Ялҡытҡыс мәжбүри белем биреүгә алмашҡа заманса интерактив даирә килә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n13 декабря 2016 — 15:58 ГТРК «Башкортостан»\nЯлҡытҡыс мәжбүри белем биреүгә алмашҡа заманса интерактив даирә килә.\nУҡытыусылар һәм балаларға ул ниндәй өҫтөнлөктәр бирә һәм уның ыңғай яҡтары менән кәмселектәр нисбәте ниндәй. Интерактив белем биреү системаһы аралашсыларҙы иҫәпкә алмай. Компьютер һорауҙарына балалар үҙ-аллы яуап бирә, хаталар булһа миҫалды яңынан эшләй. Был ҡыҙҙар һәм малайҙар өсөн белем үҙләштереү мауыҡтырғыс бер уйын ғына. Башҡаланың 30-сы балалар баҡсаһы мәғлүмәт технологияларына нигеҙләнгән уйын бүлмәһен әле ике аҙна тирәһе генә файҙалана. Педагогтар һәм балаларҙың хыялын Берҙәм Рәсәйҙең ғәмәли эштәр проекты бойомға ашырған. Хәҙер бында мәктәпкә әҙерлек дәрестәре күңелле шарттарҙа үтә. Тәрбиә һәм белем биреү эшмәкәрлегендә интерактив технологиялар ҡулланыу заман талабы, ти белгестәр. Компьютер, интерактив өҫтәл, виртуаль лаборатория – быларҙың барыһы ла бала иғтибарын оҙаҡҡа үҙенә йәлеп итә. Көндәлек тормошта һәр кем дә осратмаған хәлде күҙаллап, төрлө тәжрибәләр үткәреү ҙә виртуаль ысынбарлыҡ мөғжизәһе.Замана балалары яңы, цифра быуыны вәкилдәре. Улар өсөн техника менән эш итеүҙең һис ҡыйынлығы юҡ. Ғәҙәттәге дәреслек менән дәфтәр генә түгел, беҙ күнеккән белем биреү алымдарын да уларҙың кисәге көн тип таныр мәле йыраҡ түгел. Үткән заман арбаһынан баш тартып киләсәккә ете миль оҙонлоғо аҙымдар менән хәрәкәт итергә аҡса яғы ғына тарыраҡ. Бушлай белем биреү учреждениелары өсөн интерактив йыһаздар артыҡ ҡиммәткә төшә.


"БАШвесттың" тыуған көнөнә беҙ "Персонал" бешерҙек\nБына, ниһәйәт, көтөп алынған көндәр үтеп тә китте. Башҡо ртостанда йәшәүсе һәр кем өсөн ҡәҙерле булған Республика кө нө шаулап - гөрләп артта ҡалды.\nБеҙҙең гәзит өсөн 11 октябрь көнө - икеләтә байрам. Өс йы л элек нәҡ ошо көндә, ҡалабыҙ милли байраҡтарға күмелгәндә, интернет киңлег ендә "БАШвестЪ" электрон гәзите, Башҡортостан Республикаһының тә үге интернет - баҫмаһы, уңайһыҙланып ҡына үҙенең тәүге аҙымы н эшләне. Ул саҡта беҙ үҙ\nуҡыусыларыбыҙҙы яңы саҡ өйрәнә, эш кимәлен самалай ғына ине к әле. Аҡрынлап яңы проекттар барлыҡҡа килә башланы, республиканың интернет - берекмәһендә тотҡан урыныбыҙ ҙа нығыны. Гәзит өсөн өс йыл - аҙ ваҡыт түгел, шуға күрә ҙур ғорурлыҡ менән беҙ үҫтек һәм үҫәбеҙ тип әйтә алабыҙ. Һәм әгәр ҙә бөгөн һеҙ беҙҙең ресурст а тәүге тапҡыр икән, махсус һеҙҙең өсөн - иҫбатлауҙар студияла!\n1. Беҙҙе бөгөн ҙур теләк менән республикала ғына түгел, с ит илдәрҙә лә уҡыйҙар.\n2. Һәм быны бер юлы өс телдә эшләргә була - һәләтлек кенә\n3 . Һуғыштан һуң йоҙроҡ болғамайбыҙ. Баш ҡала һәм республ ика яңылыҡтары - факт буйынса сайтҡа урынлаштырыла. Нисек ке нә булмаһын, "БАШвестЪ"\nхәбәрселәренең тиҙ эшләүен, мәғлүмәттәренең һәр саҡ ысынбар лыҡҡа тап\nкилеүен, "ҡулдарының оҙон булыуын" танырға тура килә.\n4. Уҡыусыларыбыҙға бар көсөбөҙгә ярарға тырышабыҙ, шуға к үрә улар өсөн\nмәғлүмәттәрҙән башҡа мауыҡтырғыс һәм шул уҡ ваҡытта файҙалы\nла материалдар әҙерләнә.\n5. Айырыуса ялҡауҙар өсөн эҙләү системаһы бик уңай урынла шҡан, уҡып туя\nалмаусылар өсөн мәҡәләләр архивы эшләй, әүҙемдәр өсөн көн ҡаҙағында\nмәсьәләләр буйынса һорау алыуҙар, приз яратыусылар өсөн - к онкурс һәм\nвикториналар һәр саҡ әҙер.\nШулай... Тағы ла 95 пункт бар. Дауам итергә була, әлбиттә , тик кәрәкме һуң\nКамиллашыуҙың юҡтыр сиктәре, тигән аҡыл эйәләре. Был һүҙҙ әр аҫтына үҙ ҡултамғабыҙҙы ҡуйып, беҙ үҙебеҙгә хөкөм сығарҙыҡ - һәм тағы ла үҫергә,\nуҡыусыларыбыҙ рәтенә компьютер менән файҙаланыусыларҙы тағы\nла күберәк йәлеп итергә тырышып ятҡан көнөбөҙ. Был шаяртыу,\nәлбиттә, bashvest. ru - ға улар үҙҙәре килә, сайтҡа инеүселәр статистикаһын ҡарап үҙеге ҙ ҙә быға инана алаһығыҙ. Сәбәп - "Башинформ" агентлығы интернет - гәзитенең\nбер урында тормауында. Йыл башынан беҙҙең төҫ - ҡиәфәтебеҙ үҙгәрә төштө , сайтҡа яңы төҫтәр өҫтәлде. Быны уҡыусыларыбыҙҙан тыш, белгестәр ҙә баһа ланы: быйылғы йылдың июнь айында "БАШвестЪ" гәзитенең глобал ь селтәргә индергән өлөшөн баш ҡаланың "Интернет - Өфө" конкурсында "Йәмғиәт, фә н һәм\nмәҙәниәт" номинацияһында беренсе урын менән билдәләне. Еңеү ҙән алған хис - тойғолар бер аҙ һыуына төшкәс, федераль кимә лгә сығып ҡарарға булдыҡ. Тиҙҙән "Рәсәй рунеты" тип исемләнгән Рәсәй конкурсына йомға ҡ яһаласаҡ, тын да алмай уның һөҙөмтәләрен көтәбеҙ.\nТағы ла, гәзиттә яңы тәртип бите донъя күрҙе, хәҙер матер иалдан\nсыҡмайынса ғына "Бүлектәрҙәге яңылыҡтар" менән танышырға м өмкин.\nБөгөн, тыуған көнөн билдәләгәндә, "БАШвестЪ" маскаларҙы с исергә ҡарар итте, "Персонал" бүлегендә уҡыусылар әлегә тиклем фамилиялар ы аша ғына\nбелгән ижади төркөм менән таныша аласаҡ. Осрашҡанға тиклем.


Баш ҡала халҡын «Әҙәби бала саҡ»ҡа сәйәхәткә саҡыралар // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡала халҡын «Әҙәби бала саҡ»ҡа сәйәхәткә саҡыралар\n16:17, 28 августа 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 28 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n1 сентябрҙә Башҡортостандың Милли музейында «Әҙәби бала саҡ» акцияһына йомғаҡ яһау тантанаһы була. 5 марттан 25 авгусҡаса Милли музей ХХ быуатта нәшер ителгән балалар өсөн китаптар, китап уҡыусы балалар төшөрөлгән фотоһүрәттәр ҡабул итте. Белем көнөндә акцияға йомғаҡ яһала.\nМузейҙа 1940-1980 йылдарҙағы балалар әҙәбиәтенең уҡыу залы асыла. Бында килгән һәр кем бала саҡта ата-әсәһенең, олатай-өләсәйҙәренең ниндәй китап яратҡанлығын белә, шиғырҙар һәм әкиәттәр, мажаралы һәм тарихи әҫәрҙәр уҡый ала. Тәҡдим ителгән йыйынтыҡтарҙың барыһын да музейға Өфө халҡы бүләк иткән.\nШулай уҡ ҡунаҡтар 1960-1980 йылдарҙа белем алған уҡыусыларҙың мәктәп кәрәк-яраҡтарын күрәсәк, ХХ быуат уртаһындағы әлифбалар һәм дәреслектәр менән танышасаҡ. «Уйҙа ғына ҡағыҙ китаптар, ҡараны дәфтәргә тамыҙмаҫ өсөн хәрефтәрҙе матур итеп яҙырға кәрәк булған осорға күсергә мөмкин буласаҡ», — тип билдәләнеләр акцияны ойоштороусылар.\nСара Совет урамы, 14 адресы буйынса көндөҙгә сәғәт 12-лә асыла. Телефон: 273-50-27.\nТеги: башҡортостандың милли музейы,китап уҡыу,акция


Әйҙә, Һынныға, көс һынашырға! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Әйҙә, Һынныға, көс һынашырға!\nӘйҙә, Һынныға, көс һынашырға! 27.06.2018 // Яңылыҡтар / Анонстар\nРеспубликаның машина менән һауыу, яһалма ҡасырыу операторҙары, зоотехник-селекционерҙар конкурсы уҙҙы\nБашҡортостандың иң яҡшы 120-нән ашыу малсыһы Благовар районындағы “Башкирагроинвест” йәмғиәтенең Һынны йәйләүендә машина менән һауыу операторҙарының – 43-сө, һыйыр малын яһалма ҡасырыу операторҙарының – 26-сы, зоотехник-селекционерҙарҙың беренсе республика конкурсына йыйылды.\n– Малсылыҡ юғары квалификациялы белгестәргә ҡытлыҡ кисерә, шуға ла үҙ эшенең оҫталары конкурсының әһәмиәте юғалмай. Был белемде һәм квалификацияны үҫтерергә, коллегалар менән тәжрибә уртаҡлашырға булышлыҡ итә, – тине Башҡортостан ауыл хужалығы министры урынбаҫары Ревнер Бәйтуллин, сарала ҡатнашыусыларҙы сәләмләп.\nБылтырғы конкурста Благовар районы һауынсыһы еңеп сыҡҡанға, йола буйынса сара уларҙа үтте. Район хакимиәте башлығы Юрий Коземаслов белдереүенсә, төбәктә етештерелгән тауарҙың 95 проценты ауыл хужалығы тармағына тура килә. Шуға ла Благовар еренең ҡунаҡтарҙы яҡшы әҙерлек менән ҡаршы алыуы, сараны юғары кимәлдә ойоштороу өсөн бөтә уңайлыҡтар ҙа тыуҙырыуы аңлашыла. Ә бит хужаларға еңелдән тура килмәне, сөнки тәүге тапҡыр өс конкурс бер көндә һәм урында ойошторолдо.