ХӨКӨМ (повесть, 3-сө өлөшө)\n4 Мая , 10:00\nӨфөлә тәүге көн ҡунаҡханала ҡунды. Ҡәҙимге бүлмә үтә лә ҡиммәт икән, буфеттағы аҙыҡ-түлектең хаҡтары ла хайран ҡалырлыҡ. Ауылда аҡса тәләфләмәй генә йәшәп өйрәнгәнлектән, тәүге тапҡыр янсығындағы болон иҫәпләне, киләһе көндәргә етерме-юҡмы икәнлекте самаланы. Арзаныраҡ урын эҙләргә ине лә, ҡаланы белмәй тороп, уны ҡайҙан табырға? Киң урамдан елгән һанһыҙ машиналар, иләүе ҡуҙғыған ҡырмыҫҡаларҙай унда-бында йүгерешкән кешеләр, ҡарурмандағылай бер-береһенә терәлгән кирбес йорттар – барыһы ла ҡырыҫ, рәхимһеҙ үгәйҙәй ят. Был ҡунаҡханаға ҡабатлап килмәҫкә ниәтләп, барлы-юҡлы әйберҙәрен төйнәне лә урамға сыҡты, туҡталыштағы белдереүҙәр таҡтаһына йәбештерелгән афишаларға, иғландарға иғтибар итте. Һөнәрселек училищеһына саҡырыу хаҡында уҡығас, эргәһендәге мыҡты кәүҙәле, ҡыҙғылт йөҙлө, һары сәсле егеткә мөрәжәғәт итте:\n– Бынау училищеға нисек барырға икән?\nЕгет аңланы булһа кәрәк, ҡулын алға һелтәп, руссалап яуапланы:\n– Отсюда недалеко, всего две остановки, потом поверните налево, увидите трехэтажное кирпичное здание.\nКүрһәтелгән ергә йәйәүләп китте. Беренсе ҡаттағы документтар ҡабул итеү бүлеген ауырлыҡһыҙ эҙләп тапты. Уҡырға килеүселәргә сират булмағанғамы, бындағылар ҡабаланмай, йыбанып ҡына ҡыймылдай; өйкөлөшөп сәй эскәндән һуң ҡатын-ҡыҙ һыу буйы итеп гәп һатырға керешеп китте, ир-ат тәмәке быҫҡытырға коридорға сыҡты. Сумкаһын тотоп ситтә тороусы ауыл ҡыҙына иғтибар итеүсе лә юҡ. Һуйырға һимертелгән өйрәктәй тумалаҡ, тәбәнәк буйлы, йәмрәй йөҙлө ҡатын байпаңлата баҫып килеп ингәс кенә ниндәйҙер йәнлелек һиҙелде, хеҙмәткәрҙәр теләкһеҙ генә өҫтәлдәре артына таралышып ҡағыҙ ҡыштырҙатырға тотондо. Эшем эйәһе булып ҡыланыуҙарына ҡарағанда, был ҡатын, моғайын, ҡабул итеү комиссияһы рәйеселер. Ханым уны янына саҡырҙы ла бында килеү сәбәбен һорашҡас, диктант алғандағылай ижекләп әйтеп, уҡыусылар аҙ һайлаған бүлеккәлер, ғариза яҙҙыртты. Өндәшмәне, ниндәй һөнәргә уҡыясағы хаҡында ҡыҙыҡһынманы – уға барыбер ине. Ятаҡтан урын тәғәйенләнеләр. Шуныһы оҡшаны: уҡыу йорто менән ятаҡ – бейек тимер рәшәткә менән уратылған дөйөм ихатала, алыҫҡа йөрөйһө түгел. Барып ингәнендә дүрт урынлыҡ бүлмәнең ишек төбөндәге карауаты ғына буш ине. Әйберҙәрен эргәһенә ҡуйғас, бүлмәләгеләр менән итәғәтле иҫәнләште. Һәр кем үҙ шөғөлө менән мәшғүл булғанлыҡтан, сәләмен алманылар. Тәҙрәне шар асып тәмәке быҫҡытыусы ерән сәсле ҡыҙ, ҡулындағы сигаретты тыш яҡҡа сиртеп, йөҙөнә түбәнһетеү битлеге йәбештерҙе. Һуҡ бармағын теге буш карауатҡа сәнсеп, дорфа тонда күрһәтмәһен бирҙе:\n– Твое место будет здесь!\nШулай итеп биләр кимәл, тотор урын алдан тәғәйенләнде.\nКис мажараһыҙ үтте, әлегә училищеның ашханаһы эшләмәгәнлектән, магазиндан кефир, колбаса киҫәге, икмәк алып тәғәмләнде лә урын йәйеп йоҡларға ятты. Арыған, ял итергә кәрәк, йоҡоһо туйғансы йоҡлар. Иртәгә аҙыҡ артынан да сабаһы түгел, бөгөн һатып алғанынан әҙерәк ҡалды. Бүлмәләгеләр менән аралашманы, берәүгә лә төбәп һүҙ ҡушманы, һәммәһен һынап ҡарау менән генә сикләнде. Йәнәшәләге карауаттарҙы биләгән ҡыҙҙар ауыл еренәндер, кейгән кейемдәренән, өркөргә әҙер йыуашлыҡтарынан танырға мөмкин уларҙы. Ә түрҙәге бит-йөҙө лыс буяҡтан хасил, өҙлөкһөҙ тәмәке быҫҡытыусы Ерән һауалы ҡылана, үҙен тотоуы башҡа.\nИртәнсәк кемдер төрткөләп уятты:\n– Красавица, на курево надо, дай денег!\nТупаҫлыҡҡа ни тип яуап бирергә белмәй юғалды ла ҡалды. Ерән уны ҡурҡты, биреште тип уйланы, күрәһең, йәйенке ауыҙында шапылдатып әүәләгән һағыҙын ҡуптырып шартлатҡас, тәкәббер бойорҙо:\n– Ты что молчишь как рыба? Еще невинной козочкой прикидываешься, не поняла что ли?!\n– Минең артыҡ аҡсам юҡ!\n– Я же не спрашиваю, есть у тебя деньги или нет. Покажи кошелек!\nЕрән тумбочка өҫтөндә ятҡан сумочканан янсыҡ килтереп сығарҙы ла тәмәкегә генә түгел, көнө буйына кәрәк-ярағына тотонмалы аҡса алып джинсыһының артҡы кеҫәһенә тыҡты, һуҡ бармағын сәнскеләй төртөп, уҫал киҫәтте:\n– В дальнейшем не заставляй копаться в твоих вещах, не люблю. А теперь постирай мои вещи, потом погладишь!\nНәйлә өндәшмәне. Карауатына ятты, терпеләй йомарланды. Үҙен һаҡлаусыһыҙ, яҡлаусыһыҙ бахыр итеп тойҙо. “Белеп алды, инде тартыныуһыҙ талаясаҡ, аҫырауҙай, байға ялланған көнлөксөләй йомоштарын ҡушасаҡ...” Башҡа карауаттағы ҡыҙҙарҙың да бошаланыуҙарын һиҙҙе.\n… Етенсе класты бөтөргән йыл ауылдың һарыҡ көтөүенә яңғыҙаҡ бүре ҡаныҡты. Көтөүсенең атаһына килеп зарланғанын да ишетте: “Мәлғүн иртәнге томанда урман эсенән килеп сыға, көтөүгә ташлана, күҙ асып йомған арала биш-алты башты тамаҡлай ҙа ҡомға һеңгән һыу тамсыһылай юғала, бар, тот ҡойроғон! Көн һайын да күренмәй үҙе, йәнә көтмәгән тапҡырҙа аңдый, күрәһең, күпте күргән, һунарсыларҙан ҡасып эҙ яҙлыҡтырып өйрәнгән йылғыр йыртҡыстыр. Тәбиғәт закондары аяуһыҙ, ҡартайып хәлһеҙләнгәнгә өйөрөнән ҡыуылған ата бүрегә оҡшаған, шуға ҡанһыҙ ҡылана”. Һөжүм ҡабатлана торҙо. Көтөүҙе икенсе йүнәлешкә лә ебәреп ҡаранылар, файҙаһы теймәне. Һунар итергә рөхсәте булғандар урман буйлап һөҙөп эҙләп тә маташты, эләктерә алманылар. Хәйләкәр йыртҡысты тәжрибәле һунарсы ғына аулай алыр тип, Миңнизар апайҙың ире Әмир сыҡты. Тырышлығы бушҡа китмәне, эләктерҙе бит тегене! Табышты тотош ауыл ҡарарға барҙы. Әмир бүрене әүеҫлек өрлөгөнә элеп ҡуйған. Ғәҙәти эттән ҡалҡыуыраҡ кәүҙә, һарғая төшкән, урын-урыны менән баҡталы оҙон, шырт йөн, аҫлы-өҫлө хәтәр ыржайған аҙау тештәр, ус аяһылай тел һәлберәгән ауыҙ – барыһы ла һипһендергес, ҡурҡыныс. Осло тырнаҡтары үткер бысаҡ осолай сосайып күренә, ул үле килеш тә һөжүмгә ташланырға әҙер кеүек, ысҡындыр ғына, хәҙер ҡорбанын ботарлап ташлар. Ҡан һауған тоноҡ күҙҙәр бар донъяға нәфрәт һәм үс аша ҡарап ҡатҡан. Ҡыҙ ҡурҡышынан атаһының артына боҫто, ә Әмир ағаһы көлөп кенә ҡуйҙы: “Ниңә йәшенәһең, Нәйлә һылыуым, шыпа ла зыянһыҙ ул, тештәренән тотоп, ҡойроғонан тартып ҡарарға мөмкин. – Тәмәке тоҡандырып ебәргәс, эргәһендәге ирҙәргә күп йыллыҡ һунарсы күҙәтеүҙәрен еткерҙе. – Асыҡҡан яман түгел, ҡаныҡҡан яман, тип юҡҡа ғына әйтмәгән икән боронғолар, күпме һарыҡ-кәзәнең башына етте, сабакы. Ҡанығыу һәм нәфсене көс ярҙамында ғына ауыҙлыҡларға мөмкин…”\n“Ерән дә шул бүреләй ҡаныҡты. Бер генә юл ҡала!” – һуңғы һүҙҙәрҙе Нәйлә ҡысҡырып, асыҡ итеп әйтте. Хатта эргәһендәге карауаттағы ҡыҙ башын ҡалҡытып, һаташамы әллә был тигәндәй, шикләнеп уның яғына һирпелде.\nБуласаҡ алышҡа килгәндә, моғайын, бирешмәҫ, ауылда ла әхирәттәре менән уйнауҙан бигерәк малайҙар менән йыш аралашты, ә улар ҡыҙҙар ише наҙланып бармай, бәхәстә уртаҡ тел таба алмаһалар, йыш ҡына бер-береһен дөмбәҫләп тә ташлай. Нәйлә лә ҡатнашып китә ҡайһы саҡ шул танау ҡанатышыусыларға. Һуғыш суҡмарҙарынан арттырып ебәрмәй-ебәреүен, мәгәр кәметмәй ҙә. Шуға ауылдағы малай-шалай уны үҙ тиңеләй күреп ихтирам итте.\nИкенсе көн иртәнсәк ҡыштырҙауға уянып китте. Ерән йәшеренмәй-боҫоронмай, аяҡтарын тарбайта баҫып, уның сумочкаһында соҡона ине. Нәйлә ҡабаланмай түшәгенән торҙо, урынын йыйыштырҙы. Блузкаһын, салбарын кейгәс, Ерәндең ҡаршыһына килеп, тыныс ҡына һораны:\n– Һеҙ сумочкаларҙы бутағанһығыҙ түгелме? Мин дә сит әйберҙәр менән ҡыҙыҡһыныусыларҙы яратып бөтмәйем.\n– Что ты сказала? Пошла отсюда, деревня!\n– Яҡшылыҡ менән әйткәнде аңламағас, икенсерәк итеп төшөндөрөргә тура килер! – Нәйлә көтмәгәндә күҙ эйәрмәҫ хәрәкәт менән мөсһөҙ, май бөргән эскә тондорҙо. Тултырған тауыҡтай кәүҙә бөгөлөп төшкәйне, ялбыр сәстәрҙе матҡып эләктереп, тубығы менән йәмшек танауға типте. Ерән, эргәһендәге ултырғысҡа абынып, таһыр ҙа тоһор ишек төбөнә барып һырлыҡты. Бының менән генә сикләнмәне, дүрт тағанлап ҡалҡырға маташҡан ҡыҙҙы йәнә тибеп осорҙо. Әйләнеп барып ятты теге. Бөтөнләй бәлйерәп, бирешеп, шыңшып илап ебәрҙе, йәлләр ҙә туҡтар был, тигәндер. Ҡайҙа инде, ул үҙе хәҙер ҡомары, йыртҡыс дәрте тоҡанған кейек хәлендә. Ҡорбанын бер аҙ типкеләгәс, иҙеүенән бөрөп ҡалҡытты ла, өҫтәлдәге бысаҡты эләктереп, Ерәндең муйынына терәне.\n– Йә, йыбытҡы, һөйләшеүҙе дауам итәбеҙме? Может, повторить приемы вольной борьбы?\nТанауынан борхоған ҡанға биттәре буялған, тотош кәүҙәһе ҡамырҙай бәлйерәгән ҡыҙ саҡ ишетелерлек итеп шыңшыны:\n– Действительно перепутала сумочки, простите, пожалуйста, больше не повторится…\n– Әгәр тағы ла бүлмәләге ҡыҙҙарҙың берәйһенә ҡағылһаң, хәйер таптырһаң, минән яҡшылыҡ көтмә, ҡалала яңғыҙ түгелмен, яҡлаусыларым бар. Они тебя из-под земли достанут! – Һуңғыларын арттырып ебәрһә лә, һәр һүҙенә баҫым яһап әйтте.\n– Ә хәҙер ҡыҙҙарҙан алғандарыңды – тиненә ҡәҙәр, ә миңә бирәсәгеңде өсләтә арттырып ҡайтар!\nЕрән ашыға-ашыға бүлмәләштәренең алдына аҡса һалып сыҡты.\n– А теперь верни мою долю!\n– У меня с собой больше нет денег. Если можно, завтра утром…\n– Нет, сегодня вечером, время пошло! Бынан ары һинең урының – ишек төбөндә! – Нәйлә түрҙәге түшәкте һыпырып, ишек төбөнә быраҡтырҙы. – Иди умойся, приведи себя в порядок, и не дай Бог, если кому-нибудь нажалуешься!\nЕрән был көндө һуңлап ҡына ҡайтып инде лә, ҡағыҙ аҡсаларҙы өҫтәл ситенә һалып, тауыш-тынһыҙ түшәгенә сумды, ә икенсе көн таң һарыһынан ашығып әйберҙәрен төйнәргә тотондо. Уны башҡаса ятаҡта ғына түгел, училищела ла осратманы.\nБүлмәләш ҡыҙҙары уға ятһырап та, бер аҙ ҡурҡып та ҡарай шикелле. Теге Ерән ише хаяһыҙ ҡыланһаң, һүҙһеҙ буйһонорға әҙерҙәр. Аңынан инаныулы уй йүгереп үтте: “Элекке система нигеҙҙәренә таянып, кеше кешегә дуҫ һәм туған, тип уҡытҡан булдылар мәктәптә. Төптө ялған, кем көслө – шул хаҡлы был донъяла. Теге саҡ Ғәзим дөрөҫ әйткән бит, күптәр ҡабул итеп бөтмәгән рәхимһеҙ ҡанундары менән яңы заман килә. Рәхимһеҙ һәм мәрхәмәтһеҙ заман...”\nУҡыуҙар башланып ҡына тора ине, Гөлбикә апаһынан телеграмма килеп төштө: “Атайың ҡаты сирләп китте, кисекмәҫтән ҡайтып ет!” Шул “кисекмәҫтән” һүҙе ҡапыл тертләтеп ебәрҙе, алынған хәбәрҙең тиген түгеллеген эске тойомлау менән һиҙҙе. Ҡулын бешереп барған һарғылт ҡағыҙҙы тотоп, училище директорына йүгерҙе. Урта йәштәрҙәге мөләйем йөҙлө ир тотҡарлыҡһыҙ ғына ҡабул итте. Һонолған ҡағыҙ киҫәгенә ҡабалан күҙ йүгерткәс, шунда уҡ ғариза яҙҙыртты, мөйөшөнә имзаһын сыймаҡланы. Ниндәй ҙә булһа яҡшылыҡ эшләргә теләпмелер, ҡайтып килерлек аҡсаң бармы, тип ҡыҙыҡһынды, иртәгә иртүк профком аша был мәсьәләне ыңғай хәл итә алғанлығын белдерҙе. Иртәгәһе көндө көтөү ҡайҙа, ҡабаланып төн уртаһында ҡуҙғалған поезға төштө, дөйөм вагондың ҡаҡ һәндерәһенә һыйынып керпек тә ҡаҡмай төн уҙғарҙы. Поезд, ҡала уттарынан ҡасҡандай, төн ҡараңғылығынан төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай ашығып елә. Ул да ана шул өшәндергес ҡараңғылыҡҡа сума бара, сума бара... “Тиҙерәк таң атһа ине, яҡтырһа ине...”\nОфоҡтағы болоттар йыртығынан күренеп ҡалған ҡояштың түңәрәк йөҙө йоҡоһоҙлоҡтан ҡыҙарған. Ул, яңы көн тыуыуын хәбәр итергә теләмәгәндәй, алыҫта ҡарағусҡылланып күренгән тау сусағына һаҡҡан. Шыбырҙап яуған ямғыр тамсылары, ҡойроҡло юлаҡ ҡалдырып, вагон тәҙрәһенән йүгерә. Артҡа шыла барған һары биҙәкле урмандар, үләндәре ҡыуарып һоро төҫкә ингән яландар, шул эҙҙәргә эйәреп, бына-бына йыуылып юҡҡа сығыр төҫлө.\nАуыл мөхите ҡолаҡ тондорғос һиллеге, шаңғырап торған бушлығы менән ҡаршы алды. Әйтерһең, көнитмеш, ваҡыт ағышы туҡталған. Бында ла шул уҡ яуын икән, күк йөҙөн япҡан суйындай ҡара болоттар былай ҙа ҡотһоҙ көндө тағы ла ҡараңғылатып ебәргән. Юл ҡырлатып теҙелгән ҡайындарға һары ҡунған, уҫаҡтар ҡыҙарып күренә, муйыл ҡыуаҡтары яланғасланырға өлгөргән, тик гөлтләп янырға йыйынған көҙ, усағы мейескә тығылған һүл утындай, тоҡанып китә алмай быҫҡый. Тирә-йүнде шыйыҡ томан япҡан. Автобустан төштө лә тайғаҡ һуҡмаҡтан шыйғалай-тая ауыл яғына ҡарай атланы ҡыҙ. Ҡырласланып һуҙылған тау үркәсенә оҙон урам булып теҙелгән Өмбәт өйҙәренә етеү өсөн саҡырым самаһы барырға кәрәк. Тиҙ арала сәстәре маңлайына һылашты, джинсы салбары еүешләнде, кроссовкаларына һыбашҡаҡ һары мәте йәбеште, һалҡын ямғыр тамсылары йоҡа сепрәк курткаһы аша үтәләй һуғып тәнен зымбырҙатты. Ауыл менән туҡталыш араһын урталай бүлгән зыярат яғына ҡарарға ҡурҡып, йөҙөн ситкә ҡайырҙы. Автобус килгәнен йыраҡтан уҡ абайлап өлгөргән ҡатын, көләпәрәле брезент плащын бөркәнеп, был яҡҡа ҡарай юрғалай. Гөлбикә апаһы икән. Тыш та быш итеп килеп етте лә, ҡыҙҙың тумбыҡҡан ҡулын үҙенең йылы устарына йомарланы:\n– Һаумы, Нәйлә, ҡайттыңмы? – Шунан ғәйепле төҫ менән өҫтәне. – Әйҙә, тәүҙә беҙгә барайыҡ, шунан икәүләп – һеҙгә…\nБарыһын да төшөндө, төбөнән ҡырҡылған ағастай Гөлбикәгә терәлде. Күңелендә ләүкегән өмөт осҡоно һүнде, ошоғаса һалҡынға бирешмәй килгән тәне осҡалаҡ тотҡандағылай ҡалтырай башланы. Илап ебәрер ине, бәғере быулыҡҡан. Ҡасан йырылыр – билдәһеҙ…\n– Сабыр итәйек, Нәйлә, үлгән артынан үлеп булмай… Ауыр тупрағы – еңел, йәне йәннәттә булһын, көтмәгәндә, ҡапыл ғына китте лә барҙы… Бөгөн ҡояш та байыны, зыяратҡа инеп, әруахтарҙы борсорға ярамай, иртәгә яҡты күҙҙә барырбыҙ.\nАуыл уртаһындағы йорттоң урам ҡапҡаһы оло ҡунаҡтар көткәндәй шар асыҡ, ишеккә йоҙаҡ һалынмаған. Бир яҡта ла, түрҙә лә ут балҡый, ҡуҙҙары баҙраған мейес ауыҙында һурпалы сүген күренә, танауға тәмле ит еҫе бәрелде, тимәк, көткән Гөлбикә апаһы. Өй эсе йылы, хатта ҡайһылыр кимәлдә эҫе. Хужабикә, тилбер йүгермәләп, лысма һыу кейемдәрҙе мейес ҡашағаһына киптерергә элде лә өҫтәл хәстәрләргә керешеп китте, үҙе баҫалҡы тауыш менән һөйләй:\n– Ошолайтып барына шөкөрана ҡылып йәшәп ятыла әле. Юҡлыҡ та үҙен артыҡ һиҙҙертмәй, район үҙәгендә йәшәгән Камил ағайың ярҙамынан өҙмәй, шуныһы яҡшы. Эше гел ыңғай ғына барһын инде баламдың. Ни тиһәң дә, лесхозда яйлы, эш хаҡы ла башҡа урындарға ҡарағанда арыуыраҡ, айҙыҡын айына һуңлатмай түләйҙәр. Башҡа яңылыҡтарға килгәндә, ҡыр эштәре ошоғаса һуҙылды, һаман осламағандар. Йәй буйы яндырғайны, хәҙер килеп ҡойма ямғыр барлы-юҡлы нәмәне серетә, ай самаһы инде туҡталмай. Әллә күктең төбө тишелгән. Баҫыуҙарға инерлек түгел, комбайндар бата, сабылған ашлыҡтың башағы ергә йәбешеп шытҡан, айырып алырлыҡ түгел. Үткән шәмбелә көн аяҙытҡандай иткәс, көнө буйы иген яҫмаларын әйләндергәйнек, тырышлығыбыҙ бушҡа ғына булды, иртәгәһен яуын кире килеп баҫты. – Ни тиклем генә уратһа-суратһа ла, һораулы төбәлеүҙән ҡаса-боҫа алмай ауыр уфтанды. – Атайыңды кисә төштән һуң ерләнек. Санияны оҙатҡандағы һымаҡ халыҡ күп йыйылды, элек күрше бригада иҫәпләнгән ауылдарҙан да килделәр. Һуңғы юлға оҙатыуҙың ни икәнлеген белмәгән, зыяратҡа аяҡ баҫмаған Фәтих тә шул тирәлә буталды, район түрәләре алдында саманан тыш өлтөрәне, ялағайланды. Элекке райкумдан, совхоз үҙәгенән ебәрелгән вәкилдәр венок килтергәндәр, митинг һымаҡ нәмә лә ойоштороп ебәрҙеләр. Ихтирамлы, абруйлы ине шул мәрхүм. Василдың иҫтәлегенә байтаҡ кеше йылы хәтирәләр һөйләне. Көн яуынлап торһа ла, зыярат тирәһенә ғәләмәт күп халыҡ йыйылды, еңел машиналар тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Ә ҡәбере үтә лә йомшаҡ булған, ҡом һымаҡ һирпеп кенә алғандар тупраҡты, күңеле йомшаҡ кешенең ятыр ере лә мамыҡтай ғына була бит...\nӘйтелгәндәрҙе ҡолағы ишетһә лә, йәне ҡабул итмәй.\nГөлбикә апаһы ҡулдарын алъяпҡысына һөртә-һөртә эргәһенән урын алды ла оҙон-оҙаҡ хәбәрен дауам итте:\n– Василды элекке көн иртәнсәк кенә күрҙем. Ҡара таң менән кибет яғына ҡарай ҡабаланып китеп бара ине, буш ҡул менән кире боролдо. Рауза йоҡоһон туйҙырмайынса магазинын аса буламы?! Тәртип, теүәллек ҡалыбы йоҡмаған уға, иренә арҡалана. Василдың араҡыға хиресләнеп китеүендә Раузаның да өлөшө бар – атайың кибеттә күренеүе була, шешә менән ҡабыр ризыҡ ҡыҫтыра ла сығара. Аҡсаға ла, үтескә лә бирә, әллә нишләп үс иткәндәй ҡыланды. Бер көн кис эргәгеҙҙән үтеп барһам, тәҙрәгеҙҙә ут күренә, атайыңды, уға ҡара-ҡаршы баҫҡан Раузаны төҫмөрләнем. Васил, яман һөрәнләп, ишек яғына бармағы менән төрттө. Уңарсы Рауза туптай тәгәрәп килеп сыҡты ла, мине төртөп йыға яҙып, эргәмдән елеп үтеп китте. Ниндәйерәк йомошо төшкәндер абышҡалы ҡатындың тол иргә, уныһы сер булып ҡалды, иллә ерләгән мәлдә ысын күңелдән ҡайғырҙы, яр һалып сеңләне ҡылйыуғыс Рауза, шуға иҫем-аҡылым китте. Элекке көн күрҙем, тинем бит әле, шул кибеттән ҡайтып килеүендә осраттым. Әммә ул һаулыҡ һорашыуҙан ары уҙманы, әлбыуынланғаны һиҙелә, йөҙө лә ҡара көйгәйне, ныҡ сырхаулауы шул булғандыр. Бер йотмалы ғына араҡы һораны. Өйөмдә йыйналғаным була тороп бирмәнем, алйот. Бәлки, шул нәмә ҡотҡарыр ине үлемдән. Башҡаса магазин яғына ыңғайламаны, урамда ла күренмәне. Шул көнө кис Миңнизар килеп инде. Әмир ағайың хәлен белергә барған икән, атайың, ҡоласын йәйеп, иҙән уртаһында ята, ти. Өҫтәл өҫтөндә – яртылаш эселгән спирт шешәһе. Һуңғы осорҙа резина еҫе килеп торған шул нәмәне килтереп тултырҙылар бит һатыуға, әллә халыҡты ҡырғын йылындағылай дөмөктөрөргә ниәтләйҙәр инде, белмәҫһең. Васил да шул техник спиртты эсеп ағыуланғандыр. Өйөндә һуңғы тапҡыр йоҡлаттыҡ та иртәгәһен ерләп тә ҡуйҙыҡ. Ҡабаланып телеграмма һуҡтыҡ, һиңә һуңлап еткергәндәрҙер инде. Ҡасан алдың?\n– Кисә төштән һуң.\n– Ана бит, атайыңды ер ҡуйынына һалған мәлдә ишеткәнһең. Уҡыуың нисек бара?\n– Яңы ғына башланыҡ, уҡыуҙың айышына төшөнмәгәнбеҙ ҙә әле.\n– Уныһы шулай. Әләйгәс, ҡала тормошона ла өйрәнеп өлгөрмәгәнһеңдер. Гүзәлде әйтәм, күҙеңә салынманымы?\n– Миллиондан ашыу халыҡ йәшәгән ҡала бит, юҡ, тап итмәнем.\n– Шулай булмай тағы. Ҡала ҡыҙыра тиһеңме, яталыр китап ҡосаҡлап. Әйҙә, барынан етеш. – Гөлбикә өҫтәлгә ҡуйылған һыйын ҡунағының алдына шылдырҙы.\n– Ашағым килмәй.\n– Улай тимә. – Хужабикә ихласлап ҡыҫтауын белде, үҙе башта һөйләгән хәбәренә ҡайтты. – Атайың һуңғы осорҙа ныҡ төшөрһә лә, ләх булғансы иҫереп, өй беренсә ауыл ҡыҙырманы. Бикләнеп ятып, кеше күҙенән ҡасып эсте, сәбәбе – бүлексә барлыҡ йүнәлештәрҙә кирегә тәгәрәне, үҙе лә эшһеҙ ҡалды. Фәтих-ҡомаҡ халыҡҡа эш хаҡы түләү һылтауынан атайыңдың өр-яңы “Беларус”ын район үҙәгендәге ҡоҙаһынамы, бажаһынамы арзан ғына хаҡҡа һаттыртты. Өҫтәүенә, йәне-тәне менән инанған партияһы ябылып ҡуйҙы. Ошолайтып тормош арбаң арт яҡҡа тәгәрәһә, эсеү генә түгел, ҡараусыһыҙ ҡалған бурҙай ише, күккә ҡарап олорһоң.\n– Атайым эскесе булманы, эйе бит, апай? Ул һәйбәт кеше ине.\n– Яңы ғына әйттем дә баһа, әҙәпле, ғәҙел, тәүфиҡлы булды, бәйҙән ысҡынманы, бәйелдән яҙманы. Егәрлелегенә, тырышлығына килгәндә, кем етте шуны ауыл советы депутаты итеп һайламайҙар, парторг итеп тәғәйенләмәйҙәр. Эргә-тирәһендәгеләргә ышанысының бөтөүе гүргә алып китте, бисә аҡылы менән шулайыраҡ уйлайым. Бер мәл өй тапҡырығыҙҙан үтеп барһам, кемдер ихатағыҙҙа мөңгөр-мөңгөр килә. Ынтылып ҡараһам, атайың ишек алдында Һорланы менән һөйләшә. Тас кешегә мөрәжәғәт иткәндәй ҡылана, тимәк, ауыр мәлендә көңгөр-ҡаңғыр итер, кәңәшләшер, ҡайғыһын уртаҡлашыр яҡыны булмаған.\nЭт тураһында һүҙ сыҡҡас, ҡыҙ ҡабаланып урынынан ҡалҡты:\n– Мин ҡайтайым әле, апай.\n– Бынау эңер мәлендә яңғыҙыңды ебәрә буламмы тағы, икәүләп барайыҡ. Өйөңдө күрерһең дә беҙгә килеп йоҡларһың. Яғылмағас, һалҡындыр ҙа унда. Ә асҡыс миндә, йорт тирәһенә күҙ-ҡолаҡ бул инде тип, ҡартатайыңдар ҡалдырҙы.\nҠапҡанан килеп инеү менән Һорлан ҡойроғон болғай-болғай аяғына һырылды. Эйелгәйне, биттәрен, ҡулдарын яларға тотондо.\n– Һорлан, мине юҡһындыңмы? Мин дә һине һағындым, бына ҡайттым бит... – Эттең еүеш маңлайына ирендәрен тейҙерҙе.\nИнеп утты ҡабыҙҙылар. Өй эсе элеккеләй үҙгәрешһеҙ, тик бер аҙ болалыҡ һиҙелә. Түргә үттеләр. Уларҙың өсәүләшеп төшкән, ҙурайтып рамланған фотоһы тәҙрәләр араһына беркетелгән. Атаһы – килешле костюмда, галстук тағып алған, тантаналы мәлдәрҙә ул гел шулай итә торғайны. Әсәһе – матур күлдәктә, ә уның башында – ҙур аҡ бант. Йылғыр фотограф район үҙәгенә барған ыңғайы төшөрөп алғайны, төштән һуңға эшләп тә өлгөрттө. Уның өсөнсө класҡа уҡырға барған сағы. Бүлексә алдынғыларын көҙгө уңыш йыйыу һөҙөмтәләре буйынса бүләкләү өсөн район кәңәшмәһенә саҡырғайнылар, бергәләп сыҡты ла киттеләр. Атаһы кескәй генә шатлыҡтан да оло байрам яһай белә ине шул. Ул йылда көҙ матур килгәйне. Салт аяҙ күк йөҙө, тәбиғәттең төҫтәр сағылышынан балҡыған алтын мәле. Балаҡар артылышында туҡталдылар. Бар тирә-яҡ ус төбөндәгеләй асыҡ күренә. Кинәт зәңгәр сатырҙа торналар өсмөйөшө хасил булды. Тауыштары эргәләгеләй асыҡ ишетелә: “Тор-ройоҡ... Тор-ройоҡ...” Нәйлә, уны-быны уйлап тормаҫтан, ҡоласын йәйеп ҡысҡырҙы: “Эй, торналар, мине үҙегеҙ менән осороп алып китегеҙ, күҙ күрмәгән, ҡолаҡ ишетмәгән яҡтарға... Алып китегеҙ!..” Әсәһе көтмәгәндә хафаланып китте: “Ҡайҙа китмәксеһең, балам, һине ебәреү ҡайҙа, былай ҙа күҙебеҙҙән осоп ҡына бараһың... – Хәүеф-хәтәрҙән тиҙерәк ҡасырға теләгәндәй, ҡабаландырҙы: – Васил, ҡуҙғал, былай ҙа һуңлап киттек!” Шуғалыр ҙа фотола әсәһенең йөҙө борсоулы һымаҡ.\nТелевизор аҫтындағы альбомды үрелеп алды. Беренсе биттә йәп-йәш атаһы менән әсәһе туй мәлендә бер-береһенә һыйынып ҡына ултыра. Әсәһе сәстәрен икенән үреп яурындарына төшөргән, атаһы – ап-аҡ күлдәктә. Икенсе биттә халат кейеп алған әсәһе һауыу аппараты ҡулайламаһын һыйыр елененә эләктереп маташа, үҙе ихлас йылмая. Һыйыр ҙа, һөтөнөң тамсыһын да ҡалдырмай эйергә әҙерләнеп, аяҡтарын тарбайтып баҫҡан. Әле генә иғтибар итте: теге саҡ эш рәтен белмәй хитланыуына, яйһыҙ ҡыланыуына сыҙамай биттәрен ҡойроғо менән ҡамсылаған Ағуна бит был. Альбомда бәләкәй саҡта төшкән фотолары бөтөнләй юҡ. Башланғыс класта уҡығанында әхирәте Фәндиҙәнең “етемәк” тип үсекләүенә сыҙаша алмай енләнеп ҡайтып инеп, уларҙың һәммәһен ут тамағына ырғытҡайны. Ә бына был фотола ул спорт кейемендә финиш таҫмаһына яҡынлаша. Футболкаһына “13” һаны беркетелгән. Район спартакиадаһында Ғәлимйән төшөргәйне. Әле генә мейеһен хәтәр уй ярҙы: “Ошо бәхетһеҙ һан уны ғүмер юлында оҙата бара түгелме? Мәктәптә имтихандар мәлендә 13-сө билет эләкте, әле йәшәп ятҡан бүлмәһенең ишегенә лә ҡара буяҡ менән ошо һанды яҙып ҡуйғандар... ”\nАльбом биттәрен асҡылауҙан айырылып ҡыҙыҡһынды:\n– Ибраһимовтар нисек йәшәй? – Һүҙ араһында ғына һорағанын күрһәтергә теләп, фамилияны ғына атаны.\n– Ғәлимйәндәрҙе әйтәһеңме? – Зирәк хужабикә шундуҡ аңланы. – Бер ауылда йәшәһәк тә, күптән күргәнем юҡ уларҙы. Ғәлимйәндең эшенең рәт-сүрәте китте шикелле. Быйыл Өмбәттәге сәсеү ерҙәренең яртыһы ла туңға һөрөлмәне, күрше бригадаларҙа ла шул уҡ хәл. Киләһе йыл яңы ысул менән тырматып сәсергә уйлайҙар. Ғибрәт инде, ҡайһылайтып уңыш алырға йыйыналарҙыр, низнай. Ә Ғәлимйән, атайыңды ерләгәндә, яҡын кешеһен оҙатҡандай, баштан аҙаҡҡаса ҡатнашты. Һине көттө, телеграмманы ла минең исемдән ул ебәрҙе бит, таң менән матайына атланып район вокзалына ла барып ураны.\nБыл фотола атаһы мәжлес өҫтәле артында йырлай. Тауышы яғымлы ине уның. Ҡолағына таныш моң сағылғандай итте:\nЙәшел дә генә сана, зәңгәр дуға,\nЕктерһәнә, Фатимам, туры атҡа…\nАтаһы гел изгелеккә ынтылып, яҡты киләсәктең килеренә ышанып йәшәне, шуға хәләл тирен түгеп ғәҙел эшләне, башҡаларҙан да шуны талап итте. Гөлбикә апаһы, уның уйын уҡығандай, өҫтәп ҡуйҙы:\n– Ысын коммунист ине атайың. Быны бөтәһе лә белә, шулай булмаһа, совхоздың элекке партком секретары Айытбай ағай ҡәберенә партбилетын ҡуша һалдыртмаҫ ине.\nГөлбикә апаһына барғас, йоҡлап китә алмайынса, бошаланып урынында әйләнгеләне. Түшәк йомшаҡ, бүлмә йылы булһа ла, күңелен һуңлаған үкенес өттө: “Атайымдың үлеменә мин генә сәбәпсе…”\n… Иртәгәһен таң менән юлға йыйына башланы. Теләмәй генә алдына ҡуйылған сәйен һөрпөлдәтте лә ҡыйыуһыҙ ғына һүҙ башланы:\n– Бөгөн китәм. Атайымдың өсөн уҡытҡанһығыҙ, етеһе, ҡырҡы тураһында ла ҡайғыртығыҙ инде, мин тегендә мәсеткә барып уны иҫкә алырмын. Ә хәҙер юл ыңғайы зыяратҡа боролам да автобусҡа сығам. Һыйырҙы, һарыҡтарҙы, тағы Һорланды үҙегеҙгә алығыҙ әлегә, бикле булһа ла, йорт тирәһен дә ҡараштырығыҙ. Ҡайтып йөрөргә тырышырмын.\n– Ҡурағыҙҙағы мал-тыуарға килгәндә, уларға там итә алмайым. Ҡәҙершалағы ҡартатайыңдарға тейеш улар. Йортоғоҙға күҙ-ҡолаҡ булырмын, хужаһыҙ йорт туҙа һалып бара юғиһә. Этегеҙҙе лә ситләтмәм. Тура беҙгә кил, ят түгелһең, ғүмер буйы ата-әсәйең менән ҡатышып йәшәнек.\n– Оҙатып мәшәҡәтләнмәгеҙ…\n– Әләйгәс, ошонда ғына хушлашайыҡ. Күстәнәс тә төргәнмен, иптәштәрең менән сәй эсеп алырһығыҙ. – Усына йомған ҡулъяулыҡтан аҡса сығарып һондо: – Әмәлгә ҡалғандай, пенсия килтергәйнеләр элекке көн. Тәүге пенсиям.\n– Юллыҡ аҡсам бар ул.\n– Ал, ал, аҡса һис ҡасан эсте тишмәй, ашарыңа берәй нәмә алырһың.\n– Рәхмәт, апай.\n– Имен-аман ғына була күр инде, хат яҙып, хәлеңде белгертеп тор.\n– Апай, осраҡлы ғына Ғәлимйәнде тап итһәң, минән сәләм еткер, уның бөтәһе лә һәйбәт, ал да гөл тип әйт.\n– Әгәр ҡайҙалығыңды һораша ҡалһа?\n– Әйтеү кәрәкмәй, мин уны үҙем эҙләп табырмын...\nЗыяратты бил быуарҙан япҡан күк әрем, ҡарағура, аҡтамыр кисәге ямғырҙан һуң яртылаш ергә һылашҡан. Һәрпенделәр, балтырҙарына ҡағылып, тиҙ арала салбарын, аяҡ кейемен еүешләне. Һерәйгән таштарҙы, кәртәләнгән ҡәберҙәрҙе янтайып үтеп, урталыҡҡа яҡынланы. Йәнәшәләп ята уның ҡәҙерлеләре. Түмәләстәрҙең араһына барып баҫты. Йәнендә – бушлыҡ. Был донъяла япа-яңғыҙы тороп ҡалды: яҡлар, һаҡлар, ҡурсалар, ауыр мәлдә ярҙамға килер яҡыны ҡалманы. Ташландыҡты бала табыу йортонан алып ҡайтып, үҙ ғәзизеләй ҡәҙерләп үҫтергән бит оло йөрәкле ошо икәү. Уларға бер ни кәрәк түгел инде хәҙер: берәүһенең алтын сәғәте бар ҡәберҙә, икенсеһенең намыҫ, тоғролоҡ билдәһе – партбилеты үҙе менән. Йәбер генә түгел, ҡырын ҡарауҙы тоймай үҫте, теләгәне алдында булды. Анау Раузаның зәһәр, ағыулы ғәйбәте, диңгеҙҙәге хәтәр дауыл сәбәпсеһе – осраҡлы ел ише күңелен ҡуҙғытты ла ебәрҙе, шул мәлдән ата-әсәһенән кәмселек эҙләргә тотондо. “Бүре балаһын бүреккә һалһаң да урманға ҡарай” тигәндәре, бәлки, ысындыр. Булмышы – бүрелер, тирә-яғындағыларҙы тамаҡларға ҡаныҡҡан бүре! Бөтә бәләнең, көнитмештәренә ябырылған ҡара ҡазаның башында – ул ғына. Ун һигеҙ йыл буйы һөйөп-ҡәҙерләп үҫтереүгә бына нисегерәк яуап бирҙе.\nҠәберҙәр әлегә ҡалҡып күренә, йылдар үтеү менән таралыр, ер менән тигеҙләнер улар. Атаһының ҡәбер өҫтөндәге өсмөйөшкә беркетелгән йондоҙ ҙа, тутығып, ҡарағыһыҙға әүерелер. Тарҡала барған илдең билдәһе. Йәмғиәт дәресендә уҡытыусы бөйөк илдең юҡҡа сығыуын һыу төбөнә киткән “Титаник” менән сағыштырғайны.\n– Атай, әсәй, һеҙ минең иң яҡын кешеләрем булдығыҙ. Шуның билдәһе итеп матур һәйкәл ҡуйырмын. Ант итәм! Әлегә тыныс ҡына йоҡлағыҙ, сабыр ғына вәғәҙәмдең үтәлерен көтөгөҙ. Ҡайтырмын, бер килеп барыбер ҡайтырмын!\nНәйлә ашыҡмай ғына автобус туҡталышына йүнәлде. Иртәнге томанға төрөнгән Өмбәт ауылының шәүләһенә ҡайырылып ҡараманы.\nЮҡлыҡ үҙен тиҙ һиҙҙертте, бер аҙҙан бөтөнләй аҡсаһыҙ тороп ҡалды. Училище ашханаһында туҡланыу менән генә тормошон еңеләйтеү мөмкин түгел, сөнки шаулы мегаполис аҙым һайын сығым талап итә. Килеп тыуған хәлдән сығыу юлын эҙләп аптыранды ла, яҡын кешеһе булмағанлыҡтан, ҡыйынһынып ҡына ятаҡ вахтерына йомошон әйтте:\n– Апай, стипендияға саҡлы ярҙам итә алмаҫһығыҙмы?\nОло уҡ йәштә булыуға ҡарамаҫтан, сағыу һәм килешһеҙ буянған, эркет гөбөһөләй лупыш кәүҙәле ҡатын сәгер ҡарашы менән уны баштан-аяҡ һөҙгәс, йүгерек күҙҙәрен хәйләле көлдөрөп, яһалма ихласлыҡ күрһәтте:\n– Ярҙам тигәнең шул күптәрегеҙ теләнселәгән нәмәлер. Хәлдән килгәнсе генә инде. Күпме кәрәк?\n– Көндәлек кәрәк-яраҡҡа тотонмалы.\n– Аппетитыңды әйтәм, ҙурҙан түгел икән. – Йолҡолған ҡаштар шуҡ һикерҙе. – Мә!\nҮткән-һүткәндә иҫәнләшеүҙән ары уҙмаған ҡатындың көтөлмәгән йомартлығынан юғалып ҡалды, һонолғанды ҡыйыуһыҙ үрелеп алғас, ҡулындағы аҡсаны ҡайҙа ҡуйырға белмәй ыуаланды:\n– Ней, үтесте ҡасан ҡайтарырға?\n– Мөмкинселегеңә ҡара, бөгөн-иртәгә алып килеп еткер, тип ҡабаландырмайым, үҙең дә стипендияға ҡәҙәр тиһең бит, ай аҙағында хисаплашырбыҙ. Йомошоң төшһә, тартынма, тура үҙемә кил! – Ҡатын баяғылай ирәбеләнде.\nАлғанын тиҙ арала тотоноп бөттө, киләһе стипендияһы тотошлайы менән бирәсәген ҡаплауға китер, моғайын. Ары кемгә барып баш эйер, кемдән теләнселәр? Аҡсаһыҙлыҡ, хәйерселек һаҙлығына бата бара түгелме? Ярай, көндәлек тотонорлоғон тапты ла икән, ти, өҫтөндәге кейеме туҙа башлаһа, уны ҡайһылайтып бөтәйтер?\nКискеһен йәнә вахтер янына килде. Ҡатын, ғәжәпләнеүен белдереп, бот сапты:\n– Шул арала үтесеңде килтерҙеңме әллә?\n– Юҡ та… Апай, алғанымды эшләп ҡайтарырмын, бәлки? Һеҙҙең урында вахта һаҡлай, иҙәндәрҙе йыуып сығара алам, кәрәкһә, башҡа йомоштарҙы үтәргә мөмкин.\nТегеһенең йөҙө етдиләнде:\n– Һылыуым, һиңә вахтаны ышанып тапшыра алмайым, сөнки ошо ятаҡ, һеҙҙең һәр берегеҙ өсөн начальство алдында яуаплымын! – Борсаҡты эренән ярҙы. – Ә бына өҫтәмә нагрузка итеп ҡушылған иҙән йыуыуға килгәндә, ярҙамлаша алаһың, ошо арала биртенгән билем яңынан ҡуҙҙы ла китте. – Бәләкәй усы менән май бөрөп бүлкәтләнгән, ҡасандыр бил тип аталған тапҡырҙы ыуҙы. – Бар, йыуыныу бүлмәһенән һыулы биҙрә килтер. Сепрәк тә шунда.\n–Хәҙер! – Шөғөл табылыуға ҡыуанып, Нәйлә күрһәтелгән яҡҡа йүгерҙе.\nЭш барышын оҙаҡ күҙәтте ҡатын:\n– Һиңә һоҡланып ҡарап торам, үтә лә зифа буйлыһың бит, һылыуым. Бындай хәтәр буй-һын, матур йөҙ менән һылыулыҡ конкурсында ҡатнашһаңсы. Еңеүсе тажына лайыҡ булыр инең. Ысын!\n– Конкурста ҡатнашыр өсөн дә аҡса кәрәк, уны ҡайҙан алайым? – Иҙән һөрткән еренән ҡалҡып, ҡыҙ таралған сәс бөҙрәләрен ҡул һырты менән һыпырып төҙәтте.\n– Бына быныһын дөрөҫ әйттең. Иң тәүҙә аҡса таба белергә кәрәк, шунан һуң ғына башҡаһы хаҡында уйларға мөмкин!\nТырыша-тырыша өс ҡатлы ятаҡтың коридорын йыуып сығарып, тәҙрә төптәрен туҙандан таҙартҡансы ярты төн ауышҡайны инде. Бышлыға төштө, иллә үтә лә бөтмөр ҡыланды, ошолайтып бирәсәгенән ҡотола алыуына риза ине ул.\n– Тамамланым! – Һығып ҡоротолған сепрәкте буш биҙрәгә һалып вахтер эргәһенә килде һәм, рапорт биргәндәгеләй, үрә ҡатты.\n– Егәрле ҡыҙ икәнһең дә баһа, маладис! Ни тиһәң дә, эш яйын белгән ауыл балаһыһың шул! Ә мин был мәшәҡәткә ятаҡты бикләгәндән һуң ғына тотоноп, әллә күпме мөштөрҙәп йонсор инем әле. Тырыш, сифатлы хеҙмәтте лайыҡлы баһалай белергә лә кәрәк! – Ҡатын кеҫәһенә тығылды.\nКөтөлмәгән тәҡдимдән Нәйлә күҙҙәрен түңәрәкләндерҙе:\n– Алмайым, мин бит бары бирәсәгемде генә ҡайтарҙым.\n– Үткәнде, онотолғанды иҫләп, иҫәпләп баш ҡатырмайыҡ. Ваҡланмағандар, гел алға ынтылып йәшәгәндәр генә етеш көн итә ала. – Сығарғанын көсләп тиерлек ҡулдарына йомдорҙо.\n– Ул етеш тормошҡа ҡайһылайтып өлгәшергә һуң, апай?\n– Был хаҡта аяғөҫтө һөйләшеү килешмәҫ, аулаҡта кәңәшләшеү необходимо! Бәлки, килеп сығырһың?\n– Ҡайҙа? Ҡасан?\nЭскерһеҙ ябайлыҡты күреүҙән ҡәнәғәт ҡалған ҡатын шыбырлап тиерлек әйтте:\n– Иртәгә ял итәм, уҡыуҙарың бөтөүгә ҡарай өйҙә булырмын. – Адресын, маршрут автобустарының номерҙарын атаны.\n… Өйрәтелгән туҡталышта төшөп ҡалһа ла, буталсыҡ номерҙар беркетелгән, таш лабиринтты хәтерләткән йорттарҙы теүәлләп оҙаҡ әйләнгеләне; һорашты-белеште, бер үткән еренә ҡат-ҡат әйләнеп килде. Эҙләгәне ташландыҡ кварталда урынлашҡайны. Һоро төҫкә буялған, ҡаҡшауы еткән ағас ишекте шағырлата тартып эскә инде. Йорт тыш яҡтан да, эстән дә күптән ремонт күрмәгән: яҙыу-һыҙыу менән сыбарланған стенаның буяҡтары яртылаш һыҙырылып ҡойолған, цемент иҙән күп тапалыуҙан урын-урыны менән соҡорланып ята, ярым ҡараңғы подъездан тәмәке көйөгөнөң, бесәй һыҡраһының ҡырҡыу, уҡшытҡыс еҫе килә. Дермантин менән көпләнгән ишеккә һарғылт тимерҙән 13 һаны беркетелгән. “Бәхетһеҙлек тамғаһы мине бында ла эҙәрлекләй...” Ҡыңғырауға баҫты. Оҙаҡ көтөргә тура килмәне, шунда уҡ эс яҡта ауыр хәрәкәтләнеп атлаған аяҡ тауышы ишетелде һәм тупһа ауыҙында йомшаҡ халат кейгән, ҡыҙғылт төҫкә буялған сәстәрен тағатып ебәргән ҡатын пәйҙә булды. Өй шарттары кешене бөтөнләй икенсе итеп күрһәтә шул, өҫтөнән эш халаты төшмәгән ятаҡ һаҡлаусыны көскә таныны. Алһыуланған бит-йөҙөнән, еүеш сәстәренән уның күптән түгел генә ванна ҡабул иткәнлеген һиҙемләргә мөмкин.\n– Килдеңме? Тапҡанһың бит. – Хужабикә ҡунағын эскә үткәрҙе, ни сәбәптәндер тыш яҡҡа шикле ҡарап алды. Ишекте япҡас, шауҙырлатып сынйыр һалды, йоҙаҡ ҡулайламаһын бороп ҡуйыуҙы кәрәк тапты. – Рәхим ит, тәртипһеҙлеккә артыҡлап иғтибар итмә, мин ҡала ҡыҙырып килгәнсе әхирәтемдең ҡыҙы һөйәре менән ял иткәндәр, аулаҡлағандар. Йыйыштырып өлгөрмәнем.\nФатир зауыҡҡа тап килтереп йыһазландырылғайны: залдың ишеге юҡ, уның урынына япраҡ, сәскә, бәләкәй ҡыңғырауҙар менән биҙәлгән экзотик суҡтар эленгән. Түрҙә – диван, ике ҡәнәфи, мөйөштә – киң экранлы телевизор, музыкаль үҙәк. Диван эргәһендәге тимер тояҡлы, ватылмай торған тоноҡ төҫтәге быяланан эшләнгән журнал өҫтәленә гәлсәр вазаға рауза сәскәләре ҡуйылған. Йәнәшәләге йоҡо бүлмәһенең уртаһында – ян-яғына бәләкәй тумбочкалар урынлаштырылған йомшаҡ урталыҡлы ағас карауат. Стеналарға авангард стилендәге картиналар эленгән, иғтибарлап, зиһенеңде туплап ҡарамаһаң, унда нимә һүрәтләнгәнде тәү ҡарашҡа төшөнөрлөк түгел. Фатир эсе ҡиммәтле хушбуй еҫе менән тулған. “Ятаҡ һаҡлап ҡына былай шәп йәшәп буламы икән?”\nУның икеләнеүле уйын күҙҙәренән уҡыған хужабикә ҡоласын йәйҙе:\n– Бына ошо айыу өңөндә йәшәй инде тиндәрен иҫәпләп көн иткән бисара! – Йәлләтергә теләмәй ине ул, киреһенсә, хәрәкәтендә маһайыуы, кәпәренеүе ярылған.\n– Матур… – Башҡа һүҙ тапманы.\n– Шулаймы? – Хужабикәнең ауыҙы йырылды. – Бай йәшәргә тырышҡандар ғына ошолай иркенләп көн итә ала. Танышҡандан алып апайҙан һалдыраһың, ә бит миңә мулла исемде Хәлимә тип ҡушҡан. Һин – 13-сө бүлмәлә йәшәгән Иманбаева Нәйлә, шулаймы?\n– Студенттар вахта һаҡлаған ҡатынға бөтөнләй иғтибар ҙа итмәй, күптәр, һерәйгән шунда күҙле бүкән, тип эстән генә кәмһетә лә торғандыр. Тамаҡтары асты ниһә, Хәлимә апайҙары иҫтәренә төшә, йүгерә һалып килеп етәләр. Үпкәләгәндән әйтмәйем: белекһеҙһегеҙ, йәшлегегеҙгә барып, игелекте онотаһығыҙ. Мин һеҙҙең һәр берегеҙҙең исем-фамилияһын, хатта ҡайһы яҡтан икәнлеген беләм. Сәй эсеп алабыҙмы?\n– Училище ашханаһында тамаҡ ялғағайным.\n– Ҡаҙна ашы өйҙөкөнә етмәй, тиҙ асыҡтыра. Оялма, ҡыйыуыраҡ ҡылан, сәйем дә ҡайнаған, һыйым да өҫтәлдә.\nАш бүлмәһендәге сөкөрҙәшеү ҡатын-ҡыҙҙың эскерһеҙ тел сарлап хәбәр һатыуына тартһа ла, хужабикә үҙенә кәрәк мәғлүмәтте һүҙ араһына ҡыҫтырып ебәреп һораша, шунан, шыма ғына һөйләшеү темаһын үҙгәртеп, башынан үткән ҡыҙыҡ хәлде иҫенә төшөрөп көлөп ебәрә. Нескә алдаштырыуға ҡоролған төпсөнөүҙе һиҙгәнгә асыла һалып барманы Нәйлә. Ә аҫтыртын ҡараш ҡунаҡтың үҙен тотошона иғтибар итә, буй-һынын һынап, самалап, хатта ҡапшап ҡарай, мәгәр имтиханға тартым әңгәмәләшеү ошонан ары китмәй.\nЗалға сыҡтылар. Хәлимәнең йөҙө етдиләнеп киткән, ул төп һөйләшеү темаһына күсергә йыйына ине шикелле.\n– Үткән айҙа атайыңды ерләп килдең, ахыры. Әсәйең яңғыҙы ҡалғандыр инде?\n– Йәй көнө әсәйем үлде, хәҙер – атайым… – Ҡыҙ аҫҡы иренен тешләне.\n– Бына нисек… Ғәфү ит, белмәнем. Туғандар ҡулына ҡарап ҡалыу еңелдән түгел шул.\n– Яҡындарым да юҡ. Ҡартатайым менән ҡартәсәйем генә бар… – Нәйлә, башлағанын әйтеп бөтөрмәй, башын эйҙе.\nАта-әсәһенең үлеменән һуң ҡартаталарына барып күренергә баҙнат итмәне ул. Барған хәлдә лә был икәүҙең һынамсыл, ғәйепләүле, ауыр ҡарашын күтәрә алмаҫ ине. Йәшәй-йәшәй кешене үтә күрерҙәй һиҙгер, һынсылға әүерелә бит ололар. Улар маңлай күҙе менән түгел, күңел күҙе менән күрә иң әүәл, ҡолаҡтары менән түгел, йәндәре менән ишетә. Сереңде йәшереп, гонаһыңды боҫормалап ҡара! Ҡартатаһы менән ҡартәсәһе, оҙон арбаға ҡарт алашаны егеп, әсәһен ерләшергә килгәйне. Күҙ йәштәрен дә күрһәтмәнеләр, сарғаланманылар ҙа, тере мәйеттәй һерәйҙеләр. Ҡайтыр саҡта тәнтерәкләп эргәһенә килделәр, ҡартатаһы көслөк менән астма өйәнәген еңеп ғыжылданы: “Үлгән артынан үлеп булмай, инде атайыңды һаҡла, балам…” “Әсәйеңде үлтерҙең, исмаһам, атайыңа оронма!” – тигән һымағыраҡ ишетелде әйткәне...\n– Белекһеҙлегем менән өҙлөкһөҙ ауыртҡан ереңде төйгөсләйем. Шулай ҙа әйт әле, ары нисек йәшәргә иҫәбең? Башҡаса ауылға ҡайтмайһыңдыр бит инде?\n– Уҡып бөтөрәм, ары күҙ күрер.\n– Бик тә дөрөҫ фекерҙәһең, бөгөнгө көндә белемһеҙ бер аҙым атлармын тимә! Элек кенә ул уҡырға ынтылып барманыҡ, дипломһыҙ ҙа һин дә мин көн итә инек. Бына һин киләсәктә ташсы һөнәрен аласаҡһың, шуныһы уйға һала. Ҡышҡы селлә сасҡауында, боҙбармаҡтай ҡатып, яртылаш ҡалҡҡан йорт башында кирбес теҙеп тороу еңел түгел. Уҡып бөтөп эшкә төшкәс, ауырыуға ҡаласаҡһың бит, әлеге сибәрлегең һыпырып алғандай юҡҡа сығасаҡ. Ауыл ерендә – һауынсы, ҡалала ташсы һөнәре ҡатын-ҡыҙ өсөн иң ауыры.\n– Ҡайһылай итәйем, быйыл юғары уҡыу йортона документтар тапшырырға һуңланым. Бәлки, киләһе йыл бәхетте һынап ҡарамын.\n– Ярай, бик тырышһаң, уҡырға инерһең дә, бәлки, тик юғары уҡыу йортонда ла бер ярҙамһыҙ, тиндәреңде иҫәпләп йәшәй алмаясаҡһың.\nТура бәреп әйтелгәнгә яуап таба алмағанға тынып ҡалды Нәйлә.\n– Өндәшмәйһеңме? Шулай шул, йәшәү мәғәнәһенә әүерелде аҡса, ул иманды, намыҫты, хатта Аллаһы Тәғәләнең үҙен алыштыра башланы.\n– Нимә эшләргә, Хәлимә апай? – Тәүге тапҡыр хужабикәгә исеме менән өндәште.\n– Әгәр эҙләштерһәң, шөғөл табырға мөмкин.\n– Ниндәйерәкте? – Һағайып башын ҡалҡытты, билдәһеҙ хәүеф-ҡазанан һаҡланырға теләгәндәй, һынын ҡатырып турайҙы.\n– Ярай, был турала һөйләшеүҙе кисектерәйек. Бик кәрәкһә, эш табыуҙың башҡа юлын таба алмағанда ғына мөрәжәғәт итерһең, шул саҡта уйлашырбыҙ. – Хәлимә аҙға ғына уйсанланып китте. – Әйткәндәй, мин дә төпкөл ауылдан сыҡтым. Ул саҡта миңә егерме йәш тә тулмағайны әле: йә алған һөнәрем, йә йәшәү сығанағым юҡ тигәндәй. Килеүен килдем, әммә ҡайҙа барып морон төртөргә белмәй ҡаңғырҙым, Өфө берәүҙе лә өф итеп ҡаршы алмай. Үҙем хәл иттем барыһын, ауырлыҡтарҙы үҙ көсөм менән еңеп сыҡтым.\n– Ауылығыҙҙа йыш булаһығыҙҙыр инде? – тип һүҙ ҡыҫтырҙы Нәйлә.\n– Һирәк-һаяҡ, йомош төшкәндә күренгеләйем, унда бит минең әсәйем менән ҡыҙым йәшәй. Беҙҙең дә яҡын туғандарыбыҙ ҡалманы. – Хәлимә, осрашыуға нөктә ҡуйғандай, ҡулы менән ҡәнәфи тотонғосона һуҡты. – Хушлашайыҡ, ҡайт, һуңлаңҡырап киттең. Миңә килеүең хаҡында һөйләнмә, урынһыҙ хәбәрең һинең файҙаға булмаҫ.\nҠыҙ иҫке, күрмәлекһеҙ йорттоң ҡурҡыныс подъезынан сыҡты ла йүгерә-атлай автобус туҡталышына ҡарай китте. Эҙәрлекләгән шомдан ҡотолғандай еңел һулап ҡуйҙы үҙе.\nТиҙҙән күңелһеҙ көндәренә дәрт өҫтәгән ваҡиға булып алды – көтмәгәндә ҡартатаһынан төйөрөм генә аҡса килеп төштө. Квитанцияның мәғлүмәт яҙа торған өлөшөндә ҡыҫҡа ғына аңлатма ла бар: “Деньги от продажи скота. Вклад из сбергательной книжки будет выслан в ваш адрес через шесть месяцев.” Ауылда өйө бар бит әле! Әгәр алырға теләүселәр табылып, шуны һатып ебәрһә, аҡса ҡытлығынан ҡотолор, бәлки.


