Тормошҡа ғашиҡ ине — Викидәреслек\nТормошҡа ғашиҡ ине\nТормошҡа ғашиҡ ине(мәғариф хеҙмәткәре, һуғыш һәм хеҙмәт ветераны, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Дәүләтбирҙин Сәлих Хәфиз улы иҫтәлегенә арнала).\n"Таң" гәзите,2018 йыл, 2 ноябрь, йома, № 88 (10224)\n1986 йылдың йәйе. Сыуаҡ көн үҙәгендә Ағиҙелгә һыу инергә төштөм. Үрҙән йырлашып резина кәмәләрҙә бер төркөм туристар ағып килә. Урталағы кәмәлә аҡ ҡалпаҡ кейгән берәү йыр башлай:\nНич яка мисячна, ясная зоряна,\nВидно, хочь голки збирай.\nБашҡалар дәррәү ҡушыла:\nВииди, коханая, працею зморена, Хочь на хвилиночку в чай!\nКәмәләр ярға яҡынлаша. Башлап йырлаусының атай икәнен шәйләп ҡалдым. Эргәһендә әсәй ҙә ултыра. Нәби ауылынан туйҙан шулай туристарҙың кәмәһенә ултырып ҡайтып төштөләр. Бер төркөм туристар менән саф украин телендә һөйләшеп көлөшә–көлөшә өйгә ыңғайланылар. Улар күстәнәскә йәшелсә, һөт–ҡаймаҡ алып, яҡын туғандар кеүек ҡосаҡлашып, йылы хушлашып юлдарын дауам иттеләр.\n- Украинаны фашистарҙан азат иткәс,18 йәше тулған егеттәрҙе Ҡыҙыл Армиясафына алдылар. Беҙҙең батареяла ла улар күп булды. Көнбайыш Украинанан алынғандары башта рус телендә бөтөнләй һөйләшмәй инеләр. Йыр–моңға бай, шаян, ышаныслы, һәйбәт иптәштәр булдылар.\nХеҙмәт срогын тултырғас, күптәре йәшәргә Рәсәйҙә ҡалды. Туғандары өйҙәренән, ҡайтмағыҙ, тип яҙалар ине. Сөнки 1950 йылдарҙың урталарына тиклем Украинала Бандера яҡлыларға ҡаршы көрәш барҙы. Бандеровсылар армиянан ҡайтҡан егеттәрҙе төндә килеп үҙҙәре менән алып китәләр икән. Ҡаршылашҡандарын язалайҙар, – тип һөйләй ине атай.\nАртына «Дорогому другу Салиху» тип яҙылған һарғайған фотоларын күрһәтеп, улар булып украин телендә һөйләп күрһәтеп, ҡыҙыҡлы хәлдәрҙе һағынып хәтерләр ине.\n- Йәш саҡта, ат егеп, арбала, йә санала йөрөгәндә, юл буйынса башҡорт,рус, украин йырҙарын йырланы. – тип һөйләй ине әсәй.\n- Борҡолдатып тәмәке тартып ала ла, тағы йыр башлай. 1950 йылдар урталарында комсомолда, РДК директоры булып эшләгәнендә концерттарҙа ҡатнашты.Бөрйәндең Мәғәфүр Хисмәтуллинытип йөрөттөләр. Спектаклдәрҙә гел бюрократ–чиновниктарҙы уйнаны.Ныҡ килештерҙе. Ул эсенә мендәр ҡыҫтырып, күҙлек кейеп, портфель тотоп сәхнәгә килеп сығыу менән кеше көлә башлай. Кем булып уйнай, аҙаҡ уның исеме менән атап йөрөттөләр. Үсегә белмәне.\nБер ваҡыт район мәҙәниәт һарайындаОктябрь байрамына арналған концерт бара. Кемдер «Сарман буйҡайҙары»н йырлап сыҡҡас, концертты алып барыусы атай сәхнәгә ҡағыҙ тотоп килеп сыға.\n– Вот пришла записка. Товарищи просят перевести на русский язык песню «Сарман буйҡайҙары», тип алғы рәттә ултырған урыҫ түрәләренә күрһәтә лә, тәржемә итә башлай:\nСарман буйҡайҙары туғай, туғай,\n- В Сарманской долине поет воробей.\nИртәһен дә һайрай, кисен дә һайрай,\nҺарғайып та үлһен, ти, буғай.\n- И утром поет воробей, и вечером поет,\nНе знай, думает, что я пожелтел да умер что ли.\nХалыҡ рәхәтләнеп көлә. Аҙаҡ онота алмай оҙаҡ һөйләп йөрөйҙәр.\n- 1957 йылдың февралендә, РДК–ла эшләгәндә, Мәскәүгә культура хеҙмәкәрҙәренең бер айлыҡ курсына саҡырыу ҡағыҙы алдым, – тип иҫләй ине атай. – Ҡарлы, буранлы, һыуыҡ ҡыш ине, техника йөрөмәй. Әсәйең, ыҙалап йөрөмә лә ҡуй, ти.\n«Юлыма таш яуһа ла барам», тип юлға сыҡтым. Байназарҙан Мәһәҙейгә тиклем йәйәү килдем. Өҫтә толоп, мамыҡ көпө салбар, табанлы быйма. Ҡурыуҙыны менгәс, ҡаршыға кошовка санала буран туҙҙырып райкомдың беренсе секретары Билалов Муса ағай килеп сыҡты. Мине танып: «Дәүләтбирҙин, ҡайҙа киттең?» – тип һорай.\nМин: «Мәскәүгә!» – тип ҡысҡырғас, хахылдатып көлөп китеп барҙы. Шаяртты тип уйланы, ахыры.Юл михнәттәре күреп Өфөгә килеп етеп, Мәскәүгә поезға ултырҙым.\nКупела ҡупшы кейенгән дәрәжәле кешеләр ултыра. Ниндәйҙер министрлыҡтан Өфөгә командировкаға килеп, ҡайтып барыусы бер ханым, минән баш ҡалаға ниндәй эштәр буйынса барыуым тураһында ҡыҙыҡһынды.\nӨҫтәге кейемдән оялып, «Һунарсылар съезына барам», тинем дә ҡуйҙым. «Ә нимәгә һунар итәһегеҙ?» – тип һорай был ханым. «Айыуға», - тип яуаплағас, юлдаштарымдың күҙҙәре түп-түңәрәк булды. Һорауҙар яуҙыра башланылар.\nМәскәүгә барып еткәнсе, айыусыларҙан ишеткән мажараларҙы үҙемдең исемдән һөйләп, тегеләрҙе хайран ҡалдырып барҙым. Әлеге ҡатынды вокзалда ире ҡаршы алды.\nМине уға күрһәтеп: «Таныш булығыҙ. Был иптәш Башҡортостандан, айыусы. Һунарсылар съезына килгән»,– ти. Мине машиналарына ултыртып гостиницаға алып барып, ҡалдырып киттеләр.\nШул көндә үк магазиндар буйлап йөрөп, матур итеп кейенеп алдым. Мәскәүҙә булған бер ай ваҡыт минең тормошта иң бәхетле осор кеүек булды. Курстарҙа лекциялар тыңлау менән бер рәттән, көн һайын тиерлек музейҙарға экскурсияларға, күренекле шәхестәр менән осрашыуҙарға йөрөттөләр.\nБер ай эсендә күп нәмәләр күреп, байтаҡ эш ысулдары өйрәнеп, эшкә дәртләнеп ҡайттым. Тик райком күберәк төп мәҙәниәт эшенән айырып, ҡыш көндәре алыҫ фермаларға, йәйге осор баҫыу стандарына командировкаға ебәрер ине.\nАтай армияла ла йәмәғәт эшендә актив була. Батареяла комсорг, аҙаҡ, 1949 йылда, ВКПб ағзаһы булғас, парторг эшен алып бара. Дивизион газетаһы хәбәрсеһе була. 1949 йылдың декабрь аҙағында кесе лейтенант званиеһында демобилизацияланып, тыуған төйәгенә ҡайта. Ҡаршы алырға атай ҙа, әсәй ҙә булмағанлыҡтан, Янһарылағы иң яҡын туғанына - Йәнбикә инәһенә килә.\n1944 йылдың көҙөндә Ҡыҙыл Армияға алынғанға тиклем, уҡытыу эшенән айырылмай,ситтән тороп Темәс педучилищеһының ике курсын бөтөргән атай Байназар мәктәбендә эш башлай. 1950 йылдың мартында Килдеғол ауылы ҡыҙы, әсәйебеҙ Асия Зекриә ҡыҙына өйләнә.\n- Элек бер урында оҙаҡ эшләтмәнеләр. Партия ҡуша, тип төрлө ергә күсереп йөрөттөләр. Бер ауылда донья төҙөп нығынып алһаҡ, тағы күсенергә кәрәк, - тип һөйләй ине әсәй. Атай 1950 йылда комсомол эшенә, ә 1953 йылда КПСС райкомына инструктор, 1954 йылда Тимер ауылына уҡытыусы итеп күсерелә.\nШул уҡ ваҡытта колхозда партком эшен дә алып бара. Ошо йылдарҙа ситтән тороп Темәс педучилищеһын тамамлай. 1955 йылда Байназар балалар йортона директор итеп тәғәйенләнә.\nБалалар һаны кәмеүсәбәпле, балалар йорто ябылғас, район мәҙәниәт йорто директоры булып китә.1957 йылдың йәйендә Килдеғол башланғыс мәктәбендә эш башлай.\nКөҙ ғаиләһен күсереп ала. Рәсәй Федерацияһы мәғарифының работнигы, Башҡортостан Реcпубликаһының мәғариф отличнигы, ағайым Дәүләтбирҙин Таһир Сәлих улының хәтерләүҙәренән:\n- Иҫке Собханғолдан Килдеғолға октябрь айының һыуыҡ, ямғырлы, йонсоу көнөндә булған ғына әйберҙе арбаға тейәп күстек. Әсәй яңы тыуған Миңзәләне тотҡан. Ғәзиз ағайым, мин, Зәйтүн арбала ҡаралды өҫтөндә ултырабыҙ. Кис ҡараңғыла урманда барғанда, йоҡлап китеп, арбанан ҡолап төшөп ҡалғаным хәтерҙә. Атайым йүгереп килеп күтәреп алды.\nКөмөшбаев Нух ағайҙың бәләкәй өйөндә йәшәнек. Атай – йәмғиәт өсөн йәшәгән дәртле, ихлас, күтәренке рухлы, эскерһеҙ, ябай, юҡты бар итеүсе, тәүәккәл кеше булды. Тапҡыр, йор һүҙле, кеше менән уртаҡ тел таба алыусы оҫта ойоштороусы ине. Ул булған ерҙә кешегә эшләүе лә, ял итеүе лә күңелле булды. Халыҡ та берҙәм, әҙәпле, ярҙамсыл ине.\nУның етәкселегендә яңы мәктәп бинаһы төҙөлөп, сафҡаиндерелде. Таҡтаны ҡул бысҡыһы менән ярғандары иҫтә ҡалған. Яңы ҡорамалдар, инвентарь, карталар, библиотекаға китаптар, саңғылар алып ҡайтты. Мәктәп янында ағастар ултыртылды, йәшелсә баҡсаһы булдырылды.\nУл ваҡытта ауылда күпселек кеше йәшелсә сәсмәй ине. Халыҡ ныҡ ҡыуанды. Уҡытыусы Ғәлимә апай менән бергә ауылда тәүге шыршы байрамы үткәрҙеләр. Әсәй оҫта булды, тегеү машинаһында барлы–юҡлы тауарҙан матур костюмдар тегеп бирҙе.\nАтай балаларҙың гигиенаһына ла ныҡ иғтибарлы булды. Ул ваҡытта трахома, лишай ауырыуҙары, бет бөтмәгән ине. Малайҙарҙың сәстәрен машинка менән үҙе алды. Ауылда сәсте бәке менән ҡыралар, йә ҡайсы менән мөнтәйҙәр ине, машинка булманы. Башта уның ҡулының йылыһы әле лә тора.\nДәрестәре мауыҡтырғыс ине. Баланың күңеленә үтерлек итеп һөйләй, аңлата белде. Бигерәк тә йыр дәрестәре күңелле үтте. Үҙе лә моңло, матур йырланы. Күпме ваҡыт үтһә лә, өйрәткән йырҙары әле лә хәтерҙә. Уҡытыусы ғына булманы, халыҡ менән дә эшләне. Пропагандист–агитатор булды.\nСубботниктарҙа ял иткәндә лә гәзит уҡып, халыҡты һуңғы яңылыҡтар менән таныштырған, һорауҙарға яуап биргән. Һәр саҡ үҙ өҫтөндә эшләне.\nБуш ваҡытында ҡулынан гәзит, китап төшмәне. Батарейка менән эшләгән «Родина» радиоалғысынан даими яңылылыҡтар тыңлап, халыҡҡа еткерә ине. Кистәрен дәрес әҙерләп бөткәс, шәм яҡтыһында беҙгә рус телендә Буратино, Чипполино тураһында әкиәттәрҙе образға инеп, тасуирләп уҡый, башҡорт теленә тәржемә итә торғайны.\nАтай бушамағанда башҡортса әкиәттәрҙе әсәй уҡый. Шул әкиәттәрҙе тыңлап йоҡоға китәбеҙ.\n- 1950 йылдар аҙағында Килдеғол ауылында промартелдә эшләнем. –тип иҫләй данлыҡлы ҡурайсы, йырсы Рәхмәтуллин Дәүләтбай ағай.\n- Сәлихйән ағай менән спектаклдә уйнайбыҙ: ул атай, ә мин уның улы ролендә. Уйын барышында минең артҡа ҡайыш менән һуғырға тейеш. Репетицияла ипләп кенә һуғып йөрөнө инде. Сәхнәгә сыҡҡас, яра тартып ебәрҙе бит.\nАҙаҡ: «Ағай нишләп ныҡ һуҡтың ул?» – тип һорайым. «Ҡустым, уйнағас, шартына килтереп уйнарға кәрәк бит», – ти был.\n- Бер ауыл һабантуйында Әбйәлил районынан килгән ике кейәү көрәштә барыһын да һелтәп тик торалар, - тип һөйләгән ине атай. Үҙҙәре: «Беҙ ялан батырҙары», тип ҡупайып күкрәк һуғып йөрөйҙәр.\nБабайҙар миңә: «Йә, кейәү, шуларға «урман батырын» күрһәт әле», тиҙәр. Быларҙың икеһен дә алып һелтәнем. Аҙаҡ көрәшкә район һабантуйына барҙым. Берәүҙе еңел генә алып бәрҙем. Икенсегә Тимербулат исемле ҡаҡса ғына егет сыҡты. Биленән ҡыҫып тотоп һелтәргә әҙерләнгәйнем генә, был минең ҡолаҡҡа: « Ағай, мин көрәшә белмәйем ул. Һин мине имгәтеп кенә ҡуйма инде», ти.\n«Ярар һуң», тигән булып таҫтамалды бушатыуым булды, был мине күтәрҙе лә һелтәне. Шунан һуң башҡа көрәшкә сыҡманым. - Атайың кешегә «юҡ» тип әйтә белмәне. Ярҙамсыл булды.\nБер нисә кеше йыға алмаған йылҡыны бер үҙе йығып салып бирә. Бесән ваҡытында ололар килер ине ярҙам һорап. Яңғыҙы көнөнә бер нисә кәбән һалып ҡайта торғайны, - тип хәтерләй ине әсәй.\n1961 йылда атай Тимер ауылына эшкә күсерелә. Оҙатырға бөтә ауыл халҡы килә. Атай ҡайҙа ғына эшләһә лә, гел генә ауыл советы депутаты, пропагандист, ҡыҫҡаһы, һәр ваҡыт халыҡ менән булды. Өйҙә һауыт–һаба шалтыраһа ла кәңәш һорап килерҙәр ине. Абруйы ҙур булды.\nБер ҡышҡы ҡаты һыуыҡта төндә урамда һүнеп ултырған леспромхоз тракторын күреп ҡала. Кабинала эсеп, йоҡлап туңып ултырған урыҫ егетен күтәреп алып ҡайта. Егет мәйет кеүек туңып ҡатҡан, әҙерәк ултыра бирһә, үлер ине. Атай шәм яҡтыһында уның аяҡ–ҡулдарын араҡы менән ыуып, йән индереп, ҡайнар сәй эсереп, кеше итеп ҡайтарып ебәрә.\nӘхмәт ағай Сөләймәнов ҡайһы ваҡыт атайға шаяртып, Мазай бабай, тип өндәшә ине. Тарихы былай була. Мәктәптә уҡыған саҡтарында, яҙғы ташҡында, өс бөртөк ағасты бергә бәйләп, һеңлеһе Гәүһәр апайҙы ултыртып Ағиҙелдән ағып төшөп китәләр былар.\nИҫке Собханғолға еткәс, кәшмәктәре йылға аша сығып барған паромға барып бәрелеп, паром аҫтына инеп тә китә. Паромда торған атай балаларҙы тартып алып өлгөрә. Нәби ауылы халҡын «ҡуяндар» тип өйрәнгәнбеҙ. Н. Некрасовтың ташҡында ҡуяндарҙы ҡотҡарыусы Мазай бабай тураһындағы шиғырындағы кеүек, Ҡуян балаларын ҡотҡарыусы атай ҙа «Мазай бабай» булып ҡала.\nАтайҙың 80 йәшлек юбилейын үткәргәндә Әхмәт ағай еҙнәһенә ағастан үҙе эшләгән «Ҡотҡарыусы» тигән миҙал таға.\n1964 йылдың йәйендә атай Бөрйән РОНО-һында инспектор булып эш башлай. РОНО аппаратында барлығы дүрт кеше. Бөтә техника Шайтан ҡушаматлы бер аттан ғибарәт. Йылдың төрлө миҙгелдәрендә Шайтанға атланып ауылдарға мәктәп эштәрен тикшерергә сығып китә. Комод тартмаһы төбөндә һарғайған ҡалын эш дәфтәре әле лә һаҡлана.\nДәрестәргә анализ, документация торошо, йәш уҡытыусыларға методик ярҙам - барыһы ла аныҡ тәртип менән тултырылған. Мәктәптәргә кәрәкле инвентарь, уҡыу әсбаптары исемлеге аҫтына эре ҡалын хәрефтәр менән : « Как хочешь, табып ебәрергә!» - тип яҙып ҡуйылған.\nҮҙенәлә, башҡаларға ла талапсан булды. Һәр ял һайын шул Шайтанды егеп, Баҙалға бесәнгә, йә утынға барып килә. Ваҡыт менән иҫәпләшмәй, бошона белмәй, һәр ваҡыт хәрәкәттә, һәр ваҡыт эштә.\nБер үк ваҡытта ситтән тороп БДУ-ның тарих факультетында белем ала. Өфөлә йәйге сессияла имтихандар биреп йөрөгәнендә, ул ваҡытта уҡыусы улдары Ғәзиз һәм Таһир каникулда кирбес заводында эшләп, үҙ белдектәре менән аталарына егерме һум аҡса ебәрәләр. Атай улдарының ошо ярҙамын онотмай, йыш иҫенә төшөрөп, ҡыуанып һөйләр ине. Диплом эшен уңышлы яҡлағас , деканатҡа саҡырып, аспирантурала уҡырға өндәйҙәр.\nҘур ғаилә башлығына ул ваҡытта, әлбиттә, аспирантура ҡайғыһы булмай. Балаларға белем бирергә кәрәк.\n1969 йылда атай Иҫке Монасип һигеҙ йыллыҡ мәктәбенә директор итеп эшкә күсерелә. Балалар һаны күп, техника кәрәк. Беренсе сиратта министрлыҡ аша мәктәпкә машина йүнләй. Мәктәптең завхозы, шул уҡ ваҡытта шофер Муллағолов Мәхмүтдин ағай менән икәү Волгоград ҡалаһынан йөк машинаһы ҡыуып алып ҡайталар.\nМәктәпте һигеҙ йыллыҡтан урта мәктәпкә әүерелдереү өсөн күп көс һала. Тәүәкәллек итеп, хужалыҡ ысулы, йәғни төҙөлөш ойошмаларын йәлеп итмәйенсә, мәктәп хеҙмәткәрҙәре, балалар, ата-әсәләр көсө менән мәктәпкә ҙур төкөтмә, интернат, ашхана, оҫтахана, йәш уҡытыусыларға квартиралар төҙөтә.\nБер ваҡиға иҫтә ҡалған. Беҙ, оло синыф малайҙары, мәктәп түшәменә тупраҡ һалып йөрөйбөҙ. Шул ваҡыт мәғариф министрлығынан хәүефһеҙлек техникаһы инспекторы килеп төшә. Директорға балаларҙы ике метрҙан юғарыла эшләтергә ярамағанлығын әйтә.\nАтай инспекторға: «Улар бит бер-ике йылдан ил һаҡсылары, һалдаттар буласаҡ. Ҡыйыҡ эсенә лә менергә ярамағас, армияға ниндәй әҙерлек менән барырға тейештәр?» ти.\nИнспектор: «Инструкция буйынса ярамай. Төшөрөгөҙ!» – тип протокол төҙөй башлай. Атай малайҙарға төшөргә ҡуша. Инспектор протокол төҙөп, ҙур эш бөтөргән кешеләй, ҡәнәғәт йөҙ менән мәктәп территорияһынан сығып китә. Атай малайҙарға: «Эшегеҙҙе дауам итегеҙ инде», – тип кире мәктәп башына мендереп ебәрә.\nМәктәптең бурысы – йәш кешегә кәрәкле белем биреп, тормош юлына аяҡ баҫтырыу. Колхоз ярҙамында егеттәр өсөн тракторсылар, ҡыҙҙар өсөн машина менән һауыу операторҙары курсы асыла.\nКоллектив йәш, көслө, берҙәм. Бер Мулағолов Марат Ғизетдин улы тураһында ғына айырым китап яҙырлыҡ. Мәктәп уҡыу, спорт, үҙешмәкәр сәнғәт буйынса тик алдынғылар рәтендә була. КПСС райкомының күсмә ҡыҙыл байрағы бер нисә йыл рәттән мәктәп түрен биҙәй.\n1987 йылда хаҡлы ялға сыҡһа ла, 1990 йылға тиклем уҡытыу эшен дауам итә. Ошо осорҙа һуғыш ваҡытында төрлө яҡтарҙа, трудармияла еңеү өсөн эшләгән замандаштары пенсияға элекке эшләгән урындарынан справка, документтар юллауға ярҙам һорап атайға килерҙәр ине. Бигерәктә 1991 йылда репрессия ҡорбандарын реабилитациялау һәм уларҙың балаларына аҡсалата компенсация түләү тураһында закон сыҡҡас, өйөбөҙ атайҙың офисына әйләнеп китте.\nРайонда кешене һәйбәт белгәнлектән, кемдәрҙең компенсация алырға хоҡуғы бар, шуларға телефон аша, йә иһә кешенән хәбәр итеп сыҡты.Төрлө ауылдарҙан ярҙам һорап кешеләр килә башланы. Атай хаҡ һорамай, документтар юллау юлдарын өйрәтә. Кем ҡайҙа һөргөндә булған, хат- запростар ебәрә.\nПенсия алһа, Өфөгә архивҡа барып күсермә документтар йүнләп алып ҡайта. Уның ярҙамында берәйһе пенсия йә компенсация алһа, үҙе алғандай ҡыуана.\nХәтерҙә, ауылдан Муллағолов Фитрат ағайҙың пенсияһы артып килгәс, бер сумка күстәнәс, бер ярты араҡы тотоп атайға килде. «Ҙур рәхмәт! Бына ризалыҡлы итәйем тигәйнем»,– ти был.\nАтай: «Бер нәмә лә кәрәкмәй, мин былай ҙа ризамын», – тип күстәнәстән баш тарта. Аҙаҡ Фитрат ағай донья ҡуйғас, исмаһам, теге ваҡыт яртыһын эсешмәнем, күңеле булыр ине, тип ныҡ үкенде.\n1994 йылда яңы сыҡҡан «Боронғо донья тарихы» дәреслеген рус теленән башҡорт теленә тәржемә итеп, баҫтырыуға тапшырҙы. Район һәм республика матбуғатында даими рәүештә мәҡәләләре донья күрҙе. Күберәк һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарының хеҙмәтен сағылдырҙы гәзиттәрҙә.\nБөйөк Ватан һуғышы геройы Көнәфин Шәмсетдин бабайҙың батырлығын халыҡҡа еткерҙе, алынмай ҡалған Ҡыҙыл Байраҡ орденын балаларына тапшырыуҙы йүнләште.\nӘсәй менән гөрләтеп донья көттөләр. Баҡса эшен яратты. Ҡура тулы мал булды. Етмеш йәшенә тиклем кәбән һалды. Һикһәнде үткәс тә бесән сапты, утын ярҙы. Ейән-ейәнсәрҙәрен ныҡ яратты, ярҙам итте. Ғүмере буйы ҡулынан гәзит –журнал, китап төшмәне. Һуңғы йылдары күҙлектәр ярамай башлағас, лупа менән уҡыны. Лупа ла ярҙам итмәгәс, беҙҙән уҡытып тыңланы.\n- Баласаҡтан уҡырға яраттым, – тип һөйләй ине. – Ай яҡтыһында тәҙрә төбөндә ултырып уҡый инем. Әкиәттәрҙе ышанып уҡыным. Гулливер сәйәхәтен уҡығас, мәктәптәге донья картаһында Австралия тирәһенән Лилипутия, Великандар утрауҙарын эҙләй инем.\nЙәштәр спектакль ҡуйһалар, шаршау артында шәм тотоп суфлер булып ултырҙым. Бер шулай йәштәрҙең уйнағанын ҡарап ятып йоҡлап киткәнмен.Төн уртаһында уянып киттем. Клуб элекке мәсет бинаһында ине. Кеше, мәсеткә ен оялаған, тип һөйләй торған ине. Шуға ҡурҡып илап ебәрҙем. Илайым, илайым да, туҡтап, ен тауышы ишетелмәй микән, тип тыңлап алам. Тәҙрәнең бер өлгөһөн алып тышҡа сыҡһам, эргәмә таяҡ, һәнәк тотҡан кешеләр килеп баҫты. Магазин ҡарауылсыһы бабай, минең илағанды ишетеп, ен тип уйлап, кешеләр алып килгән икән. Борон кеше юҡ-барға ышаныусан, ҡурҡаҡ булды.\nПорт - Артурҙа хеҙмәт иткәндә полк китапханаһында аҡ эмигранттарҙан конфискацияланған, революцияға тиклемге орфография менән баҫылған китаптар күп булды. Рус классиктарын: Толстой, Чехов, Достоевский, Тургеневтарҙың әҫәрҙәрен, сит ил классиктарын уҡып сыҡтым. Был миңә аҙаҡтан училищела, университетта уҡығанда ныҡ ярҙам итте.\nКүршелә ҡарттар йорто асылғас, тышта, беседкала ултырған ҡарттарға барып гәзит уҡый. Шаяртып, алдап, үҙенән дә ҡыҫтырып ебәреп, көлдөрөп тә ала.\nКискә тыштағы эште тамамлап өйгә ингәс, беренсе һорауы шул була: «Бөгөн ни эш бөтөрҙөгөҙ?». Яуап алғас, икенсе һорау: «Иртәнге көнгә ниндәй пландар?»\nҒөмүмән, ул быуын кешеләренең әхлаҡи кодексы буйынса, кеше ғүмерен тик файҙалыэш менән үткәрергә тейеш. Бушты бушҡа ауҙарыу, күҙ буяу, урлашыу, алдашыу, мутлашыу, эрелек, дан артынан ҡыуыу кеүек сифаттар уларға хас түгел.\nХеҙмәттәштәре менән хатлашып, хәл белешеп торҙо. Алдымда фронтташ иптәштәренең бер нисә йыл элек яҙған һуңғы хаттары ята. Хеҙмәт иткән йылдарын, иптәштәрен иҫкә алалар. Бөтә нәмә һатыуға ҡоролған бөгөнгө ҡоролошҡа , эшһеҙлеккә, бер ниндәй маҡсатһыҙ , киләсәкһеҙ йәшәгән йәштәргә эстәре боша, яна.\nДәүләкәндән хеҙмәттәше Иван Козловтың хатынан өҙөк:\n«... Да, друг, на нашу юность выпало немало испытаний. Мы справились с честью. Это верно, а иначе и не могло быть. Мы были воспитаны и воспитывались в рядах Красной Армии, тем временем, той идеологией, которая помогла стать нам, какими стали в последствии.\n... Утром проснулся и не могу встать на ногу. Пью таблетки, однако толку никакого нет. Ну вот, друг. На этом разреши с тобой попрощаться. Всех благ тебе и твоему семейству. Крепко обнимаю. Однополчанин Иван Козлов».\nТыныс йоҡлағыҙ, ил ағалары.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Тормошҡа_ғашиҡ_ине&oldid=24380»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:29 1 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда «Бабич» исемле тарихи фильм прокатҡа сыға\n10 Март 2017, 17:59\nӨФӨ, 2017 йыл, 10 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Башҡортостанда «Бабич» тарихи нәфис фильмы прокатҡа сыға. Премьера 19 апрелдә «Родина» кинотеатрында була. Төбәктә күрһәтеү апрель-май айҙарына билдәләнгән. «Родина» кинотеатрында картина ике тапҡыр: көндөҙ уҡыусылар һәм кисен сәғәт 7-лә теләгән һәр кем өсөн күрһәтелә.\nОшо көндәрҙә «Йәнле таҫма» кинокомпанияһы бөйөк башҡорт шағиры, сәйәсмән, йәмәғәт эшмәкәре Шәйехзада Бабич тураһында фильм өҫтөндә эшен тамамлай. Уның туранан-тура ҡатнашыуы 1919 йылда Рәсәй тарихында беренсе автономиялы республика ойошторолоуға йоғонто яһаны. Фильм шәхси бағыусылар аҡсаһын йәлеп итеп, республика Башлығы грантына Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында төшөрөлдө.\nФильмда төп ролде Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актеры Илгиз Таһиров башҡарҙы. Проект республикалағы күп кенә мәҙәниәт учреждениеларын йәлеп итте. Республика театрҙары һәм музейҙары Граждандар һуғышы осорондағы әйберҙәр, декорациялар менән ярҙам итте, Өфөләге «1-се башҡорт атлы полкы», «190-сы Очаков полкы», «Росстань» кеүек хәрби-тарихи патриотик клубтар фильм төшөрөүҙә әүҙемлек күрһәтте.\n«Фильмда 80-дән ашыу актер ҡатнашты. Проект рәссамдары көсө менән 50-нән ашыу декорация ҡоролдо, Өфө, Троицк, Ырымбур, Силәбе, башҡа ҡала һәм ауылдарҙы күҙ алдына килтереү өсөн 200-ҙән күберәк компьютер графикаһы кадрҙары файҙаланылды», — тине фильмдың башҡарма продюсеры Леонид Филинов.\nТөп ролдәрҙе Илгиз Таһиров, Рәмзил Сәлмәнов, Радмир Абдуллин, Риф Сәйфуллин, Зөлфәр Әхмәтов, Алина Ғәлиева, Руслан Хайсаров, Артур Ишмөхәмәтов уйнаны. Фильмдың ҡуйыусы-режиссеры — Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Булат Йосопов. Проекттың ижади етәксеһе — З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының режиссура һәм актерлыҡ оҫталығы кафедраһы мөдире, профессор Таңсулпан Бабичева. Сценарий авторҙары — Игорь Моратов ҡатнашлығында Таңсулпан Бабичева, Гөлсәсәк Саламатова, ҡуйыусы-рәссамы — Рөстәм Баймөхәмәтов, ҡуйыусы-операторы — Дамир Ғәйетҡолов, композиторы — Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Ришат Сәғитов.