\n– Былтыр беҙҙең Күгәрсен районынан Салауат Байғүбәков яһалма ҡасырыу буйынса иң яҡшы оператор исемен яуланы, шуға ла сара беҙҙә үтергә тейеш ине. Әммә өс сараны бер юлы үткәреү иҡтисади яҡтан отошло. Благоварҙар матур әҙерләнгән, ойоштороусыларға дәғүә юҡ, – тине конкурстың судьяһы, Күгәрсен районы ауыл хужалығы идаралығының баш зоотехнигы Ғәле Айытов.\nЫсынлап та, өс конкурс бергә ойошторолоуға ҡарамаҫтан, бер ниндәй аңлашылмаусанлыҡ булманы. Һәр кем үҙ эшен лайыҡлы атҡарып сыҡты. Конкурсанттар ҙа яҡшы әҙерлек менән килгән.\nМашина менән һауыу операторҙары араһында башҡаларҙан ихласлығы, тырышлығы менән айырылып торған Наталья Нуриманова еңеү яуланы. Шаран районының “Шаранагрогаз” йәмғиәтендә эшләгән 52 йәшлек ханым 1985 йылдан бирле малсылыҡ тармағында. Икенсе һәм өсөнсө урындарҙы Балтас районының “Нур” йәмғиәтенән Гөлфая Хәсбиева менән Благовар районының “Башкирагроинвест” йәмғиәтенән Рәзилә Хисаметдинова алды.\nЯһалма ҡасырыу операторҙары араһында Дәүләкән районының “Регионагро” йәмғиәтенән Һәүбән Шәйхетдинов чемпион булды. Саҡмағош районының “Герой” колхозынан Гөлшат Солтанова – икенсе, Әбйәлил районының “Красная Башкирия” хужалығынан Венера Кәшәева өсөнсө урын яуланы. Шәхси хужалыҡтарҙы хеҙмәтләндергән белгестәр араһынан иң яҡшы яһалма ҡасырыу операторы исеменә Тәтешле ветеринар станцияһынан Ринат Борханов лайыҡ булһа, Мәләүездән Софья Подшивалова, Хәйбулланан Флүр Кәлимуллин призлы урындарҙы бүлеште.\nХужалыҡтарҙа зоотехник-селекционерҙар эшен йәнләндереүгә, үҫтереүгә иғтибарҙы арттырыу маҡсатында ойошторолған конкурс та маҡсатына иреште.\n– Мин 10 йыл ошо өлкәлә селекция эше менән шөғөлләнәм. Хужалыҡ килемле эшләһен өсөн һөтсөлөктә лә, малсылыҡта ла заманса алымдарҙы, технологияларҙы ҡулланыу мөһим. Конкурс иһә был тармаҡҡа йәштәрҙе йәлеп итергә булышлыҡ итәсәк, – ти был ярыштың еңеүсеһе Сергей Маганев.\nСтәрлетамаҡ районының Калинин исемендәге хужалыҡта зоотехник булып эшләгән егеткә ни бары 31 йәш. Әлбиттә, аҙлап булһа ла, был тармаҡҡа йәштәрҙең килеүе ҡыуаныслы.\nМәләүездән икенсе урынды алған Мансур Бикбулатов, Учалының “Байрамғол” хужалығынан өсөнсө урындағы Илнур Зыянғолов та юғары һөҙөмтәләре менән лайыҡлы ғорурлана ала.\nЕңеүселәр, шулай уҡ яҡшы күрһәткестәргә өлгәшкән белгестәр Ауыл хужалығы министрлығы, ошо тармаҡҡа ҡараған ойошмаларҙан ҡиммәтле бүләктәр алып, хеҙмәттәрен лайыҡлы баһалағандары өсөн ҡыуанышып таралышты.


Юл һәм транспорт өсөн бүленгән аҡсаларҙың яртыһы ғына үҙләштергән | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n13 ноября 2019 — 13:44 ГТРК «Башкортостан»\nРайон һәм ҡалаларға суммаларҙы йыл аҙағына тиклем үҙләштереү бурысы ҡуйылды. Был турала Республика хөкүмәтендә Беренсе Вице-Премьер Андрей Назаров рәйеслегендә үткән төҙөлөш һәм транспорт сәғәтендә әйтелде. 2019 йылға Башҡортостандың Юл фонды 24 миллиард ярым һум күләмендә раҫланған. Был уҙған йыл менән сағыштырғанда 28 процентҡа күберәк. Шуларҙың 5 миллиард 218 миллионы федераль бюджеттан йәлеп ителгән. Аҡсаның барыһы ла тиерлек ремонтлау, төҙөү һәм реконструкциялау өсөн объекттарға бүленгән. 1 ноябргә алынған мәғлүмәттәр буйынса, дөйөм сумманың 12 миллиард һумдан ашыуырағы ғына үҙләштерелгән.


“Вечный зов”тағы күпер ремонтланасаҡ\n9 Декабрь 2019, 17:40\nУҙған быуаттың 70-се, 80-се йылдарында төшөрөлгән билдәле кинотаҫма – “Вечный зов” фильмын әле лә яратып ҡарайбыҙ. Уның тап Башҡортостанда төшөрөлөүе лә республика халҡы өсөн оло бер ғорурлыҡ.\nБына ошо фильмда күрһәтелгән иҫке күперҙең яҙмышы тураһында һуңғы арала күп яҙҙылар, һөйләнеләр. Ә эш бына ниҙә: Белорет ҡалаһы янында быуа аша һалынған оҙон ағас күперҙе алыҫ 30-сы йылдарҙа металлургия комбинаты төҙөгән һәм аҙаҡ тәртиптә тотҡан булған.Һуңғараҡ 550 метрлыҡ ҡоролма ташландыҡ хәлгә төшә. Һуңғы бер нисә йылда унан хатта үтеп йөрөргә лә тыйғандар.\nКөҙ көнө интернет киңлектәрендә күперҙе һүтәсәктәр икән тигән хәбәр таралғайны. Йәмәғәтселек быға ҡырҡа ҡаршы төшөп, ҡайҙа ғына мөрәжәғәт итмәне. Был мәсьәлә “Ҡала мөхите сәғәте”ндә ҡаралды, ошонда уҡ яр буйын төҙөкләндереү проектын башларға һәм күперҙе тергеҙеү буйынса бөтә мөмкин варианттарҙы ла тикшерергә тигән ҡарар сығарылды. Ошонан һуң Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары – торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Борис Беляев Белоретҡа барып, кәңәшмә үткәрҙе.\nБелгестәр һанауы буйынса, күперҙе тергеҙеү өсөн 30-50 миллион һум аҡса талап ителә.


Ауырлыҡтар аша бирелгән бәхет\n11 Февраль 2019, 13:12\nБала сағы һуғыш йылдарына тура килгән инәй-олатайҙарҙың барыһының да яҙмыштары еңелдән булмаған. 1939 йылда Йылайыр районының Бикйән ауылында тыуған Шәкирйән Юламанов та үҙ ғүмерендә ауырлыҡ һәм михнәттәрҙе күп күргән.\n«Ударник» колхозы рәйесе булып эшләгән атаһы Fәлимйән Fәрифулла улын 1942 йылда фронтҡа алалар. Барлыҡ донъя мәшәҡәттәре әсәһе Хәмдениса Дауыт ҡыҙының иңенә төшә. Хужалыҡта һауынсы булып эшләгән ҡатындың алдында береһенән-береһе ваҡ балаларын: Ишҡәле, Кәримә һәм Шәкирйәнде үҫтереп аяҡҡа баҫтырыу бурысы тора. Fаилә башлығы һуғышҡа алынған йылда уҡ фронтта һәләк булып ҡала. Өс йәшендә генә атайһыҙ ҡалған Шәкирйәнде алда тағы ла хәтәрерәк ауырлыҡ көткән икән. Эшләп йөрөгән әсәһе тиф ауырыуын йоҡтороп, сәсрәп ауырып китә. Оҙаҡламай ул да гүр эйәһе була. Балалары үкһеҙ етем тороп ҡала.\n—Февраль айында атайҙың ҡустыһы Айса ағай өсөбөҙҙө лә бер толопҡа төрөп, ат санаһына ултыртып, Һабыр балалар йортона алып барҙы. Волость үҙәге булған ауылда ҙур мәктәп, дауахана бар ине. Аслыҡты күп күрҙек беҙ, тамағыбыҙ икмәккә туйманы. 1954 йылда яҡшы уҡыған, тәртипле балаларҙы һайлап алып Юлдыбай балалар йортона оҙаттылар. Араларында мин дә бар инем. 7-се кластан 10-сы класҡа тиклем шунда белем алғас, өс туған Сәғәҙей ағайым менән Кушнаренко ауыл хужалығы техникумының агрономия бүлегенә уҡырға юлландыҡ,—тип хәтерләй Шәкирйән ағай.\nДиплом алғас, тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта һәм ике йыл «Башҡорт» совхозы бүлексәһендә агроном булып эшләй. Үрге Fәлелә Айса ағаларында йәшәп эшләгән егет үҙенең яҙмышын тап ошо ауылда осрата ла инде. Хәл былайыраҡ була. Ул ваҡытта 6-сы класта уҡып йөрөгән Эльмира исемле ҡыҙ бер көндө ауыл магазинына һабын алырға тип барған була. Бер ваҡыт магазинға стрелкалы ҡара салбар, һары шаҡмаҡлы күлдәк кейгән Шәкирйән килеп инә. Ҡыҙ был шәп егетте күреүҙән бик оҙаҡ иҫен йыя алмай тора. Егет тә матур ҡыҙҙы бер күреүҙән оҡшата. 1963 йылда, 8-се класты тамамлағас, Шәкирйән мине осрашыуға саҡырҙы һәм беҙ танышып, дуҫлашып киттек. Шул уҡ йылда ул Баш-ҡорт аграр институтының «Агрономия» факультетына, ә мин Сибай педагогия училищеһына уҡырға индек. Студент йылдарында хатлашып-сәләмләшеп торҙоҡ. 4 йылдан һуң мин тыуған ауылыма ҡайтып мәктәптә эш башланым,—тип дауам итә Эльмира Хәбибулла ҡыҙы.