«Милли кейемдәрен күҙ ҡараһылай һаҡлайбыҙ»\nБыл фото интернет киңлектәрендә әленән-әле күренеп ҡала. Уның тарихы бик ҡыҙыҡлы: 1996 йылда Мәскәүҙә үткән Халыҡ-ара реклама фестивалендә «БашКредитБанк»тың «Аҡса — башҡорт халҡының милли биҙәүесе» («Деньги — башкирское национальное украшение») тигән эше «Йылдың реклама фотографияһы» конкурсында өсөнсө урынға лайыҡ була (идея хужаһы — банктың йәмәғәтселек менән бәйләнеш һәм реклама бүлеге етәксеһе, 32 йәшлек Сергей Лобанов). Жюри ул тәҡдим иткән эштең үҙенсәлекле булыуына, традицион ҡалыптарҙан айырылып тороуына иғтибар бирә. Тәңкәләр менән биҙәлгән милли кейемдәге мөләйем йөҙлө ағинәй — беҙҙең нәнәйебеҙ Зөһрә Хәсәнова.\nДим буйы яҡтарында өләсәйҙе «нәнәй» тип йөрөтәләр. Ғәзиз кешебеҙ 1912 йылда Дәүләкән районының Исмәғил ауылында тыуған. Атаһы мәрхүм булғас, әсәһе Зөлхизәне күрше Әлшәй районы Сурай ауылында йәшәүсе Динәхмәткә димләйҙәр. Яңғыҙ ҡатын икенсегә тормошҡа сыға, бәләкәй ҡыҙын да ҡалдырмай. Үгәй атаһы балыҡсы була, йыш ҡына Зөһрәне лә үҙе менән ала. «Ул ваҡытта Димдә балыҡ шул тиклем күп була торғайны, — тип хәтерләй ине нәнәйем, — һөҙөп тә, нәрәтә* менән дә тота торғайныҡ. Кис етеү менән йылғаға төшәбеҙ, иртәнге 5-тәргә кәмә эсе балыҡ менән тула торғайны».\nТаң беленеү менән улар әсәһе Зөлхизә менән, бәләкәй арба тартып, тотҡан балыҡтарын 10 саҡырым алыҫлыҡтағы Әлшәй баҙарына алып барыр булғандар. Ҡайһы саҡ көнөнә хатта ике урағандар. Ҙур ауырлыҡтар менән тапҡан аҡсаның күпмелер өлөшөн һалым итеп түләгәндәр, ҡалғаны — үҙҙәренә. Ғаиләлә тағы ике бала — Динислам менән Зөлҡәғиҙә лә үҫеп килә.\nБәләкәйҙән эш рәтен белеп үҫкән ҡыҙҙы тиҙҙән күрше Ҡармыш ауылында йәшәгән тол Мөхәмәтғәлимгә димләйҙәр. Үҙе лә үҫмерлектән яңы ғына сыҡҡан ҡыҙға дүрт етем бала — Имаметдин, Сәүгән, Мәсҡәт, Әнисәгә әсәй булырға тура килә. Аслыҡ-яланғаслыҡтан интеккән сабыйҙар: «Зөһрә апайыбыҙ килгәс, тамағыбыҙ туйып ҡалды», — тип шатланышҡан.\nНәнәйебеҙҙең тәүге ҡыҙы Зөләйха исемле була, тик ул, ҡаты ауырып китеп, яҡты донъя менән хушлаша. 1942 йылдың ғинуарында улдары Фәнгиз — беҙҙең атайыбыҙ тыуа. Ҡартатайым һуғышҡа киткәндә, ни бары 10 көнлөк кенә булып ҡала ул. Мөләйем йөҙлө, ҡап-ҡара сәсле, киң күкрәкле уҙаманға яу яланынан әйләнеп ҡайтыу насип булмай.\nНәнәйем, эшкә ҡара тырыш кеше, колхозда тракторсы булып эшләй, таң һарыһынан кискәсә — баҫыуҙа. Атайыбыҙ ҙа, бәләкәйҙән ҡул аҫтына инеп, барлыҡ ир-ат эшен башҡарып үҫә. Армия сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң күрше ауыл ҡыҙы Әминәгә — беҙҙең әсәйебеҙгә өйләнә. Йәштәр тырышып яңы өй күтәрә, нәнәйем дә хәленән килгәнсә уларға ярҙам итә. Донъялары матур ғына алға тәгәрәй: өй ҡотон һаҡлаусы хужабикә ал-ял белмәй фермала һауынсы булып эшләй, ғаилә башлығы иһә — алдынғы сөгөлдөрсө. Хеҙмәт ярыштарында алдынғылыҡты бирмәй ул: Ленин, Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордендары менән наградлана, Германияға путевка менән дә бүләкләнә. «Победа» колхозының даны районға ғына түгел, бар республикаға гөрләп торған саҡ!\nТик әсәйебеҙҙең ғүмере ҡыҫҡа булды — 1982 йылдың йәйендә ғәзизебеҙ, ҡан баҫымы ҡапыл күтәрелеү сәбәпле, биш балаһын етем ҡалдырып, һис көтмәгәндә баҡыйлыҡҡа күсте. Иң кесебеҙ Шәүрәгә ул ваҡытта ни бары өс кенә йәш ине...\nНәнәйебеҙ, үҙ ҡанаты аҫтына алып, бар ғүмерен беҙҙе тәрбиәләүгә арнаны, күңел наҙын, йөрәк йылыһын йәлләмәй өләште. Ел-ямғыр тейҙермәй үҫтерҙе, сабыр булырға өндәне, тәмле-татлы аштарҙан өҙмәне. Мейес тултырып икмәк һалды, өҫтәлдә һәр саҡ самауыры йырлап ултырҙы. Беҙҙе лә эшкә өйрәтеп үҫтерҙе ул: «Эшләгәнегеҙ минең өсөн булһа, өйрәнгәнегеҙ — үҙегеҙ өсөн», — ти торғайны. Үҙе һәр саҡ моңло итеп башҡорт халыҡ йырҙарын көйләп йөрөнө — «Шәүрәкәй», «Каруанһарай», «Зөлхизә», «Һандуғас»... Йырҙар сығара торғайны, йыш ҡына мәктәпкә осрашыуҙарға саҡыралар ине уны. Милли кейемдәрен күҙ ҡараһылай һаҡланы, һәр тәңкәһе, сәйләне ҡәҙерле ине. Ҡашмау-еләндәре әле лә — төп йортта, улар беҙҙең өсөн — баһалап бөтөргөһөҙ ҡомартҡы, ғәзиз кешебеҙҙең төҫө.\nНәнәйебеҙ оҫта балаҫ һуғыусы ла булды, уның аҫалы балаҫтарын төрлө күргәҙмәләргә алып барҙылар, байтаҡ ауылдаштарыбыҙҙың йортонда улар үҙ урынын тапҡан. Ҡулы тилбер ине — күлдәктәр, хатта тундар ҙа тегә торғайны, бер минут эшһеҙ ҡул ҡаушырып ултырғанын хәтерләмәйбеҙ. Туйҙарға сәк-сәк, бауырһаҡ бешереүҙе лә уға ышанып тапшырҙылар. Күп итеп ҡаҙ тотто, күрше-күлән, туғандар менән күмәкләшеп ҡаҙ өмәләре уҙғарған мәлдәрҙе әле лә һағынып иҫләйбеҙ.\nБеҙ инде үҙебеҙ балалар үҫтерәбеҙ, әммә етемлектең зәһәр елдәренән ҡурсалаған, оло тормош юлына баҫырға ярҙам иткән ғәзиз кешебеҙ алдында һаман да үҙебеҙҙе бурыслы тоябыҙ. Уның сикһеҙ рух ныҡлығы, тырышлығы, шәфҡәт тулы йөрәге беҙҙең өсөн — донъяуи ҡиммәттәрҙең иң ҡәҙерлеһе. Оло йөрәкле, сабыр аҡыллы нәнәйебеҙгә рәхмәтебеҙ — мәңгелек.\n* Нəрəтə — ептəн үрелгəн ҡанатлы мурҙа.


“Һарығолаҡ”ты һағынып » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Һарығолаҡ”ты һағынып\n“Һарығолаҡ”ты һағынып 27.05.2016 // Әҙәбиәт\nҺуғыш тамамланыуға биш-алты йыл үткән. Ауылда абруйлы кеше, дүрт бала атаһы Һиммәт, иҙән йыуыусы йәш, сибәр Йомабикәгә әүрәп китә. Мөхәббәттәре дөрләп янған төндө Һиммәт өйөнә ҡайтмай. Хәйерниса, борсолоп, ирен ҡайҙан эҙләргә белмәй сәбәләнгәндә, Һарығолаҡ уны Йомабикәнең өйөнә алып бара. Шурфҡа ҡолап төшөп, аяғын һындырғанда үҙен ҡотҡарған этенә, ни ашаһам, уға ла шуны ашатырмын, тип күптән түгел генә вәғәҙәләгәйне бит Һиммәт. Этенең был ҡылығын хыянат тип ҡабул итә ир, вәғәҙәһен дә онота һәм, уны үлемгә дусар итеп, шурфҡа ырғыта...\nЙылдың Рәсәй киноһына арналыуы илебеҙҙә, республикабыҙҙа сәнғәттең был төрөнә иғтибарҙы бермә-бер көсәйтеп ебәрҙе. Киң мәғлүмәт сараларында Башҡортостан киноиндустрияһын үҫтереү, режиссерҙар, операторҙар, музыкаль һәм әҙәби мөхәррирҙәр кеүек һөнәр эйәләрен әҙерләү мәсьәләләре буйынса осрашыуҙар, фекер алышыуҙар, сығыштар ойошторола, милли зитыбыҙға һуғып ҡына торған матур йөкмәткеле фильмдар кәрәклеге хаҡында һүҙ ҡуҙғатылып тора. Ә беҙ, ибраһимдар, үткән быуаттың 90-сы йылдарында зәңгәр экрандарға сыҡҡан “Һарығолаҡ” телефильмын һағынып һөйләп алабыҙ. Бик шәп, күптәрҙе илатҡан картина ине ул. Етмәһә, уның ҙур ғына өлөшө тап беҙҙең ауылда төшөрөлгән. Клуб мөдиренең, үҙаллы әүҙем эшләү һәләтенә эйә Гөлнара Әбдрәхимованың: “Телефильмды яңынан ҡарап сығайыҡ, ауылдаштарға ла күрһәтәйек”, – тигән тәҡдимен беҙ, ауыл ағинәйҙәре, элеп алдыҡ. Ундағы төп ролдәрҙе башҡарған кешеләрҙе саҡырып, хәтирәләрҙе яңыртайыҡ, бынамын тигән артистар менән бер рәттән, ҡайһы бер ролдәрҙә урындағы халыҡ та күпләп ҡатнашҡан бит, тинек. Тамашасы һөйөүен яулаған был фильмдың донъяға килеүе тирә-йүнде генә түгел, тотош республика мәҙәниәтен ҡуҙғытҡан ҙур ваҡиға булған. Төп ролдәрҙе башҡарыусы артистар һуң кемдәр: башҡорт театры йондоҙҙары Әхтәм Абушахманов (Һөңгө Һиммәт), Роза Кәримова (Хәйерниса), Ғаяз Алтыншин (ферма мөдире), фильмдың тәүге өлөшөндә Шәүрә Дилмөхәмәтова (Йомабикә), икенсеһендә журналист Тәнзилә Кейекбаева-Ғилманова (Йомабикә)... Ауыл тәбиғәтен, данлыҡлы Ҡыҙылғы буйҙарын һүрәтләгән мәлдәрҙе ҡабатланмаҫ моң эйәһе Сөләймән Абдуллиндың йыры оҙатып барған.\nТөп һүҙгә күсер алдынан башҡорт әҙәбиәтенең танһыҡ әҫәре кимәленә күтәрелгән “Һарығолаҡ” хикәйәһе авторы, тарихи шәхес, талантлы яҙыусы, күренекле партия һәм йәмәғәт эшмәкәре Рамазан Өмөтбаевтың, Башҡортостан телевидениеһының алтын фондына ингән “Һарығолаҡ” телефильмы режиссеры, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Әнүәр Нурмөхәмәтовтың, оператор Леонид Мешковтың, продюсер, художество етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, республика журналистарының Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты Йәркәй Яҡшыдәүләтовтың, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ғаяз Алтыншиндың яҡты рухына баш эйеп, йәнгә үтеп инерлек фильм ижад иткәндәре һәм бының менән ауылыбыҙҙы тағы бер яҡшы яҡтан тарихҡа теркәп ҡуйғандары өсөн сикһеҙ рәхмәтебеҙҙе еткерәйек.\nЭш шунан башланып китә. Үткән быуаттың 90-сы йылдарында республиканың Милли йәштәр театрында эшләп йөрөүсе Әхтәм Абушахманов: “Ошо әйберҙе уҡып сыҡ әле”, – тип Башҡортостан телевидениеһының баш режиссеры Әнүәр Нурмөхәмәтовҡа “Һарығолаҡ” хикәйәһен бирә. Әнүәр Әбүбәкер улы, әҫәр менән танышҡас, фильм төшөрөү ниәтенә сат йәбешә.\nӘйҙәгеҙ, киноны төшөрөүҙә ҡатнашҡандарҙың хәтирәләренә иғтибар итәйек.\nӘхтәм АБУШАХМАНОВ, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостандың Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе:\n– Хикәйә мине лә ныҡ тетрәндергәйне. Ғәҙәттә, үҙемә оҡшаған образдарҙы ғына кәүҙәләндерергә ризалашам. Оҡшамаһа – юҡ. Рамазан Ғимран улы кеше һәм уның тоғро дуҫы эт араһындағы мөнәсәбәтте иҫ киткес тәрән психологизм аша һүрәтләгән. Әҫәр Әбйәлил районының Ҡушый ауылында булған хәлгә нигеҙләнеп ижад ителһә лә, яҙыусы образды тормошта нисек бар, шулай тулы һәм оҫта күҙ алдына баҫтырған, халыҡтың тел байлығын бик нескә һәм урынлы ҡулланып, ентекле, мауыҡтырғыс итеп һүрәтләгән. “Көрәшсе Һиммәт”, “Һөңгө Һиммәт” ҡушаматлы урындағы ауыл Советы рәйесе шундуҡ булмышымды биләне, күңелемде яуланы. Ролгә башкөллө инеп китеүемә быға тиклем “Казахфильм” киностудияһында алған тәжрибәм дә ярҙам иткәндер.\nМиңнулла ХӘМЗИН, “Башҡортостан” колхозының элекке рәйесе:\n– Бик тә сетерекле сәйәси шарттар, “демократия” тип шаулашҡан, тамаҡты талонға туйҙырған йылдар булһа ла, бирешмәй эшләп килдек, ауылдың мәҙәни тормошон да иғтибарҙан ситтә ҡалдырманыҡ. Район хакимиәтенең ул саҡтағы башлығы Юрий Вәли улы Садиҡов һәр башланғысҡа дәрт биреп торҙо. Әнүәр Нурмөхәмәтовтың һәм академик Әхмәт Сөләймәновтың ярҙамы менән Нардуған байрамын ойошторғайныҡ, режиссер бик матур фильм яһап, телевидениеға сығарҙы. Шул саҡта уҡ уға йырлы-моңло кешеләребеҙ, ер-һыуҙарыбыҙ ныҡ оҡшағайны. Әнүәр Әбүбәкер улы “Йырсы ауыл” тигән фильм төшөрөргә ниәтләүен дә әйткәйне. Тормошҡа ашмай ҡалды инде... Шуға “Һарығолаҡ”тың дауамын Ауырғазы районында түгел, ә беҙҙең Ибраһим ауылында төшөрөргә булдылар.\nТәнзилә КЕЙЕКБАЕВА-ҒИЛМАНОВА, журналист, шағирә:\n— Ул саҡта Өфө дәүләт сәнғәт институтында Әнүәр Нурмөхәмәтов етәкселегендә Башҡортостан телевидениеһы өсөн махсус режиссерҙар әҙерләү бүлегендә уҡып йөрөй инем. Башҡортостан телевидениеһына ярты ставкаға режиссер ярҙамсыһы итеп эшкә лә алғайнылар. Сағыу талант эйәһе, тележурналист, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Шәүрә Ғилманованың ҡулы аҫтында булдым. Бер мәл телевидениеның баш режиссеры Әнүәр Әбүбәкер улы миңә: “Һарығолаҡ” тигән кино төшөрәбеҙ, һиңә Йомабикә ролен тәҡдим итәм, бына сценарий, ҡарап сыҡ”, – тине.\nФильмда ҡатнашыу тәҡдиме булғас, шатлығымдан ни эшләргә лә белмәнем. Быға тиклем Сибайҙа инглиз теленән уҡытып, урындағы телевидениела диктор, башҡортса тапшырыуҙар алып барыусы, концерттарҙа конферансье булып эшләп, йырлап, шиғырҙар һөйләп, бер аҙ тәжрибә туплаған, бөтә булмышы менән сәнғәткә ынтылған кешегә фильмда уйнау күктән төшкән бәхет кеүек күренде.\nҒәзимйән ИБРАҺИМОВ, Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев музейының элекке директоры:\n– 1994 йыл ныҡ иҫемдә ҡалған. Әсәйем ауырыбыраҡ торһа ла, балаларҙы уға ҡалдырып китә инек. Оҫта ойоштороусы ла, киң күңелле шәхес тә ул беҙҙең Миңнулла Ғәтиәтулла улы. Фильмға ҡатнашы булған һәммәһен дә оло ҡунаҡтай күреп, фатирҙарға урынлаштырҙы, ашау-эсеү мәсьәләһен иркен хәл итте, бер кем дә күҙ уңынан төшөп ҡалманы.\n– Йәйге съемкалар бик йәмле мәлгә тура килде. Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Роза Кәримова менән мине (фильмдағы Хәйернисаны һәм уның көндәше Йомабикәне) бер фатирға төшөрҙөләр. Роза апай менән бер өйҙә йәшәү, уның кәңәштәрен тыңлау миңә ныҡ файҙалы булды. Хәҙер ҙә һағынып иҫкә алам уның менән бергә үткәргән көндәрҙе. Өй хужаһы бик ихлас, йомарт, таҙалыҡты, тәртипте яратҡан кеше ине. Өйө, ихатаһы йыйнаҡ булғаны өсөн, Роза апай менән уны маҡтап ҡына торҙоҡ. Әбейе үлеп, бер үҙе йәшәһә лә, ағай беҙгә көн дә тигәндәй мунса яҡты, съемкалар тамамланып, хушлашҡанда күп итеп һалабаш бирҙе. Мунсала йыуынған һайын бабайға рәхмәт әйтә-әйтә уны бик оҙаҡ тотондом (ҡыҙҙар Т. Ғайсин урамындағы Ғәбдрәхим Баязитовтың өйөндә йәшәгән. – Ф.Л.). Ә инде фильмда минең “өйөм” ике урам сатында ине (Т. Ғайсин һәм Ф. Садиҡов урамдары киҫелешендә Зөлхизә Әхмәтшина әбейҙең өйө булған. Уны хәҙер ситтәр һатып алып, заманса йорт күтәрҙе. – Ф.Л.).\n– Ә беҙҙә Рамазан Өмөтбаев менән Йәркәй Яҡшыдәүләтов ағайҙар йәшәне. Икеһе лә шәп кешеләр ине. Ә холоҡ-булмыштары ҡапма-ҡаршы инде! Рамазан ағай итле, һөтлө ризыҡ ашаманы. Береһе холестеринды арттыра, икенсеһе эсәктәргә ултыра тип. Уның ҡарауы, кистәрен бик һуң ятып, иртә торор ҙа шәп-шәп атлап, ауылды урап сығыр ине. Йәркәй ағай иһә йоҡларға иртә ята, һуң тора. Ашауға ла талымһыҙ булды. Фильм төшөрөлөп бөткәс, икеһе менән дә дуҫ булып, оҙаҡ аралашып йәшәнек.\n– Минең “өйөм” йылғаға яҡын урында булғас, тәбиғәт көн һайын күҙ алдымда торҙо (М. Ғафури урамындағы был өй әле лә бар. Фәүзиә Дауытова улы Филарис менән йәшәй. – Ф.Л.). Ибраһим – хозурлыҡтың ҡап уртаһында: ауыл эргәһенән генә Ҡыҙылғы йылғаһы аға, ете-һигеҙ саҡрымдай алыҫлыҡта Ағиҙел йәйрәй; тирә-яҡтан уйпат-уйпат бәләкәй түңәрәк күлдәр уратып алған.\n– Фильм төшөрөргә булғас, колхозсыларҙы әллә ун көнгә инде эштән бушаттылар. Колхоз идараһы Һиммәттең эш урынына әйләнде. Хәҙер ул бинала – мәсет. Көнө буйы кино төшөрөү менән мәш киләләр. Халыҡ, байрамға сыҡҡан кеүек, кейенеп-яһанып, урам тулып йөрөнө. Һабантуй эпизодын төшөрөү өсөн ысын байрам ойошторҙоҡ.\nКлара ХӘМЗИНА, Ибраһим мәктәбенең элекке директоры:\n– Партияның район комитеты бюроһында Һиммәттең әхлаҡи тәртибен “тикшерҙек”. “Бюро ағзалары” Ғәзимйән Ибраһимов, Әнүәр Садиҡов уға “кәзә билеты” биреп сығарҙы. Мин секретарь инем. “Әйтерһең дә, ғүмер буйы райкомда эшләгәнһең, бик килештереп ултыраһың”, – тинеләр аҙаҡтан. Һиммәттең ҡылығы ауылға таралғас, был хәбәрҙе “ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа” һөйләүселәр итеп ике ҡыҙымды – Айгөл менән Ләйсәнде – ҡуйҙылар. Таланты менән дә, йөҙ-ҡиәфәте йәһәтенән дә ғәләмәт бәһлеүән Әхтәм Абушахманов Һиммәтте иҫ киткес ысын итеп һоҡланғыс уйнаны. Рамазан Өмөтбаев ағай, күп йылдар ҙур урындарҙа етәксе булып эшләгәс, райкомдың беренсе секретары роленә тап килеп кенә тора ине.\n– Тыштан “партократ” күренһә лә, Рамазан Ғимран улы тормошта бик ябай, күркәм холоҡло ине. Миңә ҡәрҙәш тә булғас, уны яҡшы беләм. Заманында Краснохолмск хәрби-пехота училищеһын тамамлаған, Курск дуғаһында, Орел янында фашистар менән алышҡан, контузия алған. Баймаҡ районында бухгалтер, комсомол ойошмаһы секретары, унан инде райкомдың беренсе секретары, КПСС-тың Башҡортостан Өлкә Комитетында бүлек мөдире, Мәскәүҙә ижтимағи фәндәр академияһы аспиранты (иҡтисад фәндәре кандидатлығына диссертация яҡлаған), БАССР-ҙың Министрҙар Советы рәйесе урынбаҫары, БАССР-ҙың Кинофикация буйынса дәүләт комитеты рәйесе кеүек юғары вазифаларҙы лайыҡлы үтте, мәҡәлә, хикәйә, хәтирә, романдары матбуғатта бер-бер артлы баҫылып торҙо. Боронғо башҡорт йырҙарын бик оҫта башҡарыр ине. Данлыҡлы артист һәм ҡурайсы Ғиниәт Ушанов уны йәш сағында “йырсы булыр” тип нарыҡлаған. Шуға Рамазан Ғимран улының “Һарығолаҡ”та үҙ ролен оҫта башҡарыуы тәбиғи ине.\nТәлғәт СӘҒИТОВ, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, хаҡлы ялдағы опера йырсыһы, 86 йәштә:\n– Ә һеҙ минең этемде, Джегымды, онотмағыҙ. Өйрәтелгән, ғәләмәт шәп һунар эте ине бит ул. Роль уйнамаһам да, ике серия дауамында эт менән йөрөнөм. Джегым “ултыр”, “ят”, “тор” кеүек һәм башҡа бихисап фармандарҙы теүәл үтәп, үҙ бурысын бик матур башҡарҙы, тамашасы һөйөүенә лайыҡ булды.\nФильмдың тәүге өлөшө Һиммәттең ҡанһыҙлығы менән тамамланғас, республикабыҙҙың төрлө мөйөшөнән хаттар күпләп килә башланы. Айырыуса балалар, уларҙың атай-әсәйҙәре, Һарығолаҡтың ғүмере шулай аяныслы өҙөлөүе менән ризалашмай, илашып, телевидениеға, шәхсән авторға, баш режиссерға “Һарығолаҡ иҫән ҡалһын”, “Нишләп этте үлтерәһегеҙ?” кеүегерәк йөкмәткеле хаттар яуҙырҙы. Фильмдың дауамы шулай барлыҡҡа килде. Икенсе серияны Рамазан Өмөтбаев, Йәркәй Яҡшыдәүләтов, Әнүәр Нурмөхәмәтов бергәләп ижад итте тиһәң дә була.\n– Әҫәр иҫ китмәле тәрән кинәйәгә эйә. Эт тоғролоғо, йәғни аңһыҙ тоғролоҡ менән кемгәлер хеҙмәт итеп харап булыусылар тормошта осрап ҡына тора бит.\nМин таба алған мәғлүмәттәр ошонда тамам. Ҡайһы бер сығанаҡтарға ҡарағанда, 1996 йылда “Һарығолаҡ” телефильмын республикабыҙҙың С. Юлаев исемендәге дәүләт премияһына тәҡдим итеп ҡарағандар. Хөкүмәт тирәһендә ҙур ғына вазифа биләүсе берәү: “Премияны мотлаҡ аласаҡһығыҙ”, – тип ышандырған да... Вәғәҙә һүҙ генә булып ҡалған шул. Был хәл “Һарығолаҡ” телефильмының бер заманда ла иҫкермәүенә, Һиммәт кеүектәрҙең тормошта гел осрап тороуына дәлил түгелме ни?!\nБашҡортостандың Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте советы ағзаһы.\nРайон: Ҡырмыҫҡалы районы, Ибраһим ауылы.


