – 11, Октябрьскийҙа – һигеҙ, Тәтешле районында туғыҙ кеше үҙенең һөнәри бурысын үтәүгә тотондо. Учалы, Благовещен һәм Шишмә райондарында алтышар кадастр инженеры буласаҡ. Уҙған йылдың 22 декабрендә кадастр инженерҙарын аттестациялау буйынса квалификация комиссияһының сираттағы ултырышында аттестат алыуға 60 дәғүәсенең ғаризаһы һәм документтары ҡаралған. Квалификация имтиханын тапшырыуға 58 дәғүәсегә рөхсәт бирергә, биш төркөм ойошторорға һәм имтихан тапшырыу өсөн төркөмдәрҙең составын раҫларға ҡарар ителгән.\nУҙған йылдың 22 декабрендә кадастр инженерҙарын аттестациялау буйынса квалификация комиссияһының сираттағы ултырышында аттестат алыуға 60 дәғүәсенең ғаризаһы һәм документтары ҡаралған. Квалификация имтиханын тапшырыуға 58 дәғүәсегә рөхсәт бирергә, биш төркөм ойошторорға һәм имтихан тапшырыу өсөн төркөмдәрҙең составын раҫларға ҡарар ителгән.\nКвалификация комиссияһының ни бары өс ай эшләүе дәүерендә Башҡортостанда 509 кешегә аттестация үтергә рөхсәт бирелгән. Шулай уҡ ғинуарға имтихандар теҙмәһе раҫланған. Әлеге ваҡытта февралгә имтихандар теҙмәһе төҙөлә.\nРеспубликаның кадастр инженерҙары исемлеге БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының рәсми сайтында урынлашҡан һәм ул даими яңыртыла.


ВТБ Өфөлә Башҡортостан предприятиеларын 2 млрд һум самаһына кредитлаған\n22 Апрель 2011, 14:05\nВТБ банкыһының Өфөләге филиалы ағымдағы йылдың беренсе кварталында республика предприятиеларына дөйөм күләмдә 2 млрд һумлыҡ кредит биргән. Был уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда өс тапҡырға күберәк.\n— Беренсе квартал һөҙөмтәһенә, һис шикһеҙ, былтыр эшләнгән эш тә йоғонто яһаны, ул ваҡытта беҙ кредит портфеле күләмен дүрт тапҡырға арттырғайныҡ. Байрамдар һәм республика тормошонда ваҡиғалар күп булғанда, тиҫтә ярым килешеү һәм ғинуарҙан мартҡа тиклем Башҡортостан предприятиеларына бирелгән ике миллиард самаһы кредит – быны мин йылдың яҡшы башланыуы тип иҫәпләйем, — тип аңлатма бирә «Башинформ» агентлығына ВТБ-ның Өфөләге филиалы идарасыһы Алексей Самсонов.\nУл, кредит алған предприятиелар иҫәбендә эре етештереүселәр генә түгел, урта бизнес та бар, тип аныҡлап китте. ВТБ-ның Өфөләге филиалының корпоратив кредит портфеле әлеге ваҡытта 31 миллиард һум тәшкил итә.\nБелешмә өсөн. Бөгөнгө көндә Башҡортостанда ВТБ (ВТБ банкы, ВТБ24) төркөмөнөң 14 сауҙа нөктәһе, шулай уҡ ВТБ-Страховкалау филиалы бар. Өфөләге ВТБ банкыһының клиенттар базаһында 800 самаһы корпоратив клиент иҫәпләнә.\nРеспубликаның Милли банкы мәғлүмәте буйынса, Өфөләге ВТБ филиалы төбәк территорияһында эшләгән банктар араһында юридик шәхестәрҙең кредит портфеле күләме буйынса икенсе урында тора.


Рус филологияһы кафедраһы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты » Кафедралар » Рус филологияһы кафедраһы\nРус филологияһы кафедраһы\n450074 Өфө ҡ., З. Вәлиди ур., 32, к. 421\nТелефон: 8 (347) 272-74-63\nФәтҡуллина Флүзә Ғабдулла ҡыҙы, филология фәндәре докторы, профессор\nРус филологияһы кафедраһы 1991 йылдың 1 сентябренән башлап эшләй. Был кафедраға башҡорт, башҡорт-рус, башҡорт-сит телдәр бүлектәренең һәм журналистика бүлегенең уҡыу пландарында күрһәтелгән бөтә рус филологияһы буйынса уҡыу дисциплиналарын алып барыу беркетелгән.\nКафедра абитуриенттарҙың, студенттарҙың яҙма эштәрен ғилми-методик нигеҙҙә өйрәнеп, систематик хаталарҙы компьютер менән тикшереү өсөн махсус программалар төҙөй, милли мәктәптәрҙе тамамлаған уҡыусылар менән вуз студенттарының яҙма һәм һөйләү телмәрҙәрен камиллаштырыу өсөн оптималь тәҡдимдәр әҙерләй. Бынан тыш рус халыҡ ижадын йыйыу буйынса экспедицияларҙы һәм студенттарҙың рус теле һәм әҙәбиәте буйынса педагогик практикаһын үткәреүҙе лә кафедра тулыһынса үҙ өҫтөнә алған.\nКафедраның ғилми-тикшеренеү эштәре хәҙерге филологияның перспектив йүнәлештәренә тап килә. Мәҫәлән, тел берәмектәрен функциональ-когнитив һәм лексик-грамматик яҡтан тикшереү, телдең стилистик һәм онтологик аспекттарын өйрәнеү, тексты лингвистик яҡтан анализлау, рус һәм башҡорт телдәрен сағыштырма планда тикшереү, башҡорт мәктәптәрендә рус телен һәм әҙәбиәтен культурология нигеҙендә өйрәнеү, рус һәм башҡорт фольклорында һәм әҙәбиәтендә сағылдырылған этник-ара бәйләнештәрҙе өйрәнеү, боронғо һәм классик рус әҙәбиәтендә булған һүрәтләү формаларына анализ биреү, XIX быуаттың икенсе яртыһында барлыҡҡа килгән рус романы һәм символистар прозаһының үҙенсәлектәрен асыҡлау, рус әҙәбиәтендә тыуған яҡтың сағылышын өйрәнеү.\nРеспубликала профессор Т.Ә. Килдебәкова етәкселегендә рус, башҡорт, инглиз телдәрен функциональ-когнитив сағыштырма планда өйрәнеүсе фәнни мәктәп булдырылды. Был йүнәлештә юғары уҡыу йорттары студенттары өсөн дәреслектәр, яңы уҡыу программалары, функциональ-когнитив һүҙлектәр төҙөү юғары кимәлдә алып барыла.\n«Рус булмағандар өсөн рус теленең функциональ грамматикаһын төҙөү нигеҙҙәре» коллектив монографияһы, Т.Ә.Килдебәкова һәм Г.В.Ғафарованың «Телдең лексик системаһының когнитив аспекттары», «Функциональ-когнитив һүҙлек төҙөүҙең теоретик нигеҙҙәре һәм принциптары» уҡыу әсбаптары, Рәсәй университеттарының уҡыу-методик комиссияһы тарафынан вуз дәреслеге булараҡ тәҡдим ителгән “Хәҙерге рус теленең функциональ һүҙьяһалышы” хеҙмәттәре донъя күрҙе.