Рәхмәт һиңә, уҡытыусым!\n26 Сентябрь , 14:10\nБына тағы сентябрь тыуҙы һәм меңәрләгән бала, ал сәскә гөлләмәләре тотоп, мәктәп ишеген асты. Кемдеңдер был – белем шишмәһенә ҡарай атлап киткән тәүге аҙымы, тәүге уҡытыусыһы менән осрашыуы, күңелендә мәңгегә уйылып ҡалыр мәлдәре. Эйе, һәр кем ғилем биргән, оло тормош юлына сығарған остазы тураһында күңелендә йылы тойғолар йөрөтә, уларҙы һәр саҡ ололап иҫкә ала. Бар ғүмерен уҡытыу эшенә бағышлаған, фиҙакәр хеҙмәте менән балалар, ата-әсәләр, йәмғиәтебеҙ алдында хөрмәт һәм ихтирам ҡаҙанған уҡытыусыларым хаҡында булыр һүҙем.\nУрал аръяғының биш-алты районы ауылдарында башланғыс синыфты тамамлап, артабан белем алыу маҡсатында Баймаҡ интернат-мәктәбенә бишенсе класҡа уҡырға килгәнбеҙ. Кемебеҙгәлер, ауылында мәктәп булмау сәбәпле, тыуған өй йылыһынан, ата-әсәһенең тәмле ашынан, иркә-наҙынан айырылырға тура килһә, яҡшы тормош шарттарына, йылы мөнәсәбәткә, иғтибарға өмөт бағлаған йә атайһыҙ, йә әсәйһеҙ ҡалған ярым йәтимдәр ҙә бар ине арабыҙҙа. Ҡырҡ ата балаһында – ҡырҡ холоҡ-фиғел. Һан буйынса, ысынлап та, ҡырҡҡа саҡ ҡына етмәй инек шул – 36 ҡыҙ һәм малай. Йылдар үткәс, һабаҡташтарым менән шул мәлдәрҙе иҫләп алабыҙ ҙа, тәрбиәсебеҙ Римма апайҙың ниндәй оло йөрәкле, мәрхәмәтле, кешелекле педагог булғанына инанабыҙ.\nРимма Харрас ҡыҙы Бикбирҙина 1940 йылда Баймаҡ районының Темәс ауылында ғаиләлә икенсе бала булып донъяға килә. Атаһы Харрас Ноғоман улы Бөйөк Ватан һуғышы башланғас та, һөйөклө ҡатынын, йәндәй күргән Руфа һәм Римма исемле ике бәләкәй ҡыҙын ҡалдырып, фронтҡа китә. 1942 йылдың май айында уның һәләк булыуы тураһында ғаиләһенә ҡара ҡағыҙ килә. Әсәләре Хәбибә инәй, ҡайғыһы ни тиклем генә ауыр булһа ла, тормош һынауҙарына бирешмәй, күңелен эш менән баҫа – Темәс педагогия училищеһында директорҙың хужалыҡ эштәре буйынса урынбаҫары булып эшләй. Ҡыҙҙарына матур тәрбиә бирергә, уҡытырға, белемле итергә бар көсөн һала. Ҡыҙҙар икеһе лә уҡытыусы һөнәрен һайлай. Руфа Темәс педагогия училищеһын, һуңынан Башҡорт дәүләт университетының география факультетын тамамлай. Римма ла тыуған ауылындағы уҡыу йортонда белем ала, хеҙмәт юлын Темәс интернат-мәктәбендә башлай. 1960 йылда, интернат-мәктәп Баймаҡҡа күсерелгәс, уҡыусыларына белем биреүҙе яңы урында дауам итә.\nРимма Харрас ҡыҙы тәүҙә башланғыс кластарҙа уҡыта, һуңғараҡ тәрбиәсе булып китә. Үҙ эшен яратып, еренә еткереп башҡарған киң күңелле, юғары мәҙәниәтле педагогты балалар ихлас ярата, хөрмәт итә. Ваҡытлыса бәләкәстәрҙең әсәйҙәрен алмаштыра бит ул: уларҙың һаулығы, дөрөҫ туҡланыуы, кейемдәренең таҙалығы һәм ыҫпайлығы, тышҡы ҡиәфәттәре, көндәлек режимды үтәү-үтәмәүҙәре, ятаҡ бүлмәләрендәге, уҡыу кабинеттарындағы таҙалыҡ һәм тәртип – уның иңендә йөҙәрләгән, ә, бәлки, меңләгән мәшәҡәт. Бынан тыш, балаларҙың тәртибен, уҡыуҙа өлгәшеүен, буш ваҡыттарын ни тиклем файҙалы итеп үткәреүен һис кенә лә күҙ уңынан ысҡындырырға ярамай. Кемделер кер йыуырға өйрәтергә, ҡайһы бер ҡыҙҙарҙың сәстәрен тарап үрергә тура килә. Һәләтлеләрен ваҡытында түңәрәктәргә йәлеп итергә, музыка йәки художество мәктәбенә урынлаштырырға кәрәк. Тағы ла китап уҡырға, стена гәзите сығарырға, гөлдәр үҫтерергә, дуҫлашырға, йырҙарға һәм бейеүҙәргә өйрәтә ул үҙ ғаиләһенән ситтә тәрбиәләнгән малай һәм ҡыҙҙарҙы. Барыһына ла өлгөрә тырыш, эшһөйәр тәрбиәсе, сөнки уның менән иңгә-иң терәп иң яҡын кешеләре лә ошо уҡ уҡыу йортонда ең һыҙғанып хеҙмәт итә: тормош иптәше Айҙар Йыһанша улы Хөсәйенов – мәктәп директорының тәрбиә эше буйынса урынбаҫары, апаһы Руфа, географиянан дәрес биреү менән бер рәттән, уҡытыу эштәре буйынса директор урынбаҫары вазифаһын башҡара, еҙнәһе Сәлих Фәйзулла улы Карабандин малайҙарға хеҙмәт һабаҡтарын өйрәтә. Ваҡыт менән иҫәпләшмәй, илһамланып ал-ял белмәй эшләгән йәштәрҙе өйҙә лә ҡеүәтләп, дәртләндереп торған кеше бар. Хәбибә инәй, ейәндәренә күҙ-ҡолаҡ булып, бешеренеп-төшөрөнөп, килгән-киткәнгә йылы сәйен эсереп кенә ҡалмай, балаларына, ейән-ейәнсәрҙәренә аҡыллы кәңәшсе лә, ышаныслы терәк тә була.\n1975 йылда Баймаҡ районының партия комитеты ҡарары менән Айҙар Йыһанша улы Төркмән урта мәктәбенә директор итеп тәғәйенләнә. Алдынғы ҡарашлы, белемле, уҡытыу-тәрбиә эшендә инде ярайһы уҡ тәжрибә туплаған педагог Римма Харрас ҡыҙы ҡабаттан башланғыс класс уҡытыусыһы булып китә. Яңынан-яңы отошло уҡытыу алымдары ҡулланып, тағы ла дәртләнеберәк, сәмләнеберәк эшләй ул. Уҡыусыларына төплө белем биреү менән бергә, уларҙа кешелек сифаттарының мәңгелек ҡиммәттәрен тәрбиәләргә тырыша. Үҙе лә был йәһәттән күптәргә өлгө булырҙай шәхес бит – кешелекле, кеселекле, ихлас күңелле, ярҙамсыл. Хеҙмәте лә дәүләтебеҙ тарафынан юғары баһалана, ул БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы исемдәрен йөрөтә.\nТатыу ғаиләлә аҡыллы, эшһөйәр өс бала үҫә. Ауыл ерендә йәшәгәс, малын да, ҡош-ҡортон да көтәләр, баҡса ла тоталар. Мәктәп коллективында ла, Төркмән ауылы халҡы араһында ла Айҙар Йыһанша улының да, Римма Харрас ҡыҙының да абруйы юғары булды, хөрмәт һәм ихтирамға күмелеп йәшәнеләр.\nКеше ғүмере бер мәл генә бит ул, үткәне һиҙелмәй ҙә ҡала. Эшләгән эштәреңде, ҡылған изгелектәреңде башҡалар рәхмәт тойғоһо менән иҫкә алһа, ғүмерем бушҡа уҙмаған икән, тиергә булалыр. Римма Харрас ҡыҙы күптән инде хаҡлы ялда. Шулай ҙа, ҡәҙерле тәрбиәсебеҙгә бала сағыбыҙҙың бәхетле мәлдәре өсөн рәхмәтебеҙҙе әйтергә әле лә һуң түгелдер, тибеҙ. Уның менән бергә Руфа Харрас ҡыҙы Бикбирҙинаға ла йылы һүҙҙәребеҙҙе еткерәбеҙ. Инде баҡыйлыҡҡа күскән Айҙар Йыһанша улы Хөсәйенов менән Сәлих Фәйзулла улы Карабандинды ҙур хөрмәт, тәрән ихтирам менән иҫкә алабыҙ. Исемдәре күңелдәребеҙҙә ҙур хәрефтәр менән яҙылған уҡытыусыларыбыҙ бит улар!\nБашҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.


Яҙылып бөтмәгән портрет (алтынсы киҫәк)\n7 Июль 2021, 18:09\nБашлаған портретын барыбер бөтөрә, ослай алманы Хәйбулла. Бер нисә тапҡыр өйҙәгеләр йоҡлап киткәндән һуң, ут ҡа-быҙып өҫтәл артында уйланып һүрәткә текәлеп ултырҙы. Портрет тамамланған тиерлек, тик әлеге шул уны йәнләндерер һы-ҙат табылмай ҙа ҡуя. Ҡағыҙҙан һылыу йөҙөн йылмайтып йәш ҡатын ҡарай. Ҡара сәс бөҙрәләре аҡ маңлайға шәлкемләнеп һи-белгән, нимәлер һорарға йыйынғандай ҡыйғас ҡаштар юғары сөйөлгән, бәләкәй, ослайыңҡыраған танау, тумалап уймаҡла-нған бит алмалары, ҡабарынҡы ирендәр бергә ҡушылып шыңғырҙатып көлөп ебәрерҙәр төҫлө. Күҙҙәр… Уларҙа аңлата алм-аҫлыҡ бушлыҡ, ула-рҙан һалҡынлыҡ һибелә. Тимәк, ул, күҙҙәрҙе килештерә алмаған. Әллә уның оҫталығы ла шул кимәлдә генәме? Күҙҙәрҙе еренә еткереп ҡағыҙға төшөрөү ябай эш түгел. Портретты портрет иткән төп нәмә бит ул күҙҙәр. Килеште-рҙеңме, ярты уңышҡа өлгәштең тигән һүҙ. Гөлзифаға һиҙҙермәҫкә тырышып уның күҙҙәренә төбәлеңкерәп ултырғаны ла бар. Тегеһе һиҙеп ҡалһа, «нимә үгеҙҙәй тексәйҙең, мине күргәнең юҡмы әллә?» тиһә, ҡабаланып ҡарашын ситкә бора. Бәй, ҡатынының күҙҙәре асыҡ һоро төҫтә түгел, ҡарағусҡыл һоро ла баһа! Төнгө ижад эшендә кәрәкле төҫтө ҡулына алғайны ғы-на… Ах, харап итте - буяу һауыты төшөп китеп тиҫтәләгән ваҡ тамсылыр ҡағыҙға һибелде. Уны юйып ҡына бөтөрөрләк түгел, бөтә йөҙгә сәсрәгән. Хәйбулла ватманды йомарлап йәшерҙе лә утты һүндерҙе…\nХыялында йөрөткән, тик уның ҡайһылайыраҡ булырын күҙ алдына ла килтер-мәгән беренсе төнө ҡара мунсала үтте. Төн түгел, тәжрибәле сарсаулау ҡатын-кәнтәйҙең нәфсе һыуһынын ҡандырыусы ярым төш, ярым өнгә тартым һаташыулы мәл генә. Гөлзифа баҙнатһыҙ ҡыланған Хәйбулланың ҡулдарын үҙе тотоп кәрәкле урындарға йүнәлтте, тегеһе ары ла килбәтһеҙ маташҡас ҡыйыу ҡыланып үҙе тотондо; аҫта ҡалды, әйләнеп өҫкә ҡалҡты, ағасҡа уралған быуар йыландай борғаланды-һыр-ғаланды, ыңғырашты, наҙлы иңрәне, һыуһынын ҡандырып ярһып, ҡойондай бәүелеп бушанған мәлдә буҫлығып иларға тот-ондо. Мунсанан Хәйбулла ир булыуын тойоп ҡанатланып сыҡманы, бите-ҡулы ҡоромға буялып килеп сыҡты.\nХәйбулланың артабанғы яҙмышы еңел генә хәл ителде лә ҡуйҙы. Ҡайнар ҡосаҡ уны тотошлайға үҙенә тартып алды. Гөл-зифа ла оҙаҡҡа һуҙманы, бер нисә тапҡыр шул мунсала ҡунып сыҡҡандан һуң бүлексәнән арбалы «Белорусь» һорап алып, кейем-һалымын, һыйырын тейәп ҡайтып төштө һәм… йөктө тура Хәйбуллаларға бушатты. Үҙенең был ҡылығын ябай ғына аңлатты:\n- Ҡабат-ҡабат тейәнеп йөрөгәнсе… Теге әрпештән яйлап, судлашып айырылышам әле. - Алдында тәүге ире торғандай итеп янап та алды. - Минән еңел генә ҡотолормон тиһеңме, килеп сыҡмаҫ, алиментыңды ҡайыртып алырмын!\nЯҙылмаған ҡанундарҙы, йолаларҙы һанлаған, шуларҙы еренә еткереп атҡарып, шартына килтереп йәшәргә күнеккән ауыл халҡы аптырашты. Ғәйбәтләргә әүәҫ ауыл ҡатындары телдән яҙҙы. Яҙмаҫлыҡ та түгел шул, ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа арттырып, ҡабартып бышылдарлығы ҡалманы, бөтәһе лә асыҡ, күренеп тора. Хәбәр сурытырға оҫтараҡтары ғына бот сапты:\n- Китсе, яусылау, кәләш әйттереү, туйлап алыу заманалары һағынып һөйләргә генә ҡалды микән ни инде! Ахрызаман бисәләре, ҡарыулы үгеҙ танһыҡлаған күпҡасар тана ише, ирҙән иргә күсенеп йөрөй ҙә ҡуялар.\nХәйбулла Гөлзифаларҙан сығышмай башлағас әсәһе үпкәләп әйтеп тә алғайны:\n- Улым, һиңә балалы ҡатындан башҡа ҡыҙҙар бөткәнме? Ҡылый булһа ла, ҡыҙ яҡшы, тигәндәр боронғолар. Алам тигәнең дә иренән закунлы айырылмаған, уныһы килеп тауыш ҡуптарып йөрөр тағы. Һылыулыҡты бит баҙарға сығарып һатып булмай. Һиңә йәшәргә…\nӨгөтләүҙән уҙғайны шул Хәйбулла, күҙҙәре тонғайны.\nГөлзифа көпә-көндөҙ күсенеп килеп төшкәс, Бибиәсмә бөтөнләй эсенә йомолдо.\nКилен төшкән көндө үк ҡазаланып та ҡуйҙылар: күсенеп килгән мал кәртәгә инеүгә тарбыҡ мөгөҙҙәре менән хужа һыйыр-ҙың эсенән үтә алды.\nӘ йәштәр арыу ғына йәшәп китте һымаҡ башта. Гөлзифа фермаға кире һау-ынсы булып урынлашты. Бәләкәй Кәрим ике өй араһында йөрөй шунда. Бибиә-смәнең шомланыуы ла бушҡа булды. Күрше ауылдағы ир килеп даулашып, тауыш сыға-рып йөрөмәне, Гөлзифа вәғәҙәләгәненсә, шартына килтереп айырыл-ышты, ә бына Хәйбулла менән законлы нихаҡҡа инер-гә ашыҡманы. « Ҡағыҙҙа яҙылышмаһаҡ та йәшәрбеҙ әле, буштан килгән аҡсанан, алименттан, баш тартайыммы инде?», - тине лә ҡуйҙы.\nҠәйнә менән килен араһы бер ҡыйыҡ аҫтына ингәндә үк һалҡын ҡалғайны, артабан да шул килеш үҙгәрешһеҙ дауам итте. Ирәбеләнеп көңгөр-ҡаңғыр һөйләшеп, ултырған саҡтары ла булманы.\nТағы Гөлзифа нишләптер башҡаса ауырға ҡалманы. Көндәлек мәшәҡәттәргә күмелеп ике-өс йыл йәшәп тә ташланылар, ул ни ҡылъяймай ҙа, төйөрөм кәүҙә-һен ымһындырғыс уйнаҡлатып йөрөй бирә. Хәйбулла һүҙ ҡуҙғатырға самала-ғайны ла ҡатынының яуабы ҡыҫҡа булды:\n- Күреп йөрөйһөң, мин бит үтә лә дәртлемен, сәләмәтмен дә. Ғәйеп, бәлки, һиндәлер…\nИр тертләп китте. Ошо көндән ҡатынының түбәнһетеп, кинәйәләп әйткән иҫкәр-мәһе күңеле төбөнә юшҡын булып ултырҙы, үҙенә ышанмау тойғоһон, шикләнеүен көсәйтте. Былай ҙа ҡайнарлығы кәмей барған араларынан һалҡынлыҡ йүгереп үтте. Ир кеше көн дә эштә һин дә мин йөрөй, әммә кис етһә быуындарын хәлһеҙлек ҡоршай, булмышын икеләнеү биләй. «Гөлзифа теләп тә риза итә алмаһам?.. Түбәнһетеп берәй һүҙ ысҡындыра ғына күрмәһен инде…» Ана шул эстән һыҙыу дәр-тен һүндерә, кәрен тотанаҡһыҙлай. Хәйбулла үҙенә лә аңлашылып бөтмәгән шул шомланыуын йыуып ташларға теләгәндәй, ныҡлап эсеп ҡайтҡан осраҡтары йышайҙы. Ҡатыны уны тыйырға уйламаны ла, хатта иҫерек ирен, ҡәйнәһенән ҡурсалап, яҡ-лашты. Яҡлашыуының сәбәбе - ире төшөрөп алһа ҡыйыулана, йәненә шайтан инеп оялаймы ни, түшәктә таң һыҙылғансы ыҙалатырға әҙер. Ҡушарлап эйәртенешеп йөрөп эстеләр. Ныҡлап байрам итһәләр, Бибиәсмәнең артыҡ һүҙенән ҡасып түбән-ге оста ҡунып ҡалалар. Иртәгәһен ҡатын иренең башын төҙәртеү сараһын таба, үҙе лә ҡоро ҡалмай. Араҡы ғаиләлә булған ҡытыршылыҡтарҙы яйға һалыу сараһына әүерелде.\nБашлаған портретын барыбер бөтөрә, ослай алманы Хәйбулла. Бер нисә тапҡыр өйҙәгеләр йоҡлап киткәндән һуң, ут ҡа-быҙып өҫтәл артында уйланып һүрәткә текәлеп ултырҙы. Портрет тамамланған тиерлек, тик әлеге шул уны йәнләндерер һы-ҙат табылмай ҙа ҡуя. Ҡағыҙҙан һылыу йөҙөн йылмайтып йәш ҡатын ҡарай. Ҡара сәс бөҙрәләре аҡ маңлайға шәлкемләнеп һи-белгән, нимәлер һорарға йыйынғандай ҡыйғас ҡаштар юғары сөйөлгән, бәләкәй, ослайыңҡыраған танау, тумалап уймаҡла-нған бит алмалары, ҡабарынҡы ирендәр бергә ҡушылып шың-ғырҙатып көлөп ебәрерҙәр төҫлө. Күҙҙәр… Уларҙа аңлата алм-аҫлыҡ бушлыҡ, ула-рҙан һалҡынлыҡ һибелә. Тимәк, ул, күҙҙәрҙе килештерә алмаған. Әллә уның оҫталығы ла шул кимәлдә генәме? Күҙҙәрҙе еренә еткереп ҡағыҙға төшөрөү ябай эш түгел. Портретты портрет иткән төп нәмә бит ул күҙҙәр. Килеште-рҙеңме, ярты уңышҡа өлгәштең тигән һүҙ. Гөлзифаға һиҙҙермәҫкә тырышып уның күҙҙәренә төбәлеңкерәп ултырғаны ла бар. Тегеһе һиҙеп ҡалһа, «нимә үгеҙҙәй тексәйҙең, мине күргәнең юҡмы әллә?» тиһә, ҡабаланып ҡарашын ситкә бора. Бәй, ҡатынының күҙҙәре асыҡ һоро төҫтә түгел, ҡарағусҡыл һоро ла баһа! Төнгө ижад эшендә кәрәкле төҫтө ҡулына алғайны ғы-на… Ах, харап итте - буяу һауыты төшөп китеп тиҫтәләгән ваҡ тамсылыр ҡағыҙға һибелде. Уны юйып ҡына бөтөрөрләк түгел, бөтә йөҙгә сәсрәгән. Хәйбулла ватманды йомарлап йәшерҙе лә утты һүндерҙе…


