Иртәгә Уҡытыусылар көнө һөнәри байрамын билдәләй\nОшо уңайҙан республиканың барлыҡ төбәктәрендә лә педагогтарҙы тәбрикләү тантаналары уҙҙы.\nӘбйәлил районында үткән сараға уҡытыусылар, ғүмерҙәрен ошо изге һөнәргә бағышлаған мәғариф ветерандары йыйылды. Сығыш яһаусылар билдәләүенсә, уҡытыусылар балаларҙың күңеленә изгелек орлоҡтары һала, яҡшы менән яманды айырырға өйрәтә. Төбәк бар яҡтан маһир уҡытыусылары менән хаҡлы рәүештә ғорурлана. Байрам уңайынан райондың бер төркөм уҡытыусылары һәм тәрбиәселәре юғары наградалар менән бүләкләнде.\nТантана Михайловка, Күсем, Озерный мәктәптәре коллективы тарафынан әҙерләнгән сағыу тамаша менән тамамланды. Дәртле бейеүҙәр, моңло йырҙар уҡытыусыларға яңы ҡаҙаныштарға өлгәшеү өсөн көс-ҡеүәт өҫтәне.


Башҡортостан делегацияһы Петербург һабантуйында ҡатнашасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан делегацияһы Петербург һабантуйында ҡатнашасаҡ\n17:31, 18 июня 2010 Сәйәсәт\nЛенинград өлкәһенең Всеволжск районы Сярьги ҡасабаһында «Һабантуй — 2010» байрамы үткәреләсәк. Был сараны «Петербург Һабантуйы» Фонды ойоштора.\nТөрлө йәштәге, төрлө милләт һәм төрлө дин тотҡан кешеләрҙе берләштергән был байрамда илебеҙ төбәктәренән, шул иҫәптән республикабыҙҙан делегациялар ҡатнашасаҡ.\nБайрам программаһында милли-мәҙәни үҙәктәр тарафынан әҙерләнгән проекттар ҡаралған. Улар иҫәбендә башҡорт тирмәһен, татар ауылын презентациялау, милли аш-һыуҙарҙы тәмләп ҡарау. Шулай уҡ «Һабантуй — 2010» сиктәрендә спорт ярыштары үтәсәк. Байрам ҡунаҡтары өсөн башҡорт балын, сувенирҙар, декоратив биҙәү-ҡулланма сәнғәте изделиеларын һатыу ойоштороласаҡ.\nПетербург Һабантуйы күптән инде мәҙәни традициялар хазинаһына әйләнгән. Был байрамда башҡорт һәм татарҙар ғына түгел, башҡа бик күп милләт вәкилдәре лә ҡатнаша. 2003 йылда Һабантуй ЮНЕСКО-ның кешелектең телдән һәм матди булмаған шедеврҙары исемлегенә индерелде, ә 2004 йылда Санкт-Петербург властары байрамға дөйөм ҡала статусы биреү тураһында ҡарар ҡабул итте.\n«Һабантуй — 2010»ды үткәреү 26 июнгә планлаштырылған.


Рөстәм Хәмитов Вьетнам Социалистик Республикаһы делегацияһы менән эш осрашыуы үткәрҙе\n23 Март 2012, 16:57\n23 мартта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Вьетнам Социалистик Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Фам Суан Шон етәкселегендәге Вьетнам делегацияһы менән осрашты.\nРеспублика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуҙа Вьетнам менән Башҡортостан араһында тауарҙар әйләнешен үҫтереү, мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу мәсьәләләре тикшерелде.\nҺөйләшеү барышында Рөстәм Хәмитов хеҙмәттәшлек итеүҙең перспективалы йүнәлештәрен билдәләне. Атап әйткәндә, машиналар эшләү, нефть-газ сығарыу һәм тау сеймалын табыу сәнәғәте, энергетика, эшҡыуарлыҡ һәм фән өлкәләрендә.\n— Вьетнам менән беҙҙең мөнәсәбәттәргә килгәндә, әлбиттә, улар тейешле кимәлдә үҫтерелмәгәндер. Былтыр тауарҙар әйләнеше күләме 1 миллион АҠШ долларына ла етмәне, 2010 йылда был һан яҡынса 20 миллион доллар тәшкил иткәйне. Шулай ҙа һеҙҙең ил предприятиелары менән әүҙем эшләйбеҙ. Республикала Вьетнам компаниялары ҡатнашлығында иҡтисадтың төрлө тармаҡтарында эшләгән 60-тан ашыу предприятие булдырылған. Ғилми тикшеренеү институттары араһында ла бәйләнештәр бар. Башҡортостан вуздарында Вьетнамдан 70-тән ашыу студент һәм аспирант белем ала. Шуға күрә ҙур эш башлау өсөн нигеҙ бар, - тине Рөстәм Хәмитов.\nУл дипломатҡа хеҙмәттәшлек итеү өсөн бер нисә йүнәлеш тәҡдим итте.\n— Тәү сиратта, беҙҙең машиналар эшләү комплексы продукттарын ҡарарға тәҡдим итер инем. Был Күмертаү ҡалаһында эшләнгән вертолеттар ҙа. Уларға һорау һиҙелерлек артты, улар ҡатмарлы шарттарҙа үҙҙәренең яҡшы эшләүен күрһәтте. Һеҙҙең белгестәрҙә был техника ҡыҙыҡһыныу уята алыр, тип уйлайым. Шулай уҡ беҙҙең предприятиелар Вьетнамға бәләкәй гидроэнергетика һәм электр станцияларын поставкалай алыр ине. Һеҙҙең ГЭС-тарҙа уларҙы яңыртыу, шулай уҡ хеҙмәтләндереү йәһәтенән эшләй алырлыҡ предприятиеларыбыҙ ҙа бар, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.\nРөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, «әлеге ваҡытта республиканың Фәндәр академияһы, Өфө дәүләт нефть техник университеты «Вьетсовпетро» компанияһы менән берлектә «Башҡортостан-Вьетнам» халыҡ-ара ғилми тикшеренеү һәм белем биреү үҙәген булдырыу мәсьәләһен тикшерә». Был проектты үҫтереүҙә ярҙам итеү үтенесе менән ул илсегә мөрәжәғәт итте.\n— Беҙ диалог алып барыу өсөн асыҡ, бәйләнештәрҙе үҫтерергә теләр инек. Беҙҙең бизнестың Вьетнам эшҡыуарҙары һәм сәнәғәт предприятиелары менән хеҙмәттәшлек итеүен теләйбеҙ. Граждандарыбыҙ Вьетнамға яҡшы мөнәсәбәттә. Беҙҙең ил Вьетнамға һәр саҡ ярҙам иткән – элек тә, һәм әле лә беҙ бергә эшләйбеҙ. Шуға күрә элекке тарихи бәйләнештәр менән файҙаланып, эшлекле мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү зарур, тип уйлайым. Шуға күрә беҙ әүҙем, дуҫтарса эш итеүгә әҙер, - тип белдерҙе Башҡортостан Президенты.\nРөстәм Хәмитовҡа мөрәжәғәт итеп, Фам Суан Шон Башҡортостанға килеүенә һәм бында Рәсәй Федерацияһы субъекттарының абруйлы етәкселәренең береһе менән осрашыуына бик шат булыуын билдәләне.\n— Хеҙмәттәшлек итеү өсөн ҙур мөмкинлектәр булыуын күрәбеҙ. Вьетнам менән Рәсәй Федерацияһы араһындағы мөнәсәбәттәр һуңғы йылдарҙа барлыҡ йүнәлештәр буйынса ла бик һөҙөмтәле үҫтерелә. Был сәйәси, иҡтисади йәһәттән, оборона һәм хәүефһеҙлек өлкәһендә, халыҡ-ара мәсьәләләр буйынса ла хеҙмәттәшлек итеүгә ҡағыла, - тип белдерҙе Вьетнам дипломаты.\nТеги:бр президенты осрашыуҙарыхалыҡ-ара хеҙмәттәшлек


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - САЛАУАТ - БӘЙҒӘМБӘРГӘ ДОҒА УЛ, ЙӘҒНИ БАТЫРЫБЫҘ ТУРАҺЫНДА УЙЛАНЫУ - 2015 - Мәҡәләләр\nСалауат һүҙе - Мөхәммәт бәйғәмбәргә (с.ғ.с.) доға, тигәнде аңлата. Кем тәү башлап уны исем итеп үҙ балаһына ҡушҡандыр - билдәһеҙ. Бәлки, башҡорт старшинаһы Юлай Аҙналиндыр? Һәр хәлдә, әлеге көндә был исем башҡа бер халыҡта ла осрамай. Салауат - бөгөн халҡыбыҙҙың иң яратҡан исемдәренең береһе.\nҺәр бер халыҡтың уның рухын күтәрә торған, уның холҡон, булмышын сағылдырған, уны батырлыҡҡа, яҡшылыҡҡа әйҙәгән милли геройы була. Ҡайһылыр халыҡта ул хатта әкиәт геройы ла булыуы мөмкин (әкиәт, легенда нигеҙендә ысынбарлыҡ ятыуын онотмайыҡ). Беҙҙең халыҡтың геройҙары күп, ә иң ололары, быуаттар артылышында балҡып торғандары икәү - Урал батыр һәм Салауат батыр. Ни өсөн башҡорт халҡының милли геройы тап Салауат Юлаев һуң? Ни өсөн уны шул тиклем күтәрәләр, быға ул лайыҡмы икән, тигән һорау ҡуйыусылар ҙа булыр. Ысынлап та, бөгөн республикала йәмәғәтселек һәм хөкүмәт кимәлендә Салауат исемен мәңгеләштереү буйынса күп эштәр башҡарыла. Батырҙың тыуыуына 250 йыл тулыуға ҡарата быға тиклем Башҡортостанда бер шәхестең дә өлөшөнә төшмәгән онотолғоһоҙ оло тамаша ойошторолдо. Йыл һайын үткәрелә килгән Салауат көндәре, Эстония менән дуҫлыҡ күпере, Өфөләге Салауат проспекты, Салауат тураһындағы тарихи, публицистик һәм художестволы әҫәрҙәр... Тарихсылар, крайҙы өйрәнеүселәр ҙә эҙләнеүҙәрҙе туҡтатмай, һаман да тикшерә, өйрәнә, шуның һөҙөмтәһендә батыр тураһында яңынан-яңы мәғлүмәттәр табыла.... Йылдар, быуаттар үткән һайын Салауат исеме, Салауат образы күтәрелгәндән-күтәрелә һәм ул тағы ла балҡыбыраҡ киткәндәй.\nРәсәй батшалығы уны халыҡ хәтеренән бөтөнләй юйып ташларға ынтылған ынтылыуға. Әбей батша әмере менән уның исемен сабыйҙарға ҡушыу үлем янауы менән тыйылған. Батырҙың исемен эҙәрлекләү быуат ярымдан ашыу дауам иткән. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң ғына башҡорттар үҙ балаларына батыр исемен ҡуша башлай. Һәм ул һәр ауылда мотлаҡ осраған Мөхәммәт, Нурмөхәммәт, Әхмәт, Самат кеүек мәртәбәле исемдәр менән бер кимәлдә йәнә таралып китә. Әгәр ҙә Злобин һәм Протазановтар булмаһа, Салауат исеме архивтарҙа ғына ҡалыр, ул исемде йөрөтөүселәр ҙә булмаҫ ине, тиеүселәр ҙә табылыр. Эйе, С. Злобиндың "Салауат Юлаев" романы, артабан кинорежиссер Я. Протазановтың шул исемдәге фильмы һуғыш йылдарында совет һалдаттарын батырлыҡҡа рухландырҙы, Тыуған еребеҙҙе, Ватанды Салауаттай яратырға һәм һаҡларға әйҙәне... Салауат исеме ошо әҫәрҙәрҙән башҡа онотолор инеме икән? Юҡ, әлбиттә. Урал батырын, уның тураһындағы бөйөк эпосты нисәмә меңдәрсә йыл йөрәгендә, хәтерендә һаҡлай алған халыҡ быуат ярым - ике быуат эсендә үҙенең Салауатын нисек онотһон? Был мөмкин түгел! Салауат унын йөрәгендә, ҡанында, рухында!\nӘ шулай ҙа, ни өсөн тап Салауатты халыҡ үҙенең милли геройы итеп күтәргән? Башҡорт халҡының батырҙары ла, сәсәндәре лә аҙ булмаған. Танылған тарихсы һәм журналист Салауат Хәмиҙуллин үҙенең "Тарихи мөхит" телевизион фильмының Салауат Юлаев тураһындағы серияһында (2013 йыл, 9 декабрь) ошо уҡ һорауҙы ҡуя. Салауат Юлаев Пугачев яуында бөтөн башҡорт ғәскәрҙәренә етәкселек итмәгән, ул тиҫтәләгән ҡаһарман командирҙарҙың береһе генә. Ләкин тик Салауат ҡына халыҡ батырына әүерелә. Фильмда беҙ был һорауға ышандырырлыҡ яуап алабыҙ.\nСалауаттың даны батыр һәм сәсән булараҡ ҡына түгел, үҙенең йәшенә хас булмағанса ғәжәйеп аҡылы, Ҡөрьәнде яҡшы белеүе, уҡымышлы, ҙур ғилем эйәһе булыуы менән дә һуғыш яуына тиклем үк бөтөн башҡорт иленә таралған була. 19-сы быуат яҙыусыһы Ф. Нефедов (1838-1902) Салауат тураһында былай тип яҙа: "Ул - ғалим һәм шағир. Ул Ҡөрьән һәм шәриғәтте белә, үҫмер егет алдында аҡһаҡалдар ихтирам менән баш эйә, унын ғилемлегенә муллалар ғына түгел, ахундар хайран ҡала..." Тарихсы Салауат Таймасов Салауат Юлаевты суфый, тип атай. Уның дини етәксе булыуы ла ихтимал, ти. Салауаттың тәриҡәт юлында булыуын шиғырҙары уҡ һөйләй, ти ғалим.\nӘммә Салауат Юлаевтын әлеге көнгә килеп еткән 15-ләгән шиғырының өсөһөндә генә Аллаһы Тәғәлә иҫкә алына.\n...Сәскәләр менән һандуғас\n...Аҡландағы йылға ситендә\nУлтырып тәсбих әйтеп Аллаға\nИзге яуға тағы барам мин.\n...Уралҡайым, һайрар ҡошҡайҙарың\nТип эсемдән генә уйлайым.\nОшо ғына юлдар аша ла беҙ Салауаттың ябай шағир түгеллеген күрәбеҙ. Ә инде тәү сығанаҡтарға күҙ һалһаҡ... Билдәле булыуынса, Салауаттың тәүге ете шиғыры беҙгә 19-сы быуатта крайҙы өйрәнеүсе Руф Игнатьев (1818-1886) һәм Филипп Нефедовтың (сәсмә хәлдә) рус матбуғатында баҫылған мәҡәләләре аша килеп етә. Р. Игнатьевтың "Башкир Салават Юлаев, Пугачевский бригадир, певец и импровизатор" тигән әҫәрендә ете шиғыр ҙа тулыһынса бирелгән. Уларҙың бишәүһендә Аллаһы Тәғәлә бер нисә урында иҫкә алына. Мәҫәлән, "Уралым" шиғыры былай башланып китә:\nО! Урал мой благодатный,\nПеснь ту мою -\nИ твое величье славлю.\nАртабан шул уҡ шиғырҙа:\n...Из всех птичек громче славит\nБудто бы азан\n"Һандуғас" һәм "Тирмәмдә" шиғырҙарында:\nТихой ночью в перелеске\nБога ли славит эта песня,\nМира ли красоту...\n(Хәҙерге варианта "Аллаһ" һүҙе "күк" һүҙе менән алмаштырылған: "Күктеме, ерҙеме данлай? Кем белә уны").\n...Хор пернатых Бога славит\nС утра до зари,\nСоловей же чудо-птица\nДнем поет и в ночь,\nЗначит больше всех Аллаха\nКүреүебеҙсә, шиғырҙарҙың бөгөнгө варианттарында был юлдарҙың күбеһе төшөрөп ҡалдырылған (Әлбиттә, был ҡомартҡыларҙы эҙләп табып, тәржемәләп, тәртипкә килтереп, баҫтырып сығарыуға күп көс түккән ихтирамлы ғалимдарыбыҙ, яҙыусыларыбыҙҙың бында ғәйебе юҡ. Сөнки, берәүгә лә сер түгел, дәһрилек заманы - советтар осоронда Аллаһты маҡтаған был юлдар текстан алып ташланмаһа, шиғырҙарҙы матбуғатта баҫтырыу, китаптарға индереү мөмкин булмаҫ ине.) Ә бит уйлап ҡараһаң, бөтә мәғәнә лә шул юлдарға ҡайтып ҡала кеүек. Мәҫәлән, "Һандуғас" шиғырында: "Башҡа ҡоштар иртәнән кискә тиклем Аллаһты данлай, ә һандуғас көнөн дә, төнөн дә һайрай, тимәк, ул Аллаһты бөтәһенә ҡарағанда ла нығыраҡ маҡтай..." - тиелә. Тап ошо юлдар Салауатты икенсе яҡтан аса. Сөнки төндәрен тороп, Аллаһҡа тәсбих, зекер әйтеүсе Аллаһы Тәғәләне нығыраҡ маҡтай, нығыраҡ ярата түгелме? Һәм үҙе шундай хәлдә булмаған зат был хаҡта ошолай итеп яҙа аламы? Быуаттар буйы ер-һыуҙарыбыҙҙы талаған, халҡыбыҙҙы ҡол итеп, муйыныбыҙға көсләп тәре тағырға тырышҡан, кешеләрҙе тереләй утта яндырған, йөҙҙәрсә ауылдарҙы үртәгән, ата-бабаларыбыҙ менән баш етмәҫлек вәхшилектәр ҡылған яуыз батшалыҡҡа ҡаршы сыға Салауат. Эйе, Салауат батыр һуғышсы ғына түгел, ә үҙ артынан мендәрсә кешеләрҙе изге көрәшкә әйҙәй алырлыҡ көслө шәхес була. Ә был көс уға Аллаһы Тәғәләнән килә.\nПугачев яуы баҫтырылғас, Екатерина II исеменән генерал Потемкин Салауат Юлаевҡа шәхсән хат ебәрә. Бирелһәң, ғәфү итәбеҙ, тәүбәңә кил, тиелә унда. Әммә Салауат тәүбәгә килеүҙән баш тарта. Бүтән старшиналар, командирҙарҙың барыһы ла халыҡтың һәм үҙҙәренең именлеге хаҡына ҡоралдарын һала. Салауат баш һалмай. Ни өсөн? Ни өсөн балалары, яҡындары хаҡына булһа ла, батшабикәгә буйһонмай? "Сөнки Салауат - ғорур! Уның батыр тигән даны бар. Ә батырҙар бирелмәй, батырҙар дошманына (батша булһа ла) баш эймәй!" тип әйтәбеҙ. Ләкин шуныһы - Аллаһ юлындағылар өсөн дан, шөһрәт, тигән төшөнсә юҡ. Яуға киткәндә лә Аллаһ исемен зекер иткән Салауаттың ҡорал һалмауын уның йәшлегенә, ғорурлығына, батыр данына тап төшөргөһө килмәүгә генә ҡайтарыу дөрөҫ түгел. Ошо урында миңә ауылдашым әүлиә Уйылдан мәзиндең яҙмышы иҫкә төшә. 1936 йылда уны ҡулға алалар. Динеңдән баш тарт, ул сағында һине һәм ғаиләңде тыныслыҡта ҡалдырабыҙ, тиҙәр. Береһенән-береһе бәләкәй алты балаһы, ҡатыны мөлдөрәп ҡарап торғанда ла, уларҙы ниндәй әсе яҙмыш көткәнен белһә лә, исем өсөн генә булһа ла (уның йөрәген берәү ҙә асып ҡарай алмай бит) баш тартмай ул диненән. Мин Аллаһ юлындамын, Аллаһ ризалығы өсөн йәшәйем, үлһәм дә, уға хыянат итәсәгем юҡ, ти ул тыныс ҡына. Бер нисә көндән әүлиәне аталар. Йыуаш ҡына кеше булған, тиҙәр уны, ә иманы ҡайһылай көслө булған! Иманын ул бер нәмәгә лә алмаштырмаған! Был донъянан Аллаһ юлында шаһит булып киткән Уйылдан мәзин. Салауат та шаһит булыуҙы артығыраҡ күргән. Аллаһ ризалығы өсөн ерен, динен, халҡы, иле азатлығын яҡлап көрәшкән бит ул. Һәм бының өсөн кемдеңдер алдында тәүбә ҡылыу Аллаһы Тәғәләгә хыянат итеү булыр ине.\nДөрөҫөн әйткәндә, элек мин былар хаҡында уйланғаным юҡ ине. Уйланырға һәм ҡулға ҡәләм алырға былтырғы бер ҡыуаныслы ваҡиға сәбәпсе булды. Былтыр көҙ Башҡортостанға бөтә донъяға билдәле ҙур әүлиә шәйех Солтан Мәхмәт Әдил килде. Ул изге әүлиәләр ятҡан урындарға зыярат ҡылды. Салауат районында батырыбыҙҙың музейында ла булды. Әүлиәнең Салауат батырыбыҙ тураһында һөйләгәндәре барыбыҙҙы ла тетрәндерҙе, күҙҙәребеҙҙе асты, хәҡиҡәткә яҡынайтты: "...Салауат - Аллаһы Тәғәләнең арыҫланы. Ул - Аллаһ юлында көрәшкән. Һәм әлеге мәлдә ул Аллаһы Тәғәлә янында юғары урында, ҙур дәрәжәлә. Шуға күрә, әгәр халҡығыҙ Аллаһҡа ғибәҙәттәр ҡылып, ҡиәмәт көнөнә тиклем иманын, мосолманлығын һаҡлап ҡала икән, Салауат та Аллаһтың рәхмәтендә булыр, дәрәжәһе үҫер һәм Аллаһы Тәғәлә барыһына ла сауабын бирер. Аллаһтың яратҡан ҡолдарын яратығыҙ. Ул сағында һеҙ улар менән бергә булырһығыҙ. Иң элек беҙ Мөхәммәт бәйғәмбәребеҙҙе (с.ғ.с.) яратырға тейешбеҙ, шунан изге әүлиәләрҙе, сәхәбәләрҙе. Әгәр ҙә һеҙ Салауатты ғына яратһағыҙ ҙа, Аллаһы Тәғәлә хозурында яратҡан батырығыҙ менән йәнәш булырһығыҙ. Сөнки Бәйғәмбәребеҙ (с.ғ.с.) хәҙисендә әйтелгәнсә, кеше ҡиәмәт көнөндә яратҡаны янында булыр. Аллаһы Тәғәләгә беҙ Салауат хөрмәтенә доға ҡылырға тейешбеҙ..." - тигәйне оло әүлиә. "Бәйғәмбәрлектән изге хәбәрҙәр кенә ҡалды," тигән Мөхәммәт бәйғәмбәр (с.ғ.с.). Изге хәбәрҙәрҙе беҙгә әүлиәләр еткерә. Әүлиәнең Салауат тураһындағы был изге хәбәре батырыбыҙҙы беҙ әле уйлап та ҡарамаған, белмәгән кимәлгә күтәрҙе, илаһи ҡөҙрәтен асты. Ни өсөн тап Салауатты халҡыбыҙ онотмай, сөнки Аллаһ шулай ҡуша, үҙенең яратҡан ҡолон оноторға бирмәй. "Салауат" һүҙе - Мөхәммәт бәйғәмбәргә доға, тигәнде аңлата, Бәйғәмбәребеҙҙе (с.ғ.с) ололау доғаһы. Cалауат әйтеү - ҙур сауап. Бер салауат өсөн Аллаһы Тәғәлә беҙгә сауапты ун тапҡыр арттырып бирә. Сөнки Мөхәммәт (с.ғ.с.) - Аллаһтың иң яратҡан ҡоло. "Әгәр миңә бер салауат әйтһәгеҙ, Аллаһ һеҙгә ун салауат әйтер", тигән Бәйғәмбәребеҙ. Мәҫәлән, иң ҡыҫҡа салауаттарҙың береһе: "Аллааһүммә салли ғәләә Мүхәммәдин үә ғәләә әәли Мүхәммәдин үәс сәлииим" (Раббым, Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмгә һәм уның ҡәүеменә рәхмәтеңде бир). Уйлап ҡараһаң, әгәр Салауат исеме ошондай изге доғаларҙы үҙ эсенә ала икән, тимәк, был исемде әйтеү үҙе генә лә сауаплы. Һәм, Салауат исемдәре күп булып, шул исемде ҡат-ҡат әйтеп торған халыҡҡа күпме сауап, бәрәкәт яуа. Бына ни өсөн Екатерина II-не Салауаттың үҙе генә түгел, хатта исеме лә ҡурҡытҡан һәм был исемде ул ер йөҙөнән бөтөнләй юҡ итергә тырышҡан. Аллаһы Тәғәләнең рәхмәте төшөп торған, бәрәкәтле, иманлы, динле халыҡ батшаға кәрәкмәгән. Сөнки ундай халыҡты ҡол итеп булмай, ул бер Аллаһтың ғына ҡоло.\nСалауат исемен ҡайһы башҡорт тәү башлап үҙ балаһына ҡушҡандыр - билдәһеҙ. Бәлки, башҡорт старшинаһы Юлай Аҙналиндыр?..\nЯҙылған: 22.06.15 | Ҡаралған: 1793