\n1968 йылда институтты тамамлаған Шәкирйән Юламановты «Башҡорт» совхозының үҙәге булған Матрайға орлоҡсолоҡ буйынса өлкән агроном итеп эшкә алалар. Шулай матур ғына эшләп йөрөгәнендә райондың партия комитетына саҡырып, райондың комсомол ойошмаһы секретары итеп тәғәйенләйҙәр. Йылдан-йыл йәштәрҙең араһындағы мөхәббәт нығынғандан-нығына бара. 1970 йылдың ғинуарында, селлә тип ҡарап тормайынса, Шәкирйән Юламанов ат егеп Йылайырҙан Үрге Fәлегә кәләш әйттерергә сыға. Февралдә йәштәр туй үткәрә һәм икәүләшеп Йылайыр район үҙәгендә йәшәй башлай. Йәш ғаиләгә өс бүлмәле фатир бирәләр. Ике йылдан һуң ғаилә башлығын кире «Башҡорт» совхозына баш агроном итеп эшкә саҡыралар. Элек партия ҡайҙа ҡушһа, шунда эшләгәндәр. Юламановтар ҙа оҙаҡ уйлап тормай Матрайға күсеп ҡайта. Үҙҙәре әйтеүенсә, уларҙың иң күңелле, дәртле йылдары тап ошо ауылда үтә. Бер-бер артлы өс балалары—Илдар, Зөфәр һәм Гөлгөнә тыуа. Эльмира Хәбибулла ҡыҙы башланғыс кластарҙа һабаҡ бирә. Үҙ эшенә яуаплы ҡарағаны һәм районда мул уңыш алыуға өлгәшкәне өсөн баш агроном Шәкирйән Юламановты Мәскәүгә ВДНХ-ға ебәрәләр. Баш ҡаланан бер рюкзак һәм бер сумка мандарин, һәм ғүмерҙә лә күрмәгән грейпфруттар алып ҡайтҡанын ҡатыны әле лә хәтерләп һөйләй. Артабан Шәкирйән ағайҙы Иван-Ҡыуалат ауылына, «Һамар» совхозына баш агроном итеп ебәрәләр. Fаиләһе менән күсеп барған ир-егет бында ла һынатмай, тырыш хеҙмәт өлгөһө күрһәтә. Алты йылдан һуң тәжрибәле агрономды яңы ойошторолған хужалыҡҡа—«Һабыр» совхозына эшкә саҡыралар. Шулай итеп, 1990 йылда Шәкирйән Fәлимйән улы ғаиләһе менән Һабыр ауылына барып төпләнә. Баш агроном һәм производство буйынса директор урынбаҫары булып тәғәйенләнгән белгес ең һыҙғанып эшкә тотона. Талапсан, шул уҡ ваҡытта кешенең хәлен аңлап, ярҙам ҡулы һуҙырға торған етәксене урындағы халыҡ үҙ итә, уға оло хөрмәт менән ҡарай. Һабыр балаларын уҡытҡан ҡатыны ауылдың йәмәғәт тормошонда ҡайнап йәшәй. 8 йыл «Душауай» халыҡ фольклор ансамблен етәкләй, ветерандар Советы рәйесе була.\nЮламановтар ғаиләһенең уңғанлығын ауылдаштары ла иҫбатлай. Күптәр тап уларҙан баҡсасылыҡ серҙәренә өйрәнгән. 2018 йылдың йәйендә һаулыҡтарына бәйле Шәкирйән һәм Эльмира Юламановтарҙы кейәүе менән ҡыҙы Сибайға, үҙҙәренең эргәһенә күсереп ала.\nБар ғүмерен ер эшенә бағышлаған Шәкирйән Fәлимйән улы Юламановтың намыҫлы хеҙмәте Йылайыр районы хакимиәтенең, Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Почет грамоталары менән билдәләнгән. Эльмира Хәбибулла ҡыҙы «Рәсәй мәктәптәренең уҡытыу алдынғыһы» маҡтаулы исемен йөрөтә, Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының, Ҡоролтай башҡарма комитетының Почет грамоталары менән бүләкләнгән.\nБер-береһен күҙ ҡарашынан аңлап, ҡулға-ҡул тотоношоп ғүмер юлынан барыусы Юламановтар киләһе йылда үҙҙәренең алтын туйын билдәләргә йыйына.


Йүнсел ғаилә ил биҙәге\nАуырғазы районында йәшәүсе Ғәзизуллиндар бынан бер-нисә йыл элек ҡола яланда ферма төҙөп, бөгөн уның уңыштарын барлай.\nЙәшелсә үҫтереү менән бергә бер-ике баш малдан башланған шөғөл хәҙер ҙур хужалыҡ булып үҫешкән. Ғәзизуллиндар фермерлыҡ эшенә көтмәгәндә тотона. Әлбиттә, бер нәмә лә еңел бирелмәй. Шулай ҙа ҡасандыр зоотехник булып эшләгән ғаилә башлығының ауыл хужалығы тармағын белеүе ныҡ ҡына ярҙам итә.\nБыйыл хужалыҡ һөт үткәргес ҡоролмаларын алыуға өлгәшә. Эш үҙен аҡланы, ти хеҙмәткәрҙәр. Һауылған һөттөң бер тамсыһы ла ергә түгелмәй фильтр аша үтеп, тура һыуытҡысҡа төшә.\nӘлеге көндә тәүлегенә 750 литр һөт һауып алына. Аҡты ҡулаҡсаға алмаштырыу ҙа уңышлы хәл ителә. Ул урындағы һөт заводына 20-22 һумға оҙатыла. Был хужалыҡты үҫтереүгә лә, хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын ваҡытында түләүгә лә етә. Әйткәндәй, ауылдағы буш ятҡан урында яңы ферма ҡалҡып сығыуы, халыҡты ла эшле итә. Ҡышҡы миҙгелдә 8 кешегә эш урыны булдырылһа, йәйге көндәрҙә эшсе көстәр күберәк йәлеп ителә.\nКиләcәктә ғаилә 110 баш һыйырға иҫәпләнгән, заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған мал һарайын төҙөмәксе. Уға әле үк нигеҙ һалынған. Был киләсәккә яңы маҡсаттар ҡуйған хужалыҡта эш урындара тағы ла арта тигән һүҙ.


“Йәйғор” балҡышы – театрҙа » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » “Йәйғор” балҡышы – театрҙа\n“Йәйғор” балҡышы – театрҙа\nйәки Әбйәлилдәр бар яҡтан да талантлы\nБала саҡта кем генә артист булырға хыялланмай икән?! Сәхнәлә йырлаған йырсыны үҙҙәре тип хис иткән, йә булмаһа, бейеүсене күҙәткәндә һикереп төшөп бергә бейерҙәй булып ултырған кешеләр һәр ерҙә осрай. Ә сәхнәлә барған спектаклдә геройҙар менән бергә илап, көлөп, күңеленән генә үҙҙәренсә яуап биреп, театр донъяһында йәшәүселәр ҙә таныштыр, моғайын. Шуғалыр ҙа мәктәптәрҙә, балалар баҡсаларында, төрлө уҡыу йортонда ижади түңәрәктәр уңышлы эшләй. Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетына һәр йыл һайын конкурс ҙур була. Тик һирәктәргә генә профессиональ сәхнәгә сығыу бәхете эләгә. Ә имтихандарҙы бирә алмағандар, шулай уҡ сәхнәгә ғашиҡ булып та, имтихандарға барырға батырсылыҡ итмәгәндәр ғүмере буйы күңелендә шул һөйөүҙе һаҡлай, күңелендә быҫҡып ҡына янған өмөттө йөрөтә. Башҡа һөнәрҙә үҙен таба, ғаилә ҡора, тормошо ла матур бара, әммә сәхнәгә сығып уйнау теләге һүрелмәй.\nӘбйәлил районының “Йәйғор” халыҡ театры ана шундай ғашиҡ йәндәрҙе үҙенә туплаған. Илле йылға яҡын тарихы булған коллектив ниндәй генә спектаклдәр ҡуймаған да, кемдәрҙе генә сәхнәгә сығармаған икән?! 1970 йылда Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Римма Заһрый ҡыҙы Солтанова район мәҙәниәт йортонда театр түңәрәге ойоштора. Уға 1991 йылда “халыҡ театры” тигән статус бирелә. Әбйәлил халҡы улар уйнаған “Зимагорҙар” ( С. Мифтахов, 1972 йыл), “Башмағым” (Х. Ибраһимов, 1975 йыл), “Әсә хөкөмө” (Ә. Атнабаев,1983 йыл) спектаклдәрен һаман да һағынып һөйләй. 2002 йылда халыҡ театрын етәкләү режиссер Илүзә Шәйәхмәтоваға тапшырыла. Ваҡытлыса китапханала эшләүен иҫәпләмәгәндә (унда ла өгөтләүгә бирелеп кенә ризалаша), ул театрға хыянат итмәй, ижади тормошон, һәләтен спектаклдәр сығарыуға, яңы таланттар эҙләүгә арнаған.\nКоллективҡа башлыса 6 – 7 кеше йөрөй, сөнки спектаклдәрҙә ролдәр һаны шунан үтмәй. Ә теләүселәр, айырыуса ҡатын-ҡыҙҙар, күп. Әнғәм Атнабаевтың 13 – 15 кеше ҡатнашҡан “Балаҡайҙарым” әҫәре менән Ғабдулла Әхмәтшиндың “Тальян гармун”ын барыһы ла һағына. Репетициялар ҙа, ауылдар буйлап спектакль ҡуйыу ҙа күңелле һәм мажараларға бай була. Берәү йән тирен сығарып эшләгәндә кемдер илке-һалҡы ғына йөрөһә, уңыштарға өлгәшеп булмай. Шуға күрә “Йәйғор”ға тик фанаттар ғына йыйылған, тип әйтергә мөмкин. Бер тулҡында булған, бер маҡсат менән янған, тырыш, талантлы, бер һүҙле, әммә төрлө йәштәге, төрлө ауылда йәшәгән төрлө һөнәр кешеләрен осраттым унда. Иң йәше – Иҙел Хәлимов 11-се класс уҡыусыһы булһа, иң ололары – Мәрғүбә апай Оморҙаҡова, Нуриҙә апай Илһамова. Уҡытыусы, тәрбиәсе, диспетчер, шофер һөнәренә эйә булған егет-ҡыҙҙар ысын артистарҙан кәм уйнамай.\nИлгиз Истамғәлин һөнәре буйынса уҡытыусы. Илүзә Мөҙәрис ҡыҙы уны Тал Ҡусҡары ауылында Айһылыу Йәғәфәрованың “Ҡыпсаҡ ҡыҙы” спектакленән өҙөк уйнағанында күреп, үҙенә саҡыра.\n– Бала саҡта инсценировкаларҙа, өҙөктәрҙә уйнап йөрөй торғайным. Гел генә берәй спектаклдә башынан алып аҙағына тиклем уйнарға хыялландым. Шуға күрә был саҡырыу минең өсөн күктән төшкән бәхет ине. Әле ике миҙгел генә эшләйем, “Ҡыҙҙар ниңә илай?” (Ф. Бүләков) һәм “Йәшлегем тирәктәре” (К. Аҡбашев) драмаларында ҡатнаштым. Режиссерҙың өйрәтеүе һәр кешегә тормошта кәрәк, сәхнәләге ситуация тормошта осраһа, тиҙ генә уның кәңәштәре иҫемә төшә. Тәүҙә ҡаушау, оялыу бар ине, хәҙер рәхәтләнеп уйнайым. Әйтерһең дә, сәхнә өсөн генә тыуғанмын. Таныштарым тәүҙә аптырай ине, хәҙер, быйыл нимәне ҡуяһығыҙ, һин уйнайһыңмы, тип һорай башланы, – тип үҙе менән таныштырҙы Илгиз Истамғәлин.\nТеатр труппаһы күптән бер туғандар кеүек йәшәй. Хәл-әхүәлдәрен белешәләр, ҡунаҡҡа йөрөшәләр. “Алтын тирмә” тапшырыуына барып, Ҡыйғы халыҡ театры менән белем һәм отҡорлоҡта көс һынашҡандар. Хатта ошонда уйнап йөрөп, Марат Фәттәхов менән Зәлиә Хәлисова араһында мөхәббәт уты тоҡанып, ғаилә ҡорғандар. Яңғыҙы өс ул үҫтергән дуҫтарының изге күңелле, етмәһә, уның ҡыҙыҡһыныуын аңлаған ҡатынды осратыуына айырыуса шатлана “Йәйғор”ҙар. Фәттәховтарҙы театраль ғаилә тип тә атарға була хәҙер, сөнки “Ҡыҙҙар ниңә илай?” спектаклендә уртансы улдары Нияз да ҡатнашҡан. Балалар тигәндәй, бында йөрөгән үҙешмәкәр артистарҙың күбеһе – күп балалы ата-әсәләр. Улар үҙҙәренең балалары ҡатнашлығында айырым әкиәт сәхнәләштерергә хыяллана.