Цифралы десант Баймаҡта | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 114782\n17 сентября 2018 — 16:31 ГТРК «Башкортостан»\nРәсәй-Башҡортостан каналының “Цифралы десанты” республика буйлап үҙенең сәйәхәтен дауам итә. “Башҡортостан” дәүләт теллерадиокомпанияһы һәм РТРС хеҙмәткәрҙәре Баймаҡҡа барып, цифралы телевидениеның үҙенсәлектәре менән урындағы халыҡты таныштырҙы. «Рәсәй-Башҡортостан» телеканалының цифралы десанты Баймаҡта Цифраны тоҡандырҙы. РТРС менән берлектә ойошторолған акция сиктәрендә районда заманса телевидение эраһына старт бирелде. Салауат Юлаев исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында ике меңдән ашыу кешенең йыйылғанын иҫәпкә алғанда, был ваҡиғаны урындағы халык күптәнән көткән,тип әйтергә мөмкин. Бөгөнгө көнгә Баймаҡта йәшәүселәрҙең 91% проценты цифралы телевидениены ҡарай ала. Был район буйлап төҙөлгән яңы вышкалар ярҙамында башҡарыла. 8 телебашня юғары сифатлы сигналды тарата. Акция сиктәрендә цифралы десант райондың күп балалы ғаиләләре менән дә таныша. Баймаҡ ҡалаһында йәшәүсе Алтынбаевтарҙың 9 балаһы, шул иҫәптән, араларында тәрбиәгә алынғандары ла бар. Бәхетле ғаиләнең барлыҡҡа килгәненә быйыл 20 йыл. РТРС хеҙмәткәрҙәре уларға бүләккә цифралы телевидениены ҡарау мөмкинлеген биргән приставка бүләк итте. Цифралы приставкалар отоу мөмкинлеген «цифраны тоҡандыр» акцияһында ҡатнашыусылар ҙа алды. Салауат Юлаев исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында йыйылыусыларҙың алып барыусының һорауҙарына дөрөҫ яуап ҡайтарғандары бүләктәрһеҙ ҡалманы. Ә Ирәндектең иң бейек түбәһенең бейеклеген әйтеүсегә, төп приз — телевизор эләкте. Дыуан районындағы кеүек, был юлы ла төп призды еңеүсе — үҫмер егет ине. Конкурстарҙан тыш, концерт номерҙары менән үрелеп барҙы.Рәсәй Башҡортостан телеканалының цифралы десанты Баймаҡта «цифраны» ғына түгел, халыҡтың күңелдәрендә лә осҡон тоҡандырҙы, дәрт, рух өҫтәне. Сараға килгәндәр йырҙар тыңлап, бейеүҙәр ҡарап, эфир йондоҙҙары менән аралашып күңелле ваҡыт үткәрҙе. Өҫтәүенә, байрам һуңындагы дискотекала Ди-джей Фәтихтең дәртле композицияларына бейемәгән кеше ҡалманы. Тиҫтәләгән бүләктәр, меңәрләгән шат йөҙҙәр – “цифраны тоҡандыр” акцияһы ысын мәғәнәһендә, халыҡтың байрамына әйләнде. Рәсәй-Башҡортостан каналының “цифралы десанты” республика буйлап сәйәхәтен дауам итәсәк. Уның турала һеҙ “Хәбәрҙәр” һәм “Хәйерле иртә, Республика” тапшырыуҙарын ҡарап белә алаһығыҙ.


