2 из 789\nҺөнәри белем алыу өсөн аҙ тәьмин ителгән граждандарға финанс ярҙам күрһәтелә башлай\nУлар быға тиклем социаль контракт сиктәрендә үҙ эшен асыуға, шәхси хужалыҡта кәрәк- яраҡтар алыу өсөн аҡсалата ярҙамға дәғүә итә алһа, хәҙер контракттың сиктәре киңәйтелде. Юлиә халыҡты эшменән тәьмин итеү хеҙмәтенең уҡытыу үҙәгенә Әбйәлил районынан килгән. Ҡасандыр табип булырға хыялланған...\nКандидаттар йәрәбә тартты\nБөгөн Башҡортостандың үҙәк һайлау комиссияһында 2015 йылдың 13 сентябрендә үтәсәк 50-се Туймазы һәм 15-се Күмертау округынан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға өҫтәлмә һайлауҙа теркәлгән кандидаттар араһында бушлай эфир ваҡытына йәрәбә һалынды. Йәрәбәлә ҡатнашыусылар агитация алып барыу өсөн «Рәсәй-...\nРәсәй хәрбиҙәре Тополь ракета комплексын эшләй башлауҙың 30 йыллығын билдәләй. Илдә 100-гә яҡын ошондай ракета хәрби дежурҙа тора. Киләсәктә уларҙы ЯРС исемле яңы комплек алмаштырасаҡ. Америкала меңләгән кеше Барак Обаманың Иран атом программаһы буйынса килешеүгә ҡул ҡуйыуына ҡаршы...\nРеспублика семинар-кәңәшмәһе “Базы” хужалығында ойошторолдо. Сара барышында быйылғы ураҡ кампанияһына рәсми старт бирелде. “Баҫыу көнө”ндә ауыл хужалығы эшсәндәре техника өлгөләре менән таныша эш тәжрибәһе менән уртаҡлаша. Семинар-кәңәшмәлә республика етәкселеге, район хакимиәтте башлыҡтары,...\nӨфө районы Нижегородка ауылында юлдар төҙөкләндереү мәсьәләһе киҫкен тора\nСыуаҡ көндә ҡоро ла, тигеҙ ҙә кеүек урам-ара бәйләнештәр ямғыр яуып үтһә һаҙлыҡҡа әйләнә. Ауыл халҡы үҙен борсоған мәсьәләне сараһыҙҙан йәмәғәт ҡарамағына сығарырға мәжбүр. Идара итеүсе компания төҙөкләндереү өсөн тәғәйенләнгән иғәнәне ай һайын теүәл йыйып ала. Әммә ҡый үләндәре сабылмай, юлдар...\nБашҡортостандың йәшелсә-емеш үҫтереүселәре һәм ит етештереүселәре үҙ тауарҙарын республика магазиндары һәм ресторандары аша һата ала. Сауҙа-сәнәғәт палатаһында үткән осрашыуҙа ошо мәсьәлә тикшерелде. Үҙ тауарын магазинға һатыу өсөн республика етештереүсеһенә бер-нисә шартты үтәргә кәрәк. Тәү...\nСәтләүекте кем ашай?\nБыл видео Өфөлә билдәле супермаркеттарҙың береһендә төшөрөлгән. Һатып алыусы ҡыҙ сәтләүектәр тултырылған ҡап эсендә йөрөүсе бөжәкте төшөрөп алған. Ул полиэтилен һауыт эсенә нисек кергән? Был һорау әлегә асыҡ килеш ҡала\nДүртенсе эшсе һәләк булды\nРеспублика буйынса эске эштәр министрлығы Өфөнөң Затон биҫтәһендәге күп ҡатлы йортта булған фажиғә сәбәптәрен иғлан итте.Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, хәрәкәт иткән ваҡытта бер механизм сафтан сыға һәм күтәргес бер яҡҡа түңкәрелә. Һөҙөмтәлә һигеҙенсе ҡат кимәленән өс эшсе ҡолап һәләк булды. Бер кеше...\nҠарбуз миҙгеле башланды\nВитаминдарға бай, татлы еләкте нисек дөрөҫ һайларға, ҡулланырға һәм һаулығыңа зыян килтермәҫкә. Ҡарбуз һәм хуш еҫле ҡауын йәнә баҙар, магазин кәштәләрен тултырҙы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тап ошо мәлдә баҡса культуралары менән ағыуланған осраҡтар ҙа күбәйә. Һайлай белергә кәрәк, ти белгестәр. Ә...\nРеспублика ауыл хужалығы министрлығы күҙаллауҙары буйынса, уның 2 миллиард һум самаһы яғыулыҡ-майлау материалдарына, 1 миллиард 660 миллион һумы ауыл хужалығы техникаһы өсөн запас деталдәргә, 400 миллион һумы машина-технология станциялары хеҙмәттәрен түләүгә тотоноласаҡ. ...\nБөгөн Башҡортостан биләмәһендә туристар тейәгән автобус ауған\nБеҙ бөгөн Башҡортостан биләмәһендә булған фажиғәгә әйләнеп ҡайтабыҙ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Өфө-Инйәр-Белорет трассаһының 56-сы саҡырымында туристар тейәгән автобус юл ситенә ҡоланы. Республиканың юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы етәксеһе Динар Ғилметдинов авария урынынан ҡайтып тора. Ул әле...\nӨфө ҡалаһы хакимиәтендә үткән алты айҙа бюджет үтәлешенә йомғаҡ яһанылар\nАҡсаларҙың бик күп өлөшө, ғәҙәттәгесә, социаль өлкәгә йүнәлтелә. Ярты йыл эсендә ҡала ҡаҙнаһы 11 млрд һумға тулыланған. Шуның яртыһы тиерлек һалым һәм һалым булмаған килем. 2014 йылдың ошо уҡ арауығы менән сағыштырғанда ул 6 процентҡа артҡан. Физик шәхестәргә һалым бюджеттың мөһим...\nТуристарға Төркиәгә ял итергә барыуҙан тыйылып торорға кәрәк. Сүриә менән сик буйындағы теракт сәбәпле 30 кеше һәләк булды. Ҡанлы ғәмәлдән һуң Истанбул урамдарына йөҙләгән кеше сыҡты. Улар хакимиәттәрҙе террорсыларға булышлыҡ итеүҙә ғәйепләй һәм хөкүмәттең отставкаға китеүен талап итә. Актер Жерар...\nҺауа десанты ғәскәрҙәренең 85 йыллығы уңайынан Өфөнән республика төбәктәре буйлап автомобилдәр колоннаһы ҡуҙғалды. Һауа десанты һәм махсус тәғәйенләнештәге ғәскәрҙәр ветерандарының төбәк йәмәғәт ойошмаһы республиканың хәрби хеҙмәткә әҙерлек үҙәге менән берлектә 11-се йыл рәттән ойошторған сара...\nВладимир Лобовҡа 80 йәш тулды\nУл Борайҙа тыуған. Генерал Владимир Лобов илдең оборона ҡеүәтен нығытыуға ҙур өлөш индергән шәхестәрҙең береһе. Бик күп фәнни эштәр һәм монографиялар авторы. Әле ҡатыны менән Мәскәүҙә йәшәй. Генерал йыш ҡына яҡташтары, хеҙмәттәштәре менән осраша, йәмәғәт эше менән шөғөлләнә. Владимир Лобов...\nБөгөн Өфөлә хеҙмәт алдынғылары тәбрикләнде\nБүләкләнеүселәр араһында һәр кем яҡшы белгән исемдәр ҙә, теле- һәм фотообъективтарға беренсе тапҡыр эләккәндәр ҙә бар.Дәүләт наградаларын тапшырыу – матур йола. Тантана тәртибе камиллығы менән һоҡландыра. Һәр кем тулҡынланыу аша ғорурлыҡ тойғоһон да кисерә. Наградалар тапшырыу алдынан Республика...\nАнапа – Магнитогорск йүнәлеше буйынса хәрәкәт итеүсе транспорт билдәһеҙ сәбәптәр арҡаһында юлдан төшөп китеп ауа. Ваҡиға Өфө-Инйәр-Белорет трассаһының 56-сы саҡырымында була. Әле урында оператив төркөм эшләй. Авария ваҡытында автобуста 40 турист һәм 2 водитель була, 27 кеше медицина ярҙамы һорап...\nӨфө районында ураҡ шипкән баҫыуҙарынан башланды\nБыл культураны хужалыҡтар бишенсе йыл рәттән сәсеп үҫтерә. Шипкән майына ихтыяж йылдан-йыл арта, ти аграрийҙар. Был культураның исеме ирмәк булһа ла есеме етди. Хужалыҡта уның берҙән-бер кәмселеге бар – орлоҡтары саманан тыш ваҡ. Әгәр ҙә сәсеү, йыйыу, таҙартыу эштәрен тейешенсә иғтибар менән...


Хәбәрҙәр: Көньяҡ Корея киберһөжүмгә дусар булды.\nКөньяҡ Корея киберһөжүмгә дусар булды.\nШаршамбы Көньяҡ Кореяла киберһөжүм арҡаһында илдең төп телеканалдары һәм банкылары серверҙарының эшен фалиж һуҡҡандай булды. Төп өс телеканал- Кэй-би-эс дәүләт телерадиокорпорацияһы, Эм-би-си телекомпанияһы һәм тәүлек әйләнәһенә эшләгән Рёнхап агенствоһының яңылыҡтар телеканалының компьютер селтәрендә урындағы ваҡыт менән 14 сәғәт тирәһендә эш туҡталды. Экранда хата хаҡындағы иғлан пәйҙә булды.\nКөньяҡ Кореяның ҙур банкылары серверҙары ла киберһөжүмгә дусар. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, компьютер селтәренең эше боҙолоуға вирус сәбәпсе. Серверҙар эшенең бер юлы туҡталыуының сәбәптәрен асыҡларға маташалар.\nКорея Республикаһы президенты секретариатының рәсми вәкиле:\n“Әлеге ваҡытта беҙ киберһөжүмдәр менән көрәш штабы төҙөнөк. Уға хөкүмәт вәкилдәре лә, хәрбиҙәр ҙә, граждандар ҙа инә. Улар был проблеманы хәл итеү өҫтөндә эшләй.”\nХәбәр ителеүенсә, Сеул, был эшкә Төньяҡ Кореяның ҡыҫылышы юҡмы икән тип, тикшереү башланы. Ошо фонда Көньяҡ Корея вәкилдәре һәм АҠШ шаршамбы көн Пхеньяндың ядро һынауҙары менән бәйле КХДР-ға ҡарата санкцияларҙы ҡатыландырыу мөмкинлеге хаҡында һөйләште.\nҮҙ сиратында Төньяҡ Корея етәкселеге һуғышсан риториканы көсәйтте һәм Корея ярымутрауы һуғыш хәлендә, тип белдерҙе. Региондағы хәлдәр уғата көсөргәнешле, шуға күрә, Көньяҡ Корея кешеләренең, тыныслыҡ өсөн хәүефләнеп, демонстрацияларға сығыуы аптыратмай.


«Бәхеттә ҡойонор сағым»\nАфиша ⇒ «Бәхеттә ҡойонор сағым»\n10.03.2016 / Большой зал\nРадик ВӘЛМӨХӘМӘТОВТЫҢ юбилей концерты\nСәхнәлә 25 йыл эшләгән, үҙенең 50 йәшлек юбилейы айҡанлы билдәле йырсы Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Вәлмөхәмәтов\n«Бәхеттә ҡойонор сағым»:\nРадик Вәлмөхәмәтовты юбилей концерт программаһы\nСәхнәлә 25 йыл эшләгән, үҙенең 50 йәшлек юбилейы айҡанлы билдәле йырсы Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Вәлмөхәмәтов тамашасыларҙы «Бәхеттә ҡойонор сағым» тип аталған концертына саҡыра.\nВәлмөхәмәтов Радик Сәфәрғәле улы 1966 йылдың 12 февралендә Башҡортостандың Әбйәлил районы Ташбулат ауылында тыуған. 1991 йылда Өфө сәнғәт училищеһын, 2001-ҙә - Өфө Дәүләт сәнғәт академияһын тамамлаған. 1991 йылдан алып «Таусы» мәҙәниәт йорто, 1998 йылдан – Башҡорт филармонияһының Нефтекама филиалы, 2003 йылдан алып Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында «Йәдкәр» фольклор ансамбле солисы, ә 2005-тән башлап «Ихлас» эстрада төркөмө етәксеһе. 2014 йылда төркөмдөң исеме «Сармат»ҡа үҙгәртелә. 2015 йылдан артист үҙ төҙөй – бөгөн ул Радик Вәлмөхәмәтов етәкселегендәге эстрада төркөмө.\nКиң диапазонлы көр тауышлы йырсы. Башҡарыу сәнғәте тәьҫирлелек һәм сағыу образлылыҡ менән айырылып тора. Радик Вәлмөхәмәтов репертуарында Н.Ә.Дауытов, З.Ғ.Исмәғилев, С.Ә.Низаметдинов, Р.М.Хәсәнов, Х.Ф.Әхмәтов йырҙары, башҡорт «Ильяс», «Сәлимәкәй», «Сибай», «Урал», «Эскадрон», татар «Сарман», «Шахта» халыҡ йырҙары һәм һ.б. «Атай-әсәйҙәрҙе онотмайыҡ», «Аҡсарлаҡ», «Аҡ болоттар», «Әйҙә әле, йырлап үтәйек», «Ҡәнәферҙәр», «Әллә ниңә һине юҡһынам» һ.б. йырҙары күптән инде халыҡ һөйөүен яулаған.\n«Урал моңо» башҡорт йәштәре республика конкурсы фестивале (1993), «Яҙғы моңдар» башҡорт йырҙарын башҡарыусылар (1995), «Туған тел» татар йырҙарын йәш башҡарыусылар конкурстары (2008), «Дуҫлыҡ йыры» халыҡ-ара башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусы-лар фестивале (1995, Нефтекама ҡ.), «Ирәндек моңдары» башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың төбәк конкурсы (Сибай ҡ., 1997) һәм башҡалар лауреаты. Халыҡ-ара төрки телле халыҡтар фестивалендә ҡатнаша (Ялова ҡалаһы, Төркиә, 2004 й.), Рәсәй буйлап гастролдәрҙә була.\n10 март филармонияның Ҙур залында үтәсәк Радик Вәлмөхәмәтовтың юбилей концертында тамашасы һөйөүен яулаған йырҙары менән бер рәттән яңылары ла, көтөлмәгән дуэттар, моңло ҡурай, баян көйҙәре яңғыраясаҡ, дәртле бейеүҙәр тамашаға йәм оҫтәр.\nРәхим итегеҙ, ҡәҙерле тамашасылар!\nАлып барыусы – Зөлфир Басыров\nРежиссеры – Илшат Ғәлимйәнов\nСценарий авторы – Зөһрә Бураҡаева


Еңеүселәрҙе ҡотлайбыҙ! | Йәншишмә\nНаписал в 28 сентября 2018, 16:40\nЙәйге каникул осоронда ойошторолған «Минең өс айым» конкурсына йомғаҡ яһар ваҡыт етте, дуҫтар. Кемдәр иң-иңе булды икән?\nБыйыл уның географияһы киң булыуы ҡыуандырҙы. Һәр ваҡыттағыса, баймаҡтар әүҙемлек күрһәтте. Уларҙан өфөләр, миәкәләр, белореттар, бөрйәндәр ҙә ҡалышманы. Бигерәк тә Миәкә районының Тамъян-Таймаҫ мәктәбе уҡыусылары. Шулай уҡ Туймазынан, Әбйәлилдән, Әлшәйҙән, Дәүләкәндән, Йылайырҙан, Учалынан матур-матур хаттар килде. Әбйәлил районының Ҡаҙмаш ауылында йәшәүсе йәш хәбәрсебеҙ Заһиҙә Рәжәповаға ла: «Афарин!» – тибеҙ. Уның «Ғәҙелша шарлауығында», «Мәктәп һабантуйы» тигән ике хәбәре донъя күрҙе.\nКилгән хаттарҙан сығып, беҙ йәш дуҫтарыбыҙҙың нисек ял итеүен белдек, улар өсөн бергәләп ҡыуандыҡ. Ҡайҙа ғына булмағандар икән?! Диңгеҙ буйҙарында ял иткәндәр, сит илдәрҙе күргәндәр, үҙебеҙҙең Башҡортостаныбыҙҙың иҫ китмәле матур урындарында йөрөгәндәр һәм йылы тәьҫораттар менән ҡайтҡандар. Шул уҡ ваҡытта төрлө ҡыҙыҡлы хәлдәргә лә тарығандар. Ә беҙ конкурстың шарты буйынса иң-иңдәрҙе билдәләгәндә нәҡ ана шундай мажараға бай хаттарға өҫтөнлөк бирҙек тә инде. Шулай итеп:\nI урын – Сөмбөл ЙОСОПОВА (Учалы районы, Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол ауылы), «Кишер тигәнем… укроп булған» хәбәре өсөн;\nII урын – Юлиә ЗӘЙНУЛЛИНА (Әлшәй районы, Раевка ауылы), «Ишектән түгел, тәҙрәнән сыҡтыҡ»;\n– Дияр ФАЗЛЕТДИНОВ (Өфө ҡалаһы), «Ҡайҙа булған гөбөргәйел?»;\nIII урын – Розалиә АҘНАЕВА (Өфө ҡалаһы), «Тәбиғәт ҡосағында мунса индем»;\n– Айгөл СӨЛӘЙМӘНОВА (Бөрйән районы, Әбделмәмбәт ауылы), «Беҙ – инглизсә, Андреа башҡортса өйрәнде»;\n– Айһылыу МӨХӘМӘТШИНА (Дәүләкән районы, Ҡыҙрас ауылы), «Дағстанды күрҙек, Чечняла ла булдыҡ».\nКонкурсты башлап ебәреүсегә махсус бүләк әҙерләнгәйне. Быйыл ул Баймаҡ районының Билал ауылынан Юлдаш БУЛАТОВҡа тапшырыласаҡ.\nЕңеүселәрҙең барыһын да ҡотлайбыҙ! Уҡыуҙа ла һынатмағыҙ, йәме.\n« Тау башында доға ҡылдыҡ\nМузейҙары бай икән! »