Республикала яңы йыл табыны өсөн аҙыҡ-түлек хаҡы 6743 һум тәшкил итте — Башстат\n30 Декабрь 2021, 11:41\nБашҡортостанда яңы йыл табыны өсөн аҙыҡ-түлек хаҡы 6 743 һум тәшкил итте. Башстат мәғлүмәттәренә ярашлы, уҙған йылдағы хаҡтар менән сағыштырғанда, был 13% тиерлек күберәк.\nБашҡортостанда бер йылда «Оливье» индексы ла артып, 348,9 һум тәшкил иткән, былтырғы күрһәткестәрҙән 11% юғары. Ә бына рәсәйҙәрҙең яратҡан «Тун аҫтындағы сельдь» салаты быйыл 2020 йылдың декабренә ҡарағанда күпкә ҡиммәтерәккә төшә. Уны әҙерләү өсөн кәрәкле ризыҡтарға хаҡтар уртаса 26,5% артҡан.\nБигерәк тә балыҡтан эшләнгән тоҙло һәм ыҫланған деликатестар, шулай уҡ һөмбаш ыуылдырығы, торт, шампан, картуф, ҡыяр, ҡош ите ҡыйбатланған. Әфлисунға, лимонға, һутҡа һәм коньякка хаҡтар төшкән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЮМОР ЙОМРО ТАШ ТҮГЕЛ, ЮЛДА ЯТМАЙ - 2021 - Мәҡәләләр\nҺәр матбуғат йөҙөн рубрикалары биҙәй. "Киске Өфө" гәзитендә улар бихисап. Ҡайһы бер рубрикалар шундуҡ үҙ уҡыусыларын табып, йәшәп китә, ҡайһылары һүнеп тә ҡуя. Йәшәгәндәре илдәге кәйеф-торошто сағылдыра, тотороҡлоҡҡа алып килә. Һәр береһенең үҙенә күрә рейтингы бар. "Алдар менән Ерәнсә ҡоро" лакмус ҡағыҙы һымаҡ илдәге торошҡа шул хәтлем һиҙгер: йә әүҙемләшә, йә һүлпәнәйә. Ни булһа ла йәшәй, йәшәргә тырыша. Нәҡ беҙҙең һымаҡ. Үҙ йырҙарын башҡарыусы шағир-йырсы Александр Розенбаум бер сығышында: "Мин һуңғы ваҡытта ниндәйҙер юғары көстәрҙең барлығына ышана башланым. Бына, анекдоттарҙы алығыҙ, уларҙы берәү ҙә махсус яҙмай, ә улар әллә ҡайҙан барлыҡҡа килә һәм йәшәй", - тип әйтеп ҡуйҙы. Юморһыҙ йәшәп булмай был тормошта. Йәшәп булалыр, ләкин ул йәшәүме икән? Ниндәй генә ауыр ваҡыттар булмаһын, шуҡлығын, шаянлығын юғалтмаған әҙәм балалары. Үтә етди кешеләр ауырыраҡ ҡабул итә шаярыуҙы, хатта аҡылһыҙлыҡҡа һанағандар ҙа юҡ түгел. "Юморһыҙлыҡ аҡылһыҙлыҡҡа тура пропорциональ", ти торғайны билдәле психолог мәрхүм Вадим ағай Сафин. Йәшәйек! Һүҙ Әбйәлил районы Әсхәл Әхмәт-Хужа исемендәге "Йәйғор" әҙәби берекмәһе ағзаларына.\nСәфинә Әхмәтова: Беҙҙең ауылдан бер ағай кәләше менән городҡа (әбйәлилдәр Магнитогорскиҙы шулай атай) картуф һатырға барған. Һатып алыусылар аҙ булғас, ир кеше ҡала буйлап йөрөп килергә булған. Килеүенә байтаҡ кеше сиратҡа баҫҡан. Ҡатыны эргәһенә үтәйем тиһә, мәрйәләр быны үткәрмәй, ти.\n- Эй, черномазый, куда лезешь? Оптом покупаете, потом нам же втридорога продаете! - тип әрләп ташлағандар хатта.\n- Мин её муж, - тип әйтеп тә ҡараған, үткәрмәгәндәр барыбер.\nҠарағусҡыл йөҙлө башҡорт булһаң, шулай ҙа була икән.\nИсмәғзәм Исмәғилев: Ике башҡорт әлеге лә баяғы Мәғнит урамы буйлап китеп барһа, ҡаршыларына бер негр осраған. Тау институтында уҡыған студент булғандыр, күрәһең. Береһе икенсеһенә әйтә ти:\n- Ҡара әле, ҡара, һинән дә ҡарараҡ кеше бар икән дә!\n- Үҙеңде бел, - тигән була ти икенсеһе, - уның алдында беҙ ҡарһылыу һымаҡ.\nАйһылыу Хәсәнова: Кәртүк тигәндән, беҙҙә бер кеше Ҡәҫтәрәм ағайҙан кәртүк алып, баҙарға киткән. Мәрйәләр картуфты улай-былай әйләндергеләп ҡарайҙар, әммә алырға ашыҡмайҙар икән.\n- Ҡайҙан алып килдең, кемдән? - тип төбәшәләр, ти.\nБыл: "Кастарамский", - тигән икән, "О-о, Кострома", - тип сират баҫып алып бөткәндәр.\nИсмәғзәм Исмәғилев: Вьетнамдар цирк эргәһендәге баҙарҙа үҙ тауарҙарын һата башлаған мәл. Урыҫса бөтөнләй белмәйҙәр, ни һораһаң да, "тысяся-тысяся", тип тик торалар. Берәү юрамал: "Давай, за полторы тысяча куплю", - ти. Тегеләр: "Нее, тысяся-тысяся", - тиҙәр.\nСәфинә Әхмәтова: Бер әбей баҙарға һатынырға барған. Тауары шул ауылса инде: йомортҡа, һөт һәм бер әтәс. "Курица почем?", тип һораһалар: "Это не курица, курица дома. Это муж курицы", - тигән була, ти.\nМөнирә Кирәева: Урыҫтар Ирәндеккә күтәрелергә юлды белмәй, көтөүсенән һорашҡандар. Теге ҡапыл ғына ниcек аңлатырға белмәй, "Ирандык надо подымать", тигән дә ҡуйған.\nМөнирә Кирәева: 75-се ҡоролоҡ йылында колхозсылар Украинаға барып, һалам бәйләнеләр. Таҡһырҙан бер ағайҙы бригадир итеп ебәргәндәр. Ашханала, сиратҡа баҫып, үҙ кешеләренә ашарға үҙе алып бирә икән. Аш ебәреп тороусы хохлушка: "Скильки вам?", - тип һорай икән. Аптырауға ҡалған ағай: "Мне без кильки", - тип яуаплаған. Ҡатын тағы һораған. Яуап шул уҡ. Сират ҙур, тиҙерәк ебәрер кәрәк. "Ну, скильки вам?", - тип тауыш күтәргәс, ағай: "Ладно, айда, с килькой", тип яуаплаған.\nАйһылыу Хәсәнова: Ун йыл элек урыҫтарҙан ҡоҙоҡ ҡаҙҙырабыҙ. Төшкә тауыҡ бешерҙем. Урыҫ тотто ла: "Это гусь?"- тип һораны. "Нет, птица", - тинем. "Курица - не птица", тигәнде ишеткән бар бит инде. Хәҙер "Не гусь, а птица", тигәнем лаҡап булып ҡалды.\nСәфинә Хәкимова: Бер ир Асҡарҙағы магазинға ингән. Һатыусыһы мәрйә икән. Сираты еткәс, ҡаушап ҡалған ир: "Курить купили?" - тип һораған. Мәрйә асыуланып: "Что надо?" - тигәс, был тағы: "Курить купили?" - тип һораған. Сираттағылар шаулаша башлағас, ир оялып сығып киткән. "Курить дайте", - тип һорарға онотҡан, бахыр.\nИсмәғзәм Исмәғилев: Студент саҡта мунсанан ҡайтып киләбеҙ. Йыуынып ҡайтып килгәндәр башҡаларҙан айырылып тора бит ул. Бер төркөмдәш ҡыҙыбыҙ беҙҙе күрҙе лә, ихласлап тороп, "С легким паром!" тип әйтергә уйланы, шикелле. Ләкин бөтөнләй икенсе төрлө килде лә сыҡты. "Счастливого пути!" тине ул.\nӘлиә Ихсанова: Үтәгәндеке бер ағай өй һалырға шабашкаға барған. Араларында урыҫтар ҙа бар икән. Бер урыҫ бынан: "Где топор?" - тип һораған. Был ағайҙың урыҫсаһы һүлпәнерәк булғандыр инде. "Топор на өй арты лежит", - тип яуаплаған. Хәҙер үҙе мәрхүм, лаҡабы ҡалды.\nАйһылыу Хәсәнова: Әлеге шул ир-аттар бер татарға мунса күтәрәләр икән. Балтаһы төшөп киткәс, бер ир татарға: "Апа (әбйәлилсә бабай була), балтаны алып бир әле", - тигән. Татар: "Мин сиңа апа булырға, бичә тип беләсеңме мине", - тип асыуланып киткән.\nМөнирә Кирәева: Күршебеҙҙең Мәғниттән килгән улының ҙур сумкаһын ҡәйнәмдәр алып торған. Улы ҡалаһына ҡайтыр булғас, күрше әбей: "Ислам Мәғниткә китә, теге сумканы алырға килдем", - тип ингән. Аңын-тоңон аңламаған ҡәйнәм маз булып эҙләргә керешкән. Эш ҡабалан булғас, күршеһе лә уға ҡушылған һәм эҙләгән әйберҙе урындыҡ аҫтынан һөйрәп сығарған. "Мына, мынауында ултырған да баһа", - тей икән. Ҡәйнәм: "Аһ-аһ, уны дауна бәлеш ауыҙ сумка тип әйтмәй ней, дауна алып бирер инем", - тигән.\nИсмәғзәм Исмәғилев: Ике әзмәүер бер әбейгә мунса бурарға ялланған. Һөйләшеп-килешеп, аванс аҡсаһын алғас, береһе икенсеһенә әйтә ти: "Һин сығып һыҙа тор, мин артыңдан сығып сабырмын". Әбей сығыуға елдәр иҫкән был икәүҙән. Яҡшы аңлағандар бер-береһен.\nСәфинә Әхмәтова: Бер әбей бәләкәй улы менән попуткаға ултырған. Шоферы урыҫ икән. Оҙон юлда шым барыуҙы хуш күрмәй, урыҫ һүҙ башламаҡсы булып: "Это твой сын?" - тип һораған. Әбей: "Да, твой, твой сын", - тигән дә ҡуйған. Урыҫ башҡа һүҙ ҡушмаған.\nМөнирә Кирәева: Буранғолдоҡолар Ғәйзулла менән Әғзәм йомош менән Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл ҡасабаһына барғандар. Бер урыҫҡа төнгөлөккә фатирға төшкәндәр. Быларҙың бәләкәй ҡыҙы сәсрәп ауырып ята икән. Башҡорттарҙың ҡайһы берҙәренең өшкөрөм-төкөрөмгә шәп икәнен белгән урыҫ ярҙам һораған. Ундай һәләте булмаһа ла, Ғәйзулла Әғзәмгә кәртәнән һарыҡ буғы индерергә ҡушҡан. Ҡара төҫтәге йоморсаҡтарҙы теҙеп һалып, ауыҙ эсенән нимәлер уҡып, төкөрөнә башлаған был. Эргәһендә ултырған Әғзәм көлөүҙән көскә тыйылып ултыра, ти. Ғәйзулла: "Һарыҡ ине, буҡ ине, һарыҡ ине буҡ ине. Һиңә әйтәм, тик ултыр. Хәҙер атыу эште боҙаң", - тип һамаҡлай, ти. Бер йоморсаҡты һыуға иҙеп, ҡыҙға эсереп тә ебәргән. Иртәгеһен юлдарын ары дауам иткәндәр. Ҡайтышлай урыҫҡа тағы һуғылғандар. Ауырыған ҡыҙ йүнәлеп, йән-фарман йүгереп йөрөй, ти. Урыҫ ҡыҙын "йүнәлткән" Ғәйзулланы ҡайҙа ултыртып, нимә бирергә белмәй ҡыуанып, быларҙы һыйлап ҡайтарған.\nМөнирә Кирәева: Элек, ысынлап та, ауыл ерендә урыҫсаны бөтөнләй белмәнеләр. Урыҫтар менән артыҡ аралашып та барманылар. Минең ағайҙың ике ҡатындан биш балаһы булды, икеһе - Копейскиҙан, өсөһө - Таштуйҙан. Балалары үҙ-ара татыу булды. Юлы төшһә, ағай айырылған еңгәйгә һуғылып, уларҙы ла ҡуша тейәп алып ҡайта торғайны. Бергә ҡунаҡлашып, дошманлашмай йәшәнеләр. Элек бит кешеләр араһында шулай татыулыҡ була торғайны. Әсәйем мәрхүмә теге биш баланы бергә теҙеп ултыртып, уларҙың бер ата балалары икәнен үҙенсә аңлатҡан. "Адин атес, два мать" булған уның аңлатмаһы. Ул ваҡытта әсәйемә ни бары 63 кенә йәш булған. Балалар йәшен һорағас: "Шишнадцать три", - тип яуаплаған.\nФәнүзә Биктимерова: Элек район һабантуйында бик күп йырсыларҙы тау битенә теҙеп, ҙур хор ойошторалар ине. Бер мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләгән ғәләмәт матур тауышлы апайҙы ла йырсылар исемлегенә индергәндәр. Тауышы матур, әммә ҡолаҡҡа ҡатыраҡ булған апайыбыҙ. Репетиция ваҡытында хорға өйрәтеүсе "Сопрано!" ти ҙә ҡысҡыра икән. Ҡысҡырыуы була, теге апай йән-яғына ҡаранып, кемделер эҙләй икән. Ҡабат бармаған ул хорға. Аҙаҡ сәбәбен һорағандар икән, "Ҡалайтып унда оялмай барайым. Унда завроно тиклем завроно йырлай алманы, хорҙы боҙоп тик торҙо. Өйрәтеүсе уға әллә нисә тапҡыр зәмичәние яһаны. Уның урынына үҙем ер булып оялып торҙом", - тип яуаплаған.\nӘлфирә Нуритдинова: Һәр ауылда төрлө мажараларға тарып йөрөгән кеше була. Беҙҙә лә бар ине шундай бер инәй. Уның бер мәҙәген яҙайым әле. Урыҫ ауылында була был хәл. Инәй бер туҡтауһыҙ сиҡаҡлай икән. Хәлен урыҫтарға үҙенсә аңлатҡан. Ауыҙын күрһәтеп: "Тут кричит, нәвирнә, Әхмиәнкә придет". Баҡтиһәң, был ваҡытта улы әрмелә булған. Йәнәһе, шуны аңлатҡан: тамағы ҡысҡырғас, улы ҡайтып килә, күстәнәс һорай тамағы.\nСәфинә Әхмәтова: Эскесе ирҙең Васька исемле бесәйе булған. Уныһы әсеп ултырған балға ҡолап төшкән. Ир бесәйҙе тарта һалып алып борғослап һыға башлаған. "Давай, Васька, давай еще одну капельку", - тип һамаҡлай, ти, етмәһә.\nМарсель Хамматов: Элек Тупаҡ ауылында урыҫтар ҙа йәшәгән. Вася тигәндәре бигерәк ыздарауай булған. Өмәләп кәбән ҡойғанда, башта торған дүрт ир был ташлаған бесәнде көскә тағатып тапап өлгөрәләр икән. Береһе өҫтән ҡысҡыра, ти: "Вася, не заваливай!" Хәҙер ауылда шул һүҙҙәр һаман да лаҡап булып йөрөй.\nСалауат Әминев: Дауыт ауылынан Хәдис ағай (хәҙер мәрхүм инде, йәндәре йәннәттә булһын!) әрменән ҡайтҡас, Ҡырҡты тауына ҡарап, атаһына: "Что за гора появилась?" - тип һораған.\nӘлфирә Нуритдинова: Бер инәй иртә тороп, бесән күбәләргә китә. Етәүҙе күбәләй ҙә, ҡайтҡас, һигеҙ күбә эшләнем, тип хәбәр һала. Иртән барғас, ҡайҙа бер күбәң, тип һорайҙар бынан. Иң ҙур күбәгә күрһәтеп, бына, күбә эсендә күбә, күрмәйһегеҙме әллә, тип яуаплаған. Хәҙер беҙҙә ҙур күбәне күбә эсендә күбә, тиҙәр.\nСалауат Әминев: Элек әсәйем мәрхүмә Мәғниттәге бер магазинға инһә, эшләпә кейгән, ирендәре буялған һатыусы мыҡырайып баҫып тора икән. Әсәйем нимәлер һораған бынан. Теге өндәшмәгәс, "Һаңғырау, дә?" тип ҡулынан тартҡан икән, теге ҡолаған да киткән. Тауышҡа килеп сыҡҡан ысын һатыусы: "Бабушка, поставь манекен на место!" - тип һуҡрана, ти. Икенсе магазинға инһә, тағы буяулы иренле, эшләпә кейгән берәү тора, ти. Әсәйем тегенең янына барып, ирендәрен бүлтәйтеп, "Пуууб!", тип еңенән тартҡан икән, тегенең күҙҙәре шарҙай булған. "Чего надо, апайка?" тип һорай, ти, етмәһә.\nӘлиә Ихсанова: Беҙҙә элек бер малай (хәҙер ул апа мәрхүм инде) атаһы менән Мәғниткә барып ҡайтҡас, аптырап һөйләй, ти: "Урыҫтарҙың бәләкәй генә балалары ла русса һөйләшә белә икән дә!"\nМарсель Хамматов: Ауылдағы бер әбей городтағы трамвайға ингәс, дарҡылдатҡансы һауаны боҙған да ҡуйған. "Че, бабушка воздух портишь?" - тигән берәү. "Почему портишь, я воздух пускаю", - тигән әбей.\nАйһылыу Хәсәнова: Дүрт йәшлек сағында бәләкәй улымды Үтәгәнгә алып барҙым. Өләсәһе менән шул тиклем килештеләр. Эй сутылдаштылар, һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй. Бер моҡсай күстәнәстәр, бүләктәр, уйынсыҡтар тейәп ҡайтты малайым. Ҡайтҡас, "Үтәгән өләсәй беҙгә нисек туған?" - тип һорай. "Ул минең әсәйем, мин һинең әсәң, шулай туған", - тип яуап бирҙем. "Бындағы өләсәй нисек туған?" - тип, һаман төбәшә. "Ул атаңдың әсәһе", - тим. Уйланып ултырҙы ла: "Ә атайым миңә нисек туған?" - тип һорамаһынмы.\nИсмәғзәм Исмәғилев: Бер бала әсәһенән: "Әсәй, һинең үҙеңдең әсәң бар бит. Ниңә әсәң менән йәшәмәй, беҙҙең менән йәшәйһең?" - тип һорай, ти.\nЯҙылған: 17.12.21 | Ҡаралған: 323