\nХалыҡ театры режиссеры рәссам да, декоратор ҙа, музыкаль биҙәүсе лә ролен үтәй. Репертуар һайлағанда ул актерҙар менән бергә фекер алыша, уларҙың талантын, йәшен, буй-һынын, дикцияһын, холоҡ-фиғелен күҙ уңында тотоп, ролдәр бирә. Илүзә Мөҙәрис ҡыҙы ир-егеттәр роленә кеше етмәгән саҡта төрлө ойошмаға барып та таланттар эҙләгән. Тап шул саҡта Буранбай Һөйәрғолов, Айҙар Шәкиров менән таныша. Улар бөгөн талантлы артистар булараҡ танылыу яулаған. Халыҡ театрҙары араһында үткәрелгән “Алтын тирмә” республика фестивалендә 3-сө урын яулау – “Йәйғор”ҙоң ныҡышмалылыҡ, берҙәмлек, дуҫлыҡ һәм талант емеше ул.\nКоллективтың уңыштары тураһында һүҙ йөрөткәндә, уның етәксеһе тураһында ла яҙып үтеү мотлаҡ. Мәктәп йылдарында сәхнәнән төшә белмәгән Бөрйән ҡыҙы Стәрлетамаҡ мәҙәниәт техникумында Флүрә Мотаһар ҡыҙы Хөсәйенова класында белем ала. Тағы ла был ҡала уны буласаҡ ире, Әбйәлил егете Азамат менән таныштыра. Диплом алған йәш белгесте күлдәр һәм талантлылар төйәге үҙенә килен итеп төшөрә лә, таштай батыра. Ситтән тороп Өфө дәүләт сәнғәт академияһының режиссерҙар бүлеген тамамлай. Азамат Ғәли улы ҡатынының эшен аңлап, яратып ҡабул итә. Хатта эш сәғәте бөткәндән һуң йыйылған артистарға, улар менән бергә репетиция үткәргән ҡатынына төрлө тәмлекәс килтереп, сәй ҙә эсереп китә икән. Өс ҡыҙҙары буй еткереп килә, олоһо – Азалия “Йәшлегем тирәктәре” спектаклендә төп ролде уйнаған.\n– Халыҡ театрҙары, режиссерҙары өсөн осрашыуҙар, тәжрибә уртаҡлашыу етмәй. Башҡа райондар һәүәҫкәрҙәренең дә спектаклен күрге килә. Аллаға шөкөр, беҙҙә ныҡлы база, кәңәшләшер коллегаларым бар. Әбйәлил бит бар яҡтан да талантлы төбәк, районыбыҙҙа биш халыҡ театры эшләй. Байым, Дәүләт, Ташбулат, Амангилде ауылдарының артистары, уларҙың етәкселәре менән аралаша алабыҙ. Шулай ҙа эшебеҙҙе республика кимәлендә лә күрһәтке килә, – тип теләктәрен еткерҙе “Йәйғор” етәксеһе. – Үҙемдең күңелемә драма жанры оҡшай. Бөгөнгө көндөң проблемаларына ауаздаш булған “Юлдар ярҙа өҙөлә” (Н. Ғәйетбаев), “Балаҡайҙарым” (Ә. Атнабаев), “Ҡыҙҙар ниңә илай?” (Ф. Бүләков) спектаклдәрен сәхнәләштерҙек. Шулай ҙа тамашасылар беҙҙән комедия ла һорай. Тәжрибә бар, 2010 йылда коллектив менән Әминә Яхинаның “Аҡҡошом минең” пьесаһы буйынса спектакль ҡуйғайныҡ. Был ижад миҙгелендә лә йән дуҫтарыма әүерелгән артистарым менән эшләргә яҙһын!\nКүңел төпкөлөндәге хыялдарын тормошҡа ашырып, ябай тамашасыны артист булараҡ сәхнәгә алып сыҡҡан “Йәйғор” балҡышы оҙаҡ йылдар сәхнәләрҙе балҡытһын ине. Әбйәлил ере – таланттарға бай төбәк, хыялдарын тормошҡа ашырырға теләүселәр ҙә күп унда. Ә ул хыялдар ҙур сәхнәләргә ҡарап барлыҡҡа килһә лә, тап урындарҙа мөмкинлек булдырғанда ысынбарлыҡҡа әйләнәсәк.\nСығыу ваҡыты 17-02-2018, 07:00 | Ҡаранылар: 235\nАтай тубығынан башланған сәхнә


Сәхәбәләр ерләнгән Нарыҫтауҙа » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Сәхәбәләр ерләнгән Нарыҫтауҙа\nСәхәбәләр ерләнгән Нарыҫтауҙа 06.11.2012 // Йәмғиәт\nИлсеғол ауылы эргәһендәге изге Нарыҫтауға сәфәргә ҡойма ямғыр яуғанда ҡуҙғалдыҡ. Барыр еребеҙҙә Мөхәммәт пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре Зәйет улы Зөбәйер, Зөбәйер улы Абдрахман ерләнгән. Өҫкә ишелеп төшөрҙәй тойолған ҡара болоттар Өфөнө сыҡҡас та хәтһеҙ ваҡыт оҙатып килде. Ҡояш ҡалҡып, байтаҡ ара үткәс кенә асылды көн. Мәсет менән танышыу тантанаһының йәме китер инде тип борсолоуыбыҙ юҡҡа булған — Миәкә ерендә ап-аяҙ, һил һәм ҡояшлы көн ҡаршы алды.\nЕңел автомобилдәр бер-бер артлы килә тора, халыҡ ашыға-ашыға әллә ҡайҙан үҙенә саҡырып торған мәсеткә табан күтәрелә бара. Ғәҙәти булмаған тантананың шаһиттары республиканың төрлө төбәгенән йыйылған. “Ғәҙәти булмаған” тиеүебеҙҙең сәбәбе шунда: был — Рәсәйҙә изгеләр һәм әүлиәләр ерләнгән урында төҙөлгән тәүге мәсет. Уның нигеҙ ташы май айында ғына һалынған һәм биш манаралы ап-аҡ иман йорто ни бары биш ай эсендә ҡалҡып сыҡҡан. Изге бурысты 15-се төҙөлөш идаралығы хеҙмәткәрҙәре тормошҡа ашырған. Эш барышында ошо ерҙең ғәжәйеп көскә эйә булыуы, ҡөҙрәтлелеге йәнә раҫланған — эргә-тирәлә яуған ямғырҙың ҡыҙыу эш барған урында тамсыһы ла төшмәгән. “Әгәр үҙ күҙҙәрем менән күрмәһәм, был хәлгә һис кенә лә ышанмаҫ инем”, — ти урындағы “Яңырыу” (“Возрождение”) хәйриә фонды директоры Миңлейәр Йәнтүрин.\nХәҙерге тикшеренеүселәр раҫлауынса, сәхәбәләр Башҡортостан биләмәһендә 630-сы йылдарҙа йәшәгән. Улар Урал тауы һәм Ағиҙел йылғаһы буйҙарына Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең тәҡдиме буйынса ислам динен таратыу өсөн ебәрелгән булған. Мәсет төҙөүҙе ойоштороусылар әйтеүенсә, нәҡ беҙҙең төбәктең һайланыуы һис тә юҡҡа түгел, сөнки ата-бабаларыбыҙ иманлы, нурлы халыҡ иҫәпләнгән.\nБылтыр Зәйет улы Зөбәйер һәм Зөбәйер улы Абдрахман ерләнгән урын семәрле ап-аҡ тимер ҡоролма менән уратып алынғайны һәм сәхәбәләрҙең исеме яҙылған ҡәбер ташы ҡуйылғайны. Әле иһә, әйтеүебеҙсә, изгеләр ерләнгән Нарыҫтау итәгендә аҡ мәсет ҡалҡты.\nТантана Белорет районынан килгән Исмәғил хәҙрәттең аят уҡыуынан башланды. Артабан дәррәү тәҡбир әйтеп мәсеткә аяҡ баҫтылар. Аҙан тауыштары, Ҡөрьән уҡыуҙар тирә-яҡҡа яңғырап, нур таратты. Ысын мәғәнәһендә күркәм байрамға әүерелде иман йорто менән танышыу сараһы. Изгеләр рухына бағышлап доға ҡылынды, вәғәздәр уҡылды. Халҡыбыҙға бүләк итеп ебәрелгән бөтөн донъяға билдәле әүлиәләр өсөн Аллаһ Тәғәләгә рәхмәтле булып, рух яңыртыуҙан мосолман ҡәрҙәштәрҙең йөҙө балҡыны, күңеле сафланды. Һәр кем, үҙ өлөшөн индерергә теләп, изге урында ағас ултыртты, зыярат ҡылып, иман яңыртты.\nБинаны төҙөүгә күп көс һалған хажи Салауат Килдин әйтеүенсә, Төркиәлә, Сүриәлә һәм башҡа ғәрәп илдәрендә сәхәбәләр ерләнгән урындарҙа мәсеттәр бар. Ә бына Рәсәйҙә ошоғаса бындай изге эшкә тотоноусы булмаған.\n— Беҙҙә лә сәхәбәләргә хөрмәт күрһәтергә өйрәнергә кәрәк. Аллаһ Тәғәлә өлөшлө кешеләрҙе нәҡ төбәгебеҙгә ебәргән икән, уға рәхмәтебеҙҙе ошондай ғәмәлдәребеҙ менән еткерергә бурыслыбыҙ. Нарыҫтауҙағы изге урындың нуры тотош Рәсәйгә таралырына ышанабыҙ, — тине Салауат Әмирхан улы.\nМәсет манараһының бишәү булыуының да ғилләһе бар икән. Дүртәүһе — хәлифәләрҙе, ә урталағыһы Пәйғәмбәрҙе һынландыра, тиҙәр.\nБиләмә матур итеп ҡоймаланған. Төҙөкләндереү эштәре бөгөн-иртәгә тамамланырға тора. Әүлиәләр шишмәһе лә ҙур үҙгәреш кисергән. Ул да кәртәләп алынған. Шифалы һыуҙан ауыҙ итеү һәм ҡойоноу өсөн уңайлыҡтар тыуҙырылған. Ошо шишмә һыуы менән йыл әйләнәһенә сихәтләнергә мөмкин, сөнки ул туңмай. Составында көмөш булыу сәбәпле, иҫкермәй ҙә. Ял урыны ла булдырылған.\nМиңлейәр Йәнтүрин әйтеүенсә, Нарыҫтау итәгендә ҙур мемориаль комплекс буласаҡ. Теләүселәр Ислам дине һабаҡтары аласаҡ. Ҡунаҡхана ла төҙөмәкселәр, сөнки элек-электән ошо изге урынға сит илдәрҙән дә, башҡа төбәктәрҙән дә халыҡ күп килә. Илсеғол ауылының ветерандар советы рәйесе Рифҡәт Ниғмәтуллин әйтеүенсә, ата-бабалар борон-борондан Нарыҫтауға күтәрелгән. Көс-хәл менән атлағандар ҙа, үрмәләп йә имгәкләп, йылына бер тапҡыр булһа ла бында килергә тырышҡан.\nЭргәләге тау башында Иҙеүкәй менән Мораҙым ҡәберлегенә тимерҙән семәрләп эшләнгән ҡоролма ҡуймаҡсылар. Әлегә ул таштар менән уратылған.\nТарихи урындар онотола, тейешле иғтибарҙан ситтә ҡала, тип борсолоу белдерелгән мәлдә, сәхәбәләребеҙ ерләнгән тауҙа мәсет ҡалҡытып, теләгән һәр кемдең изгеләр рухына арнап доға ҡылыуы һәм намаҙ уҡыуы өсөн шарттар тыуҙырыу — бик сауаплы ғәмәл. Ошо эште башлаусыларға һәм уны атҡарыусыларға халыҡ оло рәхмәтен еткерҙе. Әйткәндәй, иман йорто йәмәғәтселек һәм республиканың хәйриә фондтары аҡсаһына төҙөлгән. Был — Миәкә ерендәге 23-сө мәсет.