Йашха — Башҡорт Википедияһы\n17°04′20″ с. ш. 89°24′00″ з. д.\nМайя (индей цивилизацияһы)\nЙашха (шулай уҡ популяр әҙәбиәттә Яшха), юкатек теленән килгән: Yaxhá (варианты: Yaxha, Yax-һе, Yax-há), хәрефтәре. Yax («диңгеҙ тулҡыны төҫөндәге») + һа («һыу») — хәҙерге Гватемалала майя цивилизацияһының ҡала үҙәге. Беҙҙең эраның 600 йылынан алып беҙҙең эраның 900 йылына тиклем, 16 быуат дауамында йәшәү урыны булған.\nЙашха ике лагуна, Сканаб (Sacnab) һәм Йашха (Yaxhá) араһында урынлашҡан. Лагуналарҙың һуңғыһында ҡаршы яҡта Гватемаланың Петен департаментында классик дәүерҙән һуңғы ҙур ҡала Топоште урынлашҡан.\nЙашха-Накум-Наранхо милли паркы майя мәҙәниәтенең һаҡланыусы зонаһына ҡарай, 37160 гектарҙы биләй һәм майя биосфераһы ҡурсаулығы (Reserva de la Biósfera Maya) составына инә. Уның тәбиғи сиктәре: көнбатышта — Тикаль милли паркы, төньяҡта — Тикаль- Эль-Мирадор - Рио-де-Асуль емереклектәре биологик коридоры, ә көнсығышта һәм көньяҡта — күп маҡсатлы зона тәғәйенләнеше (Zona de Usos Múltiples).\nБилдәле ҡомартҡылар булып король һарайы булараҡ билдәле биналар комплексы, унда ҡала хакимы ғаиләһе менән йәшәгән, Төньяҡ акрополь, Астрономия комплексы, туп уйындары өсөн ике стадион, Көнсығыш акрополь, Күләгәләр майҙаны һәм Игеҙәк-пирамидалар комплексы тора. Бөтә был биналар юл һәм түшәлгән тротуарҙар системаһы менән бәйле.\nЙашхала 500-ҙән ашыу ҡоролмалар табылған, шул иҫәптән 40 стела, 13 алтарь, 9 пирамида, туп уйыны ике стадион һәм сакбе (изге юлдар) селтәре бар, улар Үҙәк, Көнсығыш һәм Төньяҡ акрополдәрҙе тоташтыра. C майҙанында игеҙәк пирамидараҙың уникаль комплексы тора. 80 метр киңлектәге Күл урамы борон ҡалаға төп инеү урыны булған, ул ҡаланы Йашха күле менән тоташтыра.\nПериферияла һөнәрселәр, крәҫтиәндәр һәм хеҙмәткәрҙәр йәшәгән.\nПаркта тәбиғи (күлдәр, шишмәләр) һәм яһалма һыу сығанаҡтары бар, уларҙың бер өлөшө майя ваҡытында төҙөлгән. Урындағы флора һәм фауна — бик бай һәм күп төрлө.\nҘур һәм бәләкәй астрономия комплексында ҡояш торошо күҙәтеп торорға, шул иҫәптән көн менән төндөң тигеҙлеген һәм ҡояш тотолоуын күҙәтеп торорға мөмкин булған.\nЙашхала төрлө керамик әйберҙәр, улар араһында церемониал тәғәйенләнештәгеһе лә, шулай уҡ көнкүреш тәғәйенләнешендәгеһе лә табылған. Уларҙа тарихи һәм мифологик күренештәр менән төрлө һүрәттәр табылған.\nPublicación turística del Parque Nacional Yaxha-Nakum-Naranjo\nDescripción y Galería Fotográfica\nInformación de Parks Watch en Español 2016 йылдың 13 март көнөндә архивланған.\nDocumentación del proyecto más grande de la ciencia maya — en alemán\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Йашха&oldid=1069120 ҡабул ителгән\nГватемалала археология объекттары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:23 5 сентябрь 2021 үҙгәртелгән.


Беҙҙең уҙыр юлдарға маяҡ булып ҡалды ул!\n22 Февраль 2019, 13:13\nӘбйәлил районының армыт-армыт булып һуҙылған ҡая ташлы Ҡырҡты тауы итәгендә урынлашҡан Күсем ауылында 1909 йылдың 14 февралендә халҡыбыҙҙың данлы улы Таһир Тайып улы Күсимов донъяға килә.\nБөйөк яҡташыбыҙ тураһында данлыҡлы осоусы-штурмовик, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев үҙенең бер очеркында былай тип яҙа: «Таһир Тайып улы Күсимовты осратҡан һайын, һоҡланып, уйҙарға сумам: хас та бала саҡта ишеткән әкиәттәге Урал батыр инде! Оҙон буйлы, тығыҙ, мөһабәт кәүҙәле, ҡояшта янған тәне, ҡарҙай ағарған сал сәстәре. Ә күҙҙәрендә һәр ваҡыт шаянлыҡ сатҡылары боҫҡан кеүек…\nКүсимов нимәһе менәндер кинофильмда башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаевты уйнаған халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәковты хәтерләтә. Әгәр Таһир Тайып улына иртәрәк тыуырға насип булһа, тап Салауат булыр ине…»\nЯңыраҡ республикабыҙ генерал-майор, Советтар Союзы Геройы Таһир Күсимовтың 110 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Беҙҙә лә үтте тантана.\nГимназиябыҙ 1994 йылдан алып бөйөк баһадирыбыҙҙың исемен лайыҡлы рәүештә йөрөтә, тип әйтә алам. Беҙ, йәш күсимовсылар, уҡыу йылы башынан төплө әҙерлек башланыҡ. Ул проект «Герой эҙҙәре буйлап» тип атала.\nЙолабыҙ буйынса, 14 февралдә Гимназия көнөн билдәләнек. Иң яҡшы уҡыусыға Таһир Күсимов премияһы бирелде. Уны IX синыф уҡыусыһы Нәркәс Баймырҙина алды.\nРеспублика кимәлендә «Күсимов уҡыуҙары» фәнни-ғәмәли конференцияһы, кабинет – музей, интернет-викторина, Күсимов энциклопедияһы булдырыу, тыуған ауылындағы музейына экскурсиялар ойоштороу – барыһы ла проектта планлаштырылғайны.\nБеҙҙең тыныс тормош өсөн йәнен аямай көрәшкән баһадирыбыҙҙың исеме онотолмай. Уның менән ғорурланабыҙ.\nЛәйлә ИШБАЕВА, Таһир Күсимов исемендәге гимназияның президенты.


“Тәрбиәгә айырым ваҡыт кәрәкмәй” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм cәнғәт » “Тәрбиәгә айырым ваҡыт кәрәкмәй”\n“Тәрбиәгә айырым ваҡыт кәрәкмәй” 11.12.2015 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт\nБәләкәйҙән белгән “һәптеюҡ”, “буйтым”, “шыпа”, “баҡырса” һымаҡ һүҙҙәр ҡапыл-ғара ишетелеп ҡалһа, күңелгә рәхәт булып китә. Тыуған ерҙең һулышы, яҡташтарҙың хисе килеп еткәндәй тойола. “Шулай булыуы бәхәсһеҙ: ырыуыңдың теле бит ул, – тип аңлата был күренеште филология фәндәре докторы, профессор, башҡорт теле буйынса бихисап хеҙмәт авторы Миңһылыу Усманова. – Кешенең үҫешендә, тормошта үҙ урынын табыуында тыуған ерендәге һөйләштең өлөшө баһалап бөткөһөҙ”.\nҒалимәнең ошо йүнәлеш буйынса бихисап эш башҡарғаны мәғлүм. Әле ул үҙе хеҙмәт иткән урында – М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультетында – “Тыуған яҡты өйрәнәбеҙ” һәм “Ауылымдың һөйләше” тигән проекттарҙы ла уңышлы тормошҡа ашыра. Уларға ярашлы, республика мәктәптәренең һәләтле уҡыусылары араһында конкурс үткәрелә. Һынау тотҡан балалар үҙ төйәгендәге ҡыҙыҡлы һүҙҙәрҙе, географик атамаларҙы, урындағы исем-шәрифтең, ҡушаматтарҙың килеп сығышын һәм башҡа үҙенсәлектәрҙе төплө өйрәнеп, бай мәғлүмәт тәҡдим итә.\n– Уҡыусыларҙың ошо хеҙмәте китап булып сыҡты, – ти Миңһылыу Ғөбәйт ҡыҙы. – Ғөмүмән, шул ҡәҙәр ҡыҙыҡлы, фәһемле эш был. Диалекттарҙы һаҡлау, телебеҙҙе байытыу, йәш быуын күңелендә рухи ҡиммәттәребеҙгә һөйөү, ихтирам тәрбиәләү йәһәтенән әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Бала тәү сиратта үҙ еренең, йәғни ырыуының һөйләш үҙенсәлектәрен яҡшы белергә, күңеленә һеңдерергә тейеш. Иң бай тел – ошо. Ул боронғолоҡто, башҡа халыҡтар менән бәйләнеште сағылдыра. Ошо байлыҡҡа нигеҙләнеп, кеше әҙәби телде, башҡа телдәрҙе өйрәнә.\nМиңһылыу Ғөбәйт ҡыҙы билдәләүенсә, район гәзитенең киң таралыуында, халыҡ тарафынан ихтирам яулауында ла урындағы диалекттың өлөшө баһалап бөткөһөҙ. “Нисек һөйләйһең, шулай яҙырға тырышырға кәрәк, – ти ул. – Ошо саҡта ғына мәҡәләнән йылы бөркөлөр, бирелгән мәғлүмәт гәзит уҡыусының күңеленә барып етер. Был йәһәттән Бөрйән районының “Таң” гәзитен үрнәк итеп ҡуйыр инем. Редакция хеҙмәткәрҙәре, баҫмала урындағы һөйләште киң ҡулланып, уны һаҡлауға, телебеҙҙе байытыуға күпме өлөш индерә!”\nҠалала төйәкләнгән ауыл башҡорттары ла үҙ диалектын онотмаҫҡа, уны балаларына өйрәтергә тейеш, тип билдәләй ғалимә. Һөйләштән ситләшеү – әҙәби телдең нигеҙен ҡаҡшатыу ул. Төрлө төбәктән йыйылған кешеләр аралашыу мәлендә булһа ла үҙ диалектында әйтеп ҡуйһа, был һүҙҙәргә йәшәү һулышы өҫтәлер.\n– Шул уҡ ваҡытта күңелебеҙгә бала саҡтан һеңгән моңдан, ашаған ризыҡтан ситләшеү яҙыҡ, – ти Миңһылыу Усманова. – Уларҙың да дөрөҫ үҫештә, камиллыҡта өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Ҡалалағы ғаилә эсендә бындай тәрбиә алып барыу өсөн, әлбиттә, атай менән әсәйҙең уртаҡ фекерҙә булыуы, аңлашып эш итеүе, бер-береһен ҡеүәтләп тороуы зарур. Балаға өйҙә милли мөхит тыуҙырыу – үҙ телеңдә аралашыу, туған моңоңдо ишеттереү, халҡыңдың ризығы менән туҡланыу – тамырҙарҙы лайыҡлы дауам итергә булышлыҡ ҡыла. “Сабыйымды башҡортса өйрәтергә өлгөрөп булмай”, ти ҡайһы берәүҙәр. Бының өсөн айырым ваҡыт кәрәкмәй ул, тотош тормошоң тәрбиәгә әйләнергә тейеш. Үҙебеҙҙең ғаиләгә килгәндә, өйҙә башҡортса ғына һөйләшәбеҙ, йыр-моңобоҙға һөйөү, милли түңәрәктәргә йөрөтөү арҡаһында балаларыбыҙ теленә, халҡына ҡарата ихтирамлы булып үҫте. Ейәндәргә лә шундай тәрбиә бирергә тырышабыҙ. Туған телдән, моңдан ғына түгел, милли ризыҡтарҙан да өҙмәйбеҙ уларҙы. Итле һәм һалмалы аш, ҡорот, ҡаҙы, бауырһаҡ... Ейәндәремдең ишек төбөнән үк: “Өләсәй, ҡоймаҡ!” – тип килеп инеүенән дә шатлыҡлы күренеш юҡтыр.\nМиңһылыу Ғөбәйт ҡыҙы тәрбиәлә әкиәттең тос өлөшөн билдәләй. Ул, күңелгә изгелек һалыуҙан тыш, хәтерҙе яҡшырта, һөҙөмтәлә балаға белем алыу еңелерәккә төшә. Өҫтәүенә дөрөҫ һөйләү, яҙыу һәләтен үҫтерә.\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, грамматика аҡһаңҡырай бит беҙҙә, – ти ғалимә. – Ә ул – телдең нигеҙе, умыртҡа һөйәге. Тимәк, грамматиканың төҙөклөгөнә ынтылырға кәрәк. Телебеҙҙе боҙмау, үҫтереү йәһәтенән һәр яҡлап киң күләмле эш алып барыу зарур.\nТотош уҡырға 1 483\nТотош уҡырға 1 319


Төҙөк ерҙә матур уйҙар тыуа\n19 Декабрь 2018, 01:25\n2019 йылда Башҡортостанда биләмәләрҙе төҙөкләндереү өсөн 3,4 миллиард һум аҡса йүнәлтеләсәк.\nУларҙың 1,4 миллиард һумы – федераль субсидиялар. Аҡса ихаталарҙы һәм балалар майҙансыҡтарын, ҡала һәм ауыл парктарын ремотлауға тотоноласаҡ. Был турала Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә республика етәксеһе Радий Хәбиров белдерҙе.\n– Балалар майҙансыҡтарына ҡарағыҙ әле. Оят бит. Беҙ быны хәл итәсәкбеҙ. Программала муниципалитеттар ҙа ҡатнашасаҡ. Килгән аҡса 500 самаһы ихатаны ремонтларға һәм 150-ләп парк һәм скверҙы төҙөкләндерергә етәсәк. Һәр бер ҙур ҡала һәм ауылда матур парк булырға тейеш, – тине ул.


«Ғаилә – туған тел һаҡсыһы» конкурсында ҡатнашырға саҡырабыҙ! | Всемирный курултай башкир\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 1 март – Башҡорт ғаиләһе көнөндә Өфөлә үтәсәк «Ғаилә – туған тел һаҡсыһы» асыҡ республика конкурс-фестивале сиктәрендә интернет-конкурстар иғлан итә.\nЯрышмаларҙа рухлы милләттәштәр, балаларын милли рухта тәрбиәләгән, туған телдә иркен аралашҡан һәр башҡорт ғаиләһе ҡатнаша ала.\nИлһөйәр, телһөйәр милләттәштәребеҙҙе, өлгөлө ғаиләләрҙе матур бүләктәр көтә.\n*Интернет-конкурстар Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының “Бәйләнештә” социаль селтәрендәге рәсми төркөмөндә (https://vk.com/ik_vkb) һәм “1 март – Башҡорт ғаиләһе көнө” тип махсус асылған биттә (https://vk.com/bash_gaile) бара.\nБыл 3 ярышма тураһында тулыраҡ:\n“Фотоһүрәттәрҙә тарих сағыла” конкурсы. Йәш сикләүҙәре юҡ. Унда ҡатнашырға теләүселәр ғаиләләрендә һаҡланған боронғо фотоны “1 март – Башҡорт ғаиләһе көнө” тип аталған махсус биткә (https://vk.com/bash_gaile) ебәрә. Автор ошо фото тураһында ҡыҫҡаса белешмә бирә, унда һүрәтләнгән ғаилә нәҫеле, традициялары әлеге көндә кемдәр тарафынан һаҡланыуы тураһында яҙа (текст башҡорт телендә, 14-се шрифт менән 1 биттән артмаҫҡа тейеш).\n“Милли мираҫҡа тоғролоҡ” видеоконкурсы.\nЙәш сикләүҙәре юҡ. Ғаилә менән концерттарҙа, “Өлгөлө ғаилә” конкурстарында сығыш яһағанды, туристик сәйәхәткә сығыу ваҡытын, спорт ярыштарында ҡатнашыуҙы, өләсәйҙәр һабағы алыуҙы (ҡул эштәренә өйрәтеүе, әкиәт һөйләүе, аш-һыу әҙерләү һабаҡтары), шул иҫәптән башҡорт телен пропагандалаусы флешмобтар һәм акцияларҙы төшөрөп ебәрергә мөмкин.\n“Өләсәйемдән отоп алдым” конкурсы:\n3 йәштән 16 йәшкә тиклемге балалар ҡатнаша ала.\nБалалар халыҡ ижады өлгөләрен: боронғо йырҙар, мөнәжәттәр, бәйеттәр, әйтештәр, көйлө әкиәттәр, таҡмаҡтар, һамаҡлауҙар башҡара.\nИнтернет-конкурстарҙың еңеүселәре 1 мартта Өфөлә үтәсәк “Ғаилә – туған тел һаҡсыһы” фестиваленең йомғаҡлау кисәһендә иҫтәлекле бүләктәр менән билдәләнә.\n« Грантты кем отор?\nВ Уфе Исполком Всемирного курултая башкир обрел своё здание »


Ҡырмыҫҡалы районында 17 йәшлек үҫмер тыуған көнөндә батып үлгән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nҠырмыҫҡалы районында 17 йәшлек үҫмер тыуған көнөндә батып үлгән\n12:09, 31 июля 2013 Хәл-ваҡиғалар\nҠырмыҫҡалы районында Яңы Ҡыйышҡы ауылы кешеләре 17 йәшлек егеттең тыуған көнөн билдәләгән. Йәштәр эскән килеш Ағиҙел йылғаһының һыу инеү өсөн тәғәйенләнмәгән урынында һыу ингән. Көтмәгәндә тыуған көнөн билдәләгән үҫмер һыу аҫтына киткән. Батып барыусыға ярҙам итә алмайынса, ваҡиға шаһиттары ҡотҡарыу хеҙмәтенә мөрәжәғәт иткән. Урындағы халыҡ ярҙамға килгән – улар мәйетте водолаздар килгәнгә тиклем һыу төбөнән сығарған.\n«Һыу инергә булһағыҙ, бының өсөн махсус тәғәйенләнгән урындарҙы ғына һайлағыҙ. Балаларға иғтибарлы булығыҙ, иҫерек килеш һыу инергә йөрөмәгеҙ», — тип кәңәш итә Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы.