Мәктәптәрҙә санитар талаптар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРеспубликаның мәғариф министрлығы 1 сентябрь-Белем көнөнә бәйле асыҡлыҡ индерҙе.Коронавирусҡа бәйле хәл тотороҡло ҡалһа, балалар мотлаҡ мәктәптәргә барасаҡ. Хәл үҙгәрә икән, өлкәндәрҙең һәм балаларҙың һаулығын һәм именлеген һаҡлау маҡсатында башҡа ҡарар ҡабул ителәсәк, тип хәбәр иттеләр министлыҡтан. Уҡыуҙың тәүге аҙнаһынан уҡ мәктәптәрҙә медицина инспекторҙары санитар талаптарҙың үтәлешен, социаль дистанцияны һаҡлауҙы күҙәтәсәк. Роспотребнадзор тәҡдимдәре һәм яңы санитар нормаларға ярашлы, һәр класста балалар һаны 15-тән артырға тейеш түгел. Һәр класс өсөн дәрестәр теҙмәһе һәм тәнәфестәр ҙә айырым буласаҡ. Бынан тыш, аудиториялар һәм коридорҙарҙа мотлаҡ дезинфекция үткәреләсәк. Ил буйынса бына ошондай ҡағиҙәләр индерелгән.


Парлап ҡанат ҡағыу еңелерәк\n1 Октябрь 2021, 10:00\n1 октябрҙә, көҙ миҙгеленең икенсе айындағы тәүге көндә, ололарҙы ҡотлайбыҙ. Һәм был осраҡлы түгел. Күптәр өсөн оло йәшкә етеү – ғүмер-ҙең “алтын көҙө”нә аяҡ баҫыу менән бер. Шуның өсөн дә был байрам йыл миҙгеленең нәҡ ошо ваҡытында билдәләнә.\nБеҙҙең районда оло йәштә лә ҡыҙыҡлы, әүҙем һәм иң мөһиме – бәхетле тормош алып барған ветерандар, пенсионерҙар күп. Улар балаларына, йәмғиәткә файҙа килтерә, бер ваҡытта ла төшөнкөлөккә бирелмәй, һәр көндө яҡшы кәйеф менән ҡаршы ала. Шулар араһында Тайыш ауылынан Зәлифә һәм Рәмил Ғәлимовтар ғаиләһе бар. Ауылдаштары уларҙы яратып, хөрмәт итеп “Тайыш һандуғастары” тип йөрөтә.\nЗәлифә Нурый ҡыҙы 1943 йылдың 1 майында Аҡҡын (Йонос ауыл советына ҡараған, 1980 йылда был ауыл иҫәптән сыҡҡан) ауылында ете балалы ғаиләлә иң тәүгеһе булып донъяға килә. Ул Аҡҡын һәм Тайыш ауылдарынан 10-сы класты тамамлаған берҙән-бер уҡыусы була. Шуның өсөн дә ул ваҡыттағы мәҙәниәт бүлеге начальнигы Риза Сафин ҡыҙға китапханасы эшен тәҡдим итә.\n1963 йылда Зәлифә Нурый ҡыҙы Тайыш ауылынан Рәмил Лотфулла улына тормошҡа сыға. Ә уларҙың танышыуы былай була: Зәлифә туғыҙынсы класты тамамлағандан һуң колхозға быҙау көтөүсе булып эшкә урынлаша. Яланда мал көткәндә ҡыҙ үҙенең яратҡан йырҙарын йырлап йөрөй. Салауат Юлаев исемендәге колхозда һауын һыйырҙарын көткән Рәмил, ҡыҙҙың матур, моңло тауышын ишетә лә, уның янына бара. Ул тәү күреүҙән ҡыҙға ғашиҡ була һәм ҡайнар мөхәббәтен юғалтмай, йылдар буйына һаҡлай.\nЗәлифә Нурый ҡыҙы һөнәр алыу теләге менән йәшәй. Ире, ҡәйнәһе, әсәһе уның уйҙарын хуплап, Мәсәғүт педагогия училищеһында уҡыған ваҡытта бәләкәй улын ҡарарға ярҙам итә. 1969 йылдан башлап 35 йыл дауамында мәктәптә балаларға белем бирә. Тәүге ун йылда башланғыс клас-тарҙы уҡыта, аҙаҡтан биология, физкультураны алып бара. Уның уҡыусылары район кимәлендә уҙған саңғы һәм йүгереү буйынса ярыштарҙа призлы урындар яулай. Оҙаҡ йылдар емеш-еләк тулып үҫкән, аллы-гөллө сәскәләре тирә-яҡтағыларҙы ҡыуандырған мәктәп алды баҡсаһы менән етәкселек итә. Художестволы үҙешмәкәрлек түңәрәген алып бара, балаларҙы мәҙәни ҡиммәттәргә өйрәтә.\nТөп эшенең күп һәм ауыр булыуына ҡарамаҫтан, уның көс-ҡеүәте йәмәғәт эштәрендә ҡатнашырға ла етә. Ул 15 йылдан ашыу ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе вазифаһын башҡара.\nЗифа Нурый ҡыҙы – ижади кеше. Ул бөгөн дә тамашасыларҙы үҙенең сағыу сығыштары менән ҡыуандыра: йырлай, спектаклдәрҙә ҡатнаша, “Әхирәттәр” фольклор ансамбле ағзаһы ла. Шиғырҙар ижад итә, ағымдағы йылда эштәре менән “Мәсетле тормошо” гәзитенең 90 йыллығына арналған һәм “Илһам шишмәләре” район конкурстарында ҡатнашты.\nРәмил Лотфулла улы ла – ижадҡа ғашиҡ шәхес. Колхозда 28 йыл хеҙмәт иткәндән һуң мәҙәниәт өлкәһенә килә: хаҡлы ялға сыҡҡансы клуб директоры булып эшләй. Уның тауышын данлыҡлы йырсы Фәрит Бикбулатов моңона тиңләйҙәр. Бер үк ваҡытта гидрологик поста ла эш алып бара. Һәр көн һайын тәбиғәт торошо, һауа температураһы, һыу кимәле тураһында һәм башҡа күҙәтеүҙәрен Өфө үҙәгенә ебәрә.\nҒәлимовтар – хеҙмәт яратҡан ғаилә, улар һәр ваҡыт етештереү алдынғылары, социалистик ярыштарҙа еңеүселәр. Зәлифә Нурый ҡыҙы – Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы һәм Социалистик Хеҙмәт алдынғыһы, Рәмил Лотфулла улы “В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы намыҫлы хеҙмәте өсөн” миҙалына лайыҡ. Улар икеһе лә “Хеҙмәт ветераны” исемен йөрөтә.\nМөхәббәттәрен һәм ғаилә усағын һаҡлаған Ғәлимовтар өс ул тәрбиәләп үҫтерә, балаларына белем алырға ярҙам итә. Бөгөн уларҙың һәр ҡайһы-һының үҙ ғаиләһе бар. Олатай һәм өләсәй иң яратҡан, ҡәҙерле ейән-ейәнсәрҙәре менән ғорурланып, уларҙың уңыштарына һөйөнөп йәшәй.