Аҙна эсендә Өфөлә экологик өмәләрҙә 228 мең кеше ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАҙна эсендә Өфөлә экологик өмәләрҙә 228 мең кеше ҡатнашты\nТерриторияларҙы санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса айлыҡ сиктәрендә 9-16 апрелдә экологик өмәләрҙә 228 мең өфөлө ҡатнашты. Улар 21500 кубометрҙан ашыу сүп-сар йыйҙы.\nТерриторияларҙы сүп-сарҙан таҙартыу буйынса эшкә 4100-ҙән ашыу берәмек махсус техника йәлеп ителде, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфө Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығының производство-техник бүлеге белгесе Игорь Аристов. Экологик өмә ваҡытында 13 миллион квадрат метр урам-юл селтәрҙәре, 3 миллион квадрат метр ҡала һәм урман парктары, 15 миллион квадрат метр квартал араһы һәм өй алды биләмәләре сүп-сарҙан таҙартылды, 5000 погон метр ҡойма ремонтланды.\nӨфө территорияһын санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса айлыҡ 21 майға тиклем дауам итәсәк. Уның сиктәрендә 21 апрелдә йәнә бер дөйөм ҡала өмәһе үтәсәк. Беренсе өмә Өфөлә 14 апрелдә ойошторолғайны.


Беҙҙең проекттар Изгелек эшлә лә... 17.02.2017 17 февраль- календарҙа Изгелек ҡылыу көнө тип билдәләнгән. Йәмғиәтебеҙҙә ярҙамсыл йәндәр бихисап. "Юлдаш" радиоһы тап изгелексән кешеләр тураһында һүҙ алды. Тулырак Һөйөнсө, премьера! "Нәркәс" драмаһы яңыртылған вариантта 16.02.2017 М.Ғафури исемендәге БДАДТ тамашасылар иғтибарына И.Йомағоловтың "Нәркәс" драмаһын яңыртылған вариантта тәҡдим итә. 2001 йылда режиссер И.Ғиләжев тарафынан сәхнәләштерелгән һәм 15 йыл дауамында репертуарҙан төшмәгән спектакль ни өсөн яңыртыла? Ролдәрҙе кемдәр башҡара? Ошо һәм башҡа һорауҙарға студия ҡунаҡтары: Башҡортостандың халыҡ артисы, С.Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Х.Үтәшев һәм йәш режиссер И.Ҡаҙаҡбаев яуап бирә.\nТулырак Рөстәм Шәрипов исемендәге Республика ҡурайсылар конкурсы 15.02.2017 Республика халыҡ ижады үҙәге 35 йәшкә тиклемге ҡурайсылар араһында Республика конкурсы ойоштора. Ул арабыҙҙан иртә киткән йәш, һәләтле ҡурайсы Рөстәм Шәрипов иҫтәлегенә ойошторола һәм йәштәргә ҙур сәхнәгә сығыу өсөн яңы мөмкинлектәр аса.\nТапшырыуҙа Рөстәм Шәриповтың дуҫтары, ижадташтары: Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Марсель Сәйетов һәм Өфө дәүләт сәнғәт институты доценты Фәиз Шәрипов ҡатнаша. Тулырак Ата-баба аманаты - Торатау 13.02.2017 Стәрлетамаҡ театр-концерт берләшмәһенең "Ашҡаҙар" башҡорт эстрадаһы һәм фольклор төркөмө үҙ тамашасыларына өр-яңы проект тәҡдим итә. Ошо уңайҙан "Юлдаш" каналында Стәрлетамаҡ артистары менән осрашыу үтте. Йәш, һәләтле йырсылар Гүзәлиә Татлыбаева һәм Илдар Әбдрәшитов менән әңгәмә тыңлағыҙ.\nТулырак Минең Рәми 10.02.2017 Һәр йыл февраль айында башҡорт йәмәғәтселеге Башҡортостандың халыҡ шағиры, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Рәми Ғариповты иҫкә ала. 22 йәшендә тәүге китабы донъя күреүе, үлемһеҙ "Тыуған тел" шиғырын 25 йәшендә, халҡыбыҙҙың ҡанлы тарихын сағылдырған "Табыныу" поэмаһын 32 йәшендә ижад итеүе, ысынлап та, бөйөклөк күрһәткесе. Рәми Ғарипов ҡыҫымдар шарттарында яҙыша, уның ижады үҙе үлгәндән һуң бәхетле яҙмыш кисерә. Шағырҙың арабыҙҙан... Тулырак Башҡортостан райондары. Әбйәлил 09.02.2017 Әбйәлил республикабыҙҙың иң күркәм, иң төҙөк, иң үҙенсәлекле райондарының береһе. "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар" байрамы тап Әбйәлилдә башлана. "Айыҡ ауыл" төшөнсәһе тап Әбйәлилдә барлыҡҡа килә. Һәр йыл февралдең беренсе шәмбеһендә тотош районда класташтар осрашыуҙаары үтә. Быныһы ла бары Әбйәлилгә генә хас байрам. Быларҙың барыһы тураһында "Башҡортостан райондары. Әбйәлил" сығарылышында.\nТулырак Беҙҙең урамда 06.02.2017 Табиптар ҡышын күберәк урамда йөрөргә, спорт менән шөғөлләнергә кәңәш итә. “Ҡышҡы спорт тәнде сыныҡтыра, кәйефте күтәрә, депрессиянан ҡотолорға ярҙам итә”, - ти улар. Ҡышҡы һауа үҙе тәнгә шифа. Хөрмәтле дуҫтар, һеҙ йәшәгән төбәктә сана, саңғыла шыуыу өсөн урындар, һырғалаҡтар бармы? Ҡайҙа сана шыуаһығыҙ? Быйыл мул яуған ҡарҙан тау өйҙөгөҙмө, һындар әүәләнегеҙме? Ҡыҫҡаһы, һеҙҙең урамда нисек ял итәләр? Тыңлаусыларыбыҙға ошондай һорауҙар менән... Тулырак Резеда Әминева менән осрашыу 03.02.2017 Йырсы Резеда Әминеваға матур-матур сәхнә костюмдарын кем тегә, ул автомобиль йөрөтәме, социаль селтәрҙәрҙә сәхифәһе бармы? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуаптар йырсы менән әңгәмәлә яңғырай.\nТулырак Башҡортостан райондары.Тәтешле 02.02.2017 Тәтешле-республикабыҙҙың иң төньяғында урынлашҡан алдынғы райондарҙың береһе. Эштә уңған, йыр-моңға бай халыҡ йәшәй был төбәктә. Тәтешленең күркәмлеге, булдыҡлы кешеләре тураһында сығыштары, яҙмыштары менән ошо районға бәйле радиотыңлаусылар һүҙ ала.\nТулырак Баламдан баш тартманым... 01.02.2017 Йәшлек хатаһы менән яңғыҙына бала табырға тура килгән ҡатындың хаты буйынса фекер алышыу. Күп ваҡыт үткәс ул йәшлек мөхәббәте менән ҡабаттан ҡауышып, ғаилә ҡоралар. Тағы ла бер сабыйға ғүмер бүләк итәләр. Халыҡта "Дүрт аяҡлы мал да абына" тигән һүҙҙәр бар. Нисек кенә ҡыйын булһа ла сабыйҙарынан баш тартмағыҙ, ти ул. Радиотыңлаусылар фекере, ошоға оҡшаш яҙмыш миҫалдары тапшырыуҙың ошо сығарылышында.\nТулырак Психолог Алмира Исхаҡова менән әңгәмә 31.01.2017 Беҙҙең йәмғиәттә психологка мөрәжәғәт итеү мәҙәниәте ҡасан да булһа нығынырмы?\n" Үҙ проблемаларың менән япа-яңғыҙ ҡалыу мәсьәләләрҙе ҡатмарлаштыра ғына. Ваҡытында компетентлы белгестәргә мөрәжәғәт итеү иһә бик күп ғаиләләрҙе тарҡалыуҙан, бик күптәрҙе суицидтан, ҡатмарлы сирҙәрҙән йолоп ҡалыр ине", ти психолог Алмира Исхакова.\nТулырак Фәдис Ғәниев менән осрашыу 30.01.2017 Башҡортостандың халыҡ артисы Фәдис Ғәниев үҙенең алтын юбилейын билдәләй. Ошо уңайҙан ойошторолған әңгәмәлә ул шәхси тормошо, ижад, ватансылыҡ тураһындағы һорауҙарға ихлас яуаптар ҡайтарҙы. Радио тыңлаусыларҙың ихлас теләктәре йырсының халыҡсанлығына йәнә бер дәлил. Буш ваҡытығыҙҙа әңгәмәне ҡабаттан тыңлай алаһығыҙ.\nТулырак Ленинград блокадаһы. Ул йылдар һис онотолмаҫ 27.01.2017 Ленинград ҡалаһын блокаданан азат итеүгә быйыл 73 йыл тулды. Ленинград блокадаһы Рәсәй тарихында оҙаҡҡа һуҙылған һәм иң фажиғәле ваҡиғаларҙан һанала. Ул 2 миллиондан артыҡ кешенең ғүмерен өҙә. Бөйөк Ватан һуғышы тарихында тәрән эҙ ҡалдырған был ҡамалыш ваҡытында Ленинградта йәшәүселәргә лә, ҡаланы һаҡлаусы һуғышсыларға ла ауыр һынауҙар аша уҙырға тура килгән. Герой-ҡаланы азат итеүҙә ҡатнашҡан ҡаһармандар араһында беҙҙең яҡташтарыбыҙ ҙа күп. Б... Тулырак Башҡортостан райондары. Ҡалтасы 26.01.2017 Ҡалтасы Яңауыл, Борай, Дүртөйлө, Краснокама районары менән сиктәш. Ул 1930 йылдың 20 авгусында ойошторола, район составына Бөрө кантоны өйәҙҙәре инә. 1963 йылда бөтөрөлә, территорияһы Яңауыл районына ҡушыла. Бер йылдан яңынан ойошторола. Административ үҙәге – Ҡалтасы ауылы Өфөнән 202 киолометр алыҫлыҡта урынлашҡан. Бында башҡорт, урыҫ, мари, татар, удмурттар бер ғаилә кеүек татыу көн итә. Ҡалтасылар ауыл хужалығы һәм урмансылыҡта һыр бирмәй. Б... Тулырак Студент һыйы 25.01.2017 Студент йылдары-кешенең романтика менән һуғарылған ҡабатланмаҫ йәшлек осоро ғына түгел, ә үҙ аллы тормош һабаҡтары туплау мәле лә. Күптәр өсөн тәүге һынылышлы мәл әсәйҙең ҡайнар аштарынан айырылғас башлана. Студент булыу һәм аслы-туҡлы йөрөү йәнәш килә тигәнгә күнеккәнбеҙ. Күптәр тап уҡыған йылдарында бешерергә өйрәнә. Тыңлаусыларыбыҙ "Самауыр янында" студент саҡта әҙерләгән иң үҙенсәлекле ризыҡтарҙы иҫкә төшөрөп, студент һыйына бәйле мажарала... Тулырак Уйнаһын ғына ҡурайҡай... 