Химиктар көнө (майҙың һуңғы йәкшәмбеһе).\nФёдоров Виктор Степанович (1912—1.02.1990), ғалим-инженер-технолог, дәүләт эшмәкәре. 1957—1958 йылдарҙа Башҡортостан Халыҡ Хужалығы Советы Рәйесе, 1965—1985 йылдарҙа СССР-ҙың нефть эшкәртеү һәм нефть химия сәнәғәте министры. Техник фәндәр кандидаты (1938). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1944).\nМиңлеғолов Тәфтизән Таһир улы (1922—29.09.1943), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир, 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының миномёт батареяһы командиры, гвардия сержанты. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).\nБорисов Михаил Спиридонович (1932—3.06.2009), хеҙмәт алдынғыһы. 1949—1954 йылдарҙа Әбйәлил районы Әлмөхәмәт МТС-ы, 1957—1995 йылдарҙа «Урал» совхозы механизаторы. Ленин (1976) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Борисов ауылынан.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=29_май&oldid=1139073 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 28 май 2022 в 06:02\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:02 28 май 2022 үҙгәртелгән.


Ергә эйелергә йыбанмаһаң... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Ергә эйелергә йыбанмаһаң...\nӘ бына Терәпә ауылында йәшәгән Наталья һәм Владимир Колпаковтар өсөн илле дүрт сутый майҙандағы баҡса – тормош сығанағы. Уларҙы аҡсалы иткән дә, туйындырған да, балаларын аяҡҡа баҫтырырға ярҙам иткән дә ошо бәрәкәтле ер. Бына беҙ уларҙың ихатаһында гөл кеүек донъяларына хайран ҡалып торабыҙ. Ҡыҙыл кирбестән һалынған ҙур йорт, баҡса буйлап һуҙылып киткән иркен һарай, гараж... Билдәле: был тиклем донъяны күтәреү өсөн аҙ сығым талап ителмәй. Нимә генә тимә, ғаиләнең бүтән хеҙмәт урыны юҡ. Педагогия училищеһын тамамлап, Өфөлә биш йыл тәрбиәсе булып эшләгән хужабикәгә лә ауылда үҙ һөнәре буйынса эш табылмаған.\n– Бөтәһенә лә ошо баҡсала үҫкән йәшелсә-емеш ярҙам итте, – тип йылмая ихлас һүҙгә әүәҫ Владимир. – Төҙөлөш эшенә бер тапҡыр ҙа кредит алғаныбыҙ булманы.\nХужа беҙҙе баҡсаға алып сыҡты. Полиэтилен япма менән көпләп эшләнгән бер нисә теплица ултыра. Уларҙың берәүһендә ишелеп помидор уңған, икенсеһендә – ҡыяр.\n– Ошо йылытылмаған ябай ғына япманан тәүге ҡыяр, помидорҙы июнь башынан октябргә тиклем йыябыҙ, – тине Владимир. Беҙҙең ғәжәпләнеүебеҙгә, хужа серҙәре менән уртаҡлашты.\n– Йәшелсәләр ҙә әҙәм кеүек йәнле. Улар менән ихлас мөнәсәбәттә булырға кәрәк. Ел үтәнән-үтә һуғып торорға тейеш түгел, артыҡ ҡайнар ҡояш ҡыҙыуын да яратмайҙар. Тиреҫте йәлләмәҫкә кәрәк. Бөтә нәмәлә сама белеү мөһим, ҡайһы берәүҙәр үҙ белдегенә йәшелсәгә артыҡ һыу һибә. Мәҫәлән, помидор емешләнгәс, һыуҙы кәметәбеҙ.\n– Быларҙың бөтәһен ҡайҙан беләһегеҙ? – тип ҡыҙыҡһынам, сөнки Владимир ҙа, Наталья ла һөнәре буйынса ауыл хужалығы белгесе түгел.\n– Хәҙер махсус китаптар күп, интернетта ла мәғлүмәттәр етерлек.\nБаҡсала түтәл-түтәл булып ниндәй генә үҫемлектәр йәйелеп китмәгән: базилик, редиска, петрушка, шпинат, йәшел сельдерей, болгар боросо, кәбеҫтә... Бөтәһе 25 төр йәшелсә, тәмләткес үләндәр.\nҺәр хеҙмәт дәрт биреп, көс һалғанда ғына үҙ һөҙөмтәһен бирә. Шаҡтай йылдар баҡсасылыҡ менән шөғөлләнгән Колпаковтар был хәҡиҡәтте яҡшы аңлаған. Улар өсөн миҙгел уңыш йыйыу менән тамамланмай. Йәнә киләһе сәсеүгә әҙерлек башлана. Үҫентеләрҙең орлоғо, сортын барлайҙар. Ғинуар урталарында иһә өлгөр ғаилә йәнә ең һыҙғанып эшкә тотона. Йылытылған теплицала петуния, астра кеүек төрлө гөл орлоҡтары ҡара ергә һалына. Үҫентеләрҙе хужа Өфөгә алып барып, күмәртәләп һатыу үҙәктәренә тапшыра.\n– Ә бына йәшелсә үтәме һуң? – тип төпсөнәм.\n– Хәҙер халыҡ экологик яҡтан таҙа, үҙебеҙҙә үҫтерелгән аҙыҡтарҙы алырға тырыша. Ресторандар, ашханалар ҙа тап шундай йәшелсәләргә өҫтөнлөк бирә. Шуға был йәһәттән проблема юҡ. Хатта үҙемдең һатып торорға ла ваҡытым юҡ, йыш ҡына күмәртәләп алған эшҡыуарҙарға тапшырам.\nБөтмөр ғаиләлә Алексей, Настя, Владик исемле балалар тәрбиәләнә. Улар ҙа ата-әсәһенә ярҙамлашып, баҡсасылыҡ нескәлектәренә өйрәнеп үҫә. Бынан тыш, ғаилә ишле итеп сусҡа, ҡош-ҡорт аҫрай.\nКолпаковтарҙың был шөғөлгә нисек тотоноуҙары менән ҡыҙыҡһынам.\n– Бынан ун биш йыл йыл элек сараһыҙҙан башланыҡ, – тип һүҙен дауам итә ғаилә башлығы. – Үҙегеҙ беләһегеҙ, элек нәҫелдән берәйһе туй үткәрһә, мәжлестә ҡатнашҡан һәр кем ҡоҙаларҙы саҡырып, ҡунаҡ күрһәтә ине. Беҙгә лә шундай бурыс килеп тыуғас, ҡапыл-ғара баҙап ҡалдыҡ. Ҡулда аҡса юҡ, малды тотонһаң, артабан нисек йәшәмәк кәрәк. Шул саҡ баҡсабыҙҙа үҫкән йәшел һуғанды һатып ҡарарға булдыҡ. Бер түтәлде баҙарға алып сыҡтыҡ, унан икенсеһен. Үтә бит, әй. Халыҡ таҙа ерҙә үҫкән йәшелсәне ихлас ала. Беҙҙә дәрт уянды. Тимәк, ошолай ҙа аҡса эшләргә мөмкин. Һуған һатып, шул йәйҙә байтаҡ табыш алдыҡ. Ул хатта туйҙан да артып ҡалды.\nТәүге сирҡаныс йәштәргә дәрт һәм сәм бирә. Киләһе йылына улар ҡыш уртаһынан эш башлай. Шул мәл ҡарашыбыҙҙың һарай эргәһендә торған мотоблокка төшөүен күреп, Владимир:\n– Район етәкселегенә ҙур рәхмәт, – тине. – Ошо техникаға киткән сығымдың һикһән процентын район ҡапланы.\n...Бына көтөү ҡайтты. Бөтә ғаилә ағзалары тағы өҫтәл артына йыйылып, әсәләре әҙерләгән тәмле аш менән һыйланды. Унан барыһы гөрләшеп йәнә баҡсаға сыҡты.\n– Киске һалҡында эш ырап ҡала, – тип хәстәрлекле атай балаларын дәртләндерҙе.\n– Йыбанмаҫҡа кәрәк, ергә эйелһәң, аҡса үҙе килә, – тип уны йөпләне әсәйҙәре.


Сиркәү кешеләргә һәр яҡлап ярҙам итә башланы\n9 Декабрь 2010, 16:10\nРус Православие Сиркәүе кешеләргә доғалары менән генә түгел, тәғәйен эштәре менән дә ярҙам итә башланы. Башҡортостанда Өфө епархияһы тарафынан ойошторолған яғындан ҡаза күреүселәргә ярҙам итеү өсөн “Шәфҡәтлелек” акцияһы ошондай һиҙелерлек ярҙам күрһәтеү өлгөләренең береһе булды. Уның һөҙөмтәләре кесе йома көндө «Башинформ» агентлығында матбуғат конференцияһында тикшерелде.\n— Акция барышында епархияның бөтә мәхәлләләрендә гуманитар ярҙам ҡабул итеү пункттары ойошторолдо, — тип һөйләне Өфө епархияһының социаль хеҙмәт һәм мәрхәмәтлелек бүлеге етәксеһе протоиерей Андрей Зуев. – Әгәр башта тәүге кәрәк-яраҡ әйберҙәр һәм аҡса менән ярҙам күрһәтелгән кешеләр һаны тиҫтәләгән булһа, хәҙер инде йөҙҙәрсә. Акцияны үткәреү барышында республика ҡала һәм район хакимиәттәре, йәмәғәт ойошмалары, Ҡыҙыл Тәре йәмғиәтенең Республика идаралығы һәм РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы менән тығыҙ хеҙмәттәшлек урынлаштырылды.\nАндрей Зуевтың фекеренсә, Рәсәйҙә һәр ваҡыт социаль йүнәлештә булған Сиркәү һуңғы тиҫтә йылдарҙа мохтаж булыусыларға киң ярҙам күрһәтә алманы. Был ете тиҫтә йыл буйына илебеҙҙә бөтә дини ойошмаларҙың эҙәрлекләүҙәргә дусар ителеүе менән бәйләнгән.\n— Совет осоронда һәм унан һуңғы тәүге осорҙа Сиркәү нисек тә аяҡҡа баҫырға һәм үҙен-үҙе ҡарарға маташты, — тип иҫәпләй Андрей Зуев. – Хәҙер иһә беҙҙең һүҙҙән эшкә күсеү, кешеләргә доғалар менән генә түгел, матди ярҙам да күрһәтеү мөмкинлегебеҙ булған осор етте. Бында беҙ, тәбиғи, бер кемде лә православие динен тотҡан һәм тотмағандарға бүлмәйбеҙ, ә диненә һәм милләтенә ҡарамаҫтан, мохтаж булыусыларға ярҙам итәбеҙ.\nЯнғындан ҡаза күреүселәрҙән тыш, Өфө епархияһы йәшәр урыны булмағандарға, туберкулез менән сирлеләргә һәм башҡа мохтаждарға ярҙам итә. Андрей Зуевтың һүҙҙәренә ҡарағанда, «Шәфҡәтлелек» акцияһы — был әле башы ғына. Тиҙҙән Өфө епархияһы инвалид балаларға ярҙамға раштыуа акциялары үткәрергә, төрлө категория граждандар өсөн социаль реабилитация үҙәге һәм иреклеккә сығарылған тотҡондар өсөн махсус социаль реабилитация үҙәге асырға планлаштыра.


Башинформ агентлығының баш мөхәррире республиканың һалым идаралығы ҡарамағындағы Йәмәғәтселек советы составында // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашинформ агентлығының баш мөхәррире республиканың һалым идаралығы ҡарамағындағы Йәмәғәтселек советы составында\n15:30, 16 мая 2014 Иҡтисад\nФото: Федераль һалым хеҙмәтенең матбуғат хеҙмәте\nФедераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығында Йәмәғәтселек советының беренсе ултырышы уҙҙы. Уның составына БР буйынса Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы Советы рәйесе Алексей Щербацкий; БР Эш биреүселәр союзы рәйесе, БР Йәмәғәт палатаһының Иҡтисади мәсьәләләр, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса комиссия рәйесе Владимир Шолом; «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Ғәлим Яҡупов; «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире Шамил Вәлиев; Өфө хакимиәте башлығы ҡарамағындағы инвестиция климатын яҡшыртыу буйынса Йәмәғәтселек советы ағзаһы Ольга Одинокова; БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының хоҡуҡи департамент директоры Вера Алябьева; Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм уға ярҙам итеү фонды рәйесе, «Рәсәй таянысы» ағзаһы Денис Мусин; «Эшлекле Рәсәй» Башҡортостан төбәк бүлеге башҡарма директоры Альберт Ғарипов; Өфө дәүләт авиация техник университетының һалым һәм һалыу һалыу кафедраһы мөдире Маргарита Аристархова инде.\nСовет ағзалары үҙҙәренең рәйесе итеп Владимир Шоломды һайланы, уның урынбаҫары – Альберт Ғарипов.\nРФ Федераль һалым хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы етәксеһе Марат Вәхитов эшмәкәрлектең өҫтөнлөклө йүнәлештәре һәм идаралыҡ ғәмәлгә ашырған программалар тураһында һөйләне.\nУлтырышта ҡатнашыусылар ойоштороу мәсьәләләрен тикшерҙе һәм бөтә йүнәлештәр буйынса хеҙмәттәшлеккә әҙер булыуҙарын белдерҙе, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән.\nРФ Федераль һалым хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы ҡарамағындағы Йәмәғәтселек советы йәмәғәт контроленең даими эшләгән кәңәш итеү органы булып тора. Советтың бурысы – идаралыҡ эшмәкәрлеге өлкәһендә мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн Рәсәй граждандары, йәмәғәт берләшмәләре, ойошмалары, дәүләт власы органдары яҡлауын тәьмин итеүҙә һәм мәнфәғәттәрен яраштырыуҙа булышлыҡ итеү.\nТеги: федераль һалым хеҙмәте идаралығы,йәмәғәтселек советы


Радий Хәбиров «Рәсәй терәге» президенты Александр Калинин менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n16:29, 14 декабря 2018 Сәйәсәт\nРеспублика «Рәсәй терәге»нең ошондай ҙур съезын тәүгә ҡабул итә, тип билдәләне Радий Хәбиров. Уның фекеренсә, өс мөһим бизнес ойошмаһы — «Эшлекле Рәсәй», Рәсәй Сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзы, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы менән бер рәттән «Рәсәй терәге» бизнес алып барыу өсөн ысынлап та уңайлы шарттар булдырыу өсөн бик күп эштәр башҡара.\n«Кәртәләрҙе кәметеү, эшҡыуарлыҡҡа артыҡ баҫымды туҡтатыу менән бәйле күп кенә проекттарығыҙҙы беләм. Тап «Рәсәй терәге» линияһы буйынса бизнесҡа, айырыуса беренсе стадияла — уны асыуҙа булышлыҡ итеүҙең төрлө формалары уйлап табылды, булдырылды һәм иң мөһиме, бойомға ашырылды. Ҡайһы бер иҡтисади енәйәттәрҙе кәметеү буйынса етди, ауыр эш башҡарылды», — тип билдәләне республика етәксеһе һәм Башҡортостан Хөкүмәте «Рәсәй терәге» менән үҙ-ара килешеп эш итер тигән ышаныс белдерҙе.\n«Беҙҙең бында 600-гә яҡын ағза. Бүлексәне Ләйсән Николаева етәкләй. Был «Рәсәй терәге»нең ғорурлығы тип әйтергә мөмкин. Кисә «Бизнес-Уңыш» премияһы еңеүселәрен бүләкләнек. Республикала йәшәүселәр эшләгән бик ҡыҙыҡлы проекттарҙы таптыҡ. Хәҙер улар киләһе йылдың ғинуарында тотош Рәсәйҙәге эшҡыуарҙар менән ярышыу өсөн Мәскәүгә юллана», — тине «Рәсәй терәге» башлығы.\nТеги: Башҡортостан Башлығы, Рәсәй терәге