Буранда тыуған - СТАТЬИ - ПРЕССА - Каталог статей - сайт драматурга Флорида Булякова\nФлорид ағай әрһеҙ кеше түгел. Уның менән осрашып, әңгәмәләшербеҙ тигәнгә лә бер нисә йыл үтеп киткән. Күрәһең, һәр нәмәнең үҙ ваҡыты. Февраль бурандары ҡарҙарҙы уйнатҡан, тәбиғәттә үҙ биҙәктәрен һалған бер мәлдә осрашырға насип булды. «Нишләй, тышта буранмы әллә? Яратам мин үҙем ошондай көндәрҙе», – тип ҡаршыланы ул. Ысынлап та, урамда һепертмә елдең ҡарҙары әле тегеләй, әле былай осорған сағы…\n– Флорид ағай, һөйләшеүҙе тыуған яғығыҙҙан башлайыҡ. Нимә генә тиһәң дә, Һеҙ бит төрлө жанрҙағы башҡорт әҙәбиәте классиктарын биргән Мишкә яғынан...\n– Эйе, бик күренекле төбәктәнмен. Бала саҡта ауылдашым, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған Али Карнайҙың рухы менән һуғарылып үҫтем. Беҙ бәләкәй саҡта уның хаҡында бик күп һөйләй торғайнылар. Ул да бит ошо ерҙән йөрөгән, ошо һауаны һулаған, ошо һыуҙарҙы эскән тип, уның кеүек ҡәләм оҫтаһы булыу теләге менән яндым. «Шайморатов – генерал» пьесаһын яҙғанда ла уның хаҡында онотманым. Ҡаһарман яҡташым күңелемдәге әҙәбиәт орлоғон үҫтереүгә үҙ йоғонтоһон яһаны. Мишкәлә, үҙең белеүеңсә, данлыҡлы Ҡыйғаҙытамаҡ та бар бит әле. Әсәйем шул ауылдан. Борон-борондан ҡан буталмаҫ өсөн башҡорт ауылдары – Оло Шаҙы менән Ҡыйғаҙытамаҡ ҡыҙ бирешеп, ҡыҙ алышып йәшәгән. Ҡыйғаҙытамаҡ – ул Бабичтар төйәге. Мәшһүр Шәйехзада Бабичтың атаһы Мөхәмәтзакир беҙҙең ауылда ла указлы мулла булған, аҙаҡ Шәйехзаданың ике апаһы беҙҙең ауылға килен булып төшкән, шунда йәшәгән. Хәйер, был ике ауылды бик күп туғанлыҡ, рухи ептәр бәйләй.\n– Һеҙҙе ғаиләгеҙҙә ниндәй рух менән тәрбиәләнеләр?\n– Сания һәм Миңнемулла Бүләковтарҙың ғаиләһендә өс малай үҫтек. Мин – өлкәне. Рәүеф, Илдар исемле ҡустыларым бар. Әсәйем матур итеп йырлай торғайны, моңло кеше булды.\nАтайым ауыл клубы мөдире ине. Театр ойоштороп, «Fәлиәбаныу»ҙы сәхнәләштереп, тамашасыны илатып йөрөгән кеше әле ул. Атайым, ерле-юҡтан көлкө сығарып, көлдөрөргә лә оҫта булды. 23 февралгә ауылда концерт күрһәткәндә, әсәйем беренсе рәткә килеп ултырып, һыны ҡатҡансы көлгән-көлгән дә, тулғағы башланған. Ана шулай әсәйҙе көлдөрә-көлдөрә, илай-илай донъяға килгәнмен мин. Атайым концерттан ҡайтыуға – малай ҙа әҙер (көлә). Бик буран көндө тыуҙың, ти ине улар. Үҙемде белә-белгәндән ана шулай бер 23 февраль дә буранһыҙ үткәне юҡ.\n– Буранда тыуған малайҙың күңеленә буран инеп ояламанымы икән? Сәхнә әҫәрегеҙҙә тәрән һыҙланыу, тормош ысынбарлығы менән килешмәү һыҙылып ята...\n– Бәлки, ысынлап та, шулайҙыр. Нисектер ул хаҡта уйланған юҡ ине, әммә бына әле үҙем дә аптырап торам: күңелемдә һәр ваҡыт булған хәл-ваҡиғалар, әйләнә-тирә менән килешмәү тойғоһо ҡойон булып йәшәй. Бәлки, ана шул хис әҫәр булып йәнемдән һарҡалыр...\nАфарин, һин үҙеңде күрһәттең, тиҙәр. Нимә һуң ул «үҙеңде күрһәттең»? Үҙ халҡың менән бергә генә үҙеңде күрһәтергә мөмкин.\nӘлбиттә, иҫкәрмәләр бар: мәҫәлән, Рудольф Нуриев. Әммә: «Һинең тыуған ерең ҡайҙа?» – тигән һорауға ул бик бойоҡ ҡына: «Минең тыуған ерем – ул сәхнә», – тип яуап биргән. Был эпатаж түгел, был трагедия – уның һәм дөйөм трагедиябыҙ. Юҡ, мин күптән үҙ театрым сиктәрендә генә бәхәсләшеүҙән уҙғанмын. Унда, уның сиктәрендә, үкенескә ҡаршы, беҙҙе көтмәйҙәр. Унда иң беренсе милләт үҙен күрһәтергә тейеш.\n– Флорид ағай, Һеҙгә тормош үҙе яйлап драматург ҡәләмен тотторманымы икән?\n– Барҙыр. Сөнки бала саҡтан ҡәләм тирбәтһәм дә, халыҡ театрының етәксеһе булған атайымды Мишкә районы үҙәгенә район театры етәксеһе итеп саҡырғас, беҙ ҙә бер-ике йылдан унда күстек. Рус мәктәбендә мариҙар менән аралашып үҫтек. Башҡа халыҡтарҙың көйҙәре нотаға һалынған, нишләп мариҙарҙыҡы юҡ икән, тигән уй менән мари ауылдары буйлап фольклор йыйырға сығып киттем. Әгәр 14 – 15 йәштә районда билдәле баянсы булһам, аҙаҡ район мәҙәниәт йорто эргәһендә «Эрвел» ансамблен төҙөп, халыҡтар мәҙәниәтен киң йәйелдереп ебәрергә тырыштым. «Эрвел» – көнсығыш иле тигәнде аңлата. Исемен дә үҙем ҡуштым. Бер йыйынтыҡлыҡ мари көйҙәрен Йошкар-Олала китап итеп сығарҙылар. Был осорҙа көйҙәр ҙә, хикәйәләр ҙә яҙа инем инде. Әммә әрме хеҙмәте тотош тормошомдо үҙгәртте лә ҡуйҙы. Мағышлаҡ ярымутрауының Ҡарагир уран руднигы донъяла икенсе төрлө тормош, йәшәйеш, мөхит, һулыш барлығын да күрһәтте. «Гөлнара» исемле повесымды ошо йылдарҙағы кисерештәрҙән һуң яҙғайным.\n– Шағирә Тамара Fәниева Һеҙҙе, һиҫкәндерерлек мәҡәләләр яҙа ине, тип хәтерләй...\n– Әрме хеҙмәтенән һуң апаруҡ ҡына осор Мишкә, Бөрө районы, «Ленинсы» – «Ленинец», «Советская Башкирия» гәзиттәрендә эшләргә тура килде. Тәүгеләрҙән булып башҡорт атының яҙмышы хаҡында «Толпарҙар», рейхстагҡа беренсе булып әләм элгән Мишкә районы егете Fәзинур Заһитов хаҡында яҙыуым менән ғорурланам. Ҡәләм оҫтаһы ҡайҙа ғына эшләһә лә, нимә генә яҙһа ла, иң беренсе халыҡтың рухын күтәрерлек мәсьәләләрҙе яҡтыртырға тейеш. Рух төшөнкөлөгө, кәйеф хөртлөгө бик ҡурҡыныс нәмә ул. Һүрелерҙәй мәлдәрҙә лә өмөт уятырлыҡ нәмәләр барлығын онотмау бик мөһим.\n– Үҙ хәбәрсе булып тап Ишембайға китеүегеҙ нимәгә бәйле?\n– Үҙ хәбәрсе эшен тәҡдим иткәс, Салауатты ла, Стәрлетамаҡты ла, Мәләүезде лә һайламай, Ишембай, тинем. Сөнки ауылдашым Али Карнай тап шунда эшләп, гәзит ойоштороп, тәүге нефтселәр хаҡында «Ишембай» исемле әҫәрен яҙған. Унда барып, яңылышмағанмын, тип уйлайым. Сөнки ул ваҡытта ҡатыным Светлана менән ҡыҙыбыҙ Айгөлдө тәрбиәләй инек инде. Ул икенсегә ауырлы саҡта өс бүлмәле фатир ғаиләбеҙ өсөн бик ҡыуаныслы ваҡиға ла булды. Ана шулай ҡәҙимге эш менән шөғөлләнеп, мәҡәләләр яҙып йәшәп ятҡанда, М. Fафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры Салауат ҡалаһына гастролгә килде. Режиссер Рифҡәт Исрафилов менән әңгәмә кәрәк, тинеләр. Барҙым. Ә ул: «Яңы драматургтар юҡ. Ниндәй әҫәрҙе сәхнәләштерергә белеп булмай. Халыҡтың тын алышын, һулышын һүрәтләүселәр юҡ», – тине. Минең яҙылған пьесалар бар ине, шуларҙы икенсе көндө күрһәтеп ҡараным.\n– Исрафилов аҙаҡ «Современная драматургия» журналында: «Әҙәбиәтебеҙгә өлгөрөп еткән үҙенсәлекле, яңы ҡарашлы драматург килә», – тип яҙған түгелме?\n– Дөрөҫөн әйткәндә, уның, бер төн эсендә йотлоғоп уҡыным, был әҫәрҙәр бөгөндән сәхнәгә сығырға тейеш, тип әйтеүе бик ныҡ аптыратты. Күҙ алдығыҙға килтерәһегеҙме, бер кем дә ишетмәгән дә, белмәгән дә Флорид Бүләковҡа, «Медовый остров» әҫәрен сәхнәләштерәбеҙ, тиҙәр. Исрафилов уны 1991 йылда Стәрлетамаҡ рус дәүләт драма театры сәхнәһендә тамашасы хөкөмөнә тәҡдим итте. Шунда ғына уның әйткәненә ышандым: башта, шаяртамы икән, тигән уй ҙа үткәйне. Белеп буламы ни ижад кешеһенең күңелендә ни ятҡанын?! «Камикадзе», «Ҡанатланып ос һин, толпарым!» кеүек әҫәрҙәрем бер-бер артлы сәхнәгә сығып китте. Пьесалар яҙа башлағас, журналистиканы ташланым. Атайым был юлды һайлауымды аңлап та бөтмәне, риза ла булманы: кеше коммунистарҙың төп гәзитендәге эшен ташлаймы ни, тине. Әммә Өфөгә «Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?» әҫәрен ҡарарға килгәс, аңланы ул мине: илап сыҡты атайым был спектаклдән.\n– Флорид ағай, кем ул драматург?\n– Ул – үҙ заманының һиҙгер барометры.\n– Нисек яҙаһығыҙ?\n– Әлбиттә, драма яҙайым әле, тип махсус маҡсат ҡуйып яҙмайһың. Әҫәрҙе яҙғанда яңы фекер, яңы идея булырға тейеш. Автор күңелендә яралған һыҙланыуҙың тамашаны ҡарағандан һуң тамашасы күңелендә лә яралыуы мөһим. Кемдеңдер, мин дә шуны уйлап йөрөгәйнем, мине лә шул һыҙландыра ине, тигәнен ишетеү – драматург өсөн ҙур баһа.\n– Башҡорт театры рус театрынан бик ныҡ айырыла: хистәр, фекерҙе еткереү, менталитет бөтөнләй башҡа төрлө. Ниңә башҡорт театрҙары ҡалыплашҡан алым менән уйнарға тейеш һуң?\n– Эйе, башҡа милләт театрҙары рус театрҙарынан бик ныҡ айырыла. Фәрит Бикчәнтәев «Театральная жизнь» гәзитендә был хаҡта яҙып та сыҡҡайны. Сөнки Мәскәүҙең ҡайһы бер театр тәнҡитселәре башҡа милләт театрҙарының асылын тулыһынса аңлап та етмәй, хатта кәмһетеп ҡарау ҙа бар.\nМәҫәлән, шәхсән үҙем башҡорт һәм рус театры өсөн бер үк пьесамдың айырым варианттарын эшләйем. «Әбейҙәргә ни етмәй?», «Таштуғай», «Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?» пьесаларын шулай эшләнем, сөнки башҡорт тамашасыһы өсөн яҙылғанын рус аудиторияһы ҡабул итмәйәсәк һәм киреһенсә. «Әбейҙәргә ни етмәй?» пьесаһының русса вариантында дүрт мәрйә әбейе янына бер башҡорт бабайы килә. Ул әҫәр «Современная драматургия» журналында баҫылып та сыҡты. 20-ләп театр ҡуйған был пьесаны һаман да сәхнәнән төшөрмәйҙәр. Ҡаҙағстан, Беларусь, Украина, Латвия тамашасыһы уны үҙ итте.\n– Ә Бельгияла ҡуйыласаҡ «Ҡыҙҙар ни өсөн илай?» пьесаһының варианттары бармы?\n– Уны ла яңынан эшләнем. «Подруги» исеме менән ул рус тамашасыһы өсөн әҙерләнде.\n– Флорид ағай, драматург булараҡ, тамашасының төрлө булыуын беләһегеҙ, ә ни өсөн режиссерҙар шуны тоймай? Сәхнәләге аҡырыш-баҡырыш йәнегеҙгә теймәйме?\n– Станиславскийҙың алымын хәҙер бөтәһе лә һүгә, юҡҡа сығара, тиергә лә була. Әммә ул бит, театр бары ошолай булырға тейеш, тип әйтмәгән. Уның алымдары иҫкергән икән, яңы режиссер яңы алымдар табырға тейеш. Ысынлап та, халыҡ рухын, күңелен тойоп эшләүсе режиссерҙар бик аҙ хәҙер. Башҡорттар бит шатланғанда ла, ҡайғырғанда ла тышҡа сығарып, эмоцияларын асыҡтан-асыҡ белдереп бармай.\n– Асылы менән башҡорттар драматик халыҡ, минеңсә. Сөнки күп нәмә хәрәкәтенә, эсенә һалынған.\n– Эйе, уныһы ла бар. Сәхнә әҫәрен маҡсатлы рәүештә тамашасы өсөн яҙаһың. Эш башында геройҙарың менән һөйләшәһең, фекер алышаһың, бәхәсләшәһең. Ана шулай тыуа пьесаларым. Ҡәләм тирбәтеп һәм мәҙәниәт өлкәһендә эшләп килгәс, миңә әҙәбиәт менән сәхнә синтезы булған драматургияны аңлауы ауыр булманы. Ул миндә йылдар буйы тупланып килгән. Шуға баштан уҡ әҫәр өҫтөндә эшләү, уны сәхнәлә тойоуы һис тә ҡыйын түгел ине миңә.\n– Эшләү, тигән һүҙегеҙгә баҫым яһап, шуны һорағым килә: тимәк, драма әҫәре өҫтөндә илһам, идея елкәне генә түгел, ә хеҙмәт елкәне лә балҡый?!\n– Драматург Наил Fәйетбаев йәштәрҙе драма яҙырға ла өйрәтмәксе. Эйе, уның үҙ технологияһы бар ҙа һымаҡ. Әммә әҫәр, идея иң беренсе күңелдә яралырға тейеш бит. Драматургия юҡ нәмәнән бар була алмай. Драматург булып тыуырға кәрәк! Уйлауымса, тәбиғәт ул һәләтте бирмәһә, көсәнеүҙән бер нәмә лә килеп сыҡмаясаҡ. Талҡаҫта нисәмә йыл семинарҙар үтә, әммә яңы йәш драматургтар ҡайҙа һуң? Ундағы аралашыуға, фекер алышыуға һис ҡаршы түгелмен, әммә күңелеңдә драматик орлоҡ булмаһа, ҡыҫыр хистәр дөрләй алмай.\n– Драма әҫәрендә иң мөһиме нимә?\n– Пьесала иң мөһиме һүҙ түгел, ә хәрәкәт. Геройҙың эске хәрәкәте булмаһа, әҫәрҙе юҡ тип иҫәпләргә мөмкин. Һынылышлы мәлдә берәүҙең донъяға, кешеләргә ҡарата мөнәсәбәте үҙгәреүенең эске кисерештәре аша бирелеүе бик мөһим.\nБеҙҙең быуындарға һеңдерелгән иң ҡурҡыныс ялған – «Аврора» залптарына тиклем башҡорттарҙың әҙәбиәте, мәҙәниәте, теле һәм яҙмаһы булманы, тип әйтеү. Мин хеҙмәт иткән театр етмеш йыллыҡ түгел, ә меңәр йыллыҡ тарихлы. Мин яңылыш әйтмәнем, борондан килә ул башҡорт театры. Уның тамырҙары быуаттар төпкөлөнә барып тоташа. Унда драма сәнғәтенең шедеврҙары бар: «Таштуғай» трагедияһы – донъялағы иң тәүге йәненә урын тапмаған, илһеҙ йәшәүҙең мәғәнәһен күрмәгән йән тураһындағы драма. Уларҙа бөтәһе лә булған: грек хоры ла, монологтар ҙа, күҙҙең яуын алырлыҡ күмәк халыҡ хәрәкәттәре лә – бөтәһе бергә театр тип аталған донъя...\n... Бөтәһе лә театрға ғына ҡағылһа икән... Беҙ үҙ шағирҙарын алда әйтелгән залптарҙан һуң уҡ һатҡан халыҡтарҙың береһе (Шәйехзада Бабичты «Урал илселәре» тарафынан ебәрелгән мужиктар ҡан дошманын үлтергән һымаҡ тураҡлап һәләк итә). Был хәлдәр беҙгә үҙебеҙ хаҡында бер генә тапҡыр иҫкәртмәҫ әле. Хоҙай ҡайтара, тип әйтәләр бит әле.\n– Бөгөн драматургты ниндәй һорауҙар борсой?\n– Йәш саҡта нисектер еңел яҙылған төҫлө: тема бармы-юҡмы, уйлап-нитеп тормайһың, яҙаһың. Шулай эшләү дөрөҫөрәк тә кеүек миңә. Өлкәнәйә килә, уйланаһың, күп китап уҡылған, шуға күрә үҙеңде, йә башҡаны ҡабатламайһыңмы икән, тип икеләнәһең. Әле «Һөйөү сәғәте һуҡҡанда» комедияһын яҙҙым. Комедия – бик үҙенсәлекле жанр. Көлгәндә кешенең күңеле асыла һәм шул асыҡ күңелгә яйлап-яйлап ҡына етди, уйландырырлыҡ фекер һалырға мөмкин. Кеше үҙенең көлөүенән тетрәнер мәлгә етә. Трагикомедия – яратҡан жанрым. М. Fафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында был пьесаны режиссер Борис Манджиев сәхнәләштерәсәк.\n– 1812 йылғы һуғыш тураһында «Париж» нәфис фильмының киносценарийын да яҙғайнығыҙ?\n– Әле уға бағыусы, аҡса эҙләйҙәр. Режиссер Венера Йомағолова уны төшөрөргә ниәтләй.\n– «Башҡортостан» телевидениеһын ҡараусылар һеҙҙе беренсе башҡорт сериалы – «Ай ҡыҙы»ның авторы булараҡ та белә...\n– Әле «Ай ҡыҙы»ның өсөнсө өлөшөн төшөрөр өсөн 17 серия яҙырға тейешмен. Ана шул бер сериалға 3 – 4 пьеса материалы һалына, ул үҙенсә көс талап итә. Халыҡ сериалды йылы ҡабул итте, шуға әле уйланып, шуның өҫтөндә эшләйем. Бөгөн ике комедия ла яҙам. «Эскимосса үбешеү» тигәне тамамланған инде.\n– Яҙған әҫәрҙәренең ҡайһыһы эске ауазығыҙ сағылышы, тормош кредоғыҙҙы аса?\n– Моғайын, мине аңлау, тойоу өсөн бөтә әҫәрҙәремде ҡарап сығырға кәрәктер, бары шунда ғына авторҙың кәйефен, күңел торошон тойомлап була. Мин дә бит һәр ваҡыт бер төрлө түгел. Йәнә лә халыҡтың кәйефе, әлеге мәлдәге тын алышы ла була бит әҫәрҙә. Пьесанан пьесаға фекерең дә күсеп китә. «Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?» пьесаһына тормош принциптарым һалынған. Ул миңә бигерәк үҙ. «Дело святое» тигән исем аҫтында уның өсөнсө вариантын яҙҙым. Оҫта ваҡыт үткән һайын йышып, матурлап, үҙ әйберенә яңы төҫ биргән кеүек, пьесаларым өҫтөндә лә йылдар үткән һайын эшләйем. Оҙаҡламай Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтендә 16 пьесам ингән китабым донъя күрәсәк. Унда элекке әҫәрҙәремде лә индерҙем. Драматург өсөн китап сығарыу мөһимме икән, тип уйлағаным да бар.\n– Йәштәр араһынан кемдәргә драматургия ене ҡағылған һымаҡ? Һеҙ бит үҙегеҙ тормош, мәҙәниәт, проза аша драматургияға килгәнһегеҙ, бәлки, шундай орлоҡ һалынған берәйһе күҙегеҙгә ташланғандыр?\n– Рәмил Ҡолдәүләттән бик күпте көткәйнем. Шәп яҙҙы, әммә арабыҙҙан иртә китеү сәбәпле, ул яҙыласаҡ аҫыл әҫәрҙәрен дә үҙе менән алды.\nӘле халыҡтың аңын юҡ-бар сериал, көлкөһөҙ «юмор» менән томалап, бөтә телевидениены шуның менән тултырып баралар. Ул примитив нәмәләр шул тиклем ялҡытҡан, хатта ҡайһы ерендә ҡайғырырға, көлөргә белмәйһең. Шуға күрә мин, йәштәр араһынан драматургтар үҫеп сығыр, тип өмөт итәм. Халыҡтың эсендәге өнһөҙ ҡысҡырыуҙан тыуған ялҡын драматургияны ла яуламай ҡалмаҫ.