Икенде ашы — Башҡорт Википедияһы\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Икенде (мәғәнәләр).\n1 Тарихы һәм атаманың килеп сығыуы\n4 Икенде (полдник) төрлө илдәрҙә\nТарихы һәм атаманың килеп сығыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Икенде» («полдник») һүҙенең килеп сығыу тарихы буйынса ике төп фараз бар. Беренсе фараз — рус крәҫтиәндәренең көн тәртибе, ҡала халҡы менән сағыштырғанда, ғәҙәттәгенән башҡараҡ булған, эшкә таң һарыһынан торғандар, шуның өсөн иртәнге ашты таңғы сәғәт 4-5-тә, иртәнге 9-ҙа — төшкө ашты, сәғәт 12-лә икенде аш (полдник), 14 сәғәттә — киске аш (паужин), алдынан ашағандар («паужинали»), сәғәт 20-21 — киске аш ашағандар («ужинали»), ә көндөҙгө сәғәт 12-лә, ҡояш төш мәленә еткәндә — икенде ашын ашағандар (полдничали).\nИкенсе фараз: көн кискә ауышҡанда, «көндөң яртыһы үтте», еңелсә тамаҡ ялғар кәрәк тигәнде аңлатҡан «икенде» («полдник») атамаһы көндөҙгө сәғәт 4 (16 сәғәт) һәм уның мәғәнәһе менән бәйләнгән.\nМеню[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИкенде бер стакан һөт, йогурт, сәй, какао, һутты май һыланған икмәк (бутерброд) йәки тәмле ҡамыр ашы (печенье, вафли, кекс) менән тамаҡ ялғауҙы аңлата. Диетологтар икенде ашына балаларға шоколад, кәнфит, чипсы һәм газлы эсемлектәр биреүҙе ҡәтғи тыя.\nИкенде ашы, бигерәк тә көндөҙгө йоҡонан һуң, аш эшкәртеү-һеңдереү системаһын нормаль режимда тоторға ярҙам итә. Кире осраҡта, икенде ашына иғтибарлы булмағанда, баланың матдәләр алмашыныуында проблемалар барлыҡҡа килеүе бар.\nИкенде (полдник) төрлө илдәрҙә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРәсәйҙә икенде ваҡыты 16:00 сәғәт тирәһе.\nФранцияла ғәҙәттәге икенде ваҡыты — 16:00 сәғәт.\nАнглияла, ҡағиҙә булараҡ, икенде — сәғәт 17:00 һәм «төшкө аштан һуңғы сәй» (файф о`клок) тип атала.\nИспанияла икенде (меренда), бигерәк тә балалар араһында киң таралған, ғәҙәттә сәғәт 17:00 тирәһендә ойошторола.\nАргентинала, Уругвайҙа һәм Парагвайҙа икенде (меренда) көндөң икенсе яртыһында, 17:00 сәғәт тирәһендә, төшкө һәм киске аштар араһында ойошторола. Ғәҙәттә эсемлектән (мате, кофе, һөтлө какао, сәй), һәм торт, печенье, джемлы икмәк телеме кеүек (хлебцы) татлы ҡамыр ашынан, йәки яңы һауылған һөт, аҡ май һәм бал кеүек аҙыҡтан тора.\nЧилиҙа икенде (полдник) сәғәт 16:00 сәғәт 20:00 араһында, һәм хатта сәғәт 21:00 йәки сәғәт 22:00 ойошторола.\nКолумбияла икенде «onces» тип атала, үҙәк Анд тауҙарында эҫе какао, кофе йәки һөтлө сәйҙән ғибәрәт. Сәғәт 16:00 һәм 18:30 араһында ойошторола.\nКубала ғәҙәттә икенде сәғәт 19:00 тирәһендә, мәктәптә сәғәт 10:00 һәм сәғәт 16:00 ойошторола.\nПеруҙа икендене ланч тип йөрөтәләр, сәғәт 17:00 һәм сәғәт 19:00 ойошторола.\nВенесуэлала икенде сәғәт 16:00 йәки сәғәт 21:00 тап килә. Шулай уҡ сәғәт 9:00 (иртәнге меренда).\nНикарагуала икенде төшкө ашҡа тиклемгегә (сәғәт 10:00) һәм төшкө аштан һуңғыға (сәғәт 16:00) бүленә.\n↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Словарь Даля: паужин\n↑ 3,0 3,1 Диетология: что такое полдник + рецепты полдника (Антонова Алла) 2016 йылдың 16 декабрь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Икенде_ашы&oldid=1053228 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 02:44 10 август 2021 үҙгәртелгән.


Өфөлә «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы-2012» төбәк-ара конкурсы асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы-2012» төбәк-ара конкурсы асылды\n11:23, 28 марта 2012 Йәмғиәт\nӨфөлә «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы-2012» төбәк-ара конкурсы асылды. 2012 йылдың иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы исеменә 57 педагог, шул иҫәптән Ырымбур, Һамар, Силәбе өлкәләренән биш уҡытыусы көс һынашасаҡ.\nЙола буйынса төбәк-ара конкурс Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатында үткәрелә. Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының бүлек мөдире Рәйсә Күзбәкова хәбәр итеүенсә, конкурста ҡатнашыусылар баш ҡала мәктәптәрендә асыҡ дәрестәрҙе февралдә үткәргән, бөгөн улар үҙҙәренең инновацион проекттары менән таныштырасаҡ. Кис көнө жюри ағзалары икенсе этапҡа үткән 30 уҡытыусыны билдәләйәсәк. Улар оҫталыҡ дәрестәрен үткәрәсәк һәм лекциялар уҡыясаҡ. Аҙаҡҡы турға иң яҡшылары сығасаҡ, уларҙы фекер алышыуҙа ҡатнашыу көтә.\nӘлеге конкурс 17-се тапҡыр үткәрелә. 2002 йылда уға төбәк-ара статусы бирелде. Бәйгенең төп маҡсаты – уҡытыусыларҙың оҫталыҡ кимәлен асыҡлау.\nКонкурста ҡатнашыусыларҙың күбеһе – 15-20 йыл стажлы тәжрибәле уҡытыусылар.\nАбсолют еңеүсенең исеме 31 мартта бәйгене ябыу тантанаһында билдәле буласаҡ. Сара М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында үтәсәк.


Һайлап алыу мөмкинлеге тыуҙы\n25 Июнь 2019, 12:56\nРәсәй Мәғариф министрлығы "Мәғариф" милли проектына ярашлы “Ауыл уҡытыусыһы” программаһында ҡатнашыусылар өсөн электрон ресурс һәм эш урындары реестрын әҙерләй.\nФото "Бәйләнештә" сайтынан.\nРәсәй Мәғариф министрлығы "Мәғариф" милли проектына ярашлы “Ауыл уҡытыусыһы” программаһында ҡатнашыусылар өсөн электрон ресурс һәм эш урындары реестрын әҙерләй. Был хаҡта министр Ольга Васильева белдерҙе. “Һәр педагогтың программаның федераль йәки төбәк сайтына инеп, күсеп барырға уйлаған мәктәпте һайлау, уны ситтән тороп ҡарау, һайлап алыуҙы үтеү өсөн шарттар исемлеге менән танышыу һәм ғариза биреү мөмкинлеге бар”, — тине министр.\nУның һүҙҙәренсә, программала ҡатнашырға теләгән кандидаттарҙың йәше сикләнмәгән — ауылдарҙа йәштәргә лә, тәжрибәле уҡытыусыларға шат булырҙар. Кандидаттарҙың ғаризаларын Мәғариф министрлығы комиссияһы менән бергә махсус төбәк комиссияһы ҡарай.\n“Ауыл уҡытыусыһы” программаһын тормошҡа ашырыу 2020 йылдан башлана. Унда ауылға, эшселәр ҡасабаһына, ҡала тибындағы ҡасабаға, 50 меңгә тиклем кеше йәшәгән ҡалаға эшкә килгән (йәки күсеп килгән) уҡытыусыға 1 миллион һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған компенсация түләүҙе күҙ уңында тотола.\nЙәш уҡытыусыларҙың күптән түгел Ленинград өлкәһенең Выборг ҡалаһында уҙған “Педагог: һөнәр, булмыш, сәнғәт” Бөтә Рәсәй форумында билдәләп үтеүҙәренсә, ауыл, ҡасаба һәм халҡы 50 мең кешенән аҙыраҡ булған ҡалаларҙағы мәктәптәрҙә уҡытыусылар етешмәй. Күп кенә педагогтар 1,5 ставкаға эшләй һәм йыш ҡына бер нисәшәр предметтан уҡыта. Һөҙөмтәлә балаларҙың белем алыуының сифаты ла насарая, ауыл балаһының юғары уҡыу йортона инеү мөмкинлеге лә тарая.\nХалыҡ аҙ йәшәгән урындарҙағы мәктәптәргә уҡытыусыларҙың эшкә барыуын дәртләндереү башланғысы менән, билдәле булыуынса, Рәсәй Президенты Владимир Путин үҙенең Федераль Йыйылышҡа быйылғы Мөрәжәғәтнамәһендә сығыш яһағайны. Был ваҡиғаның артынса уҡ Программаның башланыу ваҡыты, финанслау мөмкинлектәре билдәләнде һәм ҡануниәткә тейешле үҙгәрештәр индерергә ҡушылды.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ: “Ауыл уҡытыусыһы” программаһында йәше 35-тән уҙмаған, педагог һөнәренә эйә һәм ошо мәктәптә кәмендә биш йыл эшләү тураһында килешеү төҙөргә риза булған кешеләр ҡатнаша ала.


Өфө эргәһендә йылғалар ярҙарынан сыҡты\nҺуңғы мәғлүмәттәр буйынса Ағиҙел 726, Дим 332 сантиметр, ә Ҡариҙел йылғаһының тәрәнлеге һигеҙ метрҙан ашты. Күп кенә шәхси ихаталар, йорт-ҡура һыу аҫтында ҡалды.\nЙылғаның тәрәнлеге һәр өс сәғәт һайын тикшерелә. Өфө эргәһендәге Ҡариҙел йылғаһы көндөҙгө сәғә ун икелә, бер сантиметрға күтәрелгән. Һыуҙың тәрәнлеге 8 метр ҙа 12 сантиметр тәшкил итә. Көн дә алып барылған тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, әлегә тиклемге иң юғары нөктә13 апрелдә күҙәтелгән.\nАғиҙел Ҡариҙелдән саҡ ҡына ҡалыша. Шулай ҙа ул шәхси секторға нығыраҡ зыян килтергән. Оло һыу йорт- ихаталарға яҡынлашҡандан-яҡынлаша. Ташҡын ғәрәсәте эҙемтәләрен күреүселәр ҙә юҡ түгел.\nНижегородка биҫтәһендәге Карьер һәм Марат урамдары киҫелешен һыу бөгөн төндә баҫа. Әле лә Ағиҙел йылғаһы килеүен дауам итә. Зыян күреүселәр юҡ. Шулай ҙа тиҫтәләп шәхси ихатаны һыу баҫты.\nҺыу баҫыуын урындағы халыҡ һуңғы туғыҙ йыл самаһы күргәне булмаған. Бөгөнгө күренеш уларҙы тағы ла һиҫкәндерҙе. Шуға ла күптәр йорт йыһаздарын хәүефһеҙ урынға күсереп, кәмәләрен сығарып ҡуйған.\nҺыу бер сәғәт эсендә йорт ихатаһын тула. Ул әле лә күтәрелеүен дауам итә. Өфө эргәһендә Ағиҙел йылғаһы шулай уҡ Дим биҫтәһенең баҡсасылар ширҡәтенең 200-ҙән ашыу йортон һыу баҫыуы билдәле. Өҫтәүенә, теүәл иҫәбе әлегә аныҡ ҡына билдәһеҙ. Оло һыу килеүен дауам итә.\nБелгестәр йылға тәрәнлеге һигеҙ метрҙан ашыуын билдәләй. Әммә ташҡын әлегә иң юғары нөктәһенә етмәгән. Был тәү сиратта баш ҡала эргәһендәге йорттарға ҡағыла. Ә дөйөм республика буйынса хәл әллә ни ҡатмарлы түгел.