Һаҡмар: Йылытыу миҙгелен нисек ҡаршылайбыҙ?\nКәңәшмәлә әйтелеүенсә, төбәктә коммуналь хужалыҡты ҡышҡы шарттарҙа эшләүгә әҙерләү өсөн 1,2 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән. Республика буйынса быйыл 260 километр оҙонлоҡта һыу үткәргестәр һәм 59 километрҙа йылылыҡ селтәре алмаштырылған. Күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау буйынса программаларҙы бойомға ашырыуға бөтә сығанаҡтарҙан 1,3 миллиард һум йүнәлтелгән. 2012 йылда 440 күп фатирлы йорт ремонтланған.\nДөйөм алғанда, тармаҡ объекттарын 2012/13 йылғы көҙгө-ҡышҡы миҙгелгә әҙерләү график буйынса бара.Әле ҡаҙанлыҡтарҙы ҡышҡы шарттарҙа эшләүгә әҙерләү дауам итә. Республика етәксеһе авариялар килеп тыуған осраҡта йылылыҡ менән тәьмин итеүсе объекттарҙа электр энергияһының резерв сығанаҡтарын булдырыу проблемаһына ла туҡталып үтте. Уның әйтеүенсә, быйыл республикала 32 күсмә электр станцияһы һатып алынасаҡ һәм шуның менән был мәсьәлә хәл ителәсәк. Шулай уҡ йылылыҡ селтәрҙәрен ремонтлау күләмен арттырыу кәрәклеге тураһында ла әйтелде.\nБынан тыш, Башҡортостан Президенты торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиеларының энергия ресурстары менән тәьмин итеүселәр алдындағы бурыстарын ҡаплау мәсьәләһен күтәрҙе. Әлеге ваҡытта был һан 1,5 миллиард һум тәшкил итә. Рөстәм Хәмитов муниципалитеттар башлыҡтарына ҡала һәм райондарҙың коммуналь инфраструктураһын үҫтереүҙең комплекслы программаларын эшләргә, шулай уҡ коммуналь предприятиеларҙың инвестиция программаларын әҙерләргә һәм раҫларға ҡушты. “Был мәсьәләләрҙе яйға һалыу киләсәктә торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн тарифтарҙы оҙайлы ваҡытҡа тотороҡло итеүгә, коммуналь тармаҡҡа инвестициялар һалыуға булышлыҡ итәсәк. Ҡышты нисек сығыуыбыҙ әле нисек эшләйбеҙ, шунан тора. Тармаҡта тулыһынса тәртип урынлаштырыр өсөн әҙ генә ваҡыт ҡалды”, – тине ул.\nВидеоселектор кәңәшмәһендә Башҡортостан Республикаһының торлаҡ-коммуналь, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау министрҙары, энергия ресурстары менән тәьмин итеүсе предприятиелар вәкилдәре, ҡала һәм райондар хакимиәттәре башлыҡтары ошоғаса башҡарылған эштәр, объекттарҙың әҙерлек кимәле, көнүҙәк проблемалар тураһында сығыш яһаны. Әйткәндәй, күп кенә район-ҡалаларҙа йылытыу миҙгеле башланған да инде. Норматив талаптарға ярашлы, биш көн рәттән һауа температураһы +8 градус торһа, йылытыу миҙгеле башланырға тейеш.\nБР Президенты видеоселектор кәңәшмәһен йомғаҡлап, барлыҡ объекттарҙы йылытыу миҙгеленә әҙерләүҙе тиҙ арала тамамлау бурысын ҡуйҙы.\nРеспублика кимәлендәге кәңәшмәнән һуң, муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов урындағы торлаҡ-коммуналь хужалыҡтар эшмәкәрлегенә баһа бирҙе. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡтарға ҡышҡа әҙерлек эштәрен тиҙ арала тамамлау һәм ошо көндәрҙә йылытыу миҙгелен башлау, шулай уҡ ҡулланыусыларҙан бурыстарҙы йыйып бөтөү кәрәклеге һыҙыҡ өҫтөнә алынды.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 14:42


Ҡатын-ҡыҙ – милләт әсәһе | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә “Ҡатын-ҡыҙ – милләт әсәһе” республика бәйгеһенең еңеүселәрен тәбрикләнеләр. 2017 йылдан алып үткәрелә килгән бәйге быйыл төбәк башлығы грантын отто. Ошо залда республиканың иң алдынғы ҡатын-ҡыҙҙары йыйылған. Улар араһында 4-се тапҡыр үткәрелгән “Ҡатын-ҡыҙ — милләт әсәһе” республика бәйгеһенең финалистары ла бар.\nБыйыл унда төбәктән һәм сит өлкәләрҙән 500-ҙән ашыу бәйгесе ҡатнашты. Бәйгегә ғаризалар үткән көҙҙә ҡабул ителә башланы һәм ул ике этапта үтте. Район-ҡалаларҙа ойошторолған беренсе турҙан ҡатын-ҡыҙҙарҙың яртыһы тиерлек республика этабына үткәрелде. Баш ҡалала махсус комиссия һәр бәйгесенең портфолиоһын өйрәнеп, финалистарҙы билдәләне.\nЕңеүселәрҙе 10 номинацияла бүләкләнеләр: “Ҡатын-ҡыҙ мәҙәниәттә”, “Ҡатын-ҡыҙ — әсә”, “Ҡатын-ҡыҙ — лидер”, “Ғалим ҡатын-ҡыҙ”, “Ҡатын-ҡыҙ — педагог”, “Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙ”, “Оҫта ҡатын-ҡыҙ”, “Ҡатын-ҡыҙ – йыл өлгөһө”, “Оло йәштәге ҡатын-ҡыҙ” һәм “Иң йәш йәмәғәт эшмәкәре”. Йәмғиәттең ҡайһы ғына өлкәһен алма, ҡатын-ҡыҙҙың үҙ урыны бар.\nГүзәл заттар өсөн төрлө саралар ойошторған, хәйриә фондтары менән тығыҙ эшләгән Каринэ Хәбирова әйтеүенсә, республикала егәрле ҡатындар йәшәй. Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто һәм “Берҙәм Рәсәй” партияһының төбәк бүлексәһе бәйгене ойоштороусылар рәтендә йыл да сығыш яһай. Партияның төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Әхмәҙинуров белдереүенсә, ни тиклем генә ауыр булыуына ҡарамаҫтан, хатта идара итеүҙә, сәйәсәттә лә ҡатын-ҡыҙҙар һынатмай.\nТантана Рабиға Ҡушаева исемендәге “Ҡатын-ҡыҙ – милләт әсәһе” миҙалдарын тапшырыу менән тамамланды. Бүләкләнеүселәр менән бергә миҙал артынан сәхнәгә 100 йәшлек Сәлимә Тикеева ла сыҡты. Зал уны ҙурлап, аяҡ үрә баҫып алҡышланы. Сәхнәгә күтәрелгән, залда ултырған һәр ҡатын-ҡыҙ үҙенсә алдынғы: яҡшы әсәйме ул, өлгөлө етәксеме, йә иһә уңышлы эшҡыуармы – уларҙың һәр береһе милләтте үҫтереүсе оло бер көс.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАЙРАМҒА ӘҘЕРБЕҘ! - 2018 - Мәҡәләләр\nӨфө - ҡунаҡсыл ҡала. Ҡышҡы каникулдарҙа ял итеү һәм күңел асыу өсөн тап баш ҡалабыҙҙы һайлаусылар һис яңылышмаясаҡ. Рәсәй туристары ла ҡалабыҙҙың был йәһәттән булған мөмкинлектәрен юғары баһалай. Өфө әлегә Санкт-Петербург һәм Екатеринбургтан ҡала өсөнсө урында тора. Баш ҡала хеҙмәттәре Яңы йыл байрамына һәм ҡышҡы каникулдарға әҙер - был аҙналағы ҡала округы хикимиәтендәге кәңәшмәлә лә һүҙ ошо хаҡта барҙы.\nҠала хакимиәте башлығы Өлфәт Мостафин халыҡ күпләп йөрөгән урындарҙа ҡунаҡтарҙы йылы сәй һәм милли ризыҡтар менән тәьмин итеүгә иғтибар итергә саҡырҙы. Ҡала хакимиәтенең Эшҡыуарлыҡ, ҡулланыусылар баҙары һәм туризм идаралығы етәксеһе Луиза Макшукова билдәләүенсә, әлеге мәлдә ҡулланыусылар баҙары һәм туризмдың бөтөн предприятиелары ла Яңы йыл байрамына әҙерлек алып бара. Ҡаланы байрамса биҙәү ҙә байрам кәйефе булдырыуҙа мөһим урын алып тора. Байрам ҡунағы - шыршыны махсус баҙарҙарҙа һатып алырға мөмкин. Ҡала территорияһында 71 шыршы баҙары булдырылған, уларҙың барыһы ла 31 декабргә тиклем эшләйәсәк. Шуныһы ла бар: һуңғы йылдарҙа кешеләр урман һылыуҡайына ҡарағанда сауҙа үҙәктәренең бараһында ла һатылған яһалма шыршыға өҫтөнлөк бирә. Бәләкәй генә ҡыуаныс өсөн урмандан шыршы киҫеп алыуҙың кире яҡтарын аңлай башланыҡ, шикелле.\nӘүҙем ял итергә теләүселәр ҡала эсендә генә саңғыла, конькиҙа шыуа ала. Әйткәндәй, Өфө Рәсәйҙә ике тәбиғи тау саңғыһы үҙәге булған берҙән-бер мегаполис. "Олимпик парк" та, "Аҡ йорт" та Европа хәүефһеҙлеге нормалары буйынса төҙөлгән төрлө кимәлдәге трассалары менән айырылып тора. Ҡыҫҡаһы, саңғыға саҡ баҫҡандарҙың да, үҙен профессионал тип иҫәпләгәндәрҙең дә күңеле буласаҡ. Өфө аквапаркы ла онотолмаҫлыҡ тәьҫораттар бүләк итәсәк.\nҒөмүмән, Яңы йыл - ул бала саҡ байрамы. Каникулда Өфөнө күрергә килеүсе уҡыусылар өсөн махсус программалар ҙа әҙер. Был программаға театр тамашаһы ла, музейҙар ҙа, экскурсиялар ҙа, лимонарий ҙа һ.б ингән. "TERRA ZIMA" фестивале лә ҡунаҡтарҙы үҙ ҡорона көтә. Ул Ҡунаҡһарайҙа 4 көн барасаҡ. Хакимиәттең Мәғариф идаралығы ла мәҙәни һәм спорт саралары әҙерләгән. Идаралыҡ етәксеһе Елена Хаффазова билдәләүенсә, экскурсиялар, спорт сараларынан тыш, уҡыусылар белемдәрен камиллаштырыу мөмкинлегенә эйә. Мәҫәлән, "Рәсәй уҡыусылары хәрәкәте" сиктәрендә лидерҙар йыйылышы ла буласаҡ, "Хәүефһеҙлек мәктәбе" йәмәғәт ойошмаһы ҡаланың 200 уҡыусыһы өсөн квестар үткәрәсәк. 1000 һәләтле бала үҙенең проектын яҡлаясаҡ. Был сараларҙан һуң ғинуар аҙағында "Ғилем һәм ижад" ғилми-ғәмәли конференцияһы үтәсәк. Өлкән класс уҡыусылары волонтерҙар менән берлектә "Изгелек эшлә" хәйриә проектында ҡатнашасаҡ. Ҡышҡы каникулдар осоронда "социаль хәүеф" төркөмөндәге уҡыусылар төрлө түңәрәктәрҙә шөғөлләнә аласаҡ. 200 бала һәм үҫмер балалар санаторийҙарында сәләмәтлеген нығытасаҡ.\nҠаланың өлкән йәштәге граждандары ла әүҙем тормош менән йәшәй. Был турала Ҡала ветерандар советы рәйесе Ришат Фәйзрахманов һөйләне. Ришат Шәрип улы әйтеүенсә, улар йәштәрҙең патриотик тәрбиәһенә лә ҙур иғтибар бүлә. Сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалауҙа ла советтың өлөшө ҙур. "Оло йәштәге матурлыҡ подиумы", "Көмөш Өфө" кеүек матурлыҡ конкурстарынан башлап, туристик слеттар, спорт ярыштары - ветерандарҙың өлгөрмәгән ере юҡ. 80 йәштән өлкән абруйлы ветерандарҙан аҡһаҡалдар ҡоро ла төҙөлгән. Өлфәт Мансур улы был йәмәғәт ойошмаһының эшмәкәрлеген дә ыңғай баһаланы.\nЯҙылған: 29.12.18 | Ҡаралған: 484


Был дата Чернобль атом электр станцияһындағы авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусылар хөрмәтенә уҙғарыла.Егерменсе быуаттағы иң аяныслы һәләкәт эҙемтәләрен бөтөрөүҙә республиканан меңгә яҡын кеше ҡатанаша. Припять ҡалаһындағы техноген бәлә арҡаһында һуңғы 30 йылда Башҡортостанда...\nРеспубликаның төп дауаханаһында эвакуация\nБөгөн төндә Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында сыҡҡан янғында йәрәхәтләнеүселәр юҡ. Был хаҡта әле генә ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығынан хәбәр иттеләр. Янғын беренсе ҡатта сыҡҡан. Шуға ла төтөн өҫкә күтәрелә башлағас, 238 кешене, шул иҫәптән 56 баланы эвакуацияларға ҡарар ителә. Ут...\nМоң бураны тамашасыларҙы өйрөлтөп көй тулҡындарына күтәрҙе\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театрында яҡташыбыҙ Илдар Абдразаҡовтың I Халыҡ-ара музыка фестивале асылды. Күптән көтөлгән фестиваль 27 апрелгә тиклем дауам итәсәк һәм уның сиктәрендә Башҡортостан тамашасылары донъя кимәлендә танылыу яулаған музыканттарҙың, йырсыларҙың сығыштарын күрә, улар...\nБашҡорт дәүләт педагогия университетында онлайн-магистратура асыла. Юғары уҡыу йорто был программаға электрон белем биреү технологияларын бойомға ашырыу йәһәтенән республикала беренсе булып старт бирҙе. Һөнәрен камиллаштырырға һәм оҫталығын үҫтерергә теләгән уҡытыусылар хәҙер эшенән айырылмай ғына...\nӘлшәй районында йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Асия Ғилманова өйөнә капиталь ремонт эшләүҙәрен үтенә. Тыл ветераны донъя көткән йортҡа яҡынса алтмыш йыл элек нигеҙ һалынған. Улы урындағы район хакимиәтенә, прокуратураға ғариза яҙғас, махсус комиссия йортто тикшерә һәм авария хәлендә түгел тип...


Үҫешкә илткән юлда эштең эреһе-вағы юҡ\n21 Июль 2021, 11:28\nРайон буйынса бөтә белем биреү учреждениеларында яңы уҡыу йылына әҙерлек бара. Нөгөш мәктәбе коллективы өсөн дә был – үтә лә яуаплы осор. Улар 1 сентябрҙә балаларҙы лайыҡлы ҡаршы алыуға йыл һайын күп көс һала.\nБыйыл унда косметик ремонт билдәләнгән. Әлеге ваҡытта мәктәптең фойеһы һәм коридор стеналарын буяйҙар. Был эш эшҡыуар Әлфиә Ғималова етәкселегендәге клининг компанияһы хеҙмәткәре Альмира Ҡырымсуринаға йөкмәтелгән. Тап уның һөнәренә яуаплы ҡарауы арҡаһында мәктәп бинаһы яңы төҫ алған. Ә уҡыу кабинеттарында ата-әсәләр ярҙамы менән июндә үк төҙөкләндереү тамамланған. Мәғариф учреждениеһы директоры Гүзәл Ғәббәсова әйтеүенсә, яңы уҡыу йылына әҙерлек барышында уҡыусыларҙы хәүефһеҙлек менән тәьмин итеүгә етди иғтибар бирелә.\n- Янғынға ҡаршы саралар күрелә, атап әйткәндә, электр үткәргестәрен, яҡтыртҡыстарҙы алмаштырыу маҡсатын билдәләнек. Шулай уҡ ашханалағы ҡорамалдарҙы яңыртыу талап ителә. Был тәңгәлдә смета документтарын әҙерләп тапшырҙыҡ, - ти Гүзәл Шәһәҙәт ҡыҙы.\nӘбет, Һәргәй, Түбәнге Таш, Ерек, Эткөсөк ауылдарынан балаларҙы ике автобус йөрөтә. Уларҙың хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә лә айырым иғтибар бирелә. Транспорт сараларының техник торошо ваҡытында тикшереү үтә.\nБилдәле булыуынса, “Мәғариф” милли проекты сиктәрендә Башҡортостандың бәләкәй ҡалаларында һәм ауыл мәктәптәрендә һанлы, тәбиғи һәм гуманитар фәндәр буйынса өҫтәмә белем биреү үҙәктәрен төҙөү киң йәйелдерелгән. Был йәһәттән беҙҙең районда ла ҙур эш алып барыла. Йыл һайын “Заманса мәктәп” федераль проектына ярашлы икешәр-өсәр мәктәптә кабинеттар йыһазландырыла, яңыса уҡыу ҡорамалдары алына.\nБыйылғы уҡыу йылында “Үҫеш нөктәһе” мәғариф үҙәге Нөгөш мәктәбендә лә үҙ ишеген асасаҡ. Әле унда ике кабинетта эске биҙәү, һылау, буяу эше тамамланған. Был эште “Южуралспецстрой” һәм “Гарант-строй” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәр подрядсылары башҡарған. Мебелгә, яңы мультимедиа проекттарына заказ бирелгән. Улар тәбиғи фәндәр һәм технология йүнәлешендә эшләйәсәк. Атап әйткәндә, уҡыусылар биология, физика һәм химия дәрестәрен заманса йыһазландырылған үҙәктәрҙә уҡыясаҡ, командала эшләү күнекмәләре аласаҡ, төрлө кимәлдәге конкурстарға әҙерләнәсәк. Яңыса технологиялар һәм ҡорамалдар менән эшләйәсәк уҡытыусылар Эльвира Яҡупова, Андрей Епифанов, Татьяна Кормакова һәм Эдуард Ғайсин онлайн-режимда курс үткән. “Үҫеш нөктәһе” үҙәге эшмәкәрлеге өсөн яуаплылыҡ Михаил Ларичевҡа йөкмәтелгән.\n- Белем биреү эшмәкәрлегендә бөтә нәмә лә мөһим. Уҡыған мәктәбе, класы матур, сағыу, йылы, зауыҡлы булмай тороп, балаларға сифатлы белем һәм эстетик тәрбиә биреп булмай. Шуға күрә яңы уҡыу йылына әҙерләнгәндә барыһына ла иғтибар бирәбеҙ. Әйтергә кәрәк, был тәңгәлдә район хакимиәте, мәғариф идаралығының ҙур ярҙамын тоябыҙ. Үҫешкә юлда берҙәм булғанда ғына уңышҡа өлгәшергә мөмкин, - ти Гүзәл Ғәббәсова.