18 Июнь , 10:03\nХикәйә - Сут-сут! Сут-сут! «Ниндәй тауыш был?» Ләйлә урынынан һикереп торҙо ла, тәҙрә ҡорғанын асып, тышҡа күҙ һалды. Баҡсалағы алмағасҡа ҡунып, һандуғас һайрай икән. Сабый йоҙроғондай ғына ҡошсоҡҡа был ҡәҙәр моң нисек һыя икән? Кескәй генә һандуғас уның бер тамсыһын сайпылдырмай нисек күтәреп йөрөй, тиең. Күтәрәлер инде, ҡайҙа барһын. Өлөшөнә шулай яҙылғас. Уның күңелендә ниҙәр ятҡанын берәү ҙә белмәй бит, бәлки, ана түгеләм, бына түгеләм тип торған һағыш-зарын моңло көйгә һалып йырлайҙыр. Шуларҙы ғүмере буйы кескәй генә йөрәгенә йыйып, ауыр булһа ла, күтәреп йөрөй бирәлер.\nБар ғаләмде хайран ҡалдырырлыҡ тауышы менән берсә күккә атыла, берсә ергә төшөп, ерҙәгеләрҙе таң ҡалдыра. Шулай йәшәй һандуғас. Ә һин, әҙәм балаһы, күңелең тулы моң-зарың, йөрәгеңде һулҡылдатып, йәнеңде өтөп алып барған һағыш-хәсрәтең, башыңа төшкән ауыр ҡайғың менән ошо ерҙә ҡалаһың.\n- Сут-сут! Сут-сут!\nҺайраны ла һайраны һандуғас. Ләйлә уның йырын тын да алмай тыңланы. Йырсы ҡоштоң моңон өҙөп ҡуйыуҙан ҡурҡты. Ә уныһы, кескәй генә ағас ботағын сәхнә итеп алып, бер туҡтауһыҙ сутылдауын белде. Һәм ҡапыл, сәхнәһен ташлап киткән йырсылай, ботағын ҡалдырып, күккә атылды. Ә Ләйлә бында ҡалды. Ошо ерҙе ҡалдырып, моңло ҡошсоҡ артынан юғарыға күтәрелгеһе килде уның. Юҡ шул, булмай. Кешеләр, хәсрәткә батҡан донъяларынан, иңдәренә төшкән ҡайғыларынан ҡотолор өсөн күккә осоп китә башлаһа, унда һандуғастарға урын да ҡалмаҫ ине, моғайын...\nОшо уйҙарынан Ләйләнең башы әйләнде, биттәре буйлап әсе йәштәр тәгәрәне. Ул үҙендә аяғында баҫып та торорлоҡ көс тапмай, карауатына барып ауҙы. Шул саҡ уның күңеленә таныш шиғыр юлдары килде:\nҺандуғасым, ни тип һорайһың,\nХәлдәремде әллә аңлайһың?\nЯңғыҙ уҙған айҙар, йылдарымды\nМоңдарыңа ҡушып һанайһың...\nМораҙымы баҡыйлыҡҡа күскән ҡыштан нисәмә-нисә миҙгел алмашынды, тик Ләйлә уларҙың береһен дә күрмәне. Шуға бөгөн алмағасҡа ҡунып бар донъяны иҫ киткес моңға күмгән һандуғас моңон ишетеп, тертләп китте. Үҙенең тере икәнен аңланы. Ирен юғалтҡандан бирле әллә үле, әллә тере булып йөрөнө ул, әллә йәшәне, әллә юҡ. Ул киткәс,тотош донъя туҡтап ҡалғандай тойолдо.\nМораҙым менән уны айырған ҡышты мәңге онотмаясаҡ Ләйлә. Ҡаты һыуығы менән тәнде генә түгел, йәнде өтөп алып барған әсе һалҡыны әле лә иҫенә йыш төшә. Үҙәккә үткес елдәре ҡатындың биттәрен генә түгел, йөрәгенең үҙен телеп иҫә ине, ә ҡулдарының һалҡынлығынан күп тапҡырҙар үҙе лә сирҡанып китер булды. Ҡыш буйы йылынманы улар.\nҮткәндәрҙең барыһы ла артта тороп ҡалды хәҙер. Ә бит элек һөйөү уты мәңге һүнмәҫ тә , һүрелмәҫ тә төҫлө ине. Йән һөйгәнең менән бергә йәшәүҙең ни икәнен тик бәхетлеләр - һөйгәндәр һәм һөйөлгәндәр генә аңлайҙыр. Ләйләнең дә бәхеттән башы әйләнгән саҡтары күп булды.\nЯратҡан кешеһенең көслө беләктәренә башын һала ла, уның йөрәк тибешен һанап ята, үҙе эстән генә: «Ошо йөрәк бер ҡасан да тибеүҙән туҡтамаһын. Минеке унһыҙ йәшәй алмаҫ», - тип ҡабатлай ине. Тик Ләйләнеке һаман тибә. «Ниңә тибә? Нисек туҡтамай?». Ошоноң ише һорауҙарҙы үҙенә йөҙ, мең ҡат бирә торғас, башы ауыртып туҡтай. Уны был донъяла хәҙер бер ни ҙә ҡыуандырмай кеүек, көндәре лә, төндәре лә бер генә төрлө, шул тиклем бер-береһенә оҡшаштар...\nӨлөшөнә төшкән әсе яҙмышына үкенеп, ярһып-ярһып илай ҙа, карауытында мышнап йоҡлаған балаһын күреп, ҡапыл туҡтап ҡала. Бәпесенең янына барып ултырып, сәстәрен һыйпай, биттәрен, ҡулдарын үбә. Бәләкәсен күкрәгенә ҡыҫып тын ғына ултырып алғанда, йән әрнеүе баҫылғандай, хәсрәте һайыҡҡандай була. Ә уныһы күҙҙәрен мөлдөрәтеп, әсәһенә ҡарай ҙа: « Һинең йөрәгең тибеүҙән туҡтамаясаҡмы?», - тип һорап ҡуя.\nБындай саҡтарҙа үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй ҡатын, бик йыш ҡабатланһа ла, был һорауҙы һәр ваҡыт тәү тапҡыр ишеткәндәй, һиҫкәнеп китә.\nИренең көтмәгәндә фажиғәле вафат булыуы уның өсөн аяҙ көндә йәшен һуҡҡандай булды. Ләйлә был хәлде аҡылы менән аңлаһа ла, күңеле менән ҡабул итә алманы. Унһыҙ тормошҡа әле булһа өйрәнә алмай. Алмаҫ та кеүек...\n...Ә ер өҫтөнә башты әйләндергес яҙ килгән. Яңғыҙ ҡатындың өшөгән йәнен йылытырға теләгәндәй, ҡояш та үҙ нурҙарын йәлләмәй һибә. Ағастар япраҡ ярған, донъя йәшеллеккә күмелгән. Ләйлә, карауатынан ҡалҡынып, тәҙрә аша тышҡа күҙ һалды. «Кеше үлһә лә, үлән барыбер шытып сыға, ҡояш та яҡтыртыуынан туҡтамай, һандуғастың моңо ла өҙөлмәй икән, - тип уйлап ҡуйҙы ул, - донъяла нәмә шул килеш, тик минең тормошом ғына тотошлайы менән бушап ҡалды...» Уның хәлен еңеләйтерлек, йөрәк һыҡрауын баҫырлыҡ бер генә сара ҡалмағайны был ерҙә. Бығаса яҡын күргән кешеләре лә ҡапыл ғына сит-ятҡа әйләнеп китте, әхирәттәренән, дуҫ-иштәренән дә ситләште ҡатын, улар менән аралашманы, осрашырға тура килгәнендә һөйләшер һүҙҙәр тапманы. Ҡунаҡ-мәжлестәргә лә йөорөмәй башланы, парлылар янында үҙенең яңғыҙлығын нығыраҡ тойҙо.\nТора-бара, Ләйләнең күңеленә ҡыйыуһыҙ ғына асҡыс яратып маташыусылар ҙа, тормошона вата-емерә инергә маташыусылар ҙа булды, тик ул берәүҙе лә үҙ итмәне. Иренә булған хистәрен сайпылдырғыһы килмәне уның.\nЯңғыҙлыҡтың бөтә ауырлығын үҙ иңдәрендә күтәреп, яттарға сер бирмәй йәшәгән ҡатындың күп төндәре керпек тә ҡаҡмай таңға барып ялғаныр булды. Элекке ғәҙәте буйынса, карауатҡа пар мендәр һалды Ләйлә, сәй эскәндә лә, өҫтәлгә үҙенеке менән ҡушарлап Мораҙымдың сынаяғын ултыртты. Тик яратҡан кешеһе уға хәҙер төштәрендә генә килә, көслө ҡулдары менән күкрәгенә ҡыҫа ла, ҡолағына ниҙер шыбырлай. Их, шул һүҙҙәрҙең береһен генә булһа ла ишетә алһа ине ул!..\nБашында ҡайнаған уйҙарынан арына алмай оҙаҡ ҡына ятты Ләйлә. Үҙенең тамам хәлһеҙ икәнлеген аңланы, был донъяла уны артабан йәшәтерлек көс ҡалмағанлығын таныны. «Арыным, былай йәшәүҙән тамам арыным», - үҙен ишетеүсе кеше юҡлығын белһә лә, ошо һүҙҙәрҙе ҡат-ҡат ҡабатланы. Биттәре, муйыны буйлап ағып төшкән йәштәрен тыйманы, күкрәген ярып сығырҙай булып дарҫлаған йөрәк тибешен дә ишетмәне ул.\nШул саҡ кемдер уның яурынына йылы ҡулдарын һалды. Тертләп китте Ләйлә. Артында кескәй ҡыҙы баҫып тора ине. Ул әсәһенең ярһып типкән йөрәк тәңгәленә усын терәне лә: «Әсәй, ул мәңге тибәсәкме? Бер ҡасан да туҡтамаясаҡмы?», - тип һамаҡлап иларға кереште.\nТормошонда бер тамсы өмөткә урын ҡалмағанда, был донъяла йөрәген ярып сыҡҡан ғәзиз балаһы барлығын онота яҙғаны өсөн Хоҙай Тәғәләнән ғәфү үтенде әсә.\nШул саҡ, баҡсалағы алмағасҡа килеп ҡунып, моңло һандуғас үҙенең мәңге өҙөлмәҫ йырын һуҙып ебәрҙе:\n- Сут-сут! Сут-сут!...