\nПрофессор Ф.Ғ.Фәтҡуллинаның ғилми тикшеренеү эштәре тел берәмектәренең семантикаһын һәм стилистик үҙенсәлектәрен өйрәнеү, информацион-матбуғат сараларының телен анализлау менән бәйләнгән. Ғалимә тарафынан «Хәҙерге рус телендә деструктив лексика» (1999), «Хәҙерге рус телендә деструктивлыҡ категорияһы» (2002), «Деструктив ҡылымдарҙың семантикаһы» (2004), «Журналистың һөйләү һәм яҙыу телмәре мәҙәниәте» (2008) монографиялары һәм уҡыу әсбаптары яҙылған.\nПрофессор Б.Ғ. Әхмәтшиндың “Башҡортостандың һәм Көньяҡ Уралдың таулы-заводлы райондарының ауыҙ-тел прозаһы” (12 п.л.), “Башҡортостандың тау сәнәғәте эшселәре фольклоры” (10 п.л.), “Башҡортостандың һәм Уралдың тау сәнәғәте фольклоры” (18 п.л.), “Башҡорт халҡының ауыҙ-тел тарихы: легендалар һәм риүәйәттәр” (12 п.л.), “Башҡортостандың тау сәнәғәте райондары эшселәренең фольклорын өйрәнеү” (10 п.л.), “Нимә ул фольклор һәм уны нисек йыялар” (6 п.л.) һ.б. хеҙмәттәре башҡорт фольклоры фәнендә генә түгел, Рәсәй фольклористикаһында ла үҙенсәлекле бер ғилми ҡаҙаныш тип табылды.\nФилология фәндәре докторы Ғ.Ғ.Хисамованың эштәре хәҙерге коммуникатив тикшеренеүҙәрҙең әһәмиәтле йүнәлеше – текст төҙөлөшөн өйрәнеүгә арналған. Уның хеҙмәттәре персонаж телмәрен сағылдырған текстың эске коммуникацияһына һәм автор менән адресаттың кимәлен күҙ уңында тотоусы текстың тышҡы композицияһына арналған. Ғ.Ғ. Хисамова тарафынан “Художестволы текст: уны өйрәнеү аспекттары һәм методтары”, “Художестволы текст” кеүек уҡыу әсбаптары, “Шукшин хикәйәләрендә диалог: функциональ-коммуникатив аспектта тикшереү” монографияһы донъя күрҙе. Ғалимә халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй конференцияларында йыш ҡатнаша.\nКафедра уҡытыу процессының ғилми-методик яҡтан тәьмин ителешенә ҙур әһәмиәт бирә. Бөтә төп һәм махсус курстар факультеттағы һәр бүлектең үҙенсәлектәрен күҙ уңында тотоп, башҡорт һәм рус телдәре материалдарын ҡулланып яҙылған методик күрһәтмәләр, программалар һәм уҡыу әсбаптары менән тәьмин ителгән. Шулай уҡ Т. Ә. Килдебәкова менән И.М. Миниярованың “Рус теленең функциональ һүҙьяһалышы”, Ғ.Ғ. Хисамованың “Стилистика һәм телмәр мәҙәниәте”, Ғ.Ғ. Хисамова менән Ә.С. Мәхмүтованың “Телдең тасуирлау саралары”, коллектив сығарған “Тел һәм мәҙәниәт”, Л.Н. Ишмуратованың “Ҡыҙыҡлы грамматика. Фонетика. Һүҙьяһалыш. Орфография”, А.А. Ғәлләмовтың “Туған Башҡортостан” (авторҙаш), Ә.С. Мәхмүтова менән С.Ю. Данилиндың “Боронғо рус әҙәбиәте буйынса хрестоматия һәм рус теленең тарихи грамматикаһы”, Б.Ғ. Әхмәтшиндың “Башҡортостандың таулы-заводлы райондары эшселәренең фольклоры”, И.Ғ.Ҡолһаринаның “С.П.Злобиндың ижад лабораторияһында”, Л.А.Пермякованың “Рус символизмының сығанаҡтары һәм үҫеше” һ.б. уҡыу әсбаптары студенттарҙы рус теле һәм әҙәбиәтенә өйрәтеүҙең практик мәсьәләләрен хәл итеүҙә ҙур әһәмиәткә эйә.\nКафедра уҡытыусылары төрлө конкурстарҙа, гранттарҙа ҡатнашып, уңыштарға өлгәшә. Мәҫәлән, Башҡортостан Республикаһының йәш ғалимдар өсөн булдырылған грантҡа 2007 йылда кафедра доценты И.Ғ. Ҡолһарина лайыҡ булды. Йәш ғалимәнең “XX быуат рус әҙәбиәтендә башҡорт фольклоры образдары һәм мотивтары” тип аталған монографияһы һәм ошо темаға арналған мәҡәләләр серияһы төрлө ғилми йыйынтыҡтарҙа донъя күрҙе.\nКафедрала аспирантура бик уңышлы эшләп килә, унда йыл һайын 6-7 кеше уҡый. Уҡытыусыларҙың ғилми етәксе булараҡ башҡарған эштәренең яңы формалары булып уларҙың кафедра ултырыштарында төрлө докладтар, үҙҙәренең фәнни тикшеренеү һөҙөмтәләренә байҡау менән сығыш яһауҙар тора.\nУниверситеттағы студеттарҙың ғилми ойошмаһы сиктәрендә кафедрала филология түңәрәге эшләп килә. Уның эшендә кафедраның бөтә хеҙмәткәрҙәре лә ҡатнаша. Кафедраның методологик семинарҙарында уҡытыусыларҙың ғилми докладтары тыңлана, коллегиаль рәүештә тикшерелеп, дөйөм һәм объектив баһа бирелә. Нәшер итеү буйынса тәҡдим индерелә, шулай уҡ хәҙерге лингвистика, әҙәби әҫәрҙәрҙең поэтикаһы һәм стилистикаһы мәсьәләләре тикшерелә.\nУҡыу-уҡытыу, ғилми-тикшеренеү эштәрендә рус филологияһы кафедраһы һәр саҡ студенттар менән тығыҙ бәйләнештә. Кафедра уҡытыусылары етәкселегендә студенттар ғилми докладтар әҙерләп, факультетта, университетта ғына түгел, вуз-ара һәм региональ конференцияларҙа ла уңышлы сығыш яһай. Кафедра уҡытыусыларының ғилми етәкселегендә башҡарылған факультет студенттарының диплом эштәре кафедрала алып барылған фәнни йүнәлештәрҙе асыҡ сағылдыра. Студенттарҙың уңышлы фәнни тикшеренеүҙәренең һөҙөмтәһе булып уларҙың мәҡәләләре һәм тезистары, конференция материалдары факультет, университет йыйынтыҡтарында баҫылып тора.\nКафедрала тәрбиә эшенә лә тейешле иғтибар бирелә. Ике профилле рус–башҡорт бүлегенең һәр бер академик төркөмөнә куратор беркетелә. Улар үҙҙәренең студенттары менән тәрбиә эшен беренсе курстан башлап университетты тамамлағансы алып бара.\nХәҙерге ваҡытта кафедра штатында 11 уҡытыусы эшләй. Улар араһында 4 филология фәндәре докторы, профессор (Ғ.Ғ.Хисамова, Т.Ә. Килдебәкова, Ф.Ғ. Фәтҡуллина, А.Р.Мөхтәруллина), 7 доцент (Ә.С. Мәхмүтова, И.М. Миниярова, Л.А. Пермякова, Л.Н. Ишморатова, И.Ғ. Ҡолһарина, Д.И.Хизбуллина), 1 өлкән уҡытыусы (С.Ю. Данилин) бар.