Башҡортостанда 1500-ҙән ашыу ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 1500-ҙән ашыу ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж\n16:32, 22 января 2015 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 1500-ҙән ашыу ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостанда торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж һуғыш ветерандарының яҡынса һаны 1650 кеше тәшкил итә. Был һандар 22 ғинуарҙа Өфөлә федераль власть органдары етәкселәренең Башҡортостан Республикаһы буйынса баш федераль инспектор ҡатнашлығындағы координация кәңәшмәһендә әйтелде.\nЕңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүгә әҙерлек сиктәрендә республикала Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм инвалидтарҙың, шулай уҡ уларға тиңләштерелгәндәрҙең йәшәү шарттарын яҡшыртыуға йүнәлтелгән күп кенә саралар планлаштырылған. Республика буйынса баш федераль инспектор Андрей Чечеватов билдәләүенсә, Башҡортостанда 2015 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 68 мең Бөйөк Ватан һуғышы ветераны йәшәй.\nРеспубликала ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса эш дауам итә. Һуңғы ике йыл эсендә генә 2337 кеше шарттарын яҡшыртҡан. 2010 йылдан алып 8849 Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм уларҙың тол ҡатындары торлаҡ менән тәьмин ителгән. Шуға ҡарамаҫтан, тағы 150 кеше сиратта тора.\nРеспублика Хөкүмәте ошо мәсьәләне хәл итеүгә ҙур иғтибар бирә, тип билдәләне Андрей Чечеватов.\nБынан тыш, Башҡортостанда ветерандарҙы социаль яҡлауҙы яҡшыртыу буйынса системалы эш алып барыла. Йыл һайын ошо төркөмгә социаль ярҙам күрһәтеүгә 2 миллиард һумдан ашыу, шул иҫәптән республика бюджетынан 1800 миллиондан ашыу аҡса йүнәлтелә.\nРеспублика Хөкүмәте вице-премьеры Марат Мәһәҙиев ветерандарға социаль-көнкүреш хеҙмәтләндереүҙә ярҙам күрһәтелә тип билдәләне. Бирелгән мәғлүмәттәргә ярашлы, 2013 йылда өлкән йәштәге 53 меңдән ашыу кешегә хеҙмәт күрһәтелгән, ә 2014 йылда был һан 5,7 процентҡа артҡан.\nДөйөм алғанда, 3058 Бөйөк Ватан һуғышы ветеранына социаль ярҙам күрһәтелә.