Бөгөндән кемдәргә QR-код кәрәк буласаҡ?\n1 Декабрь 2021, 17:00\nФедераль закон проектына ярашлы, QR-кодтар илдә кәм тигәндә 2022 йылдың йәйенә тиклем ҡулланыласаҡ.\nӨфөлә, Рәсәйҙең башҡа ҡалаларындағы кеүек үк, халыҡ күп йыйылған урындарҙа QR-код системаһы эшләй. 1 декабрҙән ковидҡа ҡаршы QR-код нисек файҙаланыласаҡ? Билдәле булыуынса, һуңғы үҙгәрештәр 2021 йылдың ноябрь уртаһында индерелгәйне.\nӘле Башҡортостан халҡы вакцина яһатыу тураһында QR-коды йәки ковидты үткәреүе тураһында белешмәһе, прививка яһатмау өсөн медицина күрһәтмәһе булмай тороп, майҙаны 1000 квадрат метрҙан артҡан сауҙа үҙәктәренә һәм баҙарҙарға инә алмай. Шулай уҡ 50-нән күберәк урынлы кафеларға инеү тыйыла. Бынан тыш, кино, театр, фитнес-клуб, мунса, матурлыҡ салоны, спа-салон һәм башҡа косметика хеҙмәттәре учреждениеларына ингәндә QR-код талап итәләр. Бөгөндән башлап шифаханаларҙа ял итеү өсөн дә уны мотлаҡ һораясаҡтар.\nФедераль закон проектына ярашлы, QR-кодтар илдә кәм тигәндә 2022 йылдың йәйенә тиклем ҡулланыласаҡ. Фаразлауҙарға ҡарағанда, прививка яһатмағандар өсөн сикләүҙәр артабан да дауам итәсәк. Үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ, вакцина яһатығыҙ!