24.01.2017 Донъяла ул бары берәү генә,\nБашҡортостан кеүек берҙән-бер, Үҙ тауышы итеп йәшәү өргән Тамыр ебәргәндән тыуған ер. Милләтебеҙ ниндәй, ҡурай шундай: Тик тәбиғәт – барса булмышта, Ябай ғына, ә тылсымы сикһеҙ, Эскерһеҙ көй булып тулышһа. Сикһеҙ тылсымға эйә ябай ҡурайҙа арбағыс көс бар. Башҡортостан еренән һут, күктәрҙән нур алып, яҙғы, йәйге наҙлы елдәрҙә тирбәлеп үҫкән үләндең, музыка ҡора... Тулырак Венер Абдуллин 23.01.2017 Уның йырҙары меңәрләгән тыңлаусыны әсир итә. “Йәшлегем”де лә, “Ҡайтауаз”ды ла олоһо ла, кесеһе лә яратып тыңлай. Береһенән-береһе моңлораҡ һәм сағыуыраҡ йырҙары менән ул бер мәл балҡыны ла, бик оҙаҡҡа сәхнәләрҙән юғалып торҙо. Уны тамашасы һағынаған, йырҙарына һыуһаған. Йырсы Венер Абдуллин – “Юлдаш” радиоһының да да көтөп алған ҡунағы. Бөгөн уны "Самауыр янында" сәләмләйбеҙ.\nТулырак Икмәк һалыу 20.01.2017 Икмәк бөтәһенә лә баш, ти халыҡ әйтеме. Электән-электән беҙҙе “икмәктең ҡәҙерен бел” тип өйрәтеп үҫтерҙеләр. Әүәл икмәк төрлөлөгө менән әллә ни айырылмаған. Хәҙер иһә магазин кәштәләрендә уның ниндәй генә төрө юҡ! Ағы ла, ҡараһы ла, әсеһе лә, сөсөһө лә, тәмләткестәр ҡушылғаны ла күп. Тик улар сифаты, файҙалылығы, туҡлыҡлылығы йәһәтенән ауыл мейесендә ҡомалаҡ әсеткеһенән бешерелгән икмәк менән һис тә ярыша алмайҙыр ул. Күп төрлө тикшереүҙәр ҙә... Тулырак Башҡортостан райондары. Иглин 19.01.2017 Уны Силәбегә ҡапҡа асыусы төбәк тиҙәр. Ҡайһы берәүҙәр уны Өфөнөң бер өлөшө тип тә шаярта. Был сығарылыш Иглин районына бағышлана.\nТулырак Беҙҙә ҡунаҡта Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Фирүзә Париж 18.01.2017 Самауырлы табын ҡунағы - Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Фирүзә Париж. "Юлдаш" радиоһын тыңлаусыларға ул береһенән-береһе матурыраҡ, дәртлерәк, моңлораҡ йырҙары аша яҡшы таныш. Тапшырыуҙа ҡунағыбыҙ театр эшенән ситләшеп үҙен тулыһынса йыр сәнғәтенә бағышлауы тураһында хәбәр итте. Бар юлдаштарыбыҙ исеменән Фирүзәгә уңыштар, ижади табыштар теләйбеҙ!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДОҒАЛАРЫМДЫ ЛА ТУҒАН ТЕЛЕМДӘ ЕТКЕРӘМ ХОҘАЙҒА - 2016 - Мәҡәләләр\nЗөһрә Бураҡаеваны һәләтле кинодраматург, республика кимәлендә үткән күп тамашаларҙың, эстрада концерттарының юғары кимәлдәге сценарийҙар авторы, яҙыусы, тәржемәсе, шағирә итеп беләбеҙ. Ул ижад иткән әллә күпме проекттар, тормошҡа ашырған идеялар, ижади башланғыстарға этәргән фекерҙәрҙе һанаған ғына кеше юҡтыр. Уның йәшәйеше беҙҙең рубриканың төп асылына ла тура килә: милләтебеҙгә бынамын тигән балалар үҫтерә. Гәзит уҡыусыларыбыҙға халҡыбыҙҙың тағы ла бер һәләтле ҡыҙҙарының береһе менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.\nБөгөн һин үҙеңде кем итеп күрергә теләйһең? Ниндәй ижад йүнәлешен яҡыныраҡ тояһың?\n- Яҙыусы итеп. Бығаса яҙышыуҙы төрлө сәбәптәр менән артҡараҡ шылдырып килдем. Хатта, бәлки, бөтөнләй тотонмам, тигән уйҙарҙы йөрөткән айҙарым, йылдарым да аҙ булманы. Әммә мин барыбер ижади халәттән ҡотола алманым, бары уны кисектереп кенә килдем. Яҙышмағанда ла мин был процестың эсендә булдым, уйлап йөрөнөм, уйымдан ғына үрҙем дә һүттем, үрҙем дә һүттем. Бер яҡтан, был, бәлки, минең өлгөрөү юлым да булғандыр...\nҮткән юлың, башҡарған эштәрең тап ошо яҙыусылыҡҡа алып килеүсе баҫҡыс та булғандыр әле. Нимәнән башланды барыһы ла?\n- Әсәйемә эйәреп, мин дә филолог булырға әҙерләндем. Шуны белеп, шуны күреп үҫкәс, осоштарың да шул юҫыҡта булыуын теләйһең бит. Башҡорт теле буйынса олимпиада еңеүсеһе булғас, миңә юғары уҡыу йортона инеү өсөн бер генә имтихан тапшырырға кәрәк ине. Тик мин Мәскәүҙең Әҙәбиәт институтын һайланым. Минең Мәскәүҙәге студент саҡтарым 90-сы йылдарҙың үҙгәртеп ҡороу осорона тура килде. Ул уҡыу йортонда белем алыусы халыҡ, үҙегеҙ беләһегеҙ, күберәк хис-тойғолар шауҡымында йәшәүселәр һәм заман буталышын, үҙгәрештәрҙе уларҙың төрлөһө төрлөсә кисерҙе, әммә береһе лә битараф ҡала алманы. Беҙ, йәш кенә ҡыҙсыҡтар, шул кисерештәр тулҡынында ҡайнашҡандар араһында йөрөгән булабыҙ. Ашауҙа ла, кейенеүҙә лә, башҡа кәрәк-яраҡтар буйынса ла мохтажлыҡ, ҡурҡыныс-хәүеф артты, тик беҙ бирешмәйбеҙ, турғайҙар кеүек сорлашып йөрөй бирәбеҙ. Шулай сыныҡтыҡ. Һәм шул әҙәбиәткә ғашиҡ шәхестәр араһында уҡырға һәм көн итергә тырышыу, мине яҙыусылыҡҡа инселәп, тәүге мөһөрөн баҫҡандыр. Тик Башҡортостанға ҡайтҡас, оҙаҡ ваҡытымды киноматографияға бүлдем. Гөлсирә апай Ғиззәтуллина: "Һылыу, яҙ әле һин, яҙ", - тине осрашҡан һайын, әсәйем: "Эх, ниндәй белем әрәм була", - тип уфтанды. Ә минең өсөн был ике кешенең фекере бик ҡиммәтле. Оҙон һүҙҙе ҡыҫҡарта төшкәндә, бығаса башҡарған режиссер, сценарист, тәржемәсе һ.б. хеҙмәттәремдең барыһы ла мине бөгөнгө ижадыма алып килгәндер, тим.\nЗөһрә, һинең ниндәй атай-әсәйҙең балаһы икәнеңде беләбеҙ. Һәм, ғәҙәттә, билдәле шәхестәрҙең балалары йә уларҙың нуры менән яҡтыртыла, йә уларҙың күләгәһендә ҡала. Һин, ниңәлер, был ҡалыпҡа инмәгәнһең. Һиңә үҙеңдең "икенсе Бураҡаева" икәнлегеңде иҫбатларға тура килдеме?\n-Быны Бураҡаевтарҙың балаларының барыһына ла иҫ-батларға тура килде. Абзыйымдың һәм минең тәүге хикәйәләрем донъя күргәс, әсәйемә: "Мәрйәм, эй өлгөрһөң, балаларың өсөн дә яҙаһың", - тиҙәр ине. Миңә лә, әсәйең ярҙам итәлер, ҡала ҡыҙы башҡорт телендә яҙа алмай, ти-еүселәр булды. Әммә ваҡыт үтеү менән барыһы ла үҙ урынына ултырҙы. Хәҙер инде, киреһенсә. Мәрйәм Бураҡаеваның пьесаһы Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт театрында ҡу-йылғас, бер билдәле генә ағай "Әсәйең өсөн һин яҙҙыңмы?" тип һораны. Мин быны комплимент һымаҡ ҡабул иттем.\nӘлеге ваҡытта һин әҙәбиәттең проза өлкәһенә йәшең, тормош тәжрибәң буйынса ла өлгөрөп килгән ҡатын-ҡыҙһың. Рәсәй кимәлендәге әҙәби еңеүҙәрең, уңышлы әҫәрҙәрең етерлек. Шунда ла һин әҙәбиәттә ҡатын-ҡыҙға, нисектер, ситһетеп ҡарауҙарын, уны артыҡ етди ҡабул итмәүҙәрен тояһыңмы? Ир-егеттәрҙән айырмалы, әҙип ҡатын-ҡыҙға һәр әҫәре һайын был илаһи донъяла уның да урыны бар икәнлекте иҫбатларға тура килә кеүек түгелме?