Йөрәктәрҙе тоҡандырып китте...\n“Матурлыҡты ҡотҡарһаҡ, донъяны ла һаҡлап алып ҡалырбыҙ”\nМостай Кәрим менән булған өс осрашыу... Күптәр уны 2005 йылдың иң сағыу ваҡиғаһы итеп иҫкә алыр. Башҡортостандың иң билдәле кешеләренең береһе – үткер телле ил ағаһы, ҡабатланмаҫ талантлы шағир, үҙәктәрҙе өҙөрлөк әҫәрҙәр тыуҙырған әҙип, көнләшерлек йор һүҙле, юморға бай аҡыл эйәһе һәм, бөйөк булыуына ҡарамаҫтан, иҫ киткес итәғәтле, ябай булып ҡала алған ғәжәйеп кеше менән бер бүлмәлә ҡапма-ҡаршы ултырып, уның Тыуған ил, тормош мәғәнәһе, кеше, тәрбиә хаҡындағы тәрән фәлсәфәле һүҙҙәрен тыңлау бәхете кемгә, ҡасан эләгә һуң әле?!\nОсрашыуҙар шағирҙың үҙенең генә монологы булып ҡалманы, ә тере, йәнле, күңелгә ҙур кинәнес биргән йылы һөйләшеүгә әүерелде. Сибай юғары ҡунаҡҡа үҙенең таланттарға бай һәм киләсәге өмөтлө булыуын күрһәтергә тырышты. Ә киләсәге уның иң тәүҙә – йәш таланттарҙа. Ҡаланың Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге 13-сө башҡорт мәктәбендә үткән осрашыуҙа Мостай Кәрим балаларға тормошта үҙ урындарын табыуҙарын, дөрөҫ юл һайлауҙарын теләне. Китапханасылар менән Йәштәр үҙәге китапханаһында үткән осрашыуҙа кеше күңеленә нисек юл ярыу, кеше тәрбиәләү тураһында һүҙ барҙы. Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры шағирҙы күрергә теләүселәрҙең барыһын да һыйҙыра алманы.\nРеспубликабыҙҙың “Китап” нәшриәте 2002 йылда Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең “Ғүмер миҙгелдәре” исемле сираттағы китабын баҫып сығарҙы. Милли әҙәбиәтебеҙ аҡһаҡалының Сибайға сәфәрен дә тормошобоҙҙоң бер миҙгеле тип атарға булалыр. Халыҡ шағиры менән һәр осрашыу юйылмаҫ хәтирәләр ҡалдырҙы.\nҠала китапханасылары менән осрашыу Йәштәр үҙәгенең икенсе ҡатында урынлашҡан китапхананың ҙур, иркен уҡыу залында үтте. Кисәне ҡала үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы директоры Нурия Рафиҡова асты.\n– Мостай ағай, беҙ былтыр ғына ошо матур бинаға индек. Уны асыу тантанаһында республикабыҙ Президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы ла ҡатнашты. Бөгөн һеҙҙең алда ҡала китапханасылары – яҙыусы менән уҡыусы араһында элемтә тотҡан, китапты һәм яҙыусыны халыҡҡа яҡынайтҡан ҡыҙҙар һәм егеттәр ултыра. Һеҙгә һүҙ бирәбеҙ, Мостай ағай.\n– Мин китапты бәләкәйҙән, 8-9 йәштән уҡый башланым. Беҙҙең ауылда китапхана булды. Элек мәҙрәсә лә булғас, ауылда күптәр уҡый-яҙа белә ине. Китапхананан йә ҡыҙыҡлы, йә ҡыҙғаныс китап һорап ала торғайныҡ. Уртасаһын берәү ҙә уҡыманы. Уйлап ҡараһаң, тормош та шулай ҡыуаныстарҙан һәм ҡайғыларҙан тора бит. Ысын китаптар ҙа шуларҙы сағылдырырға тейеш, тип уйлайым. Шуға ла Тургеневты яратам, Достоевскийҙы өнәп етмәйем. Минең яҙыусым түгел...\nКитапханасылар менән осрашыуға егерме минут тирәһе генә ваҡыт бүленгәйне. Шулай ҙа кеше, уның яҙмышы, йәшәү мәғәнәһе тураһында эскерһеҙ һөйләшеү оҙағыраҡҡа һуҙылды. Әңгәмә һуңында шағир уҡыусыларының күп һорауҙарына яуап бирҙе.\n– Йәштәрҙе рухи яҡтан һау итеп тәрбиәләр өсөн ниҙәр эшләргә кәрәк? Хәҙерге йәштәр ышанысығыҙҙы аҡлаймы?\n– Аҡлай тип әйтә алмайым. Хәҙер йәштәр күберәк шалтай-балтай халыҡҡа әүерәй. Яҡшылар ямандарға эйәрә. Маяковский баҡсаһына инһәм, бер ҡыҙыҡай, эскәмйә башына менеп ултырып, шешәнән һыра һемерә. Ауыл ҡыҙы икәне күренеп тора. Бер нисә ай ғына элек ауылда иң аҡыллы, иң матур ҡыҙҙарҙың береһе булып йөрөгәндер әле. Ә бында... йәнәһе, характер күрһәтеп ултыра. Не хуже городских, йәнәһе. Аҡыллы, талантлы йәштәр ошондайҙарҙы тәрбиәләргә тейеш. Бына һеҙҙең иҫ киткес Йәштәр үҙәге бар. Унда активистарҙы, алдынғы ҡарашлы йәштәрҙе генә түгел, ошондайҙарҙы ла йәлеп итергә кәрәк.\n– Мостафа Сафа улы, “донъяны матурлыҡ ҡотҡарыр” тигән фекер менән килешәһегеҙме?\n– Быны Достоевский әйткән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уның үҙенең әҫәрҙәрендә матурлыҡ юҡ кимәлендә. Уның гениаль яҙыусы икәнен беләм, ышанам, ләкин иң тәүҙә матурлыҡтың үҙен ҡотҡарып алып ҡалырға кәрәк бит әле. Матурлыҡты ҡотҡарһаҡ, донъяны ла һаҡлап алып ҡалырбыҙ.\n– Мостай ағай, беҙ Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығына бик матур күргәҙмә әҙерләнек. Унда һеҙҙең портретығыҙ һәм “Мин фронтҡа китәм, иптәштәр!” исемле шиғырығыҙ ҙа бар.\nХәҙер китапханасылар ҙа яңыса эшләргә тырыша. Беҙҙә “Сәсән тирмәһе”, мода салоны бар. Бына шул мода салонында шөғөлләнгән ҡыҙҙар һеҙгә янсыҡ бүләк итә, ләкин беҙ уның эсенә һалдат махоркаһы түгел, ә ижад менән мауыҡҡан балаларҙың шиғырҙарын һалдыҡ. Шуның береһен уҡып ишеттерәйем әле:\nИке мең дә дүртенсенең\nҠояшлы көнө булыр.\nМостай Кәрим ағайҙың\nҺикһән биш йәше тулыр, – тип яҙа Лилиә исемле ҡыҙ.\n– Быны күргәс, тәмәке тарта башламаммы икән?\n– Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығы беҙҙең өсөн ҙур байрам. Уның тураһында хәҙер төрлө фекерҙәр йөрөй. Ошо байрамға һеҙҙең ҡарашығыҙ нисек?\n– Күптән түгел бер тапшырыу күрһәттеләр. “9 Май кәрәкме?” тигән һорау ҡуялар. Был “ҡояш кәрәкме, әллә юҡмы?” тигән кеүек үк ахмаҡ һорау. Тыуған ил, ошондай һорау биргән кешеләрҙең үҙҙәренең киләсәге өсөн ҡанын түккән, йәнен биргән фронтовиктарҙан көлөү, мыҫҡыл итеү был. Беҙгә, яугирҙәргә, быны ишетеү бик ауыр. Еңеү өсөн үтә күп ҡан ҡойолған. Беҙ – 20 миллион, немецтар 15 миллион ғына кеше юғалтҡан. “Ундай Еңеүҙең кәрәге булдымы икән?” – тиҙәр. Беҙ бит илбаҫарҙарға ҡаршы һуғыштыҡ!.. Аңламайым ундай кешеләрҙе...\n– Әгәр ҙә Аллаһы Тәғәлә һеҙгә тағы ла бер ғүмер бүләк итһә, уны нисек йәшәр инегеҙ?\n– Быны һәр кемдән һорайҙар. Белмәйем. Беренсенән, китһәм мин кире ҡайтмаясаҡмын. Берәү ҙә ҡайтармаясаҡ.\nИкенсенән, тормошом үкенерлек булманы. Ҡайғыһын да кисерҙем, шатлығын да күрҙем, хөрмәтте лә татыным. Бөтә ил күргәнде күрҙем. Миңә икенсе йәшәү булһа...Тегенеһе менән дә риза.\n– Миңә Өфөлә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында Мостай ағайҙың 75 йәшлек юбилейында ҡатнашыу бәхете тейгәйне. Шунда сәхнәгә дүрт йәшлек малай (Сыңғыҙ Ханнанов) сыҡты ла аҡһаҡалыбыҙға “Һаумы, замандаш!” тип өндәште. Һеҙҙең менән замандаш булғаныбыҙ өсөн ҡыуанабыҙ, ғорурланабыҙ, Мостай ағай!\nОсрашыу аҙағында китапханасылар Мостай Кәрим менән фотоға төштө, автографтар алды. Әҙип хөрмәтле ҡунаҡтар өсөн асылған дәфтәргә “Китапхана хеҙмәткәрҙәре менән бөгөнгө осрашыуыма сикһеҙ шатмын. Хеҙмәтегеҙ, китапҡа тоғро булғанығыҙ өсөн ҙур рәхмәт һеҙгә” тигән йылы яҙыу ҡалдырҙы.\nКүңел тулырлыҡ мәлдәр\nӨсөнсө осрашыу ҡалабыҙҙың иң яңы һәм мәртәбәле мәҙәниәт үҙәгендә – Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Башҡорт дәүләт драма театры бинаһында үтте. Залға ҡала халҡының төрлө ҡатлам вәкилдәре – уҡыусылар, студенттар, уҡытыусылар, ғалимдар, табиптар, ҡаланың төрлө ойошма вәкилдәре, ябай эшселәр, предприятие етәкселәре һәм хаҡлы ялдағы ололар йыйылғайны. Алдан әйтеүебеҙсә, театр шағирҙы күрергә теләүселәрҙең барыһын да һыйҙыра алманы. Әҙипкә театр артистары Сибай дәүләт филармонияһы ярҙамында театрҙа ҡуйылған әҫәрҙәренән өҙөктәр уйнап күрһәтте, шиғырҙарын уҡыны, уның һүҙҙәренә яҙылған йырҙарҙы йырланы.\nБына ил аҡһаҡалы сәхнәлә. Халыҡ уны аяғүрә баҫып алҡышлай.\nТәбрикләү һүҙе тәүҙә ҡала хакимиәте башлығы Рәил Сәлих улы Сарбаевҡа бирелде. “Республикабыҙҙың иң өлкән театрҙарының береһе – Мөбәрәков исемендәге театр һеҙҙең әҫәрҙәрегеҙгә ҡабат-ҡабат әйләнеп ҡайта. “Салауат”, “Ҡыҙ урлау”, “Ай тотолған төндә”, “Йәйәүле Мәхмүт”, “Яңғыҙ ҡайын” спектаклдәре сибайҙарҙың бер нисә быуынының яратҡан сәхнә әҫәренә әйләнде. Тамашасыларыбыҙ шиғырҙарығыҙға беҙҙең төбәк композиторҙары Зөһрә Фәйзуллина, Хисмәт Дәүләтов, Юлай Үҙәнбаев яҙған “Яңынан тыуһам”, “Йылғалар төнөн һөйләшә”, “Тәгәрәп китте йөрәгем”, “Сәңгелдәк йыры” кеүек йырҙарҙы Азамат Тимеров, Хисмәт Дәүләтов, Альберт Салауатов башҡарыуында тыңлап туймай. Был һеҙҙең халыҡ күңелендә ҙур һөйөү яулай алыуығыҙ тураһында һөйләй”, – тине ул һәм шағирға 85 йәше менән ҡотлау адресы тапшырҙы. Шунан ҡәҙерле ҡунаҡты ҡала башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, мәҙәниәт бүлеге начальнигы Илгиз Хәйруллин, Сибай төбәк яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе Хәйҙәр Тапаҡов, “Ирәндек” лицейы уҡыусыһы, йәш шағир Илназ Мәжитов, билдәле тележурналист, “Башҡортостан” телерадиокомпанияһының баш мөхәррире Шәүрә Ғилманова ҡотланы. Уларҙан һуң һүҙҙе Мостайҙың үҙенә бирҙеләр.\n– Мин театр ишеген асҡанда һәр ваҡыт бер төрлө тетрәнеү һәм ашҡыныу хисе кисерәм.1935 йылдың көҙөндә беренсе тапҡыр ысын театр – хәҙерге Башҡорт академия драма театры ишеген асып индем. Ошо сихри донъя ғүмер буйы мине тетрәтте, әсир итте, үҙенә тартты. Бына һеҙҙең яңы бинағыҙға ингәндә мине, әйтерһең, беренсе тапҡыр, бынан 70 йыл элек кисергән хис-тойғо сорнап алды: тулҡынландым да, хатта күңелем дә тулды... Бында минең һүҙем яңғыраны – шуға хайран ҡалып, ғәжәпләнеп ултырам.\nҺикһән биште ашаҡлап үтһә лә, Мостай ағайҙың хәтере шәп әле. Бынан ҡырҡ-илле йыл элек булып үткән ваҡиғаларҙы ла йылын, айын әйтеп һөйләп ултыра. Ә инде уны тыңлау – үҙе бер ләззәт. Ожмахҡа алып инәме ни!\n– Мин ерҙә йәшәүселәрҙе ике төркөмгә бүләм, – тип башланы ул һүҙен. – Берәүҙәр, ҡайҙа йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, Көнбайыштамы, әллә Көнсығыштамы, төньяҡтамы, көньяҡтамы – планетаның ҡояшлы яғында, икенселәре – күләгәле яғында йәшәй. Сәнғәткә, матурлыҡҡа, яҡшылыҡҡа, миһырбанлыҡҡа битараф булмағандар – ҡояшлы яҡта, ә туң, вайымһыҙ, һалҡын, ҡаты, уҫал кешеләр күләгәле яҡта йәшәй. Бейек-бейек һарайҙарҙа йәшәһәләр ҙә... Бына һеҙ көн уртаһында шағир менән осрашыуға килгәнһегеҙ, сөнки күңелегеҙ, йөрәгегеҙ, аҡылығыҙ менән планетаның ҡояшлы яғында йәшәйһегеҙ. Әгәр ҙә һеҙҙең кеүек ҡояшлы яҡта йәшәүселәр күберәк булһа, беләм, улар күп, кешелек ышанысын да, өмөтөн дә, кешелек сифаттарын да юғалтмаясаҡ.\nМинән йыш ҡына тел, милләт яҙмышы тураһында һорайҙар. Уларға: “Мин бәхетле – мине хәҙергә уҡыйҙар, өйрәнәләр”, – тип яуап бирәм. Ни өсөн хәҙергә? Сөнки ундай һорауҙарҙы йышыраҡ киләсәккә ышанмаған кешеләр бирә. Шомло йылдарҙа бер ваҡыт минән “Һеҙ русса яҙа алаһығыҙмы?” тип һоранылар. Мин, ысындан да, русса ла яҙа алам, ләкин әгәр ҙә мине йөҙ башҡорт уҡый икән, башҡортса яҙасаҡмын, ун башҡорт уҡый икән – барыбер башҡортса яҙасаҡмын. Туған телемдән бер ҙә кәмһенмәйем, башҡортса ижад иткәнемә үкенмәйем...\nӘ бына сит илдәргә сыҡҡанда, мин һәр ваҡыт совет шағиры булып барҙым.\nГерманияла булған бер ҡыҙыҡлы ваҡиға күңелгә һеңеп ҡалған. Мюнхенда ҙур китапхана бар. Мине шунда осрашыуға саҡырҙылар. Унда шиғырымды башҡортса уҡыным. Уҡып ҡына бөткәйнем, тыңлап ултырған бер ҡатын яңынан уҡыуымды һораны. Юрамал һанап торҙом: өс тапҡыр ҡабатлап уҡытты. Осрашыу бөткәс: “Һеҙ бит барыбер аңламанығыҙ, ни өсөн шунса уҡыттығыҙ?” – тип һораным. “Миңә туған телегеҙҙең моңо оҡшай, – тине ул. – Тел фекер еткереп кенә ҡалмай, ниндәйҙер музыка ла тарата. Һеҙҙең башҡорт теленең музыкаһы матур. Бик үҙенсәлекле”.\nҒәжәп хәл. Баҡтиһәң,телде аңламаған кеше уның мәғәнәһенә иғтибар итмәй, музыкаһын тыңлай икән. Немка әйтмәһә, әле лә белмәҫ инем...\nЙәштәр үҙәгендә китапханасылар минән: “Ғүмерегеҙҙе ҡабатларға яҙһа, нисек йәшәр инегеҙ?” – тип һораны. Шулай уҡ йәшәр инем.Ҡайғыһын да, шатлығын да етәрлек күрҙем. Илем күргән һынауҙарҙы мин дә үттем. Үҙен Тыуған иленең бер таянысы итеп тоя алған кеше – бик өлөшлө кеше. Мин егерме йәшемдә үк үҙемде шундай кеше итеп тойҙом. Шуның менән ғорурланам да.\nҠайҙа ғына йөрөһәм дә, Тыуған илем, Башҡортостаным тураһында һөйләй йөрөнөм. Японияла журналистар менән ҙур осрашыуҙа ла шулай булды. Салауат Юлаев тураһында һүҙ сыҡҡанда, үҙем дә һиҙмәҫтән, ниңәлер, “ул 1801 йылда үлгән” тип әйтеп ебәргәнмен. Һорауҙар бөткәс, бер япон журналисы: “Беҙҙең энциклопедияла хата киткәндер, күрәһең. Унда Салауат 1800 йылда үлгән тип яҙылған”, – тине.\n“Һеҙҙең энциклопедияла бик дөрөҫ яҙылған, мин үҙ геройымдың ғүмерен бер генә йылға булһа ла оҙайтыңҡырап күрһәтергә теләгәйнем”, – тип шаяртып ҡотолдом.\n1962 йылда беҙҙең Фәйзи Ғәскәров етәкселегендәге Башҡорт халыҡ бейеүҙәре ансамбле Рангунда (хәҙер – Бирма) сығыш яһаны. Ҡунаҡханала тәржемәсе аша был йорттоң администраторы менән һөйләшеп киттем. Минең Совет иленән килгән башҡорт икәнемде ишеткәс, был күптәнге танышын күргәндәй ҡыуанып китте. “Башҡорттар – бик яҡшы, һәйбәт күңелле халыҡ, – ти был. – Ватандаштарығыҙҙың концертында булдым – иҫ киткес итеп бейейҙәр. Һәйбәт бейегән халыҡ – шәп халыҡ, көслө халыҡ”.\nБейеү тураһында һүҙ сыҡҡас, әйтәйем инде. Мин үҙем дә ике тапҡыр “бейеүсе” булдым. Беренсе тапҡыр, өсөнсө класта уҡығанда, концерт ваҡытында миңә бейергә ҡуштылар. Уҡытыусым: “Һәйбәт бейенең, тик музыкаға өлгөрә алманың”, – тине.\nНи өсөн мин музыкаға өлгөрөргә тейеш әле, әйҙә ул үҙе миңә өлгөрһөн!\n1955 йылда Ғәскәров исемендәге Башҡорт халыҡ бейеүҙәре ансамбле гастролдәр менән Вьетнамға барҙы. Мине ошо төркөмдөң етәксеһе итеп ебәрҙеләр. Килеп етеп, иртән торһаҡ, бөтә Вьетнам гәзиттәре: “Беҙгә Башҡортостандың иң данлыҡлы бейеүсеһе Мостай Кәрим етәкселегендәге Башҡорт халыҡ бейеүҙәре ансамбле ҡунаҡҡа килде”, – тип яҙып сыҡҡан.\nМин Өфөнән алыҫ булмаған Келәш ауылында тыуғанмын. Келәш–типтәрҙәр ауылы. Урындағы башҡорттар ошонда күсеп килгән татарҙар һәм башҡа халыҡтар менән аралашып бөткән. Бөтә йола, ғөрөф-ғәҙәттәре, ҡылыҡ-холоҡтары башҡорттарҙағыса ҡалған, ә тел татарлашҡан, сөнки беҙҙең ауылда ике быуат самаһы мәҙрәсә эшләгән, ә мәҙрәсәлә уҡытыу, үҙегеҙ беләһегеҙ, татарса алып барылған...\n“Бына мин шундай кеше”\nҮҙгәртеп ҡороуҙар башланған йылдарҙа минән йыш ҡына: “Мостай Кәрим, һеҙ татармы, әллә башҡортмо?” – тип һорап бик уңайһыҙ хәлгә ҡуялар ине. Нимә тип әйтәһең инде? “Мин – Мостай Кәрим. Оҡшайым икән – аралашығыҙ, оҡшамаһам – аралашмағыҙ”, – тип кенә әйтә алыр инем.\nКүптәрегеҙ уҡып белә, атайымдың ике ҡатыны булды. Мин оҙаҡ йылдар уларҙың ҡайһыһы үҙ әсәйем икәнен белмәнем. Кесе инәйем бала тапҡан, Оло инәйем тәрбиәләгән. Төрлө характерлы кешеләр тупланған ошо ҙур ғаиләлә бер ваҡытта ла тауыш ҡупманы. Мин хатта кемдеңдер тауыш күтәргәнен дә иҫләмәйем. Беҙҙең Аллабыҙ ҙа мәрхәмәтле булды. Ә бына урам аша ғына күршебеҙҙең Аллаһы уҫал ине. Улар: “Алла кәрәгеңде бирер әле, Алланың ҡөһөрө төшөр, Алла үлтерер”, – тип һөйләште. Беҙҙә “Алла бирер, Алла ярҙам итер” тиерҙәр ине. Шулай итеп, яҡшы Алла ҡарамағында үҫтем.\nДөрөҫөн генә әйткәндә, минең өсөн Алла – ул үҙемдең намыҫым. Намыҫым булмаһа, маңлайымды иҙәнгә биш тапҡыр орһам да, Алла ғәфү итмәҫ ине. Алланан ғәфү һорағансы, гонаһ ҡылмау яҡшыраҡтыр.\n“Оҙон-оҙаҡ бала саҡ” повесын яҙған саҡта әсәйемдән бер аҙ шөрләңкерәп йөрөнөм. Оло инәйем тәрбиәһендә үҫкәс, уның образы яҡтыраҡ, матурыраҡ булып күңелгә һеңеп ҡалған. Бер ваҡыт, фекерен белергә теләп, әсәйемдән уратып ҡына: “Әсәй, тормош юлыңда осраған иң яҡшы кеше кем булды?” – тип һораным. Ул: “Атайың тураһында бер һүҙ ҙә әйтмәйем, уға минең хоҡуғым да юҡ. Бүтәндәр араһында Оло инәйеңдән яҡшы кеше булманы”, – тине.\nОло инәйемдең камзулының төҫөн хәҙер ҙә хәтерләйем, кейеменә тегелгән тимер аҡсаларҙың зыңлауын хәҙер ҙә ишетәм, ә бына үҙенең тауышын бер нисек тә иҫемә төшөрә алмайым. Мин, бәлки, әҙерәк идеаллаштырып та ебәрәмдер, ләкин беҙҙе, балаларын, кеше итеп тәрбиәләй алған белемһеҙ, ябай ошо ауыл кешеләренә – атайым менән әсәйемә сикһеҙ рәхмәтлемен. Ғүмеремдә улар миңә бер һуҡманы, бер тапҡыр ҙа кәмһетмәне. Шуҡлыҡтары өсөн баланы, бәлки, язаға тарттырырға ла кәрәктер, ләкин кәмһетергә ярамай. Кәмһетеү баланың хәтерендә мәңгегә ҡала. Шунан бала ҡыйыуһыҙ, мәшәү булып үҫә.\nМин ярайһы уҡ ҡыйыу кеше булдым. Бик тартынып тормай, кәрәк ерҙә һәм ваҡытында үҙ һүҙемде әйтә алдым. Иң мөһиме – үҙ-үҙемә хыянат ҡылманым. ‡Үҙем тураһында яман һүҙҙән ҡурҡтым. Хәҙер ҙә ҡурҡам.\nСәнғәт – сер ул...\n– Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрында күп әҫәрҙәрегеҙ сәхнәләштерелде. Беҙ был ролдәрҙе ҙур кинәнес менән уйнаныҡ. Хәҙер ҙә беҙҙең театрҙа башлап яҙыусылар ижад лабораторияһы үтә. Ҡыйын булмаһа, драматургияның бөгөнгө хәле тураһында бер нисә һүҙ әйтегеҙ әле.\n– Бер ваҡыт бер Ҡытай яҙыусыһынан бөйөк әҙиптәре тураһында “Ул ниндәй яҙыусы ине?” тип һораным. Ул: “Ҙур яҙыусы, һоҡландырғыс яҙыусы, гениаль яҙыусы, ләкин саҡ ҡына минән насарыраҡтыр”, – тине.\nБеҙҙең драматургтар ҙа... Бөтәһе лә шәп, тик минән саҡ ҡына насарыраҡ (көлә– авт.).\n– Һеҙ йәштәргә ниндәй китаптар уҡырға кәңәш бирер инегеҙ?\n– Пушкинды, Толстойҙы, Чеховты, Тургеневты уҡыһындар, һуңғы ваҡытта онотола яҙған бөйөк Горькийҙы уҡыһындар. Был һорауҙың юҡҡа бирелмәгәнен һиҙәм. Һеҙҙең минең кемде яратҡанымды белгегеҙ килә, ләкин тура һорарға ҡыймайһығыҙ. Минеңсә, китап кешегә яҡшылыҡ, күңел күтәренкелеге, рух өләшергә тейеш. Мин шуға ынтылам. Әлбиттә, минең яҙғандарҙы уҡып ҡына насар кеше – яҡшы, юлбаҫар мулла булып китмәҫ, шулай ҙа улар кешенең рухи байлыҡтарын һаҡлап ҡала алһа, бик шат булыр инем.\n– Мостафа Сафа улы, һеҙ Мәскәүҙә, Кремлдә, Путин ҡулынан Тыуған илебеҙ наградаһын алғанда ғорурлыҡ менән: “Мин – Совет яҙыусыһы” тинегеҙ. Бөгөн яҙыусылар араһында ошолай ҡыйыу фекер йөрөтөүселәр бармы икән?\n– Бының өсөн бер ниндәй ҙә ҡыйыулыҡ кәрәкмәй... Хәҙер “Мин Совет осоронда ике төрлө яҙҙым, береһен баҫырға бирҙем, икенсеһен киләсәккә тип өҫтәл тартмаһына һалып торҙом” тип әйтеүселәр бар. Минең бер яҙма юлым да баҫылмай ҡалманы, сөнки ике төрлө эшләмәнем, ике йөҙлө булманым.\nПутин беҙҙе бик иғтибар менән тыңлап торҙо. Әле хатта Яңы йыл менән ҡотлау ҙа ебәргән, персонально.\n– Көрсөк осоронда мәҙәниәт бөләме, әллә күтәреләме? Һеҙ нисек уйлайһығыҙ?\n– Бик аныҡ һорау. Мәҙәниәт осорға ҡарамай ул. Бына бөгөн бөтә нәмәгә лә тулы ирек бирелгән. Ирек бар, һүҙ юҡ. Совет заманында цензура көслө булды, тиҙәр, ә бына тигән фильмдар, иҫ киткес китаптар, йырҙар, опералар тыуҙы.\nСәнғәт – сер ул. Ә серҙе асырға кәрәк. Хәҙер сер бөттө. Бер ниндәй сер юҡ, шуға асыр нәмә лә юҡ.\n– Яҙыусы исеме арзанайып китте түгелме? Һеҙ нисек уйлайһығыҙ?\n– Бына шулай уйлайым.\n– Бөтә ата-әсәләрҙең дә балаларына юғары белем бирергә ынтылыуын нисек ҡабул итәһегеҙ?\n– Мин уларҙы аңлайым, ләкин тормош – бик ҡатмарлы нәмә, бөтә кешегә лә юғары белем кәрәкме икән?\nЙыш ҡына “Бәхет нимәлә?” тип һорайҙар. Уны һәр кем үҙенсә аңлай, ләкин бәхетле булыу өсөн иң тәүҙә йәнең һөйгән эшең, һөнәрең булырға тейеш. Һөнәре, профессияһы, эше булған кешенең тормошта таянысы бар, ә таянысы булған бәхетһеҙ була алмай.\nМинең балаларым, ейәндәрем дә – бөтәһе лә юғары белем алды. Мин өйрәтмәнем, үҙҙәре һайлап алды. Ҡыҙым Әлфиә 25 йыл инде Өфө дәүләт авиация техник университетында эшләй, сит телдәрҙән уҡыта, доцент. Эшен ярата. Студенттары өйөнә килеп йөрөй. Үҙе иртәнге һигеҙ тулыр-тулмаҫтан ауылға ашығыс ҡайтырға тейеш уҡыусыһынан имтихан алырға йүгерә.\nИлгиз улым – журналист, әҙәбиәтсе, тәржемәсе. Минең бөтә прозамды урыҫ теленә әйләндерҙе. Был – уның эше, һәм ул уны оҫта итеп башҡара.\n“Шул тиклем ярата ул һеҙҙе!”\n“Башҡортостан ҡыҙы” журналында шағирҙың ҡыҙы Әлфиә Кәримова менән әңгәмә баҫылды. Журналист уға ошондай һорау бирә: “Атайығыҙ һеҙҙе нисек тәрбиәләне? Ул ниндәй атай булды?” “Ул бик яҡшы атай булды. Мәктәптә уҡып йөрөгәндә бер ваҡыт атайым мине алдына ултыртып алды ла, ҡыҙым, һин Мостай Кәримдең ҡыҙы икәнеңде бер ҡасан да онотма, тине. Мин һәр ваҡыт ошо һүҙҙәргә таянып йәшәйем”.\n– Һуңғы осорҙа миңә атайым менән бик күп бергә йөрөргә тура килә, – тине үҙенең Сибайҙағы сығышында Әлфиә Мостафа ҡыҙы. – Юлға сыҡҡан һайын, нисек күтәрер, тип борсолам: 85 йәш әҙ ғүмер түгел. Халыҡ араһына сығып, осрашып ҡайтһа, күҙҙәренән осҡон сәсеп йәшәрә лә китә... Тормошҡа ҡыҙыҡһыныуы юғалмаған әле. Һаман эшләй, һаман яҙыша. Тағы ла. Уның ғаиләһе бар, насар ғаилә түгелбеҙ, ләкин атайыма ул ғына етмәй. Халыҡ менән күрешмәһә, аралашмаһа, ул йәшәй ҙә алмаҫ ине. Шул тиклем ярата ул һеҙҙе!..”\nМостафа Сафа улы беҙҙең төбәккә сәфәренең үҙ ғүмерендәге иң һуңғы сәйәхәттәренең береһе икәнен аңлай ине булһа кәрәк. Юғиһә, Сибайға килеп төшкәс тә, үҙен ҡаршы алған халыҡ алдына сығып: “Әле мин Өфөлә дауаханала ятам. Дауалаусы врачым сәфәремә ризалыҡ бирмәй ҡаҡшатты. Әлфиә, сит ил машинаһында яйлап ҡына, ял иттерә-иттерә генә алып йөрөрбөҙ, тип инәлгәс, дүрт көнгә ризалыҡ бирҙе”, – тимәҫ ине. Сәфәрҙән ҡайтҡас, 2005 йылдың 27 ғинуарында көндәлегенә: “Тағы дауаханаға эләктем. Уң аяғым бик ауырта. Баҫып та булмай ине. Хәҙер саҡ ҡына еңеләйҙе. Дүрт көнгә дауалауҙы өҙөп, Әлфиә менән Сибайға, Баймаҡҡа барып килдек. Бик-бик күптән биргән вәғәҙәм бар ине. Бик матур ҡабул иттеләр. Вәғәҙәмде үтәнем. Күңелем тынысланды”, – тип яҙып ҡуймаҫ ине.\nОшо юлдарҙы аҡ ҡағыҙға төшөрөп ултырам да шағирҙың “Сәсән” исемле шиғырының һуңғы юлдары иҫемә килеп төштө:\nЮҡ, шәмдәрҙе түгел! Йөрәктәрҙе\nМостай Кәрим Өфөһөнә ҡайтты. Йөрәктәрҙе тоҡандырып, нур ҡалдырып китте.\nМостай Кәрим 2005 йылдың 21 сентябрендә, йәғни 86 йәш тулырға теп-теүәл бер ай ҡалғанда, мәрхүм булып ҡалды. Йәне йәннәттә булһын!