Рәхмәт һиңә, ҡарт олатай! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Тубырсыҡ » Рәхмәт һиңә, ҡарт олатай!\nРәхмәт һиңә, ҡарт олатай! 08.05.2012 // Тубырсыҡ\nХөрмәтле милләттәшебеҙ, гәзитебеҙҙең тоғро дуҫы Гүзәл Ситдиҡова был хикәйәне “Тубырсыҡ”тың үтенесе буйынса яҙып бирҙе. Ҙур рәхмәт Һеҙгә, Гүзәл Рамазан ҡыҙы!\nАсман олатаһы йәшәгән хәрби ҡаласыҡҡа ҡунаҡҡа килде. Ашап алғас, күмәкләп урамға сыҡтылар.\nБарса халыҡ музыка яңғыраған яҡҡа табан ағыла. Бер аҙҙан автомат тотҡан һалдат һәйкәле янына барып сыҡтылар. Унда йәш һалдат ҡарауылда тора. Эргәһендә ҙур, матур эт артҡы аяҡтарына сүгеп ултырған. Улар ҙа армияла хеҙмәт итә икән.\nАрыраҡ ҡуйылған оҙон ҡара таш диуарға күп итеп нимәлер яҙылған.\n— Олатай, был ниндәй байрам һуң ул? — тип һораны Асман.\n— Еңеү көнө, ҡолонсағым.\n— Ә кем кемде еңгән? — Малай аптырап ҡалды.\n— Элек, минең атайым йәш саҡта, һуғыш булған. Илебеҙгә дошман баҫып ингән, — тип аңлатты олатаһы. — Улар танк менән килгән, самолет осороп, бомба ташлаған, пулеметтан атҡан. Бик ҡурҡыныс булған ул һуғыш. Атайым да яуға киткән, илде һаҡлашҡан. Ошо яҙыу араһында уның да фамилияһы бар.\n— Ә ул атышырға ҡурҡмағанмы? — тип һораны Асман. Ул һуғышты кинола саҡ ҡына күргәне бар. Ысынлап та, ҡурҡыныс. Шуға малай атыш күрһәтелгән киноларҙы ҡарамай.\nОлатаһы Асманды күтәреп алды ла һөйләүен дауам итте:\n— Юҡ, атайым бик батыр кеше ине. Бер саҡ уны алышта пуля яралаған. Шыуып барырлыҡ та хәле ҡалмаған. Ауыртыныуҙан хатта иҫен юғалтҡан, бер ни күрмәҫ, ишетмәҫ булған. Бер саҡ битенә ниндәйҙер йөнтәҫ йылы нәмә ҡағылғанын һиҙгән. Күҙен асып ебәрһә, янында эт ултыра, ти. Ул, һалдатты йәлләгәндәй, шыңшып ҡуйған да китеп барған. Күпмелер ваҡыт уҙғас, атайымдың янына бер ҡыҙ шыуышып килгән. Уларҙы “санитарка” тип йөрөткәндәр. Ҡыҙ атайымды плащ-палатка тип аталған ҡалын туҡымаға шыуҙырып һалған да һөйрәп алып киткән. Яңынан атыш башланғанда, атайым инде яралыларҙы дауалай торған урында булған.\n— Бәхетең, Полкан һинең янға алып барып сығарҙы, — тигән санитарка хушлашҡан саҡта.\nАтайым шулай тере ҡалған. Ә эттәрҙе бик ярата ине. “Аҡыллы, тоғро улар”, — ти торғайны. Һуғышта өйрәтелгән эттәр яралыларҙы эҙләшкән. Бына был һалдат та эт менән тора, моғайын, ул да эшендә ярҙам итәлер.\nАсман һалдатҡа ла, эткә лә һоҡланып ҡарап торҙо — ниндәй матур һәм батыр улар!\nОлатаһы малайҙы үҙҙәренең фамилияһы яҙылған урынға алып килде. Асман әле оҙон һүҙҙәрҙе уҡый белмәй. Урталағы ҡыҫҡа һүҙҙәге хәрефтәрҙе әйтә башланы:\n— Х-Ә-М-З-Ә. Хәмзә! — тип шатланып ҡысҡырып ебәрҙе ул.\n— Эйе шул, Хәмзә, — тине олатаһы. — Атайымдың исеме шулай ине.\nҠаһарман яугирҙең бүләһе бәләкәс кенә ҡулдары менән хәрефтәрҙе һыйпап сыҡты:\n— Рәхмәт һиңә, ҡарт олатай!..\nИҫәпләрлек малыбыҙ бар 13.07.2016 // Тубырсыҡ / Әҙәбиәт\nМин Иҫке Сибай мәктәбендә V класты тамамланым. Әле рәхәтләнеп ял итәм, киләһе уҡыу йылына көс йыям....\nТотош уҡырға 1 001\nАй-һай, киләсәк, Батыр рухын беләсәк! 13.07.2016 // Тубырсыҡ / Әҙәбиәт\n“Салауаттың ярһыу атын Уҙыр батырҙар тыуһын. Топ-топ батырҙар, Өҙә баҫып барырҙар! Салауаттың утлы...\nТотош уҡырға 1 159\nҠаушарға ярамай 03.06.2016 // Тубырсыҡ\nТәжрибәһеҙҙәр “ҡорос ат”ы сығынлаған саҡта артыҡ ҡаушай, ныҡ борсола башлай, үҙенә урын таба алмай...\nТотош уҡырға 832\n“Илдең баш архитекторы буласаҡмын” 01.06.2016 // Тубырсыҡ\nБилал Томаншин башҡа малайҙарҙан бер нисек тә айырылмай кеүек: ниндзялар, машиналар тураһында...\nТотош уҡырға 943\nКәрәҙле тылсым 01.06.2016 // Тубырсыҡ\nЙәйге йәмле көн. Мин еләк йыйып йөрөйөм. Бер мәл янымдағы матур сәскәгә нәҙекәйбил бал ҡорто килеп...\nТотош уҡырға 1 084\nҠояш ҡунды күңел күгенә 01.06.2016 // Тубырсыҡ\nЙәй – ул рәссам. Ер өҫтөнә Мең биҙәктәр яһар саҡ. Йәй – моңло йыр. Ҡоштар ярһып, Сәсәй-сәсәй һайрар...\nТотош уҡырға 1 487\nИлһөйәрлек өлгөһө 01.06.2016 // Тубырсыҡ\nХозур тәбиғәтле тыуған ерем Бишбүләгем – ғәзиз бишегем. Илен һаҡлар, яҡлар һәм дә данлар Батыр...\nТотош уҡырға 812\nЕребеҙ баҡса кеүекме? 01.06.2016 // Тубырсыҡ\nЕрҙә иң кәрәклеһе – һыу. Унһыҙ тереклек йәшәй алмай....\nӘйҙә, уйна, күбәләк! 01.06.2016 // Тубырсыҡ\nЙәшел хәтфә болонда Оса төрлө күбәләк. Бер-береһен уҙышып, Уйнай улар бергәләп....\nТотош уҡырға 961\nИзгелек нигеҙен һаҡлар оран 11.05.2016 // Тубырсыҡ\nРайон мәҙәниәт һарайынан яңғыраған ошо һүҙҙәр Бөрйәндең оранына әйләнде кеүек. Мәктәпкәсә йәштәге...\nТотош уҡырға 963\nОлатайҙан – оло һабаҡ 11.05.2016 // Тубырсыҡ\nФаяз олатай тырыша-тырыша бал ҡорттарына рам яһай ине. Уның янына биш йәшлек ейәне йүгереп килде. –...\nТотош уҡырға 549\nСыйырсыҡ йырлап уятты 11.05.2016 // Тубырсыҡ\nОлатайым ҡала эргәһендә өй һалып бирҙе. Яңы йылдан шунда йәшәйбеҙ. Ағас йортта шундай рәхәт! Эш тә...\nТотош уҡырға 583


Бесәй балаһы һәм... губернатор Тупойкин\n5 Март 2019, 12:35\n– Мияу!..Машиналар менән гөрләп торған урам тротуарынан яй ғына атлап барған Мәҡсүт ағай был тауышты ишеткәс, ағас барактар яғына боролдо. Барактарҙы ышыҡлаған ҡойма буйлап уға табан бесәй балаһы сабып килә ине. Мәҡсүт ағай ни уйларға ла өлгөрмәне, ҡойроғон һауаға сөйгән йән эйәһе уның эргәһенә килеп еткәс, аяҡ араһына инеп тә китте.\nМашиналар менән гөрләп торған урам тротуарынан яй ғына атлап барған Мәҡсүт ағай был тауышты ишеткәс, ағас барактар яғына боролдо. Барактарҙы ышыҡлаған ҡойма буйлап уға табан бесәй балаһы сабып килә ине. Мәҡсүт ағай ни уйларға ла өлгөрмәне, ҡойроғон һауаға сөйгән йән эйәһе уның эргәһенә килеп еткәс, аяҡ араһына инеп тә китте.\n– Кит!.. – Мәҡсүт ағай салбар балағына һырылған бесәй балаһын ҡыуа башланы. – Кыш!..\nБәләкәс моронона өс бөртөк сығарған төймә күҙ ҡыуыуҙы аңламаны, киреһенсә, алыҫтағы трактор тырылдауына оҡшаған тауыш сығарып мырылдарға тотондо.\n“Хужаһы бармы икән?.. – Мәҡсүт ағай барактар яғына ҡараны. – Күптән бесәй алырға йыйына инем... Бигерәк матур ҙа ул. Әллә... береһе лә күрмәгән саҡта алайым да ҡуяйыммы?..”\nМәҡсүт ағай алан-йолан ҡаранды. Унан ҡапыл эйелде лә, бесәй балаһын усына алғас, йылы ҡуйынына тыҡты һәм... шәп-шәп аҙымдар менән светофор яғына йүнәлде.\n– “Тиҙерәк урам аша сығырға кәрәк, – тине эсенән. – Теге яҡҡа сыҡҡас, “бесәй балаһы минеке” тип береһе лә бәйләнә алмаясаҡ... Бала-саға ла ҡыуанасаҡ...”\nГубернатор Тупойкин мобильнигынан һөйләшеп бөткәс ярҙамсыһына аҡырып ебәрҙе.\n– Ниңә һаман минең рейтинг түбән? Ниңә бер нәмә лә эшләмәйһең? Ни өсөн тотам һине?!.\n– Владимир Валдемирович, ҡулдан килгәндең бөтәһен дә эшләнем: радио, телевидение – көн дә һеҙҙе һөйләй, гәзиттәр маҡтап яҙа...\n– “Яҙа!..” Улай булғас, ниңә минең урынбаҫарым Мандельштейндың рейтингы күтәрелә?\n– Һуң, уға Кобзон йырлап китте. Ә банкир Айденман аҡса бирә.\n– Нимә, беҙҙең аҡса әҙме – целый нефтяной компания эшләй!\n– Шуны аңла, аңра: һайлауҙарҙа Мандельштейн еңһә, икебеҙҙе лә йә сүплеккә ырғытасаҡтар йә төрмәгә – ул саҡта прощай коммунизм!\n– Аңламайһың шул! Аңлаһаң, рейтингымды күтәрер өсөн берәй нәмә уйлап сығарыр инең! – Тупойкин асыуынан “Тойота”һының тәгәрмәсенә типте.\nЯрҙамсыһы өтәләнеп машина ишеген асты.\n– Алдағы “Мерседес”ҡа ултыр – күрәһем дә килмәй һине! – Тупойкин “Тойота” эсенә инеп йәйелде.\n– Ярҙамсыһы губернаторҙы оҙатыусы машиналар төркөмө араһында алда барған “Мерседес”ҡа йүнәлде.\n“Ҡала туңып ултыра, бөтә ерҙә мафия, наркомания. Пенсия үҙ ваҡытында түләнмәй. Йәштәргә эш юҡ... Рейтинг кәрәк уға. Рейтинг булһын өсөн әҙерәк ҡыл ҡыбырлатырға кәрәк. Ә ул сит илдән ҡайтып инмәй. Швейцария банкына күпме аҡса күсерҙе, балаларын унда йәшәргә оҙатты. Һайлау ваҡыты етһә генә халыҡ иҫенә төшә...” – шулай уйланып барған Тупойкиндың ярҙамсыһы асыуланып алда маяҡтарын балҡытып барған милиция машинаһына ҡараны. Унан ҡарашын ҡыҙыл лампочка яндырырға ниәтләгән светофорға күсерҙе.\nШул саҡ алан-йолан ҡаранған һәм уң ҡулын ҡуйынына тыҡҡан ир кеше күҙенә салынды. Ул шунда уҡ хәүефһеҙлек кнопкаһына баҫты һәм алда барған һаҡсылар машинаһына радиорация аша ҡысҡырып ебәрҙе.\n– Губернаторға покушение!..\nАлда килгән милиция машинаһы “Бр-рп!..” тип сигналын тоҡандырҙы. Быны ишеткән һаҡсылар машинаһының икеһе алға уҡталды, өсөнсөһө губернатор ултырған “Тойота” эргәһенә ашыҡты.\n– Ҡайҙа киллер?!. – һаҡсылар башлығы радиорация аша Тупойкиндың ярҙамсыһына өндәште.\n– Аңралар! Ана, светофор эргәһендә – кеҫәһенә ҡулын тыҡҡан!\nАшығып килгән “Мерседес” киҫешкән урамға барып сыҡты һәм “БМВ”ға барып менде. “БМВ” артынан килгән “Волга” быларға төкөмәйем тип, ҡаршы яҡҡа сыҡты һәм йөҙгә-йөҙ “Камаз”ға сәпәлде. “Камаз” үҙ сиратында икенсе автомобилдәр өҫтө буйлап китте. “Дарх-дорх!..” машиналар бер-бер артлы төкөшә башланы...\nӘ ул мәлдә һаҡсылар ултырған икенсе “Мерседес” тормоздарын һыҙғыртып светофор эргәһенә килеп туҡтаны һәм ҡулын ҡуйынына тығып алан-йолан ҡаранған Мәҡсүт ағайға ташланды. Пистолет тотоп үҙенә табан йүгергән кешеләрҙе күргәс, Мәҡсүт ағай “былар енәйәтсе тота, ахыры...” тип артына әйләнеп ҡараны. Тик шунда уҡ башына һуғылып һәм бот араһына тибелеп тротуарға әйләнеп барып төштө.\nҠул менән кәүҙә араһына ҡыҫылған бесәй балаһы Мәҡсүт ағайҙың ҡултыҡ аҫтына тырнаҡтарын батырҙы. Башына һуғыуҙан иҫәңгерәй башлаған Мәҡсүт ағай бесәйҙең бындай “укол”ынан шунда уҡ кире аңына килде. “Бесәй балаһы иҙелә бит!..” тип уйлап өлгөрҙө һәм ҡуйынынан йән эйәһен сығарырға маташты.\n- Пистолет!.. – тип ҡысҡырып ебәрҙе сусҡа һымаҡ һимеҙ һаҡсы икенсеһенә.\n- Икенсеһе шунда уҡ ағайҙың ҡулына төбәп атып ебәрҙе. Ҡул һөйәктәрен йәнсеп үткән пуля, бесәйҙең һыңар тәпәйен өҙҙө һәм ҡабырға һөйәктәре аша үткәс, туҡтап ҡалды.\n“Губернатор Тупойкинға покушение булған. Уны урынбаҫары Мандельштейн ойошторған!.. Киллер үлемесле яраланған...”\nШул уҡ көндө кис бөтә радио, телевидение тапшырыуҙарын өҙөп был яңылыҡты һөйләне. Гәзиттәр беренсе биттәрен ошо ваҡиғаға бағышланы. Икенсе көнө Мандельштейнға енәйәт эше астылар һәм эшенән сығарҙылар.\nБольницала аңына килгән Мәҡсүт ағайҙы тәүҙә ФСБ кешеләре ҡолаҡҡа ятмаған һорауҙар биреп ыҙалатты. Унан – прокуратура хеҙмәткәрҙәре. Иң аҙаҡ “Йәшерен ойошма” вәкилдәре килде. Тап улар һораша-һораша бөтә был мажараның айышына төшөндөләр һәм был турала бермә-бер ҡалып губернаторға бәйән иттеләр. Тупойкин уларҙы тыңлап бөткәс бер аҙ уйланып торҙо. Унан кинәт юғары күтәрелгән рейтинг графигына күҙ һирпте. Тик шунан һуң ғына ауыҙына ҡарап торған тоғро һаҡсыһына күҙ ҡыҫты ла, усын муйынына ҡуйғас, серле генә ҡырҡыу хәрәкәт яһаны...\nИкенсе көндө врачтар Мәҡсүт ағайҙың үлеү фактын констатировать иттеләр. Беҙҙеңсә әйткәндә, үлгәнен асыҡланылар.\nҺайлауҙар уңышлы үтте.\nҺайлау хоҡуғы булған 100 процент кешенең 23,54 проценты участокка килде. Һәм шуларҙың 65,98 проценты губернатор Тупойкин өсөн тауыш бирҙе.\nБыл мәлдә барак өйҙәр подвалында һыңар тәпәйе өҙөлгән бесәй балаһы ла аслыҡтан, хәлһеҙлектән тауыш бирә ине.