Радий Хәбиров халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашты һәм бәләкәй улдарының милләте тураһында һөйләне\n10 Ноябрь , 11:42\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров Дәүләт хеҙмәттәре порталы аша Рәсәй Федерацияһы халҡын иҫәпкә алыуҙа ҡатнашты. Республика етәксеһе электрон иҫәп алыу ҡағыҙҙарын тултырҙы һәм бөгөнгә дүрт миллиондан ашыу кешене иҫәпкә алыуҙарын билдәләне.\n«Мин биш кешенән торған ғаиләбеҙҙе өҫтәнем. Ике ҡыҙым өлкән, айырым йәшәй. Шуға күрә Башҡортостанда минең менән бергә йәшәгәндәрҙе генә яҙҙырҙым. Бер башҡортто һәм ике кескәй башҡортто теркәнем. Улдарым әле бәләкәй, шуға күрә ҡатыным менән уларҙы милләте буйынса башҡорт тип билдәләнек, – тине Радий Хәбиров. – Иҫәп алыу ҡағыҙында бик ҡыҙыҡлы һорауҙар бар, уларҙы иғтибар менән уҡып сығырға, ваҡыт бүлергә кәрәк. Гражданлығым берәү – Рәсәй Федерацияһы. Башҡаса булыуы ла мөмкин түгел. Алмаштырманым, йыйынмайым, ғорурланам. Дүрт тел беләм: туған телдәр – башҡорт һәм рус, сит телдәр – төрөк һәм инглиз».\nХалыҡ иҫәбен алыу ярҙамында Башҡортостан власы халыҡтың күп тармаҡлы структураһына эйә булыр, был иһә ресурстарҙы дөрөҫ бүлергә ярҙам итер, тип билдәләне Радий Хәбиров.\n«Беҙ ҡала һәм ауылдарҙа халыҡтың күсеү динамикаһын күрергә тейешбеҙ. Ун йыл һайын ярайһы уҡ ҙур үҙгәрештәр күҙәтелә. Иҫәп алыу ярҙамында беҙ кәрәкле мәғлүмәттәрҙе алырбыҙ. Был бик мөһим. Бюджеттан бүленгән һәр һумдың һөҙөмтәлелеге юғары булырға тейеш. Ә быға ошо аҡса мөмкин тиклем күберәк кешеләргә ярҙам күрһәткән осраҡта ғына өлгәшә алабыҙ. Шуға күрә иҫәп алыу ҡағыҙҙарын тултырмағандарҙың һәммәһен дә быны мотлаҡ эшләргә саҡырам», – тине республика етәксеһе.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу 2021 йылдың 14 ноябрендә тамамлана. Иҫәп алыуҙа өс ысулдың береһе ярҙамында: өйҙә иҫәп алыусы менән шәхсән аралашып, иҫәп алыу ҡағыҙҙарын яҡындағы иҫәп алыу пунктында йәки күп функциялы үҙәктә үҙ аллы тултырып, шулай уҡ тәүге тапҡыр – «Дәүләт хеҙмәттәре» порталында онлайн-форматта ҡатнашырға мөмкин. Башҡортостанстат етәксеһе Әкрәм Ғәниев хәбәр итеүенсә, Башҡортостан Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашыу буйынса илдең тәүге ун төбәге иҫәбенә инде. Республикала халыҡ иҫәбен алыуҙың тәүге һөҙөмтәләре 2021 йылдың декабрендә иғлан ителә.


“Көҙ миҙгеле танһыҡ миңә” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Көҙ миҙгеле танһыҡ миңә”\n“Көҙ миҙгеле танһыҡ миңә” 29.05.2012 // Әҙәбиәт\nЙырлы-моңло “Юлдаш” каналының популяр алып барыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, билдәле йырсы, тиҫтәләгән йырҙар авторы Нурия Абдуллинаны белмәгәндәр һирәктер. Ул яғымлы, ихлас, алсаҡ, моңло тауышы менән халыҡ күңелендә күптән инде урын алған. Бигерәк тә “Ҡунаҡ өй” тапшырыуы аша ул меңәрләгән радио тыңлаусының дуҫына, кәңәшсеһенә, тәрбиәсеһенә әүерелде. Уның төрлө яҡлы ижады ҙур баһаға лайыҡ.\nТалантлы моң эйәһе Нурия Нәсибулла ҡыҙы Әлшәй районының Баязит ауылында алты балалы йыр-моң яратҡан ғаиләлә тыуып үҫә. Ата-әсәһенең колхозда ғына эшләүенә ҡарамаҫтан, ҡайҙандыр аҡса йүнләп, балаларына гармун һатып алып биреүе моң иленә нигеҙ һалған тиергә була. Эйе, күп балалы колхозсы ғаиләһе былай ҙа осон-осҡа ялғап йәшәй. Бына ошо музыка ҡоралында башҡарылған көйҙәрҙе тыңлап үҫеү, шул осорҙағы йырҙарҙы ғүмерлеккә күңеленә һеңдереү Нурияға ла йыр сәнғәтенән атлауға этәргес көс була.\n— Люциә апайым менән Юлай ағайым гармунда уйнарға тиҙ өйрәнде, улар кистәрен клубта йәштәрҙе бейетеп, йырлатты. Ә мин, бала ғына булһам да, уларҙы ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәтә торғайным. Тик туғандарым музыка ҡоралында уйнаһа ла, сәнғәт юлын һайламаны. Шулай ҙа бергә йыйылған саҡта табыныбыҙ бер ваҡытта ла йыр-моңдан өҙөлмәй. Йыр бит кешегә ҡанат ҡуя, йәшәүгә дәрт, көс бирә, ҡайғылы ваҡытта ҡайғыны баҫа, һағышлының һағыштарын тарата, шатлыҡтарҙы, уй-тойғоларҙы йөрәктәрҙән-йөрәккә еткерә, — ти йырсы.\nШулай бәләкәй Нурия атаһының тырышлығы менән гармунда үҙе белгән көйҙәрҙе һыҙҙырта башлай. Мәктәптә уҡыу йылдарында айырыуса йыр дәрестәрен көтөп ала. Һәр ваҡыт тиерлек концерттарҙа йырлап, гармунда уйнап йөрөй.\n— Баязитта мәктәп булмағас, беренсе кластан уҡ күрше ауылға йөрөп уҡыныҡ. Унда ла башланғыс кластар ғына, шуға аҙаҡ Ташлы һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә, ә урта белем алыу өсөн район үҙәге Раевкала уҡырға тура килә ине. Атай-әсәйем туғандарымдың яфаланыуын күрепме, мине Өфөгә Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатына урынлаштырҙы. Бында иһә сәнғәткә тура юл асылды: йыр, бейеү, хор түңәрәктәренә йөрөнөм. Тәрбиәселәрем, уҡытыусыларым да мәктәп сәхнәләрендә сығыш яһауымды күреп, теләгемде хупланы. Әммә йыр-моң яратҡан атайым ғына сәнғәт юлын һайлауыма ҡаршы төштө. Уның теләге уҡытыусы итеп күреү ине. Шулай ҙа үҙ һүҙлелегем, тырышлығым арҡаһында Өфөләге музыка педагогия училищеһына индем. Йыр кешегә дуҫ һәм юлдаш, хатта ул, ауырлыҡтарға ҡаршы тороп, сабыр, түҙемле булырға өйрәтә. Уҡыуҙа төп ҡорал баян ине. Атайымдың Яңы йыл алдынан аҡса йыйып, баян һатып алып биреүе миңә тағы ла көс, дәрт, сәм өҫтәне. Етмәһә, махсус музыкаль белемем булмағас, уҡыу ҙа еңел бирелмәне. Училище ҙур тормош мәктәбе лә булды. Ошо осорҙа ҡала, район буйынса уҙғарылған мәҙәни сараларҙа сығыш яһарға өйрәндек. Бында уҡыған саҡта уҡытыусыбыҙ, күренекле ҡумыҙсы Роберт ағай Заһретдинов беҙҙе сәнғәткә тағы ла яҡынайтты тип әйтһәм, бер ҙә генә хата булмаҫ, — ти Нурия Нәсибулла ҡыҙы.\nУл Өфөләге музыка педагогия училищеһын тамамлағас, кейәүгә сығып, Ейәнсура районында йүнәлтмә буйынса эш башлай. Тәбиғәтенең хозурлығы, халҡының ихласлығы, тырышлығы, ябайлығы, эскерһеҙлеге Нурия апайға илһам, ижад ҡанаты бирә. Ошо һоҡланыу һәм тыуған яғын һағыныу хисе бергә ҡушылып, йыр-моңға әүерелә. Шуға ла йыр ижад итеүе нәҡ ошо төбәктә башлана. “Ейәнсура — һин бит гүзәл ер” тигән тәүге йырҙарының береһен (көйө лә, һүҙҙәре лә үҙенеке) халыҡ йылы ҡабул итә. Шулай уҡ “Икәү бергә бит әле” йырын радио аша һорап йырлаталар. У. Кинйәбулатов һүҙҙәренә яҙылған “Ромашкалар”, “Һаумы, яҙ”, И. Аҡъюлов һүҙҙәренә “Сәфәрҙәргә сыҡһаң, яңғыҙ сыҡма”, “Ҡыр ҡаҙҙары” тап ошо осорҙа ижад ителә. Йәмәғәт эштәрендә ихлас ҡатнашып, мәктәп, ауыл клубтары сәхнәләрендә сығыш яһап, Ейәнсурала үҙ кеше булып, дәртләнеп ижад итә ул.\n“Кешеләргә еткерергә теләгән тойғо иң тәүҙә йырҙың һүҙҙәрендә булырға тейеш”, — ти йырға шиғыр һайлауға үтә талапсан Нурия апай. Ысынлап та, көй ҙә бит күбеһенсә йырға ҡарап яҙыла. Мәҫәлән, Флорида Исмәғилева менән Хәниә Фәрхи башҡарыуындағы “Ултыр әле, әсәй, яндарыма” тиҙ арала халыҡ араһына таралып, күңелдәргә үтеп инде. Уның бихисап йырҙарына клип төшөрөлгән. “Тыуған йортом тупһаһы”н Харис Шәрипов үҙ репертуарына индергән. “Ризыҡтарым өҙөлмәгән әле”, “Тыуған көн”, “Нәфсе даръяларын буйламайыҡ”, “Ни хәлдә һеҙ, туғандар?”, “Әсә фатихаһы”, “Рәхмәт һеҙгә, атай-әсәй”, “Яңғыҙҙарҙы кемдәр яратыр” кеүек йырҙары йыш ҡына радио тулҡындарында яңғырап тора. Ижадын яратҡан тамашасыларынан рәхмәт һүҙҙәрен йыш ишетеү, Нурия Абдуллинаға тағы ла илһам, яңы көс, яңы һулыш бирә. Ижад кешеһе өсөн ошонан да ҙурыраҡ бәхет бармы икән?\nБер аҙ Ейәнсурала эшләгәндән һуң, уны ижад һуҡмағы Өфөгә алып килә.\n— Мин Өфөнө ижадсылар ҡалаһы тип ҡабул итәм. Сөнки йыр яҙған кешегә яңы йырҙарын халыҡҡа еткерер өсөн радио-телевидение бар, кәңәш бирер, ярҙам итер тәжрибәле, талантлы сәнғәт әһелдәре йәшәй. Икенсе яҡтан, балаларҙы аяҡҡа баҫтырыу, юғары белем биреү өсөн дә баш ҡалала йәшәү отошло. Шулай төрлө яҡлап уйлағас, фатирыбыҙҙы алмаштырып, Өфөгә күсеп килдек. Тәүҙә бер аҙ Башҡортостан уҡытыусыларының белемен камиллаштырыу институтында эшләнем, аҙаҡ “Юлдаш” каналына күстем. Бында йыр сәнғәте менән бәйләнеш нығынғандан-нығынды, йыр-моң иленә сумып, рәхәтләнеп ижад иттем. Йырҙарым да радио тулҡындары аша йыш яңғырай башланы. Дүшәмбенән йомаға тиклем тура эфирҙа “Ҡунаҡ өй” тапшырыуын алып барам. Радио тыңлаусыларым менән әңгәмәләр төрлө темаға бағышлана, улар тормошсан, йәшәйештең барлыҡ өлкәләренә үтеп инеп, көнүҙәк проблемаларҙы күтәреп, заман менән бергә атлай, — ти әңгәмәсем.\nРадио тыңлаусыларҙың күңелен күтәрерлек һүҙҙәр таба белгән популяр алып барыусы һәр ваҡыт эҙләнеү, белемен камиллаштырыу юлында. Әйткәндәй, Нурия Абдуллина Ислам университетының III курсында киске бүлектә уҡып йөрөй. “Йома көндө алып барған дини йүнәлештәге һөйләшеүҙәремә дәрестәремдең ныҡ файҙаһы тейә. Үҙең белмәй тороп, халыҡ менән әңгәмә алып барып булмай шул. Инәйем һәр ваҡыт: “Балаҡайым, һинең тормошоңа дин юлы сыға”, — тип әйтә торғайны, әммә уҡырға ингән ваҡытта, әҙерлегем булмаһа ла, мине алғандарына әле лә ҡыуанып бөтә алмайым”, — ти. Ысынлап та, дини китаптарҙа тормош фәлсәфәһе ята, уның нескәлеге асыла, ауырлыҡтарҙан арындырып, күңелдәрҙе сафландыра ул. Һәр ваҡыт белемен арттырыу, фекер ҡеүәһен үҫтереү буйынса ныҡышмалы эшләгән Нурия апайға һоҡланмау мөмкин түгел. “Мин яҙ айында донъяға килһәм дә, ниңәлер күңелемә көҙ миҙгеле яҡын. Әйтерһең дә, көҙ минең өсөн яңы башланғыс, яңы һулыш, яңы йыл ул”, — ти “Ҡунаҡ өй” хужабикәһе.\nЫсынлап та, Нурия апайҙың ижад юлы ла көҙ миҙгеле кеүек төрлө төҫкә мансылған. Ул алып барыусы, йырсы, композитор ғына түгел, күптәр өсөн тәрбиәсе, кәңәшсе лә, балаларына һөйөклө әсә, тормош иптәшенә яратҡан ҡатын, ейән-ейәнсәрҙәренә наҙлы өләсәй ҙә. Үҙенең тормош йәмен дә тап ошонда күрә.