Бәләбәйҙә «Аксаков көҙө»нә йомғаҡ яһалды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБәләбәйҙә «Аксаков көҙө»нә йомғаҡ яһалды\n15:09, 26 октября 2011 Йәмғиәт\nБәләбәйҙә урындағы «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш гвардияһы» бүлексәһе ҡатнашлығында ойошторолған «Аксаков көҙө» фотографиялар конкурсына йомғаҡ яһалды.\nБәләбәй районының рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, 15 сентябрҙән 17 октябргә тиклем дауам иткән конкурста йөҙҙән ашыу кеше ҡатнашҡан. Конкурсҡа ебәрелгән бихисап фотолар араһынан иң яҡшы дүрт фотоһүрәт һайлап алынған. Уларҙың авторҙары конкурс призерҙары булған. Беренсе урынды Михаил Гаев алған.\n«Аксаков көҙө» призерҙарын һәм еңеүсеһен бүләкләү тантанаһы кисә «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһендә үткән.


Күршеңдең тупһаһын йыуып өлгөр! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Күршеңдең тупһаһын йыуып өлгөр!\nКүршеңдең тупһаһын йыуып өлгөр! 17.04.2015 // Иман\n“Кемделер дөрөҫ юлға әйҙәр өсөн донъя яңғыратҡан лозунгтар күтәреп митингтар ойоштороу түгел, ә һепертке, сепрәк алып уның өйөн йыйыштырыу, йә, мәҫәлән, үҙеңдең тупһаңды йыуғандан һуң уныҡын да таҙалап ҡуйыу – изге ниәтте тормошҡа ашырыу өсөн күркәм аҙымдарҙың береһе булыр” тигән яҙма тәрән мәғәнәгә эйә.\nТаҙалыҡ – имандың яртыһы. Йәшәйештәрен дин ҡанундарына ярашлы ҡорған һәр әҙәм балаһына күңелен дә, уйҙарын да, йортон да, кейем-әҙәбен дә саф тотоу зарур. Был гүзәл сифаттар Ер йөҙөндәге барса халыҡтарҙың татыу, тыныс ғүмер итеүенә, төплө камиллашыуына ыңғай сәбәп кенә булыр.\nБашҡортостан мосолмандарының Диниә назаратындағы Йәштәр бүлеге Урыҫ Православие сиркәүенең Өфө епархияһы менән берлектә ойошторған өмә алда әйтелгәндәрҙе көнкүрештә ҡулланыуҙы асыҡ сағылдыра.\nОҙайлы ҡыш осоронда ҡарҙа йыйылған сүп-сарҙы, кипкән япраҡтарҙы йыйыу баш ҡаланың “Ихлас” мәсете биләмәһендә башҡарылды. Унда төрлө конфессия вәкилдәре, башлыса йәш быуын вәкилдәре ҡатнашты. Ял көнө тип тормай, изге маҡсат менән мәсеттең тирә-яғын таҙаларға килгән һәр кем оло сауапҡа ғына түгел, иң мөһиме, йән тыныслығына, күңел йылыһына өлгәште. Өмәнең һуңында, йола буйынса, барлыҡ уңғандар ҙа сәй табынына йыйылды, үҙенсәлекле, ҡыҙыҡлы әңгәмә ҡорҙо, танышты, аралашты.\nСараны ойоштороусыларҙың береһе Тимур Вәлитов әйтеүенсә, бындай күренеш ҙур социаль әһәмиәткә эйә, һәм улар кешеләр араһында үҙ-ара йылы мөнәсәбәт, хеҙмәттәшлек булдырыуға йоғонто яһай. Был йәһәттән планлаштырылған башҡа байтаҡ саралар республика Башлығы ҡарамағындағы Дәүләт-дин мөнәсәбәттәре буйынса советтың “Диндәр аралашыуы һәм милләттәр берҙәмлеге – йәмғиәттәге илһөйәрлек нигеҙе” проектының бер өлөшө булараҡ үткәрелә.


Башҡортостан Хөкүмәте Euromoney форумында инвестиция килешеүҙәре төҙөнө // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Хөкүмәте Euromoney форумында инвестиция килешеүҙәре төҙөнө\n15:27, 8 апреля 2014 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәте, шишәмбе Өфөлә барған, Euromoney форумында инвестиция килешеүҙәре төҙөнө. Республика Хөкүмәте яғынан документтарға беренсе вице-премьер Рөстәм Мәрҙәнов ҡул ҡуйҙы.\n«3-сө этап. Алдан тултырылған шприцтарҙа препараттар етештереүҙе ойоштороу. Тулы етештереү циклы буйынса инфузия иретмәһен әҙерләү өсөн концентрат Мабтера препаратын сығарыуҙы ойоштороу» проектын тормошҡа ашырыу шарттары раҫланды. Производствола 60-лап яңы эш урындары булдырыласаҡ. Ул шприцтарҙа инъекция препараттарына баҙар ихтыяжын тормошҡа ашырыуға булышлыҡ итәсәк, тип көтөлә.\n«ИНМАН» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте менән килешеү етештереү ҡеүәтен киңәйтеүҙе һәм гидравлик кран-манипуляторҙарҙы етештереүҙе арттырыуҙы күҙаллай. Проектты ғәмәлгә ашырыу һөҙөмтәһендә компания кран-манипуляторҙар сығарыуҙың йыллыҡ күләмен ике тапҡырға арттырырға ниәтләнә. Ул 220 яң эш урындары булдырыуҙы талап итәсәк.\nИке документ та килемгә һалым буйынса ташламалар рәүешендә дәүләт ярҙамын алыуҙы, шулай уҡ төбәк бюджетына күсерелгән милеккә һалым өлөшөнән бушатыуҙы ҡарай.\nБынан тыш, республика Хөкүмәте BBC World News телеканалы менән хеҙмәттәшлек итеү ниәте тураһында белдерҙе. Euromoney форумында телеканалдың Рәсәйҙәге коммерция вәкиллеге менән килешеүгә ҡул ҡуйылды.\nРеспубликаның Иҡтисади үҫеш министрлығы һәм Top Communication GmbH Давоста Бөтә донъя коммуникация форумы сиктәрендә халыҡ-ара коммуникация үҫеше өлкәһендә хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө.


24 Сентябрь 2018, 17:28\nСентябрь айында күренекле шағирәләребеҙ Гөлфиә Юнысова, Миңлегөл Хисамова 70 йәшлек юбилейҙарын билдәләне.\nГөлназ Ҡотоева “Ҡотло ҡуллы әҙибә” мәҡәләһендә Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысованы әсәй, ир ҡатыны, өләсәй, ҡәйнә булараҡ та, баш мөхәррир, яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре булараҡ та аса. Шулай уҡ уның тормошҡа, кисергән яҙмышына ҡарашын, уйҙарын сағылдыра. “Бәхет менән мөхәббәт – үҙгәреп тора торған төшөнсә. Арып ингәндә, трамвайҙа урын бирһәләр ҙә – бәхет. Хыялың тормошҡа ашһа – бәхет. Етмеш йәшкә еттем, кеше ыңғайына балаларым бар – ул да бәхет. Һәйбәт йәшәп ятыуҙары, яҙған китаптарымды халыҡтың яратып уҡыуы, халҡым алдындағы абруйым – улар ҙа бәхет...” – ти ул.


Тәүлегенә 7 тонна һөт\nИглин районының Мәсәғүт крәҫтиән-фермер хужалығы эшсәндәре алдына ошондай маҡсат ҡуя. Был күрһәткескә улар 2017 йылға ирешергә иҫәп тота.\nҠасандыр бындай һандар хыялға ашмаҫтай тойолһа ла, «500 ферма» программаһында ҡатнашыу фермерҙарға үҙ көсөнә ышаныу мөмкинлеге биргән. Программа сиктәрендә хужалыҡта ике яңы һауыу цехы төҙөлгән, хәҙер унда ҡорамалдар уранлаштырырға ғына ҡалған. Хужалыҡҡа шулай уҡ юғары етештереүсәнле мал да һатып алынған. Әлегә малдар көтөүҙә йөрөй, ҡышҡылыҡҡа мал аҙығы туплау ҙа дауам итә.\nҺауылған һөттө эшкәртеү өсөн хужалыҡтың үҙенең цехы ла бар. Әле унда биш төр һөт аҙығы етештерелә.


АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Другое / Конспекты / Конспект урока на тему" А. Йәғәфәрова “Яҡшылыҡ” әкиәте".\nБашҡортостан Республикаһы Нефтекама ҡалаһы ҡала округының 7-сө урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учреждениеһы Тема: А. Йәғәфәрова “Яҡшылыҡ” әкиәте Үткәрҙе: башҡорт теле һәм әҙәбиәт уҡытыусыһы Ниғәмәйева Ҡәҙриә Гөлфәт ҡыҙы Нефтекама-2015 Класс: 5 в А. Йәгәфәрова “Яҡшылыҡ” әкиәте Маҡсат: А. Йәғәфәрова “Яҡшылыҡ” әкиәте менән таныштырыуҙы дауам итеү; яҡшылыҡ менән яуызлыҡтың нимә икәнен айырырға өйрәтеү; әхлаҡ тәрбиә биреү; һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү. Йыһазландырыу: карточкалар. Дәрес барышы: I Ойоштороу мәле. Һаумыһығыҙ, уҡыусылар. Һаумыһығыҙ тип башлайым әле, Осрашыу бит шулай башлана. Һеҙҙең менән осрашҡанға дуҫтар, Күңелем шулай шатлана. II Инеш өлөш. Дежурға һүҙ биреү; Дәрес маҡсаты менән таныштырыу Артикуляцион күнегеү. Әсәй, өләсәй, ейәнсәр Өсәүләп сәй эсәләр. Сәйнүк сәйен эсеп бөткәс, Самауырға күсәләр. (Шиғырҙы күмәкләп уҡыу, тәржемә итеү) III Төп өлөш. Мин уҡып үтәсәк өҙөктөң ниндәй әҫәрҙән икәнен һәм авторын әйтегеҙ? Йәй көнө ине. Беренсе тапҡыр бал йыярға сыҡты … Сәскәнән сәскәгә осто, бәләкәй биҙрәһе тулғансы бал йыйҙы… (А. Йәғәфәрова “Нәҙекәйбил”) -Уның тағы ниндәй әҫәрҙәре менән таныштыҡ? Кем һуң ул А. Йәғәфәрова? (Уҡыусыларҙан биографияһын һөйләтеү) Бөгөн беҙ А. Йәғәфәрованың “Яҡшылыҡ” әкиәте менән танышыуҙы дауам итәбеҙ. Өй эшен тикшереү (уҡылған өҙөк буйынса һөйләргә өйрәнергә ине). Һорауҙарға яуап биреү: Әҫәрҙә ниндәй геройҙар бар? Йәйҙең бер матур көнөндә Фәрит һәм Фәһим ҡайҙа барғандар? Уларға шишмә ниндәй үтенес белдерә? Ҡояш кемгә үпкәләне? Ни өсөн? Һүҙлек эше. 25-се бит. Ял минуты. Әҫәрҙе ролдәргә бүлеп уҡыу. Геройҙар: Фәһим, Фәрит, шишмә, ҡояш, ҡайын, автор. Әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереүҙе тикшереү өсөн төркөмдәргә бүленеп эшләйбеҙ. (Карточкаларҙы таратыу) А) Фәһим (ялҡау, һармаҡ, тыңлауһыҙ, шуҡ, маҡтансыҡ) Б) Фәрит (эшсән, түҙемле, аҡыллы, ярҙамсыл, тыңлашыусан, әҙәпле, ныҡыш, хәстәрле) 9) Төркөмдәргә бүленеү. Беренсе төрөмгә эш. Тексты өлөштәргә бүлеп, һәр бүлеккә исем биреү. Икенсе төркөмгә эш. Һүрәт төшөрөү, эште яҡлау. 10) Мәҡәлдәр өҫтәндә эшләү. - Яҡшылыҡ ерҙә ятмай. - Яҡшылыҡ ҡылған аш йыйған, Яманлыҡ ҡылған таш йыйған. Яҡшы һүҙ – йән аҙығы. V. Йомғаҡлау. Көндәлектәргә өй эше яҙҙырыу.Баһалау. Әкиәт буйынса һүрәт төшөрөү. Автор Нигамаева Кадрия Гульфатовна\nДВ-301464 Получить свидетельство о публикации\n02.01.2016 Просмотров: 249 Комментариев: 0 Конспект урока по башкирскому языку и литературе « Кластан тыш уҡыу. Көҙ еткәс.»\n02.01.2016 Просмотров: 211 Комментариев: 0 Родничок - родничок Родник Три года родничок я знаю. Ухожу, прихожу, - но всегда В роднике бьёт ледяная, И живительная вода. Чистый, свежий, родник, наш родной, наш любимый, Вновь к тебе я спешу прийти, Утолить свою жажду, приникнуть. Родник дае\n02.01.2016 Просмотров: 102 Комментариев: 0 Эссе «Современный педагог – новая школа». Творить – значит выражать то, что есть в тебе. Анри Матисс\n02.01.2016 Просмотров: 205 Комментариев: 0 Конспект урока по башкирскому языку на тему "Яратҡан ашым. ҫ өнө һәм хәрефе".\n02.01.2016 Просмотров: 419 Комментариев: 0 Конспект урока по башкирскому языку и литературе на тему"Рәүил Бикбаев «Тәбиғәттең теле асылған саҡ»".\n02.01.2016 Просмотров: 211 Комментариев: 0 Доклад на педсовете"Современное состояние обучения в сельской школе"\n02.01.2016 Просмотров: 114 Комментариев: 0 727942727936727935727934727931727923727888


Баш ҡала рәссамы Светлана Мөхәмәтгәрәеваның эштәре Францияла Рус мәҙәниәте аҙналығында күрһәтелә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡала рәссамы Светлана Мөхәмәтгәрәеваның эштәре Францияла Рус мәҙәниәте аҙналығында күрһәтелә\n15:54, 15 января 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфө рәссамы Светлана Мөхәмәтгәрәеваның эштәре Францияла күргәҙмә проектында күрһәтеләсәк. Ул 18-24 ғинуарҙа Рус мәҙәниәте аҙналығы сиктәрендә Лангедок районы Кастельно-ле-Лез ҡалаһында уҙа. Сараны Рус-француз дуҫлығы ассоциацияһы ойоштора.\nФранциялағы һынлы сәнғәт һөйөүселәр Анде Мальру экспозиция үҙәгендә бер нисә Рәсәй рәссамының ижады менән таныша ала. Күргәҙмәгә рәссамдарҙың картиналары, иконалар, һүрәттәр һәм фотоһүрәттәр ҡуйыла. Унда Светлана Мөхәмәтгәрәеваның Монпелье ҡалаһындағы шәхси коллекцияла һаҡланған 12 эше урын аласаҡ.\nСветлана Мөхәмәтгәрәева (Абдюшева) — рәссам, график, рәссам-сценограф, «Башҡортостан» ТРК ДУП-һы режиссеры. Баш ҡалала тыуып үҫкән, Өфө сәнғәт училищеһын, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлаған. 1991 йылдан республика, ил һәм халыҡ-ара проекттарҙа ҡатнаша. 2011-2013 йылдарҙа Францияла рәссамдың шәхси күргәҙмәләре ойошторола. Эштәре Рәсәй, Франция, Италия, Австрия, Германия, Төркиәләге шәхси коллекцияларҙа һаҡлана. Сценограф булараҡ Светлана Мөхәмәтгәрәева Президент шыршыһы, «Симфония төнө» асыҡ һауалағы концерт, «Ал сәскә» мюзиклы кеүек байтаҡ сағыу мәҙәни сараларҙы биҙәне.\nТеги: халыҡ-ара проект,күргәҙмә


Бөгөн «Brent» нефтенең барреле 52 долларҙан ашып китте. Бындай юғары хаҡ һуңғы тапҡыр былтыр 12 октябрҙә теркәлгәйне. Котировкаларҙың үҫеүе һөҙөмтәһендә Рәсәй аҡсаһының нығыныуы дауам итә. Мәскәү биржаһында бөгөн доллар 64 һум 50 тингә, ә евро 73 һумға тиклем төштө.\nБөгөн Иркутск авиация заводында тәүге тапҡыр МС-21 пассажир самолеты тәҡдим ителде. Заманса лайнерҙың исем туйында Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев ҡатнашты. Ике моделдә эшләнгән һауа судноһы 200-ҙән ашыу урынға иҫәпләнгән. Әлеге ваҡытта төрлө компаниялар самолеттарға заказ бирә башлаған да инде. Тәүге 50 лайнер 2018 йыл башында «Аэрофлот» пассажирҙарын хеҙмәтләндерер тип көтөлә.\nКеше башын күсереү буйынса донъялағы тәүге операция Германия клиникаларының береһендә эшләнәсәк. Был турала Италия нейрохирургы Серджио Канаверо белдерҙе. Тәүге пациент булырға Силәбенән программист Валерий Спиридонов ризалыҡ биргән. Әле уның Вердниг-Гоффман синдромы менән яфаланыуы билдәле. Киләһе йыл эшләнәсәк уникаль операция яҡынса 100 млн долларға төшөр тип көтөлә. Әммә Рәсәй эшҡыуарҙарының береһе барлыҡ сығымдарҙы ла үҙ өҫтөнә алырға вәғәҙә биргән.\nМолдова экологик һәләкәт сигенә еткән. Ҡойма ямғырҙар яуып үтеүгә ҡарамаҫтан, илдәге һыу ятҡылыҡтарының һайығыуы, бәләкәй йылға- күлдәрҙең ҡороуы күҙәтелә. Төп эсәр һыу сығанаҡтары һаналған - Днестр һәм Прут йылғаларында хәл айырыуса киҫкен. Сөнки уларҙа һыу кимәле иң түбән кимәлдән дә 1 метрға тиклем төшкән. Белгестәр иҫәпләүенсә, яҡын киләсәктә меңдәрсә фермерҙың ҙур юғалтыуҙар кисереүе ихтимал. Сөнки закон буйынса баҫыуҙарҙы ер аҫты һыуҙары менән һуғарыу тыйыла.\nИван Шишкиндың «Ҡарағай урманы ситендә» картинаһы Лондонда ойошторолған аукционда 2 миллиондан ашыу долларға һатылған. Пейзаж өсөн сәнғәт яратыусылар араһында ҡыҙыу көрәш бара. Һөҙөмтәлә билдәһеҙ эшҡыуар картинаны ике тапҡыр ҡиммәтерәккә һатып ала. Алабуға рәссамы был эшендә тыуған тәбиғәтен һәм арбалы атты төшөргән булған.