Ауыл халҡы ҙур әүҙемлек күрһәтә\n8 Сентябрь 2019, 16:28\nБашҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары Марат Ғәҙелов белдереүенсә, һайлау штаттағы режимда бара. Мәғлүм булыуынса, Башҡортостанда 3 миллион 49 мең 571 кешенең һайлау хоҡуғы бар. Шул иҫәптән, һайлаусыларҙың 1 миллион 376 меңе – ир-ат, 1 миллион 660 тирәһе һайлаусы – гүзәл зат.\nРеспубликала 38 мең самаһы кеше беренсе тапҡыр тауыш бирәсәк. 30 йәшкә тиклемгеләр һаны – 600 меңдән ашыу, ә 100 йәште үткәндәр – 277 кеше.\nҒәҙәттәгесә, ауыл халҡы ҙур әүҙемлек күрһәтә.Йылайыр ауылында йәшәүсе абруйлы ғаилә – Фирҙәүес Мәхәмәтдин ҡыҙы һәм Хәмит Зәйнулла улы Хәйбуллиндар, мәҫәлән, район, республика яҙмышына битараф булмаған ысын илһөйәрҙәр һәм әүҙем йәмәғәтселәр булараҡ, мөһим сәйәси ваҡиғанан бер ваҡытта ла ситтә ҡалмайҙар.


Милләт әсәһе бул, башҡорт ҡатыны! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Милләт әсәһе бул, башҡорт ҡатыны!\nМилләт әсәһе бул, башҡорт ҡатыны!\n“Иң көслө ир-егет – ул ҡатын-ҡыҙ”.\nҠатын-ҡыҙ – милләт әсәһе. Ул нәфис иңенә, бала бағыу, ғаилә мәшәҡәттәренән тыш, ил хәстәрен дә ала. Борондан уҡ башҡорт ҡатын-ҡыҙы милләткә афәт янаған саҡта ҡул ҡаушырып тик ултырмаған. Кәрәк икән, ҡорал алып, дошманға ҡаршы сапҡан. Ә бөгөн ул ниндәй уй-мәшәҡәттәр менән яна? Йән, күңел ҡәҙере ситләшкән, аҙғынлыҡ, матди донъя рухи байлыҡтан ҡиммәтерәк була барған заманда башҡорт ҡатын-ҡыҙы тыныс, ғәмһеҙ ҡала алмай.\nҮткән йомала Өфө ҡалаһының Нефтселәр мәҙәниәт һарайында Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтенең өсөнсө съезы үтте. Унда көнүҙәк мәсьәләләр күтәрелде, проблеманан сығыу юлдары асыҡланды. Мәртәбәле сарала республикабыҙҙың төрлө райондарынан, Силәбе, Ҡурған, Һамар, Һарытау өлкәләренән, Пермь крайынан, Татарстандан делегаттар, йәмғеһе 450-нән ашыу кеше ҡатнашты.\nЙыйын Аҡ инәйҙең сығышы менән асылды. СССР-ҙың халыҡ артисткаһы Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова милләттәштәренә мөрәжәғәт итте:\nТапҡан, баҡҡан Изге йән!\nҠалҡан булған батыр йән!\nДонъяла иң йомшаҡ күңел –\nЯҡшы һүҙле Матур йән!\nБашҡорт ҡатыны, сәләм минән!\nМең йәшлек Аҡ инәнән!\nТәүҙә сәләмләү һүҙе менән БР Дәүләт Йыйылышы − Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова сығыш яһаны.\n− Бөгөн ҡатын-ҡыҙҙарҙың күп өлөшө һаулыҡ, мәғариф, мәҙәниәт өлкәләрендә эшләй. Шулай ҙа улар араһында эшһеҙлек актуаль булып ҡала. Әсәлекте, балалыҡты яҡлау буйынса дәүләт программалары, закондар ҡабул ителә. Әле өс бала йә инвалид сабый тәрбиәләүселәргә ер биреү, уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) бала алғандарға «әсәлек капиталы» түләү ҡарары тормошҡа ашырыла, − тине Лилиә Салауат ҡыҙы.\nБР-ҙың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова 90-сы йылдарҙан эшләп килгән был ҡатын-ҡыҙҙар йәмәғәт ойошмаһының республика тормошонда мөһим урын биләүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n“Сәхибъямал” татар ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе Гөлйыһан Йәһүҙина, ике милли йәмғиәт бер-береһенә терәк-таяныс булған саҡта, маҡсаттарға өлгәшергә мөмкин, тип билдәләне.\nАртабан Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының баш ғилми хеҙмәткәре, филология фәндәре докторы Розалия Солтангәрәева “Бөгөнгө заманда башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының статусы һәм роле” темаһына доклад менән сығыш яһаны.\n– Хәстәребеҙ тик ҡатын-ҡыҙҙар эше генә түгел, беҙ дәүләт һулышы менән йәшәйбеҙ. Маҡсаттарыбыҙ күп.\nҮҙ хоҡуҡтарыбыҙҙы белмәү арҡаһында, йәшәйешебеҙҙә кире күренештәр менән йыш осрашабыҙ. Әле башҡорт телен уҡытыу тирәһендә сәйәси фон ҡуйырғандан-ҡуйыра. Ҡайһы бер әҙәмдәр асыҡтан-асыҡ баҡсабыҙға таш ырғыта. Башҡорттарҙың иң изге тойғоларында уйнап, күңелдәрҙә шик уята. Беҙ, ҡатын-ҡыҙҙар, бындай эштәргә ҡырҡа ҡаршыбыҙ!\nКиләсәк быуынды намыҫлы, илһөйәр итеп тәрбиәләү, гражданлыҡ принциптарын үҫтереү хаҡында ҡайғыртырға тейешбеҙ. Бөгөн интеллектуаль яҡтан үҫешкән, әммә әхлаҡи тәрбиә бирелмәгән балалар һаны арта. Улар йәмғиәткә ҡурҡыныс тыуҙыра. Уяу булайыҡ.\nМәрхәмәтлелек, ололарға ихтирамлы ҡараш, бәлә-ҡазаға тарығандарға матди ярҙам күрһәтеү ҙә ойошмабыҙҙың төп йүнәлештәренең береһе булып ҡала.\nБашҡорт халҡының йолаларын, милли үҙенсәлектәрен һаҡлап ҡалыу зарур. Ҡурай, сәсәнлек сәнғәте, боронғо йырҙар традициялары теүәл һәм тулы килеш киләсәк быуынға тапшырылырға тейеш. Юғиһә ҡайһы бер ижадсылар уларҙы аранжировкаға һалып үҙгәртә. Ул саҡта оҙон көйҙөң фәлсәфәһе үҙгәрә бит. Бейеү сәнғәтенә ят мәҙәниәт ҡушылды. Ул да үҙ йөҙөн юғалта башланы. Сәнғәт мәктәбен үҫтереүҙә ҡалышабыҙ. Телебеҙҙе һаҡлайыҡ тиһәк, милли матбуғатҡа иғтибарҙы кәметмәҫкә тейешбеҙ.\nҠатын-ҡыҙҙар – милләт әсәләре, еребеҙгә ят булмайыҡ. Яҡты өмөттәребеҙ ысынбарлыҡҡа булһын. Берҙәмлектә – беҙҙең көс!\nРФ Дәүләт Думаһы депутаты, БР-ҙың атҡаҙанған табибы Сәлиә Мырҙабаева ҡатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтарын һәм мөмкинлектәрен тәьмин итеүҙә дәүләтебеҙҙең ниндәй йүнәлештә сәйәсәт алып барыуына туҡталды.\n– Бөгөнгө ҡатын-ҡыҙҙарҙың күбеһенә карьера үҫтереүе, яҡшы түләнгән эшкә урынлашыуы еңелдән түгел. Улар йорт мәшәҡәттәренә күмелгән. Сәйәсәттә уларға ихтыяж юҡ, тип әйтергә була. Гүзәл заттар урындарҙа мөһим мәсьәләләрҙе уңышлы хәл итә. Шуға ла ҡатын-ҡыҙҙарҙың күбеһе муниципаль кимәлдә яуаплы вазифа атҡаралыр. Был уларҙың ауыр, ваҡ эштәрҙе сабыр атҡара алыуынан киләлер. Ҡатын-ҡыҙҙар йәмғиәтенә, лидер ҡатын-ҡыҙҙарҙы асыҡлап, уларға даими ярҙам күрһәтеп торорға кәрәк.\nЙәмғиәтебеҙ ғаиләлә көс ҡулланыуға ҡаршы эшмәкәрлеген дауам итһен ине, профилактика даими үткәрелергә тейеш, − тине Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы.\nЫсынлап та, иҫерек иренән, атаһынан яфа күргән гүзәл заттар, балалар аҙмы ни? Ғаилә, тәү сиратта, тыныслыҡ, именлек утрауы булырға тейеш. Әгәр ҙә йәмғиәт вәкилдәре төрлө һөйләшеүҙәр алып барһа, был ғаилә тормошона ыңғай йоғонто яһамай ҡалмаҫ.\nРеспубликабыҙҙа эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгән башҡорт гүзәл заттары бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Шуларҙың береһе – “Ағиҙел” дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Зөһрә Исмәғилева үҙенең өлгөһөндә маҡсаты булғандарҙың ниндәй ҡаҙаныштарға өлгәшә алыуын дәлилләне. Ул Өфө трикотаж фабрикаһы, башҡорт милли кейемдәрен теккән “Ағиҙел” предприятиеһы, милли аш-һыу тәҡдим иткән “Аҡбуҙат“ ойошмаһын уңышлы етәкләй. Эшлекле ханым үҙ эшселәре өсөн төрлө уңайлыҡтар тыуҙырған: балалар баҡсаһы, ятаҡ, медицина пункты булдырған. Уңған ҡатын-ҡыҙға, афарин, тип әйтергә ҡала.\nРФ Дәүләт Думаһы депутаты ярҙамсыһы, филология фәндәре кандидаты Гөлнур Ҡолһарина сығышында йәмәғәт ойошмалары үҫешендә йәштәрҙең ниндәй роль тотоуына туҡталды.\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтенең социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау комиссияһы рәйесе, БР Йәмәғәт палатаһы ағзаһы, профессор Мәхмүзә Ғәйнуллинаның сығышы күптәрҙе уйға һалғандыр. Ул, ҡайһы бер дәүләт органдары халыҡтың проблемаларын хәл итеүҙән ситтә ҡала, тип белдерҙе. Ҡайһы бер эштәрҙең отчет өсөн генә башҡарылыуына көйөндө.\n– Демография арта, тип ҡыуанабыҙ. Әммә бөгөн кемдәр бала таба һуң? Кем патриот, кем ил киләсәге хаҡында хәстәрләй?! Эскесе, наркоман, түбән интеллектлы әсәләрҙән сабыйҙар күп тыуа. Физик һәм психик кәмселектәре булғандар арта. Киләсәк шулар ҡулына ҡаласаҡмы? Демография сифатлы булырға тейеш. Ошо мәсьәләне хәл итер өсөн түбәндәге тәҡдимдәрҙе индерәм:\n– наркотик ҡулланған өсөн енәйәт яуаплылығын тергеҙергә;\n– социаль яуаплы, сәләмәт тормош алып барған, өс һәм унан да күберәк бала үҫтереүселәргә сабыйҙарын тәрбиәләү ваҡытын эш стажына иҫәпләргә;\n– бала тапҡан эшһеҙ ҡатын-ҡыҙҙарға ла декрет пособиеһын түләргә;\n– ауырлы ҡатын-ҡыҙҙарға медицина үҙәктәренә бушлай барыу-ҡайтыу мөмкинлеге булдырырға;\n– ауыл хужалығы өлкәһендә хеҙмәт итеүсе гүзәл заттарҙың эш шарттарын яҡшыртырға кәрәк.\nИжтимағи-сәйәси һәм хоҡуҡи тикшеренеүҙәр институты директоры урынбаҫары, тарих фәндәре кандидаты Гөлдәр Хилажева демографик һәм социаль үҫеш проблемалары хаҡында һөйләне. Гөлдәр Фәрит ҡыҙы әйтеүенсә, ауылдарҙа һаман да үлем кимәле юғары ҡала. “Суицид буйынса ауылдағылар “рекорд” ҡуя. Күберәк көслө заттар үҙ теләге менән донъянан китә икән. Һуңғы йылдарҙа ҡала халҡы арта. Һөҙөмтәлә башҡорт ҡатын-ҡыҙы, ҡала тормошона ҡулайлашып, быуындан-быуынға тапшырылып килгән йолаларҙы үтәүҙән туҡтай. Киләсәктә тамырҙарын, милли традицияларын белмәгәндәр артҡандан-артасаҡ бит”, − тине ул.\n– Үҙ мөмкинлектәребеҙгә шикләнеп ҡарайбыҙ. Бала саҡтан уҡ өй ялтырап торһон, ир менән бала туҡ, өҫтәре таҙа булһын, тип өйрәнеп үҫәбеҙ, − тип һүҙ башланы Стәрлетамаҡ ҡалаһының башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһы рәйесе В. Баймырҙина. – Ҡайһы саҡ гүзәл заттар иңенә ир бурысы ла төшә. Эскесе, тиран, ялҡау көслө заттарға “ҡол” булып йәшәүселәр ҙә аҙ түгел. Бөгөн йортта ғына ултырып, өй усағын һаҡлап булмай. Заман ҡатын-ҡыҙы сәйәси белемле, иҡтисади яҡтан үҫешкән булырға тейеш.\nБР Мәғариф министрлығының бүлек мөдире Рәйсә Күзбәкова бала күңелен түбән кимәлдәге мәҙәниәт менән тәрбиәләргә маташыусыларға ҡаршы сыҡты. Ысынлап та, ләззәтле, матур тормошҡа әйҙәгән сағыу лозунгыларҙан алып асыҡтан-асыҡ фәхишәлеккә, аҙғынлыҡҡа, енәйәтселеккә саҡырған күренештәр арта. Бала күңеле сүп-сар менән тула. Уларҙың ниндәй кеше булып буй еткереүе хаҡында уйлаһаң, күңелдә шом уяна.\nРәйсә Абдрахман ҡыҙы мәғариф системаһындағы ҡайһы бер үҙгәрештәрҙең кире эҙемтәләренә лә туҡталды. “Йән башына ҡарап финанслау, оптималләштереү арҡаһында педагогтарҙың күбеһе эшһеҙ ҡалды, мәктәптәрҙә уҡытыу кимәле түбәнәйҙе”, − тип бошондо.\nСибай ҡалаһының башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе Зифа Сөләймәнова таусылар төйәге халҡын борсоған актуаль мәсьәләләрҙе күтәрҙе. “Сибай халҡын эшһеҙлек һәм экология мәсьәләһе бик борсой”, − тип белдерҙе Зифа Ғәле ҡыҙы.\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йыйынында халыҡ-ара спорт мастеры, шашка буйынса биш тапҡыр донъя чемпионы Тамара Танһыҡҡужина ла ҡатнашып, үҙенең тәҡдим-теләктәрен еткерҙе. Бала тәрбиәләүҙә шашканың ыңғай роле ҙур булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.\n“Айыҡ ауыл” республика акцияһын башлап ебәреүсе Әбйәлил районы вәкилдәре сығыштарында үҙ тәжрибәләре менән уртаҡлашты. Был район халҡы акцияға бик әүҙем ҡушылған. Әлшәй, Балаҡатай райондарының ҡатын-ҡыҙҙар ойошмалары вәкилдәре тормошобоҙҙоң теге йәки был проблемаларын һүрәтләне.\nСит тарафтарҙан килгән ҡунаҡтар, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары, һулышығыҙҙы тойоп йәшәйбеҙ, артабан да берҙәм булайыҡ, тип белдерҙе.\nСъезд ваҡытында йылына бер мәртәбә бирелә торған иң юғары премия быйыл филология фәндәре докторы, профессор Фирҙәүес Ғилметдин ҡыҙы Хисамитдиноваға тапшырылды.\nШулай уҡ эштәрендә яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән гүзәл заттарға төрлө учреждение-инстанциялар исеменән Маҡтау ҡағыҙҙары, Рәхмәт хаттары тапшырылды. Артабан БР Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте резолюцияһы ҡабул ителде, байрағы, совет идараһы ағзалары раҫланды. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе итеп ғалимә, сәсәниә Розалия Әсфәндиәр ҡыҙы Солтангәрәева һайланды.\nРеспубликабыҙ ҡатын-ҡыҙҙары съездан дәрт-илһам алды, киләсәккә маҡсаттар билдәләне. Осрашыу Башҡортостандың сәнғәт оҫталарының концерты менән тамамланды.\nНәсимә Әйүпова, Ишембай районының Этҡол ауылының ҡатын-ҡыҙҙар йәмғиәте рәйесе:\n–\tБеҙ эскелеккә ҡаршы эш йәйелдереп ебәрҙек. Көмөшкәселәргә ҡаршы көрәшәбеҙ. Бөгөн улар ауылыбыҙҙа юҡ кимәлендә. Эсергә яратҡан бер нисә егетте эш менән тәьмин иттек. Хәҙер уларҙың тормошо ыңғай яҡҡа үҙгәрә башланы. Ҡатын-ҡыҙ эсһә, ҙур бәлә. Гүзәл заттар менән һөйләшеүҙәр алып барабыҙ, әҙерәк оялтыу, ыңғай өлгөләр күрһәтеү уларға яҡшы йоғонто яһай. Яңыраҡ ике айыҡ туй, шулай уҡ бәпес туйы үткәрҙек. Димселәр клубы яҡшы эшләй.\nФәнзирә Әхмәтова, Ҡыйғы районының Дүшәмбикә ауыл биләмәһе башлығы:\n– Ауыл тормошонда ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы әүҙем ҡатнаша. Ниндәй генә саралар булһа ла, шуның уртаһында ҡайнайбыҙ. Ауыр хәлле ғаиләләрҙең көнкүрешен контролдә тотабыҙ, эскелеккә ҡаршы көрәшәбеҙ, эшһеҙҙәргә мөмкинлеккә ҡарап ярҙам итәбеҙ. Быуындар бәйләнешен нығытҡан, милли асылыбыҙҙы һаҡларға ярҙам иткән байрамдар ойошторабыҙ.\nРәйфә Ғәлиева, Стәрлебаш районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе:\n– Һуңғы йылдарҙа был йәмғиәттең йәнләнеүе ҡыуаныслы. Беҙҙең райондағы ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ярҙам итә, планға ярашлы эш алып бара. Бөгөнгө сараға килгәндә, үҙемә ыңғай тәьҫораттар тупланым, тәжрибә уртаҡлаштым. Съезд эшлекле шарттарҙа үтте. Сығыш яһаусылар үҙ төбәктәренең проблемаларын асыҡтан-асыҡ сағылдыра алды. Уй-ниәттәр тик һүҙҙәрҙә генә ҡалмаһын, тормошҡа ашырылһын ине. Яңы һайланған идара ағзалары власть органдары менән тығыҙ бәйләнештә булып, мәсьәләләрҙе хәл итә башлаһын ине. Яңы башланғыстарында уларға уңыштар ғына юлдаш булһын.\nСығыу ваҡыты 25-10-2011, 09:44 | Ҡаранылар: 2725\nҠатын-ҡыҙҙар йәмғиәтенә – 25!\nГүзәл заттар партияға берләшә\nҒаилә, бала һәр ваҡыт дәүләт яҡлауы аҫтында булырға тейеш