Республика ҡышты ҡаршылауға әҙер // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспублика ҡышты ҡаршылауға әҙер\n15:25, 23 октября 2009 Иҡтисад\nКөҙгө-ҡышҡы осорға әҙерлек график буйынса алып барыла. Бөгөн был хаҡта “Интерфакс” агентлығында БР торлаҡ-коммуналь хужалығы министры Гемань Әсәҙуллин һөйләне.\nВедомство башлығы һүҙҙәре буйынса, республика Хөкүмәте ҡышҡа әҙерлекте 1 сентябргә тамамлауҙы бурыс итеп ҡуйған. Быйыл коммуналь тармаҡта әҙерлек эштәренә 1,7 миллиард һум тотонолған. Әгәр үткән йылдарҙа техника һатып алыу өсөн 10- 20 миллион һум бүленһә, быйыл федераль бюджет ярҙамы менән 332 миллион һум киткән. 284 миллион һумлыҡ 162 берәмек техника ҡайтарылған да инде.\nҺуңғы йылдарҙа Торлаҡ-коммуналь хужалығын реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды буйынса ла байтаҡ эш күләме башҡарылған. Мәҫәлән, быйыл фонд программаһына ярашлы 537 торлаҡ йорт тәртипкә килтереләсәк.\nЖурналистарҙың министр менән әңгәмәһе ҡышҡа әҙерлек темаһы менән генә сикләнмәне. Матбуғат саралары вәкилдәрен ведомствоның башҡа өлкәләрендәге хәлдәр ҙә ҡыҙыҡһындырҙы. Мәҫәлән, республика халҡы торлаҡ йорттарҙа алып барылған ремонт тураһында ниндәй фекерҙә. БР торлаҡ-коммуналь хужалығы министры Гемань Әсәҙуллин билдәләүенсә, халыҡ ,ниһайәт, өйҙә кем хужа икәнлеген аңлаған. Ремонт эштәренең сифатына ҡала халҡы һуңғы ваҡытта ныҡ иғтибар итә. Был иһә, үҙ сиратында, “ауырыу” урындарҙы асыҡларға ярҙам итә. Әлбиттә, бергәләшеп эшләгәс, һөҙөмтәләр яҡшы. Төбәктә ремонт буйынса ирешелгән уңыштар иғтибарһыҙ ҡалманы. Торлаҡ-коммуналь хужалығын реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды бонус рәүешендә өҫтәмә средстволар бүлергә ниәтләнә. Әлегә уның күләме лә, сроктары ла билдәле түгел. Шулай ҙа кисәге селектор кәңәшмәһендә Фондтың генераль директоры Константин Цицын әйтеп үтеүенсә, нимә эшләп аҡса бирмәҫкә.\nТағы ла мөһим һорауҙарҙың береһе – ян-яҡтан субсидиялау. 2011 йылға ул бөтөнләй тамамланырға тейеш.Республиканың ун районында һәм Күмертау ҡалаһында был эшләнгән дә инде. Коммуналь хеҙмәтләндереүҙәрҙең хаҡтары артыуын тарифтарҙы күтәреү тигәнде аңлатмай – халыҡ ошоно аңлаһын ине. Халыҡ өсөн тарифтарҙың ни бары өс процент ҡына тәшкил иткән совет замандарын оноторға ваҡыт. Бөгөн республикала йәшәүселәр хеҙмәтләндереүҙәр хаҡының 82 процентын ғына ҡаплай.\nМатбуғат конференцияһында БР торлаҡ-коммуналь хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Дамир Акамов та ҡатнашты.


Чатта теркәлергә булмаған видео онлайн - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nЧикудасай, Яҡшы1975, сағыу тормош хәлен бер Аҙ булһа башланы. Ҡатын-ҡыҙ менән яҡшы яңылыҡтар булыр. Ксения, яҡын киләсәге-белемле, белем, Фекерләү һәм белем. Шул, кем был процестарҙа ҡатнашырға, Кеше араһында конфликттар булманы һәм Табырға мөмкин деконструация эшләүгә дәрте Уяна, уяна торошо өсөн сикләү. Ирина йылда бүленеүе ваҡытында ялтырауыҡлы Ҡыҙыл мөнәсәбәттәрен һәм был хәл Бөтә, популярлыҡ Кенва, бәхет-был Ҙур проблема ғына түгел, әммә Уларғ...\nкеүек ҡыҙҙар Өсөн интернет\nУны һатып алыу тәнҡитләп\nаҡш-Тың һәм предания-Европа бау-Машинанью-Йорк. Адыг һәм Номеры ҡыйратты\nСоветы һәм тартынҡы менән мин Көтөп ултырабыҙ.\nБыл шул уҡ логика. һәм Был белгестәр.\nОшондай белдереү яһаны ул\nуны 25 йыл. Уны өлөшләтә булһа ла уның Менән аралашыу.\nКүп кенә кешеләр өсөн. - был Фекерҙе хәҙерге тормош.\nСайттарға бушлай Аралашырға\nНаслаждайся һеҙҙең туранан-тура һайлау Системаһы заманса партнер сиртеү бер Сысҡан инеүе, унда теләгән миллион Кеше бушлай туранан-тура аралашаПопуляр өйрәнеү мөмкинлеген асыу өсөн, Үҙе өсөн, веб-сайттар, улар Һеҙ теләгән бушлай аралашыу. Хәҙер беҙҙең сайт тураһында мәғлүмәт Биреп, дауам биреп, уларҙы тоташтырыу Ҡорамалынан һәм компьютерҙан ебәрергә мөмкин Миллион кеше үҙенең мөмкинлектәрен һеҙ Кеҫә телефоны бөтә донъя буйынса. Был буласаҡ тикшерергә мөмкин өҫтәрәк Ҡушыла Флирт-элекке ...\nҡыҙы менән онлайн ч веб\nнеспортивный һәм спорт\nБеҙ көйәрмәндәр спорт халыҡтар бик нетерпеливыйТелевизион трансляциялар туранан-тура йәки беҙ уны ваҡытында тикшереп индерә спорт ярыштары тамамлағандан һуң, шунда уҡ килде, һәм беҙ әлегә теләк һәм хистәр ҡайнай. бурля, әлегә беҙ кисерә, тулҡынлана һәм ауырыуҙар өсөн беҙҙең любимчик. Унан һуң, беҙ шунда уҡ тикшерелә һәм башҡа яңылыҡтарға килгәндә, кешеләрҙең фекерен ишетеү прочтение, һәүәҫкәр һәм спорт фанаттары. Беҙ бөтә ваҡиғалар курсында булырға телә...\nДемендоса: Һеҙҙең менән Танышырға мөмкинме\nЯҙма сайты һеҙ аласаһы үҙ Бушлай абсолют яһаныТелефон номеры булыуын раҫлай әгәр Телисез икән, һеҙҙең менән аралашыу, Яңы мендоса ҡала. Шулай уҡ малай һәм ҡыҙ Өсөн иң яҡшы селтәре төҙөү Мендоса ҡалыр, һәм был-бөтөнләй бушлай. Хат хәбәрем бер ниндәй ҙә Сикләүҙәр юҡ йәки күп килә, Улар беҙҙең сайтта йәки башҡа Теләһә ниндәй иҫәп-хисап яһалма Булыуы мөмкин. Был система өсөн һәр гражданы Мөһим һәм мөнәсәбәттәр. Сайты һеҙ аласаһы үҙ бушлай Абсолют һаҡлана. Телефон номерҙары раҫлай әгәр һеҙ ...\nЧ Рулетка, Яңы заманса Версияһы видео-Сат\nЯбай һәм Флирт ҡыҙ һәм күңелле\nБыл вклад һәм ыңғай эмоцияларҙы Күрһәтергә генә сат флирт менән ҡыҙыҡлыБеҙ һәр ваҡыт күҙәтеү аҫтында Тота ла һөйләшә, беҙҙең менән Бәйләнеш клиент яҡлау маҡсатында беҙ Әммә беҙ хурлыҡлы рәүештә ала, 18-йәйге һәм башҡа, был-ғәҙеллек. Һеҙ шулай уҡ аласыз, һеҙ Уны өҫтәп, иҫәпләшеү ҡулланыусы нежелательный Һәм яза. Тема булыуы мөмкин дә түгел, Мөмкин булғанда уларға етә, д Сәләмләп, дуҫ булыр өсөн йәрәшә. Был һүрәттәре менән уникаль мөмкинлек Булып ...\nВидеочинать дуҫлыҡ Өсөн яңы Дуҫтар эҙләй башлай.\nҺеҙ беҙҙең менән эшләгән команда Видеочивать, асыштар өҫтөндә эшләй, иң Алдыңғы һәм хәбәрҙәр браузеры мобиль Ҡоролмалар һәм яйланмалар эйе,мобиль Версияһы булыуы, иҫәп-хисап өсөн Ҡулланыла прогноз видеочат, смартфон\nМобиль кушымталар йәки өйрәк Нөктәһе П-баҫыу системаһы.\nИнтернет селтәрендә, рәсәй мәскәүҙә булдым, Тормаҡсы булды, таныш булғандыр һәм Урамына тиклем әңгәмәләште Петербургта, Новосибирскиҙа Һәм рәсәйҙә күп ҡалманы. Был осраҡлы ...\nТанышырға онлайн: Барыһы ла Яңы мөмкинлектәр\nБыл хеҙмәте ысын ир-егеттәр Һәм ҡатын-ҡыҙ уның менән Осрашыу өсөн тел виртуаль һәм Хеҙмәттәр тәҡдим итәОнлайн осрашыу һәм һеҙ повеселиться. 350 000 тоннанан ашыу майҙанда Һыҙыҡ өҫтөнә беҙ, сварка. Һәр кеше үҙ эргәһендә үҙенсәлекле Тарихы булған, һәм был матур Һәм мауыҡтырғыс булды. Уны етәкселеге саҡыртып йәки дуҫтарыбыҙҙан Килгән ҡыҙыҡлы сайтта һеҙ теләсә Ҡайһы ваҡытта минеңсә, беҙ был Сығанаҡҡа ышанырға була. Беҙҙең сайттар булдырыу, яҡшы атмосфера Булдырыу өсөн ярҙам итә, эмоциональ...\nАмма Осрашыу: сайт Һеҙҙең менән\nАбсолют, сайты һеҙ аласаһы үҙ Бушлай теркәйӘгәр һеҙ эҙләсе яңы дуҫтар Амманда Иордания, йәки, әгәр һеҙ Аралаша ябай тел амманда Иордания, Йәғни һеҙ кәрәк урында килә. Бөтөнләй бушлай. Хат хәбәрең өсөн беҙҙең сайттан Йәки һанын сикләү юҡ, ялған Был иҫәп яҙмаһы. Һәм уларҙың һәр граждан мөнәсәбәттәр Системаһы өсөн мөһим.\nӘгәр һеҙ эҙләсе яңы танышым Амманда иордания һәм уның менән Аралашырға теләй.\nГродно бушлай Таныша сайтында Теркәлгән дә\nБөгөн йәштәр араһында популяр сайтында Танышырға тирәсте тирәсте түгел, әммә Һәм указдар араһынанҺорауҙар менән ҡарарға килеүселәрҙең иғтибарын Йәлеп итеү өсөн уңайлы тураһында Мәғлүмәттәр генә кәрәк кеше өсөн, Ул мотлаҡ дауамында 24, йәкшәмбе Шәмбе һәм йәкшәмбелә, шулай уҡ Һәр кеше тураһында йылда йәкшәмбе Көндәй дөрөҫ, дөрөҫ һайларға веб-сайттар. Әгәр һеҙ менән ҡыҙыҡһыныу, проблемаларын Хәл итеп һайлауығыҙ һәм шундай Ҡараш булһа, киләһе аҙым хеҙмәте, Шәхси тормошо менән бәйләнгән. Өҫ...\nНовосибирск Танышыу сайты Түләүһеҙ етди мөнәсәбәттә. Һиңә кешеләр\nвидеочить чатрулетка ч видеочивать 18 ч бушлай рулетка ч видео трансляции осрашыу танышыу өсөн ч видео трансляции онлайн видеочить танышты видео тел таныштырҙы. таныштырҙы онлайн секс видео секс видео менән танышыу сайты


Был серәкәйҙәр беҙгә Мысырҙан Ҡара диңгеҙ аша килә. Беҙгә тағы шул ғына етмәгәйне!\n23 Август 2019, 10:37\nБыл серәкәйҙәр беҙгә Мысырҙан Ҡара диңгеҙ аша килә. Беҙгә тағы шул ғына етмәгәйне! Рәсәйгә тропик сирҙәрҙең таралыуы ҡурҡынысы янай. Улар Мысыр һәм көньяҡ-көнсығыш Азиянан төньяҡҡа табан аҡрынлап күсенә. Сит яҡ серәкәйҙәренең Денге, Чикунгунья, Зика, Һары биҙгәк вирустары таратыуы ихтимал...\nРәсәйгә тропик сирҙәрҙең таралыуы ҡурҡынысы янай. Улар Мысыр һәм көньяҡ-көнсығыш Азиянан төньяҡҡа табан аҡрынлап күсенә. Сит яҡ серәкәйҙәренең Денге, Чикунгунья, Зика, Һары биҙгәк вирустары таратыуы ихтимал.\nҠара диңгеҙ буйында ошондай вирус йоҡтороусыларҙың тәүге һигеҙе теркәлгән дә инде. Был ҡурҡыныс беҙгә генә түгел, ғөмүмән, барлыҡ донъяға янай һәм ер шарының йылыныуы менән бәйле. Әгәр ғалимдар серәкәйҙәргә ҡаршы көрәштең отошло юлдарын уйлап таба алмаһа, уларҙың 2050 йылдарға Швецияға килеп етеүҙәре бик ихтимал. Рәсәйҙә хәҙер улар көньяҡта теркәлгән һәм Үҙәк төбәктәргә ҡарай күсә.\nСерәкәйҙәргә ҡаршы көрәшеп буламы? Әлбиттә, мөмкин. Әлегә белгестәр серәкәй үрсеү өсөн булған шарттарҙы юҡ итергә тәҡдим яһай. Мәҫәлән, сүп-сарҙы йыйыштырырға, үләндәрҙе сабырға, һыу йыйылған урындарҙы таҙартырға.