Иң яҡшы Яңы йыл ҡаласыҡтары билдәләнәсәк\n19 Ноябрь , 22:37\nРайон һәм ҡалаларҙы конкурста ҡатнашырға саҡыралар. Еңеүселәрҙе 100 мең һумдан 2,5 миллион һумғаса аҡсалата бүләктәр көтә!\nБашҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, республика биләмәһендәге иң яҡшы Яңы йыл ҡаласығына конкурс иғлан ителә.\nҠатнашырға теләүселәрҙән документтар 2021 йылдың 10 декабренән 2022 йылдың 10 ғинуарына тиклем ҡабул ителә. Конкурста һынау тотҡан муниципалитет иң матур тип һанаған ҡаласыҡты һайлап алып, унда үткән сараларҙы матбуғатта һәм башҡа сығанаҡтарҙа яҡтыртыуҙы ойошторорға тейеш.\nТүбәндәге номинациялар билдәләнгән:\n* Өфө ҡалаһы ҡала округы райондарының “Иң яҡшы Яңы йыл ҡаласығы”;\n* ҡала округтарындағы “Иң яҡшы Яңы йыл ҡаласығы” (Өфөнән тыш);\n* ҡала биләмәләрендәге “Иң яҡшы Яңы йыл ҡаласығы”;\n* ауыл биләмәләрендәге “Иң яҡшы Яңы йыл ҡаласығы”;\n* күп фатирлы йорттар биләмәһендәге “Иң яҡшы Яңы йыл ҡаласығы”.\nКонкурс комиссияһы майҙансыҡтың, Яңы йыл шыршыһының үҙенсәлекле биҙәлешенә, яҡтыртыу ҡорамалдарына, скульптур, боҙ һәм ҡар һындарға, әкиәт геройҙарына, таусыҡтарға иғтибар йүнәлтәсәк. Шулай уҡ таҙалыҡты һәм хәүефһеҙлекте тәьмин итеү ҙә - мөһим талап.\n"Һуңғы йылдарҙа ауыл-ҡалаларыбыҙҙың Яңы йылға бәйле биҙәлеше яҡшы яҡҡа һиҙелерлек үҙгәрҙе. Әммә йылдан-йыл яңылыҡҡа ынтылырға кәрәк. Муниципалитеттарҙы байрамға әҙерлеккә һәм Яңы йыл сараларына ижади ҡарарға саҡырам", - тине Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһын башҡарыусы Алан Марзаев.\nКонкурса йомғаҡ 11-19 ғинуар арауығында яһаласаҡ. Еңеүселәр дипломдар һәм 100 мең һумдан 2,5 миллион һумғаса аҡсалата премиялар менән бүләкләнәсәк. Был аҡсаны еңеүсе тип табылған муниципаль берәмекте йәки йорт яны биләмәһен төҙөкләндереүгә тотонорға мөмкин буласаҡ.\nКонкурста ҡатнашыу өсөн документтар Өфө ҡалаһы, Степан Халтурин урамы, 28-се йорт, 427-се бүлмә адресы буйынса ҡабул ителә. Бәйләнеш өсөн (347) 2-18-00-27 телефоны буйынса Диана Александровна Маляноваға шылтыратырға йәки novogodniigorodok@gmail.com электрон почтаһына яҙырға.\nФото: Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы.


Башҡорт композиторы Заһир Исмәғилевтың Яҡуп Ҡолмой һүҙҙәренә яҙған «Былбылым» романсы Аспендос опера һәм балет театрында яңғыраны\nУны бөтә донъяға билдәле Анталия дәүләт симфоник оркестры менән бергә Башҡортостандың халыҡ артисы Светлана Арғынбаева башҡарҙы. Йырсы «Төрксөй» ойошмаһы тарафынан ойошторолған ун һигеҙенсе опера көндәрендә ҡатнашты.\nТөрки халыҡтарҙың мәҙәниәтен һәм тарихын һаҡлауға йүнәлтелгән сараға ҡунаҡтар бөтә төбәктән саҡырыла. Был юлы концерт Истанбул ҡалаһының Лейла Генчер исемендәге опера үҙәгендә башланды. Һуңынан халыҡ-ара фестиваль Төньяҡ Кипрҙа һәм Анталияның асыҡ һауалағы Аспендос опера һәм балет антик театрында үтте. Быйыл унда тәүге тапҡыр балет артистары ла ҡатнашты. Сәнғәт оҫталарының һәр сығышы алҡыштарға күмелде.\n«Төрксой» ойошмаһы был сараны йыл һайын төрки донъяның билдәле бер шәхесенә бағышлай. Быйыл ул Ҡырғыҙстан йырсыһы Болот Мынжылкиев иҫтәлегенә арналды. Ун һигеҙенсе опера көндәрендә туғыҙ ил һәм төбәк вәкилдәре ҡатнашты. Яҡташыбыҙ Светлана Арғынбаева музыкаль йыйында башҡорт сәнғәте өлгөләренең береһен күрһәтте.


Сәнғәт өлгөләре йыйыусы Павел Третьяков 1892 йылда Мәскәүгә 1287 картина, туғыҙ скульптура һәм 518 һүрәт бүләк\nитә. Баш ҡаланың ғорурлығы булған Третьяков галереяһы шулай\nбарлыҡҡа килә. Быйылғы йыл уның өсөн юбилей йылы - "урыҫ сәнғәте хазинаһына" 150 йәш тулды. Был датаға арналған саралар Мәскәү, Санкт - Петербург һәм илебеҙҙең башҡа ҙур ҡалаларында үтте.\nӨфөлә Третьяковканың тыуған көнө Сергей Аксаковтың Мемориаль - йорт музейында билдәләнде. "Третьяковка галереяһына - баһалап бөтөргөһөҙ бүләк" программаһында ҡатнашыу өсөн бында сәнғәт белгестәре, сәнғәтте һөйөүселәр : "төп художество галереяһы" мираҫы менән ҡыҙыҡһыныусылар\nбарыһы ла йыйылды. Әйткәндәй, унда һүҙ Третьяковкаға нигеҙ һалыусы хаҡында ғына түгел, картиналары галереяға ҡуйылған Өфө рәссамы Михаил Нестеров тураһында ла барҙы.\n- Михаил Васильевич Нестеров - ижади тормошоноң күп өлөшөн\nэтик идеал эҙләүгә арнаған рәссам, - тип һөйләй сәнғәт белг есе Светлана Соболевская. - Әҫәрҙәренең байтағын оҫтаның Третьяковка галереяһына бушлай тапшырыуы билдәле. "Преподобный Сергийҙың барлыҡ картиналары ла Мәскәүҙә һәм га лереяла урын табыуы минең күптәнге хыялым ине", - тигән ул Сергий Радонежский тураһында яҙылған эштәре хаҡында.\nНестеровты өйрәнеүсе Неля Нәжметдинова, сәнғәт белгесе Светлана Соболевская һәм коллекционер Анатолий Чечуха байрам кисәһенә килгән ҡунаҡтарға Михаил Нестеровтың\nтормошонан алынған ҡыҙыҡлы тарихтар һәм факттар, уның Павел Третьяков менән ҡатмарлы мөнәсәбәттәре тураһында һөйләне.\nБашлыса алғанда, һүҙ ун туғыҙынсы быуаттың 90 - сы йылдарында Нестеровтың "кешенең эске тормошоноң әһәмиәтле м әлдәрен һүрәтләү ниәте менән үҙ ижадының дөрөҫ, саф һәм фиҙаҡәр тормош идеалын сағылдырыусы иң мөһим темаһына\nаяҡ баҫыуы" тураһында барҙы. Третьяков "күҙ һалған" биш ҙур әҫәрен автор нәҡ ошо йылдарҙа яҙа ла инде. Улар барыһы ла преподобный Сергий Радонежскийҙың тормошона арналған. Рәссам мөғжизәнең мөмкинлеген, православие христианының\nтормошонда был мөғжизәнең тәбиғилеген һүрәтләй. Ә Третьяков , ысын матурлыҡты күрә һәм баһалай белеүсе булараҡ, уларҙы шунда уҡ үҙ галереяһы өсөн һатып ала.\n"Ижади ҡунаҡхана" хужалары шулай уҡ Нестеров яҙған картиналарҙың береһен Третьяков ваҡытына күрә бик ҡиммәткә\n- 500 һумға һатып алыуын билдәләне. Был аҡсаға рәссам сит илдә бер ҡыйынлыҡ кисермәйенсә өс йыл йәшәй ала.\n- Третьяков галереяһында Нестеров бүлеге ҡыҫырыҡланмай, юбилейға ул бер аҙ үҙгәрештәр кисерҙе, - тип хәбәр итте Неля\nНәжметдинова. - 38 ҡала картиналар ебәргән, әммә Өфө улар\nиҫәбендә түгел, сөнки Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт музейы 2007 йылда Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй дәүләтенә ҡушылыуына 450 йыл тулыуы хөрмәтенә Рәсәйҙең баш ҡ алаһында үтәсәк экспозицияға әҙерләнә.


Хәйбулла район үҙәк балалар моделле китапханаһы аҙналыҡҡа ҙур күләмле программа әҙерләне: китап геройҙары менән осрашыуҙар, сәхнәләштерелгән тамашалар, әҙәби кисәләр. Байрам «Китап иле тылсымсылары» тигән әҙәби кисә менән асылды. Унда ҡыҙҙар һәм малайҙар аҙналыҡтың тарихы тураһында белде, юбиляр яҙыусыларҙың ижады менән танышты, викториналарҙа көс һынашты.\nАртабан аҙналыҡты Ирекмәндәр көнө дауам итте. Был сарала китапханасылар ирекмән-десантсылар ролендә мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың өйҙәренә барып, әңгәмәләр уҙғарып, төрлө гәзит-журналдар менән таныштырып ҡайтты, өйгә эштәрҙе әҙерләү өсөн энциклопедиялар, аудиоматериалдар тәҡдим итте. Һуңынан улар район-ара ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам күрһәтеү үҙәгенә юл тотто.\nБыл йортта балаларҙы Корней Чуковский ижады менән таныштырҙылар. «Чукоград» исемле викторинала һәр кем ихлас ҡатнашты.


«Китап» нәшриәтендә рус теле буйынса яңы әсбап сыҡты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Китап» нәшриәтендә рус теле буйынса яңы әсбап сыҡты\n11:26, 28 июля 2010 Йәмғиәт\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә Кәбир Закирйәновтың «Книга о русском языке» китабы сыҡты. Уҡыу әсбабында милли (рус булмаған), шулай уҡ рус мәктәптәре уҡыусыларының телде өйрәнеү аң даирәһен киңәйтеүгә һәм лингвистик компетенцияһын формалаштырыуға булышлыҡ итеүсе рус теле тураһында бай материал бирелгән.\nӘсбап ете бүлектән тора. Материалдарҙы биреү формаһы буйынса баҫма, бер яҡтан – хрестоматияны (фәнни һәм фәнни-популяр эштәрҙән өҙөктәр килтерелгән), икенсе яҡтан, белешмәне (белешмә материалдар, шул иҫәптән һүҙҙәр, терминдар, төшөнсәләр аңлатмалары күп) хәтерләтә.\nКитапты "Китап" нәшриәтенең фирма магазинында һатып алырға мөмкин.


ҠАРАЯҠУП МӘҘӘНИӘТЕ, һуңғы тимер быуат археологик мәҙәниәте. Күпселек тикшеренеүселәр, Ҡ.м. 8—9 бб., ҡайһы берҙәре 7—12 бб. ҡарай, тип иҫәпләй. Ҡараяҡуп ҡаласығы исеме м‑н аталған.\nБашҡортостанда Ҡ.м. ҡомартҡылары Дим й. басс., Ағиҙел й. түбәнге һәм урта ағымында тупланған (Бикеш ҡурғандары, Иҫке Ҡалмаш ҡаласығы, Иҫке Хәлил ҡурғандары, Ҡараяҡуп ҡаласығы, Стәрлетамаҡ ҡәберлеге, Суҡраҡлы ҡаласығы, Таптыков ҡаласығы, Ямашатау ҡурғаны һ.б.).\nТорамалар ҡалҡыулыҡтарҙа урынлашҡан. Ер өҫтөндәге бүрәнә өйҙәр һәм тирмәләр торлаҡ булып хеҙмәт иткән, тип фараз ителә. Керамика муйыны тирәләй ҡыя һыҙыҡ, сатраш, соҡорло һәм ҡабарынҡы биҙәк м‑н уратылған, ауыҙы тирәләй һырҙар м‑н биҙәлгән түңәрәк төплө көршәк рәүешендәге әүәләп эшләнгән һауыттарҙан тора. Ерләү ҡомартҡыларының күбеһе — ҡурғанлы ҡәберлектәр. Мәйеттәр һай, оҙонса йәки тура мөйөшлө ҡәбер соҡорҙарында салҡан ятҡырып, башы м‑н көнбайышҡа ҡаратып ерләнгән. Баш осонда ҡорбан аҙығы (ат һөйәктәре) һалынған балсыҡ һауыттар, аяҡ осонда төрөлгән йылҡы тиреһе йәки ат егеү кәрәк-ярағы табылған. Ирҙәр ҡәберенә ҡорал (тимер ҡылыстар, балталар, тимер һәм һөйәк уҡ башаҡтары), ҡатын-ҡыҙҙыҡына — биҙәүестәр (баҡыр һәм көмөш беләҙектәр, медальондар, сәс биҙәүестәре, сулпылар, быяла муйынсаҡтар) һалынған. Бил ҡайыштары (бронза һәм көмөш биҙәүестәр, ҡаптырмалар, сулпылар, алтын пластиналар ҡуйып эшләнгән ҡайыш тәңкәләре) осрай. Бер төркөм тикшеренеүселәр фекеренсә, Ҡ.м. Көнбайыш Себерҙең урман-далалы төбәгендә, башҡаларға ярашлы — Ҡаҙағстандың һәм Көньяҡ Себерҙең көньяҡ, көньяҡ-көнсығыш далаларында формалашҡан.\nН.А.Мәжитов, Ә.Н.Солтанова һ.б. фекере б‑са, Ҡ.м. төрки телле ҡәбиләләр ҡалдырған (Көньяҡ Уралға 7—8 бб. Көньяҡ Себер, Ҡаҙағстан далаларынан килгән һәм 7—12 бб. ошонда йәшәгән башҡорттарҙың бер төркөмөн тәшкил иткән). Шул уҡ ваҡытта фәндә Ҡ.м. ҡомартҡылары фин-уғыр ҡәбиләләре тарафынан ҡалдырылған тигән фекер йәшәй (В.А.Иванов, Е.П.Казаков, Е.А.Халиҡова). Ҡ.м. кешеләре Бахмут мәҙәниәте, Турбаҫлы мәҙәниәте, Кушнаренко мәҙәниәте ҡәбиләләре м‑н аралашҡан. Хужалыҡтың төп тармаҡтары булып малсылыҡ һәм игенселек иҫәпләнгән. Ҡ.м. ҡәбиләләре болғарҙар, ҡыпсаҡтар һәм Урта Азия м‑н Көнсығыш Европаның башҡа ҡәбиләләре м‑н тығыҙ бәйләнеш тотҡан (Куфи дирһәмдәре, Хәрәзм тәңкәләре һ.б. табылған; ҡара: Аҡса). Ҡ.м. өйрәнеүселәр: Р.Д.Голдина, Иванов, Казаков, Г.И.Матвеева, Мәжитов, Халиҡова һ.б.\nӘҙәб.: Матвеева Г.И. Памятник I тысячелетия новой эры левобережья р.Белой //Археология и этнография Башкирии. Т.3. Уфа, 1968.


Башҡортостанда элиталы орлоҡ етештереү 15 процент кимәлендә һаҡлана – Николай Коваленко // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда элиталы орлоҡ етештереү 15 процент кимәлендә һаҡлана – Николай Коваленко\n12:33, 1 декабря 2014 Иҡтисад\nӨФӨ, 2014 йыл, 1 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\n2015 йыл уңышына Башҡортостандың иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары менән тәьмин ителгәнлеген республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илдар Тимерғәлин рәйеслегендәге киңәйтелгән кәңәшмәлә ҡаранылар. Форумда муниципалитеттар етәкселәре һәм ғилми берләшмә вәкилдәре ҡатнашты.\n— Алдынғы хужалыҡтар иҫәбенә элиталы орлоҡ етештереү республикала 15 процент кимәлендә һаҡлана, Рәсәй Федерацияһында ла был параметр һәм орлоҡ сифаты буйынса алдынғы урындарҙа торабыҙ, — тип билдәләне БР ауыл хужалығы министры Николай Коваленко.\nАграр ведомство башлығы, үҙебеҙ етештергән орлоҡтарҙы туплау ситтән һатып алғанға ҡарағанда күпкә арзаныраҡ, тип билдәләне. Шул уҡ ваҡытта орлоҡ сорттарына һәм сортты яңыртыуға етерлек кимәлдә иғтибар бүлмәгән хужалыҡтар һәм райондар ҙа бар. Ҡоролоҡ та тәьҫир итмәй ҡалманы, һөҙөмтәлә, мәҫәлән, Хәйбулла районында, орлоҡ менән тәьмин ителгәнлек 56 процент тәшкил итә.\nНиколай Коваленко республикала орлоҡтар бар тип билдәләне. Башҡа хужалыҡтарҙа һәм райондарҙа алмаштырыу йәки етмәгән күләмде һатып алыу өсөн аҡса табырға кәрәк.\nБыйыл Башҡортостанда милли орлоҡсолоҡ белгестәре союзы ойошторолдо, уға элиталы орлоҡ етештереүсе ундан ашыу хужалыҡ инә. Өҫтәүенә, элиталы орлоҡ етештереүҙе субсидиялау буйынса процент ставкаларын күтәреү ҡарала.\n— Был йүнәлештә райондар менән эште көсәйтергә әҙербеҙ, — тип айырып әйтте учреждение начальнигы Иван Леонтьев. — Белгестәрҙе уҡытасаҡбыҙ һәм һәр район өсөн сорт сәсеү структураларын әҙерләргә ярҙам итәсәкбеҙ.\nТөньяҡ-Көнсығыш һәм Урал аръяғы райондары өсөн селекционерҙарыбыҙ сығарған яңы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары сорттары тураһында ентекләберәк Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты директоры Вәкил Шириев һөйләне. Ул ошо райондарҙа уҙғарылған тәжрибәләрҙең һөҙөмтәләре хаҡында һөйләп бирҙе, беренсел орлоҡсолоҡ проблемаларын билдәләне.\nОрлоҡтарҙың сифаты ауыл хужалығы культураларының уңышын күтәреүҙә мөһим факторҙарҙың береһе булып тора. «Ветеринар һәм фитосанитар күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан референт үҙәге» Федераль дәүләт бюджет учреждениеһының орлоҡсолоҡ бүлеге начальнигы Атлас Камалов билдәләүенсә, орлоҡтарҙың сифатын тикшереү раҫланған планға ярашлы башҡарыла. Әлеге ваҡытта республика райондарында тупланған орлоҡтоң 45 проценты тикшерелгән, уларҙың 92 проценты кондицияға ярашлы тип табылған.\nАграр технологияларын үҫтереү, шул иҫәптән элиталы орлоҡ етештереү ҙә Рәсәй Хөкүмәте контролендә. Ошо көндәрҙә был проблема Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Рәсәй иҡтисадын модернизациялау һәм инновацион үҫеш буйынса Совет президиумының ултырышында тикшерелде.\nТеги: ауыл хужалығы,орлоҡсолоҡ