Өләсәйемде күмергә аҡсам юҡ...\n11 Май , 19:55\nСтәрлетамаҡта йәшәүсе 22 йәшлек ҡатын нәҡ шулай тип мөрәжәғәт итә Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә йәшәүсе ирҙәргә. 2 миллион һумдан ашыу аҡса эшләй ул ошо енәйәт юлы менән. 67 ир-ат уның ҡорбаны була.\nӘлбиттә, бер ниндәй ҙә өләсәй булмай, мутлашыусы башта ир-егеттәр менән интернетта таныша, әүрәтә һәм бер аҙҙан һуң ҡапыл ғына “ҡайғылы хәбәрен” еткерә, бурысҡа аҡса һорай. Хатта “үлем хәлендәге өләсәһе янында ултырған” фотоһын да ебәрә әле ҡорбандарына. Был хәл 2019 йылдың октябренән 2021 йылдың апреленә тиклем дауам итә. Ғөмүмән, ул Силәбе, Сорғот, Норильск, Сочи ҡалалары, Ырымбур, Мәскәү, Кемерово, Ленинанград, Ростов өлкәләре һәм тағы әллә нисәмә төбәктә йәшәүсе кешеләрҙе “төп башына” ултырта. Ҡазан да йәшәүсе 28 йәшлек ир барыһын да уҙҙырып ебәрә һәм уның картаһына 417 мең һум аҡса күсерә.\nӘммә... һәр ҡырын эш тә ҡырҡ йылдан һуң беленә тигәндәй, полицийскийҙар күптән түгел уның эҙенә төшә һәм енәйәтсене ҡулға ала, 1 250 мең һум аҡса тартып алына.


Башҡортостан Башлығы Мәскәүҙә балалы ғаиләләргә ярҙам мәсьәләләре буйынса семинар-кәңәшмәлә ҡатнаша\n25 Май , 16:03\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә Рәсәй Федерацияһында төбәктәрҙең граждандарға социаль ярҙам өлкәһендәге бурыстарына арналған семинар-кәңәшмәлә ҡатнашыуын дауам итеүе хаҡында яҙҙы. Семинар Мәскәүҙә, 25 майҙа Рәсәй Президенты Владимир Путин рәйеслегендәге Дәүләт советы президиумы ултырышы алдынан үткәрелә. Унда семинарҙа ҡатнашыусылар әҙерләгән тәҡдимдәрҙе тикшереү ҡарала.\nРәсәй президенты ярҙамсыһы Максим Орешкин һүҙҙәренсә, президиум ултырышында социаль түләүҙәрҙе индексациялау тураһында ҡарар ҡабул итеү көтөлә.\nРеспубликаның социаль сәйәсәт өлкәһендәге иң яҡшы тәжрибәләре Дәүләт Советы ултырышының йомғаҡлау докладына инде. Дөйөм алғанда, Башҡортостанда ғаиләләр 20-нән ашыу төр пособие һәм социаль ярҙам сараһы ала, шул иҫәптән федераль ҡаҙна иҫәбенә. Улар иҫәбендә – мәктәпкәсә белем биреү сертификаттары, һалым льготалары, торлаҡ йорттарға газ үткәреү өсөн сертификаттар.


Башҡортостандың 19 районында һунар итеү ваҡытлыса тыйыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың 19 районында һунар итеү ваҡытлыса тыйыла\n17:23, 17 августа 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡайһы бер райондарҙың һунарсылыҡ биләмәләрендә йәйге-көҙгө осорҙа һунар итеүҙе тыйыу тураһындағы бойороғона ҡул ҡуйҙы. Улар иҫәбендә — Әбйәлил, Асҡын, Баймаҡ, Балаҡатай, Белорет, Бөрйән, Ғафури, Дыуан, Ейәнсура, Йылайыр, Ишембай, Ҡариҙел, Ҡыйғы, Күгәрсен, Мәсетле, Нуриман, Салауат, Учалы, Хәйбулла райондары.\nУрман фондында БР Хөкүмәтенең 2012 йылдың 7 авгусындағы бойороғо менән индерелгән айырым янғынға ҡаршы режим бөтөрөлгәнгә тиклем һунар итеү тыйыла.\nБойороҡ үтәлешенә контроллек итеү Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығына йөкмәтелде, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nТеги: бр президенты бойороғо,һунар,тыйыу


10 Ғинуар , 11:45\nБайрам көндәре “һә” тигәнсе үтте лә китте. Кем нисектер, көн аша буран булғанға, әллә ҡайҙа йыраҡ юлға сығырға ла тура килмәне. Бәлки, шулай яҡшы ла булғандыр. Ана, яңы йылдың тәүге көндәрендә юлдарҙа тиҫтәләгән машиналарҙа кешеләрҙең аварияға эләккәне тураһында мәғлүмәт бар социаль селтәрҙәрҙе урап үтте. “Күрше ҡалаға барһам да, маршрут таксиға ҡарағанда, автобусты өҫтөнөрәк күрәм”, - тип һөйләп торҙо дауахананың травмотология бүлегендә эшләгән танышым. Уның әйтеүенсә, аварияла таксист водителдәр аҙ йәрәхәт менән генә ҡотолһа, пассажирҙар, иң яҡшы осраҡта травматология, йәки реанимация бүлегенә эләгә.\nБайрам көндәре “һә” тигәнсе үтте лә китте. Кем нисектер, көн аша буран булғанға, әллә ҡайҙа йыраҡ юлға сығырға ла тура килмәне. Бәлки, шулай яҡшы ла булғандыр. Ана, яңы йылдың тәүге көндәрендә юлдарҙа тиҫтәләгән машиналарҙа кешеләрҙең аварияға эләккәне тураһында мәғлүмәт бар социаль селтәрҙәрҙе урап үтте. “Күрше ҡалаға барһам да, маршрут таксиға ҡарағанда, автобусты өҫтөнөрәк күрәм”, - тип һөйләп торҙо дауахананың травмотология бүлегендә эшләгән танышым. Уның әйтеүенсә, аварияла таксист водителдәр аҙ йәрәхәт менән генә ҡотолһа, пассажирҙар, иң яҡшы осраҡта травматология, йәки реанимация бүлегенә эләгә. Яңыраҡ Көйөргәҙе районында юл-транспорт аварияһында бәләкәй баланың ҡазаланыуы тураһында һөйләп торҙо. Ейәне менән юлға сыҡҡан ирле-ҡатындың машинаһы менән ҡаршыға елгән техника бәрелешә. Һөҙөмтәлә, ҡатын һәләк була. Иҫен юғалтҡан баланы ҡулдарына алған олатай: “Ҡотҡарығыҙ ейәнемде!”- тип травмотологияның ҡабул итеү бүлегенә килеп инә. Аҡ халатлы ханымдың әйтеүенсә, әлбиттә, һәләкәткә осраған балалар бик йәл. Сөнки улар өсөн һәр саҡ өлкәндәр яуаплы.\n“Авариялар ҡыш көнө күберәк була, тип әйтә алмайым. Йәйге эҫе көндәрҙә лә ҡыҙған асфальт, эҫе һауа кешегә кире тәҫьир итә. Бер нисә йыл элек Ира боролошондағы светофорҙа йәш таксист егет иғтибарһыҙлыҡты юғалтып, бар тиҙлектә һулаҡайға боролған “КаМАЗ” машинаһы аҫтына инеп китә. Бер пассажир башына травма алып, реанимация бүлегенә эләгә. Йәш ҡыҙҙың йәрәхәте ныҡ була - тиҙ ярҙам хеҙмәткәрҙәре уны дауаханаға илтеп еткергәнсе, йән бирә. “Әйтегеҙ, зинһар, ҡалғандар тереме?! “ - тип ярһып илаған, истерикаға бирелгән водителдеме, әллә сәскә атҡан мәлендә генә һәләк булған ҡыҙҙымы, уның туғандарын йәлләргәме был осраҡта?” - тип үҙемдән һорап ҡуйҙы әңгәмәләшем. Хоҙай аралаһын төрлө һәләкәттәрҙән, шуға ла руль артындағыларға юл хәүефһеҙлеге тиҙлеген һаҡларға кәрәкләген онотмайыҡ, яңы йыл тик яҡшы хәбәр генә килтерһен һәммәбеҙгә.


Рөстәм Хәмитов льготалар менән ҡулланыусыларҙы дарыуҙар менән тәьмин итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов льготалар менән ҡулланыусыларҙы дарыуҙар менән тәьмин итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе\n16:38, 14 февраля 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты бөгөн льготалар менән ҡулланыусы граждандарҙы кәрәкле медицина препараттары менән тәьмин итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе. 2012 йылдың ғинуарында республикала граждандарҙың был категорияһы өсөн медицина препараттарын поставкалауҙа өҙөклөктәр күҙәтелде. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ағымдағы йылда республика 306 мең ташлама менән ҡулланыусыны дарыуҙар менән өҫтәмә тәьмин итеүгә 511 миллион һум аҡса бүлгәйне. Президент был мәсьәләне ентекле тикшерергә ҡушты.\n— Дарыу препараттары – һиҙгер өлкә. Һауа менән һыу кеүек, дарыуҙарҙың һәр ваҡыт кәрәк булыуын яҡшы аңлайбыҙ. Дарыу препараттарын килтермәү буйынса ялыуҙар һаны күп түгел, әммә бер ялыу ҙа тикшереү үткәреү өсөн сәбәп булып тора. Халыҡтың контроль-күҙәтеү органдарына, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына, Хөкүмәткә һәм Башҡортостан Президенты булараҡ миңә мөрәжәғәт итергә сәбәптәре булмаһын өсөн, беҙ тейешле кимәлдә эшләргә бурыслы, — тине Рөстәм Хәмитов. – Дарыу препараттарын поставкалау сылбыры ҙур ғына. Был дарыуҙарҙы етештереүселәр ҙә, препараттар һатып алыуға аҡса бүлеүсе финансистар ҙа, дәүләт заказсылары ла, мин бында Һаулыҡ һаҡлау министрлығын күҙ уңында тотам. Был шулай уҡ дарыуханалар селтәре, табиптар. Бындай ҙур эштә ун меңгә яҡын кеше ҡатнаша.\nӘлбиттә, был сылбырҙың бушаҡ урындары ла бар. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы структураларының береһендә бындай бушаҡ урын асыҡланды, һәм беҙ тиҙ арала тейешле саралар күрҙек, хәлде яйға һалдыҡ. Әммә киләсәктә бындай өҙөклөктәр булырға тейеш түгел. Беҙ аныҡ эшләргә бурыслы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.\nТеги: бр президенты, дарыуҙар менән тәьмин итеү, социаль яҡлау


Һөйөү бүләк итеү өсөн яралған » Башкортостан кызы\nҺинән алыҫта мин, Башҡортостан,\nМатур исемең телем осонда...\nСанкт-Петербург ҡалаһында йәшәүсе күпселек яҡташтарым был һоҡланғыс ханым менән яҡшы таныш. Һүҙем – зауыҡлы, рухлы, алдынғы ҡарашлы замандашым, үҙ эшенең оҫтаһы, ижади шәхес Люциә Ғәфәр ҡыҙы Буканова хаҡында.\n...Үҙендәге бөтмәҫ көс-ҡеүәтте, күңел киңлеген, йылылыҡты ҡайҙан ала ул? Илһам сығанағы, һөнәри уңыштарының, ғаилә бәхетенең сере нимәлә? Уның емешле, бай, тынғыһыҙ ғүмер юлына байҡау яһау ниндәйҙер кимәлдә ошо һорауҙарға ла яуап бирер, моғайын...\n«Атай-әсәйемә мәңге рәхмәтлемен»\nЛюциә Ғәфәр ҡыҙы – күп быуатлыҡ тарихҡа эйә Юлдыбай ауылынан. Уның бала сағы, йәшлеге яҡташтарының дәртләнеп сиҙәм күтәргән, ауыл хужалығын үҫтергән осорға тура килә. Атаһы, ауылдың тәүге дипломлы агрономы булараҡ, был эштәрҙең уртаһында ҡайнай, «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергәне өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.\nЛюциә – ҙур, татыу, мөхәббәтле ғаиләлә иң өлкән бала. Апалы-һеңлеле алты ҡыҙ һәм бер ул атай-әсәйҙең дә, мәктәпкә барғас, уҡытыусыларҙың да ғорурлығы булып үҫә.\nҒаилә башлығы – Ғәфәр Шахмөхәмәт улы Буканов – Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашҡан яугир-уҙаман. Курск дуғаһындағы алышта ҡаты яралана, һуғышта күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән наградлана. «Атайыбыҙ оло йәшкә еткәнсе һөнәренә тоғро ҡалып, уны намыҫ менән башҡарҙы, ауыл тормошонда бик әүҙем ҡатнашты. Парторг та булды, мәктәптең ата-әсәләр комитетын да етәкләне. Эште урын-еренә еткереү, теүәллек хас ине уға. Әсәйебеҙ Фатима Сафа ҡыҙы бар ғүмерен беҙгә, балаларына, арнаны. Үҙе лә иҫ киткес талантлы шәхес булараҡ, һәр беребеҙҙең һәләтен асыуға ҙур көс һалды. Уға тәбиғәттән йор аҡыл, ғәжәйеп хәтер, белем, эске мәҙәнилек бирелгән ине. Радионан яңы йыр ишетһә, уны шунда уҡ отоп алып, беҙгә өйрәтә. Әкиәттәрҙе лә көйләп-йырлап һөйләй торғайны. Шиғыр уҡырға, бейергә өйрәтеүсе лә әсәйем булды. Туған халҡымдың бай мәҙәниәтенә, сәнғәтенә һөйөү тап ана шул мәлдәрҙә һалынғандыр. Тормошомдағы барлыҡ уңыш-ҡаҙаныштарым өсөн атай-әсәйемә рәхмәтлемен», – тип ҡәҙерле кешеләрен оло ихтирам, һөйөү хистәре аша иҫкә ала Люциә ханым.\nБукановтарҙың мөхәббәт һәм наҙға сорналып үҫкән ете балаһы ла, атай-әсәй васыятына тоғролоҡ һаҡлап, туғанлыҡ хистәренә тап төшөрмәй, һәр ҡайһыһы үҙ өлкәһендә һөнәренең оҫтаһы булып танылып, халҡына фиҙакәр хеҙмәт итә.\n...Көндәрҙән бер көндө һылыу ҡыҙҙың йортона яусылар килеп төшә. Люциә әхирәте аша ата-әсәһенең ҡоҙалашыуға риза булыуын белеп ҡала һәм, эшенән һорап китеп, һеңлеләренән китаптарын, документтарын сығарып биреүҙе үтенә. Шулай итеп ул Өфөгә, Башҡорт дәүләт медицина институтына юллана. Әлбиттә, атай менән әсәй был ҡылығы өсөн башта асыулана, әммә йылдар үткәс, ҡыҙҙарының ҡыйыу аҙымын ғорурлыҡ менән иҫкә алыр була...\nБәхетле ғаиләлә генә бәхетле балалар үҫә. Люциә Ғәфәр ҡыҙы менән Зөбәйер Харис улы үҙҙәрендәге бөтә матур сифаттарҙы балаларына ла бирә алған.\nҠыҙҙары Гүзәл Зөбәйер ҡыҙы Иҙрисова атай-әсәй юлын лайыҡлы дауам итә. Ул – медицина фәндәре кандидаты, Рәсәй Паралимпия комитетының Паралимпия уйындарына әҙерләү буйынса бүлектең баш белгесе, Мәскәүҙә йәшәй. Гүзәл инглиз һәм ҡытай телдәрендә иркен аралаша, улдары Харис һәм Арслан менән әсәһе етәкләгән «Ирәндек» ансамблендә сығыш яһарға ла ваҡыт таба. 2014 йылда йәш табибә Сочиҙа үткән Паралимпия уйындарына әҙерлек эштәрендә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн иҫтәлекле миҙалға һәм Рәсәй Президентының грамотаһына лайыҡ булды.\nАйрат Өфө дәүләт сәнғәт институтын уңышлы тамамлап, бөгөн «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһында директор урынбаҫары. Йәш сағынан продюсерлыҡ эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, «Араз» төркөмөн ойоштороп та билдәлелек яуланы, бөтә күңеле менән сәнғәт донъяһына ғашиҡ. Уның татыу, матур ғаиләһендә Рөстәм һәм Карина исемле балалар үҫә.\n«Иремә, балаларыма, ейәндәремә рәхмәтлемен, улар мине һәр саҡ һөйөү, хәстәр менән солғап йәшәй. Шуға күрә тормошомдағы иң ҙур ҡаҙанышым – ғаиләм, тип һис икеләнмәйенсә әйтә алам. Ошо бәхетем өсөн Аллаһы Тәғәләгә рәхмәттәр уҡыйым», – йәшәүҙең йәмен, асылын бөтә тәрәнлегендә аңлаған, тормошто, кешеләрҙе яратҡан, һөйөп-һөйөлөп ғүмер иткән ханымдың һүҙҙәре был.\n...Алыҫ Нева ярҙарындағы ят ҡалала үҙ кешегә әйләнгән, хеҙмәте менән хөрмәт ҡаҙанған, йөрәгендә тыуған Башҡортостанына, ғәзиз халҡына икһеҙ-сикһеҙ һөйөү йөрөткән, шул һөйөү сатҡыларын башҡаларға ихлас өләшеп, ғәм, сәм таратҡан сая Түңгәүер һылыуы бит ул беҙҙең Люциә Ғәфәр ҡыҙы!\nТеги: Люциә Буканова Ҡатын-ҡыҙ


ДДТ төркөмө Өфөлә йәнә тамашасы алҡыштарына күмелде - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nДДТ төркөмө Өфөлә йәнә тамашасы алҡыштарына күмелде\nДДТ төркөмө Өфөлә йәнә тамашасы алҡыштарына күмелде.\nЮрий Шевчук тыуған ҡалаһында “Моң тарихы”-“История звука” тип аталған гастроль туры сиктәрендә ҙур концерт бирҙе. Үҙ сығышын ДДТ танылған йырынан башланы. Былтыр көҙ старт алған гастроль туры юҡҡа ғына “Моң тарихы” тип исемләнмәгән. Программаға төркөмдөң Өфө Телеүҙәгендә яҙҙырылған тәүге альбомынан башлап, әлегә һуңғыһы тип иҫәпләнгән, 2014 йылғы альбомдағы йырҙары ингән. Шуға ла тамашасыларҙың һәр йырҙы Шевчукка ҡушылып йырлағаны ғәжәп түгел. Осрашыуҙы тамашасылар түҙемһеҙләнеп көтөп алды. Концертҡа тотош ғаиләләре менән килгәндәр, күптәр Өфөгә етер өсөн тиҫтәләгән саҡрымдар үткән. Араларында Ҡытай провинцияһынан килгән моң һөйөүселәр ҙә бар. Юрий Шевчук билдәләүенсә, яңы концерт программаһы йырҙар йыйынтығы ғына түгел, ә уның күңеле аша үткән ил тарихы. ДДТ төркөмөнөң Өфөлә тамамланған халыҡ-ара гастроль туры иһә танылған яҡташыбыҙҙың күркәм юбилейына арналды.