Һыулы (утрау) — Башҡорт Википедияһы\nХалҡы 0 кеше\nВодный — Маныч-Гудило тоҙло күл уртаһында урынлашҡан утрау, Ростов өлкәһе.\nУтрау ярым ай формаһында. Үлсәмдәре: оҙонлоғо 12 километр һәм киңлеге 4 километр, кеше йәшәмәй. Утрауҙа «Ростовский» дала ҡурсаулығы эшселәре төҙөгән ҙур булмаған кирбес бина, ҡом менән тулған артезиан ҡоҙоғо һәм металл һыу эсергес конструкция бар. Утрауҙа ҡыуаҡлыҡ һәм ағас үҫемлектәр юҡ, тик тәпәш ҡанүлән, әрем һәм бүтәгә генә үҫә. Бөтә утрау буйлап аттың һөйәктәре һәм баш һөйәктәре туҙып ята.\nВодный утрауы тик 1948 йылда барлыҡҡа килгән. 1936 йылда хөкүмәт ҡарары буйынса «бәхет йылғаһы» төҙөлөшө башланып китә. Кубань һәм Егорлык йылғаларын тоташтырырға тейеш булған Невинномысск каналын төҙөү өсөн халыҡты төҙөлөшкә ҡушылырға саҡырған агитация материалдарында был каналды шулай атайҙар. 12 йылдан проектты тормошҡа ашырғандан һуң, һыу баҫыуҙарҙың ҙур территорияһын баҫып, күрше эргә-тирәгә йәйелә. Ер өҫтөндә тик ике утрау ғына тороп ҡала, Һыулы -иң ҙуры. Утрау 1954 йылда, был ерҙәрҙең ҡоро климатын бер аҙ йомшартыу маҡсатында, күрше Пролетар һыуһаҡлағысынан һыу ебәргәс утрау барлыҡҡа килгән тигән версия бар.\nВодный утрауының ҡырағай аттары\nАттарҙың ҡалдыҡтары утрауҙа Батый хан осоронда уҡ барлыҡҡа килгән тигән легенда бар. Йәнәһе Батый хан талап алған байлығын Көнбайыш Маныч йылғаһы үҙәнендә урынлаштырған, ә иң ҡиммәтле хазиналарын утрауҙа ергә күмгән һәм аттарҙы һаҡҡа ҡуйған. Икенсе юрау буйынса, был аттар Ҡыҙыл Армия сигенгән ваҡытта ҡалдырған хайуандарҙан таралған. Ҡыҙыл Армия башлыса, көслө һәм талымһыҙ булғанға күрә, аттарҙың Дон тоҡомон ҡулланған. Әммә, был ике тарих та уйҙырма булып тора.\nШаһиттарҙың күрһәтеүе буйынса, һыу шул тиклем көтмәгәндә килә, төп көтөүҙән ике йөҙләп һарыҡты һәм тиҫтәләгән атты айыра. Башта көтөүселәр һарыҡтарҙы кәмәләрҙә алып сығырға уйлайҙар. Ләкин аҙаҡ ҡалған мал артынан һуңғараҡ, һыу боҙ менән ҡапланғас килергә булалар. Ләкин һарыҡтарҙан айырмалы рәүештә аттар ныҡ ҡырағайланалар.\n1950-се йылдарҙа совхоз утрауҙы көтөүлек итеп ҡулланырға ҡарар итә. Биш мең һарыҡ һәм ике тиҫтә ат утрауҙа яҙҙан көҙгә тиклем булалар, бүреләр уларға тейә алмайҙар, аҙыҡ өсөн түләргә кәрәкмәй. Малды күсереү өсөн борам менән аша сығыуҙы ойошторалар, борам малдарҙы көн һайын ике тапҡыр сығара. Ләкин һуңғараҡ проблема килеп тыуа: һыу әйләнеше режимына ҡыҫылыу арҡаһында һыуҙың тоҙлолоғо тиҙ арта башлай. Урындағы халыҡтың күрһәтеүе буйынса, 1950-се йылдар уртаһына ул эсәр һыу сифатын юғалта. Һөҙөмтәлә совхоз малды эсереү өсөн үҙенән-үҙе урғылып торған артезиан ҡоҙоғо ҡаҙа.\nВодный утрауында 1980-се йылдар аҙағында малдарҙы көтөүҙән туҡтайҙар. Шул ваҡыттан алып унда тик аттар ғына ҡала. Сөсө һыулы скважиналарҙы ваҡыт үтеү менән сүп-сар баҫа, борам эшләмәй башлай. Шул саҡ властар иҫке шифахана урынында мең урынлыҡ ҙур ҡымыҙ менән дауалау шифаханаһы ойошторорға ҡарар итәләр. Бының өсөн аттарҙы утрауҙан алырға маташалар. Ләкин аттар ныҡ ҡырағайланалар, уларҙы күсереү килеп сыҡмай. Һөҙөмтәлә шифахана төҙөүҙән дә баш тарталар.\n↑ 1,0 1,1 Одичавший мир\n↑ Остров диких лошадей\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һыулы_(утрау)&oldid=684258 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:05 1 май 2017 үҙгәртелгән.


Ҡустыбыҙҙы бәлә-ҡазанан ҡотҡарҙы ул.\nБыл хәл ҡустыларымдың өлкәненә 14 йәш тулған йылда булды... Ноябрь аҙағы, ер туң, әммә ҡар юҡ әле, шуға күрә үтә һыуыҡ. Малға төнгөлөккә ашарға һалып, бикләп ингәндән һуң, башҡаса сығып йөрөгө килмәй. Ә өлкән ҡустым өйҙә юҡ, ҡайҙа йөрөйҙөр инде бынау һыуыҡта? Имен йөрөһөн, аҡылһыҙ бала түгел, ҡайтыр, тип һеңлем менән күҙ ташлап ҡына аңлашабыҙ, ымлашабыҙ. Әсәй ишетмәһен тибеҙ, хафаландырғы килмәй. Ә әсәйем ауырый...\nБәләнән йолоп алыр көсө бар\nҠапыл ғына атайым үлеп киткәне бирле юғары ҡан баҫымынан, йөрәк сиренән йонсой. Өҫтәүенә быйыл аяҡ-ҡулы һыҙлап ыҙалата. Бына бөгөн дә фельдшер килеп, укол ҡаҙап, дарыуҙар яҙып, кәңәштәрен биреп китте. Киске сәйҙән һуң ике бәләкәй туғаныбыҙҙы йоҡларға һалғас, һеңлем менән икәүләп әсәйебеҙ янында тыныс ҡына һөйләшеп ултырабыҙ. Әсәйҙең йоҡоһо инәле-сығалы, ойоп ҡына ята кеүек. Төндәр буйы йоҡлай алмай, иртәнсәк ике-өс сәғәт кенә серем итеп, шуға хушһынып йәшәүгә әйләнәсәк ҡалған ғүмере әсәйебеҙҙең.\nБеҙ ипләп кенә мөңгөр-мөңгөр һөйләшеп ултырып, нимә булғанын абайламай ҙа ҡалдыҡ. Ҡапыл әсәй “Улым! Улым!” тип ҡысҡырып, күҙ асып йомғансы һикереп тороп, эске күлдәксән генә көйө өйҙән атылып сығып китте. Беҙ иҫебеҙгә килеп, өҫ, аяҡ кейеме тотоп йүгерешеп сыҡҡанда, әсәйебеҙ ишек алдында тубыҡланып, бөкләнеп ҡатып ҡалған бер кеше эргәһендә бөтөрөнә ине. Бына ул: “Улыҡайым тере, иҫән, Аллаға шөкөр!” – тип һөйләнә-һөйләнә, кәм тигәндә 70 килограмм ауырлыҡтағы ҡустымды еңел генә күтәреп, өйгә инеп китте. Ҡулын да күтәрә алмай ауырып ятҡан әсәйебеҙ быларҙы шул тиклем етеҙ эшләне, беҙ кейем кейҙереү түгел, һүҙ ҙә әйтеп өлгөрмәнек. Ҡустымды залдың иҙәненә индереп һалды ла: “Тиҙерәк миңә ярҙамлашығыҙ, шкафтан араҡы алып бирегеҙ ҙә, әйҙә, тәнен ыуышығыҙ. Һин – ҡулдарын, һин – аяҡтарын, үҙем тәнен, башын ыуам”, – тине.\nБеҙ һеңлем менән икәүләп аяҡ-ҡул ыуғансы, әсәйем уның арҡаһын, эсен, башын ҡып-ҡыҙыл итеп, ыңғайына әллә ниндәй доғаларын уҡып өшкөрә, беҙҙе етеҙерәк булырға өгөтләп тә өлгөрә ине. Беҙ уның сослоғона, оһоллоғона, оҫталығына һоҡланып, яңы ғына башын да күтәрә алмай ауырып ятҡан кеше ул инеме, тип бер-беребеҙгә ҡарап ҡуйҙыҡ. Ниһайәт, тигеҙ тын ала башлаған ҡустымды юрғанға урап, диванға һалырға булдыҡ. Ҡустым көс еткеһеҙ ауыр тойолдо беҙгә, өсәүләп беренсе ынтылыуҙа ғына күтәрә алманыҡ, саҡ мендереп һалдыҡ. Ә әсәйебеҙ уны ҡултыҡ аҫтына ғына ҡыҫтырып тигәндәй осороп алып инде бит өйгә! Ғәжәп хәл!\nБыл хәл булыр алдынан беҙ төпкө йоҡо бүлмәһендә инек, ә ул бүлмәгә бер тауыш та барып етмәй. Иҫе инәле-сығалы ойоп ятҡан әсәйебеҙ нисек ишеткән улының ишек алдына килеп ауғанын? Ниндәй ҡөҙрәтле көс уға балаһы бәләгә осрауын аңғартҡан? Иҫең китер һиҙгер, көслө әсә йөрәгенә!\nИртәгәһенә ҡустым һап-һау уянды, хатта сөскөрмәй ҙә ине. Ә бит ул һыуыҡтан ҡатҡан ине, аҙ ғына һуңлаһаң... уйлауы ла ҡурҡыныс! Нимә булғанын һөйләп тормай, әсәйҙән, беҙҙән ғәфү үтенде лә, башҡа ундай хәл ҡабатланмаҫ, тип һүҙ бирҙе.\n...Әсәйебеҙ һәр беребеҙҙе гелән ҡотҡарып өлгөрөр, көтөлмәгән бәләнән йолоп алыр, әллә ниндәй медицина профессорҙарынан да артығыраҡ ярҙам күрһәтер һәм шәбәйтеп алыр ине.\nШул уҡ ҡустым икенсе йыл инде әрмелә хеҙмәт итә, ул Германияға эләккәйне. Өлкән сержант икән, хәрби часында маҡтайҙар, әсәйемә командирҙарынан рәхмәт хаттары килеп тора. Әммә тормош бит гел беҙ уйлағанса ғына бармай.\nӘсәйемдең аяғы һыҙлауы көсәйеп, ҡустым әрмегә киткәне бирле атлай алмай диванда ултыра. Уны оҙатҡанда ауырһынып булһа ла йөрөй ине әле. Ә хәҙер ике таяҡҡа таянып, тышҡа йомошона саҡ сығып инә. Шул бәләләр етмәгән, бер көн иртәнсәк һау кешене лә аяҡтан йығырлыҡ хәбәр килде: “Улығыҙ армияла ҡазаға тарыған, тикшереү, яҙмышын хәл итеү маҡсатында Мәскәүгә алып килгәндәр. Туғандарының килеүе һорала”, – тигәндәр. Был хәбәрҙән бөтәбеҙ ҙә шаҡ ҡаттыҡ. Ә әсәйем, биш минут та үтмәне, еңел генә урынынан ҡуҙғалып, ҡайҙалыр йыйына башланы. “Мин хәҙер ауыл хакимиәтенә, мәктәпкә барып киләм, ә һеҙ мунса яғып ҡуйығыҙ. Иртәгә район үҙәгенә барып документтар йүнәтеп ҡайтам да Мәскәүгә ҡуҙғалырбыҙ. Кем минең менән бара, кем донъя көтөп ҡала, ҡайтҡас һөйләшербеҙ”, – тине лә елпелдәп сығып та китте.\nБеҙ бер һүҙ ҙә әйтеп өлгөрмәнек, ғәжәпләнеүебеҙҙең сиге юҡ ине. Йыл буйы атлай алмай ултырған әсәйебеҙ елдереп сығып китһен әле!\nЙүгереп йөрөп мунса яғып ебәрҙек. Бына әсәй ҡайтты, аҡһабыраҡ атлай, һыҙланыуы йөҙөнә сыҡҡан, ләкин ул быны абайламай ҙа, һиҙмәй ҙә ине. Ауыл хакимиәтенән, мәктәптән, ҡустымдың армияға тиклем эшләп киткән урынынан характеристикалар, әллә ниндәй белешмәләр алған.\nИртәгәһенә район үҙәгенә лә барып, үҙе кәрәк һанаған документтарҙы йүнәтте. Юлдан ҡайтҡас, йәне көйөп һөйләгәнен иҫләйем: “Район хакимиәтенә барып, йәштәр, ветерандар, юридик бүлектәргә инеп сыҡтым. Шунда бер түрә йораты: “Һин – наҙан ауыл бисәһе, Мәскәүгә барып нимә ҡыйрата алаһың инде. Илап өйөңдә генә ултыр, башҡа кешең юҡмы ни унда ебәрергә?” – тип тора битһеҙ”.\n“Башымды киҫергә бирәм...”\nШулай итеп, Мәскәүгә юлландыҡ. Поезға билеттар плацкарт вагондың өҫкө урындарына ғына булды. Һыҙланған әсәйем өсөн хафаланып, мин аҫҡы урынға алмаштырырға тырышып ҡараным, килеп сыҡманы. Ә ул бер өн дә сығармай, ыңғырашмай, һуҡранмай менеп-төшөп йөрөнө. Ниһайәт, барыр еребеҙгә барып еттек. Иң беренсе ҡустым янына барҙыҡ. Уны бикләмәгәндәр, шунда бер хәрби часта булып сыҡты. Әзмәүерҙәй туғанымдан ярты бит һәм ике күҙ генә ҡалған. “Эй балаҡайым, ниңә ул тиклем бөтөрөнгәнһең? Ғәйеплеһеңме әллә?” – тип һорай әсәй. “Юҡ, ғәйепле түгелмен дә ул, барыбер көйәм”, – тине ҡустым. Беҙ килгәнгә ныҡ ҡыуанды, хатта йөҙө асылып китте: “Әсәй килгәс бирешмәйем инде”, – тине.\nБер аҙҙан өсәүебеҙҙе бергә часть командирына саҡырҙылар. Уның кабинетына инеп, ҡустым беҙҙең килеүебеҙ хаҡында доклад биреп тә өлгөрмәне, командиры уны аҡырып әрләй башланы: “Һиңә оят түгелме? Етмәһә, йылмайып тора...” Әммә ул хәбәрен һөйләп бөтөрә алманы. “Хәҙер үк туҡтатығыҙ! Һеҙгә тыуған ил һаҡсыһын уның әсәһе алдында кәмһетергә кем хоҡуҡ бирҙе? Мин быны былай ғына ҡалдырмайым, судҡа ялыу яҙам!” – әсәйемдең күкле-йәшелле тауышынан кабинеттағы тәҙрәләр зыңлап, командирҙың ҡулындағы ручкаһы төшөп китте, сиртһәң, ҡаны сығырға торған ҡып-ҡыҙыл йөҙө буҙға әйләнде.\nБеҙ ҙә тертләп ҡуйҙыҡ. “Шуның сама ер үтеп килеп, улым тураһында әр-битәр, мыҫҡыллы һүҙҙәр тыңларға йыйынмайым. Мин уны яҡлар, ғәйепһеҙ булыуын раҫлар, ярҙам итер өсөн килдем һәм быны эшләйәсәкмен! Башымды киҫергә бирәм, әммә улымдың ғәйепле булыуына ышанмайым. Ул 12 йәшендә, атаһы үлгәс, күп балалы ҙур ғаиләне үҙ иңенә алды. Улым енәйәтсе түгел! Шуға күрә уға ла, миңә лә хөрмәт менән ҡарарға тейешһегеҙ!” – әсәйем быларҙың бөтәһен дә бер тында һөйләп бөттө лә тишерҙәй итеп командирға ҡараны. Уның күҙ ҡарашынан тегенеһе яурынын йыйырҙы ла үҙ алдына һөйләнгәндәй: “Беҙҙең часть янында ҡунаҡхана бар, шунда урынлаша алаһығыҙ...” – тине. Әммә командирҙың һүҙҙәре был юлы ла ҡырҡа кире ҡағылды: “Юҡ, мин ҡунаҡханала йәшәй алмайым. Миңә улымды ҡотҡарыу өсөн адвокат ялларға тура киләсәк.\nОшо мәсьәләләр хәл ителгәнсә беҙҙе урынлаштырып торорға тейешһегеҙ. Әгәр ярҙам итмәһәгеҙ, бына ошонда, һеҙҙең ишек янына, урынлашам да эше ыңғай хәл ителгәнсә шунда көтәсәкмен”, – тип ингән ерҙәге ултырғысҡа барып ҡунаҡланы. Был командирҙы әсәйем ғүмерҙә онота алмаҫлыҡ итеп шаҡ ҡатырғандыр тип уйлайым, сөнки ул башҡа бер һүҙ ҙә өндәшмәне.\n15 минуттан казарманың бер бүлмәһен бушатып, өс карауат ҡуйып, беҙҙе шунда урынлаштырҙылар. Һалдаттар сәйнүк, һауыт-һаба, бер аҡ, бер ҡара икмәк килтерҙе. “Эй, балаҡайҙар, йүгереп торалар бит әле, өйҙәрен, әсәйҙәрен, туғандарын һағынғандарҙыр инде”, – тип әсәйем күҙҙәренә йәш алып, һалдаттарҙы йәлләп бошоноп алды. Артабан ҡустым аша иптәштәренә кәнфит, ирис кеүек тәм-том, тәмәке ебәреп торҙоҡ. Армияла егеттәргә тәмле-татлы етмәй икән ул. “Беҙ ҡалаға барабыҙ, һеҙгә нимә алып ҡайтайыҡ?” тиһәк, улар: “Что-нибудь сладкое”, – тип яуаплай.\nӘ ҡустым беҙ ҡайтып киткәнсә яныбыҙҙа булды, иртәнге, төшкө, киске ашты бергә ашаныҡ. Төрләндереп, тәмле ризыҡтар бешереп һыйларға тырыштыҡ уны. Әсәйем көн һайын массаж эшләп, доғаларын уҡып, тик яҡшы хәбәрҙәре менән ҡустымдың рухын күтәрергә, күңелендә ышаныс тыуҙырырға тырышты. “Бөтәһе лә һәйбәт буласаҡ, балам, тик һин ышан ғына. Ышаныс ҙур көскә эйә”, – тип тамамланы ул һәр һүҙен.\nШулай булды ла: әсәйем Мәскәү һынлы Мәскәүҙә үҙебеҙҙең башҡорт, мосолман адвокаттарын табып, хоҡуҡ машинаһын ҡуҙғатып ебәрҙе. Ниндәйҙер юл менән түләүһеҙ хеҙмәт күрһәткән дәүләт адвокаттары менән һөйләшеп килешә алды ул.\nӘсәйемдең юрист, тәфтишсе, адвокаттан һәм ниндәйҙер йәмәғәт яҡлаусыһынан торған төркөмө бик тиҙ һәм һөҙөмтәле эшләне. Баяғы хәлдә ҡатнашҡан туғыҙ һалдатты ла табып, һорау алып, дөрөҫлөктө иҫбат итеп, ҡустымдың ғәйебе юҡ икәнен асыҡланылар. Шулай ғәҙеллек тантана итте! Тыныс күңел менән ауылға юлландыҡ, оҙаҡламай хеҙмәтен тултырып ҡустым да ҡайтып төштө. Әлбиттә, бөтәһенең дә хәрби исемдәрен, дәрәжәләрен ғәмәлгә яраҡһыҙ тип иғлан иткәндәр. Әммә был беҙҙең өсөн мөһим дә түгел ине, үҙе иҫән-һау, намыҫы таҙа, йәне тыныс, киләсәге яҡты, күңеле көр ине ҡустыбыҙҙың.\nӘле бында әсәйемдең балалары хаҡына утҡа ла, һыуға ла инергә әҙер, ҡаһарман рухлы, ҡыйыу йөрәкле ҡатын булыуын дәлилләгән ике генә ваҡиға тураһында яҙып үттем. Ә ундай хәлдәр тормошобоҙҙа осрап ҡына торҙо. Ауыр саҡта иң беренсе ярҙам ҡулын әсәйебеҙ һуҙыр ине. Уның мәрхәмәт менән тулы оло йөрәгенә барыбыҙ ҙа һыйҙыҡ. Бына шундай ине беҙҙең әсәй!..