Парлы булһын ғүмерҙәр! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Парлы булһын ғүмерҙәр!\nПарлы булһын ғүмерҙәр! 15.08.2018 // Йәмғиәт\nБулат бәләкәйҙән ата-әсәһенә ауырлыҡ тыуҙырманы. Яҡшы уҡыны, тәртибе лә аҡһаманы. Улдарының киләсәктә үҙ һуҡмағын табып, уңышлы кеше буласағына шикләнмәне улар. Мәктәптән һуң үҫмер бер ниндәй ҡаршылыҡһыҙ университетҡа инде. Бында ла уҡыуға етди ҡараны. Студент саҡта практика үтеп, үҙен ыңғай яҡтан күрһәткән, тәжрибә туплаған егетте, ҡулына диплом алғас, баш ҡаланың абруйлы компанияһында эшкә алып ҡалдылар. Хеҙмәт хаҡы ҙур булғас, бер нисә йылдан бер бүлмәле фатир ҙа алып ебәрҙе.\nБулаттың уңышына туғандарының, ата-әсәһенең ҡыуанысының сиге булманы. Мөйөшө булғас, тиҙҙән өйләнер, туй гөрләтерҙәр тип өмөтләнделәр. Әммә Булаттың көтмәгәндә вафат булыуы үҙе эшләгән коллективын, яҡындарын, туғандарын шаңҡытты. “Ни өсөн былай булды һуң? Утыҙы яңы тулғайны, йәшәргә лә йәшәргә ине бит”, – тип үкһене әсәһе. Табиптар үлем сәбәбен инфаркт менән аңлатты.\nЭлек йәше етеү менән ата-әсәһе ҡыҙын кейәүгә биреп, улын өйләндереү сараһын күргән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа утыҙы, ҡырҡы тулғандарҙың да ғаилә ҡороп барырға ашыҡмауы хәүефкә һала. Ауылдарҙа хатта бер ғаиләлә ике, өс, дүрт буйҙаҡ егеттәр ғүмер кисерә. Бәғзеләр яңғыҙаҡтарҙы ялҡаулыҡта ғәйепләргә ашыға. Ә мин шәхсән уларҙың араһында егәрле, ҡулына тотҡан һәр нәмәне ҡойоп ҡуйғандай итеп эшләй алғандарҙы беләм. Шул уҡ ваҡытта ғаилә ҡороп, балалары булып та, улар өсөн уңайлыҡтар булдырырға ашыҡмаған ялҡауҙар аҙмы ни?\nӨлкәндәрҙең йәше еткән балаһын мәлендә башлы-күҙле итеп ҡалырға тырышыуының үҙ сәбәптәре бар. Ғаиләленең башына юҡ-бар еңел-елпе уйҙар кермәй. Ишле булғас, донъя хәстәренә сума ул. Йорт һалырға кәрәк, балаларҙы үҫтерергә, ашатырға, кейендерергә тигәндәй. Бөгөн ауылдарҙа өрлөк кеүек егеттәрҙең шундай хәстәрҙән азат булып, ҡайҙа һуғылырға белмәй шешәгә әүрәп, тора-бара башын элмәккә тығыуы шуның һөҙөмтәһе түгелме ни!\nҒаилә ҡороу, өйләнешеү, яңғыҙлыҡ... Был хаҡта әүәл-әүәлдән ғалимдар төрлө фәнни эҙләнеүҙәр, әҙәби әҫәрҙәр яҙған, һәм улар яңғыҙҙарҙың ғаиләлеләргә ҡарағанда йышыраҡ үлеүен билдәләй. Тәжрибәле табип-геронтолог Сергей Яковлев: “Уңышлы ғаилә тормошо – күпселек ауырыуҙар өсөн яҡшы иҫкәртеү сараһы, хатта яман шеш сирҙәре өсөн дә”, – тигән һығымтаға килгән. Сит ил табиптары ла “ғаиләһеҙҙәр инфаркттан, инсульттан һәм башҡа йөрәк-ҡан тамырҙары патологияһынан күберәк вафат була” тигән ҡарашты дәлилләй. Бигерәк тә 40 – 60 йәштәгеләр өсөн бындай хәүеф ҙур. Ә 66 – 80 йәштәрҙә ҡурҡыныс икеләтә кәмей. 80-дән һуң яңғыҙлыҡтың кешегә насар тәьҫир итеүе бөтә.\nӘле берәүҙең, әле икенсенең йәшләй баҡыйлыҡҡа китеү хәбәрен ишетәбеҙ ҙә шаҡ ҡатабыҙ. Имеш, эсмәгән, тартмаған... Ҡатыны, балалары булмаған, үҙенең уйҙары, хистәре менән яңғыҙы көн күргән кешегә нимә була һуң?\nЙәшерен-батырын түгел, йәмғиәттә йәше үтеп тә һаман яртыһын тапмаған кешеләргә ниндәйҙер сәйер ҡараш йәшәй. Яйы сыҡҡан һайын “Ҡасан ғаилә ҡораһың, ниңә кейәүгә сыҡмайһың?” тигән һорауҙарҙы йыш бирә ҡайһы берәүҙәр. “Ана минең балаларым үҫеп етте инде, һиңә лә ғаилә ҡорорға кәрәк” тип әйтергә тартынмағандар ҙа бар. Әлбиттә, бындай әҙәпһеҙ һорауҙарға ҡайһы берәүҙәр йылмайып ҡына ҡараһа ла, барыбер эстән үҙенең яңғыҙлығынан ризаһыҙлыҡ күңелен өйкәй.\nДоктор Яковлев билдәләүенсә, никахҡа инеү – бигерәк тә йәш һәм урта йәштәгеләр өсөн ғәҙәти күренеш. Яңғыҙҙар, балаһыҙ киләсәген, яҡлауһыҙ ҡартлығын күҙ алдына килтереп, тормошонан риза булмау тойғоһо кисерә, депрессияға бирелә. Ә былар барыһы ла үҙ сиратында төрлө ауырыуҙарҙы булдырырға булышлыҡ итә.\nБыл һығымтаны алты йыл буйы яңғыҙаҡтарҙың тормошон өйрәнгән Америка ғалимдары ла раҫлаған. Үҙен яңғыҙ һәм кәрәкмәгән кеше тип хис иткән егет һәм ҡыҙҙар ғаиләле йәштәштәренән 45 процентҡа йышыраҡ үлгән. Ә ҡайһы белгестәр оҙайлы яңғыҙлыҡты төрлө ауырыуҙарҙың үҫешенә, тәү сиратта йөрәк-ҡан тамырҙары системаһының боҙолоуына килтергән, хәүефле сирҙәргә юлыҡтырған стресс менән аңлата.\nЯңғыҙаҡ ирҙәрҙең үҙенең тормошона әллә ни иғтибар итеп бармауы сер түгел. Күптәр ҡоро-һары менән сикләнә, бәғзеләре кафе, ашханала тамаҡ ялғауҙы хуп күрә. Шуныһы ҡыҙыҡ – сит ил ғалимдары яңғыҙҙарҙың организмында ген күләмендә лә үҙгәрештәр барыуын иҫбат иткән. Үҙеңде даими яңғыҙ итеп тойоу иммун реакцияһына яуап биргән ике йөҙ самаһы гендың әүҙемлеген ныҡлы үҙгәртеүгә килтерә. Һөҙөмтәлә нервыһы ҡаҡшаған яңғыҙаҡтарҙың йөрәк ауырыуҙарына ғына түгел, вируслы инфекцияларға, хатта яман шешкә ҡаршы тороу һәләте кәмей. Тап шуға ла яңғыҙ кешеләр араһында үлем осрағының ишлеләргә ҡарағанда йышыраҡ күҙәтелеүе билдәле.\nСит ил микробиологтары яңғыҙ йәшәгән ирҙәрҙең фатирҙарында бактерияларҙың һәм микробтарҙың бүтәндәрҙекенән 15 тапҡырға күберәк булыуын асыҡлаған. Ул бигерәк тә журнал өҫтәлендә, дистанцияла идара итеү пульттарында күп булған.\nБелгестәр раҫлауынса, яңғыҙлыҡ йөрәкте, нервыны ҡаҡшатып, иммунитетты бөтөрөп кенә ҡалмай, ә енси йәһәттән дә шәхескә кире тәьҫир яһай. Ул ирҙәрҙе – ирлекте, ә ҡатын-ҡыҙҙа гүзәл сифаттарға хас тойғоларҙы үлтерә. Енси бәйләнештәрҙе өйрәнгән белгестәр ир менән ҡатын араһындағы яҡынлыҡ ыңғай эмоциялар, ҡәнәғәтләнеү тойғоһо тыуҙырыуын дәлилләй.\nМөхәббәт нәҫелде дауам итеү өсөн генә түгел, ә кешенең ниндәй енестән булыуына ҡарамай, тормоштоң яңы сифаттарын төҙөү өсөн кәрәк. Бынан тыш, парлашып йәшәү иртә ҡартайыуға ҡаршы булып тора. Бер-береһен һөйгән кешеләрҙең яңғыҙаҡтарҙан ун йәшкә йәшерәк күренеүе күптән раҫланған.