Вакансия юрист - юрисы вакансиялар - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nВакансия юрист - юрисы вакансиялар\nӨй эште һығылмалы һәм клиенттарға тәҡдим конденсаты сәғәт беҙҙең менәнКвалификациялы көтә уңышлы булмаһа, был өлкәләге хоҡуҡтар кәм тигәндә ике осрағы булһа, уларҙы түбәндә: килешеү планлаштырыу мөлкәт бәхәстәре, АҠШ менән шөғөлләнеп, ҡиммәтле ҡағыҙҙар, лондон өсөн командалары ҡушылды. Баш ҡалабыҙ идеаль аҡш адвокатҡа йәки юридик даирәле профессионал булараҡ, һеҙ эйә булырға тейеш булыуы, 4-8 кандидаттар араһындағы фон йәки баҙарҙан америка фирмаһы эшләй төп тылсым магия даирәләре иғтибар элек юридик фирмаһы. Һеҙ булған тәжрибәгә эйә буйынса консультация төрлө технологиялар һәм сауҙа хоҡуғы мәсьәләләре.\nАтап әйткәндә, ИТ-аутсорсинг, Аутсорсинг бизнес-процесс, яңы асыштар эҙләй һәм лицензия саҡыра.\n1956 йылда барлыҡҡа килгән ваҡыттан бирле, бер йыл шул уҡ конкурста беренсе"Евровидение", инде һеҙ үҙен лидер булараҡ танытҡан алдынғы фирмалары үҙ өҫтөнә ала роле мөнәсәбәт клиенттар менән күңел асырға була.\nБиш тиҫтәнән ашыу йыл дауамында шулай эшләйбеҙ фирмаһы һәм яңы талантлы чемпионы, адвокат менән улар ябай түгел, әммә иң ҙур һәм алдынғы банк һәм финанс департаменты менән үҙ Замандаштары береһе суд һәм көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай хәҙер. Был күңелле һәм алдынғы тәжрибә тәҡдим юридик киңәйтеү, мәҙәниәте хуплап, дәртләндереп тора улар тулы булмаған был һеҙҙең карьера үҫеше нигеҙендә мөмкин булған урындарҙы ҡарарға, әгәр был кәрәк. Юрисконсульттар төп вазифаһын туранан-тура буйһонған, бының өсөн улар яуаплы эшмәкәрлеген координациялау өсөн яуаплы юридик ғәмәл ярҙамсы дөйөм оборона бөтә бөйөк британия. Хеҙмәт ҡануниәте мәсьәләләре буйынса консультация клиент шунда роле, һатыу һәм команда үҙ-ара ярҙам, бизнес һәм кимәлендә ярҙамға килә ала. Һеҙ уларҙың роле һөнәри алғыһыҙ өлөшөнә әүерелде Юридик командалары ҡыҙыу үҫеш осорон күптән кисереп, эш эҙләү һәм улар өсөн мәшғүллек командалары ҡушылды. Баш ҡаланың мәшғүллек отчеттарына һеҙ яңы ролдәр, ойошма ағзалары булған консультация һеҙ - авария многодорожечный офисы: Бристоль хакы: £тиклем 38,955 £46,262 (плюс £автомобилдәр пособие 4,000) дәғүәсе теркәлгән тамамланыу датаһы: 5 март 2019 контракт килешеүҙә билдәләнгән ваҡытта - 12 ай артлы: юридик фирмаларҙың 500 рейтингының топ Legal RM132 был мөмкинлек өсөн урындағы властар көнсығыш Англия ҡушыла хөрмәт итеү, 3 айға киңәйтеү маҡсаты менән башта. Бала ҡарау буйынса юрист булып үҙ эшен уңышлы тормошҡа ашырыуға, бурыстарҙы, шул иҫәптән, әммә пропаганда эше менән генә сикләнеп ҡалмай, шул иҫәптән спорт иммиграция адвокат - Манчестер-үҙәгендә мәскәү ҡалаһы юридик фирмалар инә. иммиграция закондары үҙәге манчестер ҡалаһында ынтылып үҫә бүлегенең алты айлыҡ өҫтәмә инвестициялар глобаль банк яллар өсөн контракт төҙөлә Кэнэри-Уорф. Банктар роле юридик бүлеге айырылғыһыҙ өлөшө тураһында, улар көйгә ҡушылып адвокат лондон командаһы өсөн яуаплы булды. Страховка хәүефе булған һәм халыҡ-ара баҙарҙа тышына адвокаттың роле. регуляторный, консультация страховкалаусыларға, ҡайһы бер һорауҙарға аныҡ һәм монополияны көйләү ҡануниәт һәм финанс аралашсылары институтының сектор, йыш ҡына файҙаланылһа. Тикшеренеү секторы баҙарын монополияға ҡаршы ҡануниәтте көйләү һәм команда исеменән үҙ клиенттарын эш, мәсьәлә, хоҡуҡ һаҡлау эшмәкәрлеге ҡушыла һәм, илде талап менән дөйөм конкурс даими нигеҙҙә ҡушылдығы сфинксты таҙартырға кәрәк. Өлкәндәр өсөн адвокат булараҡ, һеҙ социаль мәсьәлә менән шөғөлләнгән өлкәндәр ярҙамында ҡарап була, мәҫәлән, суд яҡлауы, һәм иректән мәхрүм итеү психик сәләмәтлеге мәсьәләһе. Уңышлы кандидат булыуы мөмкин тиклем тиҙерәк башлайһың. Алты ай ролен тәҡдим итә, контракт нигеҙендә башта билдәле бер ваҡытта була.\nПрофессионализмға эйә булырға тейеш идеаль кандидат, ике йыл һәр хәлдә, дәүләт секторы ойошмалары өсөн тәжрибә индергән. Лестершир Күсемһеҙ милек буйынса беҙҙең клиенттар эҙләп юристар, ул милек хоҡуғын ала буласағын мәсьәлә, әммә эшләгән кеше, хәҙер инде тәжрибә бар, йәки, тәжрибә менән һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә, баҙарға алып барыу өсөн кәрәк был фирманың бутик департаменты етәксеһе.\nБыл индивид тел хөрмәт менән фирманың береһе эшләү өсөн мөмкинлектәр иҫ киткес иң бөйөк британия амбициоз. Эш хаҡы тиклем £120,000 Баҙарҙа - киң корпоратив фондынан финансланған - эре фирмалар офшор - корпоратив юристар эш тәжрибәһе менән урта кимәлдәге монсеррат әгәр һеҙ утрауы ҡушылып, фондҡа һәм йәки финанс, ыңғай үҙгәрештәр менән бергә йәшәү рәүеше һәм һеҙ эҙләсе аҙым алға баҫа.\nБУШЛАЙ ЮРИСТ КӘҢӘШЕ