\n- Әҙәбиәттә "Ҡатын-ҡыҙ прозаһы", "ҡатын-ҡыҙ темаһы" тигән ҡараш бар, әлбиттә. Был һәр саҡ булған һәм буласаҡ. Нисек кенә тигәндә лә, ҡатын-ҡыҙ бик нескә психолог. Ир-егет яҙыусы хатта үҙе хаҡында ла ҡатын-ҡыҙ әйтеп бирә алғанды әйтеп бирә алмай. Ошоно һиҙгәндәр һәм ҡатын-ҡыҙ тарафынан конкуренция ҡурҡынысы тойғандар гүзәл зат ижадына юғарынан ҡарап маташа, әлбиттә. Ә аҡыллы ирҙәр ижадта ла, башҡа мәсьәләләрҙә лә ҡатын-ҡыҙҙы конкурент итеп күрмәй, уға хөрмәт менән ҡарай.\nЗөһрә, бына мин һине аш бүлмәһендә картуф әрсеп ултырған сүрәттә күҙ алдына килтерә алмайым. Һин, нисектер, һәр ваҡыт ерҙән айырыла биреп осоп йөрөгән зат кеүегерәкһең. Ә шулай ҙа ғәҙәти тормош хасмы ул һиңә?\n- Мин Ҡыҙ йондоҙлоғонда тыуғанмын. Был - романтизм менән реализмды берләштергән ер билдәһе. Ваҡытты йәлләй, уның ҡәҙерен белә торған кешемен. Былары - бер булһа, икенсенән, мин бит өс баланы яңғыҙ күтәреп килгән әсә лә. Үҙ туғандарымдан башҡа был өлкәлә бер ниндәй ҙә ир-ат ярҙамы юҡ. Ошоларҙы ишеткәндән һуң да мине "күк есеме" тип әйтә алыр инеңме? Йәғни, минең бер минут та буш ваҡытым юҡ, мин, бына әле самалап әйткәндә, һуңғы бер ун йылдан ашыуҙыр, комбайн шикелле бары эш менән мәшғүлмен. Шунан сығып, үҙегеҙ уйлағыҙ инде...\nБалаларыңдың аталарынан айырылырға йөрьәт иткән саҡта һин үҙ көсөңә ышандыңмы? Мөхәббәт, балаларҙы етем итмәү, ғаилә яуаплылығы, тигән төшөнсәләрҙе еңер ниндәй сәбәптәр булды?\n- Ике тапҡыр тормошта булдым. Тормош иптәштәремдең икеһе лә ижад кешеләре. Уларҙың ижадта ла, тормошта ла - үҙ юлы. Беҙ юлдарыбыҙҙы берләштерә алманыҡ, шуға бергә түгелбеҙ. Сәбәбе шул ғына. Ике тапҡырҙа ла эске донъяһы бер төрлөрәк булған кешеләрҙе һайлағанмын, бер үк сценарийҙы ике тапҡыр ҡабатлағанмын булып сыға. Мин уларҙы ғәйепләмәйем. Уларҙың да мине ғәйепләп йөрөгәнен ишеткәнем юҡ. Улар миңә бынамын тигән балалар бүләк итте - шуға рәхмәтлемен уларға ла, яҙмышыма ла.\nБалаларымды аҫырыу, үҫтереү, уҡытыу - тулыһынса үҙемдең яуаплылыҡта. Аллаға шөкөр, күңел төшөнкөлөктәрен дә, матди ауырлыҡтарҙы ла туғандарым ярҙамында еңеп сығып киләм. Минең төп бурыс - балаларымды милләтемдең лайыҡлы шәхестәре итеп тәрбиәләү. Уларға үҙем белгәнде, үҙем тойғанды еткерергә ашығам. Улар туған телде лә, туған мәҙәниәтте лә, халыҡ ижадын да, классик әҙәбиәтте һәм музыканы ла, альтернатив йүнәлештәрҙе лә белеп үҫәләр. Өс балам да Ф. Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһында уҡыны. Быйыл иһә Айназа ҡыҙым 9-сы кластан һуң Өфө сәнғәт училищеһына рәссамлыҡҡа уҡырға инде. Быға тиклем ул музыка мәктәбендә думбыраға йөрөгәйне, әммә рәссам булыу теләге тыуыу менән мин уны Өфөләге иң яҡшы түләүле студияға уҡырға бирҙем. Шуға ла ул ҙур конкурстан еңел үтеп, уҡырға инеү бәхетенә эйә булды. Айназа бәләкәй саҡта "Рәхмәт" комедияһында уйнаны, әммә атаһы яғынан билдәле артистар ғаиләһенән булһа ла, сәхнәгә ынтылманы. Үҙенең хисле донъяһында йәшәй ул.\nӘ бына уртансы ҡыҙым - 6-сы класҡа уҡырға барған Айсулпан - кескәй сағынан уҡ лидерлыҡҡа ынтылды, сәхнәлә сығыш яһарға яратты. Ҡайһы өлкәлә булһа ла, бирелеп эшкә тотона, алдынғылыҡты бирмәҫкә тырыша. Спортҡа бик ынтыла, әммә спорт менән ныҡлап шөғөлләнеп китер өсөн музыканы, башҡа шөғөлдәрҙе оноторға кәрәк шул. "Тамыр" студияһына бәләкәстән йөрөнө, төрлө тапшырыуҙарҙа ҡатнашты. Роман Пожидаевтың "Урман һуҡмағы", Ләйсән Сөләймәнованың "Сулпан" балалар фильмдарында төп ролдәр башҡарҙы, һуңғы ваҡытта Таңсулпан һылыуымдың киноһында төштө. Музыка мәктәбендә думбыра менән шөғөлләнә, "Дуҫлыҡ" халыҡ инструменттары ансамбленә йөрөй. Үҙе лә, ансамбль менән дә байтаҡ конкурстарҙа ҡатнашты, лауреат исемен яуланы. Бейеү студияһында ла шөғөлләнә, халыҡ ижады менән ныҡ ҡыҙыҡһына.\nЮрматы улым бишенсе класҡа бара. Ул әлегә ныҡлап асылып етмәне, үҙен төрлө өлкәлә һынап ҡарай. Быйыл әсәйем менән Гөлнур апайым программаһына ҡоролған, хәҙер инде данлыҡлы "Йәйләү" лагерында ял иткәндә ҡурай менән ҡыҙыҡһынып, әле бер нисә көй һыҙғырта башланы. Математика яғынан шәп, компьютерҙы ла яҡшы белә. Техник өлкәгә китһә, яҡшы булыр ине, әлбиттә. Үҙе телгә бик отҡор, фәлсәфәүи фекерле егет. "Яҙыусы булырһың", тип шаяртһам, "Юҡ инде, бер ғаиләгә ул тиклем яҙыусы кәрәкмәй", ти.\nБалаларым башҡортса бик яҡшы һөйләшә. Бик ғәҙел, ихлас күңелле, ярҙамсыл һәм хәйләһеҙ балалар, шуға ла был тормошта уларға еңел булмаясаҡ, әлбиттә. Әммә шулай булыуҙарында минең дә өлөшөм бар бит - мин бик шатмын.\nБалалар менән яңғыҙ ҡалғас, "әсәйемдең яҙмышын ҡабатлайым бит" тип уйлағаның булманымы? Мәрйәм апайға ла бит иңендә биш баланы яңғыҙ күтәрергә тура килә...\n- Ысынлап та, башта "Әсәйем булдырған, мин дә бирешмәм", тигән фекерҙә инем. Әммә тора-бара үҙемдә ундай уҡ көс юҡ икәнлекте аңланым. Әгәр ҙә ағайым, әсәйем, апайҙарым һәм һылыуым булмаһа, мин ни эшләр инем икән, тигән уй башыма йыш килә хәҙер. Һәм тағы ла, мин бит балаларымдың атайҙарына кейәүгә сыҡҡас, асылыма хас булғанса, ғаилә тормошона бар ихласлығымды арнағайным. "Кейәүгә сығып, балалы булайым да, айырылайым", тип планлаштырылмағайны бит. Шуға ла яңынан йәшәү тәмен тойоу өсөн дә ярҙам кәрәк булды миңә. Әммә мин тулы ҡанлы тормош менән йәшәүсе зат, үҙемде бер бахыр, ҡорбан итеп тойоу миңә хас түгел. Тормошом өсөн дә, Хоҙай биргән һәләттәремде асыу өсөн дә, ул ебәргән ҡыуаныстар, мөмкинлектәр өсөн дә үҙем яуаплымын. Ни өсөн мин үткәндәргә үкенмәйем? Сөнки Хоҙай әле асҡан юлдар, кисергән кисерештәрем, мин ҡайнаған мөхит - барыһы ла бәхет. Мин ошо бәхетем өсөн дә яуаплымын, шуға уның ҡәҙерен беләм, шөкөр итеп йәшәйем. Хоҙай асҡан юлдарҙың береһендә мин оло мөхәббәтемде лә таптым.\nБыл йәштә "мөхәббәт" тигән һүҙҙән ҡурҡмайһыңмы? Берәүҙән дә тартынмай, ғорур ҡарап, "ғашиҡ булдым" тип әйтә алаһыңмы?\n- Әлбиттә. Мин бер ваҡытта ла үҙ теләктәремде һәм фекеремде белдереүҙән ҡурҡманым. "Мөхәббәттә кеше әллә ниндәй батырлыҡтар эшләй ала", тигән хәбәр буш һүҙ ул. Тормошта ла батыр булған кеше генә эшләй ул батырлыҡтарҙы. Ә тормоштағы ҡурҡаҡтар һөйөүҙә лә хәстрүш була.\nЯңғыҙ сағымда кистәрен эштән ҡайтып киләм дә, паркта парлашып йөрөгән ғашиҡтарҙы күреп, "Өфө буйлап бер ошолай парлашып йөрөп, романтик мөнәсәбәттәр күреп, ир-егет хөрмәтен татып булманы инде", тип уйлана инем. Һәм көтмәгәндә килеп тыуған яңы мөнәсәбәттәрем миңә быларҙың барыһын да бирҙе: йәштәр кеүек осрашыуҙарға ла йүгерҙем, рок-концерттарға йөрөнөм, көнләштем, яндым-көйҙөм, Уға ҡарата булған хистәрем менән бар-тирә яғымды яраттым. Иң мөһиме - ижад итергә көс асылды. Әгәр ошо торошом булмаһа, мин дә, бәлки, үҙ-үҙҙәренә бикләнеп йәшәгән ҡатындар кеүек, донъяны ҡара-һорола ғына күреп ултырған булыр инем. Нисек кенә күҙ тейеүҙән ҡурҡһам да, әйтәйем, мин бөгөнгө халәтем менән ҡәнәғәт, бик ҡәнәғәт...\nТормош бөтөнлөгө нимә ул һинең өсөн? Балаларҙамы?