Йәнле уйынсыҡ... Бала өсөн был бер юлы мөғжизә лә, ысынбарлыҡ та. Тылсымлы ҡурсаҡҡа эйәреп ул ысын әкиәт донъяһына эләгә, ә унда инде барыһы ла түҙемһеҙлек менән\nуның килгәнен көтә: шыршыла уттар яна, яуыз көстәр артҡа сигенә, юғалған әйберҙәр үҙенән - үҙе табыла, изгелек хөкөм\nһөрә. Ҡыш Бабай Яңы йыл менән ҡотлай - нәҡ уны ғына, башҡа бер кемде лә түгел!\nБалаға мөғжизә бүләк итеүҙең бер ҡыйынлығы ла юҡ. Бала\nаңына мөмкин тиклем яҡынайтылған ҡурсаҡ театры нәҡ ошо көскә эйә. Ошондай күренешкә үҙем дә шаһит булғаным бар: сәхнәлә тере ҡурсаҡтар пәйҙә булғанда, спектаклгә килгән балаларҙың барыһы ла шатланып сыр - сыу килә.\n- Марионеткалар бик хәрәкәтсән ҡурсаҡтар, - тип һөйләй Өфөләге берҙән - бер күсмә Марионеткалар театры режиссеры\nТатьяна Перцева. - Спектакль барышында актерҙар күренмәй, шуға күрә ҡурсаҡ үҙе йөрөгән һәм һөйләшкән кеүек тойола. Балалар бер һүҙһеҙ ышана, әммә көтмәгәндә ширма артына килеп эләгеп, беҙҙең ҡурсаҡтарға нисек идара иткәнде күрһәлә р, уларҙың ҡайғыһының сиге юҡ.\nАктерҙарҙан беҙ Марионеткалар театрына 1995 йылдың октябрендә Өфө дәүләт сәнғәт институты (бөгөн академия) сығарылыусылары - актерҙар Марина Суханова, Александр\nВерхоземский һәм режиссер Татьяна Перцева тарафынан нигеҙ һ алыныуын белдек. Бөгөн актерҙар һәм уларҙың ҡурсаҡтары хәйриә эше менән шөғөлләнә: балалар йорттарында, инвалид балаларҙың ата - әсәләре ассоциацияһында, үҫеш буйынса артта ҡалған балалар өсөн 12 - се һәм 63 - сө махсус мәктәптәрҙә һәм башҡа урындарҙа сығыш яһай. Бынан тыш Марионеткалар театры Өфөнөң күп кенә балалар баҡсалары һәм м әктәптәрендә булған, Рәсәй ҡалалары буйлап гастролдәрҙә лә йөрөгән.\n- Беҙ театрҙы балалар менән ижади эш алып барыу һәм уларҙ ы гуманизм ҡиммәттәре рухында тәрбиәләү өсөн ҙур булмаған\nлаборатория булараҡ төҙөнөк, - тип һөйләй Татьяна. - Төп принциптарыбыҙҙың береһе - уйынға балаларҙың үҙҙәрен йәлеп и теү, Аллаға шөкөр, беҙҙең аудитория ярайһы уҡ киң: 2,5 йәштә н 12 йәшкә тиклем. Балаға пассив тамашасы булыуға ҡарағанда спектаклдә әүҙем ҡатнашыуы нығыраҡ оҡшай. Бала өсөн ҡурсаҡ театры нәмә ул Асылда - әкиәттең ысынбарлыҡта пәйҙә булыуы:\nуның уйынсығы терелә, хатта уның менән һөйләшә башлай. Балалар әкиәт персонаждарының һорауҙарына яуап бирә, ауыр хәлдәрҙә уларға ярҙам итергә тырыша. Бер һүҙ менән әйткәндә,\nизге көстәрҙең еңеүе өсөн көрәшергә, ҡул ҡаушырып\nултырмаҫҡа өйрәнә. Бының әүҙем тормош позицияһы башланғысы булыуын әйтеп торорға кәрәкме икән Бәхеткә ҡаршы, быны беҙ генә түгел, сабыйҙарҙың ата - әсәләре, шулай уҡ башҡа күп кенә өлкәндәр ҙә аңлай: беҙҙең спектаклдәр Башҡортостандың психологтар ассоциацияһы тарафынан юғары баһ аланды...\nТатьяна спектаклдәрҙең балаларға ла, ололарға ла ҙур йоғо нто яһауы хаҡында һөйләй. Балалар баҡсаһы мөдирҙәре менән ҡыҙыҡлы хәлдәр булғылай, ти ул. Бына, мәҫәлән, уларҙың береһ е "Сысҡан балаһы Марти тураһында әкиәтте" ҡарағандан һуң оҙа ҡ ҡына "Подвалдан сығырға ғына ҡурҡма, бәләкәс!" тип ҡабатла й. Иң ҡыҙығы, актерҙар һуңынан белеүенсә, был мөдирҙең бала лар баҡсаһынан китеп, эшҡыуарлыҡ юлына баҫыуы - үҙенең "подвалынан" сыҡҡан тимәк...\nБалалар яғынан да спектаклгә ҡарата бик ҡыҙыҡлы реакцияла р күрергә мөмкин, яңы йыл тамашалының береһен генә алайыҡ.\nМәскәй әбей килеп сыҡҡан мәлдә бәләкәй тамашасылар үҙҙәрен төрлөсә тота: кемдер иларға тотондо, бер малай ултырғысҡа һикереп менеп әбейҙең "сихырын кире ҡайтара" башланы, ә бер ҡыҙ көтмәгәндә шатланып:" Уй, был минең оләсәйем бит!" - тип ҡысҡырып ебәрҙе.\nМарионеткалар театры актерҙары өлкәндәрҙең дә бик иғтибарлы тамашасыға әйләнеүен раҫлай. Бала саҡҡа ҡайтыу мәлен улар төрлөсә үткәрә. Мәҫәлән, ҡаҙ бәпкәһе Дорофея спектакленән һуң әсәләрҙең береһе уларҙың ҡартатаһының 84\nйәшендә үҙе өсөн ҡурсаҡ театрын асыуы тураһында һөйләне:\n- Был уның тормошонда тәүге ҡурсаҡ спектакле ине, һәм\nбеҙҙең күҙ алдында ул балаға әйләнде - әкиәтте шул тиклем бирелеп ҡараны, иланы ла, көлдө лә... Был уның ғүмеренең һуң ғы айы булыуы ҡыҙғаныс. Мин ҡурсаҡ театры балаларға ла, өлкәндәргә лә кәрәклегенә инандым. Сөнки ул һөйөүгә, изгелеккә - бөгөн беҙҙең барыбыҙға ла бик кәрәкле тойғоларға


Бөтә донъя буйынса ч рулетка - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nгейне мөнәсәбәт танышты, яңғыҙ гея, арзан онлайн һәм\nпорядочный тән мнк эшләй\nМин шундай кешенең эмоциональ, мин эҙләп түгел - һәм миңә лә теләмәгән - минең телем мөнәсәбәт булмай, кем булһын-мин һымағыраҡ булды, уларҙың ышанысын сцепление менән мин яҡшыраҡ булам, тип мине ярата кеше садиҡ обнимают хәстәре, аралашыу, мөнәсәбәт менән аралашырға яратам мин оҙайлы һәм күлдәктәр тураһында хәбәрҙе мин дизайнеры булараҡ, өс дүрт биш алты ете һаны алты ете туғыҙ өс аш бешә икенсе половинкаСөнки улар барыһы да яҡшы йәки насар был донъяла һәр береһе үҙенсәлекле. Иҫкәрмә - мин һеҙгә бикләп ала, тип уйлайым һәм әгәр ошо хаҡта һөйләй. берҙән-бер балалар лайыҡлы белем өлгөрөү, әҙер булып үҙ йорттарының ысын на.\nбойондороҡһоҙ береһе өҫтөнлөк ала. Джайпур ғына кеше, үҙ йортона эйә булған.\nКүрше ч Флирт, тере аралашып, танышып ҙур һәм порталда германия ғашиҡ була\nУндағы алаһың йәки һин һуҡыр һин\nҺине эҙләп флирт, һеҙ районда иң һәйбәт кеше, дуҫ, партнер ялын, йәки оло мөхәббәтҺин тап шул саҡта беҙҙең ч дөрөҫ булмаҫ, сөнки бында һәр бер табаса, йәғни, эзләй. Был веб-ча-ча, күрше һайлау системаһы киң ч һеҙ тәҡдим итә, улар буйынса бүленгән илдең, төбәктәр һәм темалар. Ап тапҡыр ғына ҡараған, һәйбәт кешеләр менән осрашыуҙары һәм башҡа бушлай теркәү һалҡындар башланғас, веселиться тәүлек әйләнәһенә һәм флирт.\nфлирт менән осрашыу балалар һәм үҫмерҙәргә тәғәйенләнгән эротическое мөмкинлеге ч осрашыуҙан онлайн-аралашыу заинтриговывать: ч тураһында, етеҙ хәбәрҙәр социаль селтәрҙәрҙә бәйләнештә булды һәм булып ҡала.\nАта-әсә баһалай ала, ҡағиҙә булараҡ, ауыр, унда ниндәй проблемалар барлыҡҡа килә һәм тәҡдимдәр өсөн һәр йәш төркөмө коммуникациялар мөмкин. Ата менән бар брошюра күҙәтеүгә контроль, баһалау һәм һайлау һәм улар мессенджер. педагогически селтәре тасуирлана.\nТабылған ир-атты хыял - яҡшы урында булһын өсөн, дөрөҫ ир-егеттәр менән танышып - YouTube\nФлирт Флориан Höper-германияла был тема буйынса алдынғы белгестәрҙең береһе, мөхәббәт һәм мөнәсәбәттәрБыл тема тирәләй алексиевичты кәңәшсеһе һәм әҙәбиәте яҙа, уларҙың ҡайһы берҙәре сообщества amazon-бестселлер. Бынан тыш, белгестәр уны алып ул-Белмәйем инде тиҫтәнән ашыу онлайн-курстар ҡатнашты һәм меңдән дәрт өҫтәүенә, был юлы, шәхси тормош һәм интим тормошо һеҙҙең үҙ ҡулына алыу өсөн уны үҙем эшләйем - һеҙгә теләктәр менән тулы. Бәлки, һин бел инде флориан höper киң мәғлүмәт сараларының береһе.\n"Видеочить дат"- ч бушлай онлайн аноним булып теркәлгән\nМин һиңә ғәжәпләнде\nҠыҙыҡ өсөн аралашыу партнерҙар эҙләйбеҙ һәм бәхәс? Шул саҡта һеҙ кәрәк урында киләҺеҙ беҙҙең сайтҡа теркәлгән һәм башҡа бушлай аралашыу мөмкинлеген тәҡдим итә. Аноним булып ҡалырға теләгән? - зинһар, барыһы өсөн һин. Бөтә, шуға күрә һезгә эшләргә кәрәк, был зат һәм үҙ псевдоним һайларға индерә, һәм бөтә был, тип, һеҙ, кәрәк, өсөн, башы менән аралаша ала.\nБик күп яңы ҡыҙыҡлы осрашыу\nБөтә ҡоролма аҫтына ч яраҡлаштырыу, шулай булғас, иркенләп һөйләшеп алалар икән, телефон менән компьютер һәм мобиль кеүек. Һүрәт йәки фотолар менән уртаҡлашты кеше үҙе ҡыҙыҡлы, ул клик бөтәһе нисә осрашыу. Һәм һеҙ уның менән әңгәмәләштегеҙ тел табып, һөйләшеү ҡыҙыҡ, бер кем дә өҙөү өсөн түгел, ҡыйыулығы етерме? Бына нимә өсөн кәрәк шәхси хәбәрҙәр. Теләһә ниндәй чатта нисектер етди һәм, ҡағиҙә булғас, ул бик боҙолғанда тәҡдим ителә. Зинһар, ошо етди иғтибар йүнәлтелгән һуңғы пункты (нөктәһе), ул бик мөһим. Һеҙ һаман да юҡ йәки ҡатнашыуы тураһында уйлай? Хм. Һәм беҙ тип уйлайым, сөнки һин еңелеп, әгәр эҙләп китә? - Бер нәмә. Ә нимә, әгәр һин инә? Моғайын, һеҙ сәғәт юғалта, тиҫтә сәғәттәр ҡыҙыҡлы әңгәмә. Минең менән яҡынлығы (ч менән менеджер).\nКиров видеочить. Без теркәлгән.\nКүптән инде Интернет беҙҙең йөрәктәрҙе Яулап, селтәр һәм башҡа тормошонда Үҙен күрһәтә алмаған әлеге мәлдә кешелекБеҙ интернет барыһын да эшләй: Һөйләшеү, заказ ризыҡ, кейем һатып Алыу, машиналар һайлау, уларҙы хатта Табып һәм күсемһеҙ милек половинка. Кеше социаль йән эйәһе был, Шуға күрә уны башҡа йәшәй Алмай кеше.\nБөгөн күп кенә тирбәлергә мөмкин, Нормаль тормош осрай, шуға күрә Бындай кешеләр өсөн аралашыу сараһы Булып тура килә рулетка уникаль Күренеш - был уларҙың ҡыҙыҡлы һәм Ҡурҡыу хисе менән көрәш ысулдары, Шулай уҡ мөнәсәбәттәренең һәм ярҙам Эҙләп, дуҫтар.\nВидеочивать-рулетка ғына эшләй ала: Экран клавиатураһы һәм, ә видео, Чат теркәлгән булһа, һеҙ ҙә Тап беләһеңме һуң, һеҙ нисек Күренә әңгәмәләште. Был бик мөһим, ҡасан осрар, Ә шулай тураһында уйлап, күпме Тапҡыр һинең яңылышмай, аватар ҡуйыу Һәм сит ил кешеләре йәки Башҡа кеше төп фотоһүрәттәр күрһәтте. Видеочивать - интерфейс был татыу, 18 Йылдан һуң теләһә ниндәй йәштәге Кешеләр өсөн тәғәйенләнгән. Портал мәғлүмәт базаһы булып иң Күп файҙаланыусы, улар шылтырата һәм Һынлы элемтә ч ысулы булараҡ ҡулланыла. Әммә, иң мөһим мәл булыуын, Күберәк һәм кәрәк түгел һеҙгә Партнерҙар эҙләү әңгәмәләште, был рулетка. Чатта аралашыу ысулдары һеҙҙең өсөн Уңайлы һәм арзан буласаҡ, баш Һәм төп һәм был өстөнлөктәре. Уйланып торған да, нимә генә Видеочить селтәре өсөн интим мөнәсәбәттәрҙә, Киреһенсә, ябай кешеләргә был осрашыуҙа Бик күп эшләй, төрлө темалар Бер-береһе менән бөтөнләй аралашып, Сәнғәт тураһында һөйләшеп, сәйәсәт, тәбиғәтте, Телде алмаштары тәжрибәһен, ҡыҙыҡһыныу буйынса, Туристар һәм башҡаларҙы табырһығыҙ. Әлбиттә, романтик мөнәсәбәттәр һәм аралашыу Варианттары сығарыу, пар билдәле бер Процентын булһа, ныҡлы ғаилә булдырып, Уның кем, ҡасан интернетта танышҡан.\nБыл махсус автоматтары булған урындар Тураһында мәғлүмәт ебәрә температура һәм Һыу буйЛейла диңгеҙ температураһы Отслеживатель. Был беҙҙең күсмә суд датчик Урынлаштырырға һәм рекреация, һыу температураһы Теүәл үлсәй һәр 500 метрҙан аша. Әлегә караптары туҡтап, мәғлүмәттәр һәр 2 сәғәт инә.\nҺеҙ күрергә ярлыҡ был карталар Менән бөтә нөктәһендәге караптар менән Һыу температураһын үлсәү юлына баҫа. Был температура нөктәһе һәм ваҡыт Үлсәү щелчок отражает сысҡан. Тамға контроль-үткәреү пункты аша Үткән нөктә үтеп, автомат уны яңыртыу.\nЧерновцы таныштырҙы: Сайтында\nСайт знаёмстваў ЗША бясплатны Сайт знаёмстваў\nшул тиклем ҡыҙҙар менән таныштырҙы. чатрулетка теркәү бушлай булғас башҡа бушлай танышыу сайттарына теркәлдем смотреть видео чат башҡа бушлай теркәү видео чат бушлай таныша мөнәсәбәт видео без танышыу сайттарына теркәлдем был видеочивать бушлай ҡыҙы менән 18 йыл видеочить егет танышырға онлайн


“Ғәҙел булыуығыҙҙы үтенәм”\n8 Март 2011, 13:20\nӨфөлә район (ҡала) судтары судьяларының һәм мировой судьяларҙың кәңәшмәһе үтте. Коллегия эшендә республика Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, БР буйынса эске эштәр министры Игорь Алешин, БР-ҙың баш суд приставы Зариф Байғусҡаров, БР Юғары суды рәйесе Михаил Тарасенко, федераль һәм мировой судьялар, район һәм ҡала судтары хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.\n– Бөйөк рус тарихсыһы Карамзин: «Закондар ниндәй, тип һорамағыҙ, судьялар ниндәй, тип һорағыҙ», – тигән. Закондың нисек эшләүе судьяларға бәйләнгән. Судтар йәмғиәтте модернизациялауҙың төп элементы булып тора. АҡШ-та расалар тигеҙһеҙлегенә судтар ҡарары менән сик ҡуйылды. Иҡтисади үҫеш перспективалары ла судтарға бәйләнгән. Һуңғы ваҡытта мин республикаға аҡса һалырға теләгән тиҫтәләгән сит ил делегацияһын ҡабул итәм, уларҙың барыһының да төп һорауы: судьялар нисек эшләй, улар инвесторҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлармы? – тине йыйылыусыларға Рөстәм Хәмитов.\nСудтарҙың эштәре сиктән тыш күп, тип билдәләне Башҡортостан Президенты. Республика етәкселеге уларға ярҙам итергә тырыша.\nПрезидент кадрҙар сәйәсәте буйынса, квалификация коллегияларының тәжрибәһеҙ кешеләрҙе йәки, талаптарға яуап бирмәй тип, Мәскәү кире ҡайтарған кандидатураларҙы тәҡдим итеүенә юл ҡуйырға ярамай, тине.\n– Һуңғы йылда республика халҡынан, федераль һәм мировой судьяларҙың эштәренә ризаһыҙлыҡ белдереп, алты мең ялыу килде. Халыҡтың фекерен һанға һуғырға кәрәк, – тине республика башлығы. – Ышаныс һәм ғәҙеллек булмауы йәмғиәтте тарҡата, фажиғәле эҙемтәләргә килтерә. Һеҙҙән яуаплы һәм ғәҙел булыуығыҙҙы үтенеп һорайым.