Суд бойороғо Навальный өсөн ғәйепләү ташланып, Рәсәй Яңылыҡтар РТ премьер клип тәҡдим итә. Медведев онлайн нацеливаться\n“Таратыла яманлау, мәғлүмәти һәм эшлекле репутация истец булырға тейеш түгел ысынбарлыҡ тап килә тип танылған», — тиелә.\nСудья арҡаһында ул коллегалары һәм Навальный өсөн, бер өлөшө алып ташланып, ун көн дауамында дезинформация бар. Фильмда тураһында һүҙ бара, уның буйынса интернет урынлаштырыу һәм март башында коррупцияға ҡаршы көрәш фонды навальный эшмәкәре (ФБК). Фильм, ғәйепләү активистары премьер-министры Дмитрий Медведев РФ биләмәһендә күсемһеҙ милек күләме ҙур, компанияға аша һәм бизнесмен, уға яҡын ала торған булыр ине, кеүек социаль әһәмиәтле проекттарға дәүләт ярҙамы хәйриә фондына етәкселек итә, Илья Елисеев, шул уҡ закон буйынса дмитрий медведев менән университетҡа барам. Атап әйткәндә, Рәсәй һәм уның союздаштарының Навальный раҫлау тураһындағы сығышы менән бай кешеләрҙең береһе — миллиардер Усманов — 2010 йылда дәүләт ерҙәрен бүленгән һәм ул социаль әһәмиәтле проекттарға ярҙам фонды йорт. Уның раҫлауынса, ул факт буйынса дәүләттең юғары вазифалы кешеләрҙең ришүәткә һатылыуы, шул иҫәптән премьер, шуның өсөн, поблажка алыу өсөн бизнес-схемалар менән дәүләт контракттары ҡатнашты. Ярҙам фондының социаль-әһәмиәтле проекттарға дәүләт, навальный н август башында судҡа ғариза биреп, ул кире ҡайтарыуҙы талап итә.\nиска схемалар уйлап взяточничество ойошма ҡатнашты\nТүгелдер был, Әммә, матди компенсация талап боҙмаҫ өсөн үҙ репутацию. Вторничный ултырыштан һуң суд, адвокат Навальный Вячеслав Гимади журналистар хәбәр итеүенсә, уның клиенттары тип сығарырға ла ниәте бар-йә, нисек булды, уның һүҙҙәре буйынса, “техник яҡтан мөмкин түгел», — тине лә ул, нимә булыу-булмауы суд ҡарарын үтәмәү өсөн был ғәмәлдәрҙән баш тартыу өсөн түгел, техник һәм навальный фбк эҙәрлекләүҙән ҡурҡмағыҙ.\nусманов һәм шулай уҡ йылдың апрелендә был талаптары суд барған һәм уларҙы интернет менән яла яғыу тураһындағы талапты алып ташлана һәм навальный недостоверный үткән фбк билдәле кеше. 1 июндән район суды люблин Мәскәү файҙаһына ҡарар сығара. Усманов һәм ҡарарҙар, навальный тигән фильм бер өлөшөн алып, улар ялған һәм яла яғып ғәйепләү бар. Навальный, әммә быны эшләүҙән баш тартмай, тип раҫлай, суд уны ҡарау дөрөҫ түгел, йәнәһе. Апрель айында премьер-министры Дмитрий Медведев уның һүҙҙәрен иҫкә парламенты адресына ғәйепләнә. Һәм уларҙың дәғүәләре кире ҡағырға тырышты һәм уның командаһы тип атарға була уны ҡәтғи бөтә навальный»елғыуар сәйәси абсолют ялған тауар»улар»сүп-сар һәм төрлө мөнәсәбәт бреда алам мин, кеше, минең, таныштар, бер ҡасан да мин уны ишеткәнем, урыны тураһында, мин булдым бында, урындарҙа, бер ҡасан да мин уны ишеткәнем, йыйып ниндәйҙер ҡағыҙҙар һәм фотолар кейем, аҙыҡ-түлек һәм йәмәғәтселек ә һуңынан уны бергәләп уйлайыҡ», — тип аңлатты ул.\nМатбуғат-секретары наталья тимакова\nмедведев шулай уҡ үҙен пропагандалап йөрөгән навальный трюктар босс тикшереп, өҫтәп, тип кем бындай трюктар башҡарып, приедет үҙ сәйәси маҡсаттары тейеш\n7 ҡағиҙәләре. Гражданлыҡ эштәре буйынса апелляция ялыуы өсөн сығымдар облигациялар - федераль процедураһы ҡағиҙәләре тураһында ялыу - ЛИЯ мәғлүмәт юридик институты


Рөстәм Хәмитов: «Ҡатын-ҡыҙ – бәхеткә саҡырыу ул» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Ҡатын-ҡыҙ – бәхеткә саҡырыу ул»\n10:28, 9 марта 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатын-ҡыҙҙарҙы 8 Март менән ҡотланы.\n— Бөгөн беҙҙең, ир-егеттәрҙең, һеҙгә — хөрмәтле ҡатын-ҡыҙҙар, иң изге хистәребеҙҙе һәм рәхмәтебеҙҙе белдерергә мөмкинселегебеҙ бар. Һеҙ үҙегеҙҙең иңдәрегеҙгә ғаилә усағы, йылылығы һәм именлеге өсөн яуаплылык һалғанһығыҙ. Шул ук вакытта күптәр балаларын тәрбиәләп, йорт мәшәҡәттәре менән генә булып ҡалмай, һөнәри эшсәнлектә лә ҙур уңыштарға өлгәшә. Белемлелегегеҙҙе, ойошҡанлығығыҙҙы, ҡайғыртыусанлығығыҙҙы күрһәтеп, һеҙ ир-егеттәр менән бер рәттән республикабыҙ тормышоноң күп тармаҡтары үҫешенә ҙур өлөш индерәһегеҙ. Дәүләттең һәм йәмғиәттең төп бурысы — ҡатын-кыҙҙарҙың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен тәьмин итеү, ғаиләне һәм әсәләрҙе һаҡлау. Башҡортостанда ошо максаттар дәүләт сәйәсәтенең өҫтөнлөклө йүнәлештәре булып тора. Хөрмәтле ҡатын-ҡыҙҙар, һеҙҙең көндәлек проблемаларығыҙ һәм талантығыҙҙы, белем-осталығығыҙҙы тулы күләмдә ҡулланыу өсөн шарттар тыуҙырыу киләсәктә лә беҙҙең иғтибар үҙәгендә булыр.\nҠатын-ҡыҙ – бәхеткә саҡырыу ул, тиҙәр. Һәм беҙ, ир-егеттәр, ошо саҡырыуға лайыҡлы булырға ынтылырға тейешбеҙ. Байрам көнөндә генә һеҙгә ҡарата ихтирамлы мөнәсәбәт күрһәтергә тейеш түгелбеҙ. Һәр көн һеҙҙең өсөн ышаныслы терәк, хәстәрле ул, яратыусы тормош юлдашы, изгелекле хеҙмәттәш, тоғро дуҫ булырға бурыслыбыҙ.\nИхлас күңелдән һеҙгә ныҡлы һаулыҡ һәм именлек теләйем, — тиелә төбәк башлығының ҡотлауында.\nТеги: бр президенты ҡотлауҙары, 8 март


Шулай уҡ, ғәҙәттәгесә миҙгел тамаланыуға йомғаҡтар яһаласаҡ, 2016 йылдың "Иң яҡшы актер"ы билдәләнеп үтәсәк. Был проект 24 йыл дауамында уңышлы йәшәп килә. Был премияны ойоштороусы - Салауат ҡалаһының шәхси эшҡыуары Салауат Гәрәбәй улы Исхаков.\nИжад миҙгеленең ябылыу кисәһенә барығыҙҙы ла саҡырабыҙ, көтәбеҙ!!! Рәхим итегеҙ!!!


Донъя һәм Рәсәй хәбәрҙәре | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 июня 2015 — 16:07\nРәсәй трейдерҙары донъя баҙарында иран нефтен һатасаҡ. Ҡара алтын һатыуҙан килгән аҡсаға Иран рәсәй тауарҙарын һатып алырға ниәтләй. Хәбәр ителеүенсә, сауҙанан беҙҙең ил табышы әллә ни ҙур булмаясаҡ, әммә сәйәси яҡтан уның әһәмиәте баһалап бөтөп булмай ти белгестәр.\nКиев Донецк халыҡ республикаһына һөжүм итергә әҙерләнә. Был турала республиканың оборона министрлығы вәкиле Эдуард Басурин белдергән. Әле Киев яғынан Донецкийҙың ҡайһы бер райондары утҡа тотола. Ҡалала йәшәүселәр тимер юл вокзалы биләмәһендә снарядтар шартлауы тураһында хәбәр итә.\nКөньяҡ Кореяла короновирустан һәләк булыусылар 7 кешегә артҡан. 95 кеше үлемесле сирҙе йоҡторған. Хакимиәттәр ашығыс саралар күрә. 2 мең мәктәп һәм балалр баҡсаһы ябылған, күмәк халыҡ ҡатнашлығындағы саралар тыйылған. Короновирусты икенсе типик булмаған пневмония тип атайҙар. Уға ҡаршы вакцина ла, дарыу ҙа юҡ.\nФИФА 2018-се һәм 2022-се йылдарҙа Рәсәй һәм Ҡатарҙың футбол буйынса донъя чемпионатын үткәреүгә хоҡуҡ алыуын ғәҙел тип иҫәпләй. Был турала федерация иғлан иткән махсус белдереүҙә әйтелә. Быға тиклем ФиФА-ның аудит комиссияһы рәйесе Доменик Скалара ришүәт алыу асыҡлана ҡалһа, Рәсәй һәм Ҡатар турнирҙарҙы үткәреү хоҡуғы бирелмәйәсәк тип хәбәр иткәйне.


мобиль покер безлимитный LadyLucks казино | Алырға £Бушҡа 5 - StrictlySlots\nУйнарға классик покер iPhone теркәлмичә ҡаты Слот!\nмобиль покер безлимитный һәм казино & Уйын Күҙәтеп Тороу Бит Был Уйын Короле Сент-Джеймс. Джон-Бәләкәй. ҡаты уйын автоматтары һәм казино.\nУйнарға бушлай һәм реаль аҡса уйындары покер был LadyLucks һәм аласаҡһыҙ бушлай тәҡдимдәр һәм бонустар! Алырға бүләктәр һәм приздар! Зарегистрировалась & Начнете Покер Уйнарға Хәҙер Туранан-Тура!\nМобиль покер-был тренд яратыусыларҙы покера. Был уйынды уйнарға бик ҙур була ваҡыты һәм урыны. Онлайн покер, шулай уҡ, мөмкин загружено һәм уйнаныҡ менән кәрәҙле телефондар. Ҡаты Слот казино килтерә иң популяр мобиль уйындар покер казино өсөн барлыҡ төр смартфондар һәм эшләүсе ҡулланыусылар планшеттар. " мобиль покер башҡа депозита береһе ҡыҙыҡ акцияларҙа ҡаты уйын автоматтары һөйөүселәр өсөн покер уйнау менән телефон iPhone.\nРаҫлағанса, ҡаты уйын автоматтары казино бушҡа аҡса алмайса депозита тәҡдим итәләр\nМенән 33 летные уйнар өсөн кәрәҙле телефондар, ҡаты Слот казино һәм бөртөкләнгән ҙур популярлыҡ, уларҙың роскоши акцияһы. Ҡаты slots киң ассортиментын тәҡдим итә мобиль уйындар, нисек Слот, Покер, Рулетка, Блэкажек, һәм т. д. Скачать теркәлергә тейеш була күсергә ҡаты Слот казино һеҙҙең iPhone һәм тикшерергә www.strictlyslots.eu йәки туранан-тура күсергә покер.strictlyslots.Моби уйнарға мобиль уйындар покер.\nҺуң загрузки, яңы уйынсылар алырға мөмкин яңы ғына Слот иҫәбенә казино өсөн файҙалана ғына Слот мобиль покер башҡа депозита Бонус. Теркәлеү ваҡытында яңы клиентты автомат рәүештә бушлай ала аҡса бонус $5, дауамында 24 сәғәт. Бонус буласаҡ зачислены счетына мөмкинлек тыуҙырасаҡ яңы иң ҡиммәтле уйынсыға бүләк уйнарға уның/уның предпочтительный мобиль уйындар покер.\nМобиль покер талап ителмәй депозит тәҡдим сикләнгән өсөн генә яңы имзаларға взлеты һәм ҡулланылырға дауамында тейеш 7 көн. Махсус тәҡдим итеү өсөн, бөйөк британия һәм Ирландия ҡулланыусылар iPhone һәм мөмкин бирелде бер тапҡыр булһа ла бер йортонда, адрес һәм телефон. Нормалары һәм ҡағиҙәләре үтәлергә тейеш белергә ысулдары сығарыу сараларын процессы.\nЗарегистрировалась өсөн LadyLucks & Алырға £5 бушлай безлимитный Welcome бонус тиклем £500 депозит бонус! Хәҙер Уйнарға & Һуңыраҡ Аша Түләргә Счет Мобиль, СМС!\nҺеҙ уйнарға покер был реаль аҡса менән казино артыҡ ҡаты. Һеҙ яһарға тейеш минималь депозит $5 йәки аҡса эшләй 100 розеткалар сығарырға йәки аҡса аҡсалар иң ҡаты Слот казино. покер iPhone или Android покер реаль балансы мәңге ваҡытта ҡулланыла боҫтоғо балансын.\nӨсөн банк, Ҡаты уйын автоматтары казино-ышаныслы бренды. Һеҙҙең бер нисә вариант бар, шул тиклем түләү ҡушыла, Скилл, Һәм netteller, Йыуан Эсәк Visa, Мастер Кард, һәм т. д. Ярҙам итеү өсөн бар тере мөйөш ярҙам, ярҙам телефоны буйынса, шулай уҡ киң мәғлүмәт электрон почта өсөн үҙ мобиль клиент. Өсөн етәкселеге һәм газетабыҙҙың мобиль класс покер, һеҙ мәңге атаһыҙ бүлегендә 'мәктәбе покера' сайтында һатып алыу өсөн ярҙам кәрәк.\nҺеҙ уйнарға, төрлө мобиль уйындар покер менән бер рәттән, бөтә мобиль уйындар казино ҡаты Слот ҡушылығыҙ пакеты приветственный нисек бонусов – $5 бушҡа аҡса алмайса депозита, $5 юҡҡа уйындар казино, $500 зарегистрировалась бонус йәки бонус беренсе укладчик бушлай ролл. Был хата түгел; урын юҡ кеүек ҡаты Слот уйнарға мобиль покер башҡа депозита – беҙгә ҡушылығыҙ!


Мәскәүҙең Халыҡ-ара музыка йортонда Башҡортостандың сәнғәт оҫталары концерты үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәскәүҙең Халыҡ-ара музыка йортонда Башҡортостандың сәнғәт оҫталары концерты үтте\n10:50, 28 апреля 2012 Йәмғиәт\n27 апрелдә Мәскәүҙә, Халыҡ-ара музыка йортонда, Башҡортостан көндәре сиктәрендә республиканың сәнғәт оҫталарының гала-концерты үтте.\nТантаналы кисәлә ҡатнашыусыларға һәм ҡунаҡтарға Мәскәү мэры Сергей Собянин һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тәбрикләү һүҙе менән мөрәжәғәт итте.\nКонцертты Мәскәү халҡы шатланып ҡабул итте. Башҡортостандың сәнғәт оҫталары республиканың бай мәҙәни палитраһын — данлыҡлы Фәйзи Ғәскәров ансамбленең осҡонло бейеүҙәрен, Иҙрис Ғәзиев, Геннадий Родионов һәм башҡа йырсыларҙың һоҡланғыс моңон күрһәтте. Зал һәр сығышты алҡыштарға күмде.