Өфө - «Етемдәрһеҙ ҡала» бөтә Рәсәй конкурсында абсолют еңеүсе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө - «Етемдәрһеҙ ҡала» бөтә Рәсәй конкурсында абсолют еңеүсе\n13:47, 1 ноября 2012 Йәмғиәт\nӨфө «Етемдәрһеҙ ҡала» бөтә Рәсәй конкурсында 30127 тауыш йыйып, абсолют еңеүсе булды. Шулай уҡ Калининград (25730 тауыш), Мәскәү өлкәһенең Ступино ҡалаһы (13233 тауыш) һәм Дағстан Республикаһының Дербент ҡалаһы (12141 тауыш) үҙҙәренең категорияһында лидерҙар иҫәбенә инде.\nОйоштороусылар булып Рәсәйҙең бәләкәй һәм урта ҡалалары ассоциацияһы менән берлектә Ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларға ярҙам фонды сығыш яһаны.\nБәйгелә илдең 57 төбәгенән йәмғеһе 150 ҡала ҡатнашты.\nТеги: социаль яҡлау,конкурстар


Әҙәбиәтебеҙҙең көләс йөҙлө арғымағы - Централизованная библиотечная система Аургазинского района\nРиф Файзрахман улы Мифтахов 1939 йылдың 17 сентябрендә Башҡортостандың Ишембай районы Кинйәбулат ауылында тыуа. 1958 йылда Ишембайҙа башҡорт урта мәктәп-интернатты тамамлай. Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында укый. 1968-1974 йылдарҙа – Өфөлә Башҡортостан китап нәшриәтендә, һуңынан "Совет Башҡортостаны" гәзитендә, "Ағиҙел", "Башҡортостан ҡыҙы", "Һәнәк" журналы редакцияларында эшләй.\nРиф Мифтахов 1976 йылдан Яҙыусылар Союзы ағзаһы. Был талант эйәһе төрлө жанрҙар өлкәһендә һәйбәт әҫәрҙәр тыуҙыра.\n"Өскөл хаттар", "Тормош ағасы", "Илаһы мәл", "Ҡояш шаһит" шиғыр китаптарын, "Күҙ йәштәре", "Юл күрһәтеүсе йондоҙ", "Бөркөт бейеклектән ҡурҡмай", "Яңғыҙлыҡҡа дарыу юк" кеүек повестар һәм хикәйәләр йыйынлыҡтарын халыҡ бик йылы ҡабул итте. Һуңғы йылдарҙа Риф Мифтахововтың "Саҡма осҡондары", "Арғымаҡ сапһын оҙаҡ" исемле китаптары донъя күрҙе.\nТөрөмбәт халҡы өсөн Риф Мифтахов бигерәк тә яҡын, үҙ шәхес – ул беҙҙең яҡташ шағирыбыҙ, атаҡлы башҡорт шағиры Рәшит Назаровтың тормошон һәм ижадының өйрәнеүгә күп көс һалған шәхес. Уның мөхәррирлегендә Рәшит Назаровтың "Йәшен"," Һайланма әҫәрҙәренең I,II " томдары донъя күрҙе.\nТөрөмбәт ауыл китапханаһында үткән "Әҙәбиәтебеҙҙең көләс йөҙлө арғымағы" исемле дәрес Риф Мифтаховтың 80 йәшлек юбилейына арналды. Төрөмбәт мәктәбенең 6 кластар уҡыүсыһылары (cиныф етәксеһе Исанбаева Дилара Идрис ҡыҙы) бик күп мәғлүмәт алдылар. Улар өсөн "Риф Мифтаховҡа 80 йәш" тигән китап күргәҙмәһе булдырылды.


Өфө ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙер тиерлек — ойоштороу комитеты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфө ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙер тиерлек — ойоштороу комитеты\n18:00, 2 апреля 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 2 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.\nӨфө ШОС һәм БРИКС халыҡ-ара саммиттарына тулыһынса әҙер тиерлек, уны үткәреүгә 97 көн ҡалды, тип хәбәр итте Башҡортостан Хөкүмәте министры Руслан Мирсаяпов Өфөлә уҙған матбуғат конференцияһында.\nДөйөм алғанда, саммиттарға төрлө объекттар төҙөү өсөн 10 миллиард һум самаһы талап ителде. Мәҫәлән, Руслан Мирсаяпов һүҙҙәренсә, республика Конгресс-холды реконструкциялауға 600 миллион һум аҡса бүлде. «Өфө» аэропортының халыҡ-ара терминалын төҙөкләндереүгә лә шундай уҡ сумма бүленгән. Бынан тыш, Башҡортостан федераль ҡаҙнанан 2 миллиард һум алған. Улар аэродромды яңыртыуға һәм Ағиҙел йылғаһының ярҙарын нығытыуға тотонолған. Инвесторҙар ҡунаҡхана комплекстарын төҙөүгә 6 миллиард һумдан ашыу аҡса һалған.\nРуслан Мирсаяпов халыҡ-ара сараларға әҙерлектең мөһим мәлдәрен атап үтте. Өфө аэропорты төҙөкләндерелгән, уның пассажирҙар үткәреү һәләте сәғәтенә 200-ҙән 800-гә тиклем артты. Икенсе осоу-ултырыу һыҙаты эшләй башланы, был Өфөнән донъяның теләһә ниндәй мөйөшөнә тура рейстарҙы арттырырға мөмкинлек бирә. Бөгөнгө көндә аэропорт халыҡ-ара стандарттарға тап килә һәм илдә иң яҡшыларҙың береһе булып тора.\nӨфөлә ҡунаҡханалар асыла, улар май-июндә үк форумда ҡатнашыусыларҙың тәүге эшсе төркөмдәрен ҡабул итәсәк. Баш ҡалала халыҡ-ара кимәлдәге ете яңы ҡунаҡхана эшләй башлай.\nБаш ҡаланы төҙөкләндереү дауам итә. Саммиттарға әҙерлек барышында 130 мең квадрат метрҙан ашыу тротуар плиткаһы, 140 мең квадрат метр асфальт һалынған, меңдән ашыу урам фонарҙары ҡуйылған, ике меңдән ашыу бейек ағас ултыртылған.\nЮл инфраструктураһын үҫтереү сиктәрендә 39 участкала ремонт эштәре алып барыла.\n8-10 июлдә Өфөлә форум эшенә бәйле бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡтар булмаясаҡ, тип белдерҙе Руслан Мирсаяпов. Салауат Юлаев исемендәге майҙанда ғына йөрөү тыйыласаҡ. Унда халыҡ-ара матбуғат үҙәген ойоштороу күҙаллана. Ҡайһы бер автобус маршруттары үҙгәрәсәк, был хаҡта алдан хәбәр ителәсәк.\nТеги: шос һәм брикс саммиттары,төҙөлөш,төҙөкләндереү


Тапшырыуҙары спектакль кеүек ҡарала » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Тапшырыуҙары спектакль кеүек ҡарала\n27.09.2013 Тапшырыуҙары спектакль кеүек ҡарала\nШәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияға тәҡдим ителгән дәғүәселәр исемлегендә “Башҡортостан“ дәүләт телерадиокомпанияһы журналисы Зөлфиә Рәхмәтуллинаның исемен күргәс, аптырап ҡалдым: мин уны был юғары исемде күптән алған тип йөрөй инем. Уның сәбәбе тик берәү генә: беҙҙең иң һәләтле телерадиожурналистарыбыҙҙың береһе республика халҡының иғтибарын үҙенең сағыу тапшырыуҙары менән яулап алды һәм ошо юғары планканы арымай-талмай тота һәм һис тә төшөрмәй килә.\nБәғзе бер телерадиожурналистар үҙҙәренең тапшырыуында йыш ҡына үҙ персонаһын алға сығарыу менән мауығып китеүсән була. Зөлфиәлә был һыҙат бөтөнләй юҡ. Бөтә тырышлығын ҡуйылған мәсьәләне асыҡлауға йүнәлтә. Бының өсөн ул етди әҙерлек эше алып бара. Республика журналистары менән йыш аралашырға тура килгәс, сағыштырып әйтә алам: беҙҙең журналистикала Зөлфиә Рәхмәтуллина һымаҡ ижтимағи проблемаларҙы тәрән аңлаған автор юҡ кимәлендә. Журналистика факультетын тамамлаған белгестәр иҡтисад, сәйәсәт өлкәһендә, үкенескә күрә, Зөлфиә кеүек тәрән фекер йөрөтә алмай. Хатта аптырап та ҡуяһың, уның аңлау ҡеүәһе ҡайһы бер юғары белемле белгестәрҙең компетенцияһынан да артығыраҡ. Был журналист өсөн республика эфиры тар тиһәң дә була: Рәсәй телевидениеһында Зөлфиә кеүек эшләй алған ҡатын-ҡыҙ журналистар араһынан тик Светлана Сорокинаны ғына әйтә алам. Тик әйтегеҙ: ҡайҙа һуң хәҙер Светлана Сорокина? Үҙенең ҡайһы бер етешһеҙлектәре арҡаһында ул офоҡтан юғалып ҡалды. Ә Зөлфиә Рәхмәтуллина бына инде ун бер йыл беҙҙе үҙенең тапшырыуҙары менән һөйөндөрә. Бының сәбәптәренең береһе булып уның тик башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарына ғына хас тотанаҡлығы,эске рухи көсө тора. Тапшырыуға саҡырылған геройҙар төрлө була: ҡайһы берҙәре экстремистик фекерҙәрҙе ярып һала. Ошо осраҡтарҙа Зөлфиә уларҙы нисектер тынысландыра белә. Күҙәтеүҙәрем буйынса, башҡа тапшырыуҙарҙан айырмалы рәүештә, тамашасылары ла үҙҙәрен тыйнаҡ тота: тапшырыу темаһына ҡағылмаған һорауҙарҙы биреп бармайҙар. Зөлфиәне тура эфир оҫтаһы тип атарға була.\nҺүҙемде йомғаҡлап әйтке килә: Зөлфиә Рәхмәтуллина Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге хөкүмәт премияһына дәғүә итеүселәр араһында иң лайыҡлыһы булып тора. Ул ғына ла түгел, был шәхесте киләсәктә яңы үрҙәр көтә – уның үҫеш кимәле республиканың власть органдарының берәй юғары баҫҡысын биләрлек.\n23.08.19 Иң сифатлы һәм осһоҙ туңдырма « Һөт иле» фестивалендә тәҡдим ителәсәк\n23.08.19 Радикулит йонсотһа…\n23.08.19 Бер миллион һумды «бүләк итсе» әле…\n23.08.19 Банка стерилләүҙең бер ысулы\n23.08.19 Әбейҙәрҙе генә көсләргә ҡалғайны\n23.08.19 Ойошмала 49 хоҡуҡһыҙ һаҡсы эшләгән\n23.08.19 Һаулыҡ һаҡлау министрлығы иҫкәртә\n23.08.19 Үлемтек аҡсаһынан ҡолаҡ ҡаҡҡан\n23.08.19 “Салауат Юлаев” хоккейсыларының эш хаҡы өс тапҡырға артҡан\n23.08.19 Сүп йыйыу һаман да яйға һалынмай әле\n№ 33 "Йәшлек"№33, 16 август, 2019 йыл


Менән нисек аралашҡанын Трэн, видеочивать - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nМенән нисек аралашҡанын Трэн, видеочивать\nТасуирлау, тип, һине уйлайым\nКамеранын тауыш баһаланы һәм тышҡы күренеше менән аралаштырған тел, ғәҙәттәр тураһында һөйләшеү, тәртибенБыл осраҡта экран кеүек һәм башҡа кеше менән, йәғни беҙ башҡортостанды булғас, һеҙгә нимә кәрәк, беренсе үк көнөнән.\nБыл бөтәбеҙ өсөн киләсәккә аныҡ сағылдыра, шул уҡ ваҡытта, нисек аралаша, видеочить тулыландыра.\nхатта тирә-яҡ мөхитте ташлана йәки уйлайым. Әммә, башҡа күренекле рәүешендә генә өҫтәл һәм ултырғыс.\nӘгәр шулай булһа, был илдә йәшәй\nТәүге осор веб-камераның нисек һөйләшә һәм идара итеү ишараһы ла, мимикаһы, хәрәкәттәре һәм улар күренмәй.\nИнтервью хәҙер иң мөһиме - был бүлмә дизайн интерьер.\nӘ бына шул сараларҙа һеҙҙе белергә кәрәк:q: нисек бар, был аҡылһыҙлыҡ булыр.\nШулай уҡ һеҙ туғандар һәм дуҫтар, һеҙ кем булаһығыҙ инде, уның өсөн ғаилә менән таныштырҙы.\nБыл яңы һәм ҡыҙыҡлы мәғлүмәт күрһәтә ашыуы тураһында һөйләп, был аралашыу формаль булмаған, ҡыҙыҡлы булды башлайҙар, уларҙың иң. Сөнки барыһы да һезгә эшләргә кәрәк, был нормаль ишара яһап, уларҙы һеҙгә күрергә. Кеше күп булһа, ҡабул итеп алырға, уларҙан файҙа эҙләп иң яҡшы ысулдарҙың береһе үҙ тормошо.\nЙәки, бәлки, был яңы танышҡан, беҙҙең тышҡы күренеше өсөн тап ул иң яҡшы ынтылыш үҙенсәлекле тәьҫир яһаған.\nӘммә, алда телгә алынған нисек инде, бер мөмкинлеге барлыҡҡа килде ҡорал ҡулланырға ярамай, уның ышаныслы булыуын һәм файҙаланыу.\nЧ бушлай Рус-рулетка менән and Android Apk өсөн өҫтәмә ҡоролмалар һуңғы версия Скачать Chattguide Dating\nEn liña Mozo en Hungría coñecer novas persoas na\nтелефон менән фото менән танышты етди мөнәсәбәттәр танышыу өсөн теркәлгән танышты 18 видео чат чатта теркәлергә рулетка менән телефон без интернета башҡа сикләүҙәр теркәү бушлай булғас видеочивать ҡыҙы менән 18 йыл видеочить ч танышты рулетка менән ҡыҙ видеочивать башҡа ч рулетка


— Дөрөҫ, улым, сыңрау торна уйнаған ерҙә яу булыр, илгә бөлгөнлөк килер, тигән боронғолар. Бындай яуҙарҙы атайың да күп күрҙе,— ти ҡарт батыр.— Хәҙер мин ҡартайҙым, көсөм дә ҡайтты, ҡоралдарымды һиңә тапшырам. Батыр бул, тоҡомға тап төшөрмә, илгә килгән дошманды аяуһыҙ ҡыр, илеңә, ырыуыңа тоғро бул, шунда ғына бәхетле булырһың. Васыят был. Хәҙер үк иң ышаныслы кешеләрҙән ғәскәр тупла...\nЯуҙы баҫтырғас, бер нисә кон буйы байрам булған. Егетте ил батыры итеп данлағандар. Шунан бирле сыңрау торналарҙың моңо, ҡурайға һалынып, «Сыңрау торна» исеме менән йөрөтөлә. Ә яғаһында һуғыш барған күл Яугүл булып ҡалған. Ул Баймаҡ районында, Сибайҙан 10—15 саҡрымда көньяҡта ята.