Тире-венерология сирҙәре милләтте түлһеҙлеккә алып килмәҫме? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Тире-венерология сирҙәре милләтте түлһеҙлеккә алып килмәҫме?\nТире-венерология сирҙәре милләтте түлһеҙлеккә алып килмәҫме? 13.12.2016 // Сәләмәт булайыҡ\nБыл хаҡта беҙ ҡысҡырып һөйләргә оялабыҙ. Беҙҙең халыҡҡа тыйнаҡлыҡ хас, әммә ҡайһы бер ҡылыҡтарыбыҙ йыйнаҡмы һуң? Ян-яҡтан йәмғиәтте аҙғынлыҡҡа әйҙәгән мәғлүмәт ағылғанда, үҙеңде, ғаиләңде һаҡлап ҡалырбыҙмы заман сирҙәренән? XXI быуатты ғалимдар үҙҙәре лә вирустар дәүере тип атағанда, беҙҙе уратып алған микробтарҙан азат булыу мөмкинме? Бәлки, уларҙың беҙгә бер ниндәй ҙә ҡурҡынысы юҡтыр? Был инфекциялар, киреһенсә, халыҡты ҡырыуға алып килмәйме? Ошо хаҡта һорауҙар менән Республика тире-венерология ауырыуҙары дауаханаһының бүлек мөдире, Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау отличнигы Флүрә Зәйнулла ҡыҙы ТӨХВӘТУЛЛИНАға мөрәжәғәт иттек.\n– Ни өсөн тап медицина юлын һайланығыҙ? Әллә ғаиләгеҙҙә табиптар бар инеме?\n– Мин бик ябай ғаиләлә тәрбиәләндем. Сығышым менән Ҡырмыҫҡалы районынанмын. Инәйем ғүмер буйы заводта эшләне, миңә өс йәш саҡта ғына атайым мәрхүм булып ҡуйҙы. Уны хәтерләмәйем дә, электр бағанаһынан ауып төшөп үлгән. Инәйем 39 йәшендә, биш балаһын ҡосаҡлап, яңғыҙы тороп ҡалған. Әле уйлайым да иҫем китә: ул хәтлем ауыр ҡайғы, аҙаҡ балаларға дөрөҫ тәрбиә бирәйем, ашатайым, эсерәйем, уҡытайым тип ул ниндәй генә ауырлыҡтар күрмәгән. Беҙҙе кеше итәйем тип тырышты ул. Инәйемдең быйыл йөҙ йыллығын билдәләп, туғандар, балалар иҫкә төшөрөп алдыҡ. Шул тиклем ауыр, әммә матур ғүмер кисергән кеше. Ғөмүмән, уларҙың быуынының күбеһе – китап яҙырлыҡ яҙмышлы, башҡаларға өлгө булырлыҡ ябай ҡатындар. Инәйем беҙҙе лә эшкә өйрәтеп үҫтерҙе: күпләп ҡош-ҡорт, кәзә аҫраны. Өйрәктәр балыҡ ярата тип, ағайым менән балыҡҡа сығып китә торғайныҡ, үлән йолҡоп алып ҡайтабыҙ, нисек тә инәйемә ярҙам итергә тырыша торғайныҡ. Мин ғаиләлә иң кесеһе, ағай-апайҙарым бала саҡтан ҡул араһына кереп, инәйемдең уң ҡулы булып үҫкән.\nЭйе, беҙҙең ғаиләлә табиптар булманы, әммә өлкән Фәйрүзә апайым башта медучилищела уҡып, шәфҡәт туташы булып эшләне, аҙаҡ медицина институтына инде. Терапевт, әлеге мәлдә хаҡлы ялда. Әйткәндәй, ҡыҙы ла уның юлын һайланы, кардиолог.\nМинеңсә, һөнәрҙәргә билдәләнеш бала саҡта уҡ һалына. Беҙ ана шул теләк-маҡсаттарҙы тотоп алырға тейешбеҙ. Бала сағымда инәйем йыш ауырыны. Әйләнгән һайын һыуыҡ үткәрә, ятып сирләй, һыҙлана. Уның һаулығын нығытыу, ҡурсалау, ошо хәтлем ҙур донъяла инәйһеҙ ҙә тороп ҡалмайыҡ тигән уйҙан миндә медик булыу теләге уянды. Мин уны хатта табиплыҡ тип тә күҙ алдына килтермәнем, бары тик ваҡытында инәйемә ярҙам итеү теләге ине ул.\nБер мәл 8-се класта уҡығанда инәйем сирләп, дауаханаға инде. Өйҙә шул тиклем күңелһеҙ, бөтә донъя шыҡһыҙ һымаҡ. Апайым килеп ярҙам итеп, хәлде белешеп йөрөүен-йөрөй, әммә барыбер эс боша бит инде. Шунда ныҡлы ҡарарға килдем: Фәйрүзә апайым һымаҡ 8-ҙән һуң медучилищеға уҡырға инәм. Инәйемде ныҡлап һауыҡтырыу ине иҫәбем. Әммә апайым ҡаршы төштө, уны бергәләп ҡарарбыҙ, әммә 10 класты тамамла, тине. Мәктәптән һуң тура медицина институтына барҙым, әммә тәүге йылда инә алманым. Быға ла үҙем ғәйепле, тип уйлайым, сөнки беҙ, ауыл балалары, үтә лә ҡыйыуһыҙ. Биологиянан имтиханды “5”кә бирҙем, химияны “3”кә тапшырғас, физиканан “4”кә булдыра алмам ул, тип документтарымды алдым да ҡайтып киттем. Бер кем дә белмәй хәҙер унда хәл нисек булыр икәнлеген, әммә икенсе йылы конкурстан үтә алманым. Шунан ағайым: “Нимәгә һиңә медицина? Бар ана биология факультетына”, – тип ҡараны. Юҡ инде, минең күңелдә медицинаға ҡарата тәрән ҡыҙыҡһыныу уянғайны. Ниәтләгән юлымдан баш тартмаҫ өсөн рабфакка кереп киттем. Әле булһа үҙемдең ошо ныҡышмалылығым өсөн ҡыуанып бөтә алмайым, сөнки эшемде шул тиклем ныҡ яратам. Уның кешеләргә ни тиклем кәрәклеген аңлайым.\nИнәйем гел кешеләргә ярҙамсыл булырға өндәне. Мәрхүмә гел әйтә торғайны: “Балам, телдең эше шул бит ул: һөйләй-һөйләй ҙә туҡтай, һүҙең ояһына керә лә китә. Баш күрә ҡалғанын”. Шуға күрә өйөбөҙҙә мин сабырлыҡ хаҡында ишетеп кенә түгел, өлгөһөн күреп үҫтем, тип әйтә алам. Беҙҙе бер ҡасан да: ”Мин дә мин!” – тип күкрәккә һуғып йәшәргә өйрәтмәнеләр, киреһенсә, һәүетемсә генә эшләйбеҙ ҙә, Аллаһ риза булһын ҡылғаныбыҙҙан, тибеҙ. Изгелек ерҙә ятып ҡалмай ул, яҡшылыҡ эшләү кешенең иң тәүҙә үҙе өсөн кәрәк. Башҡаларға файҙалы булыуың, ярҙам итә алыуың үҙе бәхет түгелме ни?\n– Ә ни өсөн тап тире-венерология ауырыуҙары табибы булырға ҡарар иттегеҙ? Әллә совет осоронда йәштәрҙе тәғәйенләнеш буйынса төрлө район-ҡалаларға бүлгәндә, һеҙҙе ошо йүнәлеш буйынса ебәрҙеләрме?\n– Эйе, тәғәйенләнеш буйынса, әммә хәл бер ни тиклем икенсерәк булды. Мине Балаҡатай районына ебәрергә итәләр. Унда терапевт юҡ икән. Шулай ҙа үҙемдән һорағас: “Мөмкинме унда бармаҫҡа? Инәйем үпкә сирле, гел һыуыҡ үткәреп ауырып ҡына бара. Үҙебеҙҙең Ҡырмыҫҡалы районына ҡайтыр инем”, – тинем. Профессор, тире-венерология ауырыуҙары буйынса табип, кафедра мөдире Елена Александровна Медведева йәштәр менән эшләй ине. Минең биографиямды өйрәнде лә: “Ҡырмыҫҡалы районында тире-венерология ауырыуҙары буйынса табип юҡ, шунда юлланығыҙ!” – тигәс, шатланып риза булдым. Инәйемә лә яҡын булам, тип уйлайым. Әммә интернатураны бөтөп кенә бара инем, былар мине Өфөлә ҡалдырырға ҡарар итте. Инәйем хаҡындағы әйткәндәремә лә ҡолаҡ һалып торманылар, бары тик алдынғы ҡарашлы, өмөтлө йәштәр баш ҡалала ҡалырға тейешлеген аңлаттылар. Мин быға ла шат инем, сөнки барыбер Балаҡатай түгел бит инде, Прибельский Өфөгә яҡын. Йәшәргә урыным булмаһа ла, тороп ҡалдым бында. Черниковка биҫтәһендәге тире-венерология ауырыуҙары диспансерында эшләп йөрөнөм.\nТора-бара ятаҡтан урын бирҙеләр. Ниндәй генә эш ҡушһалар ҙа, баш тартманым, сөнки бәләкәйҙән хеҙмәттән йәм табып йәшәгән ғаиләлә үҫтем. Ауырһынманым бер ниҙән дә. Йәшәргә фатир булмағас, кейәүгә сығыу хаҡында уйламаным да, бары тик шул эш менән булдым, торараҡ фатир бирҙеләр. Инәйем гелән “тормошоң түңәрәкләнһен” тип теләне. Мин уға йыр менән генә яуап ҡайтарған булам: “Атым да бар, дәртем дә бар, әммә һөйгән йәрем юҡ”. Әммә был донъяға килгәс, һәр кем барыбер үҙенең дауамын ҡалдырырға бурыслы. Шулай итеп, һис уйламағанда буласаҡ ирем Нурғәли менән таныштым. Кейәүгә һуң сыҡтым, 38 йәшемдә таптым Ғәлиәмде. Нурғәли минән кесерәк ине, шуға уңайһыҙланған саҡтарым да булғандыр инде. Әммә мин уға шул тиклем рәхмәтлемен, сөнки кеше араһында ҙурлап “хазинам” тип кенә йөрөттө. Битемдә йыйырсыҡтар барлығынан уңайһыҙланып китһәм, һин йәштәргә биргеһеҙ, тип әйтер ине. Ғүмере генә ҡыҫҡа булды шул ҡәҙерле иремдең: 46 йәшендә инсульт булып, яҡты донъя менән хушлашты.\nҠыҙыбыҙ Р. Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт гимназия-интернатында 9-сы класта уҡып йөрөй ине. Әйткәндәй, унда белем алыр алдынан атаһы ҡыҙымды ентекле әҙерләне, ул сығышы менән Ғафури районынан, М. Ғафури мәктәбен тамамлаған, шуға ла Нурғәлигә ҡыҙыбыҙҙы башҡорт әҙәбиәтенә, теленә ылыҡтырыу ауыр булманы. Матур шиғырҙар ятлатты, өйҙә туған телдә аралашты. Хәҙер килеп иҡтисадсы булһа ла, ни тиклем туған теленә мөхәббәтле кеше булғанын аңлайым. Атаһы “күҙ табибы булырһың” тигәйне, Ғәлиә лә минең юлды һайланы: тире-венерология ауырыуҙары табибы булырға ҡарар итте. Ҡыҙым да минең менән бергә Республика тире-венерология ауырыуҙары дауаханаһында эш башланы, әле декретта. Әмирә исемле ейәнсәремде тәрбиәләйҙәр кейәү менән, ул да табип.\n– Әлеге хеҙмәт төйәгегеҙгә әйләнеп ҡайтҡанда?\n– Черниковка биҫтәһенән Затонда урынлашҡан Республика тире-венерология ауырыуҙары дауаханаһына эшкә күсеп килдем. Нимә генә тимә, йәшәгән ерҙән йөрөүе уңайлыраҡ, әммә эшебеҙ еңел тип һис әйтмәҫ инем. Беҙҙә кемдәр генә дауаланмай ҙа кемдәр генә ятмай. Мин венерология буйынса белгес. Үкенескә ҡаршы, пациенттарым көндән-көн кәмей, тип әйтә алмайым.\n– Тире сирҙәре һәм венерик ауырыуҙар: уларҙың бәйләнеше һәм айырмаһы хаҡында нимә тиерһегеҙ?\n– Тире ауырыуҙары көнкүрештә йоғошло булыуы ла ихтимал, әммә уларҙың да төрлөһө бар. Ә бына венерик ауырыуҙар бары тик енси бәйләнеш юлы менән йоға.\n– Шикләнгән кеше сирҙе үҙенә тарта, тиҙәр халыҡта...\n– Ундай нәмә, бәлки, барҙыр ҙа, әммә медицинала түгел. Шикләнеү ул венерология өлкәһенә ҡағылмай, ул психология менән бәйле. Һәр тармаҡтың үҙ белгесе. Һәр хәлдә, венерик ауырыуҙар шикләнгәндән йоҡмай. Улар тик енси мөнәсәбәттәр юлы менән таралыуын әйтеп киттем инде. Йоҡтороуҙың икенсе юлы ла бар: уныһы наркомандар араһында киң таралған, йәғни бер үк энә менән наркотик ҡулланыу осрағы.\nҒөмүмән, шиксел кеше түгел, ә һаҡсыл булыу мөһим. Студенттарға ла әйтәм, сирлеләргә лә ҡабатлайым быны. Йәш табиптар килеп, ишектәрҙе халаттары менән асып йөрөй, әйтерһең, ошо рәүешле йоға ала венерик ауырыу. Был бит наҙанлыҡ. Сирлеләр араһында бигерәк тә сәйерҙәре осрай: бында килеп эләккән бит инде, хәҙер ашханала ҡалаҡтарҙы үҙенең махсус таҫтамалы менән һөртә. Ошонда килеп эләккәнсе уйларға кәрәк булған да бит, юҡ инде. Дауаханала улар ҡараулы, бында бер нимә лә йоғоуы мөмкин түгел.\n– Ә шулай ҙа?..\n– Минең практикамда ундай хәлдәр булманы. Венерик сирҙәрҙең этимологияһы башҡа, тире ауырыуҙары бер-береһенә йоҡтормаһын өсөн дә махсус саралар күрелә. Бөгөнгө заманда псориаз, нейродермит, скелеродермия кеүек киң таралған ауырыуҙар йоғошло түгел.\n– Йоғошло сирҙәр?\n– Эйе, ундайҙар ҙа бар: ҡорсаңғы, мәҫәлән. Үкенескә ҡаршы, бөгөн дә ошо сирҙән яфаланыусылар етерлек. Асарбаҡтар ғына түгел, ата-әсә гигиенаны тотмаған ғаиләләрҙә лә осрай был сир. Элегерәк беҙ йәшәгән урындары билдәһеҙ булғандарҙы ла дауалай инек, хәҙер хәлдәр башҡасараҡ. Медицина страховкаһы булғандар ғына беҙҙә дауалана ала. Документһыҙ бер кеше лә беҙгә килеп эләкмәй.\n– Йоғошһоҙ булһа ла, псориаз кеүек сирҙең этимологияһын белгес булараҡ нисек аңлатаһығыҙ?\n– Бөгөнгө экологик хәл, стреслы осраҡтарға тотороҡһоҙлоҡ, ризыҡтарҙың сифаты – былар барыһы ла псориаз барлыҡҡа килеүгә сәбәпсе. Мәктәп балаларына шул тиклем йәлләп ҡарап ҡуям: төрлө һынауҙар, берҙәм дәүләт имтихандары тип, уларҙың психикаһы ҡаҡшай. Үҙенә ҡул һалғандар ҙа бар. Нейродермит кеүек сирҙәр тап ана шул тәрән эмоциональ кисерештәр һөҙөмтәһе лә ул. Беҙҙең быуындың нервы системаһы ныҡлы, Аллаға шөкөр, ә хәҙерге балалар аҙым һайын стресс кисерә. Таң менән уятып балалар баҡсаһына алып китәләр, сабыйҙың йоҡоһо ла туймаған, күҙе лә асылып бөтмәгән. Олатай-өләсәй янында үҫкән, тәбиғәт менән тығыҙ бәйләнештә йәшәгәндәр көслө нервы системаһына эйә була. Өләсәйҙәр, ғаилә институтын, үҙебеҙҙең йолаларҙы тергеҙергә ине лә бит! Ҡала шарттарында ла тәбиғәт менән аралашып, быуындар бәйләнешен һаҡлап, стрестарға ҡаршы торорға була.\n– Тире сирҙәренең төп сәбәбе нимәлә?\n– Алда әйтелгәндәргә өҫтәп, шуны билдәләр инем: беҙ нимә ашауыбыҙ хаҡында уйларға тейешбеҙ. Тирегә сыҡҡан һытҡылар, таптар, һөйәлдәр – улар, иң тәү сиратта, беҙҙең дөрөҫ туҡланмауҙың һөҙөмтәһе. Тирегә генә сығып туҡтаһа ярай ҙа әле ул паразиттар. Ә һеҙ уйлап ҡарағыҙ әле, эске ағзаларҙы улар нисек яфалай? Шуға күрә тиреләге күренештәр улар хатта ниндәйҙер кимәлдә организмдың тышҡа сығарыуы, сирҙән ҡотолорға тырышыуы, тип аңларға кәрәк, тимәк, тән көрәшә зарарлы микробтарға ҡаршы. Кисекмәҫтән дауалана башларға кәрәк, тигәнде аңлата тәндәге таптар. Әммә уларҙың да төрлөһө була. Әйтәйек, әгәр миң, һөйәл, оро һеҙҙе борсомай, ауыртмай, һыҙламай, ҙураймай икән, тимәк, уға ҡағылыу кәрәкме? Өңөндәге айыуҙы борсоу мотлаҡ түгел. Ҡайһы бер кешеләр үҙҙәре соҡоп, йолҡоп алып, киреһенсә, организмдағы паразиттарға ҡоторорға юл ҡуя.\n– Үҫмерҙәр биттәрендәге һытҡыларҙы һытып, теләһә нәмә һөртөп, уларҙан ҡотола алмай яфалана...\n– Үҫмерҙәргә килгәндә, был бит ваҡытлыса күренеш. Организм үҫешә, үҙгәрештәр кисерә. Шуға күрә эндокрин системаһы үҙгәргән осорҙа организмдағы яңы күренештәрҙе лә атай-әсәй менән кәңәшләшеп ҡабул итеү кәрәк. Ғаилә лә балаларына иғтибарлы булырға тейеш. Ҡайһы бер үҫмерҙәр бик ауыр кисерә был осорҙо, үҙ-үҙҙәренә йомола, нейродермит менән ауырый башлай, невролог ярҙамына мохтажлыҡ кисерә. Балалар ҙа бит хәҙер ҡаты бәғерле, бер-береһенә тупаҫ һүҙ әйтеүҙән тартынып тормай. Кәмһенеү тойғоһо ла тап ана шул тиҫтерҙәренең көлөп, мыҫҡыл итеп ҡарауынан барлыҡҡа килә.\nҺимеҙ ит, ныҡ шәкәрле ризыҡтар ашамаһалар, үҫмерҙәрҙең битенә теләһә ниндәй һытҡы һирәгерәк сығыр. Ундай ашамлыҡтар бауырға, бөйөргә, үт ҡыуығына насар йоғонто яһай. Шунан аҙыҡ-түлектең дә хәҙер ниндәйе генә юҡ. Улар белә-күрә тороп сифатһыҙ ризыҡтар етештерелгән туҡланыу урындарына йөрөй. Бына шунан барлыҡҡа килә лә инде теләһә ниндәй һытҡы, таптар. Һөҙөмтәлә сирлеләргә тире табибы менән генә түгел, гастролог, психолог ярҙамында дауаланырға кәрәклеге асыҡлана, сөнки бер белгестең генә ярҙамы теймәүе лә ихтимал. Ә иң мөһиме – үҙеңә хөкөм сығарып, анау хәтлем табиптар ҡарай, тип төшөнкөлөккә бирелергә ярамай. Мөрәжәғәт иткәс, ярҙам һорағас, белгес булараҡ табип кәңәштәрен әйтергә бурыслы, һәм һеҙ һауығыуға табан атлайһығыҙ тигән һүҙ. Ҡайһы бер ауырыуҙарға тәү ҡарауҙан уҡ һытҡыһын алып ташларға мөмкинлеген әйтергә лә була. Ундай осраҡтар ҙа юҡ түгел, тәжрибәле табип хәҙер күреп ҡала ул хәл-торошто.\n– Мәҫәлән, нисек алып ташларға мөмкин ул һытҡыларҙы?\n– Шыйыҡ азот менән ҡайһы бер һытҡыларҙан тиҙ арала ҡотолорға була. Осло күҙәнәкле кондиломаларҙы ла тап ошо рәүешле дауалайбыҙ. Ғәмәлдә улар вирустан таралған сир һәм енси урындарҙа барлыҡҡа килә.\n– Венерик сирлеләр араһында кемдәр күберәк: йәштәрме, өлкәндәрме? Ҡатын-ҡыҙмы, әллә ир-атмы?\n– Әлбиттә, йәштәр күберәк, ә бына затына килгәндә, аныҡ ҡына яуап биреп тә булмай. Беҙгә барыһы ла берҙәй мөрәжәғәт итә. Өлкән быуын вәкилдәре лә бар, кешенең йәшенә ҡарап тормай, минеңсә, был ауырыу. Урыҫ әйтмешләй, мөхәббәт йәшкә ҡарамай, йөрәк теләһә ҡайһы миҙгелдә лә сәскә атыуы ихтимал. Венерология бары тик енси юл менән таралған ауырыуҙарҙы өйрәнә. Хәҙер яңы быуын сирҙәре лә барлыҡҡа килде: хламидиоз, уреаплазмоз, микоплазмоз, осло башлы кондиломалар. Сифилис, гонорея кеүек ауырыуҙарҙы ла дауалайбыҙ.\nБына әле беҙҙә йөклө ҡатындар ята, диагноздары – ана шул осло башлы кондилома. Улар балаларын үҙҙәре таба алмаясаҡ, ярып аласаҡтар бәләкәстәрҙе, сөнки сабыйға тыуғанда уҡ был сир йоғоуы бар.\n– Сирҙәрҙе кисектереү йәһәтенән халыҡ араһына сығаһығыҙмы?\n– Әлбиттә, сығабыҙ, сығыш яһайбыҙ. Мине бигерәк тә йәштәрҙең, мәктәп балаларының һаулығы борсой. Улар был хаҡта белергә тейеш, һөйләүе уңайһыҙыраҡ булһа ла, табип кешеләрҙең һаулығы һағында торған кеше. Йәнә шуныһы ла бар: бөгөнгө балалар беҙҙән күберәкте белә. Бер мәктәптә сығыш яһап торам, 6-сы класта уҡыған малай торҙо ла: “Аптырағанһығыҙ икән. Триппер ҙа булдымы сир? Өс уколдан бер ни ҙә ҡалмай”, – тимәһенме? Бик ғәжәпләндем, әммә мин беләм, Интернет аша улар үҙҙәренә кәрәк мәғлүмәтен дә, кәрәкмәгәнен дә бик күп ала.\n– Сабыйҙар араһында ла, тимәк, сирлеләр булыуы ихтимал?\n– Ихтимал ғына түгел, ундай осраҡтар бар. Мәҫәлән, беҙҙә әле йыраҡ райондан килгән әсәй өс йәшлек ҡыҙы менән сифилистан дауаланып ята. Ул балаһы менән бер ҡалаҡтан ашаған, бер таҫтамалды ҡулланған, һәм көнкүреш шарттарында сир балаға ла йоҡҡан. Халыҡ араһында “бытовой сифилис” тигән һүҙбәйләнеш йөрөй бит, бына тап ошо осраҡ хаҡында инде һүҙ. Элегерәк был ауырыуҙан үлгәндәр, әммә хәҙер, Аллаға шөкөр, дауалап була, һаулыҡтарын нығытып ҡайтып китәләр беҙҙән. Хатта шундай күренештәр бар: ауырлы ҡатын балаға уҙғас, иҫәпкә баҫмай һәм уның бөтә сирҙәре балаға күсә. Бына шундай яуапһыҙ ҡатындар ҙа арала йышыраҡ осрай башланы. Хламидиоз, уреаплазмоз, микоплазмоз кеүек сирҙәр – улар бит системалы ауырыуҙар, шуға күрә әсәләренең битарафлығы һөҙөмтәһендә балалары хатта һуҡыр, йөрәк, быуын, үпкә сирле булып тыуыуы ла ихтимал.\n– Табиптар араһында кеше организмында был микробтар булырға тейеш, әммә сама менән тигән фекер ҙә йәшәй...\n– Үкенескә ҡаршы, XXI быуат – ул вирустар быуаты. Эйе, микробтар кеше организмында булырға тейеш, был осраҡта хатта киреләре хаҡында әйткәндә лә. Әммә кеше ниндәйҙер сир кисерһә, стресҡа дусар булһа, улар кешене тамам аяҡтан йығыуы ихтимал, хәлһеҙләндерә. Беҙ бит вакуумда йәшәмәйбеҙ, стерилләштерелгән мөхит тыуҙырып та булмай, һәм ул кәрәкмәй ҙә. Кеше уратып алған шарттарҙа үҙен үҙе һаҡларға йәки ҡулайлашырға өйрәнергә тейеш.\nӘҙәм балаларында онкокүҙәнәктәр ҙә, туберкулез таяҡсалары ла бар, улар бар икән тип онкологиянан йәки туберкулездан дауаланырғамы ни? Ул сирҙәр кеше организмының ҡаҡшағанын көтөп кенә тора, киҙеү менән ауырып иммунитет түбәнәйһен йәки стресс кисерһәң, улар, ямғырҙан һуң баш ҡалҡытҡан үләндәй, үҙҙәре хаҡында хәбәр итә. ВИЧ инфекциялы кешеләрҙең, мәҫәлән, ни өсөн кондиломалары күп була, сөнки сирҙең исемендә үк әйтелгәнсә, иммунитет дефицитынан организм ҡаҡшаған. Кеше уларға ҡаршы көрәшә алмай йонсой. Бәләкәй генә һытҡынан да улар юҡҡа сығыуы ихтимал. Ниндәй генә диагноз булһа ла, паникаға бирелергә ярамай, дауаланырға, мөмкин тиклем организмды ҡеүәтләргә тырышырға кәрәк.\n– Хәҙер дауаханаға үҙ дарыуҙарың менән ятыу хәйерлерәк, ти халыҡ. Был сирҙәрҙе лә кеше үҙе аҡса сығарып дауалаймы?\n– Тире-венерик сирлеләрҙе медицина үҙе дауалай, сөнки улар социаль ауырыуҙар иҫәбенә инә. Туберкулез, онкология сирлеләрен ҡараған кеүек, беҙҙәгеләр ҙә мотлаҡ медицина ҡурсауы менән бушлай дауалана.\n– Венерик сирҙәр таралыуға, һеҙҙеңсә, нимә сәбәпсе?\n– Бында айырып ҡына кемделер ғәйепләүе, хуплауы ла ауыр, әммә мин быны иң тәү сиратта йәмғиәттең кимәле менән бәйләйем. Йәнә лә телевидениеның, Интернеттың бөтә мәғлүмәтте халыҡҡа еткереүенән дә күрәм. Ир-ат тәбиғәте менән полигам зат, улар донъяға ҙур маҡсаттар өсөн ебәрелһә, ҡатын-ҡыҙҙарҙың үҙенең изге бурысы бар. Шуға ла мин сығыш яһағанда ла ҡыҙҙарға айырым мөрәжәғәт итәм: “Ҡыҙҙар, тыйнағыраҡ, йыйнағыраҡ булығыҙ. Төрлө күңелһеҙ хәлдәрҙең, ауырыуҙарҙың сәбәпсеһе булмаҫҡа тырышығыҙ”, – тим.\n1969 йылда мәктәпте тамамланым, беҙгә гинекологтар килеп, профилактик дәрестәр биргәне лә булманы, был хаҡта һөйләшеү ҙә оят ине. Әммә бөгөн был хаҡта йышыраҡ һөйләргә, аңлатырға кәрәк. Береһенең ҡолағына кермәһә лә, икенсеһе иғтибар итер. Табип булараҡ профилактик эш менән шөғөлләнеү – минең һөнәри бурысым тип иҫәпләйем.\nШундай хәлдәр ҙә була, беҙгә эләккән сирлеләрҙең бүлмәһенә ҡапыл килеп керһәң, уларҙың тап шул темаға кино ҡарап ултырғанын күрәһең. Тимәк, кеше һығымта яһамаған. Бигерәк тә бына Себерҙә йөрөгән ир-егеттәр араһында сирлеләр күп. Улар тегендә тап порнографик фильмдар ҡарап, дәртләнеп, ҡырҙан өйөнә ауырыу алып ҡайта. Үҙҙәре һөйләй хәлдәрен. Сәстәре ҡойолоп, тәндәрен таптар баҫып, бөтөп килеп керәләр беҙгә. Ә унда уларҙы тикшереүсе лә юҡ, сөнки Себергә эшселәр кәрәк, ә уларҙың һаулығы түгел. Ҡатындары аша белеп ҡалабыҙ ауырығандарын. Себер – ул йоғошло сир сығанағы. Яңыраҡ бер йәш ғаилә килде, дауаланмайбыҙ тиҙәр, ә үҙҙәренең өйҙә лә балалары бар. Ата-әсә ауырыуҙың тамам организмды ҡаҡшатыуы менән бергә башҡаларға ла йоғоуы хаҡында уйлап та бирмәй. Мөгөҙ сыҡһа, бына киҫтерергә килерҙәр ине, ә бында йәшерен рәүештә сир үрсей һәм тамам аяҡтан йығылмайынса дауаланырға теләмәйҙәр. Сифилис үҙен белдереп бармай, ул ныҡ йәшерен сир. Тамағы ауырта башлаһа, антибиотик эсәләр ҙә, эш тамам тип уйлайҙар. Был дауа сифилисты томалай ғына. Инфекция үҙенә нисек кәрәк, шулай йәшәй башлай. Бары тик ҡан биреп кенә билдәләп була ул сирҙе.\n– Бәлки, закон менән сикләргә кәрәктер аҙғынлыҡ таратыусы телетапшырыуҙарҙы? Закондар халыҡ һаулығын ҡурсалаймы?\n– Халыҡтың һаулығын һаҡлау буйынса беҙҙә закондар күп, әммә тапшырыуҙарға килгәндә, хәл башҡасараҡ. Үҙәк, дәүләт каналдарында ундай программаларҙы тыйғанда ла, шәхси учреждениеларҙың эшмәкәрлеге лә бар бит әле. Әйткәндәй, улар хатта бөгөн һан яғынан да күберәк. Үҙенең, балаһының, нәҫеленең киләсәген уйлаған кеше барыбер осраҡлы бәйләнештәргә, балаларын ҡурҡыныс аҫтына ҡуйыуға юл ҡуймаҫҡа тырышасаҡ.\n– Мәктәптәрҙә сығыштарығыҙ нисек үтә?\n– Дәрестәрҙе ҡыҙҙарҙы һәм малайҙарҙы айырып, уҡытыусыларынан тыш үткәрергә тырышам. Шул рәүешле генә асыҡтан-асыҡ һөйләшеүгә ирешеп була. Бергә уҙғарып ҡараған булды, көлөшөп, һөйләшеп тик ултыралар. Ҡыҙҙарҙың оялғандары ла бар, шуға күрә улар үҙҙәрен борсоған һорауҙарын бирһен өсөн, ышаныс әңгәмәләре формаһында ойошторабыҙ. Был дәрестәр бит Интернеттан мәғлүмәт алыу түгел, улар тере табип менән аралашҡанда үҙҙәрен бөтөнләй башҡаса тота. Башта бик асылып бармаһалар ҙа, төрлө миҫалдар килтергәс, ҡыҙыҡһындырған һорауҙарын бирәләр. Беҙҙең пациенттар торалар ҙа: “Бына Интернетта шулай яҙылған”, – ти башлайҙар. Мин уларға һәр саҡ: “Интернет ул дөйөм мәғлүмәт алыу өсөн кәрәк, ә дауаланыу урыны түгел. Әгәр ул сирҙәрҙән азат итһә, бөтә дауаханалар ҙа ябылыр ине күптән”, – тип әйтәм.\n– Республика райондарына сығаһығыҙмы?\n– Әлбиттә, был – эшебеҙҙең бер тармағы, сөнки дауахананың клиенттары – тотош республика халҡы. Байтаҡ төбәктәрҙә тап сирҙе кисектереү йәһәтенән сығыштар яһаныҡ, йәштәр менән йышыраҡ осрашырға тырышабыҙ, сөнки мәктәптәрҙә был хаҡта дәрестәрҙә ентекле һөйләнелмәй. Хәйер, уҡытыусылар үҙҙәре лә күп нәмәне белеп бөтмәүе ихтимал. Көндән-көн венерик сирлеләр һаны арта.\nПрофилактик йәһәттән халыҡ араһына сығыуыбыҙҙың төп сәбәбе – иң тәү сиратта бөгөн йәмғиәттә түлһеҙлек кеүек яман күренеш, сир барлыҡҡа килде. Осраҡлы енси бәйләнештәр арҡаһында венерик сирҙәр барлыҡҡа килә, ә улар үҙ сиратында түлһеҙлектең төп сәбәпсеһе. Статистик мәғлүмәттәр буйынса, 50 проценттан ашыу ир-егеттәр түлһеҙлек менән йонсой. Һөҙөмтәлә йәш ғаиләләр айырылыша, сөнки һәр кемдең бала һөйгөһө килә. Ғәҙәттә, ҡатын-ҡыҙҙы ғәйепләргә күнеккәндәр, үкенескә ҡаршы, күпселек осраҡта балаға уҙмауҙың сәбәпсеһе тап көслө зат үҙе була. Был бик аяныслы күренеш, быны хатта геноцид тип атарға ла мөмкин, сөнки ғаиләләрҙә бала тыумағас, халыҡ һаны кәмей, демографик проблема ла килеп тыуа. Милләттең тән сәләмәтлеген дә ҡайғыртыу зарур.\n– Түлһеҙлекте дауалап буламы?\n– Иң башта уның этимологияһын билдәләргә кәрәк. Был сир нимәнән килеп сыға? Яңыраҡ Республика перинаталь үҙәгенең бүлек мөдире, юғары категориялы табип Рәмилә Үҙәнбаева менән ошо хаҡта сығыш яһаныҡ, сөнки тап венерик ауырыуҙар түлһеҙлеккә алып килә лә инде. Дауалап була был сирҙе, башҡа төрлө ярҙам итеү юлдары ла бар, әммә ауырыуға юлыҡҡансы, уны кисектереү яҡшыраҡ, шулай бит.\n– Һеҙгә мөрәжәғәт итеүселәрҙең тәбиғәте хаҡында әйтһәк?\n– Тире-венерология ауырыуҙары – бик үҙенсәлекле сирлеләр. Дөрөҫөн әйткәндә, ҡайһы берҙәре хатта хәлдәрен дә аңлата белмәй, ҡайһы еренә зарланыуын да тоймай. Иң мөһиме шунда – бер табип та сирлеләрҙең хәле тураһында исемләп тороп башҡа урында һөйләп йөрөмәгәнен улар аңларға тейеш. Табиптың ғына түгел, донъяла кешелек этикаһы тигән нәмә лә бар бит әле. Черниковкала 25 йыл эшләп ташлағанмын, бында күскәнемә 13 йыл булды. Иң беренсе сирлеләр менән уртаҡ тел табып эшләргә тырышам. Эшеңдең һөҙөмтәһе булмаһа, ни мәғәнә дауалау процесын алып барыуҙа. Сирҙәренән арынып сығып китергә тейеш улар бынан. Рәхмәт әйтеп ҡайтып китә ауырыуҙар.\n– Ә ҡабат-ҡабат мөрәжәғәт иткән пациенттар бармы?\n– Үкенескә ҡаршы, бар. Ир-егеттәр генә түгел, ҡыҙҙар араһында ла осрай ундайҙар. Нишләтәһең инде, бер үк тырмаға ҡабат-ҡабат баҫыу хас бит әҙәм балаһына. Пациенттарыбыҙ бик үҙенсәлекле бит беҙҙең. Ҡайһы берҙәре телефондан шылтыратып, хәлде белешеп, консультация ла алып тора. Телетапшырыуҙарҙа күреп ҡалһалар ҙа шылтыраталар. Улар беҙгә ышаныс менән килә, ҡарай, шуға күрә, табип булараҡ, мин ҡулымдан килгән тиклем һәр береһенең хәлен аңларға, ярҙам итергә тырышам.\n– Һеҙҙең практикағыҙҙа үлемесле хәлдәге кешенең аяҡҡа баҫҡан осраҡтары булдымы?\n– Әлбиттә, булды һәм бер тапҡыр ғына түгел. Венерик сирле кешенең ауырыуы көсәйгәс, уларҙан бит хатта туған-тыумасалары, дуҫтары баш тарта. Улар тамам бөтөп, был донъя менән хушлашыр мәлдә беҙгә килеп йығылалар. Хәҙер бит медицина бик көслө. Ҡайһы бер сирлеләр беҙгә ышаныстарын юғалтҡас ҡына аяҡ баҫа, беҙгә лә башта асылып бармайҙар. Беҙ уларҙы 20 көн тирәһе дауалайбыҙ. Тора-бара сирҙәренең артҡа сигенеүен күреп, уларҙың йөҙҙәре яҡтырып китә. Ҡайһы бер ир-егеттәр әллә нисәшәр тапҡыр ятып сыға. Етмәһә, бында килеп, ҡулына нәмәлер алырға ерәнеп торалар. Шул саҡ уларға: “Бында сирҡанып ҡына посуда һайлайһығыҙ, ә ниңә интим мәсьәләләрҙә партнерҙарығыҙҙы шулай һайламайһығыҙ?”– тигән саҡтарым да бар. Беҙ дауалаған сирҙәргә иммунитет барлыҡҡа килмәй, ул юҡ. Һәр нәмәлә мәҙәниәтле булырға кәрәк. Йәмғиәттәге аҙғынлыҡ, һәр тарафтан кешене асылынан яҙҙырыр мәғлүмәт ағылғанда, беҙгә үҙебеҙҙең йолаларыбыҙ менән тәрбиәләргә кәрәк балаларыбыҙҙы. Киләсәктә дин әһелдәре, рухиәт кешеләре менән бергә милли мәктәптәрҙә сығыш яһарға, ҡыҙҙарыбыҙҙы, малайҙарыбыҙҙы иҫкәртергә иҫәп тотам. Хатта никах теркәү урындарында ла был хаҡта һөйләргә кәрәк. Милләттең шәхестәре иңенә лә ята киләсәктең тән сәләмәтлеге бурысы, сөнки организмы һау булмағандарҙан сирле бала тыуа, йәки уларға бөтөнләй түлһеҙлек янай.