Беүә буйҙарында тормош гөрләй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Беүә буйҙарында тормош гөрләй\nБеүә буйҙарында тормош гөрләй 15.07.2016 // Йәмғиәт\nКүренекле ғалим Әнүәр Әсфәндиәров “Башҡортостан ауылдары тарихы” тигән китабында билдәләүенсә, хәҙерге Яңауыл районының төньяҡ-көнбайыш өлөшө – уран ырыуы башҡорттарының аҫаба ере. Киҫәкҡайындан Яңауылға барған боронғо юлдың нәҡ уртаһында урынлашҡан Уртауылдың ике тиҫтәнән ашыу кешеһе 1847 йылда Беүә йылғаһының уң яҡ ярында “Яңы Уртауыл” исеме алған ауылға нигеҙ һала.\nЯҙмаларҙы артабан дауам итер алдынан бер иҫкәрмә яһап китергә кәрәк. Әйтелешенән сығыптыр инде, ул замандың урыҫ телендәге ҡағыҙҙарында Уртауыл Артауылға әйләнгән. Ул ғына түгел, тарихи сығанаҡтарға күҙ һалмау, телсе ғалимдарға мөрәжәғәт итмәү арҡаһында ауылдарҙың рәсми исеме бөгөн дә Иҫке Артауыл һәм Яңы Артауыл булып йөрөй. Шулай итеп, топонимдың сығышы менән “Уртауыл” икәнен белһәк тә, Яңы Артауыл хаҡында һөйләргә тура килә.\nБулғанды һаҡлай белгәс\nАуыл бик йылдам үҫкән. Иҫке Артауылдан 1847 йылда тәүге күсеп килгән 89 ир-ат һәм 108 ҡатын-ҡыҙ 22 йортта тормош башлаһа, тағы өс йылдан бындағы хужалыҡтар 55-кә еткән, һәм уларҙа 318 аҫаба башҡорт көн иткән. Артабанғы етмеш йыл арауығында йорт-хужалыҡтар һәм халыҡ һаны өс тапҡырға тиерлек артҡан. 1961 йылда нәшер ителгән “Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше” исемле белешмә-китапта ауылда 667 милләттәшебеҙ йәшәгәне күрһәтелгән. Ике быуат киҫешкәндә (2000 йыл) хужалыҡтар 277 булып, халыҡ һаны 838-гә еткән.\nКүп ерҙәрҙән айырмалы, Яңы Артауыл әле лә үҫеш кисерә. Бөгөн бындағы 340 йортта 848 кеше, шул иҫәптән 427 ир-ат һәм 421 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән. Сабыйҙар – 75, уҡыусылар – 100, хаҡлы ялдағылар – 228, 18 – 35 йәштәгеләр – 195.\nСовет осоронда республикала киң билдәле “Беүә” совхозының үҙәге һәм бер бүлексәһе булған ауылды һуңғы сирек быуаттың ҡырыҫ елдәре урап уҙмаған. Шулай ҙа сабыр холоҡло, хеҙмәт һөйөүсән милләттәштәребеҙ заман ауырлыҡтарына бер ҙә бирешмәй, әүҙем тормош көтә. Ата-бабаларының данлы тарихы, арҙаҡлы яҡташтарының шанлы эштәре менән урынлы ғорурланып, яҡты киләсәккә ныҡлы ышаныс бағлайҙар. Советтар Союзы осоронда эш башлаған социаль объекттарҙың барыһының да һаҡланып ҡалыуы, уларҙың, көнүҙәк талаптарға яраҡлашып, эшмәкәрлеген уңышлы дауам итеүе лә нәҡ ошоно дәлилләй.\nЫсын ҡиммәттәр баһаһын алыр\nМәктәптәге тыуған яҡты өйрәнеү музейында ауылдың нигеҙләнеүенән алып бөгөнгә тиклемге күп яҡлы тарихына, Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙәренә, халыҡ хужалығының төрлө тармаҡтарында арыу-талыу белмәй хеҙмәт иткән арҙаҡлыларға, “Беүә” совхозының һәм социаль-мәҙәни объекттарҙың эшмәкәрлегенә арналған бай мәғлүмәт тупланған. Уҡыу йортон төрлө йылдарҙа тамамлағандарға арнап матур альбомдар төҙөгәндәр. Ошо ауылда тыуған фронтовик-яҙыусы һәм шағир Ғәйнан Әмиригә бағышланған айырым бүлек зауыҡ менән йыһазландырылған. Башҡортостандың халыҡ артисы, йырсы Фәнәүи Сәлиховҡа ихтирам-хөрмәт тойғоһо ла асыҡ сағыла бында.\nБер нисә быуын уҡыусыларҙың яҡын-тирәләге ауылдарҙан йыйған милли кейем һәм халыҡтың ҡул эштәре өлгөләре, боронғо тормош-көнкүреш әйберҙәре – үҙҙәре үк тере тарих. Музей, гүйә, үткәндәргә сәйәхәткә илтә.\n– Тыуған төбәгебеҙҙең тарихы менән ныҡлап ҡыҙыҡһына башлауыма ла 30 йылдан ашыу ваҡыт үтеп киткән икән, – тип һөйләй музей хужаһы, хаҡлы ялдағы уҡытыусы Гөлсинә Әминева. – Мәктәпкә, ауылға ҡағылышлы төрлө материалдарҙы бергә туплауҙан башланды был эш. Мәғлүмәт һәм экспонаттар йыйыуҙа бер нисә быуын уҡыусылар ҡатнашты. Уларҙы мотлаҡ ололар менән осрашыуға алып бара инем: үткән тормош шаһиттарының һөйләгәнен ишетеү генә лә ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә эйә бит.\nТупланғанды тәртипкә килтереү, музейҙы тематик йәһәттән йыһазландырыу буйынса барлыҡ ойоштороу эштәрен тулыһынса үҙ өҫтөнә алған Гөлсинә Ғариф ҡыҙы. Республиканың “Иң яҡшы музейы” исеме, төрлө етәкселәр ҡул ҡуйған бихисап маҡтау ҡағыҙҙары – хеҙмәтенә лайыҡлы баһа. Шуны ла билдәләргә кәрәк: Гөлсинә Әминеваның музей материалдарына нигеҙләнеп эшләнгән тарихты һәм тыуған төйәкте өйрәнеү буйынса махсус уҡытыу-тәрбиә программаһы Башҡортостан буйынса беренсе урынды яулаған.\nҠыҫҡаһы, күптәр һоҡланырлыҡ оло эш башҡарылған, уның ысын ҡиммәтен киләсәк быуындар, һис шикһеҙ, баһалар. Ләкин ошондай байлыҡтың ҡыҫынҡы бүлмәлә һаҡланыуы ғына күңелде ҡыра. Музейҙың мәктәп сиген күптән үткәнлеге хаҡында район кимәлендә лә уйланырға ваҡыттыр. Йәш быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләү зарурлығының бигерәк тә һуңғы йылдарҙа көнүҙәккә әйләнеүе нәҡ шуны талап итә.\nИке уңған осрашһа...\nЭйе, музейҙа йыйылған бай мәғлүмәт, уның көндәлек эшмәкәрлеге Гөлсинә Әминева менән туранан-тура бәйле. Яңы Артауылда буй еткергән ҡыҙ Бәләбәй педагогия училищеһын, аҙаҡтан Бөрө педагогия институтының урыҫ теле һәм әҙәбиәте факультетын тамамлаған. Йүнәлтмә буйынса тәүҙә Һандуғас, артабан Булатйылға ауылдарында эшләп алған, Яңауылдағы коррекцион мәктәптә лә үҙен тик яҡшы яҡтан ғына күрһәткән. Шулай ҙа дүрт тиҫтә йылдан ашыу булған педагогик хеҙмәтенең күп өлөшөн туған мәктәбенә арнаған.\nУҙған быуаттың 80-се йылдары башында юғары күрһәткестәре өсөн районда беренселәрҙән булып “Өлкән уҡытыусы”, һуңыраҡ Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы исемдәрен алыуы ла Гөлсинә Ғариф ҡыҙының бер нисә быуын уҡыусыларҙың яратҡан остазы булыуын раҫлай. Сирек быуатҡа яҡын директорҙың уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары вазифаһын уңышлы башҡарыуы ла тик маҡтауға лайыҡ. Быға тағы ла уҡытыусыларҙың ауылдағы барлыҡ йәмәғәт эштәренә даими йәлеп ителеүен, һайлауҙарҙың, төрлө сәйәси сараларҙың уларҙан тыш үтмәүен, иҫтәлекле даталар, халыҡ мәнфәғәтендәге кисәләрҙе ойоштороуға мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре менән бергә егелеүен дә өҫтәһәң, ветерандың тормошона нисек һоҡланмайһың инде?!\nБөгөн дә тик ятмай ул. Мәктәптәге музейға бәйле мәшәҡәттәренән тыш, ауылда өлкәндәрҙең йәмәғәт ойошмаһына етәкселек итә, әле лә барлыҡ сараларҙың уртаһында ҡайнай. Өйөндә – өлгөр хужабикә, балаларының, ейән-ейәнсәрҙәренең яратҡан әсәһе һәм өләсәһе, ире өсөн хәстәрлекле ҡатын.\nДнепр йылғаһын кискәндә аяҡтарын юғалтып ҡайтһа ла, ҡырҡ йылдан ашыу туған хужалығында алдынғы механизатор булған һуғыш һәм хеҙмәт ветераны, атаһы Ғариф Әхмәтхәбиб улы һәм ғүмерен йәш быуынды тәрбиәләүгә арнаған әсәһе Рәхимә Бәшәр ҡыҙының матур үрнәгендә тәрбиәләнеп, дүрт балалы ғаиләлә үҫкән Гөлсинә апай. Үҙенең ғүмер юлдашынан да уңған. Ире Ленар Нуретдин улы менән бер-береһен күҙ ҡарашынан аңлап, дүрт тиҫтә йыл татыу йәшәйҙәр, балалары Илдар менән Гөлнараны үҙаллы тормош юлына сығарғандар, хәҙер инде ейән-ейәнсәрҙәренә шатланып көн күрәләр.\nХалҡыбыҙға хас күркәм сифаттарға эйә Ленар ағай Әминевкә килгәндә, ул – районда ғына түгел, республикала ла яҡшы билдәле ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Күрше Булатйылғала тыуып үҫкән, институтта зоотехник һөнәрен үҙләштергән. Эш башлауының тәүге йылдарында уҡ үҙен яңылыҡҡа ынтылған белгес, оҫта ойоштороусы итеп күрһәткән. Һөҙөмтәлә шөһрәт-дан ҡаҙаныуҙы түгел, ә йөкмәтелгән бурыстарҙы еренә еткереп үтәүҙе маҡсат итеп алып, күп яуаплы вазифаларҙы уңышлы атҡарған. Хужалыҡта эшләп алғас, үҙен ВЛКСМ район комитетының ойоштороу бүлегенә саҡырғандар, унан комсомол ойошмаһына етәкселек итеүҙе ышанып тапшырғандар.\nАртабан Ленар Нуретдин улы Куйбышев исемендәге колхозда партком секретары, “Беүә” совхозында бүлексә идарасыһы йөгөн тарта, 1983 йылда иһә 19 ауылды берләштергән ҙур хужалыҡтың директоры итеп үрләтелә. Тиҫтә ярым йыл ғүмерен ҡырыҫ тәбиғәтле төбәктә иген үҫтереү, малсылыҡ тармағын алға ебәреү менән бер рәттән, эшселәрҙең дөйөм мәнфәғәттәрен иҫәпкә алып, урындарҙа социаль-көнкүреш объекттары төҙөүгә, заманса юлдар һалыуға, газ һәм һыу үткәреүгә ҙур өлөш индерә. Ғөмүмән, Ленар Әминев һәм уның фекерҙәштәре мотлаҡ айырым, төплөрәк яҙмаларға лайыҡ.\nЙөҙ йәшенә саҡырҙы\nАуылдағы иң өлкән кеше Мәүжиҙә Шакирйән ҡыҙы Әйүпова нәҡ бөгөн 95 йәшен билдәләй.\nАтай нигеҙендә бынамын тигән йорт һалып ингән төпсөк улы Фәтихнур һәм килене Асия менән йәшәгән ағинәй беҙ барғанда тәҙрә ҡаршыһында күҙлекһеҙ-ниһеҙ район гәзите “Яңауыл таңдары”н уҡып ултыра ине. Әйҙүкләп ҡаршы алды ул беҙҙе. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, бик теремек, етеҙ хәрәкәтле үҙе: гәзитен ҡалдырып, йәһәт кенә түрге бүлмәгә уҙҙы һәм беҙгә урын тәҡдим итте. Танышып, хәл-әхүәл һорашҡас, тормошо хаҡында бирелгән һорауҙарға яуаптарын теҙҙе. Хәтере иҫ китерлек: даталарҙы бик теүәл атаны, ниндәйҙер хәл-ваҡиғаларҙы төшөрөп ҡалдырғанын иҫләһә, уларҙы ҡабаттан тасуирланы.\n– Ололар һөйләүҙәренсә, әсәйем яғынан ҡартатайым Иҫке Артауылдан бында күсеп килгәндәрҙең тәүгеләренән булған, – тип тарих төпкөлөнән башланы Мәүжиҙә әбей. – Әсәйем Миңзифа халыҡ ысулы буйынса ауылдаштарының сәләмәтлеген хәстәрләгән, ихтирамлы кендек инәһе булған. Дүрт балалы ғаиләлә үҫтем. 1935 йылда ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағас та колхозға эшкә төштөм, звено башлығы, аҙаҡтан бригадир булдым. Ҡайҙа ҡушһалар – шунда барҙым, кәбән һәм эҫкерт башында ла торҙом. Көндө лә, төндө лә белмәй эшләнем, һис ҡасан буш ултырманым, ҡайһы берәүҙәр ике атлағанды бер генә баҫып йөрөнөм. Әле лә эшләге килә лә ул, хәл генә етеңкерәмәй...\nҒүмерен хеҙмәткә арнаған Мәүжиҙә әбей хәтер йомғағын хисләнеп таратты. Ауыр һуғыш йылдарын уфтанып иҫкә алды ла: “Хәҙер тормош етеш ул, донъялар ғына тыныс булһын”, – тип өҫтәп ҡуйҙы.\n1942 йылда фронтҡа алынып, дошманды үҙ өңөндә дөмөктөргәндән һуң тағы ла ике йыл әрмелә булып, күкрәгенә III дәрәжә Дан ордены һәм бихисап миҙал тағып ҡайтҡан яугир Әмир Әйүп улы менән ғаилә ҡорғандар.\n– Ололар димләп өлгөргәнсе, бер-беребеҙҙе табып, вәғәҙәләшеп бөткәйнек инде, – тип ихлас йылмайҙы әңгәмәләшем, күңеле менән шул мөхәббәтле йәшлек осорон тағы бер урап килеп. – Әмирем шундуҡ тракторға ултырҙы, был техниканың барлыҡ төрөндә лә эшләне. Хаҡлы ялға сыҡҡас та “Беларус”тан төшмәне әле, гел маҡтаулы булды...\nӨс ҡыҙ һәм бер малайға ғүмер биргән Мәүжиҙә менән Әмир Әйүповтар. Инде төпсөктәре лә алтынсы тиҫтәһен теүәлләй. Балаларҙың барыһы ла, ата-әсәһенә оҡшап, тырыш һәм эшһөйәр, коллективтарында, эргә-тирәлә, ауылдаштары араһында ҙур ихтирам-хөрмәт ҡаҙанған. Матур ғаилә ҡороп, ҡыҙҙар-улдар үҫтереп, бөгөн ейән-ейәнсәрҙәренә ҡыуанып йәшәйҙәр. Был хаҡта һүҙ сыҡҡас, Мәүжиҙә әбей 14 ейән-ейәнсәре һәм 13 бүлә-бүләсәре барлығын ҙур ғорурлыҡ менән телгә алды.\n– Беҙ күргәнде күрергә яҙмаһын инде уларға. Гел яҡшы теләктәр теләп ултырам. Минекеләр ҙә, башҡалар ҙа тигеҙ, имен йәшәһен.\nХалҡыбыҙға хас тыйнаҡлыҡ, инсафлыҡ билдәһелер инде: әңгәмәсем йәш сағында үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәгендә әүҙем шөғөлләнеп, күп йылдар сәхнә һелкетеп бейеүе, спектаклдәрҙә ире менән бергә ифрат оҫта уйнап, тамашасыларҙы оҙаҡ ҡул саптырғаны хаҡында артыҡ күп һөйләмәне. Шулай уҡ уның өлкән йәштәге ҡәйнәһен ғүмер буйы тәрбиәләгәне, һуңғы юлға ҡәҙерләп оҙатҡаны, ауылда хөрмәтле кендек инәһе булғаны, сәскә үҫтерергә яратыуы, ҡул эштәренә, бигерәк тә аш-һыу әҙерләүгә маһирлығы тураһында ҡыҙҙары һәм килене бәйән итте. Мәүжиҙә әбейҙең йәш сағында, улын ҡултыҡ аҫтына ҡыҫтырып, эш араһында ғына оло мейес яғып, ике табала ҡоймаҡ һәм шәңге бешергәне менән совхоз белгестәренең береһен ныҡ аптыратҡанын ҡыҙыҡ итеп иҫкә алдылар. Ағинәйебеҙ быларҙы йылмайып тыңлап ултырҙы.\n– Ниндәйҙер яманлыҡ ҡылыу түгел, кемдер тураһында насар уйлағаным да булманы. Кешеләргә тик яҡшылыҡ эшләргә тырыштым, гел хәрәкәттә булдым, – тип яуапланы ағинәй, оҙон ғүмерҙең сере менән ҡыҙыҡһынғас. – Хәмер тигән харам эсемлекте ҡулыма ла алманым. Аллаһ бирһә, балалар менән йөҙ йәшемде билдәләргә ниәтләйем әле!\nБыл һүҙҙәрҙе Мәүжиҙә әбей ныҡлы ышаныс менән әйтте һәм, алсаҡ йылмайып: “Байрамда һеҙҙе лә көтөп ҡалам”, – тип өҫтәне.\nАфарин, шулай булырға яҙһын!\nБар донъяны ҡосор ине!\nМатур эштәренә һоҡланырлыҡ шәхестәр һәр ерҙә булһа ла, Әнфисә Муллайәрова кеүектәр арабыҙҙа һирәк. Үҙ балаларын оло тормош юлына сығарып, ата-әсә наҙынан мәхрүм ҡалған ситтәрҙе ҡанат аҫтына туплауға һәр кем батырсылыҡ итмәй. Бының өсөн тәү сиратта ҡыйыулыҡ талап ителһә, икенсенән, һис шикһеҙ, әсә наҙы һәм үҫмерҙәргә һөйөү менән тулы оло йөрәк кәрәк.\nЕтенсе тиҫтәһенә аяҡ баҫҡан Әнфисә апай – һөнәре буйынса шәфҡәт туташы, ире Рәхим ағай менән ике ҡыҙ һәм өс ул тәрбиәләп үҫтергән. Уҙған быуаттың 90-сы йылдары башында яҙмыш ҡушыуы буйынса Яңы Артауылға килеп төпләнгәс, күркәм йорт һалып ингәндәр, хужалыҡ йәйелдереп йәшәп алып киткәндәр. Күңеле менән крәҫтиән хеҙмәтен ныҡ яҡын иткән ғаилә башлығы ауылда тәүгеләрҙән булып ер биләмәһе алып, ең һыҙғанып эшкә тотонған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Рәхим ағай күптән түгел фажиғәле рәүештә һәләк булып ҡалған.\n– Балаларыбыҙ буй еткереп, үҙаллы йәшәй башлағас, өйөбөҙ бушап ҡалды. Рәхим ағайығыҙ бигерәк бала йәнле ине, кәңәшләштек тә тәрбиәгә сабыйҙар алырға булдыҡ, – тип ябай ғына аңлатты оло ҡаһарманлыҡҡа тиң эшен Әнфисә Ғатаулла ҡыҙы.\nИң беренсе 2000 йылда тәрбиәгә өс үҫмер ҡыҙ алғандар. Улар, дүрт йылдан һуң мәктәпте тамамлап, үҙаллы тормошҡа аяҡ баҫҡан. Әле төпсөк улы Рафиҡтың ғаиләһе менән бергә ғүмер иткән Әнфисә апай тағы ла дүрт үҫмерҙе – өс малай һәм бер ҡыҙҙы – үҙ балаларындай күреп баға. Башҡа милләт вәкилдәре булғас, уларға үҙебеҙсә исемдәр ҙә биргән. Үҫмерҙәрҙең олоһо Алёша-Ислам – Нефтекама машина эшләүселәр техникумының беренсе курсын, Толик-Тимур – ауылдағы мәктәптең туғыҙынсы, Серёжа-Сәлим менән Диана-Миләүшә һигеҙенсе класын тамамлаған.\n– Бында беҙҙең өсөн тейешле бөтөн шарттар бар, бер туғандар кеүек йәшәйбеҙ, – тине үҫмерҙәр бер тауыштан.\nӘнфисә апайға улар тәүге көндән үк урындағы һөйләшкә ярашлы “әни” тип өндәшә икән. Был турала Диана-Миләүшә ихлас бәйән итте.\nҒаиләлә бөтә хужалыҡ эштәрен бергәләп башҡаралар. Һыйыр, һарыҡ ҡарайҙар, ҡаҙ-тауыҡ үрсетәләр. Баҡсала бәрәңге, йәшелсә-емеш етерлек уңыш бирә. Үҫмерҙәрҙең һәр ҡайһыһы үҙ бурысын аныҡ белә, бер-береһенә бар яҡлап ярҙам итә.\nӘнфисә апай уларға һөйөү-наҙын йәлләмәй өләшә. Балаларҙың күңеле кителмәһен, тейешле шарттарҙа тәртипле, эшһөйәр булып үҫһендәр өсөн бар тырышлығын һала. Һәр һүҙендә уларға ҡарата ихтирам, мәрхәмәтлек тойғолары сағыла. Бай өҫтәл әҙерләп ҡаршы алыуы, хушлашҡанда: “Ҡалала бындай юҡ бит”, – тип күстәнәскә һөт ашамлыҡтары һәм үҙ тауыҡтарының йомортҡаһын тәҡдим итеүе лә күп нәмә хаҡында һөйләй.\nШатлыҡлы тормош насип булһын киләсәктә һеҙгә, оло йөрәкле Әнфисә апай! Күңел биреп баҡҡан балаларығыҙҙың игелектәрен күрергә яҙһын!\nЙәшлек – еңеллек, тиһегеҙме?\nЯңы Артауылдың көндән-көн үҫеүе тәү сиратта йәштәрҙең бәхетте ситтән эҙләмәй, ата-әсә төбәген үҙ итеп, ауылда төпләнеүенә бәйле. Эше һәм тормошо һәр саҡ күҙ алдында булған уҡытыусыларҙың был йәһәттән башҡаларға өлгө күрһәтеүе бигерәк тә ҡыуаныслы. Ғүмеренең сирек быуатын ғына үткән йәш педагогтар – Гөлназ менән Илдар Сафиндар – нәҡ шундайҙарҙан.\nӨсөнсө йәше менән барған улдары Эльвир һәм яңы йәш ярымын тултырған ҡыҙҙары Эльвина – ғаиләнең төп бәхет-шатлығы. Быға өҫтәп, Сафиндар былтыр тағы ла бер ҙур ҡыуаныс кисергән: йорт һалыу өсөн дәүләттән 900 мең һумдан ашыу субсидия алған. Был ярҙам уларға федераль маҡсатлы программа буйынса бирелгән.\nСафиндарҙың ниәте – ағас бурсанан ҡала фатирынан һис тә ҡалышмаған заманса йорт һалып инеү. Ауылдың Йәштәр урамындағы ҡырҡ сутыйҙан ашыу ер бүлемендә үҙҙәренә кәрәгенсә бәрәңге, башҡа төр йәшелсә һәм емеш ағастары үҫтерәләр ҙә инде. Әлегә мал-тыуарҙары булмаһа ла, ваҡыты еткәс, был шөғөлгә тотоноу теләге лә ныҡлы уларҙың.\nҒаилә башлығы Илдар Ғәзинур улы – Яңы Артауыл егете. Йәштән үк үҙен күрһәтеп өлгөргән. Мәҫәлән, туғыҙынсы кластан һуң Өфө педагогия колледжына ситтән тороп уҡырға инеп, бер юлы мәктәпте тамамлаған, уҡытыусы һөнәре лә алған. Армияла өлгөлө хеҙмәт итеп ҡайтҡандан бирле физкультура дәресен һәм төрлө секциялар эшен алып бара. “Шөғөлөнә мөкиббән киткән кеше”, – тине уның тураһында етәкселәре.\nСпортты яратҡан, сәләмәт тормош рәүешен үҙ иткән йәш белгестең һөйләрлек ҡаҙаныштары хәтһеҙ: ауыл ир-егеттәре фестиваленең район этабында уға тиңләшеүсе булмаған, республика кимәлендә икенсе урынға сыҡҡан. Тәрбиәләнеүселәре лә, остазына оҡшап, бик әүҙем. Волейбол һәм көрәш буйынса ярыштарҙа даими призлы урындар яулайҙар. Быйыл “Зарница” хәрби-спорт уйынының төбәк финалында район исеменән сығыш яһап, туғыҙ команда араһында беренселекте алғандар.\nУңған ир-уҙаман үҙе кеүек шәп кәләш тә тапҡан. Дөрөҫөрәге, Мәсәғүт ауылынан Яңы Артауылдағы туғандарына ҡунаҡҡа килгән Гөлназды “кире ҡайтармаған”. Йән һөйгәне Нефтекама педагогия колледжында башланғыс кластар уҡытыусыһы һөнәрен алған, унан Удмурт дәүләт университетында инглиз телен ныҡлап үҙләштергән. Иренә ул һәм ҡыҙ бүләк итеп, яҙмышынан ғәйәт ҡәнәғәт булып йәшәй.\nЯңыраҡ йәштәр ауылдаштарын үҙҙәренең артислыҡ маһирлығы менән дә һөйөндөргән. Киләсәктә лә шулай тормоштан йәм, тәм табып, башҡаларға йылылыҡ өләшеп ғүмер итһендәр.\nЙәнә "Йәшел сауҡалыҡ", "Аҡбуҙат", "Һаҡмар" көтә 24.03.2019 // Йәмғиәт\nСибай ҡалаһындағы экологик хәлгә бәйле, 500 бала Ҡырымдың Евпатория ҡалаһындағы “Хыял”да...\nКүңелдәрҙе яҡтыртты Ҡырым ҡояшы 24.03.2019 // Йәмғиәт\nҠырымда ял иткән 250 бала тыуған ҡалаһы Сибайға имен-һау әйләнеп ҡайтты. Уларҙы ата-әсәләре ҡаршы...\nАрабыҙҙа – ныҡлы ышаныс 24.03.2019 // Йәмғиәт\nБашҡортостанда үҙ төйәген яратҡан хеҙмәтсән халыҡ йәшәй, тине Рәсәй Президентының Волга буйы...