Ижади оҫталығы хайран итә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ижади оҫталығы хайран итә\nИжади оҫталығы хайран итә 04.09.2018 // Йәмғиәт\n1934 йылдың 18 майы. Учалы районының Ҡобағош ауылында йәшәгән Мәүзифа һәм Хәләф Минһажетдиновтарҙың ғаиләһендә оло шатлыҡ. Яҡты донъяға бәһлеүән малай тыуа. Исемен Марат тип нарыҡлайҙар.\nИлебеҙ өҫтөнә ҡара һөрөм булып яуған 37-се йылдың көҙөндә иһә ең һыҙғанып балаларға белем биреп йөрөгән Хәләф Минһажетдинов ғәйбәт ялыуҙар һөҙөмтәһендә ҡулға алына.\nӨс йәшлек малай атаһының ҡайҙа юғалғанын аңламай ҙа әле. Мәүзифа инәй итәк тулы бәләкәстәре менән шулай яңғыҙы тороп ҡала. Ғәрәсәтле ауыр һуғыш йылдары, ашарға наҡыҫ, көлдә бешкән күмәстең һәр валсығы ҡәҙерле... Күңеле тулы һағышты оло йөрәкле әсә көндәлек эш менән баҫа килә, сабыйҙарын ҡурсалап, төндәрен әкиәттәр һөйләй, моңло итеп бишек йырҙарын ишеттерә...\nАуыр йылдар үтә тора. Марат та буй еткереп, өйҙә ҡул араһына кереп, ҙур ярҙамсыға әйләнә. Мәктәптә яҡшы уҡый, Белорет педагогия училищеһы егет өсөн – оло юлға сығыу мәктәбе. Уны ҡыҙыл дипломға тамамлай. Хыялы – Башҡорт дәүләт университетына инеп, математика уҡытыусыһы булыу. Әммә конкурстан үтеү өсөн бер балл ғына етмәй...\nФилология факультетының ул мәлдәге деканы Бәҡиә апай Мәғәсүмова Маратты ҡулынан етәкләп тигәндәй ректорға алып инә. Тырыша торғас, мәсьәлә ыңғай хәл ителә – егет студент билетын ала. Һәр яҡлап өлгөр, ҡара тырыш Марат факультет, тотош университет тормошонда ҡайнай.\n“...Бына шулай, ҡустылар, Өфөгә математик булам тип килеп, филолог булырымды башыма ла индермәгәйнем. Хәҙер инде үкенмәйем, үҙ урынымды таптым ғүмерлеккә”, – тип беҙгә әйткәне әле лә хәтерҙә һаҡлана.\nЭйе, яҙмыш булмышына тора-бара тап килеүенә, туған тел һәм әҙәбиәт, мәҙәниәт, мәғариф, халыҡ ижадының сихри донъяһына баштан-аяҡ сумып эшләүенә педагог-ғалим, әлбиттә, һайлаған юлының хаҡлығына ныҡ инана ла ине. Икенсе курстан уҡ ғилемгә тартыла ул. Күп уҡый, көндәлектәр алып бара, әсәһенән ишеткән әкиәт, йыр-легендаларҙы өйрәнә, системаға һала, әҙәби лекторийҙарҙы ҡалдырмай, мәҡәләләр яҙа, ҙур аудиторияларҙа үткәрелгән практик семинарҙарҙа бәхәсле сығыштар яһай. Матбуғат уның яҡын дуҫына, серҙәшенә, күңел терәгенә әйләнә. Бер үк ваҡытта башҡорт халыҡ ижадының серле хазиналарын төптән өйрәнә, бихисап эпос, легенданың, әкиәттәрҙең тәрән йөкмәткеһен байҡай.\n...1956 – 1972 йылдар араһында башҡорт әҙәбиәте ғилеме, әҙәби һәм фольклористикаһында лайыҡлы урын биләгән Марат Хәләф улы Минһажетдиновтың ижадына күҙ һалыу, уны диҡҡәт менән өйрәнеү, яңы быуат күҙлегенән баһа биреү, бөгөнгө уҡыусыға тәрбиә өлгөһө итеп еткереү өлгөргән мәсьәләләрҙең береһе. Дөрөҫ, ғалимдың бер килке хеҙмәттәре тупланған “Ҡәләмендә ҡөҙрәт бар” (төҙөүселәре Т. Ә. Килмөхәмәтов, Ә. А. Сөләймәнов, Өфө, Китап, 1995, ғалимдың улы Айтуған Минһажетдинов ярҙамында) йыйынтығында нәшер ителгәйне.\nБыл китапта шәкерттәренең, ҡәләмдәш коллегаларының күңел йылылығына төрөнгән иҫтәлектәре, “Һ. Дәүләтшина. Тормошо һәм ижады” монографияһы (шул уҡ темаға ул кандидатлыҡ диссертацияһы яҙҙы һәм китап итеп сығарҙы), “Поэмаларға бер ҡараш” тәнҡит мәҡәләһе, башҡорт халҡының әкиәт эпосына арналған докторлыҡ диссертацияһының ҙур бер бүлеге урын алған.\nМарат Минһажетдиновтың студент йылдарында уҡ нәфис әҙәбиәттең бөтә нескәлектәренә төшөнөү, аң-зиһене аша үткәреү, үҙ фекерен асыҡ, тура белдереү ҡеүәһе көслө була. 1956 йылда баҫылып сыҡҡан, “Яҙыусы Низам Кәрим әҫәрҙәре” исемле мәҡәләһе әҙәбиәт ғилеменә һәм тәнҡитенә етди уйлы һәм үҙенсәлекле фекерләүсе өмөтлө йәш ғалим килеүен күрһәтте. Ижад шишмәһенең башында уҡ Марат Минһажетдиновтың ҡәләме, үҙ йөҙө, тәфсирле тикшереүе, аналитик фекерләүгә ҡоролған һығымталауы күҙгә бәрелеп тора.\nӘле икенсе курста уҡыған егеттең яҙыусы әҫәрҙәренә художестволы үҙенсәлеген, яҙыу стилен һәм ижтимағи тормоштоң йәнлелеген тәрән һәм саф күңеле аша яҡтырта белеү һәләте һирәктәргә генә төшкән өлөш булғандыр ул дәүерҙә. Мәҡәләләрендә авторҙың яҙыу манераһы, әҙәбиәт теорияһын буйтым үҙләштереүе һәм тәнҡит тә урынлы, килешле, олпат ҡуллана алыуы, кескәй генә фекерҙе лә үҙенең бай тойғоло фантазияһы аша төрлө метафоралар ярҙамында көсәйтеп, киңәйтеп, ҡанат ҡуйып үҫтерә алыу оҫталығы хайран итә.\n1959 йыл. Марат Минһажетдинов – бишенсе курс студенты. Урыҫса төплө грамоталы йәш тәнҡитсе “Советская Башкирия” гәзитенең дә ышанысын яулай. Был йылдарҙа ул әҙәби бәйләнештәр проблемаларына иғтибарын көсәйтә. “Природа Башкирии в творчестве Аксакова” мәҡәләһен тәрән һәм киң ҡарашлы фекерҙәр тупланмаһы тип әйтергә була.\n... 1960 йылдар башы. Марат Минһажетдинов – башҡорт әҙәбиәте кафедраһының тәүге аспиранты. Ул ҡолас ташлап ижад донъяһында кинәнеп йөҙә. Төрлө гәзит-журналдарҙа донъя күргән мәҡәләләрен уҡыйһың да уйҙарға сумаһың, һүҙ көсөнөң илһамлығына ғәжәпләнәһең, бәхәскә ингәндәй хис итәһең үҙеңде...\nАвтор: Рәүеф ШАҺИЕВ


Материалы за 23.01.2018 » "Урал" гәзите\n23-01-2018, 16:38 / ---\nВолга буйы федераль округы төбәктәрендә транспорт именлеген тәьмин итеү мәсьәләһенә арналған кәңәшмәлә ҡатнашты\n19 ғинуарҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Волга буйы федераль округы төбәктәрендә транспорт именлеген тәьмин итеү мәсьәләһенә арналған кәңәшмәлә ҡатнашты. Уны видеоконференция форматында Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм Рәсәй транспорт министры Максим Соколов үткәрҙе. Михаил Бабич әйтеүенсә, Волга буйы федераль округында бөтә төр транспорты күрһәтелгән, бынан тыш, төбәктә пассажирҙар йөрөтөү һәм йөк ташыу күрһәткестәре лә юғары. Округ биләмәһендә 18 аэропорт, 68 тимер юл вокзалы, 561 пассажир станцияһы һәм 150 пристань урынлашҡан....\n23-01-2018, 16:37 / ---\nАбҙаҡтар программаға ҡушылды\nАбҙаҡ халҡы мәҙәниәт йортона бик мөһим мәсьәлә - “Урындағы инициативаларға ярҙам итеү” проектына ҡушылыу- ҡушылмауҙы хәл итергә йыйылды. Ауылдан 91 кеше килһә, прогнозлау һәм һалым бүлеге начальнигы Л.Ф. Анихоязова, "Абҙаҡ" йәмғиәте директоры Н.А. Новиков, "Потенциал Недра" йәмғиәте директоры урынбаҫары И.Г. Дауытов, Ҡунаҡханалар советы рәйесе В.И. Иванов махсус рәүештә саҡырылған ине. Йыйылышты алып барыу өсөн бер тауыштан Хәмзә Салауат улы Мөхәмәҙиев - рәйес, Гөлкәй Рауил ҡыҙы Азаматова сәркәтип итеп һайлап ҡуйылды, А.Н. Монасипов менән Х.Х. Ишмырҙин тауыш йыйыусылар итеп үткәрелде. Абҙаҡ...\n23-01-2018, 16:36 / ---\nҺуңғы йылдарҙа район һәм ҡалала үткән төрлө саралар ирекмәндәр ҡатнашлығында һәм ярҙамында үтә. Кем ул ирекмәндәр? Белоретта ирекмәндәр хәрәкәте ҡасан барлыҡҡа килгән? Был кешеләр нимә менән мәшғүл? Ирекмәндәрҙе икенсе төрлө штаттан тыш ярҙамсылар тип әйтеүселәр ҙә бар. Улар ауыр тормош хәлендә ҡалған кешеләргә, бер ниндәй хаҡ һорамайынса, ярҙам ҡулы һуҙырға һәм мәрхәмәтлек күрһәтергә ашыға. Кемдер был юлға күңел ҡушыуы буйынса, икенсе береһе кеше ҡайғыһына битараф ҡала алмағанлыҡтан, өсөнсөләре иһә һәр ваҡытта ла йәмғиәт тормошонда ҡайнап йәшәү, аралашыу табыу өсөн килә. Беҙҙең районда ла...\n23-01-2018, 16:34 / ---\nМуниципаль район хакимиәтендә бәлиғ булмағандар эше һәм уларҙың хоҡуҡтарын яҡлау комиссияһының барлыҡҡа килеүенә 100 йыл тулыуға арналған ултырыш уҙҙы. Район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Сафый улы Теләүбаев телмәрендә бѳгѳнгѳ кѳндә был комиссияның юғары квалификациялы белгестәренән ауыр хәлдә ҡалған балаларға, ғаиләләргә ярҙам итеү, сабыр, тотанаҡлы булыу талап ителеүен әйтеп китте һәм Башҡортостан Республикаһы Хѳкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, бәлиғ булмағандар эше һәм уларҙың хоҡуҡтарын яҡлау комиссияһы рәйесе Салауат Тәлғәт улы Сәғитовтың ҡотлау телеграммаһын, Белорет...


Рухландыра белергә лә кәрәк\n30 Июль 2019, 12:36\n– Һин – иң көслө яугир, иң етеҙ һунарсы, шәп йүгерә алаһың. Һинең тиҙлегең генә беҙҙе ҡотҡара ала. Бер ниндәй юлбарыҫ та һинең менән етеҙлектә ярыша алмай, сөнки һин аҡыллы ла. Һин уны хәйлә менән еңә алаһың һәм еңеү һинеке буласаҡ!\nҠатындың һүҙҙәре ҡәбилә башлығына үҙенең элекке еңеүсе ҡиәфәтен иҫенә төшөрә һәм ул башын күтәрә. Башлыҡҡа был ҡатындың һүҙҙәре оҡшап ҡала, уны тыңлағандан-тыңлағыһы килә, сөнки был һүҙҙәрҙән ҡәбилә башлығы рухлана һәм үҙе менән ғорурланыу хисе уяна, үҙен лайыҡлы ҡәбилә башлығы итеп таный.\nҠатын башлыҡтың күҙҙәренә ҡарай һәм унда: “Зинһар, туҡтама, тағы ла һөйлә!” – тигән һүҙҙәрҙе уҡый, ул телмәрен дауам итә:\n– Беҙ һинең өсөн бер йөк кенә, данлыҡлы башлығыбыҙ. Һин юлбарыҫты беҙгә, бер өйөр көсһөҙ кешеләргә ҡарағанда, яңғыҙың тиҙерәк үлтерәсәкһең. Күренмәй генә мәмерйәнән сыҡһаң, юлбарыҫ өсөн көтөлмәгән хәүеф тыуҙырасаҡһың. Ул урынынан ҡалҡынып та өлгөрмәҫ, һин тиҙ генә һөңгөңдө уның йөрәгенә ҡаҙарһың.\nМин беләм, был фәҡәт шулай буласаҡ. Һин уны үлтерәсәкһең һәм беҙ уны ашаясаҡбыҙ, ә аҙаҡ, көс йыйғас, хәүеф янамаған ергә күсеп китәсәкбеҙ. Һин беҙҙе ожмахҡа алып барасаҡһың. Мин быны беләм!\nБыл һүҙҙәрҙе әйткәндән һуң, ҡатын үҙенең урынына барып ултыра ла күҙҙәрен йома. Ә ул ысынында ҡәбилә башлығынан бер нәмә лә көтмәй, бары тик ышана ғына, сөнки ул ир кеше, уның көсө беҙҙе ҡотҡарасаҡ тип инана. Ҡәбилә башлығының урынынан ҡуҙғалмай ултырғанына ла ҡайғырмай, сөнки башлыҡ һәр ваҡыт үҙе хәл иткәнен белә.\nШулай итеп, мәмерйәлә ултырыусыларҙың ун беренсе көнөнөң яртыһы үтеп китә. Мәмерйә эсендәге эҫелектән, аслыҡтан йонсоған кешеләр, ҡатын да йоҡлап китә.\nҠатын ҡаты ҡысҡырышыуға уяна. Бөтә ҡәбилә шатлығынан һикерешеп бейей икән. Ҡәбилә башлығы юлбарыҫты үлтергән!\nЫсынында, ҡәбилә башлығы бөтәһенең дә, шул иҫәптән юлбарыҫтың да йоҡлап киткәнен көтә лә мәмерйәнең ауыҙына ҡапланған ташты кинәт юлбарыҫтың өҫтөнә ауҙара һәм ҡапыл албырғап ҡалған йыртҡыстың йөрәгенә тиҙ генә һөңгөһөн ҡаҙай. Был еңеүгә шул тиклем тиҙ һәм еңел өлгәшелә, хатта ҡәбилә башлығы үҙенә лә ышанып етмәй. Ул үҙенә ышаныс белдергән был ҡатындың шул тиклем аҡыллы һәм хәйләкәр икәнлеген аңлай, уның эргәһенә тағы барғыһы, яҡшы һүҙҙәр ишеткеһе килә. Ҡатын уға:\n– Олуғ башлығыбыҙ, һин йыртҡысты еңдең, беҙҙе ҡотҡарҙың. Һин – бөйөк яугир! Ошо ҡаһарманлығыңды һәр ваҡыт иҫләрмен. Һәм, зинһар, беҙҙе ҡурҡыныс янамаған ергә алып бар, – тип үтенә. Ҡәбилә башлығы уға:\n– Ярар, һеҙҙе мотлаҡ яңы хәүефһеҙ урынға алып барасаҡмын, – тип һүҙ бирә. Ә үҙе эстән генә: “Был ҡатын – минең бәхет бетеүе. Уның миңә ышанып һөйләгән һүҙҙәрен көн һайын тыңлағым килә. Нимә генә булмаһын, мин һәр ваҡыт уға ышаныс күрһәтеүен тойор өсөн киләсәкмен”, – тип уйлай.\nӘ ҡатын эстән генә: “Мин уның көсөнә ышаныуыма ҡарағанда, ул минең ышанысыма нығыраҡ мохтаж. Мин уға ышанған һайын, ул нығыраҡ көслө була бара”, – тип уйлай.\nЙылдар үткәс, ҡатын үҙенең ҡыҙына ошо бишек йырын йырлап йоҡлатыр булған. Уның тәржемәһе беҙҙеңсә ошолай яңғырай:\n“Үҫеп еткәс, бөтә йөрәгең менән үҙеңә ышанған ирҙе һайла, һәр ваҡыт нимә теләйһең, ышаныс бағлап әйт уға, ул һәр ваҡыт шуны ғәмәлгә ашыра ала.\nҺин уға үҙеңдең ышаныс көсөң менән кәрәк. Ҡояшҡа планеталар, кешеләргә кәрәккән кеүек һауа.\nҺин уға кәрәкһең, унан башҡа ҡаһарман булмаҫ һис кем,\nҺин уға кәрәкһең, һинең ышанысың булмаһа, ул йәшәй алмаясаҡ хатта таңға тиклем.\nЫшан һин уға, һинең ышанысың һәр һүҙең менән барып етһен.\nӘгәр уның менән һөйләшәһең икән – һәр һүҙең ышаныс менән тулы булһын, әгәр шымаһың икән, һинең шымыуың да уға ышаныс менән шымыу булһын”.


Сәләмәт быуын - көслө төбәк\nӨфөлә үҫмер ҡыҙҙар һәм малайҙар араһында ирекле көрәш буйынса республика турниры үтте. Яңы йыл байрамына арнап ойошторолған ярышта ҡатнашыусылар Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрығы приздары өсөн көрәш алып барҙы.\nБыл көндө «Динамо» стадионы төрлө төбәктәрҙән йыйылған 200-гә яҡын спортсы менән тулды. Улар араһында Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, Октябрьский ҡалалары, шулай уҡ Архангел, Иглин һәм Тәтәшле райондары вәкилдәре бар ине. Бәйгеселәр 18 ауырлыҡ үлсәмендә көслөләрҙе асыҡланы. Ярыш һөҙөмтәләре буйынса Өфө ҡалаһының 14-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре ҙур уңышҡа өлшәште. Улар туғыҙ тапҡыр пьедесталдың иң юғары баҫҡысына күтәрелде. Шулай уҡ Архангел менән Тәтешле спортсылары ла яҡшы күрһәткестәргә лайыҡ булды. Ә инде йәш көрәшселәрҙең барыһы ла Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуҙан бүләктәр алып ҡыуанды.