Иҫке Күл — Башҡорт Википедияһы\n55°07′35″ с. ш. 56°38′35″ в. д.HGЯO\n↘721 кеше (2010)\n80 245 855 001\n80 645 455 101\nИҫке Күл (боронғо исемдәре Иҫкауыл, Иҫке Мәсетле; рус. Старокулево) — Башҡортостандың Нуриман районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 721 кеше. Почта индексы — 452435, ОКАТО коды — 80245855001.\n4 Хәҙерге осоро\n1920 йыл 26 август 1775\n1939 йыл 17 ғинуар 1697 819 878 48,3 51,7\n1959 йыл 15 ғинуар 1456 645 811 44,3 55,7\n1970 йыл 15 ғинуар 1402 661 741 47,1 52,9\n1979 йыл 17 ғинуар 1183 545 638 46,1 53,9\n1989 йыл 12 ғинуар 873 398 475 45,6 54,4\n2002 йыл 9 октябрь 735 344 391 46,8 53,2\n2010 йыл 14 октябрь 721 333 388 46,2 53,8\nБашҡорттар йәшәй (2002).\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Иглин): 40 км.\nАуылға Себер даруғаһы Бүләкәй-Көҙәй улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, 1712 йылда ауыл Күл тип атала. Күлауыл, Мәсетле тигән атамалар менән дә билдәле була. XIX быуат башында Яңы Күл ауылы бүленеп сыға. Әле был ике ауыл араһында алыҫлыҡ — 5 км. XIX быуаттың беренсе яртыһында Иҫке Күл ауылы Иҫке Мәсетле ауылы менән ҡушыла. Иҫке Мәсетле 1777 йылдан билдәле. 1920 йылда Иҫке Мәсетле атамаһы ҡулланылыштан сыға. Был ауылдарҙа аҫаба башҡорттарҙан тыш керҙәш башҡорттар ҙа булған. 1795 йылда 119 йортта 489 кеше йәшәгән, улар араһында Һалйот һәм Урман Көҙәй улустарынан күсеп килгән керҙәш башҡорттар ҙа булған. Һалйот улусынан килешеүһеҙ генә күсеп килгәндәр. 10 йорт хужалығында 27 керҙәш башҡорт теркәлгән. 1834 йылда уларҙың һаны 60-ҡа еткән.\n1894 йылда Бүләкәй-Көҙәй улусының аҫаба башҡорттары “буш ятҡан” башҡорт биләмәләрен ҡаҙна ҡарамағына алыуға ныҡлы ҡаршылыҡ күрһәтә. Исай, Иҫке Күл, Яңы Күл, Ишморат, Баш-Шиҙе ауылдары кешеләре, мылтыҡтар тотоп, ер бүлергә килгән власть вәкилдәрен ҡыуып ебәрә. Шунан һуң урманлы биләмәләрҙе бүлергә тип урыҫ ирҙәре килә. Башҡорттар уларҙы ла ҡыуып ебәрә. Был күтәрелеште полиция баҫтыра.\nАуыл халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, балыҡсылыҡ менән шөғөлләнгән. Ике мәсет, училище булған. 1906 йылда Иҫке Мәсетлелә (Иҫке Күл, Иҫкауыл) 2 мәсет, мануфактура магазины, 8 аҙыҡ-түлек магазины, мөгәзәй теркәлгән.\nГраждандар һуғышы осоронда, 1918 йылдың август аҙағы — сентябрь башында В. К. Блюхер етәкселегендәге Йыйылма Урал отрядының шанлы походы Нуриман районы аша үтә. Походта ҡатнашыусылар бер нисә ауылда, шул иҫәптән Иҫке Күлдә лә туҡтала. Ауыл янында хәрби бәрелештәр ҙә була. Коммунистар һәм партизандар халыҡ араһында өгөт-нәсихәт алып барғанлыҡтан ҡыҙылдарҙың килеүенә ыңғай ҡараған кешеләр байтаҡ була. Иҫке Күлдә ошо ваҡиғаға арналған митинг үтә. Халыҡ араһында Совет власына ышаныс арта.\nИҫке Күлдә колхоздар тарихы 1929 йылда «Белем» ауыл хужалығы кооперативы ойоштороуҙан башлана. Уға 16 ярлы крәҫтиән инә. Рәйесе итеп С. Әхмәҙишин һайлана. Тәүге күмхуждың 11 аты, биш рәтле сәскесе, башҡа ауыл хужалығы ҡорамалдары була. 30 гектарҙа иген сәсәләр. Һәр ағза үҙ биләмәһендә лә сәсә. Һәйбәт уңыш алына. Шәхси биләмәлә үҫтерелгәнде дәүләткә тапшыралар, уртаҡ баҫыу уңышын һәр кешенең хеҙмәт көнөнә 28-әр килограмдан бүлешеп алалар. Күмәк эшкә аяҡ салыусылар ҙа була. Иҫке Күлдән Ямай менән Хөсәйен исемле бандиттар кешеләрҙең мөлкәтен урлай, колхоз милкенә һөжүм итә. 1932 йылдың көҙөндә тракторсы Исмәғил Ҡотоевты обрездан атып яралайҙар, тракторын күлгә батыралар. Ошо уҡ көҙҙө Нимесләр ауылы паромсыһын ҡурҡытып, өйөнә ҡышлауға керәләр. Бер нисә айҙан милицияның район бүлеге начальнигы Г. Әлмөхәмәтов етәкселегендә милиционерҙар бандиттарҙың эҙенә төшә һәм аулай башлай. Шул саҡта Әлмөхәмәтов үлемесле яра ала. Бандиттар юҡ ителә.\nБөйөк Ватан һуғышы барғанда «Белем» колхозы фронтҡа 27 ат оҙата. Механизаторҙар Сафура Яҡупова, Т. Зинурова, Мөслимә Сәйфиева, Нурисафа Ғәйнетдинова баҫыуҙа фиҙакәр хеҙмәт өлгөләре күрһәтә. Дәүләт келәттәренә игенде ташыуҙа колхозсылар М. Хисаева, Сәғиева, С. Бәҙретдинов тырышып эшләй. 1941 йылда тракторсы Тәғзимә Сәғиева райондың ҡатын-ҡыҙ тракторсыларынан беренсе булып Мәскәүҙә Бөтә Союз ауыл хужалығы күргәҙмәһендә ҡатнаша, миҙал менән бүләкләнә.\n1958-1960 йылдарҙа колхоздарҙы эреләтеү барышында «Белем» колхозы идараһы Яңы Күл ауылында урынлашҡан Баһау исемендәге колхоз составына ҡушыла. Һуңынан иҫкекүлдәр Иҫке Күл, Иҫке Исай, Ишморат ауылдарын биләгән «Урал» колхозына инә.\nИҫке Күл ауылы Иҫке Исай ауыл биләмәһе үҙәге булып тора, унда ауыл биләмәһе хакимиәте урынлашҡан, урта дөйөм белем биреү мәктәбе, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет, магазиндар бар.\n2017 йылда ауылдың 40 йыл элек һалынған клубы 11 майҙа төҙөлгән тикшереү акты менән авария хәлендә тип табыла. Иҫке клуб урынына 2018 йылда яңы мәҙәниәт үҙәге төҙөлә. Ул 96 урынлыҡ тамаша залынан, китапхананан һәм сменаһына 15 кешене ҡабул итерлек фельдшер-акушерлыҡ пунктынан тора. Үҙәк «Башҡортостандың 100 йыллығына 100 объект» дәүләт программаһы сиктәрендә төҙөлә һәм 46,1 миллион һумға төшә, шул иҫәптән төҙөлөш-монтаж эштәре 27,2 миллион һумлыҡ була.\nТопонимияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИҫке Күл ауылының атамаһы Иҫке һәм Күл (этноним) һүҙҙәренән яһалған. Ауылдан төньяҡта 5 км алыҫлыҡта Ҡариҙел йылғаһы аға. Ауыл уртаһынан Ҡариҙел йылғаһының һул ҡушылдығы булған Йәнәлде (атаманың варианты – Йәләнде) йылғаһы аға. Ауылдан көнсығышта Кәрәкә тауы һуҙыла. Кәрәкә битләүенән Ағын шишмәһе сыға. Ауылдың төньяғында Күтерле күле, Шыланны яланы бар.\nВикидәреслектә: Иҫке Күл.\nАуылда ете урам бар:\nСовет урамы – ауылдың үҙәк урамы, ул Өфө – Павловка автомобиль трассаһы өҫтөндә урынлашҡан.\nҒайнан Хәйри урамы (Айыу ос)\nМәктәп урамы (Күскән ос)\nКолхоз урамы (Түбәнге Ос)\nБилдәле башҡорт яҙыусыһы Имай Насыриҙың "Күҙәй" романында Нуриман районы, шул иҫәптән Иҫке Күл ауылында барған ваҡиғалар һүрәтләнә.\nИҫке Күл ауылынан сыҡҡан башҡорт яҙыусыһы, беренсе башҡорт романы "Боролош" авторы Ғайнан Хәриҙең ошо романында ваҡиғаларҙың күп өлөшө Иҫке Күлдә бара.\nӘлфиә Аҡбутина (9.10.1955), журналист, тәржемәсе. 1988 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 2015 йылдан Башҡорт Википедияһының әүҙем мөхәррире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2005).\nӘбделсәлих Ишмөхәмәтов (1787—?), хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.\nРоза Кәримова (7.11.1935—10.08.2020), театр актёры. 1959—1989 йылдарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры, 1989—1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актёры. 1961 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1985), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977) артисы.\nҒайнан Хәйри (Ғайнан Хәйретдин улы Хәйриев, 15.06.1903—16.10.1938), башҡорт совет яҙыусыһы, шағир һәм журналист.\nМөхәмәтрәхим Һәйбәтов (1792—?), хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.\nВәкил Шириев (12.04.1962), биология фәндәре докторы, профессор.\nАбдулманнаф Ырыҫҡолов (1795—?), хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.\n↑ https://kitaptar.bashkort.org/book/istoriya_sel_i_dereven_bashkortostana_i_sopredelnyh_territorij, 447-се бит.\nИҫке Күл // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 11 февраль 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Күл&oldid=1119223 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:55 29 март 2022 үҙгәртелгән.