«Беренсе Республика» фильмы | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\n«Беренсе Республика» фильмы\nӨфөлә режиссер Булат Йосоповтың «Беренсе Республика» фильмының символик тәрилкәһен ваттылар. Был иһә фильмды төшөрөүгә старт бирелде тигән һүҙ. Кинематография йолаһына ярашлы, тәүге көндә фильмдың исеме яҙылған тәрилкәне ваталар һәм процеста ҡатнашыусылар ярсыҡтарҙы иҫтәлеккә үҙҙәренә ала.\nКисә ижади төркөм Башҡорт опера һәм балет театрында ҡасандыр Рудольф Нуриевты илһамландырған Лев Степанов һәм Заһир Исмәғилевтың «Сыңрау торна» спектаклен төшөрҙө. Унда балет труппаһы ла, профессиональ актерҙар — ролдәрҙе башҡарыусылар ҙа ҡатнашты.\nБашҡорт опера һәм балет театры директоры Ильмар Әлмөхәмәтов, тамашасыларҙы сәләмләп, ижади төркөм менән таныштырҙы, ошондай фильмдарҙың әһәмиәте һәм республиканың 100 йыллығы хаҡында һөйләне.\n«Беҙҙә сюжет буйынса — 1944 йыл, БАССР-ҙың 25 йыллығын байрам итеү. «Сыңрау торна» балеты йылы тәьҫораттар ҡалдырҙы, — тип хәбәр итте Булат Йосопов «Башинформ» агентлығына. — Иң мөһиме, һәр кадрҙы аңлы рәүештә төшөрөү өсөн көс, эмоциялар һәм ваҡыт етһен».\n«Уйлап ҡараһаң, ниндәйҙер традиция йәки законлылыҡ барлыҡҡа килә. Тап ике йыл элек «Бабич» фильмының тәүге кадрҙары төшөрөлгәйне, бөгөн — «Беренсе Республика»ның тәүге кадрҙары, — тип хәбәр итте фильмдың продюсеры Леонид Филинов. — Операторҙар һүҙҙәренсә, балет иҫ киткес матур булған, улар һоҡланырға ла, төшөрөп өлгөрөргә лә тырышҡан. Опера һәм балет театрының барлыҡ хеҙмәткәрҙәренә ихлас рәхмәт һүҙҙәрен еткерәбеҙ. Ижади төркөмдө бик йылы ҡабул иттегеҙ. Тыуған илебеҙ мәҙәниәтенә индергән өлөшөгөҙ баһалап бөткөһөҙ!».\nШуны билдәләп үтергә кәрәк: бынан алда фильмға халыҡтан аҡса йыйыу ойошторолдо, махсус бит асылды.


Балаларҙың йәйге ялы - Өфө властарының иғтибар үҙәгендә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБалаларҙың йәйге ялы - Өфө властарының иғтибар үҙәгендә\n17:17, 21 мая 2009 Йәмғиәт\n— Өфө мәктәптәре уҡыусыларының 98 проценты өсөн йәйге ял ойоштороласаҡ, — тине баш ҡаланың мәғариф идаралығы начальнигы Азамат Сәйфуллин, Өфө хакимиәте башлығы эргәһендәге кәңәшмәлә сығыш яһап.\nҠала ситендәге 18 сәләмәтләндереү үҙәгендә 14 меңгә яҡын бала ял итәсәк. Һәр ваҡыттағыса, күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән балаларҙың, етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың ялын ойоштороу планлаштырыла.\nУҡыусыларға хеҙмәт тәрбиәһе биреү мәсьәләләре лә күҙ уңынан ситтә ҡалманы. Хеҙмәт берләшмәләренә 3850 өлкән класс уҡыусыһы йәлеп ителәсәк. Улар мәктәп мебелен ремонтлаясаҡ, мәктәп эргәһе участкаларында эшләйәсәк. Унда, башлыса, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән балалар эшләйәсәк.\n148 мәктәптә көндөҙгө лагерҙарҙа 11382 бала ял итәсәк.\nӨлкән класс уҡыусылары араһында туристик һәм күп көнлөк походтар элеккесә иң әүҙем һәм ҡыҙыҡлы ял итеү төрө булып ҡала. Төрлө маршруттар буйынса 10 меңләп уҡыусы походтарға юл аласаҡ.\nӨфө властары опека һәм попечителлек органдарында иҫәптә торған балаларҙың ялына һәм уларҙы сәләмәтләндереүгә лә ҙур иғтибар бүлә. Былтырғы кеүек уларға ла санаторийҙарға һәм ҡаланан ситтәге лагерҙарға путевкалар бүленәсәк.\nТеги: балалар, йәйге ял


Йыл башынан Урта диңгеҙ аша Европаға 90 мең ҡасаҡ үтеп ингән. Уларҙың байтағы өсөн хәүефле сәйәхәт фажиғәле тамамланған. Был мәғлүмәтте бөгөн халыҡ-ара миграция ойошмаһы иғлан итте. Женевала йәмәғәтселек иғтибарына тәҡдим ителгән документта билдәләнеүенсә, урта диңгеҙ аша Грецияға 86 меңдән ашыу, ә Италияға 7 мең самаһы мигрант үтеп ингән. Юлда 411 ҡасаҡтың ғүмере өҙөлгән.\nҠушма Штаттарҙың хәрби һауа көстәре бөгөн Рәсәйҙә тыйылған ислам дәүләте террор ойошмаһының Ливияның Сарбата ҡалаһы янында урынлашҡан күнекмә лагерын бомбаға тотто. Нью-йорк таймс гәзите хәбәр итеүенсә, операция һөҙөмтәһендә 30 террорсы юҡ ителде.\nМурманск өлкәһе Кировск ҡалаһы хакимиәте тау шыуғанда зыян күреүселәргә ярҙам бүләсәк. Был турала урындағы властәр белдерҙе. Уҙған төндә тауҙан ишелгән ҡарлы өйөрмә урындағы йорттарҙы баҫты. Бер кешенең ғүмере өҙөлдө.\nРәсәй хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы эш ваҡытында социаль селтәр менән файҙаланыуҙы тыйыуҙы инҡар итте. Кәрәкле нормалар хеҙмәт кодексында билдәләнгән. Айырым норма-хоҡуҡ документына үҙгәреш индереүҙе кәрәк тапмайбыҙ, тип билдәләгән улар. Ҡайһы бер мәғлүмәт сараларында бөгөн ведомство социаль селтәрҙәрҙе эш ваҡытында ҡулланыуҙы сикләргә теләй тигән имеш-мимиш таралғайны.\nБыл һуңғыһы. Танылған яҡташыбыҙ Земфира Рамаҙанова гастроль эшмәкәрлеген туҡтатырға йыйына. Был турала йырсы Түбәнге Новгородта үткән концертта белдергән. Әле уның «Бәләкәй принц» тип аталған гастроль программаһы турнеһы бара. Тамашалар 16 ҡалала үтә. 23 февралдә Земфира Өфө сәхнәһендә сығыш яһай.


Беҙҙән кемдәр ҡатнаша?\nӨфөлә – Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I бөтә Рәсәй съезы бара Ейәнсура районы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары эштә лә, тормошта ла гөрләп, янып йәшәй. Район уҡытыусылары йыл да «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» конкурсында лайыҡлы сығыш яһайҙар.\nӨфөлә – Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I бөтә Рәсәй съезы бара\nЕйәнсура районы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары эштә лә, тормошта ла гөрләп, янып йәшәй. Район уҡытыусылары йыл да «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» конкурсында лайыҡлы сығыш яһайҙар.\nТөбәк-ара бәйге тарихындағы өс еңеүсенең беҙҙең райондан булыуы, ә ҡатнашҡан уҡытыусыларҙың йыл да төрлө номинацияларҙа еңеү яулауҙары ла күп нәмә хаҡында һөйләй. Ә һуңғы йылдарға күҙ һалһаҡ, 2013-14 уҡыу йылында Ейәнсура башҡорт гимназия уҡытыусыһы Гөлбаныу Исмәғилева «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» республика бәйгеһендә еңеүсе булды.\nАбзан мәктәбенән Гөлназ Йылҡыбаева, Ибрайҙан Гөлдәр һәм Зимфера Аҡбутиналар, Үргендән Аҡсәсәк Бралина һәм Таңһылыу Янбаева, Байыштан Гөлнара Ҡолмөхәмәтова, Иҫәнғолдоң 1-се урта мәктәбенән Лилиә Исхаҡова, Яңыбайҙан Лилиә Ҡотошова, Муйнаҡтан Гөлсинә Ҡотошова – төрлө йылдарҙа «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» төбәк-ара конкурс номинанттары. 2005 йылда «Йыл уҡытыусыһы» еңеүсеһе булған Яңыбай урта мәктәбенән Ғайса Ишмөхәмәтов «Уҡытыусы-тикшеренеүсе» исеме алып ҡыуандырҙы. Зимфера Аҡбутина – БР һәм РФ Журналистар, БР һәм РФ Яҙыусылар берлеге ағзаһы. Ижади эшләгән уҡытыусыбыҙ Наил Юлдашбаев менән хаҡлы ғорурланабыҙ. Ул дәреслектәр төҙөүҙә лә ҡатнашҡан, ғилми һәм тәрбиәүи мәҡәләләре менән республика матбуғаты аша йәмәғәтселеккә танылған педагог.\nӨлкән тәжрибәле уҡытыусыларыбыҙ – Илзирә Дүшәнбаева, Бибиһан Сәйетҡолова, Ғәзимә Йәркәева, Альбина Фәйезова, Сәлимә Толомбаева, Гөлфиә Мансурова, Фәрзәнә Яҡшыбаева, Миңлебай Йәркәев, Фирҙәүес Исмәғилева, Клара Дәүләтбаева, Зилә Хәйруллина мәктәптә генә түгел, телде һаҡлау, йолаларҙы ҡайтарыу һ.б. буйынса тотош ауыл менән дә эшләйҙәр. Оло быуынға алмашҡа дәртле, рухлы, ижади эшләүсе йәштәр килә. Улар иҫәбенә Гөлназ Төрөпҡолова, Гөлгөнә Мәсәғүтова, Зилә Һөйөндөкова, Әлиә Сәғитова, Гөлкәй Ҡарабулатова. Ғәлиә Йәйҡолова, Динара Хәлитова, Айгөл Ҡыуатованы индерергә була. Улар уҡыусылары менән бихисап бәйгеләрҙә ҡатнашып, призлы урындар ала, үҙҙәре саралар үткәрә, асыҡ дәрестәр күрһәтә.\nРайон телселәре белемдәрен камиллаштырыу хаҡында ла онотмай. Бына өсөнсө йыл БДПУ янындағы эксперименталь майҙансыҡ эшендә ҡатнашалар. Яҙыусылар, шағирҙар менән дә осрашып торабыҙ. Яҡташ яҙыусыбыҙ Мәрйәм Бураҡаева – беҙгә терәк тә, таяныс та, беҙҙең менән ул гел бергә. Шулай уҡ яҡташ яҙыусыбыҙ Гөлсирә Ғиззәтуллина, Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Зәки Әлибаев та беҙҙә осрашыуҙа булды.\nЕйәнсура телселәре Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I бөтә Рәсәй съезына ла лайыҡлы делегаттар һайланы. Кисә-бөгөн Өфө ҡалаһында барған был съезға Наил Юлдашбаев, Гөлбаныу Исмәғилева, Илзирә Дүшәнбаева, Луиза Аҡманова барҙы. Мәктәп директорҙары араһынан делегат итеп һайланған Фәймә Ишмөхәмәтова ла беҙҙең коллегабыҙ. Абруйлы йыйында тағы Ейәнсура башҡорт гимназияһы директоры Гәүһәр Назарова, Башҡорт Үргене ауылынан Асия Түләбаева, мәғариф бүлеге методисы Илфат Бирҙеғолов, мәғариф бүлеге етәксеһе Рәйлә Иҙелбаева ҡатнашты.


Һыналған тәжрибәгә таянабыҙ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Һыналған тәжрибәгә таянабыҙ\nҺыналған тәжрибәгә таянабыҙ 14.08.2018 // Яңылыҡтар\nРеспублика парламентына һайлауҙа Йәмәғәт палатаһының быйыл мартта Президент һайлауҙағы эш тәжрибәһе файҙаланыласаҡ. Төбәк Йәмәғәт палатаһы рәйесе Ольга Панчихина ошо турала белдерҙе.\n– Тупланған тәжрибә менән белемде иҫәпкә алып, Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы 9 сентябрҙә үткәрелгән Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға һайлауҙа ла ошо практиканы дауам итергә ниәтләй. Йәмәғәт матбуғат үҙәге һәм колл-үҙәк эшен ойошторасаҡбыҙ. 3 сентябрҙән Йәмәғәт палатаһы ҡарамағында “ҡыҙыу элемтә” эшләйәсәк, – тине Ольга Панчихина һайлауға арналған “түңәрәк өҫтәл”дә.\nУның әйтеүенсә, палата, партиялар менән берлектә, төбәк парламентына һайлау мөмкин тиклем ғәҙел һәм асыҡтан-асыҡ үтһен өсөн бөтә мөмкинлектәрҙе файҙаланасаҡ.\nРәсәй Йәмәғәт палатаһының граждандарҙың һайлау хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыуға мониторинг буйынса эш төркөмө етәксеһе урынбаҫары, Демократия проблемаларын тикшереү фонды директоры Максим Григорьев Башҡортостандағы Йәмәғәт палатаһы эшенә юғары баһа бирҙе.\n– Президент һайлауҙа республика Йәмәғәт палатаһы үҙен юғары кимәлдә күрһәтте. Ирекмәндәр һәм йәмәғәтселек вәкилдәре ингән ҙур фонд ойошторолдо. Улар һайлауҙы күҙәтте. Әле граждандар йәмғиәте алдында ошо фондты һаҡлау һәм һайлауҙа йәмәғәт контроле принциптарын тәьмин итеү бурысы тора, – тине ул.\nМаксим Григорьев төбәк Йәмәғәт штабының иң әүҙем ағзаларына рәхмәт хаттары тапшырҙы.


Йондоҙнамә (21 – 27 август) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (21 – 27 август)\n21.08.2017 Йондоҙнамә (21 – 27 август)\nӘүҙем осор. Йондоҙҙар был арала йорт-хужалыҡҡа иғтибарҙы күберәк бирергә ҡуша. Бында күптән тәртип урынлаштырырға ваҡыт, әле бының өсөн уңайлы мәл. Уйламаған ерҙән килем алырһығыҙ. Яҡшы хәбәрҙәр төрлө яҡтан килеп торор.\nҺүҙегеҙ, фекерегеҙ һәр саҡ үтемле булыр. Яҡындағылар менән дә һәр саҡ уртаҡ тел табырһығыҙ. Ләкин был тәү ҡарашҡа ғына шулай күренә кеүек. Һәр хәлдә, ҡатыраҡ булырға кәңәш ителә. Иң өмөтлө көнөгөҙ – шаршамбы.\nИжади һәләттәрегеҙ асылған мәл. Ҡыйынлыҡтарға бирешмәй, осраған хәлдәрҙе үҙ файҙағыҙға еңел бора алырһығыҙ. Шаршамбыға ҡаршы төндә күргән төшөгөҙҙө киреһенсә юрағыҙ. Йомала өмөтлө һөйләшеү булыуы бик ихтимал.\nҺеҙҙе ҡәҙимге аҙна көтә. Көтөлмәгән хәлдәр булмаясаҡ. Шишәмбе әйбер йәки кейем һатып алыу өсөн уңайлы. Кесе йомала уйламағанда ниндәйҙер тәҡдим алырһығыҙ. Уның һеҙҙең өсөн файҙаһы булмаҫ кеүек.\nШәхси тормошоғоҙҙа ыңғай үҙгәрештәр көтөлә. Йондоҙҙар был турала артыҡ һөйләмәҫкә кәңәш итә. Шаршамбылағы ваҡ уңышһыҙлыҡтар кәйефегеҙҙе һис тә төшөрмәҫ. Улар ваҡытлыса ғына булыр, моғайын.\nАҙна бер аҙ ҡатмарлы килергә оҡшай. Элек тамамланмаған эшегеҙ үҙе хаҡында йыш һиҙҙереп торор. Ҡайтарылмаған бурыстарығыҙ тураһында ла иҫегеҙгә төшөрөп тороусылар табылыр. Кесе йомалағы тырышлығығыҙ көткән һөҙөмтәне бирмәҫ кеүек.\nАралар һәм мөнәсәбәттәрҙең һәйбәтләнә барыуын асыҡ тойорһоғоҙ. Шулай ҙа яҡындарығыҙға артыҡ юғары талаптар ҡуймаҫҡа тырышығыҙ. Төп эшегеҙҙә мотлаҡ уңырһығыҙ. Тик иң етди мәсьәләләрҙе, бер кемгә лә тапшырмай, үҙегеҙ башҡарығыҙ.\nҒөмүмән, сит кешеләр биргән кәңәштәргә ҡарата үтә иғтибарлы булығыҙ. Был арала кемдер һеҙҙе ниндәйҙер икеле эшкә йәлеп итергә маташыр. Һис икеләнмәйенсә, унан баш тартығыҙ. Йомала ыңғай яңылыҡ ишетерһегеҙ.\nЕңел аҙнаға өмөт итмәгеҙ. Был көндәрҙе йондоҙҙар тынысыраҡ, кеше күҙенә артыҡ салынмай үткәрергә кәңәш итә. Иң ҡатмарлы саҡтарҙа ниндәйҙер илаһи көстөң ярҙамын асыҡ һиҙемләрһегеҙ. Был арала ҡайһы бер эштәрҙе ҡабаттан башҡарырға тура килер, бәлки.\nОсор барышында ҡәҙимгенән күберәк эшләрһегеҙ, моғайын. Башланған эштәрегеҙҙе тиҙерәк ослап ҡуйыуығыҙ яҡшы булыр. Туғандарығыҙ ҙа әленән-әле төрлө мәшәҡәт өҫтәп торор. Уларҙы хәл итмәйенсә булмаҫ. Иң өмөтлө көнөгөҙ – шаршамбы.\nҺәйбәт мәл. Ҡулығыҙҙан бар эш тә килер. Бер юлы бер нисә мөһим эште уңышлы алып бара алырһығыҙ. Шаршамбыла ярҙам эҙләп мөрәжәғәт иткәндәрҙе иғтибарһыҙ ҡалдырмағыҙ. Йәмәғәт эштәре күп ваҡытығыҙҙы алыр.\nКөс-дәртегеҙ артҡан ваҡыт. Иң ауыр, күптән борсоп торған мәсьәләгә тотонһағыҙ ҙа була. Был арала кешеләр менән уртаҡ тел табыу күпкә еңеләйер. Аҡсағыҙҙы бик самалап ҡына тотоноғоҙ. Тиҙҙән һеҙҙе ҙур сығым көтә.