Рәсәйҙең социаль страховкалау фонды 25 йыллығын билдәләй\nОшо уңайҙан бөгөн ойошманың төбәк бүлексәһендә тантаналы йыйылыш үтте. Сара сиктәрендә оҙаҡ йылдар уңышлы, шул уҡ ваҡытта тынғыһыҙ эшмәкәрлек алып барыусы фонд хеҙмәткәрҙәре Республика башлығының һәм хөкүмәттең Рәхмәт хаттары, Почет грамоталары менән бүләкләнде\nӘлегә республикала социаль страховкалау өлкәһендә 600-ҙән ашыу кеше эшләй, ойошманың 12 филиалы бар. Сирек быуат эсендә халыҡтың сәләмәтлеген һаҡлау, пособиелар түләү системаһын камиллаштырыу, уңайлы социаль мөхит булдырыу буйынса байтаҡ эш башҡарыла. Әсәлек һәм балалыҡты яҡлауға бәйле уңыштар ҙа етерлек. 2001 йылдан түләнгән пособиелар күләме 17 тапҡырға, йәғни 400 миллиондан 6 миллиард ярым һумға тиклем артҡан. Шулай уҡ сәнәғәттә, эш урынында сәләмәтлеген юғалтҡан граждандарға, профессиональ сир менән ауырыусыларға ла ҙур ярҙам күрһәтелә. Быйыл ошо йүнәлештә миллиард һумдан ашыу аҡса бүленә.


Бөгөн матбуғат конференцияһында төбәктең үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев шулай тип белдерҙе. 9 сентябрҙә Рәсәйҙең 40-лап төбәгендә һайлауҙар үтәсәк. Иртәгә бюллетендәрҙе һанау комплекстарын тағы ла бер һынап, йәкшәмбе көнөнә әҙерләп ҡуясаҡтар. Һайлау барышын күҙәтеүселәр исемлеге...\nӨфөлә “ВИЧ инфекцияһына тест”акцияһы бара\nТеләгән һәр кеше аноним рәүештә бушлай иммунодефицит вирусына анализ тапшыра ала. ВИЧ инфекцияһы менән зарарланыусылар һаны күпме? Дмитрий үҫмер сағынан спорт һөйөп үҫә, һаулығын да һәр ваҡыт тикшертеп йөрөй. Ун дүрт йыл элек ул табиптарға анализ тапшырырға бара. Тап шул ваҡытта уның ВИЧ...\nӨфөлә Башҡортостан менән Газпром араһындағы хеҙмәттәшлек мәсьәләләре тикшерелә\nРеспублика башлығы Рөстәм Хәмитов бөгөн Газпром акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе урынбаҫары Валерий Голубев менән осрашты. Илдең иң ҡеүәтле компанияһы менән Башҡортостан араһында хеҙмәттәшлек ике яҡ өсөн дә мөһим, тип белдерҙе Рөстәм Зәки улы. Был хеҙмәттәшлектең һөҙөмтәһе иҡтисад үҫешенә һәм...\nБыл турала республика башлығы “Берҙәм Рәсәй” фирҡәһе активы менән осрашыу барышында белдерҙе. Фирҡә ағзалары форумында Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың алтынсы саҡырылыш депутаты мандатына дәғүә итеүселәр башҡарылған эштәр тураһында һөйләне. Бөгөн электоратты борсоған төп мәсьәләләр, тәү сиратта...\nӨлкән йәштәгеләргә социаль ярҙам күрһәтеүгә бюджеттан 3 миллиард 800 миллион һум аҡса бүленәсәк\nБөгөн Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ултырышында “Һуғыш, хеҙмәт һәм Ҡораллы көстәр ветерандары” тураһындағы ошондай төҙәтмәләр индерелде. Закон проекты бер тауыштар хупланды.\nБөгөн Хәйҙәр Вәлиев тура эфирҙа халыҡ һорауҙарына яуап бирәсәк\nХәйҙәр Вәлиев, әлбиттә, 9-сы сентябрь Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға депутаттар һайлауға әҙерлек тураһында ла һөйләйәсәк. Эфир киске сәғәт туғыҙҙа башлана һәм 30 минут дауам итәсәк.\nДәүләт Думаһы көҙгө сессиялағы тәүге ултырышына әҙерләнә\nИл парламентының Түбәнге палатаһында Башҡортостандан эшләгән вәкилдәр яңы закон проекттары тәҡдим итә. Уларҙың береһе иҫерек килеш енәйәт ҡылыусыларҙы алкоголизмдан мәжбүри дауалау. Депутат Зариф Байғусҡаров әйтеүенсә, ҡануниәткә индереләсәк үҙгәрештәр күп ғаиләләрҙе эскелек һаҙлығынан...\nБашҡортостан ВИЧ-инфекцияны асыҡлауға йүнәлтелгән экспресс-тест үткәреүгә арналған Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды. Уның төп маҡсаты – халыҡҡа ВИЧ һәм СПИД тураһында тулы һәм дөрөҫ мәғлүмәт биреү. “ВИЧ-ҡа тест – Экспедиция” тип аталған акция барышында һәр кем исем-шәрифен белдермәйенсә...\nРеспублика башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең фәнни-технологик үҫеш стратегияһын бойомға ашырыусы проект офисы етәксеһе Таһир Аушев менән осрашты. Әңгәмәлә һүҙ стратегияның төп ҡоралы - “Фән” милли проектын Башҡортостанда үтәү бурыстары тураһында барҙы. Фәнни-технологик үҫеш стратегияһы...\nАмериканың Оклахома штатында ҡаршылыҡ акциялары. Халыҡ полицияның кеше үлтергәндән һуң стресстан арыныу тураһындағы курстар үткәреүенә ҡаршы сыҡты. Курстарҙы 2016 йылда ҡара тәнле кешене үлтергән һәм бының өсөн тейешле язаһын алмаған элекке полиция хеҙмәткәре алып барыуы активистарҙы шаҡ...