Рөстәм Хәмитов: «Хаҡтарҙың нигеҙһеҙ күтәрелеүенә мөнәсәбәте булғандар яуаплылыҡҡа тарттырыласаҡ» // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Хаҡтарҙың нигеҙһеҙ күтәрелеүенә мөнәсәбәте булғандар яуаплылыҡҡа тарттырыласаҡ»\n17:34, 7 января 2011 Иҡтисад\n7 ғинуарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов БР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетына, шулай уҡ Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең БР буйынса территориаль идаралығына социаль әһәмиәтле тауарҙарға һәм хеҙмәттәргә хаҡтарҙың билдәләнешен тикшерергә ҡушты.\nКонтроллек итеүсе ведомстволар белгестәре республиканың аҙыҡ-түлек һәм сәнәғәт баҙарҙарында хаҡтарға ентекле анализ яһай, аҙыҡ-түлеккә, иң кәрәкле әйберҙәргә, бензин һәм дизель яғыулығына хаҡтарҙы арттырыуҙың нигеҙле булыу-булмауын тикшерә.\nТикшереүҙәр эре сауҙа үҙәктәрендә, шулай уҡ ҙур булмаған магазиндарҙа, автозаправкалау станцияларында үткәрелә. Сара һөҙөмтәләре буйынса социаль әһәмиәтле тауарҙарға хаҡтарҙы арттырыу осраҡтары асыҡланһа, тейешле саралар күреләсәк.\n“Беҙ республиканың ҡулланыу баҙарында хаҡтарға бәйле хәлде иғтибар менән күҙәтәбеҙ. Хаҡты нигеҙһеҙ арттырыуға мөнәсәбәте булғандарҙың барыһы ла яуапҡа тарттырыласаҡ”, – тине Рөстәм Хәмитов.\nМонополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, аҙыҡ-түлеккә күмәртә хаҡтары 2010 йылдың декабрендә үк артҡан. Башҡортостанда хаҡтарға бәйле хәлгә ентекле анализ 10 ғинуарҙа республика Президентына тәҡдим ителәсәк.\nБР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетына ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтары боҙолоу хаҡында ялыу менән түбәндәге телефон буйынса шылтыратырға мөмкин: +7(347) 223-95-85 (байрам көндәрендә 9-ҙан 14 сәғәткә тиклем). Хаҡтарҙың нигеҙһеҙ арттырылыуы хаҡында мәғлүмәттәр менән Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығында түбәндәге телефон буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин: +7(347) 273-34-05.\nТеги: БР Президенты, хаҡтар, Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәт, монополияға ҡаршы сәйәсәт


Өфөлә Науруз байрамында тәүге былау чемпионаты ойошторола // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n15:59, 25 марта 2019 Мәҙәниәт\nӨфөлә Науруз байрамында тәүге былау чемпионаты ойошторола Фото: Олег Яровиков\n31 мартта Өфөлә «Науруз» республика байрамы уҙғарыла. Тап ошо көндә былау буйынса беренсе Өфө чемпионаты старт ала.\nСара тәүге тапҡыр «ЕврАзия» агропаркы майҙансығында була (Халыҡтар дуҫлығы проспекты, 21). Байрам көндөҙгө сәғәт 12-лә башлана.\n«Киләсәктә «ЕврАзия» агропаркы «Науруз» байрамын үткәреү урынына әүерелер тип ышанабыҙ. Бөтәһен дә ысын былау менән һыйлайбыҙ! Ул барыһына ла етер, сөнки 100 литрлыҡ 10 ҡаҙан әҙерләнгән», — тип һөйләне агропарк директоры Тимур Мөхәмәтйәнов.\nОйоштороусылар һүҙҙәренсә, тышта ҡунаҡтарҙың күҙ алдында Сәмәрҡәнд, тажик, үзбәк, Бохара, азербайжан былауын бешерәләр. Теләгәндәргә рецептарын алырға мөмкин. Һәр былауҙың үҙенең бешереү сере бар.\nБынан тыш, ҡунаҡтар үзбәктәрҙең милли ризығы «сүмәләк»те әҙерләү буйына оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша ала. Сүмәләк — Урта Азия халыҡтарының милли аш-һыуы. Элек уны уңыш булһын өсөн сәсеү эштәре алдынан бешерер булғандар. Был ризыҡтың төп үҙенсәлеге шунда: ул кешегә физик һәм рухи көс бирә. Ризыҡтың төп ингредиенты — шыттырылған бойҙай. Уны әҙерләүе бик оҙаҡ, 10 сәғәткә яҡын, ләкин байрам ҡунаҡтарына быны нисек эшләргә кәрәклеген аңлатырҙар. Уны һәммәһе лә тәмләп ҡарай ала.\nБайрамда, ғәҙәттәгесә, республиканың милли-мәҙәни үҙәктәренән этностар: башҡорттар, татарҙар, тажиктар, үзбәктәр, ҡырғыҙҙар, төркмәндәр, азербайжандар, дағстандар ҡатнаша. Улар милли ихаталар-тирмәләр ҡора.\n«10 тирмә ҡорабыҙ — башҡорт, тажик, үзбәк, ҡырғыҙ, төркмән һәм башҡалар. Әле үк ҡатнашыусыларҙың ҡомарланып йөрөүен күҙәтәбеҙ, улар ҡунаҡтарҙа сағыу хис-тойғолар уятырға иҫәп тота», — тип хәбәр иттеләр Халыҡтар дуҫлығы йортонда.