Родительская категория: Әҙәбиәт\tОпубликовано 22.09.2010 17:39\tТыуған ауылыма ҡайтҡан һайын, мин ҡасандыр йәшләй генә белгән, уларҙың эшләп йөрөгәненә үҙем шаһит булған ҡарттарҙың бер-бер артлы үлә барғанын күрәм. Ниндәйҙер мөғжизә арҡаһында ғына өлкән йәшкә еткән һуғыш ветерандары тормоштан туҙып, ерҙә эшләүҙән бөгөлөп үлә, көнөн-төнөн тигәндәй мал-тыуар ҡараған ҡатын-ҡыҙ, һалдат ҡатындары ҡырыла, ҡайһы саҡ уларҙың был үлеме ауыр тормоштан ҡотолоу ҙа һымаҡ — атай ҡәберенә барғанда мин зыяратта әле үлән дә ҡаплап өлгөрмәгән әллә күпме өр-яңы ҡалҡыулыҡ күрәм.\nРодительская категория: Әҙәбиәт\tОпубликовано 21.09.2010 20:38\tБеренсе киҫәк 1 Бигерәк тә йәмле шул был тирә! Ҡарайһың - күреп танһығың ҡанмай. Тыңлайһың - тыңлап туя алмайһың. Ниҙәр генә юҡ был яҡтарҙа! Йәшел шәлгә бөркәнгән ағас ботаҡтарына ҡунған ҡоштар сутылдаша. Саҡ ҡына ят тауыш сыҡтымы, ҡоштар шунда уҡ пыр туҙышып урындарын алмаштыралар ҙа һәр ҡайһыһы үҙ йырын дауам итә. Ҡара башлы тумыртҡа ҡыйҡылдап ағастан-ағасҡа осто, ботаҡтан-ботаҡҡа һикерҙе, үҙенә кәрәкле аҙыҡ таба алмағас, осоп барып, ялан уртаһында торған ҡыу ҡарағайға аҫылынды. Тырнағы аҫтындағы ҡайыр киҫәктәре ергә ҡойолдо. Тумыртҡа башын бороп ергә ҡараны. Ҡурҡырлыҡ нәмә һиҙелмәгәс, ҡыйҡ-ҡыйҡ тип, оҙон суҡышы менән ағас ботағына ары-бире туҡылдатты ла ҡыйҡылдап һайыҫҡандар көтөүе яғына осто.\nРодительская категория: Әҙәбиәт\tОпубликовано 20.09.2010 18:45\tХикәйәбеҙ башҡорт сәхрәләрендә вә башҡорттар йәшәгән шәһәрҙәрҙә булғаны өсөн, башҡорттар хаҡында бер-ике йөмлә яҙмаҡ кәрәк булыр. Башҡорт исеменең тарихҡа билдәле булыуы Бағдад хәлифе Моҡтадир тарафынан Болғар дәүләтенә ебәрелгән илселектең былар араһынан үтеп киткәндәренән һуң булмыштыр. Мәҙкүр һәйәтендә яҙып йөрөүсе Әхмәт Ибн Фаҙлан исемле кеше булып, Бағдадтан сығып ҡайтып индектәренә ҡәҙәр булған хәл-әхүәлен, күҙе илә күрмеш вә ишетмеш хәбәрҙәрҙе яҙып донъяға бөйөк бер һәдиә (бүләк) ҡалдырмыштыр.\nРодительская категория: Әҙәбиәт\tОпубликовано 18.09.2010 22:13\tМал эйәһенә оҡшай, тиҙәр. Дөрөҫ түгел икән. Бына Ғәләмшә әбейҙең бурылын уның үҙенә сағыштырып ҡара! Улар араһында бер төрлө лә уртаҡлыҡ юҡ. Ғәләмшә әбей бер төрлө, бурыл икенсе төрлө. Ғәләмшә әбей бурылдың эйәһе. Бурыл уҫал. Ғәләмшә әбей йыуаш. Бурыл ялҡау. Ғәләмшә әбей егәрле. Бурыл һимеҙ. Ғәләмшә әбей ябыҡ.\nРодительская категория: "Туған тел" клубы\tОпубликовано 19.07.2010 13:16\tБыйылғы йәй үтә ҡыҙыу килде - эҫелек менән бер рәттән, баштарыбыҙ ҡыҙырлыҡ, йөрәктәребеҙгә ҡуҙ һалырлыҡ ижтимағи-сәйәси ваҡиғалар булып тора. Өсөнсө Бөтөн донъя ҡоролтайы милләттәштәребеҙгә халҡыбыҙҙың бөгөнгөһө һәм киләсәге менән бәйле уй-фекерҙәрен, тәҡдимдәрен, бығаса булмағанса, ҡыйыу һәм ҡәтғи рәүештә иғлан итеү мөмкинлеген бирҙе. Һәм тап шулай булырға тейеш ине лә: беҙ башҡорттар бит! Республикабыҙ башлығы - Президент алышынған мәлдә арабыҙҙа ошо ҡыйыулығыбыҙға үкенес белдереп, баштарына көл һибеп йөрөүселәр ҙә бар. Әммә беҙ бөгөн дә, һис бер икеләнмәйенсә, ҡоролтайҙа яңғыраған бөтөн башҡорт халҡы фекерен ҡабатлап әйтергә тейешбеҙ: Башҡортостан Республикаһы Президенты мотлаҡ башҡорт булырға тейеш! Әгәр беҙ, башҡорттар, ҡоролтайыбыҙ резолюцияһында теркәлгән ошо ҡарарҙы бойомға ашыра алмайбыҙ икән, хоҡуҡһыҙ милләткә, ҡоллоҡ психологияһы өҫтөнлөк иткән халыҡҡа әүереләсәкбеҙ...\nБашҡорт йәштәре лидерҙарының берләшеүе өсөн намыҫлылыҡ кәрәк\nРодительская категория: "Туған тел" клубы\tОпубликовано 03.07.2010 12:31\tБашҡорт йәштәре ҡоролтайы күптән үтте, әммә башҡорт йәштәре ойошмалары араһында унда үткән ваҡиғалар тураһындағы бәхәстәр әлегә тиклем тынмай.\nЯрһыу бәхәстәрҙең төп темаһы булып ҡоролтай делегаттарының бер өлөшө, ҡайһы бер ойоштороусыларҙың үҙ тотоштарына ҡарата протест белдереп, залды ташлап китеүҙәрендә тора. Залды ташлап китеүсе делегаттар араһында күбеһенсә “Күк бүре” башҡорт йәмғиәте хәрәкәте ағзалары була. Уларға, протест белдереүселәрҙең саҡырыуына әйәреп, залдағы бер нисә кеше ҡушыла. Башҡорт йәштәре ҡоролтайының ҡалған делегаттары араһында был күренеш төрлө фекер тыуҙыра. Ҡоролтай президиумына үҙ лидерҙарының да булыуын талап итеүсе, аҙаҡ килеп залды ташлап китеүсе “Күк бүре” активистарының был ҡылынышы залда ултырыусы йәштәрҙең күбеһендә кире фекер тыуҙыра. Үкенескә ҡаршы, протест белдереүселәрҙең мотивтарын күпселек делегаттар аңлап етмәй һәм тауыш күтәреүселәрҙе махсус рәүештә йыйынды боҙа тип аңланы. Әммә ысында, “Күк бүре” йәштәре был протест менән ББҠ Башҡарма комитеты эргәһендәге Йәштәр советы ағзаларының намыҫһыҙлығына һәм битарафлығына ҡаршы сығыуҙарын белдерәләр.\nЕте ырыуға берләшеп\nРодительская категория: "Туған тел" клубы\tОпубликовано 02.07.2010 15:33\t– Тамғабыҙ – Ҡаҙаяҡ, Йылғабыҙ –Нөгөш, Төйәгебеҙ – Урал, Илебеҙ –Башҡортостан, Батырыбыҙ – Майҡы бей, Девизыбыҙ: «Беҙ – Табын, беҙ – Табын, Үҙ күрәбеҙ беҙ барын».\nТабын ырыуы вәкилдәре «Имәнкәй» йәйләүенә ҡорға йыйылыусыларҙы ошолай сәләмләне. Үҫәргәндәр, юрматылар, бөрйәндәр, ҡыпсаҡтар, меңлеләр, тамъяндар ҙа алыҫ араларҙы яҡынайтып, хозур тәбиғәтле Ғафури еренә ашыҡты. Йыйынға килеүсе һәр ырыу үҙенең тамғаһы, ҡошо, ағасы, батыры менән таныштырып үткәс, яңыраҡ уҙған III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына байҡау яһанылар. Уҡытыусы йылы айҡанлы күп эштәр башҡарылыуын билдәләп киттеләр. Ә ниндәй ҡор йыр-моңһоҙ үтһен инде?! Һәр ырыу вәкилдәре йыр-бейеү «күстәнәс»тәренән ауыҙ иттерҙе.\nКиләсәкте йәштәр үҙҙәре төҙөргә теләй\nРодительская категория: Мәҡәләләр\tОпубликовано 19.06.2010 17:34\tКүп таныштарым минең оло ҡорҙа ҡатнашыу өсөн Өфөгә юлланасағымды ишеткәс: «Һуң һин бит район делегаттары исемлегендә юҡһың», — тип шикләнеү белдерҙе. Март-апрель айҙарында бөтә донъя башҡорттары ҡарамағындағы Йәштәр советы конкурс иғлан иткәйне. Был конкурста башҡорт йәштәренең мөһим проблемаларын сисеү юлдарын тәҡдим иткән проекттарым еңеүгә лайыҡ булды һәм мин I Башҡорт йәштәре ҡолотайында ҡатнашыу хоҡуғына эйә булдым...\nI башҡорт йәштәре ҡоролтайында “ТУFАН ТЕЛ" клубының етәксеһе Т.Мохтаровтың сығышы\nБалаға нисек башҡортлоҡ тойғоһо һалырға\nУт менән уйнамағыҙ, әфәнделәр!\nБашҡорт йәштәре ФСБ-ға ҡаршы баш күтәрә\nСтраница 4 из 12\tВ началоНазад12345678910ВперёдВ конец\tРаботает на Joomla!®


Яңы уҡыу йылын –яңыртылған гимназияла // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nЯңы уҡыу йылын –яңыртылған гимназияла\n13:37, 16 августа 2010 Сәйәсәт\nГимназияның яңыртылған корпусы Саҡмағош ауылы уҡытыусылары һәм уҡыусыларына Белем көнөнә лайыҡлы бүләк буласаҡ. Бында мәктәпкә яңы, заманса төҫ биреүсе, белем алыу һәм эшләү өсөн уңайлы шарттар тыуҙырасаҡ ремонт эштәренең ярайһы ҙур өлөшө тамамланған. 1 сентябрҙә мәктәпкә 830-ҙан ашыу уҡыусы, шул иҫәптән 100 беренсе класс уҡыусыһы киләсәк.\nУрта мәктәп тарихы 1969 йылдан башлана. Ул ваҡытта мәктәп ағас бинала урынлаша. Биш йылдан һуң иҫке бина урынында өс ҡатлы яңыһы төҙөлә — 300 уҡыусы парта артына ултыра, 22 уҡытыусы хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. Ауыл үҫә башлағас, мәктәп бөтә балаларҙы ла һыйҙырып бөтә алмай. Был проблеманы хәл итеү өсөн, 2003 йылда яңы корпус сафҡа индерелә. Уҙған уҡыу йылында иҫке бинаны ла үҙгәртеп ҡорорға ҡарар ителә. Төҙөүселәр ҡыйығын, тәҙрәләрҙе, ишектәрҙе һәм элект селтәрен тулыһынса алмаштырған, мәктәптә эске биҙәү эштәрен һәм фасад эштәрен үткәргән.\nБашҡарылған эштәр менән август кәңәшмәһе сиктәрендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов танышты. Ул биология, физика кабинеттарын, спорт һәм тамаша залын ҡараны. Һуңғыһында, әйткәндәй, мәктәптең мода театры репетицияһы бара ине. Шулай уҡ стоматолог, дауалау физкультураһы табибы, массаж яһаусы һәм шәфҡәт туташы ҡабул итәсәк һауыҡтырыу үҙәгендә булды.\nВизиты аҙағында төбәк башлығы мәктәптең "Башҡортостан" мәғлүмәт-белем биреү порталына тоташтырылған мәғлүмәт үҙәге менән яҡындан танышты. Унан һуң район Мәҙәниәт һарайы алдында ойошторолған Саҡмағош районы мәғариф системаһы ҡаҙаныштары күргәҙмәһен ҡараны.\nТеги: август кәңәшмәһе, мәғариф


Йәш белгестәргә мөмкинлектәр\nБашҡорт дәүләт медицина университетында студенттар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторолдо. Егеттәр һәм ҡыҙҙар менән осрашыуға медицина учреждениелары етәкселәре һәм һаулыҡ һаҡлау министрлығы белгестәре килде.\nРеспубликала медицина хеҙмәткәрҙәренә ихтыяж әле һаман юғары, быйыл мәҫәлән, дауаханаларға ике мең ярымдан ашыу төрлө тармаҡ белгестәре талап ителә. Айырыуса педиаторҙар, фтизиаторҙар һәм ашығыс ярҙам табиптары кәрәк. Проблеманы хәл итеү өсөн Башҡортостанда программалар эшләп килә, улар ауыл еренә табиптар һәм фельдшерҙарҙы йәлеп итеүгә йүнәлтелгән. Вакансиялар йәрминкәһенә килеүселәр улар алдында асылыусы мөмкинлектәргә юғары баһа бирҙе, медицина учреждениелары етәкселәре менән танышыу киләсәктә эшкә урынлашыуға ҙур ярҙам буласаҡ.\nТөрлө вакансияларҙан тыш, Башҡорт дәүләт медицина университеты студенттары алдында сит илдә стажировка үтеү мөмкинлектәре лә асыла. Октябрҙән Башҡортостандан 5 кеше Ҡытайҙың Харбин ҡалаһындағы медицина универститетында белем ала башлаған. Бында егеттәр һәм ҡыҙҙар донъяла киң таралған иң алдынғы дауалау ысулдарын өйрәнә. Уҡыу процесы өс йыл дауам итә, 2018 йылда студенттар Башҡортостанға әйләнеп ҡайтырға тейеш.\nИрина Мостафина, Харбин медицина университеты студенты: «Мин Ҡытайҙа белем алыуыма бик шатмын, унда беҙҙең алда яңы мөмкинлектәр асылды. Фән кимәле, лабораторияларҙың йыһазландырыуы юғарыраҡ. Уҡыу тамамланғас Башҡортостанға ҡайтабыҙ, стажировка килешеүе буйынса беҙ өс йыл университетты эшләргә тейеш».


Президент еңеү менән ҡотланы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Президент еңеү менән ҡотланы\nПрезидент еңеү менән ҡотланы 16.11.2011 // Спорт һәм туризм\nӨфөлә 19 йәшкә тиклемгеләр араһында теннис буйынса Рәсәйҙең команда беренселеге тамамланды. Башҡортостандың үҫмерҙәр командаһы, Санкт-Петербург һәм Краснодар крайы спортсыларын үтеп, беренсе урынды яуланы.\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Теннис буйынса олимпия резервындағы республика балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе директоры Фаил Хафизовҡа, Башҡортостан Республикаһы командаһының еңеүе менән ҡотлап, телеграмма ебәрҙе.\n“Андрей Савельев, Федор Червяков һәм Сергей Кудряшов ингән командабыҙ көсөргәнешле ярышта 19 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр араһында теннис буйынса Рәсәйҙең команда беренселегендә алдынғылыҡты яуланы. Спортсыларға, шулай уҡ команда етәксеһенә, тренер Р. Нурғәлиевкә юғары спорт оҫталығы, ныҡышмалылыҡ һәм еңеүгә ихтыяр көсө өсөн рәхмәт белдерәм. Республика тенниссылары Бөтә Рәсәй һәм Халыҡ-ара ярыштарҙа Башҡортостандың абруйын артабан да нығытыр, тип өмөтләнәм. Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ һәм Башҡортостан, бөтөн Рәсәй даны хаҡына яңы еңеүҙәр теләйем!” — тиелә республика Президенты ҡотлауында.\nТотош уҡырға 2 002\nТотош уҡырға 1 716\nТотош уҡырға 1 622\nТотош уҡырға 841\nТотош уҡырға 645