XIX быуаттағы башҡорт скульптуралары » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » XIX быуаттағы башҡорт скульптуралары\n24.05.2017 XIX быуаттағы башҡорт скульптуралары\nИнтернет селтәрендә халҡыбыҙ тарихына ҡағылышлы бығаса киң йәмәғәтселеккә билдәһеҙ мәғлүмәттәрҙе табырға мөмкин. Бынан бик күп йылдар әүәл оло әһәмиәткә эйә һәм дәүләт ҡарамағындағы музей фондтарында мәңге һаҡланырға тейеш тип табылған әйберҙәр тураһында һүҙ. Мәҫәлән, Рәсәйҙең төрлө музейындағы әллә күпме экспонат араһында XIX быуатҡа ҡараған башҡорт ир-егетен һынландырған скульптуралар осратырға була. Шуларҙың ҡайһы берәүҙәренә айырым туҡталып үтәйек.\nМәскәү ҡалаһындағы Керамика дәүләт музейының “Рәсәй халыҡтары” исемле балсыҡ әйберҙәр коллекцияһында ҙур булмаған “Башҡорт” скульптураһы һаҡлана. 25 сантиметр бейеклектәге төҫлө һын 1880 йылдарҙа Мәскәүҙән 90 саҡрым алыҫлыҡтағы Вербилки ҡасабаһындағы фарфор заводында эшләнгән. Инглиз сауҙагәре Гарднерҙың фарфор заводы шул ваҡытта уҡ һауыт-һабаһы менән бөтә донъяға билдәле була. Шул иҫәптә унда Рәсәйҙең тиҫтәләгән халҡы һындары ла эшләнгән. Башҡорт уҙаманы буҫтауҙан ҡыҙыл ҡалпаҡ, күк камзул, күн итек кейеп, ҡылыс таҡҡан. Эшләү техникаһы – алтын ялатылған, биҙәлгән форфор, тиелгән. Антропологик тибына килгәндә, бик таныш йөҙ кеүек тойола. Сөнки рәссам П. Захаровтың әлеге мәлдә күсермәһе киң ҡулланылған “Башҡорттар” картинаһындағы ир-егеткә оҡшаған. Ул рәсем тәүге тапҡыр Рәсәй этнографы, сығышы буйынса немец, Г. Паулиҙың “Рәсәй халыҡтары“ тип аталған төҫлө иллюстрациялы хеҙмәтендә 1862 йылда Санкт-Петербургта баҫылып сыға. Бәлки, Гарднер заводы рәссамдары тап ошо картинаны ҡулланып эш иткәндер?\nТағы бер “Башҡорт” статуэткаһы иғтибарға лайыҡ. XIX быуат аҙағында – XX быуат башында Тверь губернаһындағы Рәсәйҙең фарфор-фаянс сәнәғәте өлкәһендәге иң мәртәбәле ойошмаларҙың береһе – Конаково заводында ла, һауыт-һабанан тыш, ҙур булмаған скульптуралар етештергәндәр. Был бәләкәй һындың төп нөсхәһенең һаҡланыу-һаҡланмауын асыҡлайһы бар. Ә бына 1990 йылдарҙа эшләнгән күсермәһен (сәнғәттә ҡабатлау тип атала) интернет селтәре аша бер әҙәм һатыуға ҡуйған. Һындың ҙурлығы – 28 сантиметр. Башҡорт ир-егете шулай уҡ XIX быуатҡа хас тула ҡалпаҡ, камзул кейгән. Тик был осраҡта кейеме һоро төҫтә.\nXIX быуатта 38 йыл ғүмере эсендә билдәле рәссам булып танылған, иҫ киткес матур, зауыҡлы бихисап сәнғәт өлгөһө ҡалдырған Евгений Александрович Лансереның эштәре араһында кәмендә өс һыбайлы башҡорт скульптураһы бар. Тамбов губернаһының Моршанск ҡалаһында француз ғаиләһендә тыуып үҫкән Евгений Лансере Петербург университетының юридик факультетында белем ала. Йәштән үҙ аллы әүәләп әйберҙәр яһау менән шөғөлләнә. Сәнғәттең был йүнәлеше менән айырыуса ҡыҙыҡһына. Скульпторҙарҙың оҫтаханаларында йыш була. 1867, 1876 йылдарҙа Парижда бронзанан (аҡ ҡурғаш ҡушылған баҡыр иретмәһе) ҡойоп әйберҙәр яһауҙы өйрәнә һәм музейҙарҙа һаҡланған сәнғәт өлгөләре менән таныша. Йыл һайын урта һәм көньяҡ Рәсәй, Украина, Кавказ, Ҡырғыҙстан, Ҡырым һәм Башҡортостан буйлап сәйәхәт итә. Лансереның бар эштәре үҙенә генә хас милли-тарихи, этнографик колорит менән башҡарылған. Махсус белеме булмаһа ла, натураны, һындарҙы шул тиклем тәрән тойомлаған тәбиғи һәләте булған уның. Евгений Лансере, сюжетлы пластик миниатюра оҫтаһы булараҡ, Лондонда, Венала, Парижда һәм башҡа ҡалаларҙа үткән бөтә донъя күргәҙмәләрендә танылыу яулай. Тау, дала халыҡтарының аттарын да, үҙҙәрен дә бик килешле һынландырған. Уның эштәре, әйтерһең дә, туҡтаған бер мәл, ысынбарлыҡ. “Башҡорт. Ҡапыл иҫкән ел”, “Ҡамсы тотҡан башҡорт”, “Йылҡы көтөүсе башҡорт” эштәре нескә һәм нәфис башҡарылған. Милли кейемдәге ир-егет бына-бына хәрәкәтен дауам итер кеүек тойола. Оҫта башҡорт аттарын да, башҡа төбәктәрҙекенән айырмалы рәүештә, нисек бар шулай һынландырған. Кәүҙәгә ҡайтыш, талымһыҙ, арығыраҡ улар, барыһы ла йүгәнләнгән. Скульптураларҙың бейеклеге 22 – 26 см. “Башҡорт. Ҡапыл иҫкән ел” скульптураһында ҡолаҡсын, камзул кейгән эйәр өҫтөндәге ир-егетте күрәбеҙ. Ул ҡоралланған – ҡылыс таҡҡан, һырланған ҡалъянында йәйәһе бар. “Ҡамсы тотҡан башҡорт” эшендә лә һыбайлы ир-егет күрһәтелгән. Кинәт кенә атын туҡтатып, ҡамсыһы менән киҙәнгән ул. Лансереның өсөнсө “Йылҡы көтөүсе башҡорт” статуэткаһында һыбайлы ҡулына оҙон арҡан тотҡан. Рәссамдың бронзанан ҡойоп, һырлап яһалған әйберҙәренең күсермәләре XIX – XX быуаттарҙа алдынғы заводтарҙа, Ф. Шопен, Н. Штанге, А. Моран, К. Бертоның шәхси оҫтаханаларында һәм Уралдағы суйын иретеү заводтарында күпләп эшләнелә.\nТышҡы ҡиәфәттән тыш, милли характер, хатта этник психологияны өйрәнеү йәһәтенән был сәнғәт әҫәрҙәренең мәҙәни һәм тарихи әһәмиәте , һис шикһеҙ, бөгөнгө көндә лә актуаль булып ҡала.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АУЫЛДАРҘА ҺУҒЫМ МӘЛЕ БАШЛАНДЫ - 2014 - Мәҡәләләр\n- Хәҙерге ваҡытта ауыл ерендә генә түгел, ә ҡалала ла (мөмкинлек булһа инде) баҡса үҫтермәй, мал көтмәй донъя көтөүе мөмкин түгел. Әлбиттә, был бик күп тырышлыҡ талап итә. Мал көтһәң, баҡса үҫтерһәң, ялдарҙы ла, байрамдарҙы ла оноторға тура килә. Көҙгөһөн мул уңыш алыуға әҙерлекте ҡышҡыһын уҡ башлап ебәрәм. Ғинуар, февраль айҙарында үҫентеләр ултыртам. Һатыуға сығарыр өсөн сәскәләр ҙә үҫтерәм. Яҙғыһын ошо үҫентеләрҙе һатып, ҡәҙимге генә аҡса эшләүгә өлгәшәм. Әлбиттә, төп табыш-ул мал, ҡош-ҡорттан килә. Апрелдә үк тәүге сығарылыш бройлер себештәре һатып алам. Улар бесән әҙерләү ваҡытына өлгөрә. Ит бөтөп киткәндә ярап ҡала. Бер нисәүһен баҙарға сығарып һатам. Артабан ҡаҙ, өйрәк, июль аҙағында бройлер себештәре өҫтәп һатып алам. Үҙем шулай ҡош итенә өҫтөнлөк бирәм. Беҙҙең ваҡ мал да күп: һауын кәзәләре, һарыҡ көтәбеҙ. Хәҙер кешеләр кәзә ҡымыҙын да ҙур теләк менән һатып ала. Был өҫтәмә килем. Һарыҡтарҙы йыл әйләнәһенә һуйып, аҡса эшләргә була. Ғаиләң өсөн дә бик һәйбәт - иттән өҙөлмәйбеҙ.\nҺуғымға мал инселәп ҡуйғандан һуң уны имен-аман көҙ еткереп, ҡарап-тәрбиәләү хәстәрлектәре байтаҡ көс, тырышлыҡ талап итә торғандыр?\n- Элегерәк, йәшерәк саҡта, йылҡы көтөп, шуны һуғымға инселәй торғайныҡ. Хәҙер быға хәл етмәй, сөнки йылҡы малы күп көс талап итә. Шуға күрә йыл һайын ике башмаҡты һуғымға әҙерләйбеҙ (йылҡы итен, өлөшләп, белгән кешеләрҙән һатып алабыҙ). Көндәр һалҡынайыу менән уларҙы бикләп ҡуйып ашатабыҙ. Шулайтһаң, һуғым һимеҙ була. Әлбиттә, йәйгеһен бесән әҙерләү бик мәшәҡәтле. Һуңғы йылдарҙа Баймаҡ районында ҡоролоҡ булғас, күпереп үҫкән шифалы үлән тураһында күптән оноттоҡ. Ямғырһыҙ йылдарҙа айырыуса ҡотороп үҫкән әремдең тәме һөткә лә сыға. Шуға күрә, был йәһәттән ауырлыҡтар бар. Ситтән килтереп һатылған бесән бик ҡиммәт. Ә бит элегерәк бесән шул тиклем мул була торғайны, ҡышҡыһын да унан хуш еҫ аңҡып торҙо, хатта араһынан кипкән еләктәрҙе сүпләп ашай торғайыҡ. Шулай ҙа бирешмәйбеҙ: бесән әҙерләп, һалам алып, ҡышты ҡаршылайбыҙ.\nҺуғым йолаһы нисек башҡарыла? Ниндәй ырымдары бар уның? Был эште башҡарып сығыу өсөн ниҙәр белеү фарыз?\n- Һуғым һуйыу көнөн алдан билдәләйбеҙ. Балаларҙың буш булыуы ла кәрәк бит. Һуғымды һуйғас та уны өлөшләп балаларға бүләбеҙ. Ит бешеп сыҡҡансы, эсәк-ҡарынды таҙартып йөрөүселәргә ҡурлаҡ бешерәм. Ул малдың үпкә, бауыр, йөрәгенән ваҡ итеп тураҡлап бешерелә. Һурпаһына балдаҡлап тураҡлап күп итеп һуған һалырға кәрәк. Шул саҡта ҡурлаҡ тәмле була. Элек-электән мин өләсәйемдең, әсәйемдең һуғым һуйғандан һуң таҙартылған ҡарынға ит төрөп, элеп ҡуйғанын күҙәтә инем. Һуғым һуйылғандан һуң был төрөнсөк иң юғарыға элеп ҡуйыла торғайны. Яҙғыһын, ит бөткәс, уның асылыуын түҙемһеҙлек менән көтә торғайныҡ. Сөнки юғарыла эленеп торған ит, ҡаҡланып, ҡабатланмаҫ тәм ала ине. Әлбиттә, хәҙерге ваҡытта һәр йортта төрлө һыуытҡыстар, туңдырғыстар бар. Шулай ҙа мин дә бер нисә ҙур киҫәк итте яҙғылыҡҡа шулай элеп ҡуйыуҙы ғәҙәткә индергәнмен. Ә инде һыйырҙың баш итен быҡтырып, стерилләнгән банкаларға тултырам. Был ситтә эшләп йөрөгән балаларға, студент ейән-ейәнсәрҙәргә бик тә ярап ҡала.\nӘлбиттә, һуғым һуйылған көндө үк ширлан (тултырма) бешерәбеҙ. Был тәмле ризыҡты әҙерләү өсөн кемдер малдың йөрәк, бауырын ит турағыс аша үткәрһә, мин һәр саҡ турап эшләйем, дөгө лә ҡушмайым. Минеңсә, туралған ширлан күпкә тәмлерәк була. Уға һуғанды ваҡлап өҫтәү, борос һалып тәмләү мотлаҡ. Ширланды, туңмаһын өсөн, эҫе килеш ашарға кәрәк. Бер нисәүһен оло ҡунаҡ, аят уҡытыу өсөн, туңдырғысҡа һалып ҡуябыҙ.\nҺуғым һуйылғас, башҡорт ауылдарында ғаиләләр ҡыш буйы тип әйтерлек һуғым ашына саҡырышып сыға. Бында ниндәй ғиллә күрәһегеҙ?\n- Эйе, һуғымға саҡырышыу йолаһы элек-электән бар. Бала сағымды иҫләйем: йыл ни тиклем ауыр булһа ла, кешеләр мотлаҡ бер-береһенә ҡунаҡҡа йөрөнө. Өҫтәлгә бишбармаҡ, ит, ҡорот, сәйгә бауырһаҡ, сәк-сәк кенә ҡуйылыр ине. Хәҙер ҙә һуғым аштарын шулай итеп үткәреү яҡлымын. Сөнки йәштәр төрлө салат-малат, башҡа төрлө һый әҙерләп, төп ризыҡ - бишбармаҡ иғтибарһыҙ ҡала. Һуғымға саҡырышыу - ул кешеләрҙең берҙәмлеген, татыулығын күрһәтә. Көҙгө мәшәҡәттәр бөткәс, йыйылышып, әңгәмәләшеп ултырып алырға сәбәп тә була. Сөнки эш менән мәшғүл булып, ҡайһы саҡта күрше-күләндең хәлен белергә лә ваҡыт ҡалмай китә.\nҠунаҡтарға табын әҙерләү, бишбармаҡ бешереү серҙәрегеҙ менән уртаҡлашһағыҙсы?\n- Әйтеп үтеүемсә, һуғымға саҡырышҡанда башҡа төрлө ризыҡты артыҡ әҙерләргә кәрәкмәй. Сөнки итте күп итеп бешерәһең, ширланды айырып бирергә кәрәк. Ә уның эргәһенә мотлаҡ иң эре картуфты, мул итеп кәбеҫтә-кишереңде бешереп ҡуяһың. Бишбармаҡ тәмле булһын өсөн бер нисә төрлө итте (һыйыр, йылҡы, ҡаҙ-өйрәк) ҡушып бешерәм. Бындай һурпа телде йоторлоҡ була. Һалманы ни тиклем йоҡа йәйәһең, шул тиклем тәмле. Һимеҙ һурпала бешерелгән картуф, кәбеҫтә, кишер ҙә (был һурпаны бишбармаҡҡа ҡушырға ярамай) һәр кемдең күңеленә хуш килә. Әлбиттә, өҫтәлдә мотлаҡ әсе ҡорот булырға тейеш. Сөнки һуғым ите бик һимеҙ булыуы менән айырыла. Бындай саҡта ҡорот "Фестал" ролен башҡара инде. Ғөмүмән, өҫтәлдә ҡорот булған саҡта, кеше һуңынан ашҡаҙан эшләмәүенә зарланмай.\nҠунаҡ һыйлауҙың ниндәй тәртиптәре онотолмаған әле?\n- Ҡунаҡтарҙы хужабикә булараҡ, ишек төбөнән, ә улдарым тышҡа сығып уҡ ҡаршы ала. Кешеләр өҫтәл артына ҡул йыуып ултырһа ла, тас-ҡомған менән ҡулдарын сайҙырып сығабыҙ. Был электән килгән йола. Ҡул сайҙырыусы мең сауап ала, тиҙәр. Ҡунаҡтарҙы өҫтәл артына мотлаҡ өлкәнләтә башлап ултыртырға кәрәк.\nХужабикә табаҡ менән табындың уртаһында торған бишбармаҡты ҡунаҡтарҙың алдындағы тәрилкәләргә үҙе һала. Шул уҡ ваҡытта ситкә өйөп ҡуйылған ҡаҙы, тултырма, һимеҙ ит киҫәктәре лә өлөшләп һәр ҡунаҡҡа бирелә. Бынан тыш, ит тағы бер нисә урынға ҡуйыла. Ҡунаҡтар ашап бөткәс, ғаилә башлығы һәр ҡунаҡтың ҡалағына бишбармаҡҡа ҡушылған ит киҫәге һала. Был һоғондороу өлөшө. Әлбиттә, элегерәк ғаилә башлыҡтары ҡул менән һоғондора торғайны. Хәҙер был матур йола юҡҡа сығып бара тиерлек. Ҡунаҡтарға күстәнәс әҙерләгәндә, унда тәмлекәстәрҙән тыш, мотлаҡ һуғым ите лә булырға тейеш. Хуш итеүҙе иң өлкән ҡунаҡ ҡына башлап һорай ала. Йәштәр ни тиклем ҡабаланһа ла, өлкәндәрҙән алда табындан ҡуҙғалырға тейеш түгел. Йорт хужалары хуш итергә ризалыҡ биргәс кенә, ҡунаҡтар фатихаһын биреп, урынынан ҡуҙғала.\nҠалаларҙа аҙыҡ-түлек ҡытлығы булып киткәндә лә (Хоҙай күрһәт-мәһен!), ауыл халҡы бер ҡасан да ас ултырмаясаҡ, тигән фекер менән килешәһегеҙме?\n- Эйе, заманалар үҙгәреп тора. Әммә ниндәй генә ҡыйынлыҡтар килмәһен, ялҡау булмаған ауыл кешеһе юғалып ҡалмаясаҡ. Тик бының өсөн үҙеңә лә тик ятмаҫҡа, балаларыңды ла эшкә өйрәтергә кәрәк. Сөнки ауыл кешеһенең төп байлығы - тупраҡ. Уны ҡуллана белһәң, ваҡытында сәсһәң, үҫтерһәң, йыйып алып, мәлендә эшкәртһәң - ас ҡалмаҫһың. Әлбиттә, хәҙер мал көтөүе лә ауырлаша. Сөнки малдан табыш алыу өсөн уны күп итеп көтөргә кәрәк. Ә бының өсөн күпме көс түгәһең! Шул уҡ ваҡытта миҙгелле генә үҫтергән ҡош-ҡорттан да ҙур файҙа алырға була. Үҙеңә һуйып алып, балаларыңа еткереп, баҙарға сығарып һатырға ла мөмкин. Уйлап ҡараһаң, яҙғыһын баҙарҙа йәшел һуған һатып та (ә уны үҫтереү өсөн шул тиклем таһыллыҡ кәрәкмәй) килем алырға була. Беҙҙең яҡтарҙа ҡорот-эремсекте бик теләп алалар. Ҙур ҡалаларҙан, Силәбе яғынан күп һорайҙар. Баҡһаң, ҡоротто һәр районда ла эшләмәйҙәр икән. Ә беҙҙә уның туңдырылғаны ла, киптерелгәне лә бар.\nҮҙ хужалығыңды тотоп, унан табыш-килем алып йәшәү өсөн уңған, өлгөр булырға, ҡояш менән бергә торорға (ә йәйгеһен унан да алдараҡ) һәм ятырға кәрәк. Шул саҡта ғаиләң һәр саҡ етеш йәшәр, балаларың ниндәйҙер химикаттар ҡушылған, ҡиммәтле аҙыҡты түгел, ә шифалы һәм файҙалы тәбиғи ризыҡ ашар. Эйе, һәр ерҙә, һәр заманда тик тырыштар ғына юғалып ҡалмай һәм етеш йәшәй. Тырыш булайыҡ!\nГүзәл ИҪӘНГИЛДИНА әңгәмә ҡорҙо.\nЯҙылған: 23.12.14 | Ҡаралған: 1262


“Йондоҙло сәйәхәт” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » “Йондоҙло сәйәхәт”\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы 76-сы ижад миҙгелен яба.\nБыйылғы миҙгел тамашасы зауығына яуап биргән төрлө жанрлы, йөкмәткеле яңы проекттарға, башҡорт һәм татар сәнғәт “йондоҙҙар”ының концерттарына айырыуса бай булды. Ҙур зал сәхнәһен гөрләткән төрлө донъя халыҡтары музыкаһының сағыу гөлләмәһенән торған “Урал ораны” халыҡ ҡоралдары ансамблдәренең II халыҡ-араконкурс-фестивале, джазды үҙ итеүселәрҙе йыл һайын йыйған “Алһыу пантера” XIX халыҡ-ара джаз фестивале, Раштыуа, Орган фестивалдәре һәр кемдең күңеленә хуш килгәндер. Әҙәбиәт йылына бағышланған “Әҙәби шишәмбе” концерттар циклы, балалар өсөн “Музыкаль карусель”, “Оркестр әкиәттәре” кеүек яңы проекттар Өфө тамашасыһын ҡыуандырҙы. Ял көндәрендә мәҙәни усаҡ балалар тауышына күмелде. Был көндө ата-әсәләр, йөклө ҡатындар һәм балалар Өфөләге берҙән-бер “Бергә музыка тыңлайбыҙ” тип аталған концерт циклына ашыҡты.\nМәҙәни усаҡ данлыҡлы сәнғәт әһелдәре тураһында ла онотмай. “Беҙ ҡабыҙған уттар һүнмәһен” (авторы – БР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Салауат Итбаев) циклы сиктәрендә йыр сәнғәте әһелдәре Мәғфирә Ғәлиева, Камил Вәлиев, Редик Фәсхетдинов, Роза Аҡкучукованың ижадына арналған концерттар булды.\nУҙған ижад миҙгелендә барлыҡҡа килгән “Ҡом һәм музыка” проекты ғына ни тора! Моңло тамашала орган, флейта, БР-ҙың академик хор капеллаһы оҙатыуында рәссам ҡом менән төрлө ғәжәйеп һүрәттәр, образдар тыуҙырып, тамашасыларҙы хайран ҡалдырҙы.\nШулай итеп, Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы 19 майҙа – Ҡала ял һәм мәҙәниәт усағында (элекке “Химиктар” мәҙәниәт һарайы), 21 майҙа филармония бинаһында 76-сы ижад миҙгелен тамамлай. Яңы проекттарға, сағыу дәртле концерттарға бай миҙгелде “Йондоҙло сәйәхәт” тип аталған концерт ябасаҡ. Нәзифә Ҡадирова, халыҡ йырҙарын да, эстрада әҫәрҙәрен дә берҙәй оҫта башҡарыусы Әлфиә Юлсурина, Фәдис Ғәниев, Лилиә Биктимерова, Заһир Иҫәнсурин, Марсель Ҡотоев, Римма Амангилдина, Руслан Сәйфетдинов, Вадим Зәкиев сығыш яһаясаҡ. Халыҡ араһында киң танылыу яулаған оҫта баянсылар Хәлит Фәтихов һәм Ғәли Алтынбаев, билдәле ҡурайсы Азат Биксурин залды илаһи моңға күмәсәк. Зарина Солтангилдина һәм Артем Машков башҡарыуындағы дәртле бейеүҙәр бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ. “Каруан”, “Далан”, “Сармат” фольклор-эстрада, фольклор төркөмдәренең сағыу сығыштары, “Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр” эстрада театрының кәйефте күтәрер миниатюралары, интермедиялары һәр кемдең күңеленә хуш килер.\nҠайғы-хәсрәт килгәндә йәнгә – дауа, шатлыҡ-ҡыуаныстар кисергәндә рухи күтәренкелек биргән бөйөк музыка ҡорамы – филармония мәңге йәшәһен!\nСығыу ваҡыты 15-05-2015, 13:39 | Ҡаранылар: 591\n74-се концерт миҙгеле ябыласаҡ


Яңы уҡыу йылына старт бирелде » "Урал" гәзите\nЯңы уҡыу йылына старт бирелде\nУҡытыусыларҙың август кәңәшмәһе 26 августа ҡала Мәҙәниәт һарайында үтте.\nСараны муниципаль район Советы рәйесе Е.Я. Карепанов алып барҙы. Конференция эшендә Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министры урынбаҫары Р.Р. Алтынбаев, Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының баш белгес-эксперты С.Р. Хафизова, муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары И.С. Теләүбаев, мәғариф идаралығы начальнигы М.В. Саранцева ҡатнашты. Тѳп докладтан һуң фекер алышыуҙа 17-се гимназияның информати- ка-коммуникацион технологиялар буйынса директор урынбаҫары В.Г. Трифонова мәғариф системаһында информатизациялау тураһында сығыш яһаны. Башҡа докладсыларҙың сығышы секциялар эшенә күсерелде.\nМуниципаль район бюджетының 70 проценты мәғариф учреждениеларына йүнәлтелгән. Йыл һайын мәктәп, балалар баҡсаһы биналары ремонтлана. Мәҫәлән, быйыл 20-се мәктәптә, 15-се балалар баҡсаһында йылылыҡ системаһы яңыртылған, 13-сѳ мәктәптә электр-монтаж эштәре атҡарылған, Тирлән мәктәбенең, Боғанаҡ ауылындағы “Буратино” балалар баҡсаһында канализация ремонтланған, 17-се гимназияға, Туҡан мәктәбенә капиталь ремонт эшләнгән, ҡала лицей-интернатының ҡыйығы яңыртыла, ишек блоктары алыштырыла.\nМәғариф учреждениелары ҡышты яҡшы сыҡһын ѳсѳн ҡаҙанлыҡтарҙың ѳҙлѳкһѳҙ эшләүе мѳһим. Был йәһәттән Асы мәктәбе ҡаҙанлығы ремонтланған, Үрге Әүжән мәктәбендә ҡаҙанлыҡ алыштырыла, Шығай мәктәбе ҡаҙанлығын ремонтлау буйынса эштәр алып барыла. Ҡағы, Үҙән мәктәптәрендә газды иҫәпләү узелдары проекты әҙерләнә.\nКонференцияла уҡыу-уҡытыу эшендә уңыштарға ирешкән, яҡшы һѳҙѳмтә күрһәткән мәғариф хеҙмәткәрҙәре - 16- сы мәктәптән Татьяна Александровна КУЗНЕЦОВА, Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһы директоры урынбаҫары Рәйлә Сәғитулла ҡыҙы МИНҺАЖЕВА, Ҡағы мәктәбе уҡытыусыһы Валентина Васильевна АВЕРЬЯНОВА, ҡаланың 27-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Екатерина Викторовна ИНОЗЕМЦЕВА, 2-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Оксана Геннадьевна ИВАНОВА, балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренер-преподавателе Сергей Иванович РУЧУШКИН бүләкләнде.\n“Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙермен” Бѳтә Рәсәй спорт кампанияһының йәйге фестиваленең II этабында - Башҡортостан Республикаһының белем биреү учреждениелары араһында район-ҡала командаһы I урын яуланы. Команда составында сығыш яһаған уҡыусыларға һәм физкультура уҡытыусыларына - 20-се мәктәптән Елена Александровна ХОМЯКОВАға, 14-се гимназиянан Сергей Иванович РУЧУШКИНға, Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһынан Лилиә Дәүләт ҡыҙы ТѲХВӘТУЛЛИНАға Рәхмәт хаттары тапшырылды. Дәүләт имтихандары үткәреүгә ѳлѳш индергән 20-се мәктәп директоры Владимир Иванович САТАРОВтың, 3-сө мәктәп директоры Владимир Леонидович ДАХТИНдың хеҙмәте айырым билдәләнде.