Республикала 10 майға тиклем янғынға ҡаршы хәүефһеҙлек буйынса көсәйтелгән режим иғлан ителде\nБыға бәйле, баш ҡала райондарында рейдтар үтә. Бигерәк тә май байрамдарында тәбиғәт ҡосағына сығыусылар күп. Был ваҡытта усаҡ яғыу ҡәтғи тыйыла. Өфөнөң Ленин районы янғынға ҡаршы көрәш идаралығы хеҙмәткәрҙәре бөгөн 8 март ҡасабаһының урман яны участкаларын тикшерҙе.\nӨфөнөң Ленин районы янғынға ҡаршы көрәш идаралығы хеҙмәткәрҙәре рейдҡа махсус транспортта сыҡты. Мотовездеход урман яны участкаларына, ябай машина үтеп йөрөй алмаған урындарға ла тиҙ арала барып етә ала. Янғын һүндереү бүлегенә ул бер нисә йыл элек һатып алынған.\nДанис Арыҫланов, Өфөнөң Ленин районы янғынға ҡаршы көрәш идаралығының әйҙәүсе инженеры «Байрамдар осоронда урман яны участкаларына көнөнә ике тапҡыр рейдҡа сығабыҙ. Ҡасаба, ауыл эргәһендә тәбиғәт ҡосағына сығыусылар йыш осрай. Уларға ут яҡмаҫҡа ҡушабыҙ».\nЯнғын һүндереүсе балыҡсылар өсөн көтөлмәгән ҡунаҡ. Рейд үткәреүселәр урманда усаҡ яғырға ярамауы хаҡында һәм янғын хәүефһеҙлеге тураһында иҫкәрмә ҡағыҙҙары тапшырҙы.\nШулай ҙа 8 март ҡасабаһы эргәһендәге күл буйында усаҡ урындары бында ут яғып ултырыусылар булғаны хаҡында һөйләй. Ярҙа сүп-сар өйөмдәре лә ҡалған.\nМаксим Кузнецов: «Беҙ балыҡ тоторға килдек. Усаҡ яҡмайбыҙ. Янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен боҙмайбыҙ».\nЯҙ көндәрендә шәхси йорттар һалыу ҙа йәнләнә. Рейд үткәреүселәр ҡасабалағы төҙөлөш участкаларында булды. Янғын һүндереүселәр мейес, елләтеү торбаларын дөрөҫ урынлаштырырға өйрәтте.


Инде әүҙемлек кәрәк\nҮтәғол мәҙәниәт йортонда “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” прогаммаһы сиктәрендә, ауыл халҡы ҡатнашлығында йыйылыш үтте. Унда район хакимиәтенән Басир Хәбибуллин, Илнур Ибраһимов ҡатнашты.– Беҙ был прогамма менән тәүгә генә эшләмәйбеҙ. Бығаса Үтәғол, Иҙәш мәҙәниәт йорттарын ремонтланыҡ, биләмә Беларусь тракторлы булды...\nҺуңғы йылдарҙа республикала ауыл халҡының йәшәйешен яҡшыртыу буйынса төрлө программалар эшләп килә. Улар ауыл ерендә бик күп күләмле эштәрҙе башҡарып сығырға ҙур мөмкинлектәр бирә.\nДекабрь башында Үтәғол мәҙәниәт йортонда “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” прогаммаһы сиктәрендә, ауыл халҡы ҡатнашлығында йыйылыш үтте. Унда район хакимиәтенән Басир Хәбибуллин, Илнур Ибраһимов ҡатнашты.\nЙыйылыштың рәйесе, секретары, иҫәп комиссияһы һайланғас, Үтәғол ауыл биләмәһе башлығы Сабит Мәғәз улы Фазлыев йыйындың көн тәртибе менән таныштырҙы.\n– Беҙ “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” прогаммаһы менән тәүгә генә эшләмәйбеҙ. Бығаса Үтәғол, Иҙәш мәҙәниәт йорттарын ремонтланыҡ, биләмә Беларусь тракторлы булды. 2017 йылда – Юнай ауылының, ә 2019 йылда Үтәғол ауылының Ҡыуат яғындағы зыяраты кәртәләнде. Беҙгә дәүләт аҡсалата ярҙам күрһәтә икән, мөмкинлектән файҙаланып ҡалырға кәрәк, – тине биләмә башлығы Сабит Мәғәз улы һәм быйыл был программа сиктәрендә Үтәғол ауыл зыяратын кәртәләүҙе тәҡдим итте.\nХалыҡ программала ҡатнашыуға бер тауыштан ризалыҡ белдерҙе. Ете кешенән торған инциатив төркөм һайланып, һәр йорттан 1000 һум аҡса йыйырға килешелде. Хәҙер инде ауылдаштарҙан иң беренсе нәүбәттә – әүҙемлек, унан инде проект хупланһа, эштең һөҙөмтәһен күреү кәрәк.


Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы көндәре уҙғарыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n9:16, 13 сентября 2019 Мәҙәниәт\n18-20 сентябрҙә Мәскәүҙә Башҡортостандың 100 йыллығы билдәләнә. Мәскәүҙең Милли сәйәсәт һәм төбәк-ара бәйләнештәр департаменты етәксеһе Виталий Сучков хәбәр итеүенсә, баш ҡалала Башҡортостан Республикаһы көндәре программаһының бай булыуы көтөлә, шуға күрә эшлекле һәм мәҙәни өлөштәргә бүленгән.\nҠаланың төрлө майҙансыҡтарында һаулыҡ һаҡлауға, мәғарифҡа, бизнесҡа, туризмға арналған түңәрәк өҫтәлдәр һәм стратегик сессиялар ойошторола. 18 сентябрҙә П.И. Чайковский исемендәгеконцерт залында Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле сығыш яһай.\n«Красная Пресня» мәҙәниәт һәм ял паркында «Башҡортостан – Евразия йөрәге» фотокүргәҙмәһе асыла. Башҡортостандың Рәмил Килмәмәтов, Рәмил Нафиҡов, Эдуард Дилмөхәмәтов кеүек танылған фоторәссамдары эштәренән 30 стенд күрһәтелә. Эштәрҙе 30 сентябргә тиклем ҡарарға мөмкин.\nБашҡортостандың Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары Рөстәм Вилданов әйтеүенсә, юбилей көндәрен үткәреү барышында Өфөлә хаҡы 11 миллиард һумға баһаланған вуз-ара студенттар кампусын төҙөү мәсьәләһе буйынса Внешэкономбанк вәкилдәре менән эшлекле осрашыуҙар күҙаллана. «Был студенттарҙың, йәш ғалимдарҙың йәшәү шарттарын яҡшыртыр һәм тағы ла күберәк сит ил студенттарын йәлеп итер. Бөгөн беҙҙә 3 меңдән ашыу сит ил студенты белем ала, 5 меңгә етер тип уйлайбыҙ», — тине ул.\nБашҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «Зарядье» үҙәгендә Башҡортостанда ойоштороу күҙалланған ике ҙур сара – Бөтә донъя фольклориадаһы-2020 һәм Апимондия-2021 менән таныштырыу була. Теләгәндәр туҡыусылыҡ, тамбурлы сигеү, кейеҙ келәм, милли биҙәүестәр әҙерләү, өзләү, хореография, милли уйын ҡоралдарында уйнау, милли уҡтан атыу һәм фольклор буйынса оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнаша ала.\nБаш ҡалала Башҡортостан Республикаһы көндәре 20 сентябрҙә «Зарядье» паркының ҙур амфитеатрында тамамлана. Был көндө Мәскәүҙә Башҡорт мәҙәни үҙәген асыу тантанаһы була. Күп функциялы майҙансыҡ башҡорт милли мәҙәниәтен һаҡлауға һәм уны үҫтереүгә булышлыҡ итер тип күҙаллана.\nТантаналарҙа Башҡортостан Республикаһының сәнғәт оҫталары сығыш яһай. Улар араһында — Дилара Иҙрисова, Роберт Юлдашев, Башҡортостандың Милли музыка ҡоралдары оркестры, «Арғымаҡ», «Дәрүишхан» төркөмдәре, «Зәйнетдин» проекты.