VII. БАШҠОРТ ЕГЕТЕ АТ ЭСЕРӘ\nҠояш Хопер йылғаһының һул яҡ ярындағы оҙон тирәктәргә ышыҡланды. Уның япраҡтары ҡойолған ағастар араһынан төшкән нурҙары тыныс һәм ғорурланып аҡҡан йылғаның өҫтөнә тере көмөш булып йүгерә.\nХоперҙың был тәңгәлдәге күренештәре миңә беҙҙең Ҡариҙелдең Ҡыҙыл Яр ауылы янындағы күренештәрен хәтергә төшөрҙө. Уң яҡта - урыны менән текә, урыны менән һөҙәк яр. Һул яҡта - күгелйем тирәктәр. Улар, штормдан һуң ярһыуынан тыныслана алмай тулҡынланған диңгеҙ һымаҡ, көндөҙгө елдең сайҡауынан айный алмай, аҫтыртын ғына геүләп ултыра.\nБер боец ат эсерергә төштө. Уның аты сирҡанып торманы, хужаһы мөмкинлек биреү менән шамбырҙап һыуға инеп тә китте. Егеттең һыҙғырғанын да көтмәй, ябай һәм үҙләшкән ҡунаҡ кеүек, ҡыҫтатмайынса уҡ эсергә тотондо. Ә егет тыныс тормош төҫлө һалмаҡ һәм тымыҙыҡ аҡҡан һыуға ҡарап уйға сумды.\nБелмәйем, ул ошо минутта әллә Урал йылғаларының береһе буйында үткән матур бала сағын уйлағандыр. Әллә таштан ташҡа бәрелеп, ярһып аҡҡан шарлауыҡлы тау йылғаһындай йәшлеген хәтерләгәндер, йәки ошолай ат эсергән саҡта, үҙенең һөйгән ҡыҙы менән осрашып шаярыуын һағынғандыр? Уның аты һыу эсеп ҡанды ла, ярға сығып һелкенде һәм бышҡырып ҡуйҙы. Ә егет үҙен биләгән уйҙарынан һаман айырылманы. Ат, хужаһының хәлен һәм кисерештәрен аңлаған кеүек, уның эргәһендә туҡталып ҡалды. Егет тәмәке яһап тоҡандырҙы. Янып торған шырпыны һыуға ташланы. Ул, үҙендәге бөтә йәшлек дәрте бөткәнсе яна алмайынса тынып, һыуынып ҡалған йөрәк һымаҡ, һүнде лә, ағып китте. Егет һаман һыу ситендә баҫып тора. Бер күрергә зар булып, һағынған кешеһен көткәндәй булып тора ул.\nИхтимал, ул әле күптән түгел генә шундай бер йылға буйында булған һуғыш эпизодын күҙ алдына килтереп, үҙенең аты өҫтөндә йылға аша йөҙөп сыҡҡанын уйлағандыр. Ихтимал, быларҙың береһе лә түгелдер. Бәлки, башҡорт аты һыу эскән һәм киләсәктә эсәсәк йылғаларҙы һанағандыр ул. Ә бит әле алда уның аты һыу эсергә тейеш булған йылғалар бик күп. Уның аты тиҙ көндә Дон йылғаһының, унан Днепрҙың һыуын эсәсәк. Ә унан һуң бер ваҡыт бабалары Сена йылғаһынан һыу эскән башҡорт аты алда тағы ла бик күп йылғанан барып һыу эсер. Егеттең башындағы уйҙар тәүҙә уны һыҙғырырға, унан һуң йырларға мәжбүр итте.\n- Ирәндеккәй тауҙың ай башынан\nШылтырап-шылтырап аға ҡар һыуы,\nДошмандарҙы еңеп бөтөрмәйсә\nБаҫылмай ҙа йөрәк ярһыуы.\nИрәндеккәй тауҙың эй ҡылғаны\nҠиблаларға ҡарап эйелһен.\nСап саптарым алға, ҡарап таңға,\nЗарыҡҡан да ерҙәр һөйөнһөн!\nУның саф һәм моңло тауышы, йылға аръяғында ҡалын тирәктәргә бәрелеп, ҡабатлап яңғыраны. Ул, сабырһыҙлана башлаған атын етәкләп, йырлай-йырлай һыу буйлатып алға атланы.\nIX. ТАНТАНАЛЫ ВӘҒӘҘӘЛӘР\nДүртенсе ноябрь. Бөгөн беҙ башлап командиры Сәйетов, политик эш буйынса урынбаҫары Ш. Закиров булған дивизияның бер часында булдыҡ. Боецтар, политработниктар һәм командирҙар менән осрашып, митинг уҙҙырҙыҡ. Был осрашыу, бер яҡтан, боецтарға тыуған ерҙең сәләмен тапшырыу, воиндарҙың Башҡортостан халҡы вәкилдәренә үҙҙәренең боевой уңыштарынан рапорт биреү осрашыуы булһа, икенсе яҡтан, фронт менән тылдың социалистик ярыш договоры төҙөү өсөн булған осрашыуына әйләнде.\nМитингыла һүҙ һөйләгән делегация члены Ғәтиәт иптәш Рәхмәтуллин үҙе эшләгән заводтың уңыштары менән боецтарҙы таныштырғандан һуң:\n- Мин үҙем производствола эш нормаһын 2500 процентҡа еткереп үтәп киләм, ә бынан ҡайтҡас 3000 процентҡа еткерергә вәғәҙә бирәм, - тине һәм боецтарҙы дошманды аяуһыҙ ҡырырға саҡырҙы.\nЧастың боецтары исеменән һүҙ һөйләгән Сәйетов, Ғилманов һәм Гәрәев иптәштәрҙән һуң ҡарт тирәк төбөнә боец Вәлиев Шакир килеп баҫты. Ул үҙенең һүҙҙәрен Рәхмәтуллин Ғәтиәттең телмәре тулҡынландырыуы аҫтында һөйләне:\n- Минең бер иптәшем һуғышҡа инеү менән бер генә немецты ла үлтерә алмайынса, үлеп ҡалды. Был, әлбиттә, бик үкенесле үлем ине. Шунан һуң кемдер миңә: "Шакир, һин хәҙер дошмандан был иптәшеңдең үсен алырға һәм уның өсөн дә немецты үлтерергә тейешһең", - тине. Был минең намыҫым тауышы ине. Мин әлегә тиклем намыҫымдың шул ҡушҡанын хыянатһыҙ үтәп киләм. Үҙем өсөн дә, иптәшем өсөн дә дошманды үлтерәм. Мин үҙем артиллерист һәм, шуның менән бергә, "һунарға" ла йөрөнөм. Үткән боевой хәрәкәттәр ваҡытында биш көн "һунарға" йөрөп, мин ун бер немецты үлтерҙем. Шуның яртыһын иптәшем өсөн үлтергәнгә иҫәпләйем. Иптәш Рәхмәтуллиндың саҡырыуын ҡабул итәм. Киләсәк һуғыштарҙа немецтарҙы тағы ла күберәк ҡырырға вәғәҙә бирәм, - тине ул. Башҡа боецтар, алҡышлап, уның вәғәҙәһенә ҡушылғанлыҡтарын белдерҙе.\nМитингынан һуң ҡайҙандыр ҡурай һәм гармун килеп сыҡты. Боецтар һәм күп ҡунаҡтар ергә түгелгән алтын кеүек һары япраҡ өҫтөндә хушлашыу бейеүен бейене. Беҙ ни тиклем ашыҡһаҡ та, Сәйетов һәм Закиров иптәштәр, беҙҙең ай-байға ҡарамайынса, тәмле ҡыҙыл армеец ашы менән һыйланы. Унан һуң беҙ Ғайсин иптәш командирлыҡ иткән часҡа туҡтап, осрашыу уҙғарҙыҡ та, штабҡа ҡайтып киттек. Иптәштәр, беҙҙең машина күҙҙән юғалғансы, яулыҡ болғап, оҙатып ҡалды.\nХ. ҺУҢҒЫ СӘЛӘМ\nҠайтып төшөүгә, М. М. Шайморатов иптәш беҙҙе үҙе сығып ҡаршы алды. Беҙ инде, күп булһа бер сәғәттән һуң, дивизия менән хушлашырға, илгә ҡайтыу өсөн юлға сығырға тейеш инек. Иптәштәр беҙҙе һис бер ебәрергә теләмәй. Тағы ла бер көн, тағы ла бер генә көн торорға димләйҙәр. Беҙ ҙә быға ҡаршы түгелбеҙ. Тыуған илен һағынған, тиҙ көндә дошманға ҡаршы һөжүмгә китәсәк воиндарҙың янында оҙағыраҡ булғы, рухтарын тағы ла күтәрге килә ине. Ләкин беҙ унда оҙаҡ ҡалып, алдында бик ҙур һәм яуаплы бурыстар торған дивизияның һәм уның етәкселәренең ваҡытын һәм иғтибарын үҙебеҙгә биләп, әрәм итеүгә борсола инек. Шуға күрә лә беҙ, дивизияның бай, ҡыҙыҡлы һәм, шуның менән бергә, иҫ киткес тәртипле тормошонан айырылырға теләмәһәк тә, уларҙы үҙ эштәренә төбәлдереп, ҡайтып китергә ашыҡтыҡ. Беҙ был хаҡта генерал-майор М. М. Шайморатов иптәшкә бер нисә тапҡыр әйттек. Ләкин һәр береһендә ул: - Һеҙ беҙҙең эшебеҙгә аҙ ғына ла яйһыҙламайһығыҙ. Беҙҙең эштәр үҙ тәртиптәрендә үтәлә бара. Бәлки һеҙ, үҙегеҙҙең боецтар араһында йөрөүегеҙ менән уларҙың боевой рухтарын ғына күтәрәһегеҙ, - тип тынысландырҙы беҙҙе. Беҙҙе генерал-майор М. М. Шайморатовтың квартираһына һуңғы, һаубуллашыу мәжлесенә саҡырҙылар. Мин был мәжлестә иптәш Шайморатовты тағы ла уйсан, тағы ла серьёз, шуның менән бергә, әлегә тиклем булғанға ҡарағанда ла ябайыраҡ итеп күрҙем.\nМәжлес нисек кенә күңелле һәм шатлыҡлы булмаһын, уның айырылышыу ултырышы икәнен йөрәктәр ҙә, йөҙҙәр ҙә, күҙҙәр ҙә йәшерә алмай ине. Был һуңғы осрашыуҙа мин ни өсөндөр тағы ла иптәш Шайморатовты күҙәтеү менән ҡыҙыҡһындым. Бер сирек быуат буйына Ҡыҙыл Армияла командир булған һәм күкрәге ярты тиҫтә орден менән биҙәлгән был кешенең йөҙөндә дивизияның политик йөҙөн һәм боевой рухын күрҙем мин.\nНи тиклем оҙаҡҡа һуҙырға тырышылһа ла, мәжлестең ғүмерен сәғәт минуттары хәл итте. Генерал-майор оҙатыу мәжлесен ябыу өсөн аяҡҡа ҡалҡты.\n- Минең ҡәҙерле дуҫтарым, туған халҡымдың вәкилдәре, бында бик оҙон телмәр һөйләргә, бик күп вәғәҙәләр бирергә мөмкин. Ләкин ул һүҙҙәр, ни тиклем ура-тып йөрөмәһен, барыбер төп мәғәнәлә ҡыҫҡарырға мәжбүр. Иптәштәр, беҙ ҡаты һуғышырбыҙ. Кәрәк булһа, ҡаныбыҙҙы, йәнебеҙҙе биреп, халыҡтың һәм иптәш Сталиндың ышанысын намыҫ менән аҡларбыҙ. Беҙгә сәғәт һайын, минут һайын ярҙам итегеҙ. Беҙ һеҙгә данлыҡлы еңеү менән ҡайтырбыҙ! - тине. Генерал-майор М. М. Шайморатов иптәш беҙҙе ҡосаҡлап үпте һәм ҡулдарыбыҙҙы ҡыҫты. Беҙ уның менән хушлашҡанда үҙебеҙҙе бөтә дивизия менән һаубуллашҡан кеүек итеп һиҙҙек. Машина беҙҙе, яҡын иптәштәрҙән айырып, саңлы юл менән станицаның ситенә алып китте. Шул ваҡыт беҙ, машина артынан йомғаҡтай тәгәрәп, сабып килгән бер һыбайлыны күрҙек һәм, берәй нәмә онотолоп ҡалған икән, шуны килтерәлер, тип уйланыҡ. Ләкин беҙ машинаны аҡрынайтырға өлгөрмәнек, ул беҙҙе ҡыуып етте лә, машинаның йәнәшәһенә үк килеп, өҙәңгеһенә баҫып, бөтә тауышы менән:\n-Тыуған илгә сәләм әйтегеҙ! - тип ҡысҡырҙы. Үҙе, атының сабыуын аҙ ғына ла туҡтатмаҫтан, уң яҡ урам менән Хопер буйына төшөп китте. Был сәләм беҙгә тапшырылған меңләгән сәләмдең иң һуңғыһы ине. Беҙ, ул сәләмдең ялҡынын йөрәктәргә алып, ҡайтыр юл менән алға киттек.\n(Аҙағы. Башы 19-21-се һандарҙа).\nЯҙылған: 27.05.21 | Ҡаралған: 155


Владимир Путин “Бөтә Донъя фольклориадаһын” үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 июня 2017 — 17:07 ГТРК «Башкортостан»\nВладимир Путин “Бөтә Донъя фольклориадаһын” үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы.\n2020-се йылда халыҡ-ара был мөһим сара Өфөлә үтәсәк.Рәсәй өсөн был сара мөһим мәҙәни әһәмиәткә эйә. Шуға ла Рәсәй Хөкүмәтенә фольклориаданы әҙерләү һәм үткәреү буйынса ойоштороу комитеты булдырырға ҡушылды. Республика башлығы билдәләүенсә, Бөтә Донъя фольклориадаһын Башҡортостанда үткәреү тураһындағы ҡарар беҙҙең республиканың милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе, халыҡтар араһында дуҫлыҡ һәм туғанлыҡты үҫтереүгә индергән өлөшөн иң юғары кимәлдә таныу. Фольклориадала 80-ләп илдән 3 меңдән ашыу артист ҡатнаша.


Үткән төндә күпләп ҡар яуыуы, һауа торошоноң тотороҡһоҙланыуы юлдарҙа ҡатмарлыҡтар тыуҙырҙы\nБеҙҙең ижади төркөм Өфөнөң Сипайлово - ИНОРС биҫтәһенә һәм Өфө үҙәгенә илтеүсе оло юлда транспорт тығындарына һәм бер нисә еңел автомобилдәр бәрелеүенә шаһит булды.\nБлаговещендан Өфөгә йөк ташыусы Николай Карасевҡа юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекторҙары ярҙамға ашыға. Улар күрше һыҙаттарҙа автомобиль хәрәкәтен туҡтатып, йөк тейәгән ҙур машинаға артҡараҡ сигенеү мөмкинлеге бирә. Был тирәлә юл тығындары алты бал тәшкил итә. Сипайлово биҫтәһе эргәһенән үткән оло юл төрлө ҙурлыҡтағы машиналар парадын хәтерләтә. Инорс биҫтәһенән Өфө үҙәгенә табан килеүсе ҙур фуралар бөтөнләй хәрәкәт итә алмай. Епшек ҡар ҡатламы өҫтөнән тәгәрмәстәр ауыр ҡуҙғала. Шуға ла ҙур тонналы фураларҙы тағы ла ҡеүәтлерәк машиналар буксирға ала. Бындай хәлгә Өфөнөң юл өсөн яуаплы коммуналь хеҙмәттәре юлды ҡарҙан ваҡытында таҙартмауы сәбәпсе.\nВладимир Бекетов, автоһәүәҫкәр: «Юлды бөтөнләй таҙартмағандар. Сәғәттән ашыу ИНОРС биҫтәһенән Өфө үҙәгендәге дауаханаға барып етә алмайым\nБашҡортостан гидрометерология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы хеҙмәте белгестәре тотороҡһоҙ һауа шарттарында водителдәрҙе оҙон юлға сыҡмаҫҡа саҡыра».\nАнна Козаева, Башҡортостандың гидрометерология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы етәксеһе: «Һауа торошоноң тотороҡһоҙ булыуы Өфө-Силәбе трассаһында ла ҡатмарлыҡтар тыуҙыра. Шуға күрә водителдәрҙең яҡын арала оҙон юлға сыҡмауы хәйерле. Иртәгә һауа торошо бер аҙ яҡшырыр тип көтөлә. Атмосфера баҫымы күтәрелә, көндөҙ бер аҙ ҡар яуыуы күҙәтеләсәк. Иң һыуыҡ төн йәкшәмбегә тура килә».\nТәбиғәт шарттарының ҡатмарлашыуы һөҙөмтәһендә М-5 трассаһында юл-транспорт фажиғәһе теркәлгән. Ике автомобиль бәрелешеүе һөҙөмтәһендә кеше ғүмере өҙөлгән. Водителдәр һәм уларҙың пассажирҙарҙары ауыр һауа шарттарында оҙон сәфәрҙәргә сығырға ашыҡмаһын ине.


Письма читателей газеты Йэшлек » Страница 11\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Письма » Страница 11\nРәхмәт һиңә, изге йөрәкле хат ташыусы!\nМахсус бит / Письма // 8-02-2011, 10:40\nМәсетле районының Һөләймән ауылында почтальон булып эшләүсе, изгелекле, ҡыйыу, оло йөрәкле Анфиса Кашаф ҡыҙы Сафина тураһында яҙмаҡсымын. Был хәл былтыр июнь айында булды. Мин улым Рәмил, тормош иптәшем Рәис менән Өфөнән Екатеринбургҡа ҡайтып бара инек. Көтмәгәндә иптәшемдең хәле насарланып китте. «Хәлем бөтә, тын алыуы ауырлашты», – тигәс, беҙ туҡтаныҡ. Сөнки ирем йөрәк сирле. Үткән машиналарға улым ҡул күтәреп ҡарай, тик береһе лә туҡтамай. Ошолай ни эшләргә белмәй торған саҡта, юл ситенән беҙҙең яҡҡа табан бер ҡатын килгәнен күреп ҡалдыҡ. Улым тиҙ генә уның эргәһенә йүгерҙе һәм хәлебеҙҙе аңлатып бирҙе. Нимә булғанын аңлағас та, ул беҙҙең эргәгә йүгерә-атлай килеп тә етте....\nМахсус бит / Письма // 8-02-2011, 10:39\nСәлимә Йосоп ҡыҙы Таһирова 1921 йылда Әбдрәхим ауылында донъяға килә. Уның бала сағы, үҫмер йылдары ауыр ваҡытҡа тура килә. Аслыҡ-яланғаслыҡ, ҡәһәрле һуғыш был быуын кешеләренең иң гүзәл йәшлек йылдарын әрәм итә. Ләкин ул бер ваҡытта ла ауырлыҡтар алдында юғалып ҡалмай. Уңған, сая ҡыҙ, һәр үҫмер кеүек үк, эшкә сума. Колхозда ал-ял белмәй эшләй. Тракторсы булараҡ, ер һөрә, ашлыҡ сәсә. Тылда үҙенең хеҙмәте менән фашистарҙан үс ала, Еңеү көнөн яҡынайтыуға үҙ өлөшөн индерә....\nМахсус бит / Письма // 21-12-2010, 10:26\nКешенең тәнен генә түгел, йәнен дауалаған Ишмырҙа ағай, аҡ халатлы фәрештә кеүек, айырылып тора. Сөнки ул, киләсәкте күрә белеүе, киң ҡарашлы һәм тәрән белемле, оло тәжрибәгә эйә булыуы менән бер рәттән, олоһона ла, кесеһенә лә, түрәһенә лә, ябайына ла ихтирамлы һәм иғтибарлы ҡарашы менән күптәребеҙгә өлгө ине.\nӘбйәлилдең генә түгел, республикабыҙҙың да олуғ шәхесе булған, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, медицина фәндәре кандидаты хаҡындағы бер тарих мине таң ҡалдырҙы. Уны «Йәшлек»те уҡыусылар иғтибарына тәҡдим итәм....\nМахсус бит / Письма // 11-12-2010, 12:41\n1928 йылғымын. Мин тыуғанда атайыма – 59, ә инәйемә 47 йәш була. Уларҙың 11 балаһынан иҫән ҡалғаны – мин һәм дүрт йәшкә өлкән апайым. 1935 йылда атайым үлеп китте. Тормош тыныс булһа ла, аслыҡ, яланғаслыҡ хөкөм һөрҙө. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, беҙҙе йәшәтеү өсөн инәйем «Ҡыҙыл Башҡортостан» колхозының һарыҡ фермаһына эшкә сыҡты. Йәйгеһен апайым менән мин дә көтөштөк....