12 Ноябрь 2018, 08:44\n«Башҡортостан» гәзитенән Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың республикабыҙҙың көньяҡ-көнсығыш райондарына сәфәре тураһында баш мәҡәләне уҡып ултырғанда (№ 125, 30 октябрь) Аҡъяр үҙәк район дауаханаһының проблемалары яҙылған өлөшөнә еткәс ғәжәпләнеүемдең сиге булманы.\nУчреждениеның баш табибы Виктор Семко әйтеүенсә, унда ла педиаторҙар, терапевтар, тар йүнәлешле белгестәр етешмәй икән. Быныһы, әлбиттә, бер кемгә лә сер түгел. Улар һәр ерҙә лә етешмәй. Ҡыҙығы түбәндә: ошо йәһәттән баш табип әле Башҡортостан дәүләт медицина университетында кардиолог һөнәрен үҙләштергән Йәмән студенты менән һөйләшеүҙәр алып барыуы, әгәр килешә алһалар, «ҡояшлы илдән килгән белгестең Аҡъяр халҡын йөрәк сирҙәренән дауалаясағы» тураһында белдерә.\nОшо юлдарҙы уҡыған һәр кемдең күңелендә иң тәүҙә түбәндәге һорау тыуалыр тип уйлайым: ә ни өсөн сит ил кешеһенә инәләләр икән? Кем ул? Баш табиптың күңелен нисек яулаған? Үҙебеҙҙән сыҡҡан ундай белемле ҡыҙ-егеттәр юҡмы ни? Аңлауығыҙса, яңы эшкә килгән сит ил кешеһен бәләкәй генә эш хаҡы ҡуйып дөйөм ятаҡҡа урынлаштырып булмай. Сит ил кешеһе бит ул! Әллә нимә уйлар! Ҙурыраҡ эш хаҡы, фатир бирергә кәрәк... Нимә, яҡшы оклад ҡуйып, фатир бирһәләр, үҙебеҙҙең егет-ҡыҙҙар эшкә килмәҫ инеме ни?\nКемгә нисектер, мине был юлдар ныҡ рәнйетте. Үҙебеҙҙең йәштәрҙе эшкә һанамау, кәмһетеп ҡарау итеп ҡабул иттем мин уны. Урыҫтарҙа, үҙ илендә пәйғәмбәр булмай, тигән мәҡәл бар. Шул турала һөйләмәйме был ваҡиға?


Сирҙе ваҡытында асыҡлау – һауығыуға илткән төп аҙым » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Сирҙе ваҡытында асыҡлау – һауығыуға илткән төп аҙым\n05.04.2019 Сирҙе ваҡытында асыҡлау – һауығыуға илткән төп аҙым\nАуырыуға ни тиклем иртәрәк дөрөҫ диагноз ҡуйыла, дауалау ҙа шул тиклем һөҙөмтәлерәк һәм һауығыуға ла ышаныс ҙурыраҡ. Айырыуса яман шеште ваҡытында асыҡлау мөһим. Юҡҡа ғына уны мәкерле сир тимәйҙәр. Беренсенән, бер нисек тә үҙен һиҙҙермәй генә башланып китеүе ихтимал, икенсенән, тиҙ таралыу хәүефе көслө.\nӨфөнән үҙен һау-сәләмәт тойған ҡатындың тура эсәгендә яман шеш ауырыуы булыуы осраҡлы рәүештә генә асыҡлана. Скрининг үткән ваҡытта организмында үҙгәрештәр булыуы күренә, һуңынан ентеклерәк тикшереү иһә яман шеш ауырыуының башланып тороуын күрһәтә. Ауырыуҙың тәүге стадияһында асыҡланыуы операцияның еңелерәк ысулын – лапароскопияны һайлау мөмкинлеге бирә. Республика клиник онкодиспансерының баш табибы урынбаҫары Рөстәм Әйүпов әйтеүенсә, бындай операция ваҡытында ҙур киҫем эшләнмәй, ә бер нисә тишек аша ғына махсус приборҙар менән барлыҡҡа килгән шеш алып ташлана. Операция үткәргән кешегә аяҡҡа баҫып китеү өсөн дә оҙаҡ ваҡыт кәрәкмәй, бер аҙнанан ул тулыһынса ғәҙәти тормошҡа ҡайта ала.\nСир тәүге стадияһында асыҡланғанда, химиотерапия ла талап ителмәй. Күреүебеҙсә, ваҡытында диагноз ҡуйылыуҙың ыңғай яҡтары күп. Һуңғы ваҡытта республикала быға ҙур иғтибар бирелә. 2018 йылда скрининг программаһы юлға һалынды. Әйткәндәй, был анализды тапшырыу бушлай. Уны һәр кем үҙе йәшәгән урында үтә ала. Статистика буйынса, тура эсәктә яман шеш ауырыуы күберәк 50 йәште уҙғандарҙа күҙәтелә. Һөҙөмтәлә былтыр, 2017 йылға ҡарағанда, яман шеш ауырыуы 8,8 процентҡа күберәк асыҡланған.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, онкологик сирҙәр көсәйә, уларҙы дауалаусы кадрҙар етмәй. «Әлеге ваҡытта Башҡортостанда 196 онколог эшләй, шуларҙың 90-дан ашыуы – онкодиспансерҙа. Беҙ әлегә кадрҙар менән 66 процентҡа ғына тәьмин ителгәнбеҙ, тағы ла 150-нән ашыу онколог талап ителә. 1 апрелдән республикала дүрт амбулатор онкология ярҙамы күрһәтеү үҙәге асылды. Ундай 13 үҙәк буласаҡ. Был медицина үҙәктәрендә диагностика үткәреп кенә ҡалмай, ауырыуҙарҙы дауалау ҙа күҙ уңында тотола. Әлбиттә, халыҡҡа квалификациялы ярҙам күрһәтеү өсөн белгестәр талап ителә», – тине Республика клиник онкология диспансерының баш табибы Руслан Солтанов журналистар менән осрашыуҙа.\nӨфөгә эш сәфәре менән килеүсе Рәсәйҙең баш онкологы Андрей Каприн: «Яман шеш – ул ололар ауырыуы. Күберәк 60 – 65 йәште уҙғандарҙа күҙәтелә. Онкология менән сирләүселәр һанының әҙ булыуын да гел генә яҡшы күрһәткес тип ҡабул итергә ярамай. Ул диагностиканың насар эшләүен дә күрһәтә. Һөҙөмтәлә кеше бик һуң, сир дауалап булмаған стадияға еткәс кенә, табиптарға мөрәжәғәт итә. Шунан үлем осрағы ла арта. Ә ваҡытында асыҡланғанда, яман шеш – дауалап була торған ауырыу», – тине һәм Башҡортостан табиптарының эшен яҡшы яҡтан баһаланы. Ул килтергән һандар буйынса ла беҙҙең республикала хәл бик насарҙан түгел.\nНи генә тиһәк тә, һәр кем үҙенең организмына, һаулығына ҡарата иғтибарлы булырға тейеш. Табиптарға күренеп тороуҙан да баш тартырға ярамай. Шул осраҡта ғына һаулығыбыҙҙы һаҡлап, ғүмеребеҙҙе оҙайтырға өлгәшербеҙ.


Беҙ мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡына бәйле хәлде тамырынан үҙгәртә алдыҡ – Рөстәм Хәмитов // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБеҙ мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡына бәйле хәлде тамырынан үҙгәртә алдыҡ – Рөстәм Хәмитов\n12:38, 6 декабря 2017 Мәҙәниәт\nРәсәй Президентының май указдары, шулай уҡ федераль Хөкүмәттең һәм төбәк властарының берлектәге эше һөҙөмтәһендә мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырырға мөмкин булды. Был хаҡта Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Мәҙәниәт буйынса республика кәңәшмәһендә белдерҙе.\nУның һүҙҙәренсә, мәҙәниәт тармағын нығытыу – Башҡортостан хөкүмәте өҫтөнлөктәренең береһе. Һуңғы өс йылда уны үҫтереүгә республика ҡаҙнаһынан 20 миллиард һумға яҡын аҡса йүнәлтелгән.\n– 1 декабрҙә мин бюджет өлкәһендә, шул иҫәптән мәҙәниәт учреждениеларында эшләгән 240 мең хеҙмәткәрҙең эш хаҡын арттырыу тураһында Указға ҡул ҡуйҙым, – тине Рөстәм Хәмитов. – Был ресурстар беҙгә Рәсәй Федерацияһы Президентының май указдарын тулы күләмдә башҡарып сығырға һәм балалар сәнғәт мәктәптәрендәге, урта һөнәри белем биргән уҡытыусыларҙың, дәүләт мәҙәниәт учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең хеҙмәт хаҡын беҙ теләгән күрһәткестәргә еткерергә ярҙам итәсәк. Ундағы һандар бәләкәй түгел.\nРеспубликаның мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова үҙ сығышында биш йылда муниципаль балалар сәнғәт мәктәптәрендәге педагогия хеҙмәткәрҙәренең уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡы 43 процентҡа артыуын һәм быйыл 26 мең һум самаһы булыуын хәбәр итте. Ошо күрһәткес буйынса Башҡортостан илдә етенсе урынды биләй.\n– 2010-2012 йылдарҙы иҫкә төшөрәйек, ул саҡта бюджет өлкәһе, атап әйткәндә, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы 5-8 мең һум ине. Ләкин хәҙер Президент указдары һәм беҙҙең федераль Хөкүмәт менән берлектәге эшмәкәрлек һөҙөмтәһендә хәлде тамырынан үҙгәртергә мөмкин булды, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Мин хәл идеаль, хеҙмәт хаҡы буйынса теләгән күрһәткескә өлгәштек тип әйтмәйем. Юҡ, әлбиттә. Әлегә беҙ юлдың башында ғына, һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы юғарыраҡ булырға тейеш.\nТеги: Башҡортостан Башлығы, эш хаҡы


Ҡыҙы таныштырҙы онлайн видео чат - Кафе танышты онлайн видео чат\nМенән мосолман ҡыҙҙарының исеме киң таралған мәғәнәһен ҡыҙ балаға ғәрәп исеме\nХәҙерге заман ғәрәп исемдәре беҙгә менән девичья әһәмиәте бик күп булдыҒәрәп исеме ҡыҙ әһәмиәтле булырға тейеш. Шундай мосолман исеме, тыңлаусы нимә аңлар, тип кеше, уның менән осрашып, мосолман булып, әгәр ғына телгә ала.\nАҡһаҡалдар тап ошо сәбәптәр буйынса беҙҙең бик үтенеп һорайым, ә һәйбәт уларҙың исемдәрен һәм яҡшы булды.\nИң ышаныслы мәғлүмәт сығанағы базаһын тәшкил беҙгә төрлө булыуын, әммә бер ниндәй ҙә исем өсөн беҙ яуаплы түгел, был нөсхәһенә эйә.\nҒәрәп тәүге ике алыш - тине ғәр\nИке иң яҡшы шаяртыу, ғәрәп, ғәр\nСамообман - икенсе быуат ҡоралыЮмор тулыһынса өсөн наслаждаться, кәрәк, өсөн, аллаһы тәғәлә тураһында онота мәҙәниәттәр араһында сиктәр, ризыҡ һәм дин. Алты кеше, улар барып күрергә ғәрәптәр һәм поезд, рельстан ят түгел, ә унда, инженер-тине уның тураһында: ул яһаны. Яуап һәм ғәрәп донъяһы: ОЖМАХ мин тыңлайым. Ғәрәптәр америка мәҡәлдәр өсөн: Һин ике биргән кәңәштәре миңә, мин - кәмәлә, ә ғәрәп әйтер: - Мин һине мин апайым үҙе биргән, мин - экипаж. Был ғәрәптәр, полиция уларҙы үлтереп, һигеҙ һәм шылтыратып әйтә:"Сәләм, семена". Нанометрлы яуап: Эйе, һәм ул әйткән:"һиңә Һәм күберәк Юникс". Ғәрәп ир-егеттәр менән осрашыу тураһында һүҙ бара. Ғәрәп әйтер: Сәләм, һинең исемең нисек? Егет, тип әйтә Тибо. Ғәрәп әйтер:"Рәхмәт. Һин - Бод". Ғәрәптәр башҡа ҡыҙыҡлы ғәрәптән һораным: Ч-тип тимәк, мин дә белмәйем. Башҡа ғәрәп әйтер:"беләм. Джентльмен бик хөрмәтле булараҡ, ғәрәп ҡатырғыс ишеккә шылтыратты ла мин ҡатын-ҡыҙ. Кем унда.\nЯуапты ул ишетмәне, малай бик, бик разочарование теме. Ғәрәптәр үҙҙәренең ҡыҙ менән гулять.\nЯмғыр яуа, һәм уның ҡыҙы йығыла, уны күрмәнем дә.\nБашҡа ғәрәп әйтер:"һин үҙең баш тартыу ҡағыҙы". Собеседование ваҡытында: һеҙ ҡасан да булһа, эше өсөн яуаплы? Ғәрәп әйтер:"Юҡ, әммә босс, тип хата ғына булған, ти, был минең ғәйеп".\nяһай, әммә бөтә донъя өсөн\nТащить ғәрәптәр инглиздәргә, ул допросить. Ул яуап: бер ҡасан.\nҺәм ул яуап бирҙе: ТУҒЫҘ СӘҒӘТ ТУҒЫҘ сәғәт ярым.\nАлдағы ике ағаһы ғәрәп-бәхәсләшеү, бер әйтә:"сусҡа башы, Хоҙай". Ишәк ниндәй, төр, төрөк. Әсә килә һәм улар әйтте:"Хоҙай-ферма". Ғәрәптәр улар ике йәш булыуына ҡарама, башҡа тарих. Атаһына шылтыратып, уҡытыусы үҙе хәл итә, ул уның әйткән:"мин һиңә әйтеп тормайынса уҡ, әгәр иҫән булыуын теләп бүлкәтендә түгел, тарихын да яҙырға кәрәк". Француздар, инглиздәр ғәрәптәрҙе һәм аперитив ойошторола. Инглиздәр әйтте:"Мин шампан килтерә. Француздар әйткән:"Мин, сосискаларҙан". Ғәрәп әйтер:"Мин ағай үҙе килтерә". Ғәрәптәр, уны өйләндерергә теләгән, үҙенең әсәһенән һорай:"мин, уның өсөн ҙур булды, аҡ, һәм яҡшы эшләй". Әсә әйтер:"Һиңә һыуытҡыс кәрәк". Улар алдында автобус түләүгә йомортҡа, бер башҡа, тауыҡ менән өйгә килгән.\nВодитель әйтә:"Бына шулай ул".\nҒәрәптәр яуап: Абонементтарҙың түгел. Ғәрәптәр теште юғалтыуға. Тәҡдим Стоматолог: эт - бер, моляр - биш, ҡырҡҡыс - ике.\nҒәрәп яуап: ҡайҙа эт.\nАвтобус талаусы, бур һөйләй: ҡулын өҫкә, бөтә.\nҒәрәп әйтер:"мин ҡото Һин, мин уйлайым, был нимә инспекторы. Француз ғәр һорау: һеҙҙең исемегеҙ Нисек? АБДЕЛЬМАЛЬК әйткән ғәрәптәр, ә француздар әйткән:"Булараҡ яҙылған". Ғәрәп: ручка Яҙылған. Тротуар ғәр такси алып, уларҙа туҡталды, һуңынан кире ҡайтҡан. Ғәрәп әйтер:"Һин миңә тап килә тиһә-артҡа".\nВодитель әйтеү: юҡ, был бушлай түгел.\nҒәрәп әйтер:"мин ул саҡта. Заправкалау өсөн яҡынса ике ғәр. Бер ғәрәптәр, был тамсы бензин ыштан, башҡа ғәрәптәр әйткән: - һәйбәт, дизель бәҙрәф буласаҡ. Инде өсөн бүленгән, бельский, француздар ғәрәп һәм латин телендә роле әйтеп тейеш. Һарымһаҡ әйтеп бельский, Паттус француздар әйткән. Ғәрәптәр һәм хайуандар остальное каполинея әйтә алам.\nТуғандаш йәндәрҙе табып мин.\nТуғандаш йәндәрҙе табып мин\nҠәҙерем, бар ғүмерем аҙағына тиклем яратҡан һәм ярата.\nУл һәм хәстәрлек менән уратып алынған. Мин 3-сө төркөм инвалиды, эпилепсия, папиллома кеше булған.\nМин үҙем универсаль төрлө кешеләр менән мауыға.\nУборщица мин элек эшләп, тәжрибә мин 12 йыл.\nМин үҙем православие кеше булырға тырышам. Мин алкоголь эсеү бөтөнләй тиерлек.\nТымыҡ кеше, дзержинский район дауаханаһы эргәһендә бер йортта йәшәүселәр үҙ өлкә, идара элекке, хәҙер хаҡлы ялда, юғары белемле, әүҙем тормош алып бара, финанс менән тәьмин итә.\nПорядочный йыуан ғына ҡатын-ҡыҙҙы табыуы теләйһең иң яҡшы түгел мин Волгоград рәхим итеп, яҙығыҙ түгел резиденты - мин яуап бирә алмаған, торлаҡ мәсьәләһе һәм матди булмаған, ул етди, оҙайлы мөнәсәбәттәр менән төҙөргә теләй һәм минең йәштәге ир-аттың хәле. Мин эҙләгән изге күңелле, яғымлы ҡыҙ 54-60 йылдан ғүмеренең аҙағына тиклем улар менән аралашыу мөмкин. Мин текст хәбәрҙәр менән аралашыу хөрмәт ҡыҙы. Мин яуап биреп тора фотоһүрәт, ғәфү итегеҙ, ҡатын-ҡыҙ өсөн түгел, күңел өсөн обижаться, зарарлы ғәҙәте булмаған. Иҡтисади һәм неконфликтный хаотичный түгел, сөнки мин ышандым, сөнки минең йортом - ҡәлғәм минең, һәм мин күрәм түгел,"бысҡы" минең йортҡа килде.\nЖиголо лә, бер баб\nҠатын-ҡыҙҙар һәм ғаилә өсөн тормош эҙләп. Буйлы ла, предательница түгел, муллыҡта йәшәүҙәрен теләйем үҙ тормош, мөхәббәт, тормош һәм наслаждайся хәстәрләй.\nҺәм ул буласаҡ жалеть булһа ла илай.\nРәсәй һәм башҡа илдәргә китә теләйем мин бында барыһы ла һатыла.\n200 - яңғыҙ. Һәм минең йәшәүем, мин бер торло лә юҡ, матди лә, кредитҡа ла проблема. Мин яҡшы эшләнем, ләкин мин транжир. Моғайын, ҡасан танышҡанымды ла, бөтә эштең нисек барыуын, ә эше лә юҡ, бер ир-егет Мин генә эҙләп етди мөнәсәбәттә. Һеҙҙең битегеҙ менән танышты онлайн ир-аттар Котово. Һеҙ бында теркәлгән булып ҡалған ир-аттар береһе-Котово танышты неженатый бушлай ҡарай ала. Теркәлгәндән һуң, бер нисә минут тора, һәм һеҙ аласаһы инеү ир-егеттәр менән аралашыу, башҡа ҡалаларҙа йәшәй. Барлыҡ, теләүселәр кешеләрҙең осрашыу, үҙ мөхәббәтен табып, үҙенең икенсе яртыһын табып, Котово өйләнгән йәки кейәүгә сыға ҡалһа, яҡшы ял.\nМенән осрашыу ҡатын-Милуоки: бушлай теркәлгән.\nАбсолют сайтында үҙ битем бушлай теркәйҠатын-ҡыҙ үҙен раҫлай һәм телефон номерын эҙләй башланы яңы танышым Милуоки штат Висконсин һәм башҡа берләшмәләрҙе һәм чатта аралашыу, ниндәй ҙә булһа лимит һәм сикләй. Был һеҙҙең менән таныштырырға теләгән ҡыҙ һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың абсолют милуоки һәм бушлай эшләй. Бер ниндәй ҙә сикләү юҡ хатлашыу беҙҙең сайтта таныша һәм аралашып, ялға һәм сикләү иҫәбенә. Беҙҙең илдә кеше бер-берегеҙҙе тапһағыҙ, осрашыу һәм мөнәсәбәткә инә. Абсолют сайтында үҙ битем бушлай теркәй. Ҡатын-ҡыҙ үҙебеҙҙең таныштарыбыҙҙы эҙләй башланыҡ һәм телефон номеры менән раҫланған яңы Милуоки штат Висконсин һәм башҡа берләшмәләрҙе һәм чатта аралашыу, ниндәй ҙә булһа лимит һәм сикләй.\nБелград ҡалаһында та егет ҡыҙыҡай тере чат һәм Белград, Сербия онлайн т\nТормош үҙгәрә һәм дауам итә\nШулай уҡ ысын мөхәббәт - ул яңы дуҫтар, осрашыуҙар белградта булды\nЛегкомысленный аралаштыра, ҡауыштыра, һәм бында һеҙҙән, теләһә ни.\nКөттө һәм ваҡытты сарыф итмәй башлағас, яңы кешеләр табылды.\nКөн һайын меңәрләгән кеше ҡушылды селтәре, партнерҙар табыу өсөн иң матур һәм мөһим роль уйнай. Һеҙ осратҡан яңы дуҫтарығыҙ районы, Белград түләүһеҙ чан, һәм һеҙ улар менән һөйләшә ала. Гуляя буйынса иҫке-Скадарлия кварталында белградта яҡынайһа, унда йыш ҡына традицион аш-ризыҡ биреү сифатын серб"тәҡдимдәр заманы". Калемегдан ҡарап йөрөгәндә, иҫке, боронғо ҡәлғәләр, ҡаҙыныу. Яҡын ҡәлғә - Град иҫке иҫке өлөшөндә, Белград. Аралашыу - был осрашыу һәр ваҡыт ҡыҙыҡ. Бушлай теркәй.\nОчаков ҡалаһында таныша. Очаков ҡалаһында сайтында танышырға була.\nFuq l-internet huwa de San Antonio. Mingħajr ħlas u mingħajr reġistrazzjoni\nөлкәндәр өсөн видеочивать 18 онлайн видео чат егет танышырға онлайн смотреть видео чат чатрулетка ҡыҙы 18 рулетка ч бушлай онлайн бөтә донъя буйынса ч рулетка рулетка ч скачать бушлай чатта теркәлергә рулетка менән башҡа ҡыҙға 18 фото бушлай таныша