Дәүләт Думаһына һайлауҙа һайлау бюллетендәренә 14 партия индерелгән // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһына һайлауҙа һайлау бюллетендәренә 14 партия индерелгән\n13:46, 15 августа 2016 Сәйәсәт\nДәүләт Думаһына һайлауҙа һайлау бюллетендәренә 14 партия индерелгән Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2016 йыл, 15 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nДәүләт Думаһына һайлауҙа һайлау бюллетендәренә 14 партия индерелгән, тип хәбәр итә ТАСС. 13 августа һайлауҙа партияларҙы һәм бер мандатлы округтарҙан тәҡдим ителгән кандидаттарҙы теркәү ваҡыты үтте. Үҙәк һайлау комиссияһы партия исемлектәрен һайлауға үткәреү мәсьәләһе буйынса һуңғы ҡарарҙар ҡабул итте һәм һайлау бюллетендәрендә урындар билдәләү буйынса йәрәбә һалды.\nҺайлауҙа «Берҙәм Рәсәй», КПРФ, ЛДПР, «Ғәҙел Рәсәй», «Рәсәй патриоттары», «Граждандар платформаһы», «Йәшелдәр», Үҫеш партияһы, ПАРНАС, «Граждандар көсө», «Рәсәй коммунистары», «Яблоко», «Ватан» һәм «Пенсионерҙарҙың ғәҙеллек өсөн партияһы» ҡатнаша. Уларҙың барыһы ла парламент льготаһына эйә һәм теркәү өсөн ҡултамғалар йыймай.\nБыл юлы һайлау ҡатнаш система буйынса уҙғарыла: 225 депутат — партия исемлеге, 225-е бер мандатлы округтар буйынса һайлана.\nТеги: һайлау,партиялар,һайлау бюллетендәре


Гәзиттең номеры: 108 » Гәзиттең номеры: 108 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 108\nШәп автомобиль ине…02.10.2014\nФотолағы автомобиль заман кешеһенә ирмәгерәк булып та күренер, беҙҙең өсөн ысын мөғжизә, техник ҡаҙаныш өлгөһө булды.\nКүберәген йәйәү атларға күнеккән быуындың башҡаса мөнәсәбәттә булыуын күҙ алдына ла килтерерлек түгел. Һабантуй етһә, бала-сағаны кузовҡа тейәп Иманғолға һабантуйға алып барырҙар ине - бындай бәхетле мәлдәрҙе нисек онотаһың?!\nФотола - үткән быуаттың 50-се йылдары, «Коммунар» колхозының бер төркөм Рәсүл бригадаһы хеҙмәткәрҙәре. 2-се рәттә һулдан уңға беренсе - әли ағай Ниғмәтуллин, өсөнсө - атайым Мөждәбә Тажетдин улы Ямалетдинов, бишенсе - Әдип ағай Шәмиғолов. Эшһөйәр, эскерһеҙ һәм әҙәпле кешеләр ине… Хәҙер һағынып иҫкә алаһы ғына ҡалды уларҙы. Бәлки, фотолағы башҡа кешеләрҙе лә яҡындары танып шатланыр тип, редакцияға мөрәжәғәт иттем дә инде.\nҺағындыра мәктәп йылдары02.10.2014\nСентябрь етһә мәктәпкә йөрөп балаларҙы ҡаршы алыуҙарым күҙ алдарыма килә лә баҫа. Быға ғәжәпләнерлек тә түгел инде, сөнки ғүмеремдең күпселек өлөшө мәктәптә үтте бит.\n1939 йылда (ул ваҡытта миңә 7 йәш кенә тулғайны, ә уҡыуға 8-ҙән алалар ине) күрше әли ағайҙың (минән 2 йәшкә оло) хөсөтө арҡаһында Ҡәләмфер апайымдан бер дәфтәр, елемйән ағайымдан бер ҡәләм һорап алдым да мәктәпкә барҙым. әли ағай эргәһендә партала ултырам. Бына ишектән уҡытыусы Майсәрә апай килеп инде. Өҫтәл артына баҫып, класты барланы ла, мине шәйләп: «Ишмөхәмәт, һин ниңә бында инеп ултырғанһың? Мин бит һиңә, әле иртәрәк, киләһе йылда барырһың, тинем. Һиңә әле иртәрәк», - тип беҙҙең яҡҡа ыңғайлауы булды, урта ишектән оло уҡытыусы ибәтов ағай килеп сыҡты ла: «Ярай, Майсәрә, йөрөһөн, уны бик зирәк малай тиҙәр, тик журналға теркәмә», - тип кире инеп китте. Ана шул көндән алып, 1992 йылға тиклем (53 йыл) мәктәп ишектәрен асып-ябып ғүмеремде үткәрҙем.\nТәүҙә Оҙонгүл ауылында башлаһам, унан Ҡаҙаҡҡол ете йыллыҡ мәктәбендә, Миндәктә, шунан Белорет педучилиùеһында уҡып сығып, Аһылай башланғыс мәктәбендә эш башланым. Унан Баттал мәктәбендә 3 йыл уҡытҡас, Оҙонгүлгә ҡайтып, 1992 йылға тиклем тыуған ауылым мәктәбенең ишеген асып, бихисап балаларҙы уҡырға һәм һанарға өйрәттем. Ана шуғалыр ҙа инде ошо ваҡыт етһә, мәктәп иҫкә төшөп, уның ишеген асып, балаларҙы, бигерәк тә 1-се класҡа килеүселәрҙе, ҡаршы алғы килә лә тора.\nӘсәләр көттө улдарын02.10.2014\nЗаманында Иманғол ауылында күп балалы әсәләр байтаҡ булды. Тәскирә Фәхретдинова һәм Фәүзиә Хәмбәлиевалар «Герой-әсә» миҙалы менән билдәләнделәр. Ә түбәндә яҙған 11 ҡатын етешәр бала табып, тәрбиәләп-үҫтереп, тормош юлына аяҡ баҫтырҙылар: Минһылыу әлиуллина, Фәхриямал Солтанова, әбиҙә Мөбәрәкова, Мәхүбъямал әҙиева, Кәнзибаныу Шәрипова, Рабиға Фатиева, Хафаса Мөхәмәтшина, Минúямал Йосопова, Нажия Мөсәғитова, Вәсбиямал Насирова, Шәмсинур Мөбәрәкова. Балаларының үҫер ваҡыты иң ауыр һуғыш йылдарына тура килде уларҙың.\nМәхүбъямал әҙиева 5 балаһын фронтҡа оҙата. Авзал һәм Әхмәт яу ҡырында ятып ҡалды, ә өсөһө төрлө тән яралары менән булһа ла, ҡайта алды. Миңһылыу әлиуллина ире Сөнәғәт, улы Сәлихты оҙата, икеһе лә һәләк булалар, етем алты баланы үҫтереү Миңһылыу апай иңенә төшә. Фәхриямал Солтанова 3 улын фронтҡа оҙатып, икеһе әйләнеп ҡайта алмай. Вәсбиямал Насированың 2 улы Ватан һағына баҫа. әбделхай улы башын һала, абдуллайән ауыр яраланып ҡайта. Рабиға Фатиеваға ла, ире Нуриәхмәт ағайҙы һуғышҡа оҙатҡас, ете баланы үҫтереү бик ауырға төшә. Кәнзибаныу, Минúямал, Нажия апайҙарҙың тормош иптәштәре төрлө йылдарҙа тән яралары алып фронттан ҡайттылар. Фәүзиә Хәмбәлиева менән Шәмсинур Мөбәрәкованан башҡа мин телгә алған әбей-апайҙар фани донúянан баҡыйлыҡҡа күскәндәр. Ләкин беҙ уларҙы оноторға тейеш түгелбеҙ. Һуғыш йылдарында иң ауыр эштәр - иген сәсеү һәм һуңынан урып көлтә бәйләү, бесән әҙерләү, ҡышын мал ҡарау менән бер рәттән күп һанлы балаларҙы тәрбиәләү улар иңендә булды.\nКүпте кисергән һалдат02.10.2014\nБынан 60 йыл элек, 1954 йылдың 14 сентябрендә Ырымбур өлкәһенең Тоцк полигонында атом бомбаһын һынайҙар. Был шартлатыу тарихҡа «Снежок» операцияһы буларак инеп ҡала. Мәскәү ваҡыты менән 09.33 сәғәттә һауала 13 километр бейеклектән бомбардировщик бомба ташлай һәм ул ергә етмәҫ борон 350 метр бейеклектә шартлай. Рәсми мәғлүмәттәргә ҡарағанда, был операцияла 45 меңләп һалдат һәм офицер ҡатнаша. Уның төп маҡсаты - шартлауҙың кешегә нисек тәьҫир итеүен асыҡлау.\nУчалынан был һынауҙа тиҫтәгә яҡын кеше ҡатнаша. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың күбеһе бөгөн арабыҙҙа юҡ, нурланыуға дусар булған яҡташтарыбыҙ төрлө сирҙәрҙән вафат була.\nҠарт Муйнаҡ ауылында йәшәүсе Хәҙис Ҡәнзәфәровҡа ла заманында ошо һынауҙа ҡатнашырға тура килә. 83 йәшлек аҡһаҡал ул көндө бөгөнгөләй сәғәте, минутына тиклем хәтерләй. Атом һынауында ҡатнашыуы эҙһеҙ үтмәй, бынан 10 йыл элек һуҡырая. Әйткәндәй, Тоцкиҙа булғандарҙың күбеһе ваҡыт үтеү менән күҙһеҙ ҡала, быуындары һыҙлап ыҙалата.