Өфөлә күсемһеҙ милеккә хаҡтар кәмегән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә күсемһеҙ милеккә хаҡтар кәмегән\n10:40, 4 октября 2010 Иҡтисад\nӨфөлә икенсел торлаҡ баҙарында квадрат метрға тәҡдим ителгән уртаса хаҡ 43,5 мең һум тәшкил итә. Бер аҙнала ул 0,2 процентҡа кәмегән.\nБер һәм күп бүлмәле фатирҙар 0,3 процентҡа арзанайған. Ике һәм өс бүлмәлеләр — 0,2 процентҡа.\n«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре мәғлүмәтенә ярашлы, бөгөнгө көндә иң арзан өс бүлмәле фатир бер миллион һумға тәҡдим ителә. Ул К.Маркс урамында урынлашҡан, майҙаны 45 кавадрат метр. Иң ҡыйбат фатир 16 миллион һум тора. Был Октябрь проспектындағы биш бүлмәле фатирҙың дөйөм майҙаны — 220 квадрат метр.\nБүлмәләр сегментында тәҡдимдең минималь хаҡы – 500 мең һум: Конституция урамы, 10 квадрат метр. Иң ҡыйбатлыһы – Калинин урамында, 24 квадрат метрлыҡ бүлмә 1300 мең һум менән баһалана.\nҺатыуға ҡуйылған иң ҡиммәт коттедж 20 миллионға тәҡдим ителә. Ул Михайловкала урынлашҡан, майҙаны — 350 квадрат метр.


Иҙел башында халыҡ кәсептәре тергеҙелә » "Урал" гәзите\nМәҙәниәт йылына арнап, Белорет муниципаль районы “Иҙел башы оҫталары” фестиваль-конкурсы иғлан итте. Сара район биләмәһендә йәшәгән халыҡтың традицияларын һаҡлау, уның милли-мәҙәни мираҫына һаҡсыл ҡараш, хѳрмәт тәрбиәләү, элекке халыҡ кәсептәрен һәм һѳнәрҙәрен популярлаштырыу йәһәтенән уҙғарыла. Уны райондың телекомпанияһы һәм мәҙәниәт идаралығы ойоштора. Фестивалдә ҡатнашыусыларҙың иҫәбе һәм йәш айырмаһы сикләнмәгән. Конкурс талаптарына ярашлы, улар йола формаһында ниндәйҙер бер халыҡ кәсебен, милли аш-һыу әҙерләүҙе һәм йыр-бейеү йә иһә сәхнә күренеше күрһәтергә тейеш. Сығыштарҙың барыһы ла урындағы телевидение аша күрһәтелеп барасаҡ. Конкурс барышын Интернет бәйләнештәре аша ла күҙәтеү мѳмкинлеге бар. Еңеүселәр район һабантуйында билдәләнәсәк. Ауыл тураһында документаль фильм тѳшѳрѳү иһә тѳп бүләк буласаҡ.\nРайондың Әзекәй ауыл хакимиәтенә ҡараған Аҙналы һәм Әхмәр ауылдары конкурстың тәүге ҡатнашыусылары булды. Аҙналы ауылы халҡы кейеҙ баҫыу йолаһын сәхнәләштереп, бишбармаҡ бешереү серҙәрен ѳйрәтһә, Әхмәрҙәр иһә кис ултырыу йолаһын һәм айран, буҙа, бишбармаҡ әҙерләүҙе күрһәтте. Ауыл хакимиәте башлығы Русим Рәмил улы Баймѳхәмәтов ошондай матур сара әҙерләгән мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә, старосталарға, ауыл халҡына рәхмәт белдерҙе һәм һәр ваҡытта ла ауыл тормошонда шулай ҡайнап йәшәргә саҡырҙы.\nОшондай сара Сосновка ауылы хакимиәте биләмәһендә лә үтте. Рысыҡай һәм Сосновка ауылы халҡы һандыҡҡа бирнә йыйыу йолаһын күрһәтте. “Хужабикә” түңәрәген алып барыусы Р. Ҡ. Йосопова махсус ҡулайлама ярҙамында ултырғыс ябыуҙары бәйләргә ѳйрәтте. Ошо ысул менән бәйләнгән ҡул эштәренән күргәҙмә лә ойошторҙо улар. Бирнә әҙерләү байрамы йыр-бейеү, уйын-кѳлкѳ менән аралаштырылып барҙы. Әҙер бирнәләр матур, изге теләктәр теләнеп, һандыҡҡа һалынды. Матур кисә таҡмаҡ кѳйҙәренә бейеү менән тамамланды.\nҺүрәттә: Сосновка ауылында үткән саранан һу


Бельгияла Дональд Трампҡа ҡаршы акция үтә. Илдең баш ҡалаһы Брюселльдең урамдарына “Трампҡа бында шат түгелдәр” тигән плакаттар менән меңәрләгән кеше сыҡҡан. Бельгия халҡы ошо рәүешле Америка Ҡушма Штаттары президентының эш сәфәре менән Европаға килеүенә һәм ғөмүмән уның сәйәсәте менән риза түгеллеген күрһәтә.\nИндонезияла терракт. Илдең баш ҡалаһында автобус туҡталышында ике үлемдар үҙен шартлата. Һөҙөмтәлә өс кеше һәләк булған, тиҫтәләгәне ауыр йәрәхәттәр алған. Уларҙың күбеһе дежурҙа торған полиция хеҙмәткәрҙәре.\nБерләшкән Ғәрәп Эмираттарында робот эшкә төшкән. Ул полиция хеҙмәткәрҙәре сафын тулыландырҙы. Робот Дубайҙағы иң ҙур сауҙа үҙәгендә тәртип һағында тора, сәйәхәтселәргә ярҙам итә һәм енәйәтселәрҙе эҙләйәсәк.


1 Март 2019, 13:26\n«Ата-әсәләр менән берҙәм БДИ тапшырыу көнө» Бөтә Рәсәй акцияһын мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт ойоштора. Ул быйыл өсөнсө тапҡыр уҙғарылды. Акцияның тәүге көнөндә был сараға Рәсәйҙең 50 төбәгенән 3 меңдән ашыу ата-әсә ҡушылды.\nБеҙҙең республикабыҙ ҙа ситтә ҡалманы. Баш ҡалабыҙҙың Ҡасим Дәүләткилдеев исемендәге республика һынлы сәнғәт интернат-гимназияһында Төп, Берҙәм дәүләт имтихандарын үткәреү тәртиптәрен күрһәткән эшлекле уйын үткәрелде. Был көндө атай-әсәйҙәр менән бергә туғыҙынсылар, әлеге сығарылыш синыф уҡыусылары, мәғариф министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Айбулат Хажин, уның беренсе урынбаҫары Илдар Мәүлитбирҙиндәр математиканың база кимәле буйынса һынау тотто.\nБарыһы ла ысын кеүек ине. Бүлмәләр видеокүҙәтеү ҡоролмалары менән йыһазландырылған. 701-се имтихан тапшырыу пунктына паспорт, ручка менән, бер әйберһеҙ, металл эҙләү ҡоролмаһы аша үтеп инәһең. Һынау башланыр алдынан ғына диск асылып, принтерҙан контроль-үлсәү материалдары сығарыла. Тик ваҡыт яғы ғына сиклерәк, 40 минут ҡына. Уйын аҙағында һөҙөмтәләрҙе бирелгән ҡағыҙҙар буйынса үҙең тикшереп, билдә алаһың.\n– Оҙаҡламай балаларыбыҙ ҙа ошо мөхиткә сумасаҡ. Бөгөн беҙ «өслө», «дүртле», «бишле» алдыҡмы, был мөһим түгел, БДИ үткәреү тәртибенең бигүк ҡурҡыныс булмауын бергәләп күрә алдыҡ. Бер ниндәй ҡатмарлылығы юҡ. Математиканың база кимәле бигерәк танып-белеүгә генә ҡоролған, йүнәлешлеһендәге кеүек киң йәйелдерелгән мәсьәләләр юҡ, – тип белдерҙе уйын аҙағында мәғариф министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Айбулат Хажин.\n– Нисек биреп сыҡтығыҙ? Эшләй алдығыҙмы? – тип һорайым йылмайышып ултырған әсәйҙәрҙән.\n– Яҡшы ғына. Тик бер аҙ онотолған, – ти Нурия Моратова. – Әгәр ҙә көн дә шөғөлләнһәң, еңел, тип уйлайым. Бер ауырлығын күрмәнем. Ғәҙәти имтихандағы кеүек. Белһәң, ултыраһың да эшләйһең, һиңә бер кем дә ҡамасауламай. Ҡурҡыныс имтихан, тип һанамайым, мин БДИ яҡлымын. Балаға уҡырға инергә күп мөмкинлектәр ҙә аса. Беҙҙең осорҙа ғына булмауы йәл.\nӘ Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика интернат-гимназияһы уҡыусыһы Гөлнур Муллаянованың бер аҙ борсолоуы йөҙөнә сыҡҡан.\n– Эшлекле уйын булһа ла, нисек яҙырмын, тип бик ныҡ тулҡынландым. Бирелгән 20 эштең 10-ауһын үтәп сыҡтым. Ҡайһы берҙәрен эшләһәм дә, дөрөҫ булмаған. Геометриянан эштәр минең өсөн бик ауыр бирелә, төрлө теоремаларҙы дөрөҫ ҡуллана белмәйем. Уйын бик оҡшаны, үҙемде тикшереп ҡарай алдым, – ти ул.\nБыл уйын ғына булды. Шулай ҙа ҡурҡырға ярамай. БДИ-ла ҡатнашыусы булараҡ, бер ҙә ҡыйынлығын күрмәнем. Һеҙгә лә һынауҙарҙы уңышлы тапшырыуығыҙҙы теләйем.


Иртәгә Иглин районы Урман ҡасабаһында тағы ла шартлауҙар яңғыраясаҡ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n19 октября 2015 — 16:16\nХәрбиҙәр шартламаған снарядтарҙы юҡ итәсәк. Был эш иртәнге ундан киске бишкә тиклем башҡарыласаҡ. Ошо сәбәпле хәрбиҙәр урындағы халыҡты уратып алынған биләмәгән яҡын килмәҫкә саҡырып мөрәжәғәт итте. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2011-се йылда бындағы полигонда сыҡҡан янғындан снарядтар шартлай башланы. Урман ҡасабаһында бик күп йорттар емерелде.


Башҡортостан Татарстан башҡорттарына туған телен өйрәнеүҙә ярҙам күрһәтә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n17:23, 15 августа 2019 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 15 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБашҡортостан Республикаһы Татарстан башҡорттарына башҡорт телен өйрәнеүҙә ярҙам күрһәтә. Татарстандың Яр Саллы ҡалаһында һәм Туҡай районында йәшәгән алты меңгә яҡын милләттәшебеҙҙе ошо мәсьәлә бик борсой. Кисә Радий Хәбировтың Рәсәй төбәктәренең башҡорт йәмәғәтселеге вәкилдәре менән осрашыуында шул турала һүҙ барҙы.\nТатарстан Республикаһының Башҡорт ҡоролтайы рәйесе һәм Түбәнге Кама ҡалаһының «Урал» башҡорт милли-мәҙәни автономияһы рәйесе Ғәли Хәсәнов һүҙҙәренсә, элекке йылдарҙа мәктәптә уҡытыу башҡорт телендә алып барылған, ә һуңынан Йәкшәмбе мәктәбе ҡарамағына тапшырылған. Ләкин хәҙер күп кенә башҡорт ғаиләләре туған телен өйрәнергә теләүе тураһында ғариза менән мөрәжәғәт иткән.\nБашҡорт телен өйрәнеүҙе тергеҙеү мәсьәләһе иң мөһимдәренең береһе булып тора. Статистика буйынса, Татарстан Республикаһында 13 726 башҡорт йәшәй, уларҙың күпселеге Яр Саллыла тупланған — 5904 кеше.\nТатарстандың Башҡорт ҡоролтайы йәштәр менән эшләүгә ҙур иғтибар бүлә. Татарстан Республикаһының Башҡорт йәштәре ҡоролтайы үҙ проекттарын Татарстан халыҡтарының йәштәр ассамблеяһы составында тормошҡа ашыра. Әлеге ваҡытта йәштәр ойошмаһы 80 башҡортто берләштерә, был эште Ҡазан университетының юридик факультеты студенты Лиана Илекәева алып бара.\n«Ойошмала башлыса Татарстанға уҡырға һәм эшкә килгән башҡорт йәштәре. Беҙҙә, Татарстанда, IT өлкәһе ныҡ үҫешкән, шуға күрә йәштәр араһында программистар, шулай уҡ консерваторияларҙа белем алған мәҙәниәт вәкилдәре күп. Студенттар ҡалала юғалмаһын өсөн беҙ уларҙы берләштерәбеҙ. Башҡортса саралар уҙғарабыҙ, туған телебеҙҙә аралашабыҙ, был йәштәр араһында телде нығытыуға булышлыҡ итә», — тип һөйләне Лиана Илекәева «Башинформ» агентлығына.\nТатарстан Республикаһының Йәштәр ҡоролтайы етәксеһе осрашыуҙың мәғлүмәтле һәм перспективалы булыуын билдәләне.\n«Сара биҡ оҡшай, аныҡ маҡсаттар күренә. Барлыҡ төбәктәрҙең вәкилдәре үҙҙәренең проблемалары менән уртаҡлашты, беҙҙе тыңланы һәм һорауҙарға яуап бирҙе. Өҫтәүенә беҙҙе милли кейемдәр һәм дәреслектәр менән тәьмин итеү өсөн грант алыусылар иҫәбенә индерҙеләр», — тине Лиана Илекәева.\nТеги: Рәсәй башҡорттары, башҡорт теле