150 уҡыусы Президент Рөстәм Хәмитов менән бергә Байконурға барасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n150 уҡыусы Президент Рөстәм Хәмитов менән бергә Байконурға барасаҡ\n15:48, 16 декабря 2010 Йәмғиәт\nӨфөгә Рәсәй Космонавтика федерацияһының төбәк бүлексәһе саҡырыуы буйынса Рәсәй космонавы Владимир Коваленок килде. Ул Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашты.\nТөбәк бүлексәһенең башҡарыусы директоры Сергей Плюхов хәбәр итеүенсә, осрашыу барышында яҡындағы ике-өс йылда Өфөлә балалар өсөн аэрокосмик үҙәк төҙөү тураһында һөйләшеп килешелде. Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Башҡортостандан уҡыусыларҙы шәхсән үҙе Байконур космодромына экскурсияға алып барырға вәғәҙә итте, был сәфәр 2011 йылдың март аҙағына планлаштырыла. Республиканың өлкән класс уҡыусылары сираттағы йыһан карабын осороу шаһиты буласаҡ. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, делегация составына балиғ булмағандар эштәре буйынса инспекцияла иҫәптә торған ауыр тәрбиәләнгән балаларҙы индерергә планлаштырыла. Тормоштан күренеүенсә, ғәҙәттә, бындай экскурсияларҙан һуң ауыр үҫмерҙәр йыш ҡына иҫәптән алына һәм уларҙың донъяға ҡарашы тамырынан үҙгәрә. Рәсәй Космонавтика федерацияһының төбәк бүлексәһе ойоштороусылары фекеренсә, Байконурға экскурсия өлкән класс уҡыусылары өсөн танып белеү генә түгел, ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә лә эйә буласаҡ.\nВладимир Коваленок Краснокама районының Ҡуян ауылында ла булды, унда ауыл уҡыусылары менән осрашты. Космонавты был районда балалар һәм үҫмерҙәр ойошмаларының совет системаһы – октябряттарҙан алып комсомолецтарға тиклем – һаҡланыуы ғәжәпләндерҙе. Владимир Васильевич «был ыңғай тәжрибәне бөтә Рәсәй буйлап таратырға" ниәтен белдерҙе.\n«Башҡорт балы» төбәк фәнни-производство үҙәге яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте етәксеһе Ришат Ғәлиев менән дә осрашыу үткәрелде, уның ойошмаһы бына 10 йыл инде Халыҡ-ара космос станцияһын башҡорт балы менән тәьмин итә. Башҡорт балы Рәсәй космонавтарында ғына түгел, донъяның төрлө илдәренән уларҙың коллегаларында ла ҙур популярлыҡ менән файҙалана.\nТеги: БР Президенты, космонавтика, осрашыуҙар


Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡыҫҡаса\nҠыҫҡаса 31.10.2012 // Йәмғиәт\nҮҙидарала уңышҡа өлгәшкәндәр\nБашҡортостандың Иҡтисади үҫеш министрлығы иң яҡшы муниципалитеттар исемлеген төҙөгән. Социаль-иҡтисади йәһәттән уңышҡа өлгәшкәндәр аҡсалата бүләкләнәсәк. Гранттарҙың дөйөм күләме 200 миллион һум тәшкил итә. Аҡса республика ҡаҙнаһынан бүленәсәк. Еңеүселәр исемлегендә — Баҡалы, Ҡариҙел, Ейәнсура, Миәкә, Әбйәлил, Саҡмағош райондары. Ҡалалар араһында иң яҡшылары тип Октябрьский һәм Нефтекама билдәләнгән.\nУрындағы үҙидара эшмәкәрлеге 150 күрһәткес буйынса баһаланған. Халыҡтың йәшәү сифатын яҡшыртыу, идара итеүҙә яңы алымдар ҡулланыу, мәғариф, мәҙәниәт, һаулыҡ һаҡлау өлкәләрендәге, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса һөҙөмтәләр иҫәпкә алынған.\nЯңы автобустарҙа “бишле” алырға!\nОшо көндәрҙә мәктәп автопарктары яңы автобустар менән тулыланды: республиканың һигеҙ районына 14 машина ебәрелде. “ПАЗ” маркалы автобус асҡысы Бишбүләк, Благовар, Благовещен, Бүздәк, Борай, Ғафури, Дыуан, Мәсетле райондары мәктәптәренә тапшырылды.\nЯңы уҡыу йылы башланғандан алып райондарға 96 машина ебәрелгән. Йыл аҙағынаса тағы 85 мәктәпте автобус менән тәьмин итәсәктәр. Автопаркты яңыртыу киләһе йылда ла дауам итәсәк. Әлеге ваҡытта республика мәктәптәренә тағы 300 автобус талап ителә.\nКитап туйына саҡырабыҙ\nАрҙаҡлы ғалим, филология фәндәре докторы, профессор, Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы Марат Зәйнуллиндың яңы хеҙмәте — “Башҡорт төрки һәм сағыштырма тел ғилеме” исемле китабы — донъя күрҙе.\nУл ғалимдың Башҡорт дәүләт университетындағы ғилми-педагогик эшмәкәрлегенә 50 йыл тулыу уңайы менән “Ғилем” нәшриәтендә ташҡа баҫылды. Китап туйы бөгөн 16 сәғәттә БДУ-ның тамаша залында уҙғарыла.\nЯрыш миҙгеле тамам\nОшо көндәрҙә ДОСААФ мотоклубтары араһында республиканың асыҡ чемпионаты үтте. Унда Өфө, Учалы, Нефтекама, Салауат, Стәрлетамаҡ, Мәләүез, Белорет, Ҡазан, Ырымбур, Силәбе, Төмән ҡалаларынан командалар ҡатнашты.\nУн ете тапҡыр донъя чемпионы исемен яулаған Николай Красников менән донъя һәм Европа чемпионы Дмитрий Буланкиндың ҡатнашыуы ярышҡа мәртәбә өҫтәне. Һөҙөмтәлә Өфөнөң Ғ. Ҡадиров исемендәге Техник спорт төрҙәре үҙәге беренсе, Учалынан “Горняк” — икенсе, Салауат ҡалаһы мотоклубы өсөнсө урынға сыҡты.\nШоферҙарҙың яуаплылығы арта\nАвария урынынан ҡасып киткән водителдәр иҫерек килеш руль артына ултырыусыларға тиңләнәсәк. Был хаҡта Рәсәйҙең Дәүләт Думаһы депутаты Вячеслав Лысаков белдергән.\nӘлеге тәҡдим парламентта тикшереләсәк. Бынан тыш, ике һәм унан да күберәк кешенең үлеменә килтергән аварияға сәбәпсе водителдең 15 йылға тиклем иркенән мәхрүм ителеүе ихтимал. Тиҙҙән был закон проекты Думала тәүге уҡыуға сығарыласаҡ.\nБыйыл сабыйҙар күберәк тыуған\nФедераль дәүләт статистика хеҙмәтенән алынған мәғлүмәткә ҡарағанда, сентябрҙә илдә 143 миллион кеше теркәлгән.\nБыйылғы туғыҙ айҙа 1 миллион 253 меңдән ашыу сабый донъяға килгән. Былтырғы күрһәткестәр менән сағыштырғанда, был 82 меңгә күберәк. Халыҡ иҫәбе артыуы илдең 80 төбәгендә күҙәтелә.\nЛ. ҒАФАРОВА әҙерләне.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЕТӘКСЕ БУЛЫРҒА ӨЙРӘТМӘЙҘӘР, ЕТӘКСЕ БУЛЫП ТЫУАЛАР - 2015 - Мәҡәләләр\nЕТӘКСЕ БУЛЫРҒА ӨЙРӘТМӘЙҘӘР, ЕТӘКСЕ БУЛЫП ТЫУАЛАР\nБөгөн бигерәк тә йәштәребеҙ араһында төп менеджер, йәғни ҙурмы, бәләкәйме -берәй коллектив менән етәкселек итергә ынтылғандар күп. Бындай ынтылыш насар түгел. Ләкин етәксе булыу - ул айырым талантҡа, шулай уҡ кешелек сифаттарына эйә булыу, тигән һүҙ икәнен дә үҙләштерһен ине йәштәр. Етәксе - үҙе бар яҡлап өлгө күрһәтеүсе, башҡаларҙың өлгөһөн, тәжрибәһен һанлаусы. Һүҙемде раҫлап, үҙемдең хеҙмәт юлында осраған ысын етәксе өлгөһө тураһында бер нисә һүҙ генә әйтергә теләгәйнем.\n...Ошо көндәрҙә генә яңы вазифаға тәғәйенләнгән бер танышым шулай тип һөйләп торҙо: "Миңә инеп, элекке хужаның ҡырын ғәҙәт-холоҡтарын, ҡылыҡ-маҙарҙарын һөйләп, ошаҡлашып йөрөмәгеҙ, тип ҡырт киҫтем. Ҡолаҡ тынып ҡалды: коллективта хәбәр ташыуҙар шып туҡтаны".\nТанышымдың был һүҙҙәре мине битараф ҡалдырманы: бына, исмаһам, етәксе! Бөтә түрәләр ҙә шулай принципиаль булһа ине. Юғиһә, шундай етәкселәр ҡулы аҫтында ла эшләргә тура килде: коллективтың "тын алышын" белеп тороу маҡсатында ул үҙе үк шулар араһынан махсус берәй "шымсы", хатта бер нисә кешенән "агентура" тота ине. Стукач була инде йәғни, ошаҡсы. Ундай әҙәмдәргә, әллә ни эш ҡырмаһа ла, план-йөкләмәләрен үтәмәһә лә, ел-ямғыр теймәй торғайны, иллә мәгәр кисә кем кем менән ултырып сәй эскән, улар ни хаҡында гәпләшкән, телефондан кем ниҙәр һөйләшкән - шунда уҡ етәксегә мәғлүм була ине. Заман үтә тора әкренләп эш мөхите, хеҙмәттәштәр мөнәсәбәте лә күҙ алдыбыҙҙа үҙгәрә, заманса көйгә һалына һәм яңы мәҙәни кимәлгә күтәрелә. Менеджерҙың эш этикаһы бөгөн башҡасараҡ талаптарға буйһондорола, уның хеҙмәткәрҙәргә мөнәсәбәте һәм талаптары ла билдәле бер сиктәрҙе ашатларға тейеш түгел һымаҡ. Был талаптар әлегә бар хеҙмәт коллективтарында ла үҙләштерелеп бөтмәйҙер, ни тиһәң дә, өйрәнелгән, ҡалыплашҡан тәртиптәрҙән еңел генә ҡотолоп булмай, күрәһең. Унан һуң, етәксе этикаһы күп йәһәттән дөйөм ҡабул ителгән нормаларға ярашыуҙан ғына хасил була торған нәмә лә түгел бит. Күп нәмә етәксенең ниндәй кеше булыуына, уның интеллект һәм мәҙәни кимәленә, эске донъяһына, күңел байлығына ла туранан-тура бәйле.\nОшо тәңгәлдә 1986 йылда "Башҡортостан" гәзите коллективына етәксе булып килгән баш мөхәрриребеҙ Мансур Әнүәр улы Әюпов хәтергә килә. Ул ваҡытта беҙҙең әле төшкә лә инмәгән заманса менеджерлыҡ ысулдарына эйә ине яңы мөхәррир. Ҡайҙан, нисек үҙләштергәндер ул заманса етәкселек күнекмәләрен - билдәһеҙ. Дөрөҫөрәге, ул бер ерҙә лә махсус әҙерлек курстары үтмәгәндер, моғайын. Уның етәкселек сифаттары, асылда, эш урынында уның кешелек сифаттары сағылышы ине, әлбиттә: ҡалыплашыуҙан азат, кешелекле булмышы, донъяға киң ҡарашы һәм интеллекты һөҙөмтәһе булғанлығын аңлайым мин хәҙер. Бер башлағас, әйтәйем инде. М.Әюпов мөхәррирлек иткән йылдарҙа "Башҡортостан" гәзите яңынан тыуҙы. Ижтимағи әүҙемлек, рухи күтәрелеш, һүҙ иреклеге, асыҡлыҡ йылдары ине ул осор. Яңы мөхәррирҙе беҙгә тап шул йылдарҙа Тәңребеҙ Үҙе ебәргәндер, тип уйлайым мин хәҙер ҙә...\nӘ инде мәҡәлә башындағы фекер ебен ялғап, шуны ғына әйтер инем: был яҙғандарым унан алдағы мөхәррирҙе кәмһеткән йә яманлағандан түгел һис тә. Ул да заманына күрә шәп етәксе була алды. Ул беҙҙе грамоталы, объектив яҙырға өйрәтһә, Мансур Әнүәр улы яңыса фекерләргә өйрәтте, әммә бер ҡасан да имеш-мимеш, буш ғәйбәттәргә, хатта ул ысын хәбәр булған хәлдә лә, ҡолаҡ һалып, хеҙмәткәрҙәре хаҡында яман йә яңылыш уйҙа булманы. Хәйер, ундай хәбәрҙәр тыңлап ултырырға ваҡыты ла ҡалмағандыр. Ул йылдарҙа редакция штатында 50-нән ашыу кеше эшләне, яңы мөхәррир килгәс,"Башҡортостан"дың тиражы 100 меңдән дә артып киткәйне хатта. Хеҙмәткәрҙәргә мөнәсәбәт бер тигеҙ: һәр кем дөйөм эшкә индергән хеҙмәт өлөшө буйынса баһаланды. Бында инде әлегеләй бүлмә һайын йөрөп хәбәр йыйыусы ошаҡ тоҡсайҙарының бер кемгә лә кәрәге ҡалманы. Мансур Әнүәр улы юғары вазифаға (республика вице-премьеры итеп) үрләтелгәс, редакцияға төрлө йылдарҙа төрлө мөхәррирҙәр килеп-китеп торҙо, тик башҡаса инде коллективҡа ул етәкселек иткән йылдарҙағылай энтузиазм, ижади осош һәм табыштар, хәҡиҡәт тыуҙырыр сәмле бәхәс ҡорҙары әйләнеп ҡайтманы, ғүмер һәүетемсә үтә торҙо...\nБынан сығып, шуны әйтмәксемен: коллективтағы мөхит, шулай итеп, иң тәүҙә етәксе шәхесенә бәйле. Ул ниндәй - эш һөҙөмтәһе лә шундай. Хәҙерге көндә "Етәксе (менеджер) ниндәй булырға тейеш?" тигән темаға интернетта ла, китап магазиндарында ла методик әҙәбиәт тулып ята. Тик бына ул кәңәштәрҙе уҡып сығып ҡына яҡшы, заманса етәксе булыу мөмкинме икән һуң? Был вазифаға асылың тап килмәһә...\nЯҙылған: 19.10.15 | Ҡаралған: 874


«Башҡортостан» дәүләт концерт залында билдәле композитор Максим Дунаевский 70 йәше уңайынан ҙур концерт программаһын тәҡдим итте\nТамашала шулай уҡ, Рәсәй йондоҙҙары менән бергә яҡташтарыбыҙ Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Артур Нәзиуллин, халыҡ-ара конкурстар лауреаты Диләрә Иҙрисова ла ҡатнашты. Күренекле композитор, бик күп билдәле йырҙар, саундтрек, академик әҫәрҙәр авторы Максим Дунаевский концертта үҙе лә сығыш яһаны. Залдағылар уға ҡушылып йырланы, оло быуын вәкилдәре хәтирәләргә бирелеп илап та алды.\nАртур Нәзиуллин, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы: «Рәсәйҙән тыш, сит илдәргә лә гастролдәр менән сығабыҙ. Мин ике аранжировка файҙаланам. Әлбиттә, ул ғына етмәй. Киләсәктә Башҡортостан композиторҙар союзы менән хеҙмәттәшлек булдырырға ине. Минең уйымса, бынан шәп программа килеп сыҡмасы. Быға таянып диск сығарыу ҙа урынлы булыр. Үҙебеҙҙең композиторҙарҙан тәҡдим көтәм».


Халыҡ-ара балалар уйындарынан - 5 миҙал\nӨфөлә 53-сө Йәйге Халыҡара балалар уйындары тамамланды. Уйындарҙа туғыҙ спорт төрө буйынса 88 наградалар комплекты уйнатылды. Республикабыҙ намыҫын Бөрө, Белорет, Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Күмертау, Туймазы ҡалаларынан спортсылар яҡланы. Йәйге спорт уйындарында Өфө командаһы 8 алтын, 6 көмөш, 11 бронза, йәмғеһе 25 миҙал яулап, беренсе урынға сыҡты.\n«Уйындың концепцияһы буйынса, миҙалдар иҫәбе һәм урындар буйынса йомғаҡ яһау ҡаралмаған. Иң мөһиме, балаларыбыҙҙың үҙара аралашыуы, - тип билдәләне 2019 йылғы\nХалыҡ-ара балалар уйындарының баш судьяһы Андрей Кривошеев. - Әммә Өфөнөң беренсе урынға сығыуын хәбәр итергә шатмын».\nХалыҡ-ара балалар уйындарының генераль секретары Ричард Смит Өфөлә уҙғарылған Уйындарҙы иҫ киткес тип атаны. Халыҡ-ара балалар уйындарында Белорет спортсылары ла уңышлы сығыш яһаны. Ике спорт төрө буйынса улар иҫәбендә 5 миҙал. Ике көн дауамында барған көсөргәнешле ярыштарҙа 30 илдән килгән тиҫтерҙәрен артта ҡалдырып, ҡаяға үрмәләү, грек-рим көрәше буйынса Белорет спортсылары финалға сыҡты.\nИкенсе көндө иһә еңеүселәр билдәләнде. Шулай итеп, ҡаяға тиҙлеккә үрмәләү буйынса Елена Коноплинаның тәрбиәселәре Степан Коробкин менән Ярослав Гарабурдо забегта өсөнсө урын өсөн көрәште. Һөҙөмтәлә, Степан етеҙерәк булып сыҡты һәм 12-15 йәшлектәр араһында бронза миҙал яуланы.\nБелореттың йәш көрәшселәре үҙ категорияларында уңышлы сығыш яһаны. 48 килограмға тиклем ауырлыҡта Мөслим Ениев, 57 килограмға тиклем ауырлыҡта Алексей Орехов - көмөш миҙал, ә 44 килограмға тиклем ауырлыҡ категорияһында Альберт Фаязов, 68 килограмға тиклем ауырлыҡ категорияһында Семен Панов алтын миҙал яуланы.\n«Ватан» этнопаркында 53-сө йәйге Халыҡ-ара балалар уйындарын ябыу тантанаһында Өфө Уйындарҙың флагын 2020 йылда ярышты ҡабул итәсәк Венгрияның Кечкемет ҡалаһына тапшырҙы.


2019 йылдың 21 октябрендә 40-сы башҡорт балалар баҡсаһы тәрбиәселәре өлкән төркөм балалары\n2019 йылдың 21 октябрендә 40-сы башҡорт балалар баҡсаһы тәрбиәселәре өлкән төркөм балалары өсөн Башҡортостан Республикаһының Милли музейына экскурсия ойошторҙо. Экскурсия Башҡортостандың 100 йыллығына арналған һәм әхлаҡи-патриотик тәрбиә биреү, тыуған яҡтың хозур тәбиғәтен өйрәнеү маҡсатында ойошторолдо.\nМузей хеҙмәткәрҙәре республикабыҙҙың тәбиғәте, тарихы, этнографияһы тураһында һөйләне. Балаларға бигерәк тә, музейҙың «Башҡортостан мәмерйәләре» залы оҡшаны. Сара мауыҡтырғыс, фәһемле үтте. Экскурсия балаларға ла, тәрбиәселәргә лә бик оҡшаны.\nВ МБОУ Гимназия № 105 проведено занятие об основных изменениях в униформе и амуниции...


Өфөлә коммуналь авария - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nЧапаев урамында йәшәгән Хәбибуллиндар ғаиләһенең йортон һыу баҫҡан. Бар мөлкәт юҡҡа сыҡҡан. Хәбибуллиндар ғаиләһенең йылдар буйы йыйған мөлкәте бер-нисә сәғәт эсендә юҡҡа сыҡҡан. Өйҙөң баҙынан һыу сыға башлай. Һыу үткәргестәрҙә авария булыуы һәм ваҡытында уның тикшерелмәүе – бының төп сәбәбе, тип иҫәпләй ғаилә. Бер-нисә сантимерға күтәрелгән һыуҙы ғаилә тәүҙә насос менән ағыҙып ҡарай. Әммә уның ҡапыл илле сантимерғаса күтәрелеп китеүен үҙҙәре лә һиҙмәй ҡала. Иң мөһиме кәрәкле документтарҙы сығарып өлгөрөү ине, ти улар. Һыу ныҡлап күтәрелгәс тә, Альбина йәнә һыу үткәргес хеҙмәткәрҙәренә бара. Ҡотҡарыусыларға ике көн буйы һыуҙы ағыҙырға тура килә. Әммә йорт эсендә ҡалған кәрәк-яраҡтар бөтөнләй эштән сыҡҡан.Ҡотҡарыусылар килеп һыуҙың яртыһын сығарып өлгөрә. Әммә йорт хужаларына хәҙер өйҙә ҙур ремонт эшләргә тура килә. Сөнки иҙән таҡталары тулыһынса аҡтарылып сыҡҡан.Әле Альбина әсәһе менән мунсала йәшәргә мәжбүр. Бешерергә плита юҡ, йоҡларға ла урын берәү генә. Альбина был мәсьәләне асыҡлар өсөн прокуратура хеҙмәткәрҙәренә мөрәжәғәт иткән. Иң мөһиме, ғәйеплене табырға һәм торлаҡ кәрәк-яраҡтарын яңыртып, йорт эсен ремонтларға ине, ти ул.