Сочинение на тему “С любовью к родному краю…” - БОТАН\nСочинение на тему “С любовью к родному краю…”\nАвтор публикации: Муллаярова Э.Р.\nРеспубликанский конкурс, посвященный Дню Республики Башкортостан "Пою мою республику"\n"С любовью к родному краю…"\nВыполнил: Назаров Чингизхан, ученик 4 "А" класса муниципального бюджетного общеобразовательного учреждения средняя общеобразовательная школа № 2 с. Верхние Татышлы Муниципального района Татышлинский район Республики Башкортостан\nМуллаярова Эльвира Рифовна\nБашҡортостан Республикаһы көнөнә арналған\n"Республикама дан йырлайым" конкурсына\n«Тыуған илгә ҙур һөйөү менән...»\nБашҡортостан Республикаһы Тәтешле районы муниципаль районы Үрге Тәтешле ауылының 2-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының 4-се "А" класы уҡыусыһы Назаров Сыңғыҙхан.\nМуллаярова Эльвира Риф ҡыҙы\nТыуған илгә ҙур һөйөү менән...\nБашҡортостан - алтын бишегебеҙ!\nУл бишектә беҙҙең ҡотобоҙ.\nИ, кешеләр! Ҡиммәт шул бәхеттең\nҠәҙерен белеп кенә тотоғоҙ!\nБашҡортостан - изге Ватан,\nБашҡортостан - яҡты Ватан.\nТыуған илемә, республикама минең ҙур һөйөүөм ғаиләбеҙҙән башлана.\nҠулымда ғаилә альбомы. Был фотокарточкалар тупланмаһында ғаиләбеҙ, туғандар, дуҫтар, синыфташтарым һүрәте. Бына - мин. Мине атайым менән әсәйем яратып ҡулдарына алған. Был һабантуй күренеше. Тәтешленең гүзәл, бай тәбиғәте күренә. Төрлө милли кейемдәрҙәге кешеләр, халыҡтар дуҫлығына дан йырлаған кеүек, сағыла. Ә был рәсемдә - ғаиләбеҙ. Ағиҙел йылғаһы буйында бейек тауҙа төшкәнбеҙ. Эйе, республикабыҙҙың тәбиғәте гүзәл, ғорур Урал тауы итәгендә урынлашҡан.\nБыл һүрәттә атайым менән балыҡ ҡармаҡлайбыҙ. Данлыҡлы, Ағиҙел йылғаһы бормаланып-бормаланып ағып ята. Һыу өҫтөндә аҡ пароходтар тирбәлә. Бына республикамдың баш ҡалаһы - Өфө. Баш ҡалабыҙ бейек тауҙа урынлашҡан. Беҙ иң матур, иҫтәлекле урындарҙа йөрөгәнбеҙ. Яр буйында - ике мөһабәт һәйкәл. Береһе башҡорт халҡы менән урыҫ халҡының мәңгелек дуҫлығын данлай. Икенсеһе, Салауат Юлаевҡа арналған. Салауат батыр текә тауҙа ат өҫтөндә илен һаҡлап тора.\nБыл һүрәттә ғаиләбеҙ менән тәбиғәт ҡосағында ял итәбеҙ. Эйе, республикабыҙҙың тәбиғәте ожмахҡа тиң. Ә иң хозур урындарының береһе - Тәтешле районы. Ни өсөн тиһегеҙме? Иң яҡын кешеләрем - әсәйем, атайым, өләсәйем, олатайым, туғандарым йәшәй был ерҙә. Мин дә был саф һауаны һыулап, таҙа һыуын эсеп ҡыуанам. Минең күңелемдән ғорурлыҡ хисе үтте: бында йәшәгән халыҡ ни тиклем бәхетле! Тәбиғәттең ҡәҙерен белеп, һаҡлап торорға ғына кәрәк. Ә был иҫтәлектә - шәжәрә ағасыбыҙ. Был һүрәтте ҡарағандан һуң, нәҫел-ырыуым менән ғорурланып ҡуйҙым. Тамырым минең Иҫән хан ырыуына барып тоташа. Ата-бабаларым да күренекле, эшкә уңған, булдыҡлы кешеләр булғандар. Өләсәйем - Назарова Фируза Сабит ҡыҙы -\nбеҙгә ошо турала күп һөйләй. Ул бар ғүмерен балаларға белем биреүгә арнаған. Тыуған тел уҡытыусыһы булараҡ телгә, илгә һөйөү тәрбиәләгән. Атайым Азамат Заһит улы - спорт мәктәбендә эшләй. Мин уның эшен юғары баһалайым. Сөнки, минең кеүек малайҙарҙы спорт уйындарына өйрәтә. Ә быныһы әсәй - Ирина Фәһим ҡыҙы. Ул "Йәйғор" балалар баҡсаһының мөдире. Әсәйем фотоға кескәй балалар менән төшкән. Бәхетле ҡарай улар. Бына апайым Әлмирә, һеңлекәшем Азалина. Улар башҡорт милли кейемендә төшкән. Был һүрәттән олатайым һәм өләсәйем уйсан ғына миңә ҡарайҙар шикелле.\nФотоһүрәттәрҙе ҡарай-ҡарай, нәҫел ағасымдың тарихы миңә ҡыҙыҡ булды. Туғандарымдың, ата-бабаларымдың үткәндәре мине донъяла нисек йәшәргә кәрәклеген өйрәтеп тора кеүек. Альбомды ҡарап бөткәс, тыуған илгә ҙур һөйөү менән йәшәгәнебеҙҙе аңланым. Изге, яҡты Ватаныбыҙ булғанға беҙ бәхетле. Оҙон тын алып, бөтә донъя кешеләре ишетелерлек итеп ҡысҡыраһым килде: "Мин бәхетле ғаиләм булғанға! Мин бәхетле, тыуған илем Башҡортостан булғанға!" Эйе, һәр атҡан таңды һөйөнөп ҡаршы алам. Яңы тыуған көнгә шатланам. Илдә тыныслыҡ булһын, Ватаным сәскә атһын тип теләктәр теләйем.