Ул ваҡытта иҡтисади мәғлүмәткә эйә булыусы нимәгә хужа ик ән Белгегеҙ киләме Ул ваҡытта http: // www.finance.bashinf orm.ru сайтына инегеҙ һәм нисек итеп аҡсағыҙҙы арттырырға ик әнлеген аңларһығыҙ.\nКисә "Башинформ" агентлығы менән БР Милли банкыларының дө йөм эше - интернет - порталдың презентацияһы үтте. Унда БР Милли банкы рәйесе Рөстәм Мәрҙәнов, уның урынбаҫары Радмир Ғ әниев, кредит ойошмалары Ассоциацияһы рәйесе, "Промтрансбанк " яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең беренсе премьер - министры\nРезеда Саҙрыева, башҡарыусы директор Лариса Землянова, БР ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙары буйынса тикшереү һәм корпоратив фин анстар бүлеге начальнигы Рауил Әхтәмов, республика Милли бан кының мәғлүмәт - нәшриәт секторы етәксеһе Шамил Әминев, Башҡ орт тимер юлдар банкыһы идара рәйесенең беренсе урынбаҫары А лександр Богданов, "Росгосстрах - Аккорд" компанияһының корп оратив страховкалау бүлегенең әйҙәүсе белгесе Марат Вәлиев, "УралСиб" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәмәғәтселек менән бә йләнеш буйынса белгесе Рушана Ибраева һәм республика журнали стары ҡатнашты.\nБыл кешеләрҙе бер урында һәм бер ваҡытта йыйыусы сәбәп ни мәлә һуң Иң беренсе сиратта - Башҡортостан финанс баҙары б уйынса киң мәғлүмәт спектры урынлашасаҡ универсаль сайт менә н танышыу. Унда банкылар, инвестициялау һәм страховкалау ком паниялары, ҡиммәтле ҡағыҙҙар һәм күсемһеҙ милек баҙарындағы яңылыҡтар, валюта курсы һәм башҡа мәғлүмәт ҡуйыласаҡ.\nӘммә яңылыҡтар менән таныш булыу - баҙарҙы тулыһынса беле ү тигән һүҙ түгел. Әлеге проекттың төп маҡсаты - ябай халыҡт ың финанстар йүнәлешендә белемен арттырыу. Шуға күрә сайтта оператив эш мәғлүмәтенән тыш аналитик мәғлүмәт, актуаль тема ларға комментарийҙар, баҙар яңылыҡтары ла табырға була. "Фин ликбез" һәм " Экономик һүҙлек" бүлектәре махсус рәүештә граж дандарҙың финанс белемен арттырыуға йүнәлтелгән.\nРеспубликала бындай сайт булдырыу кәрәклеге күптән һиҙелә\nине. "Башинформ" агентлығының был яңылығына башҡалар түбәнд әгесә баһа бирҙе:\n- Банк эшмәкәрлегенә ҡағылған мәғлүмәтте таратыу буйынса\nбеҙ матбуғат менән бергә ярайһы уҡ әүҙем эш алып барабыҙ. Б ыға башлыса "Вестник Национельного банка Республики Башкорто стан" һәм интервьюлар булышлыҡ итә ине. Хәҙерге банк систем аһы үҙенең клиенттар алдында асыҡлығы менән билдәле. Шуға кү рә беҙ "Башинформ"дың республика финанс сайты асыу тураһында ғы идеяһын ҡуш ҡуллап ҡаршы алдыҡ. Ул Интернет селтәре менән\nфайҙаланыусы ябай ҡулланыусыларға ғына түгел, финанс ойошма ларының үҙҙәренә лә ҙур ярҙам буласаҡ.\n- Бөгөнгө презентацияға килеүселәр составы буйынса бында Башҡортостандың барлыҡ финанс системаһы: банкылар, страховк алау һәм инвестиция компаниялары, пенсия фондтары һәм башҡа ойошмалар йыйылыуы күренә. Сайтты тултырыуҙа ла республикан ың бар финанс ойошмалары ҡатнашыуын теләге килә. Был Башҡорт остан иҡтисадын үҫтереүгә ярҙам итәсәк.\n- Рәсәйҙә һуңғы йылдарҙа финанс баҙарының үҫеүе күҙәтелә:\nкапиталдар арта, активтар күбәйә, ҡиммәтле ҡағыҙ эмиссиялар ы даими сығарыла. Иҡтисад менән бәйле мәғлүмәт тә арта. Ғөмү мән, әлеге сайт - ваҡыт талабы булып тора. Уны булдырыусы "Б ашинформ" агентлығына килгәндә инде, уның материалдары Башҡо ртостанда мәғлүмәт критерийҙары буйынса барлыҡ талаптарға ла\nяуап биреүе билдәле. Әммә яңы проектта мин финанс баҙарының\nүҫеше тураһында полемика ла күрергә теләр инем.\n- Минеңсә, сайттың төп бурысы - халыҡ араһында финанс йүнә лешендә белемде арттырыу. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, банкыларҙың яңы мөмкинселектәре һәм хеҙмәтләндереү төрҙәре хаҡында күптәребе ҙ башлыса рекламаларҙан ғына белә.\n- Сайтта ҡуйылған финликбез үҙе генә лә ҡыҙыҡһыныу тыуҙыр а, әлбиттә. Ябай ҡулланыусы өсөн тағы бер ыңғай яғы бар. Ул үҙенең финанстарға ҡағылышлы белемен арттырыуҙан тыш теория менән практика араһында ятҡан "алтын дөрөҫлөк"тө табыу мөмки нселегенә эйә буласаҡ.


Чатта теркәлергә рулетка - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nНагасаки менән Осрашыу: мин\nҺеҙ ҙә үҙен һаҡлай ала Үҙ бушлай сайтындаТелефон номерын тикшерә ала, әгәр Телисез икән, һеҙҙең аралашыу ябай Йәки аралашырға мөмкин Нагасаки префектура Нагасаки яңы Коти ҡала. Нагасаки ҡаланың иң яҡшы селтәр Һәм малайҙар һәм ҡыҙҙар бөтөнләй Бушлай ойошторола. Юҡтыр сиктәре йәки хат күләме Аралашыу, һеҙ иҫәп яҙмаһын менән Ялғанды улар мөмкин дауам итә. Был граждандар өсөн бик мөһим Һәм уларҙың һәр береһе декомпозиция Системаһы араһында бәйләнеш. Һеҙ сайты һеҙ аласаһы бушлай Улар бөтөнл...\nКопенгагенда Дер: һеҙгә Сығырға мөмкин.\nҺеҙ үҙ сайтында теркәлгән бөтөнләй бушлайӘгәр һеҙ телефон номерын тикшереү Кәрәк, яңы таныштарың менән мөмкин Элемтәгә керергә һеҙҙең копенгагенда йәки Чатта өсөн генә сат һәм ч. Шулай уҡ иң яҡшы селтәр Ҡыҙҙар һәм балалар өсөн бөтөнләй Бушлай Копенгагенда тора. Хат хәбәрең өсөн беҙҙең сайтҡа Һәм һанына сикләү юҡ, һәр Гражданы мөһим һәм ялған һ. инә араһындағы мөнәсәбәттәр системаһын һәм Был иҫәп яҙмаһы.Һеҙ ҙә үҙен һаҡлай ала Үҙ бушлай деконструкциядеконструкция сайтында. Әгәр телисез и...\nшуға күрә ҡәҙерле\nБеренсе Тапҡыр - шул тиклем ҡурҡамБығаса ҡурҡыуын уңышһыҙлыҡҡа осраған ир-атты, ҡатын-ҡыҙ непривлекательный үҙенең хис-тойғолары, хыял хыял булып ҡала. Әммә был булырға тейеш түгел, сөнки ярайһы уҡ нормаль нормаль нормальный кеше ҡатын-ҡыҙ менән бөтөнләй күренмәй. свингер д потенциялына һәм клуб йүгерҙе. Ни өсөн ҡурҡыу свингер клубы тәүге сәфәре алырға була, бына бер нисә принцип, уларҙы тыңлаған һәр клуб эше иң свингер - эйе сөнки һеҙ нимә теләйбеҙ, тағы ла...\nВиангон Тарихы етди Аралашыу мөмкинлеге Биреү, бушлай Һәм никах Мөнәсәбәттәре\nӘлеге осрашыу ирекле янгон, етди Мөнәсәбәт, никах, романтикаһы, дуҫлыҡ, дуҫлыҡ Һәм күренекле флиртТеркәлгән-теркәү һәм башҡа социаль Селтәрендә үҙ сайттарын булдырыу скачать Йүнәлеше индерелә башлай. Һеҙҙең тулы мәғлүмәт, һеҙ шәхси Хәүефһеҙлек гарантиялана. Һеҙ контакттан булһа, анонимность мәғлүмәт Эсендә, шуға күрә бер кем Дә булғаны бар, хатта әгәр Был тулыһынса гарантиялана.\nЯбай беҙҙең сайтта ла танышырға\nБеҙ бөтә ҡорал һәм ҡ...\nМенән Осрашыу өсөн Был ҡыҙҙы Аңлау еңел булмаҫ. сайтында\nЭште киңәйтеп, төрлө талаптар, эштәр Була сөнки һуңғы ваҡытта етдиБыл ябай процесс, һәм ул 5 минут самаһы биләй, хәҙер теркәлгән. Әгәр сездә ниндәй ҙә булһа Һораусылар, рәхим итеп, стесняйтесь ла Беҙгә мөрәжәғәт итә.\nӘгәр быны һеҙгә, һеҙҙең хеҙмәттең Хаҡын түләргә тура киләсәк.\nӘгәр һеҙ быны әгәр һеҙ Быны эшләйһегеҙ, һеҙ интернет ҡыҙы Менән аралашып, улар һеҙҙе ярата.\nШул функциялы интернетта эҙләүгә мөмкинлек Бирә әүҙемлә...\nФотография менән Телефонға бушлай Шылтыратып, осрашыу\nХәҙер гавана менән танышты сайтында Теркәлергә кәрәк булған башҡа бушлайФотографиялар ҡарау һәм хәбәрҙе өҫтәй.\nБыл сайтта яңы танышының телефон Номерын яңы ысулын тәҡдим ағза Булып киткәс, ойошманың һәм ресурстарҙы Оптималь бүлергә.\nБашҡа бушлай таныша сайтында теркәү Һәм фотоһүрәте, телефон номерын һәм Хәүефһеҙлек функциялары бар ҡәнәғәтләндерә ала. Шулай уҡ фотоһүрәттәр эҙләп интернет-Заказдар менән чат, ул наслаждайся Ҡыҙ Адам м...\nМобиль телефон өсөн түләү мобиль Хеҙмәте менән барлыҡҡа килә беренсе Ҡарашҡа, мин һәр ваҡыт уларҙың Тел етешле булмаһа, ул да Неудивительный тышҡы ҡиәфәте, бер аҙ Тын күрергә теләй һәм шуға Күрә мин...\nРулетка Ҡыҙы 18 Видео, чат, Һәм һеҙ Бер нәмә Лә тиерлек Теркәлде эшләргә\nӘлбиттә, эйе, булған\nРус ч-рулетка, тип танылды Һәм бөтә ҡатын-ҡыҙ йөрәк Һәм уңайлы сикләнгән аралашырға тырышам18 йәштән өлкәнерәк 1000 йылдан Ашыу һеҙ ҡыҙҙар принц көтә.\nРус ҡатын-ҡыҙы менән танышырға Һәм ч-еңел, тиҙ, һәм Башҡа бушлай теркәй.\nЧатта теркәлергә мөмкинлек биргән система Бушлай инә һәм башҡа рус Рулеткаһы социаль селтәрҙәрҙә: Бәйләнештә, Класташтар һ. теркәлгән һәм теркәлмәгән бушлай булып тора. Шулай уҡ ҡыҙҙар менән сертификаты Бар һуң, алыҫ тү...\nМенән телефон Бушлай һаҡлау, Фото\nЯңғыҙ 40 йәшлек ир-атты японияла\nМин нормаль ҡатын-ҡыҙ, ул Ир-егет табырға теләйемБында давной был-күптән һәм көйләгән. Һине уйлап тын алам да, Һин яҡшы кеше. Безгә туранан-тура әле, башҡа Менән осрашҡан донецк сайттарға бушлай теркәлгән.\nғаилә төркөм инвалиды\nФотографиялар ҡарау һәм хәбәрҙе өҫтәй. Был сайт тәҡдим итә телефон Номеры буласаҡ яңы ағзаһы ысулдарын, Идара һәм ресурстары арҡаһында урынлаштырылған Яңы таныштар интеграция иң оҡшаш. Иң яҡшы сайтында...\nӘммә, моңһоу түгел\nБанчана һүҙҙәре буйынса, спортсы исеменә нигеҙе, шуға Күрә мин бынан бер урында булырға тейешБез обиду - яҡта иң киң таралған. Әгәр һин быны эшләй алмай, яҙа алмайым Һиңә кәрәк булған бөтә тема. Banchan өсөн: исемдәр башлыса спортсылар, сөнки был Мәлдә ҡарашы менән булырға тейеш. Тик бөтә үк, боҙолғандары юҡ. Ниндәй обиду - яҡта иң киң таралған. Ниндәй обиду - яҡта иң киң таралған. Әгәр һин быны эшләй алмай, яҙа алмайым Һиңә кәрәк был турала. Нисек инде мин...\nБыл осраҡта, әгәр ҙә һеҙҙе Һағынып, матур ир-егет менән Осрашып, бер нисә тапҡыр басыгыз Өсөн теркәлеү урындары булмаған мөнәсәбәт...\n- Немец-Ч рулетка. Өлкәндәр\nАргау датинг Ситес, озбиљне Внештатные однос,\nбез теркәлгән видео чат видео без танышыу сайттарына теркәлдем рулетка ч скачать бушлай ч видеочивать ҡыҙы таныштырҙы онлайн видео чат етди мөнәсәбәттәр өсөн бушлай таныша чатта теркәлергә ҡыҙы рулетка етди таныштырҙы. 18 башҡа бушлай теркәү видео чат чатта теркәлергә рулетка менән телефон без интернета


Дини картаны әҙерләү өсөн аҡса республика ҡаҙнаһынан, грант системаһы буйынса бүленгән. Сайтты эшләүселәр әйтеүенсә, яңы мәғлүмәт майҙансығының төп маҡсаты өс вектор - власть органдары, фән эшмәкәрҙәре һәм дини йәмәғәтселек араһында бәйләнештәрҙе нығытыу. Сөнки әлеге көндә конфессия, ведомство-ара мөнәсәббәттәрҙең һөҙөмтәлелеген арттырыу бурысы тора. Карта сиктәрендә һәр бер муниципаль берәмектә эшләп килгән конфессия-ара комиссияларҙың айырым сәхифәләре лә урын ала, уларҙа яңылыҡтар сағылыш табасаҡ. Сайттағы мәғлүмәттәрҙе ярты йыл һайын яңыртып тороу ҡаралған. Дини карта ошо өлкәләге мәсьәләләргә асыҡлыҡ индерергә, көнүҙәк һорауҙарға яуап табырға булышлыҡ итер тип көтөлә.


Төбәктә «Мыстар» байрамында популяр йәш башҡарыусылар сығыш яһай // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә «Мыстар» байрамында популяр йәш башҡарыусылар сығыш яһай\n14:21, 17 августа 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 17 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n26 августа Баймаҡта «Мыстар» республика ҡымыҙ байрамы уҙғарыла. Сара ҡала паркында ойошторола. Байрамды ойоштороу комитеты хәбәр итеүенсә, ҡунаҡтарҙы иң яҡшы йәш музыканттарҙың сығышы, күңелле конкурстар, ҡиммәтле бүләктәр һәм ҡымыҙ көтә.\nБайрамда популяр башҡарыусылар: «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө, йырсы Екатерина Ямщикова, мультиинструменталист Zainetdin ҡатнашырға теләк белдергән.\n2012 йылда «Мыстар» байрамы «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө һәм «Маҡсат» йәштәр йәмәғәт ойошмаһы башланғысы буйынса үткәрелгәйне. «Мыстар» башҡорт теленән тәржемә иткәндә «мал тиреһенән тегелгән ҡымыҙ һауыты» тигәнде аңлата.\nТулыраҡ мәғлүмәт — «Бәйләнештә» сайтындағы төркөмдә.


Өфөлә 50 кеше эвакуацияланды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә 50 кеше эвакуацияланды\nБөгөнгә ҡарай төнөн Өфөлә Адмирал Макаров урамындағы күп ҡатлы йорттан 50 кеше эвакуацияланды. Бында билдәһеҙ сәбәп буйынса бер фатир янып китте. Һәләк булыусылар һәм тәндәре бешеүселәр юҡ.Ә Стәрлетамаҡ ҡалаһында 9 ҡатлы йорттағы янғында, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сабыйҙың ғүмере өҙөлдө. Тағыла ике ҡатын төтөнгә ағыуланып дауаханаға һалынды. Янғын һүндереүселәргә 40-ҡа яҡын кешене имен урынға күсерергә тура килде. Утты һүндереүгә ике сәғәт самаһы ваҡыт талап ителде.\n16 августа Ҡамсы менән ярып була, сектанттар иһә дауалап та була тип раҫлай\n16 августа Башҡортостанда газ-мотор яғыулығына күсеү буйынса комплекслы программа әҙерләнәсәк