18 апрелдә республика халҡы «Тоталь диктант» яҙасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n18 апрелдә республика халҡы «Тоталь диктант» яҙасаҡ\n9:41, 5 февраля 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nӨфөлә йыл да үткәрелгән мәғариф акцияһы штабында «Тоталь диктант» яҙыуға әҙерлек эштәре башланды. «Тоталь диктант» — уҡый-яҙа белеүҙе күтәреүгә һәм яҙыу мәҙәнилеген үҫтереүгә йүнәлтелгән халыҡ-ара акция.\nҮҙҙәрен һынап ҡарарға теләүселәр 18 апрелдә акцияға ҡушыла ала. Өфөлә акция өс майҙансыҡта — Башҡорт дәүләт университетында (Зәки Вәлиди урамы, 32); Өфө дәүләт авиация техник университетында (К.Маркс урамы, 12); ВЭГУ академияһында (М.Рыльский урамы, 9/1) үтә.\nОйоштороусылар ирекмәндәрҙе, студенттарҙы, журналистарҙы, уҡытыусыларҙы сараны үткәреүҙә ярҙам итеүҙәрен һорай. Бының өсөн «Бәйләнештә» селтәрендәге «Тоталь диктант» төркөмөндә теркәлергә мөмкин.\n2014 йылда акцияла баш ҡаланың 1031 кешеһе ҡатнашты, 41-е «бишле» алды. Диктантты шулай уҡ Салауат, Сибай, Белорет, Стәрлетамаҡ, Нефтекама ҡалаларында һәм Әлшәй районының Раевка ҡасабаһында йәшәүселәр ҙә яҙҙы.


Өфөлә Диснейленд аналогы төҙөләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Диснейленд аналогы төҙөләсәк\n10:59, 29 августа 2013 Йәмғиәт\nРәсәйҙә генә түгел, бөтә Европала иң ҙур күңел асыу парктарының береһе оҙаҡламай Өфөлә төҙөләсәк. Франциялағы Диснейленд, Испаниялағы Port Aventura һәм Германиялағы Europa-Park күңел асыу парктарынан бер ҙә ҡалышмаған комплекс М.Ғафури исемендәге Үҙәк мәҙәниәт һәм ял паркында урынлашасаҡ. Был хаҡта инвестор вәкиле — «Триколор» компанияһының генераль директоры Михаил Абрамов журналистар менән аралашыу барышында хәбәр итте.\nПроектлаусы – Европаның парктар һәм аттракциондар проектлау буйынса иң ҙур компанияларының береһе (Baustudio Architects Associates) – төбәктең бөтә үҙенсәлектәрен, шул иҫәптән климатын иҫәпкә алған, шуға күрә комплекстың йыл әйләнәһенә эшләйәсәк япмалы өлөшө лә ҡаралған.\n2013 йылдың декабрендә бында яңы күҙәтеү тәгәрмәсе эшләй башлаясаҡ. Уның бейеклеге – 48 метр (сағыштырыу өсөн: элеккеһенең бейеклеге 20 метр ине). Мәскәү һәм Сочиҙан һуң, был бейеклеге буйынса Рәсәйҙә өсөнсө күҙәтеү тәгәрмәсе буласаҡ. Шаршамбы, 28 августа, Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов уға тәүге нигеҙ ташын һалды.\nПарк тематик зоналарға бүленәсәк. Йәмғеһе алты зона булдырыу планлаштырыла: башҡорт милли, балалар, ғаилә, экстремаль, мажаралар һәм «Донъя халыҡтары архитектураһы» парктары. Һәр береһендә аттракциондар урынлаштырыласаҡ.\nШулай уҡ комплекста ретро-автомобилдәр музейы, балалар автомобиль юлы, уйын майҙансығы, ҡышҡы баҡса, кинотеатр, ресторандар, йәйге верандалар, яһалма күлдәр, боулинг, лабиринттар урынлашасаҡ. Бынан тыш, ҡыҙыҡлы һыу аттракциондары эшләйәсәк. Паркты 2015 йылдың йәйендә асыу планлаштырыла.\nТөҙөлөшкә инвестициялар күләме яҡынса 120 миллион доллар тәшкил итәсәк. Барлыҡ средстволарҙы шәхси инвесторҙар бүлә.


Рәхмәтле, тимәк, рәхимле » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nМарттың йөҙө йомшаҡ, ҡосағы ылыҡтырғыс булһа ла, ҡыш бирешмәй әле. Китергә ашыҡмай. Яҙ ҙа турғай эсер тамсы булып, йылдың муллыҡта килерен вәғәҙәләп, сағыу биҙәктәрен елпелдәтеп, күҙҙән юғала. Аҡман-Тоҡман, Бишҡунаҡ бурандары килеп китмәгән, тип тынысланабыҙ. Ысынлап та, яҙға иртәрәк һымаҡ. Ә кешеләрҙең күңеле, ситлектән ысҡынғандай, яҙ көҫәй. Асыҡ һауала ла, күҙҙәрҙе сағылдырған салт ҡояшта ла, көрт тауҙарының бәләкәсәйеп бөршәйеп ҡалыуында ла – яҙ һулышы, баш әйләндерерлек яҙ тыны! Бына-бына йәшәреп үлән күренер, яҙ мөғжизәһе умырзаяларҙың балҡышы аша был донъяла йәшәүебеҙҙе тағы бер ҡабат ҙур бүләк итеп танырбыҙ.\nХәйер, уны һәр даим тоябыҙ. Яҡындарыбыҙҙың күңел йылыһы, хәстәре, хатта тик бар булыуҙары аша. Уны тәмле сәйҙән дә, хуш еҫле икмәктән дә, һыуһын ҡандырыр һыуҙан да тоябыҙ. Рәхмәтле була белеү, моғайын да, беҙҙе бар ҡылған әсәйҙәребеҙгә хөрмәттән башланалыр. Донъяға йән эйәһен тыуҙырам тип, мең тулғаҡ, мең ауыртыныу аша үтеп, уның өсөн йөрәген һурып бирергә лә йәлләмәгән Әсә бит ул! Донъяла әсәлек хистәре – иң мөҡәддәс, иң ҡәҙерле һәм ҡиммәтлеһе ул. Ҡатын-ҡыҙҙың бөтә матурлығы ла – әсә булыуҙа. Уның йөҙөн әсә була белеүе нурлы, илаһи итә. Ҡатын-ҡыҙ – үҙе бер донъя, үҙе бер мөғжизә, мәңге асып бөтмәҫлек сер. Үҙем яратҡан әсәйем, өләсәйҙәрем, инәйҙәрем, апайҙарым, тиҫтерҙәрем, һеңлекәштәрем өлгөһөндә шуны күрәм һәм мәңге уларға һоҡланып йәшәйем. Гүзәл, нәфис, юғары рухлы шәхестәрҙең тормошон, кискән яҙмыштарын белеү тетрәндерә, ғорурлыҡ уята, рухымды нығыта. Уларҙың бар булыуына һөйөнәм, рәхмәттәр уҡыйым. Һәр береһенең йәшәүе – гүзәллек сағылышы, сабырлыҡ өлгөһө, аҡыл балҡышы.\nҒаилә, ил күрке булған ҡатын-ҡыҙға рәхмәт тойғоларын еткереү, уға булған һоҡланыуҙы белдереү донъяла рәхимлекте генә арттырыр.\nҠәҙерлеләребеҙҙең күңел күге бойоҡмаһын, рухи шишмәләре һайыҡмаһын, бәхет ҡоштары һайрап торһон, өмөт сыраҡтары һүрелмәһен!\nӘ яҙ яҙлығын итер. Хуш еҫтәрен аңҡытып, сәскәләрен балҡытып, лайыҡлы урынын биләр. Һәр нәмәнең үҙ ваҡыты, үҙ мәле. Ошо мәлдәребеҙгә рәхмәтле булайыҡ!


Сәнғәт оҫталары байрамы\n22 Март 2019, 18:25\nРәсәй Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнөн, дәүләт байрамы булараҡ, кинематография, китап нәшер итеү, сәнғәт, мәҙәниәт, полиграфия, киң мәғлүмәт саралары, туризм, спорт өлкәһендә эшләгән, йәмғиәттең рухи үҫешенә, мәҙәни мираҫын популярлаштырыуҙа баһалап бөткөһөҙ ҙур өлөш индергән ижади һөнәр эйәләре билдәләй. 25 март - һөнәри байрамдарын мәҙәниәтте һаҡлаусы, уны тыуҙырыусы музей һәм китапхана хеҙмәткәрҙәре, театр һәм концерт ойошмалары эшмәкәрҙәре, мәҙәниәт йорттары, ҡала һәм ауыл клубтары белгестәре, үҙешмәкәр коллективтар байрам итә.\nМатурлыҡты тыуҙыра, уны кешеләргә еткерә белеү - оҫталыҡ һәм һәләт талап итә. Нәҡ мәҙәниәт кенә кешенең һәм бөтә быуындың үҙаңын формалаштыра, шәхестең рухын байыта, милли ҡиммәттәрҙе һаҡлап ҡалырға ярҙам итә, йолаларыбыҙҙы, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе тергеҙә. Районыбыҙҙың мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре лә йәш быуынға лайыҡлы тәрбиә биреүгә, шәхес тәрбиәләүгә, рухи ҡиммәттәрҙе арттырыуға ҙур өлөш индерә. Был өлкәлә һөнәрҙәренә тоғро булғандар, арымай-талмай кешеләргә шатлыҡ өләшеүселәр генә эшләй. Ҡайһы ваҡытта кешеләрҙең күңеле сафлыраҡ, ә донъябыҙ яҡшыраҡ һәм тулыраҡ булһын өсөн күп эштәр атҡарған хеҙмәткәрҙәрҙең тырышлыҡтарын баһалап еткермәйбеҙ ҙә. Шулай ҙа, районыбыҙҙа эшенә мөкиббән киткән, ҡолас йәйеп эшләгән хеҙмәткәрҙәр байтаҡ әле. Улар менән бергә бер ҡаҙанда ҡайнап йәшәгән ауылдаштары барҙа уларҙың да хеҙмәте бушҡа түгел. Хеҙмәткәрҙәрҙең һәр башланғысын күтәреп алырға әҙер торған ауылдаштары, коллегалары булғанда тормош та алға бара, үрҙәр ҙә яулана.\nРайон-ҡалала эшләп килгән мәҙәниәт усаҡтарын тәжрибәләре мул һәм бай булған хеҙмәткәрҙәр тулыландыра. Илгиз Сәғәҙәтов, Йәмилә Сәлимйәнова, Светлана Петрова, Сәғирә Шәрәфетдинова, Мәҙинә Йомағужина, Гүзәл һәм Иршат Шәғәлиндар, Елена Алексеева, Гөлнур Асҡарова кеүек оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәт иткән үҙ һөнәрҙәренең оҫталары менән бер рәттән йәштәр ҙә эшләй. Бер нисә йыл элек кенә хеҙмәт юлын башлаған йәштәр тәжрибәле апай-ағайҙарынан һис тә ҡалышырға теләмәй әле. Исмаҡай, Ҡағы, Сосновка, Тирлән, Ломовка, Ишле мәҙәниәт усаҡтары ла йәш кадрҙар менән тулыланды.\nҺөнәри байрамдарын хеҙмәткәрҙәр лайыҡлы ҡаршылай. Ауылдаштары, коллегалары, ауыл ағинәйҙәре менән бергә үткәрелгән сараларҙа ҡатнашып, призлы урындар яулай, мәҙәни саралар үткәрә. Күп һанлы конкурстарҙың береһе - “Инйәр хазиналары” муниципаль район конкурсы быйыл фольклорға арналды. Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре тарафынан ҙур эш атҡарылды. Ҡайһы бер мәҙәниәт йорттары жюри ағзаларына ерлектәренә генә хас фольклор өлгөләре тәҡдим итте. Бай йөкмәткеле фольклор байрамында күп кенә мәҙәниәт усаҡтарының еңеп сығыуы, уларға икеләтә шатлыҡ килтерҙе. Был ҡыуанысты бигерәк тә, гран-при яулаған сосновкалар, I урындарға лайыҡ булған мәхмүттәр һәм асылар кисерҙе.\nЕңеүҙәр яулаған һәм яулаясаҡ барлыҡ хеҙмәткәрҙәрҙе һөнәри байрамдары менән ҡотлайбыҙ, ижади уңыштар, еңеүҙәр, зал тулы тамашасы, ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер торған тоғро дуҫтар теләйбеҙ.


Һыйыр ите — эре мөгөҙлө мал: һыйыр, үгеҙ, буйволдарҙың ите. Был һүҙ боронғо рус телендәге «говядо» һүҙенән барлыҡҡа килгән. Был һүҙ — «эре мөгөҙлө мал» тигәнде аңлата.\nҺыйыр ите төрҙәре[үҙгәртергә]\nӨс сортҡа бүленә:\nберенсе сорт: арҡа, түш өлөштәре, һум ите, оса, ҡоймос ите;\nикенсе сорт: ҡалаҡ һөйәге һәм ҡулбаш өлөшө, шаршау (сандыр) ите;\nөсөнсө сорт: салыу ите, алғы һәм артҡы балтыр ите.\nБигерәк тә ит тоҡомло мал һәм енси йәһәттән етлекмәгән үгеҙ быҙау һәм башмаҡтарҙың йомшаҡ ите ҡиммәтле һанала.\nРизыҡ булараҡ ҡулланыу[үҙгәртергә]\nҺыйыр ите ҡурылған, бешерелгән, быҡтырылған, ыҫланған килеш тә ҡулланыла. Шулай уҡ был итте тартып кәтлит, гамбургер, билмәндәрҙә ҡулланалар. Үтә күренмәле йылтыр һурпалы аштар өсөн һөйәкле янбаш итен бешереү яҡшыраҡ. Ҡабырға, түш, оса, ҡулбаш һәм ҡалаҡ һөйәге иттәре лә ҡулайлы. Кәбеҫтә ашы һәм борщтар өсөн майлыраҡ ит һайлағыҙ: түштең алғы өлөшө («челышко» тип атала) һәйбәтерәк. Балтыр итенән дә аш бешерәләр. Әммә был өлөштәге иттең оҙағыраҡ бешеүе, аштың үҙенсәлекле еҫе булыуы һәм һурпаһы һуҙылып тороуын онотмағыҙ. Шуға ла был итте йышыраҡ дерелдек (холодец) яһау өсөн ҡулланалар. Ҡурыу өсөн иң яҡшыһы һум ит, ҡоймос итенең эске өлөшө, бил һөйәге итенең алғы өлөшө, шулай уҡ арҡа һөйәген буйлаған ит ҡулай.\nБыҡтырыу өсөн ҡоймос һәм түштең алғы өлөшө яҡшыраҡ.\nТуралған ризыҡтар әҙерләгәндә — кәтлит, туҡмалған ит, зразы, тефтели, урама, фарш һәм эслектәр өсөн — бил тапҡыры ите, боттоң һум ите, яурын өлөшө, сандыр ите, балтыр итенең һум итен ҡулланырға мөмкин.\nҠарап тороуға һыйыр ите сусҡа итенән ҡыҙғылтыраҡ төҫө менән айырыла. Әйткәндәй һуңғы осорҙа һатып алыусыларҙы албарғытыу өсөн төрлө аҙыҡ буяуҙары ҡуллана башланылар.\nДөйөм алғанда иттең төҫө хайуандың сәләмәтлегенә бәйле (асыҡ ҡыҙыл төҫ — ауырыу мал билдәһе). Ә салғандан һуң ҡанын тейешенсә сығарып бөтөрмәгән хәлдә һыйыр ите ҡуйы ҡыҙыл төҫтә була. Әгәр иттең төрлө урынында төрлөрәк төҫ беленһә, тимәк был итте бер нисә тапҡыр иретеп-туңдырғандар.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Һыйыр_ите&oldid=18939»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:32 14 ғинуар 2018 үҙгәртелгән.


Белорет районының агросәнәғәт комплексы яңы кадрҙар менән тулылана\n14 Июль 2010, 17:41\nКөн элгәре Белорет районы хакимиәтендә аграр белем алып ауылға ҡайтҡан йәштәргә дәүләт ярҙамы күрһәтеүгә сертификаттар һәм дипломдар тапшырыу тантанаһы үтте.\nБыйыл 17 студент Башҡорт дәүләт аграр университетын бюджет нигеҙендә тамамлаған, шул иҫәптән маҡсатлы йүнәлеш менән ете кеше. Ауылда эшләүҙең бар ыңғай һәм кире яҡтарын яҡшы белһәләр ҙә, һөнәрҙе йәштәр биш йыл элек үҙҙәре һайлаған. Улар өсөн өҙлөкһөҙ семинарҙар, лекциялар, сессия һәм диплом эштәре артта ҡалған. Хәҙер улар ветеринария, иҡтисад, агрономия, малсылыҡ өлкәһе белгестәре.\nДипломдарҙы район башлығы урынбаҫары Ирина Ручкина тапшырҙы. Уның әйтеүенсә, агрономия, зоотехния, ветеринария, ауыл хужалығы производствоһы механизацияһы белгеслектәре буйынса уҡыу йортон тамамлап, ошо уҡ йылда аграр ойошмаларға эшкә алынған сығарылыш студенттары Башҡортостан Республикаһы аграр комплексының кадрҙар потенциалына дәүләт ярҙамы күрһәтеү программаһы буйынса бюджеттан ай һайын бирелеүсе ете мең һум күләмендәге түләүҙәргә һәм бер тапҡыр бирелеүсе 100 мең һум күләмендәге пособиеға өмөтләнә ала.\nАграр университетты тамамлаусыларға эшһеҙлек янамай. Барыһы ла тиерлек эш урынын һайлап өлгөргән. Күптәре эшкә тыуған хужалыҡтарына ҡайтасаҡ.