31 август — Башҡорт Википедияһы\n(31 августа битенән йүнәлтелде)\n31 август Викимилектә\n31 август — григориан стиле буйынса йылдың 243-сө (кәбисә йылында 244-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 122 көн ҡала.\nҠырғыҙстан: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nМолдавия: Милли тел көнө.\nПольша: Теләктәшлек һәм азатлыҡ көнө.\nТринидад һәм Тобаго: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nРәсәй: Ветеринария хеҙмәткәрҙәре көнө.\n1386: Дон йылғаһы үҙәнендәге Куликово яланында рус ғәскәрҙәре Алтын Урҙа төмәне Мамайҙың ғәскәрен тар-мар итә.\n1735: Үҫәргән башҡорттарының ерҙәрендә, Яйыҡ буйында (Ур йылғаһының тамағында) Ырымбур ҡәлғәһенә (хәҙер Орск) нигеҙ һалына.\n1892: Рәсәй империяһы меценаты Павел Третьяков үҙе йыйған рәсемдәр галерияһын Мәскәү ҡалаһына биреүе тураһында иғлан итә.\n1900: Бөйөк Британияла «Кока-Кола» эсемлеге һатыуға сығарыла.\n1914: Рәсәй императоры Николай II фарманы менән Санкт-Петербург ҡалаһының исеме «Петроград» итеп үҙгәртелә.\n1925: СССР-ҙа дөйөм башланғыс белем биреүҙе индереү тураһында декрет ҡабул ителә.\n1939: Халхин-Гол йылғаһы буйындағы СССР—Япония хәрби конфликты тамамлана.\n1986: «Адмирал Нахимов» пасажир пароходының 423 кешенең ғүмерен ҡыйған һәләкәте.\n1993: Мәскәүҙә Рәсәйҙең беренсе авиация-космос салоны асыла.\nМөхәмәтшин Рәшит Әмир улы (1950), хеҙмәт ветераны, 1969—2008 йылдарҙа хәҙерге «Газпром Нефтехим Салауат» йәмғиәтенең электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсеһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы.\nҠапҡаева Илүзә Эрик ҡыҙы (1955), журналистика ветераны, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1985 йылдан «Вечерняя Уфа» гәзите хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1999 йылға тиклем бүлек мөдире, 2001 йылдан — баш мөхәррир урынбаҫары, 2008 йылдан — мөхәррирҙең беренсе урынбаҫары; бер үк ваҡытта 2007 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2005). Шәһит Хоҙайбирҙин (1997) һәм Аҡмулла исемендәге (2008) премиялар лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Татарстан Республикаһының Мари Һыуыҡһыуы ауылынан.\nӘбүшахманов Ринат Әхтәм улы (1980), балет артисты, балетмейстер һәм хореограф. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2008). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nШаммазов Айрат Минһаж улы (1947), ғалим-инженер-механик, юғары мәктәп һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1994—2014 йылдарҙа Өфө дәүләт нефть техник университеты ректоры, 2006—2011 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы президенты, Башҡортостан Республикаһының 2—4 саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, техник фәндәр докторы (1986), профессор (1988). Рәсәй Федерацияһының (2003) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1997), Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәғариф өлкәһендәге ике премияһы лауреаты, СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1985), Почёт ордены кавалеры (2007).\nСибагатуллин Ростислав Имамович (1923—2.07.2016), СССР-ҙың хәрби начальнигы һәм йәмәғәт эшмәкәре. Отставкалағы гвардия генерал-майоры, Хәрби фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ветерандарҙың Башҡортостан республика йәмәғәт ойошмаһының Һуғыш һәм хәрби хеҙмәт ветерандары комитетының элекке бюро ағзаһы. Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ, III дәрәжә «Ватанға СССР Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәте өсөн» һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры. Сығышы менән Украинаның Хмельницкий өлкәһе Шепетовка ҡалаһынан.\nКраснов Сергей Борисович (1948), рәссам. Рәсәй художество академияһы академигы (2007). 1976 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ рәссамы (2008). Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы лауреаты (1988).\nХохрякова Лидия Николаевна (1958), Краснокама районының үҙәк район мәҙәниәт йортоноң «Березонька» халыҡ вокал ансамбле хормейстеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nГрубе Александр Васильевич (1894—4.10.1980), СССР скульпторы, уҡытыусы. 1942—1944 йылдарҙа Белорус ССР-ы Рәссамдар союзының идара рәйесе. Белорус ССР-ының атҡаҙанған (1942) һәм халыҡ (1944) рәссамы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районы Баженов ауылынан.\nГрибов Вячеслав Викторович (1949), йырсы, 1974–1987 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһының хор артисы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы.\n► 31 августа тыуғандар\n1749: Александр Радищев, 18-се быуат Рәсәй империяһы яҙыусыһы.\n1810: Екатерина Бакунина, Рәсәй империяһының шәфҡәт туташы, XIX быуаттың ике һуғышында ҡатнашыусы.\n1850: Александр Шимановский, Рәсәй империяһы этнографы, фольклорсы.\n1853: Алексей Брусилов, Рәсәй империяһы һәм СССР-ҙың хәрби эшмәкәре, генерал-кавалерист, Ҡыҙыл Армияның атлы ғәсҡәрҙәре инспекторы.\n1855: Всеволод Руднев, Рәсәй империяһы адмиралы, «Варяг» крейсеры командиры.\n1870: Мария Монтессори, Италия педагогы, илдең беренсе ҡатын-ҡыҙ табибы.\n1874: Вячеслав Менжинский, СССР-ҙың дәүләт эшмәкәре, финанс халыҡ комиссары һәм 1926—1934 йылдарҙа ОГПУ етәксеһе.\n1905: Федор Зигмунд, СССР-ҙың ғалим-механигы, Ҡазан химия технология һәм Ҡазан төҙөүсе инженерҙар институтының элекке уҡытыусыһы.\n1915: Шакир Абилов, СССР һәм Рәсәй ғалимы, Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районында тыуып, Татарстанда эшләгән әҙәбиәт белгесе.\n1932: Роман Ткачук, СССР-ҙың театр һәм кино актёры, РСФСР-ҙың К. С. Станиславский исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1977).\n1936: Владимир Орлов, СССР яҙыусыһы, драматург, профессор, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.\n1940: Геннадий Васильев, СССР һәм Рәсәй кинорежиссёры, сценарист.\n1945: Ван Моррисон, Ирландия музыканты, рок-вокалсы һәм мультиинструменталист.\n1945: Ицхак Перлман, Израиль һәм АҠШ музыканты, скрипкасы, дирижёр һәм педагог.\n1945: Леонид Попов, СССР космонавы, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы.\n1975: Игорь Богомазов, Рәсәй йырсыһы, «Отпетые мошенники» төркөмөнөң элекке ағзаһы, йыр текстары авторы.\n1980: Александр Попов, Рәсәй хоккейсыһы, донъя чемпионы (2012).\n► 31 августа вафат булғандар\n1941: Марина Цветаева, СССР шағиры.\n1967: Илья Эренбург, СССР яҙыусыһы һәм йәмәғәт эшмәкәре,\n2011: Равмер Хәбибуллин, СССР-ҙың дәүләт, партия һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1987—1990 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары, СССР-ҙың почетлы нефтсеһе.\n2012: Сергей Соколов, СССР-ҙың хәрби эшмәкәре, Советтар Союзы Маршалы (1978), Советтар Союзы Геройы, 1984—1987 йылдарҙа СССР-ҙың оборона министры.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=31_август&oldid=964630 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:17 1 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.