Алһыу Ишемғолова » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Алһыу Ишемғолова\nКүгәрсен районының Бикес ауылы йәнтөйәгем. 1974 йылдың 10 авгусында ошо ауылдан башланды инде барыһы ла. Атайым менән әсәйемдең биш ҡыҙы араһынан иң кесеһе ул мин. Бер мәшәҡәт кисермәй, ҡағылмай-һуғылмай, ауыр эштәргә йәлеп ителмәй үҫтем. Ҡурсаҡтар менән бергә китаптар араһында үҫеп етелде, тиһәм дә була.\nАтайым Зиннур Абдулла улы, әсәйем Сәйҙә Мөхәмәтйән ҡыҙы әҙәбиәт, сәнғәткә битараф булмаған, уҡымышлы, алдынғы ҡарашлы кешеләр. Балаларында ла шундай һөйөү тәрбиәләгәндәр. Минең китап тотоп ултырыуға бер ниндәй сикләү булманы. Һуң, шундай шарттарҙа үҫкән кеше ниндәй һөнәр һайларға тейеш? Үҙем «әртис йә режиссер булам» тиеңкерәп хыялландым-хыялланыуға, шулай ҙа Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетына индем дә киттем. Өй тулы педагог, тип шаярталар ине беҙҙә. Әсәйем башланғыс кластарҙа уҡытып, хаҡлы ялға сыҡты, ауылда һәр икенсе кеше уның уҡыусыһы. Етмәһә, дүрт апайымдың өсәүһе – педагогтар.\nУниверситеттан һуң мин дә мәктәптә эшләп алдым бер аҙ, тик күңел журналистикаға тартты. Бер аҙ шиғыр ҙа сыймаҡлайым үҙем. Уныһы ла атай йортонан, атайҙан күскән «мираҫ». Журналистика донъяһы тәүҙә мине Өфөлә ҡабул итмәне. Әҙерәк кенә көрһөндөм дә, ҡайттым тыуған яҡҡа яҡыныраҡ ергә - Мәләүездә «Сатурн» телекомпанияһында эшләнем. Унда баяғы, режиссер булам, тигән хыялым яртылаш тормошҡа ашты – тапшырыуҙарымды үҙем бер тәртипкә килтереп, биҙәп-төҙәп эфирға сығарҙым. Атайымдың сәмләндереүенә «түҙмәй» ошо ҡалала бәләкәс кенә ижад емешемде – шиғри йыйынтығымды ла сығарҙым әле. «Ысыҡ тамсыһылай күңелем» тип исем бирҙем.\nТик барыбер Өфө үҙенекен итте – кире мине үҙенә ымһындырҙы. «Аҙна» гәзитендә эшләп алдым. Шуныһы бар – һәр ерҙә эшемде яратып башҡарҙым, башҡарам, шөкөр, күрә лә беләләр.\nМатбуғат йортоноң һигеҙенсе ҡатында урынлашҡан беҙҙең “Йәшлек” редакцияһы. Донъяға шунан да ҡараш ташлайым. Ә аҫта, өҫтәрәк һәм офоҡта – оло бер тормош. Нисек тормошто яратма ла, тағы ла алыҫыраҡ бағырға ынтылма, имеш. Ю-юҡ, булмай! “Туҡта, мәл, һин гүзәлһең!” тигән бит әле бер замандың бер бөйөгө. Уны ҡабатламай хәл юҡ. Ҡәҙерле ул беҙҙең ғүмер. Матур йәшәйек!


Инфоурок / Другое / Конспекты / Дәрес конспекты. Көҙ көнө һауа торошо. Һорау алмаштары\nТема: Көҙ көнө һауа торошо. Һорау алмаштары.\nМаҡсат: “Көҙ” темаһы буйынса уҡыусыларҙың һөйләү телмәре күнекмәләрен артабан үҫтереү;\n“Һорау алмаштары” темаһын системалаштырыу; башҡорт теленә, көҙгө тәбиғәткә һөйөү тойғолары тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу: Дәреслек, “көҙ” темаһына һүрәттәр\nОйоштороу мәле, дәрескә психологик әҙерлек.\n-уҡытыусының тасуири уҡыуы\n-уҡыусыларҙың үҙ аллы уҡыуы\n-бер-ике уҡыусының өлгөлө ҡыуы\n-көҙ траһында нимәләр әйтелгән\n-тағы ла көҙ траһында нимәләр әйтә алаһығыҙ\n-Тимәк, бөгөнгө дәрестә беҙ нимә тураһында һөйләшә алабыҙ\n-Яңы теманы башлар алдынан өй эшен тикшереп алайыҡ\n-өй эшенә йомғаҡ яһау\n-Уҡыусылар, иғтибар менән һүрәттәргә ҡарағыҙ әле (149-сы күнегеү)\n- Һүрәт буйынса нимәләр әйтә алаһығыҙ\n-Әлеге ваҡытта ниндәй миҙгел\n-Көҙ икәнен ҡайҙан, ниндәй билдәләрҙән беләбеҙ\n-Ә бөгөн һауа торошо ниндәй\n-Һеҙ ниндәй йыл миҙгелен нығыраҡ яратаһығыҙ\n- Ни өсөн\nҺүҙлек эше ойоштороу\nҺалҡын ямғыр-холодный дождь\nКөслө ел-сильный ветер\nЯпраҡ ҡойола-листья падают\nҺүҙлек һүҙҙәре менән һөйләмдәр төҙөү\n-Һеҙ төҙөгән һөйләмдәрҙә алмаштар бармы\n-Ниндәй алмаш төркөмсәләрен үттек беҙ\nБөгөнгө дәрестә беҙ һорау алмаштары тураһында һүҙ алып барырбыҙ\n65-се битте астыҡ, һорау алмаштарын уҡыу, тәржемә итеү\nҺорау алмаштарын күсереп яҙыу\nИке һөйләм төҙөп яҙыу\n153-сө күнегеү. Нөктәләр урынына һорау алмаштары ҡуйып күсереп яҙырға.\nБеҙ бөгөн нимә тураһында һөйләштек\nКөҙ көнө тәбиғәт ниндәй була\nҺорау алмаштарын һанап сығығыҙ\nҮҙегеҙгә ниндәй баһа ҡуйыр инегеҙ\nӨй эше.155-се күнегеү\nНомер материала: ДВ-330345


Рәсәй банкы әйләнешкә 11 яңы иҫтәлекле тәңкәләр сығарҙы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРәсәй банкы әйләнешкә 11 яңы иҫтәлекле тәңкәләр сығарҙы\n11:00, 21 декабря 2015 Иҡтисад\nФото: Рәсәй банкының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2015 йыл, 21 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\n2015 йылдың 18 декабрендә Рәсәй банкы ҡиммәтле һәм ҡиммәтле булмаған металдарҙан яһалған 11 яңы тәңкәләрҙе әйләнешкә сығарҙы. Бер һумлыҡ иҫтәлекле көмөш тәңкәнең тиражы биш мең дана тәшкил иткән. Уға Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының ҙур эмблемаһы төшөрөлгән. Быйыл декабрҙә министрлыҡ ойошторолоуға 25 йыл тула.\nРәсәй банкының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, өс һумлыҡ көмөш тәңкә (тиражы — мең дана) «Артек» халыҡ-ара балалар үҙәгенә арналған. Уның һул яғында Айыу тауы һәм «Артек» панорамаһы, балалар үҙәгенең төҫлө логотибы һүрәтләнгән.\nҠиммәтле булмаған металдан яһалған биш һумлыҡ тәңкәләр Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Ҡырым ярымутрауында алышҡан совет яугирҙәренең ҡаһарманлығына бағышланған. Тиражы — һәр төрө ике миллион дана. Һул яҡтарында ярымутрауҙың һуғыш ваҡиғаларына арналған һәйкәлдәре һәм мемориалдары, шулай уҡ «1944 йылдың 7 майында Сапун тауын штурмлау» тигән диорама төшөрөлгән.\n«Хәрби дан ҡалалары» серияһында 10 һумлыҡ дүрт тәңкә сыға. Тиражы — һәр төрө 10 миллион дана. Тәңкәләрҙә Таганрог, Петропавловск-Камчатский, Малоярославец, Можайск кеүек ҡалаларҙың гербтары һүрәтләнгән. Был серияла 37 тәңкә әйләнештә йөрөй. Һуңғыһы быйыл 24 ноябрҙә сығарылды.\nТеги: иҫтәлекле тәңкәләр,рәсәй банкы


Наркоконтроль органдары хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nНаркоконтроль органдары хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй\n11:15, 11 марта 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\n2003 йылдың 1 мартында Рәсәй Президенты Указы менән наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса махсус вәкәләтле ведомство барлыҡҡа килде. Рәсми һөнәри байрам — Наркоконтроль органдары хеҙмәткәрҙәре көнө — 2008 йылда булдырылған һәм йыл һайын 11 мартта билдәләнә.\nОшо осор эсендә Башҡортостандың Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре оператив-хеҙмәт эшмәкәрлеген уңышлы башҡара. Улар наркоенәйәтселектең иҡтисади нигеҙҙәрен ҡаҡшата. Эш енәйәтсел төркөмдәрҙе бөтөрөүгә, республика биләмәһенә наркотиктар индереү каналдарын ябыуға йүнәлтелгән.\n13 йылда Башҡортостанда наркоконтроль органдары хеҙмәткәрҙәре наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше өлкәһендә 25 мең енәйәтте асҡан. Төркөмләп ҡылынған — 4000, наркотик һатыуҙан килгән табышты законлаштырыуға бәйле йөҙгә яҡын енәйәт тикшерелгән. 800-ҙән ашыу наркопритон юҡ ителгән.\nЗаконһыҙ әйләнештән дөйөм суммаһы яҡынса 9 миллиард һумлыҡ өс тонна наркотик, шул иҫәптән 207 килограмм героин, 194 килограмм гашиш, 1900 килограмм марихуана, 403 килограмм мәк һаламы, 106 килограмм синтетик матдә тартып алынған. Асыҡланған наркотик матдәләрҙең дөйөм суммаһы — 156 миллион һум.\nТеги: һөнәри байрам


Өфө предприятиелары уҡыу йорттарын тамамлаусыларға 2000 вакансия тәҡдим итте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфө предприятиелары уҡыу йорттарын тамамлаусыларға 2000 вакансия тәҡдим итте\n17:40, 18 августа 2011 Иҡтисад\nБөгөн Өфөлә үткән вакансиялар йәрминкәһендә быйыл юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарын тамамлаусыларға ике меңдән ашыу вакансия тәҡдим ителде. Кисәге студенттар өсөн вакансиялар йәрминкәһе баш ҡалала йыл һайын үткәрелһә лә, йылына бер генә ойошторола. Әле эш эҙләү менән мәшғүл йәш белгестәрҙең уға ҡарата ҙур ҡыҙыҡһыныуы, бәлки, шуның менән аңлатылалыр ҙа. Аҙна һайын «бөтәһе өсөн» үткәрелгән ябай вакансиялар йәрминкәһендә 500-600 кеше ҡатнашһа, уҡыу йорттарын яңы тамамлаусылар өсөн сарала — өс тапҡырға күберәк.\n— Бөгөн беҙҙең вакансиялар йәрминкәһендә 1800 кеше ҡатнашты. Эш биреүселәр менән әңгәмәләшеү һөҙөмтәләре буйынса 200-гә яҡын уҡыу йортон тамамлаусы эшкә саҡырыу алды, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфө халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең эш биреүселәр менән бәйләнеш буйынса бүлектең баш инспекторы Ольга Перминова.\nҺөнәри белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар өсөн үткәрелгән йәрминкәлә 50-гә яҡын баш ҡала предприятиеһы ҡатнашты. Бынан тыш, Республика һәм Өфө йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәктәре лә үҙ вакансияларын тәҡдим итте.\nТеги: халыҡ мәшғүллеге, вакансиялар йәрминкәһе, йәштәр


Ауыл ерендә етеш тормош\nӘбйәлил районының Хәлил ауылында йәшәүсе Ҡусҡаровтар ғаиләһе ауыл хужалығынан табыш алыу нескәлектәрен яҡшы белә. Ғаилә йылҡысылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнә. Мал көтөп ит һатыуҙан килем ала.\nТышта әле таң һыҙыла ғына башлаған, ә Сәлиә Ҡусҡарова күптән һарайҙа, бөйрәкәйҙәре янында. Тиҫтәнән ашыу һыйырҙы ҡул менән һауыу оҫталыҡ, таһыллыҡ ҡына түгел, ваҡыт та талап итә. Шуға күрә йәйгеһен хужабикәгә йылы юрған аҫтында иркәләнеп ятырға форсат юҡ. Ҡырға 15 һыйыр ҡыуабыҙ, шуға көтөү ҙә беҙҙән башҡа ҡуҙғалмай, ти Ҡусҡаровтар.\nҠусҡаровтар һөт һатыу менән махсус рәүештә шөғөлләнмәй, төп килем ит тапшырыуҙан алына, шуға хужалар быҙауҙарҙы йышыраҡ имеҙергә тырыша. Имеп йөрөгән мал тиҙ күтәрелә, көр була, ти хужа. Ҡусҡаровтарҙың тағы бер табыш сығанағы - йылҡысылыҡ. Фермерҙарҙың 200 баш тирәһе йылҡыһы бар, өйөр Ирәндек буйында экологик яҡтан таҙа биләмәлә йөрөй. Көн һайын бында 100 литрға яҡын һөт һауып алына. Хужалар ҡымыҙҙы боронғо ысулдарға нигеҙләнеп бешә. Тәүҙә көбөнө ыҫлау мотлаҡ, шул ваҡытта эсемлек тәмле лә, шифалы ла була, ти Сабир Ҡусҡаров.\nҺыйырҙан айырмалы, бейә һөттө әҙерәк бирә, әммә уны сәғәт һайын тиерлек һауырға кәрәк. Ҡымыҙҙы бешеү ҙә даими иғтибар талап итә, онотолоп йөрөһәң һөттөң ойоуы ла ихтимал.\nҠымыҙ хәрәкәт ярата. Күберәк туҡыған һайын ул ҡуйыра, тәмләнә бара. Шуға күрә лә хужалар шифалы эсемлекте бер ваҡытта ла иғтибарһыҙ ҡалдымай. Әҙер эсемлек аҙнаһына өс тапҡыр «Асы» шифаханаһына оҙатыла. Ҡусҡаровтарҙың ҡымыҙын ауылдаштары ла яратып эсә.\nТиҫтәнән ашыу баш һыйыр, 200 баш йылҡы. Ҡусҡаровтарҙың ҡул ҡаушырып ултырырға ваҡыты юҡ. Ғаиләлә балалар ҙа бәләкәй саҡтан эшкә өйрәнеп үҫә.\nӘсәнән күргән тун бескән, атанан күргән уҡ юнған тигән һымаҡ, Ҡусҡаровтарҙың улы ата-әсәһенең юлын - ауыл хужалығын һайлаған, район хужалыҡтарының береһендә ветеринар булып эшләй. Әле ул умартасы һөнәрен дә үҙләштерә башлаған. Өлкән ҡыҙҙары быйыл ғына ҡулына диплом алған, кеселәре студент. Ғаиләнең төп маҡсаты балаларын үҙаллы тормошҡа ныҡлап аяҡ баҫтырыу. Өлгө эҙләп ситкә йөрөргә кәрәкмәй\nҠусҡаровтарҙың тормош рәүеше ауылда эш юҡ тип зарланыусыларға тапҡыр яуап. Теләк һәм тырышлыҡ булғанда матур итеп донъя көтөргә лә, табыш алырға ла мөмкин.