Ҡырпа ҡаптырып ҡара » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Эй ултыра балыҡсы... » Ҡырпа ҡаптырып ҡара\nҠырпа ҡаптырып ҡара 29.05.2018 // Эй ултыра балыҡсы...\nҠырпа балығы мәрсен балыҡтар (осетр) ғаиләһенә ҡарай. Сөсө һыуҙа йәшәгән иң ҙур балыҡ тиһәң дә була, сөнки уның ауырлығы 1,5 тоннаға етә. Күберәк Ҡара диңгеҙҙә, Каспий һәм Азов диңгеҙҙәрендә осрай. Ыуылдырыҡ сәсеү өсөн улар диңгеҙгә ҡойған йылғаларға күтәрелә. Әүәлге мәлдәрҙә ҡырпа балығы күплеге менән дан алһа, хәҙерге ваҡытта уларҙың запасы аҙайған.\nЙыртҡыс балыҡ булараҡ, ул оҙаҡ йәшәй. Һуңғы йылдарҙа күпләп кәмеүе арҡаһында Ҡыҙыл китапҡа индерелгән. Мороно ослайып сығып тора, дүрт мыйығы бар. Умыртҡа һөйәге юҡ, уның урынына кимерсәктәр генә. Ағиҙелдә йәшәгән сөгә балығына оҡшаған. Ҡырпа 100 йыл һәм унан да оҙағыраҡ йәшәй. Арҡаһы көлһыу төҫтә, эс яғы аҡ. Итенең ҡатылығы менән башҡа балыҡтарҙан айырылып тора, әммә тәмле, шуға күрә лә донъя күләмендә иң тәмлеһе тип һанала.\nКаспий диңгеҙендә бер нисә балыҡсы быйыл 31 мартта ауырлығы 160 кг тартҡан ҡырпаны тотҡан. Әле бөгөнгө көнгә ул – ошо ауырлыҡтағы берҙән-бер балыҡ, өҫтәүенә ыуылдырыҡлы. Оҙонлоғо – 2 метрҙан ашыу. Ыуылдырығының ауырлығы – 30 кг тирәһе. Көндәр йылыныу менән балыҡсылар яҡшы селбәрәләр алырға уйлай.\nТотош уҡырға 479


“Тәккәбер матай” | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n14 февраля 2017 — 16:43 ГТРК «Башкортостан»\nБоҙҙа мотоциклда төрлө трюктар эшләргә барған бер егет уңайһыҙ хәлдә ҡала.Ул китеп барған мотоциклына ултырам тигәндә тайып йығыла һәм ике тәгәрмәсле транспорт үҙ яйы менән хәрәкәт итә башлай. Ярҙамға килгән икенсе мотоциклист та бер ниҙә эшләй алмай. “Тәккәбер матай” уны йығып машинаға барып бәрелә. Был видеоны интернетта бер-нисә сәғәттә генә меңләгән кеше ҡараған.\nБеҙ хәүефһеҙлек яҡлы - 08.10.20 Бәлиғ булмаған водителдәр


18 Ғинуар 2019, 20:53\n«Инцидент» аналитик системаһы халыҡтың хакимиәткә булған проблемалы мәсьәләләрен hәм уларға ҡарата реакцияһын күҙәтеп тора\nОктябрь урталарында, Республика башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров билдәләнгәндн һуң, Башҡортостанда бер нисә компьютер программаһы эшләй башланы, улар эре социаль селтәрҙәр — «ВКонтакте», «Одноклассники», «Инстаграм» hәм «Фейсбук» — үҙҙәрен борсоған мәсьәләләрҙе тиҙ hәм оператив хәл итeргә ярҙам итә. Гәзит редакцияһы «Инцидент» системаһы эшен яҡтыртасаҡ.\n«Иҫәнмеһегеҙ, Радий Хәбиров. Һеҙгә Бишбүләк районының Пчельник ауылында йәшәүселәр яҙа. Беҙгә ярҙам итегеҙ, зинhар. Беҙ бөләкәй генә ауылда йәшәйбеҙ, эргәлә генә урман. Ауылда алты йыл элек урам уттарын һүндерҙеләр. Бында күп балалы ғаиләләр йәшәй һәм hәр ғаиләлә мәктәп йәшендәге бала бар. Иртән балалар ҡараңғыла ауыл башына туҡталышҡа бара. Эргәлә генә урман. Барырға бер аҙ ҡурҡыныс, әле эттәр, әле урмандан төлкөләр килеп сыға. Аусылар ҙа атҡылай уларҙы. Хатта өлкәндәргә лә ҡурҡыныс. Беҙ инде ике йыл ауыл Советы башлығынан урам уттарын тоташтырыуҙарын һорайбыҙ, фонарҙар бар, уларҙы тоташтырырға кәрәк, әммә беҙҙең башлыҡ, беҙ мөрәжәғәт иткәндә, гел яуаптан ситкә китә. Беҙгә әлеге мәсьәлә буйынса ярҙам итегеҙ, зинhар. Бик үтенеп һорайбыҙ һеҙҙән».\nБишбүләк ауыл Советы ауыл биләмәһе башлығы Илдар Ситдиҡов аңлатма бирә:\n— Район тораҡ пункттарын яҡтыртыу мәсьәләһе район хакимиәте контролендә. Яҡтыртҡыстар һәм сығым материалдары һатып алынған. 25 декабргә ҡәҙәр Пчельник, Ҡандра-күл, Ивановка, Калиновка, Юғары Көрмәҙе, Ибрай ауылдарында урам уттарының өҫтәмә яҡтыртҡыстары урынлаштырылған, улар барыһы ла штат режимында функциялана


Күршеләрҙә урман янғынының майҙаны 76 гектарға еткән\n31 Июль 2019, 16:42\nКисә Йылайыр районының Юлдыбай участка урмансылығы биләмәһендә сыҡҡан янғындың майҙаны 15 гектарҙан 76-ға тиклем артҡан.\nӨФӨ, 2019 йыл, 31 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nРеспублика Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, тәүҙә баҫыу яна башлаған, аҙаҡ ут башҡа категориялы ерҙәрҙән урман фондына күскән.\nӘле янғынды һүндереүгә 70 кеше һәм 25 берәмек техника йәлеп ителгән. Янғын һүндереүселәр, урман участкаларын ҡуртымға алыусылар, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ урындағы халыҡ утҡа ҡаршы көрәшә.\nУрманға янғыны хәүефе янаған осраҡта шунда уҡ Башҡортостан Урман хужалығы ҡарамағындағы төбәк диспетчер хеҙмәте телефонына (347) 218-14-14) йәки Урман һағының берҙәм федераль номерына (8-800-100-94-00) шылтыратырға кәрәк.


Өфөлә авиация полковнигы һәм танылған яҙыусы Азат Мағазов менән хушлашыу була // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә авиация полковнигы һәм танылған яҙыусы Азат Мағазов менән хушлашыу була\n17:11, 14 декабря 2015 Мәҙәниәт\nБашҡорт әҙәбиәте ауыр юғалтыу кисерҙе. Отставкалағы авиация полковнигы, билдәле яҙыусы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы Азат Мағазов 2015 йылдың 13 декабрендә 89-сы йәшендә ҡаты ауырыуҙан һуң вафат булды.\nАзат Шәйехйән улы Мағазов 1926 йылдың 17 декабрендә Башҡортостандың Миәкә районы Баязит ауылында тыуған. 1943 йылда мәктәпте тамамлағандан һуң штурм авиацияһы полкы составында I, II, III Балтик буйы һәм Ленинград фронттарында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1952 йылда Харьков авиация штурмандары училищеһын тамамлай, бер үк ваҡытта Харьков педагогия институтында уҡый. 30 йыл армияла хеҙмәт иткәндән һуң Азат Мағазов полковник дәрәжәһендә отставкаға сыға.\nII дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары, миҙалдар менән наградланған. Оҙаҡ йылдар Республика тыныслыҡты яҡлау комитетының рәйесе булып эшләй. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Азат Мағазов йәштәргә хәрби-патриотик тәрбиә биреү эшендә әүҙем эшмәкәрлек алып бара. Яҙыусы республиканың Милли әҙәбиәт музейында уҙғарылған сараларҙа почетлы ҡунаҡ була.\nАзат Мағазовтың «Шоңҡар юлы», «Эҙләр инем, эҙең юҡ», «Ҡырауҙан һуң миләш тәмләнә», «Тәүбә» һәм башҡа китаптары милли әҙәбиәттә үҙенсәлекле күренеш булды. Тәнҡитселәр уның «Үрге Димдә ай ҡойона» трилогияһын Башҡортостандың ғына түгел, Рәсәй әҙәбиәтенең ижади ҡаҙанышы тип баһаланы.\nМәрхүм менән хушлашыу 15 декабрҙә иртәнге сәғәт 11-ҙә Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы фойеһында уҙа. Адресы: Коммунистик урамы, 34.


Йүгер... һәм ғүмерҙәрҙе ҡотҡар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Йүгер... һәм ғүмерҙәрҙе ҡотҡар\nЙүгер... һәм ғүмерҙәрҙе ҡотҡар 25.01.2019 // Йәмғиәт\nӘлиә менән Батыр Ғәлимовтарҙы республикала күптәр беләлер, моғайын. Батыр, “Е7Е-медиа” студияһын булдырып, унда фильмдар һәм популяр клиптар төшөрә. Ҡатыны Әлиә, ике бәләкәй бала әсәһе булһа ла, бер ҙә тик тормай, үҙен һәр өлкәлә һынап ҡарай, бик әүҙем тормош алып бара.\nБөгөн уларға иғтибар итеүебеҙҙең тос ҡына сәбәбе бар: 27 ғинуарҙа улар Өфөнөң Урмансылар паркында “Үҙ тормошоң авторы” тигән хәйриә йүгереүе ойоштороп, 500 мең һум аҡса йыйырға ниәтләй.\nҒәлимовтар ғаиләһенең дуҫтары һәм таныштары бик күп. Улар бергәләшеп “Тормошто әүҙемләштереү” тигән тренинг үтә. Шундағы команда менән берләшеп, “Аңлы Өфө” исемле ойошма булдыралар, төрлө изге эштәр марафоны үткәрергә ҡарар итәләр. Ойошма социаль селтәрҙәр аша аҡса йыя һәм бүләктәр, кәрәк-яраҡ, тәмлекәстәр алып, ҡарттар йортона, инвалид балаларға, социаль приюттарға бара. Шулай уҡ тирә-яҡты таҙартыуҙа ҡатнашып, өмәләр ойошторалар, мохтаждарға ҡан бирәләр. Бер һүҙ менән әйткәндә, ҡулдарынан нимә килә, шуны башҡарырға, күберәк кешегә ярҙам итергә тырышалар.\n– Хәҙер бар көсөбөҙҙө иртәнән һуң Урмансылар паркында үтәсәк йүгереү ярышына һалабыҙ. Башланғыс пакеттар түләүле – 1 мең һум. Һәр теләгән кеше уны һатып ала һәм йә 5, йә 10 километр араға йүгерә. Әйткәндәй, был пакетты һатып алып йүгермәҫкә лә мөмкин, иң мөһиме, аҡса түләнһен, – ти Әлиә, буласаҡ акцияның шарттарын аңлатып.\nПаркта йүгереү генә түгел, ысын мәғәнәһендә ҙур байрам ойоштороласаҡ. Мең самаһы кеше флешмоб-гимнастика яһаясаҡ, утлы шоу, фокустар, йыр-бейеү ойоштороласаҡ, лотерея уйнатыласаҡ. Аҙаҡ сәй табыны ҡаралған. Ойоштороусылар 500 мең һум аҡса йыйырға ниәтләнә, шуға күрә, түләп йүгереүселәрҙән тыш, бағыусылар һәм партнерҙар эҙләйҙәр, уларҙың ярҙамына ла өмөт ҙур. Йыйылған аҡса тулыһынса шәкәр диабеты менән сирләгән балаларға инсулин помпаһын алыу өсөн тотоноласаҡ. Иҫәп шундай: бер балаға бер йылға етерлек помпа комплекты һәм кәрәкле тотоноу материалдары алынасаҡ. Әлеге көнгә тиклем улар 60 мең һум аҡса йыйыуға өлгәшкән, уны инсулинһыҙ йәшәй алмаған өс йәшлек Василина Латиповаға тапшырғандар.\nӘйткәндәй, байрам барышында Батыр “Үҙ тормошоң авторы” фильмы өсөн кадрҙар төшөрәсәк. Был тормошта үҙ юлыңды табыуға, хыялдарыңа ынтылып йәшәргә, яҡшылыҡ эшләүгә арналған мотивациялы фильм 4 февралдә “Родина” кинотеатрында күрһәтеләсәк.\nБайрамда һәм хәйриә йүгереүендә ҡатнашып, сирле балаларға ярҙам иткегеҙ, игелек ҡылып, күңелегеҙҙе күтәргегеҙ килһә, һеҙҙе 27 ғинуарҙа иртәнге сәғәт 10-да баш ҡаланың Урмансылар паркында көтәләр.\nАвтор: Әлфиә МИНҒӘЛИЕВА әҙерләне


Белем алырға бер ҡасан да һуң түгел | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨлкән йәштәгеләр күптәргә өлгө булырлыҡ. Улар өй эштәренән тыш, кино, театрҙарға йөрөргә, өҫтәмә һөнәр алырға ла өлгөрә. Күптән түгел өлкән йәштәге „студенттар„ микроавтобуслы булды. Хаҡлы ялдағылар замандан артта ҡалырға теләмәй. Улар буш ваҡыттарын файҙалы итеп уҙғарыу өсөн ошондай курстарға килә. Бында алған белемдәрен ҡалғандар менән дә уртаҡлаша.Университетта 50-гә яҡын клуб эшләп килә. Барыһына ла ололар ихлас, теләп йөрөй. Тырышһаң, хаҡлы ялға сыҡтым тип туҡтап ҡалмаһаң, заманса технологияларҙы ла үҙләштерергә лә мөмкин, ти бында уҡыусылар. Люция Фаварисова һигеҙенсе тиҫтәһен тултырып килгәндә компьютер серҙәренә төшөнә. Әле “уҡыусылар” компьютер нигеҙҙәрен, текст программаһында эшләргә, дауаханаға Интернет аша яҙылырға өйрәнә. Интернет менән яҡынданыраҡ танышҡандары, үҙҙәренә электрон почта асҡан һәм төрлө социаль селтәрҙә теркәлгән.Өлкәндәр йәш быуынды сәләмәт тормош алып барырға өндәп төрлө уҡыу йорттарында, йәй көнө лагерҙарҙа сығыш яһарға ниәтләй. Өсөнсө быуын университеты тыңлаусылары шулай уҡ театрҙарға һәм музейҙарға, төрлө ҡалалар буйлап экскурсияларға йөрөй. Үҙҙәре лә саралар, уйындар ойоштора. Университеттың үҙ транспорты булыу уларға яңы мөмкинлектәр тыуҙыра.Алда иһә, уларҙы тағы ла ҡыҙыҡлы һәм мәғлүмәтле дәрестәр көтә. Замандан артта ҡалмаҫҡа мөмкинлек биргән өсөнсө быуын университетына рәхмәтлебеҙ, ти тыңлаусылар.


Орлоҡ ҡуңыҙҙары — Башҡорт Википедияһы\n(Орлоҡ ҡуңыҙы битенән йүнәлтелде)\nЯрым отряд: Ҡуңыҙҙар\nҒаилә өҫтө: Хризомелоидные\nҒаилә: Орлоҡ ҡуңыҙҙары\nОрлоҡ ҡуңыҙы (лат. Bruchidae Latreille, 1802; =Lariidae) — ҡаты ҡанатлылар (Coleoptera) ғаиләһендәге ҡуңыҙ; төньяҡ һалҡын илдәрҙән башҡа бөтә илдәрҙә осрай торған, ҡорттары ҡуҙаҡлы үҫемлектәрҙең ҡоротҡосо булған ваҡ ҡуңыҙҙар.\nОҙонса, күкрәгенә табан йүнәлгән, башлы өҫкө кат ҡанаттары ҡыҫкараҡ түңәрәк ваҡ ҡуңыҙҙар. Личинкалары күбеһенсә ҡуҙаҡлы үҫемлек орлоҡтарында йәшәй. Донъя фаунаһында 1200-ләп, Рәсәй территорияһындә 100 -ҙән артыҡ төрө билдәле. Ҡуҙаҡлы культураларга бик ныҡ зыян килтереүсе борсаҡ ҡуңгыҙы (Bruchus pisorum) киң таралган (борсаҡты зарарлай). Орлоҡ ҡуңыҙҙары 4,5-5 мм оҙонлоҡта, ҡара төҫтә, һары һәм аҡ төксәле. Өҫкө ҡанаттарын артҡы яҡ өлөшөндә айырым тимгеләргә бүленгән аҡ төксәле ҡыйғас таҫмаһы бар; өҫкө ҡат ҡанат осонда ҡараһыу төҫтәге фонда кескенә генә 2-3 аҡһыл табы бар. Ҙур ҡуңыҙҙар сәскнең һеркәһе һ.б. өлөштәре менән туйына һәм уңышҡа зыян килтермәй. Инә ҡуңыҙ ҡамсыһыман 2 үҫентеле, 0,8 мм самаһы оҙонлоҡтағы, һары төҫтәге оҙонса түңәрәк күкәй һала. Личинкаһы 5-6 мм оҙонлоҡта, акһыл һары төҫтә, кескенә, эскә батҡан башы кәүҙәһенең ҡалынайған күкрәк өлөшөндә. Ҡаҙналыҡтары ҡыҙғылт көрән төҫтә, кәүҙәһе шәрә, фәҡәт күкрәгенең аҫкы өлөшө ҡыҫҡа төк менән ҡапланған.\nЗарары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠуңыҙҙар һалам эҫкерттәрендә, үҫемлек ҡалдыҡтары араһында, ағас ҡайырҙары аҫтында, ашлыҡ амбарҙарында, борсаҡ өйөмдәрендә ҡышлай. Борсаҡ ҡуңыҙы орлоҡто боҙа: үҫеш дәүерендә личинка орлыктың туҡлыклы өлөшөн, йәғни эсен ашап бөтөрә, орлоҡ шытыу һәләтен юғалта, бынан тыш, личинка экскременттарында кеше һәм хайуандар сәламәтлегенә зыян килтерә торған алкалоид контаридин бар, шуға күрә зарарланған орлоҡто аҙык булараҡ ҡулланырға ла, хайуандарға ашатырға ла ярамай.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Орлоҡ_ҡуңыҙҙары&oldid=513802 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:20 30 июнь 2015 үҙгәртелгән.