Радий Хәбиров сираттағы «Сәләмәтлек сәғәтен» үткәрҙе - Правительство Республики Башкортостан\n24 ғинуарҙа Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров «Сәләмәтлек сәғәте» форматында сираттағы кәңәшмәһен үткәрҙе. Һәр ваҡыттағыса, видеоконференция режимында унда район-ҡала хакимиәте башлыҡтары һәм һаулыҡ һаҡлау учреждениелары етәкселәре ҡатнашты.\nКәңәшмә башында Радий Хәбиров Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелинға һүҙ биреп, Сибайҙағы экологик хәлде һорашты, халыҡҡа медицина ярҙамы күрһәтеүгә бәйле һорауҙарын төбәне. Урал аръяғына ебәрелгән республика учреждениелары табиптары тарафынан ошо мәлгә 2800 кеше ҡабул ителгән. Халыҡҡа медицина битлектәре һәм активлаштырылған күмер таратыу ойошторолған. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы Тәбиғәтте күҙәтеү идаралығы менән берлектә атмосфера составын тикшереү буйынса даими мониторинг алып бара. Ҡырым шифаханаларына дауаланырға ебәреү өсөн карьерҙан 500 метр радиуста урынлашҡан биләмәләрҙә йәшәүсе балаларҙың исемлеге төҙөлгән.\nРеспублика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы был ваҡиғанан һәр бер етәксе һабаҡ алырға тейешлегенә акцент яһаны.\n–Беҙҙең өсөн был проблема – ҡатмарлы шарттарҙа берҙәм эшләргә өйрәтеүсе һынау, һәр кем үҙ кимәлендә һығымта яһарға тейеш, – тине Радий Хәбиров.\nСоциаль селтәрҙәр аша халыҡтан килгән мөрәжәғәттәр менән эшләүсе төркөм етәксеһе Елена Прочаковская һаулыҡ һаҡлау темаһына ҡағылған ялыу, хаттарға анализ яһаны. Республика етәксеһенең шәхси битенә һәм Хакимиәттең граждандарҙың мөрәжәғәттәре менән эшләү идаралығына бер аҙна эсендә тап медицинаға бәйле 158 мөрәжәғәт ҡабул ителгән. Уларҙың күбеһе Сибайҙағы экологик хәлгә бәйле. Йәнә медицина учреждениелары торошо, оптимәлләштереү менән килешмәү, ашығыс ярҙам хеҙмәтенә дәғүә белдереү, дарыуҙар менән тәьмин итеү һәм айнытҡыстарҙы ҡабаттан тергеҙеү темалары. Борай районы халҡы легаль булмаған спирт ташыусылар проблемаһын күтәргән. Был һорау хоҡуҡ һаҡлау органдары ҡарамағына тапшырылған. Радий Хәбиров Йәмәғәт именлеге буйынса ведомство-ара Советы секретары Алексей Касьяновты законһыҙ рәүештә алкоголь продукцияһын һатыусылар менән көрәшкә ҡушылырға саҡырҙы.\nӨс йәшкә тиклемге сабыйҙарҙы балалар туҡланыуы менән тәьмин итеү, шул иҫәптән һөт кухняларына бәйле проблемалар менән Һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин таныштырҙы. Бөгөн тотош республикаға ни бары бер генә учреждение – Өфө балалар һәм диетик туҡланыу үҙәге эшләй. Ул үҙ эсенә өс кухняны ала һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән алты айҙан йәш ярымға тиклемге балалар өсөн һөт продуктары етештерә. Башҡа муниципаль берәмектәрҙә бындай категорияға бары тик ҡоро һөт бирелә.\nӨфө балалар һәм диетик туҡланыу үҙәгенең эш тәжрибәһе менән башҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Әлфирә Бакирова уртаҡлашты. Һөт кухняһы тарафынан йылына 3,3 млн өлөш продукция етештерелә. Уларҙың ҡап яртыһы бушлай аҙ тәъмин ителгән ғаиләләргә таратыла. Һатыуға сығарылған продукциянан былтыр был үҙәк 51 млн һум табыш алған.\nСтәрлетамаҡта асыласаҡ балалар туҡланыуы етештереүсе һөт фабрика-кухняһы проекты менән Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Гүзәл Аҫылова таныштырҙы. Уның әйтеүенсә, был кухня Стәрлетамаҡ ҡалаһын һәм уға яҡын райондарҙы хеҙмәтләндерә ала. Фабрика тулыһынса тиерлек әҙер, эш башлар өсөн ойоштороу әһәмиәтендәге бер-нисә һорау ҡалған. Радий Хәбиров был мәсьәләләрҙе тиҙ арала хәл итеү юлдарын табырға һәм кухняны файҙаланыуға тапшырырға ҡушты. Йәнә һаулыҡ һаҡлау министрлығына, ата-әсәләр араһында һорау алыу үткәреп, һөт кухнялары етештергән продукцияға ихтыяжды өйрәнергә, тағы ла был йәһәттән республика закондарын федераль ҡануниәткә яраҡлаштырыу бурыстарын ҡуйҙы.\n–Апрель аҙағына республика халҡы фекере менән нығытылған аныҡ тәҡдим-фекерҙәр көтәм. Был мәсьәләне беҙҙә нисек хәл итеп була – ошо һорауға яуап кәрәк. Эште ойоштороу һәм иҡтисади схема ла унда асыҡ сағылырға тейеш, – тине Радий Хәбиров.\nҺаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин яман шеште иртә асыҡлау маҡсатында, беренсе звено медицина белгестәре – участка табиптары һәм фельдшерҙарҙың «онкоһағайыу» кимәлен артырыу буйынса уҡытыу-аңлатыу саралары планы менән таныштырҙы. Ул Квалификацияны күтәреү үҙәге базаһында өҫтәлмә белем биреү, онлайн-семинарҙар, фәнни-ғәмәли конференция ойоштороу, тематик уҡытыу модулдәрен үтеүҙе үҙ эсенә ала. Практик һәм методик ярҙам күрһәтеү маҡсатында республика онкология диспансеры белгестәре район-ҡалаларға сығасаҡ. Бынан тыш, диспансерҙың үҙендә, муниципаль-ара үҙәктәрҙә граждандар өсөн «асыҡ ишектәр көнө» ойоштороласаҡ.\nРеспублика етәксеһе тағы ла онкосирҙәрҙе ваҡытында асыҡлаған участка табиптары һәм фельдшерҙарға премия түләү мәсьәләһен дә ҡарарға ҡушты.\n«Сәләмәтлек сәғәте» сиктәрендә, бер-нисә йыл элек Башҡортостан Хөкүмәте менән «Генус» компанияһы араһында төҙөлгән концессион килешеү нигеҙендә инвестор ҡарамағына тапшырылған Салауат бала табыу йортона бәйле һорауҙар ҙа ҡаралды. Концессионер медицина учреждениеһын тулынса ремонтлау һәм заманса йыһазландырыу яуаплылығын үҙ өҫтөнә ала. Проект хаҡы 286,3 млн. Әммә бала табыу йорто белгестәре әйтеүенсә, был аҙым уларҙың эшенә бөтөнләй кире йоғонто яһаған.\nРадий Хәбиров Һаулыҡ һаҡлау министрлығына был һорауҙы контролдә тоторға, объектив баһа бирергә һәм инвесторҙарҙың үҙ йөкләмәләрен атҡарыу кимәлен тикшереп барырға ҡушты.\n–Киләсәктә бала табыу һәм перинаталь учреждениеларға бәйле концессион килешеүҙәргә юл ҡуймаҫҡа, – тине Радий Хәбиров. – Был тәңгәлдә беҙҙең тәжрибә әҙ, ышаныслы финанс инструменттар юҡ. Шуға ла бындай аҙым башҡаса ҡабатланырға тейеш түгел.\nРеспублика халҡына стоматология ярҙамы күрһәтеүҙы ойоштороу буйынса Һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин сығыш яһаны. Тармаҡ етәксеһе әйтеүенсә, был йүнәлештә техник модернизация талап ителә. Бөгөн өс компьютер томографы һәм 769 берәмек стоматология ҡорамалдары һатып алырға кәрәк.\nРадий Хәбиров өс йылға иҫәпләнгән республика программаһын төҙөргә ҡушты. 2019 йылда ошо йүнәлеш өсөн 50 млн һум аҡса бүленәсәк.


предпринимателькое дело, фермерам, предпринимателям, открыть дело » Страница 4\nГазета "Йәшлек" » Экономика » Үҙ эшеңде башла! » Страница 4\nуңыш мул булһын тиһәгеҙ…\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 4-03-2018, 08:00\nМартта ағас-ҡыуаҡтарҙы тәрбиәләргә кәрәк. Бөрөләр уяныу менән ҡоротҡос бөжәктәр ҙә терелә. Уңыш мул булһын тиһәгеҙ, емеш ҡыуаҡтарының сирҙәрен алдан дауалағыҙ.\nҠар иреп бөтмәҫ элек, март урталарында сирҙәре булмаһын өсөн лейка менән эҫе һыу һибәләр. Иғтибарлы булығыҙ, бөрөләр сыҡмаған булырға тейеш. Бәшмәк ауырыуҙары һәм вирусҡа ҡаршы нитрофен иретмәһе бөркәләр. Ҡар ирегәс, 1 квадрат метрға 20 грамм селитра һәм 15 грамм мочевина иҫәбенән ашлама индерәләр. 20 – 30 мартта ботаҡтарын ҡырҡалар. Апрель аҙағында, ҡар һыуҙары кипмәҫ элек, яңы үҫентеләрҙе ултырталар. Фосфорлы ашламалар ҙа ҡарағат өсөн файҙалы.\nСәскә атҡансы уҡ нитрофен һәм хлорофос иретмәләрен бөркөргә кәрәк. Аҡ ҡуныҡ менән зарарланған ботаҡ остарын ҡырҡалар. Ҡар ирегәс, калийлы ашламалар индереп, тупраҡты йомшартырға кәрәк.\nАрҡыры һәм эскә табан үҫкән, кипкән ботаҡтарҙы ҡырҡалар. Бөрөләр асылғансы, нитрофен, хлорофос иретмәләрен бөркөргә онотмағыҙ. Сейә менән слива калийлы ашламаларҙы ярата.\nБөрөләр асылғансы 10 литр һыуға 500 грамм иҫәбенән мочевина иретмәһе менән эшкәртеү талап ителә. Барлыҡ ботаҡтарҙың да осон 20 сантиметрға ҡыҫҡарталар. Ҡыуаҡтарға 10 литр һыуға 30 грамм карбофос,100 грамм борос ҡушып, һиптерәләр. Ҡурай еләге калийлы ашламаларҙы ярата.\nСәскә атҡансы ағастың аҫҡы олонон аҡҡа буярға, ҡайырыһын таҙартырға кәрәк. Бәшмәк ауырыуҙарына, вирустарға ҡаршы махсус препараттар менән эшкәртһәгеҙ, сәскәләре лә ҡойолмаҫ, емеше лә зарарланмаҫ....\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 3-03-2018, 10:00\nМарт – яҙҙың тәүге айы. Баҡсала әле ҡар ята. Әммә ҡояшлы көндәр артты, яҙҙың яҡынлашыуы һиҙелә. Марттың икенсе яртыһында ҡар әкренләп ултыра һәм ирей башлай. Был айҙа йәшелсә үҫтереүселәр төп иғтибарын асыҡ ерҙә ултыртылырға тейешле йәшелсә культураларының үрсетмәләрен өй шарттарында ла, парниктарҙа, теплицаларҙа үҫтереүгә йүнәлтә. Өй шарттарында иртә өлгөрә торған помидорҙы үрсетмә өсөн – март башында, һуң өлгөргәндәрен 18 – 21 мартта сәсәләр, ә баклажан, татлы борос үрсетмәләре март башында беренсе япрағын сығарып өлгөрә. Парник йылы булһа, иртә өлгөрөүсе кәбеҫтә, йәшел килеш файҙаланыу өсөн редис, һуған, петрушка, укроп сәсергә мөмкин.\nБаҡсасылар был айҙа асыҡ грунтҡа минераль ашламалар индереүҙе дауам итә, баҡсала ҡар тота.\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 27-02-2018, 07:00\nКейеменә ҡарап ҡаршы алалар, тигән әйтем һәр ваҡыт үҙен аҡлай. Кешенең холҡон, эшләгән эштәрен белмәҫ элек уның ҡиәфәтенә һәм кейеменә ҡарап фекер тыуа. Ә артист халҡы өсөн ул бик мөһим фактор булып тора. Сәхнә күрке, биҙәге булыр өсөн таланттан тыш, зауыҡ һәм матурлыҡ тойғоһо ла кәрәк. Ә был матурлыҡты кемдәр тыуҙыра? Әлбиттә, тегенселәр. Көндәлек кейемдән сәхнәнеке айырылып торорға тейешлеге – яҙылмаған закон ул. Һәр хәлдә баҙарҙа һатылған күлдәктең сәхнә ҡанундарына тап килеүе икеле....\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 22-02-2018, 07:00\nМәләүездә һәләтле балалар күп. Шуларҙың береһе – 3-сө гимназия уҡыусыһы Шамил Хөснөтдинов. Ул бәләкәйҙән машина менән ҡыҙыҡһына. Өфөнән апаһы алып ҡайтҡан уйынсыҡ машиналарҙы боҙоп йыйыу яратҡан шөғөлө була. Алты йәшенән машина йөрөтөргә өйрәнә. 2015 йылдан ныҡлап техника менән ҡыҙыҡһына башлай. “ВАЗ – 2106” машинаһын һүтеп, тулыһынса яңынан йыя....\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 16-02-2018, 09:00\nЙәйге баҡсалағы күпереп сәскә атҡан петуния кемде генә һоҡландырмай икән. Уңған баҡсасылар уны гөл һауыттарына, аҫылмалы көршәктәргә ултыртып, ихаталарын, йорттарын биҙәй. Был сәскәләр июнь башында уҡ сәскәләре менән һеҙҙе һөйөндөрһөн тиһәгеҙ, үҫентеһен февраль башында уҡ ултыртырға кәрәк. Май аҙағы, июнь уртаһына тиклем ҡырауҙар булғас, беҙҙә март башында әлеге сәскә үҫентеһен ултыртырға мөмкин. Асыҡ тупраҡҡа ултыртыу өсөн сәскә 12 – 13 аҙна йылыла үҫергә, тамыр системаһын йәйелдереп, нығытырға тейеш. Петуния еңел, һауа үтеп ингән, ашламалы тупраҡты ярата. Орлоҡтары ваҡ булғас, сәсеүе лә мәшәҡәтле. Шуға ла тупраҡ өҫтөнә тәүҙә ҡар һалырға, һуңынан орлоҡто уның өҫтөнә һибеп сығырға кәрәк. Бер урынға бер нисә орлоҡ төшһә, осло әйбер менән таратып сығығыҙ. Ҡар ирегәс, орлоҡ үҙе тупраҡты тишеп төшөп шытасаҡ. Һауытты үҫентеләрегеҙ морон төрткәнсе пленка менән тығыҙлап ҡаплап ҡуйығыҙ. Петуния әсе тупраҡты яратмай. Һабаҡтары буйға оҙонайып китмәһен өсөн яҡты урынға ултыртығыҙ.\nАғастарға ҡалын ҡар кәрәк\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 15-02-2018, 08:30\nҠыш етһә лә, баҡсасының мәшәҡәттәре барыбер кәмемәй. Йәйге уңыш күләме ағас-ҡыуаҡтарҙың нисек ҡышлауына бәйле. Еләк-емеш ағастарының бигерәк тә тамыр системаһы һалҡынға тиҙ бирешеүсән. Ҡар аҙ булған йылда 15 – 20 градус һалҡында уға зыян килергә мөмкин. Шуға күрә ағас төбөнә ҡалын итеп ҡар өйөп ҡуйырға кәрәк. Ҡар – яҙғы дым запасы ла. Һыуыҡтан ағастың олонон, иң ҙур ботаҡтарының төбөн һаҡларға кәңәш ителә. Улар зыян күрмәһә, башҡа ботаҡтар өшөгәндә лә ағас үҫеп китә ала. Көн йылытҡан ваҡытта ағастарға кимереүселәр һөжүм итә. Уларға юл ҡалдырмаҫ өсөн ағас төбөнә ҡар өйөп, ныҡлап тығыҙлап тапап сығығыҙ. Йәш үҫентеләрҙең төбөн капрон колготки менән урағыҙ.\nҠышын ҡоштар өсөн тағараҡтар эшләп, ем һалып, уларҙы йорт янына эйәләштерегеҙ. Йәйгеһен ҡанатлы дуҫтарыбыҙ ҡоротҡостарға ҡаршы көрәштә ҙур ярҙамсы буласаҡ.\nЕмеш ағастарын тағы бер тапҡыр ҡарап сығығыҙ. Уларҙа үрмәксе ауына төрөлгән япраҡтар осрауы мөмкин. Был – яҙға сығырға тейешле ҡоротҡостарҙың оялары. Уларҙа 10 – 15 ҡорт була. Ошондай ҡороған япраҡтарҙы йыйып алып яндырығыҙ. Кипкән, серегән емеш ҡалдыҡтарын да шулай юҡ итегеҙ....\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 13-02-2018, 15:59\nБаҡса – күптәребеҙ өсөн тәжрибә урыны ла ул. Шуға ла беҙ унда йыл һайын ниндәй ҙә булһа яңынан-яңы үҫемлектәр үҫтереп, яңы сорттарҙы ултыртып ҡалырға тырышабыҙ. Был помидорҙарға ла ҡағыла. Һуңғы тиҫтә йылда әллә күпме яңы гибрид сорт барлыҡҡа килде. Улар элеккеләренә ҡарағанда төрлө сирҙәргә ҡаршы тороусанлығы, һалҡынға сыҙамлылығы, юғары уңыш бирергә һәләтле, хатта декоратив булыуҙары, өҫтөнлөклө яҡтары менән айырылып тора. Бынан тыш, һуңғы осорҙа помидор тураһында һүҙ сыҡҡанда, беҙгә йыш ҡына детерминант һәм индетерминант сорттар тураһында ишетергә тура килә. Уларҙың тәүгеһе, билдәле бер күләмдә ботаҡтар үҫтергәс, үҙҙәренең үҫешен тотҡарлай һәм асыҡ һауала ултыртыу өсөн файҙаланыла. Индетерминант сорттарҙа иһә төп һабаҡтың үҫеше оҙаҡ ваҡыт дауам итә. Бындай сортлы помидорҙар юғары уңыш бирергә һәләтле һәм уларҙы ябыҡ грунтҡа ултыртыу яҡшы....\nЭкономика / Үҙ эшеңде башла! // 30-10-2017, 07:00\nБыл ҡыҙҙың милли биҙәүестәренә һоҡланып туймаҫлыҡ! Һәр бер йыйған өлөшөнә күпме күҙ нуры, күңел йылыһы һалынған. Ә уның тылсымлы ҡулдары күпме гүзәл затты ҡыуандырған....