ЯРАТҠАН ШӨҒӨЛӨМ » Башкортостан кызы\nСтәрлетамаҡ ҡалаһынан Лилиә ИШМОРАТОВА:\n«Гөл үҫтереү – яратҡан шөғөлөм. Өйгә ҡайтып инеү менән, яңы атҡан сәскәне күрһәң, шунда уҡ кәйефең күтәрелә. Бегония, глоксиния, пеларгония, радермахера, зефирантес, миләүшә, стрептокарпус... Гөлдәрем күп. Орлоҡтан сәсеп үҫтереү мәшәҡәтлерәк булһа ла, ҡыҙығыраҡ кеүек, сөнки тәүҙә – «ҡасан сыға» тип көтөп йөрөйһөң, артабан «нисек үҫеп китер» тип борсолаһың, аҙағынан сәскәгә күмелгәнен күреп ҡыуанаһың.\nГөлдө кибеттән алған тупраҡ менән баҡсаныҡын бергә ҡушып ултыртам. Баҡсанан алынған тупраҡты ярты сәғәт самаһы ҡыҙҙырып алам, шулай иткәндә бөжәктәре ҡалмай. Яҙҙан көҙгәсә ике аҙна һайын махсус комплекслы ашлама һибеп туҡландырам.\nФотолағы абутилон гөлөн үҫтереүҙең әллә ниндәй сере юҡ. Алһыу төҫтәгеһе оҙон үҫеп китә, ҡуйы һәм матур булһын өсөн осон ҡырҡып торорға кәрәк. Аҡ төҫтәгеһе «Белла» тип атала. Ул шау сәскәлә ултыра, бер-ике аҙна ғына ял итеп ала ла тағы беҙҙе ҡыуандырып бөрөләнә башлай. Үҙенсәлеге – башҡалары кеүек оҙон булып китмәй. Абутилондың ҡыҙыл, ҡыҙғылт һары төҫтәгеләре лә бар.\nГөл үҫтереү – күңелле эш. Ҡайһы саҡ ауырыу кеүек, был «сир»ҙән ҡотолоп булмай. Хәстәрлек күрһәткәнде улар ҙа һиҙә, сағыу сәскәләре менән ҡыуандыра!»\nХөрмәтле әхирәттәр! Ә һеҙҙең өйҙә ниндәй гөлдәр үҫә? Уларҙы нисек тәрбиәләйһегеҙ? Һеҙҙән фотолар һәм хаттар көтәбеҙ! «Өйөм йәме гөл генә» бәйгеһе 31 октябргә тиклем дауам итә!


Песня «Яңы йыл 1» исполнителя Лилия Ишемьярова. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Яңы йыл 1»\nисполнителя Лилия Ишемьярова.\nЯңы йыл 1\nРәхмәтле бул Аллаға\nИртәләрем, иртәләрем Кистәрҙән матурыраҡ. Тымыҡ шәфәҡ кеүек түгел Ялҡынлы һәм яҡтыраҡ. Иртәләрем, иртәләрем... Иртәләрем, иртәләрем Иң наҙлы иртәләрем. Кистән булған үпкәләрен Онотам иртәләрен. Иртәләрем, иртәләрем...\nҺай Илгенәм (Ҡобайыр)\nМайҙандарҙың була аҙағы, Бата әйтеү йола талабы, Изге тәләк һүҙҙең ағаһы. Бата теләк һүҙҙең бабаһы. Ай, илгенәм, ғәзиз илгенәм, Иҫән генә бул һин, илгенәм, Тере генә булһын телкәйем, Талғын ғына иҫһен елкәйем. Балаларың күпләп тыуһындар, Игендәрең ишелеп уңһындар, Илдең яңынан тыуған мәлдәре, Ҡурайсылар көйгә һалһындар! Аҡһаҡалдың һүҙе хаҡ булһын, Сәсәндәрҙең һүҙе бер булһын! Барыр юлың, илем, уң булһын, Батырҙарың, илем, күп булһын! Сәләм әйтә һиңә Уралтау, Сәләм әйтә Иҙел һәм Алтай. Бар донъянан килгән халыҡтар Йәшә, тиҙәр мәңге, башҡортттар. Ай, илгенәм, ғәзиз илгенәм, Иҫән генә бул һин, илгенәм, Тере генә булһын телкәйем, Талғын ғына иҫһен елкәйем.\nЭй, буҙ турғай - бахырҡай!.. Ҡанаттарын ялпылдатып, тояҡтарын ялтыратып, Күҙкәйҙәрен ялтыратып менеп бара һауаға! Зекер әйтеп, фекер әйтеп, моңон әйтеп, Һүҙен әйтеп һауаға... Дәртлекәйҙәр, моңлоҡайҙар ҡурайҙарын ҡуңғырлатып, Думбыраһын думбырлатып, ҡумыҙҙарын зыңғырлатып Йыр йырлайҙар майҙанда...


Бөгөн – Хәрби разведчиктар көнө // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөгөн – Хәрби разведчиктар көнө\n17:25, 5 ноября 2013 Йәмғиәт\n5 ноябрҙә Рәсәйҙә Хәрби разведчиктар көнө билдәләнә. Ул РФ Оборона министрының 2000 йылдың 12 октябрендәге 585-се бойороғо менән билдәләнгән.\nXIX быуаттың башында Рәсәйҙә беренсе разведка органы – Хәрби министрлыҡ ҡарамағында Йәшерен эштәр экспедицияһы – ойошторола.\n1918 йылдың 1 ноябрендә республика Революцион хәрби советы (Реввоенсовет) Ялан штабының штаты раҫлана. 5 ноябрҙә штат Революция хәрби советының 197/27-се ҡарары менән индерелә. Ҡыҙыл армия Ялан штабы составында армияның бөтә разведка органдары: Бөтә Рәсәй Баш штабы Оператив идаралығының Хәрби-стратегия бүлеге, хәрби эштәр буйынса Халыҡ комиссариаты Оператив бүлегенең Разведка бүлексәһе, Юғары хәрби совет Оператив идаралығының Разведка бүлексәһе — көстәрен туплау өсөн Теркәү идаралығы (Региструпр) булдырыла.\nОшо көндән алып РФ Ҡораллы көстәр Генераль штабының Баш разведка идаралығы тарихы башлана, ул Теркәү идаралығының туранан-тура вариҫы булып тора. Тап шуға күрә 5 ноябрь – Хәрби разведка көнө тип иҫәпләнә.\nӘлеге ваҡытта хәрби разведка Рәсәй Ҡораллы көстәре Генераль штабы структураһына инә. Разведка – ул ҡораллы көстәрҙең «күҙҙәре һәм ҡолаҡтары», мәғлүмәт ала торған төп сараһы.\nБашҡортостандың район һәм ҡалаларында Хәрби разведчиктар көнө айҡанлы һуғышта ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәрҙәргә ҡуйылған һәйкәлдәр эргәһендә митингтар үтәсәк.


Тапшырыуҙарҙы интернет аша Ер шарының һәр тарафында тыңларға була. Тапшырыуҙар теҙмәһе менән ошонда танышып була.\nИжади портрет Һәр дүшәмбе 9.15, 18.15. Бер шәхескә мең ҡараш. Геройҙың шәхесен төрлө яҡлап асыуҙы маҡсат итеп ҡуйған тапшырыу. архив\nХалыҡ гәүһәрҙәре Һәр шишәмбе 9.15, 18.15. Һәүәҫкәр ижадсылар менән таныштырыусы тапшырыу. архив\n«Тыуған төйәк» һәр шаршамбы 9.15, 18.15. Башҡортостаныбыҙҙың гүзәл урындары, уларҙың тарихы, легендалары хаҡындағы тапшырыу. архив\nҮткәндәр һағында кесаҙна 9.15, 18.15. Республикалағы музейҙарға һәм күргәҙмәләргә радиоэкскурсиялар. архив\nХалыҡ медицинаһы кесаҙна 9.15, 18.15. архив\nФатиха һәр йома 9.15, 18.15. Дини тапшырыу. архив\nАудио китапхана йома 11.15, 21.15 Сәсмә әҫәрҙәр. архив\nИлһам шәмбе, йәкшәмбе 11.15, 21.15. Төрлө быуын шағирҙарҙың шиғырҙары яңғырай. Фондта һаҡланған яҙмаларҙан билдәле әҙиптәрҙең үҙ тауыштары менән уҡылған шиғырҙар, артистар уҡыуындағы шәлкемдәр, яңы яҙмалар тәҡдим ителә. архив\nРадиокомпозициялар шәмбе, йәкшәмбе 11.15, 21.15. Төрлө темаларға төрлө йылдарҙа яҙылған радиокомпозициялар. архив\nАшҡаҙарҙа — премьера Шишәмбе 15.15, шәмбе 15.15 Яңы йырҙар, спектакль премьералары менән таныштыра барыусы рубрика. Башҡарыусылар йәки авторҙар ижад емештәрен үҙҙәре тәҡдим итә. архив\nМәңгелек моң Һәр йома 15.15 Башҡортостан, Рәсәй, донъя композиторҙарының ижадына байҡау яһаусы, ваҡыт һынауын үткән классик көйҙәр яңғыратыусы программа. архив\nЗаман йөҙө Һәр йәкшәмбе 10.15 һәм 22.15 Аналитик программа. Республикалағы, илдәге һәм барлыҡ донъялағы ижтимағи-сәйәси ваҡиғаларға байҡау. архив\nХазина Һәр йәкшәмбе 15:15 Халҡыбыҙ яҙмышын сағылдырған халыҡ йырҙарының тарихы. архив\nОсҡон Айына бер тапҡыр сыға. Өмөтлө йәштәр һүҙ ала. архив\n«СӘМ» радиожурналы Айына бер тапҡыр ай аҙағында сыға. Сәнғәт, әҙәбиәт, мәҙәниәт ваҡиғаларына байҡау яһаусы мәғлүмәти-аналитик программа. архив\nБеҙҙең донъя архив\nҺүҙ ҡәҙере Башҡорт теленең үҙенсәлектәре. архив\nЯңы китап Донъя күргән яңы китаптар менән тыңлаусыларҙы таныштыра барыуҙы маҡсат итеп ҡуйған тапшырыу архив\nКлуб уттары Һәр дүшәмбе һәм шаршамбы — 15.15 Мәҙәниәт йорттарының, ижади коллективтарҙың, китапханаларҙың эшмәкәрлеген яҡтыртыусы программа. архив\nӘкиәттә — хәҡиҡәт архив\nАшҡаҙарҙа — мәҫәл яңғырай архив\nХалыҡ ләҡәптәре Ауыл мәҙәктәре, ғаилә көләмәстәре, мәрәкә хәлдәр, хикмәтле хикәйәттәр һәм ҡушаматтар тарихы. архив\nЭлмәлек Башҡорт халҡының милли кейемдәре хаҡында рубрика. архив\n1812... 1812 йылғы Ватан һуғышының 200 йыллығына арналған тапшырыуҙар теҙмәһе. архив\nИл даны Тапшырыу сит тарафтарҙа тыуған еребеҙҙе танытып, халҡыбыҙҙың данын арттырып йәшәгән милләттәштәребеҙ менән осраштыра. архив\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ашҡаҙар_(радио)&oldid=949534 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 18 май 2020 в 17:01


Бөгөн көндөҙ Краснокама районында теркәлгән юл-транспорт һәләкәтендә 7 йәшлек ҡыҙҙың ғүмере өҙөлдө\nЮл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһынан хәбәр итеүҙәренсә, аварияла «Дэу Матиз» һәм «Ока» автомобилдәре бәрелешкән. Фажиғәлә һуңғы транспорт сараһында ултырған водителдең ҡыҙы һәләк булған. Уның 16 йәшлек ағаһы дауаханаға оҙатыла. Ике водителгә лә медицина ярҙамы талап ителгән. Әле тәфтиш-оператив төркөм ваҡиға урынында авария сәбәптәрен асыҡлай.\nСтәрлетамаҡ - Раевка юлында «Дон» комбайны түңкәрелгән. Юл-транспорт фажиғәһе кисә ҡаланан 20 километр алыҫлыҡта теркәлгән. Социаль селтәрҙәргә һалынған фотоларҙан күренеүенсә, ауыл хужалығы техникаһы Уҫылы йылғаһы аша һалынған күперҙән ҡолаған. Әле белгестәр фажиғә һәм күрелгән зыян күләме иҫәпләй. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, комбайнға идара итеүсе еңелсә тән йәрәхәттәре алған.


Табаҡ та ғына табаҡ хат\n9 Октябрь 2019, 15:59\nТормошон 5 йәшенән хәтерләй.\nБеҙ бер ғаиләлә ете бала үҫтек: алты ҡыҙ, бер малай. Ул ваҡытта ғаиләне күп балалы тип ҙурлау юҡ ине. Атайыбыҙ Ғимаҙислам Шәмсислам улы Әбделғужин 1942 йылдан һуғышҡа китеп, тик 1947 йылдың 17 апрелендә ауылға ҡайта. Күкрәктә –миҙалдар, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены. Торор өй юҡ. Ике туған ағаһы Фәхрислам менән еңгәһе Фаиза үҙҙәренә һыйындыра. Бер туҡалаҡ өйҙә үҙҙәре биш бала менән, яуҙан ҡайтҡан Юныс ҡәйнеше лә шунда йәшәй. Юҡлыҡ, аслыҡ ваҡытында был ысын изгелек инде.\nАғай менән еңгәй ҡәйнештәрен йәһәтерәк өйләндереп, башлы-күҙле итергә тырыша. Атайыбыҙ ҙа улар димләгән Алтынбикәне оҡшата. Һуғыш ваҡытында 4 ҡыш ашҡаяҡта (Күкрәктау, Белорет, Кананикольск урмандарында) ағас ҡырҡҡан, ҡыуғын ҡыуған. Эшкә уңған, төҫкә һылыу ҡыҙ менән ут-һыуҙы кискән егет ең һыҙғанып донъя көтә башлай. Өй һалып инәләр, шул йәй үк картуф, ҡабаҡ сәсәләр Эш араһында, төндәрен үҙҙәре һөйрәп тал ташып, ситән үреп, кәртә-ҡура етештерәләр. Аслыҡ-яланғаслыҡты эш, тырышлыҡ менән еңә ике уңған. Атайыбыҙ балта тота белә, күнәк-сәйнүк төпләй, самауыр, теген машинаһы, сепаратор төҙәтә. Әсәйебеҙҙең ҡулы алтын: йөн, дебет, киндер иләй ойоҡ-бейәләй, шәл бәйләй, таҫтамал, ашъяулыҡ һуға. Көҙ ураҡтан бер ҙә буш ҡул менән ҡайтмай: киндер йолҡоп алып ҡайта, серетеп, талҡып, төйөп әҙерләй ҙә еп иләй.\nМин үҙемде, тормошобоҙҙо 5 йәшемдән иҫләйем. Беренсе хәтирә: урындыҡта илашып 3-4 әбей ултыра, өләсәй көйләп аят уҡый, әсәй көлсә бешерә, сәй ҡайната. Баҡһаң, Сталин бабай үлеп киткән, ә әбейҙәр ҡабат һуғыш сыға күрмәһен, Сталин булмағас, тип илай икән.\nИкенсе хәтирә: һыйыр һауғас өләсәйҙәргә сепаратҡа барабыҙ. Айыртылған һөттө алып ҡайтып ҡатыҡ ойотабыҙ, эркет йыйып, ҡорот ҡайнатабыҙ. Ә ҡаймаҡ, май һирәк эләгә. “Налог түләр кәрәк хөкүмәткә!” – тип аңлата әсәй. һарыҡ-кәзә һуйһалар ҙа, тиреһе, ите – хөкүмәткә налог!Беҙгә эс-ҡарын, баш-тояҡ ҡала. Шулай ҙа әсәй ас итмәй, бәпкә өйрәһе, кесерткән-ҡуҙғалаҡ ашы бешерә. Үҙебеҙ ҙә ҡуянтубыҡ, ҡаҡы, ҡуҙғалаҡ һ.б. үлән менән дуҫбыҙ. Яҙ, йәй көнө беҙ уянғанда атай-әсәй эштә була. Беҙгә өләсәй килеп ҡатыҡ эсерә лә үҙҙәренә алып ҡайтып китә. Кис булғас, мал бикләргә ҡайтабыҙ. Эштән һуң әсәй ашарға әҙерләй, һыйыр һауа, кер йыуа, өй йыя. Атай ер ҡаҙа – картуф ултыртырға кәрәк. һабан менән һөрөргә аттар, үгеҙҙәр юҡ, йәки бик арыҡ. Ҡул менән иртә-кис ҡаҙып та баҡса тултырып картуф үҫтереп, беҙҙе ас итмәне атам-әсәм.\nҠышҡы кистәр ҙә матур хәтирәләр ҡалдырҙы. Етеле шәмегеҙ бар, өйөгөҙ иркен тип (4х4), кис ултырырға күрше инәйҙәр инә. Күбеһе ямау ямай, ойоҡ-бейәләй бәйләй. Атайыбыҙ беҙгә ҡысҡырып гәзит, китап уҡый. Бөтәбеҙҙе дә илай-илай тыңлаған “Том ағайҙың аласығы” (“Хижина дяди Тома”, авторы Гарриет Бичер Стоу) һаман да иҫтә. Бәләкәйҙән китапҡа хөрмәт, ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләнде ғаиләбеҙҙә. Әсәйебеҙҙең атаһы Әхмәтғәлим хәҙрәт бәйеттәр әйтеп, немецтарҙың көнитмеше тураһында һөйләй, ә оләсәйҙең “Ҡиссаи Йософ”, “Саҡ-Суҡ” бәйетен, Кәзә бәйетен өлкәндәр ҙә яратып тыңлай. Улар ҡәҙерләп ҡулъяҙма китаптар, иҫтәлектәр һаҡланы.\nМәктәпкә уҡырға йөрөй башлағас та беренсе талап: тәртип, тырышлыҡ, уҡытыусыға хөрмәт. “Уҡып ҡына белемле булып була, һабағыңды ҡабатла”, -тиеп торҙо оләсәй.\nИке ҡыш ҡына мәктәпкә йөрөп латин грамматикаһын өйрәнгән әсәйебеҙ беҙҙең өй эшен үтәүҙе тикшереп кириллицаны өйрәнде, район газетаһын, “Әҙәби Башҡортостан”, “Ағиҙел” журналдарын уҡып барҙы.\nБеҙ бөтәбеҙ ҙә, ете бала, Муйнаҡ һигеҙ йыллыҡ мәктәбен тамаланыҡ, иң кесебеҙ генә Муйнаҡ урта мәктәбендә уҡыу бәхетенә иреште. Бер йылды мәктәп директоры: ”Ағай, әйҙә бер балаңды интернатҡа ебәрәйек, үҙегеҙгә еңел булыр”, –тине. Атайыбыҙ: ”Ана, фронтта ҡалғандарҙың етем балаларын ҡарағыҙ! Ете бала күп түгел”, – тип яуапланы.\n(Тулыһынса гәзиттә уҡығыҙ).\nМәүлиҙә Әбделғужина, хеҙмәт ветераны, РФ мәғариф алдынғыһы.\nҮрге Муйнаҡ ауылы.