\n- Ул минең күңел бөтөнлөгөм. Әгәр ҙә минең күңелем бөтөн була икән, минең янымдағы балаларымдың да, яҡындарымдың да күңеле бөтөн булып, тормошом да бөтөн була. "Балалар хаҡына йәшәү" тигәнде лә ошо урында инҡар итәм. Кеше балалар хаҡына түгел, ә үҙе хаҡына балалары менән бергә йәшәргә тейеш. Һин уларҙы насарлыҡтан ҡурсалаусы, уларға мөмкин тиклем ярҙам итеүсе генә. Улар айырым йән булып яратылған, камил кешеләр. Улар һинең донъяңды тулыландырырға түгел, ә үҙ донъялары менән бәхетле булырға хаҡлылар. Ә һин улар менән бәхетлеһең, тик үҙ юлың, үҙ бурыстарың тураһында онотмаҫҡа тейешһең. Шул саҡта ғына әсәйҙәр һәм балалар мөнәсәбәте, кем кемгә нимә тейеш, тигән күҙлектән түгел, ә һәр кем бәхетле булыуы менән яҡын кешеһен бәхетле итә, тигән күҙлектән сығып ҡоролалыр.\nБыл балаларға ғына түгел, яратҡан кешеңә лә, туғандарыңа ла, дуҫтарыңа ла ҡағыла. Һин бер кемде лә бурыслы итмәйһең, һиңә лә бер кем бер нимә тейеш түгел. Һөйөүҙе һәм бәхетте һығып алып булмай, уға шарттар ғына тыуҙырырға кәрәк. Ә һауа бөтә башлай икән - ғәйеплене эҙләүҙән толҡа юҡ, артабан кит тә бар. Кәрәк булһа - ҡыуып етерҙәр, кәрәк булмаһа - үҙ юлдары менән китерҙәр.\nҺинең бәхетең һәм азатлығың - ул Хоҙайҙың ҡөҙрәтен танып белеүҙер. Шуны ла әйтеп үтәйем: мин Хоҙайға үҙ кисерештәремде Ул миңә биргән телдә белгертәм, доғаларымды ла туған телдә еткерәм. Балаларым күңеленә лә ошо хәҡиҡәт һалынған.\n"Ҡатын-ҡыҙҙың ҡырҡ сырағы" рубрикаһын кемдәрҙер "Киске Өфө" һары матбуғат баҫмаларын ҡабатлай башланымы?" тип ҡабул итте. Рубриканың маҡсатын аңламағандарға тағы бер тапҡыр иҫкәртеп үтәбеҙ: был әңгәмәләрҙә ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ милләт әсәһе бурысын үтәү юлындағы кисерештәре, яныуҙары, ҡатмарлыҡтары тураһында һөйләй. Ғәҙәттә, ҡатын-ҡыҙҙар бик оҙаҡ үҙенең идеаль ишен эҙләй һәм бала табыу йәшен уҙҙырып ебәрә, йә булмаһа, башҡа милләт вәкиле менән ғаилә ҡороп, башҡа милләткә балалар үҫтерә. Әммә беҙҙең арала ирҙән уңыу-уңмауға, балаларын яңғыҙы үҫтереүгә ҡарамаҫтан, үҙенең милләт әсәһе бурысын мотлаҡ үтәргә кәрәк икәнен аңлаған, шул яҙмышын ҡабул иткән, милләт әсәһе булыуҙы оло бәхеткә һанаған ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ ҙа бихисап. Был рубрикабыҙ шундай ҡыҙҙарыбыҙ менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеүҙәрҙе үҙ эсенә ала һәм "Бер нигә ҡарамай, милләтеңә балалар үҫтер!" тигәнгә ишаралай.\nЯҙылған: 29.08.16 | Ҡаралған: 1092


Урман-Бишҡаҙаҡта һаумыһығыҙ ауылдаштар байрамы үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nУрман-Бишҡаҙаҡта һаумыһығыҙ ауылдаштар байрамы үтте\n28 июля 2015 — 15:49\nУнда Башҡортостандан ғына түгел, Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән ошо ауылда тыуыусылар йыйылды. Урман-Бишҡаҙаҡ ауылында иртә менән аҙан тауышы иман йортона саҡырҙы. Һәр изге эштең, ғибәҙәттәрҙең фатиха алыуҙан башланыуы мосолман халҡына хас сифат. Урман-Бишҡаҙаҡта тәү тапҡыр үткән “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар” байрамы ла мәсеткә йыйылып хәйер һалыу, аят-доғалар уҡыуҙан башланды. Күркәм сараға Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән ҡунаҡтар, тыуған яғын һағынып яҡташтар, ауылдаштар ҡайтҡайны. Урындағы халыҡ ҡунаҡтарҙы байрам өҫтәлдәре, йыр-бейеү менән ҡаршы алды.Борондан Торатау халҡыбыҙҙың йыйындар, байрамдар ойоштороу урыны булған. Нәҡ ошо изге тау итәгендә урынлашҡан Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы халҡы ата-бабаларыбыҙҙың изге йолаларын тергеҙеп, ауылдаштарын, яҡташтарын, туғандарын бер ҡорға йыйҙы. Ауыл осондағы туғай һабантуй яланын хәтерләтте. Тәү сиратта ауылдың төп терәге – үҙ оҫталарын, йәш ғаиләләрҙе, өлгөлө йорттар хужаларын, спортсыларҙы, мәғариф отличниктарын, ағинәйҙәрҙе алҡышланылар. Үткәндәрҙе белеү – киләсәккә күпер. Урман-Бишҡаҙаҡлылар быны аңлай һәм тыуған ауылының бай тарихын ҡәҙерләп һаҡлай.Районда был ауыл тәүгеләрҙән мәктәпле була. Уға Зәки Вәлиди нигеҙ һалған, ти ауылдың мөғәллимдәре. Бигерәк тә ауыл көрәшселәре менән дан тота. Рөстәм Вәлиев 20 йылдан ашыу көрәш түңәрәген алып бара. Ошо осорҙа уның тәрбиәләнеүселәре Башҡортостан, Рәсәй кимәлендә призлы урындар яулаған, чемпион исемен йөрөтәләр. Урман-Бишҡаҙаҡлыларҙың спортты үҙ итеүе, йыйылған халыҡтың төрлө бәйгеләрҙә, спорт уйындарында дәррәү ҡатнашыуы дәллиләне.Ауылда меңгә яҡын кеше йәшәй. Улар араһында башҡорттар, урыҫтар, сыуаштар ҙа бар. Төрлө милләт вәкилдәре татыу ғүмер кисерә, ҡатнаш ғаиләләр төҙөп туғанлашып бөткәндәр. Балалар, мәктәп – ауылдың артабан да йәшәү нигеҙе. Мәктәп булһа, ауыл йәшәр, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит. Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы лайыҡлы егет-ҡыҙҙар үҫтерә. Ауылдан үҫеп сыҡҡан билдәле шәхестәр тыуған илебеҙҙең күрке, йәме булып балҡый. Ошондай саралар тыуған илгә, кесе Ватаныбыҙға һөйөү, халҡына ихтирам, туғандарына иғтибар тәрбиәләй. Күркәм саранан Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы халҡы киләһе йылда ла осрашырға һөйләшеп, йорттарына таралышты.\nХеҙмәт ҡаһарманлығы ҡалаһы\nЕр бүлеме урынына 250 мең һум\nӨс йәштән ете йәшкә тиклемге балаһы булған ғаиләләргә айлыҡ түләүҙәр\nБашҡортостан сикләүҙәрҙән сығыуҙың икенсе этабына күсмәй\n1 из 855\n"Хәбәрҙәр" Алһыу Суфиянова менән - 04.08.20\nВ Башкирии будут включать в список приоритетных инвестиционных проектов строительство придорожных кемпингов стоимостью более 50 млн рублей\nВ Башкирии футбольные ворота упали на 7-летнюю девочку, ребенок госпитализирован\nВладимир Путин поздравил военнослужащих и ветеранов ВДВ\nВ Башкирии ожидаются дожди, град и грозы\nВ Уфе появился гигантский робот R2-D2 из «Звездных войн»\nРадий Хабиров поздравил жителей республики с Днем железнодорожника\nВ Башкирии разыскивают водителя, насмерть сбившего пешехода\nСегодня в госпитале Бурденко завершились испытания вакцины от COVID-19\nНадвигается шквалистый ветер и гроза: в Башкирии просят жителей быть осторожнее\nТур выходного дня - путешествие по храмам и монастырям Башкирии\nСбил насмерть пешехода и бросил на дороге\n6 из 4738\nТауыш биреү эшлекле шарттарҙа үтте\nБашҡортостанда ил Конституцияһына үҙгәрештәр индереү буйынса тауыш биреү эшлекле шарттарҙа үтте. Был турала республика үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Илона Макаренко белдерҙе. Пандемия шарттарын иҫәпкә алып, тауыш биреү барлыҡ санитар талаптарҙы иҫәпкә алып ойошторолғайны. Граждандар араһында метр...\nТабиптар ғәҙәти булмаған ауырлыҡтар менән осрашты\nЕр шарында коронавирус инфекцияһы таралыу сәбәпле, табиптар ғәҙәти булмаған ауырлыҡтар менән осрашты. Әммә улар баҙап ҡалманы. Пандемия осоронда уларҙың көндәлек хеҙмәте ни тиклем үҙгәрҙе? Педиатр - иң ҡатмарлы һөнәрҙәрҙең береһе. Хәлен аңлата алмаған, ят кешегә ышанысһыҙ баҡҡан кескәй...\nБаш ҡалала тағы ла бер ял урыны барлыҡҡа килде. Ҡала мәҙәниәт һарайы янында Бейеүсе торналар музыкаль фонтанын асыу тантанаһы үтте. Төҙөкләндереү эштәренең һөҙөмтәһе булып хәҙер Өфө халҡын һәм ҡунаҡтарын музыкаль фонтан һөйөндөрә. Уның янында спорт ҡоролмалары ҡуйылды һәм бәләкәстәр өсөн корабль...\nӨфө ҡалаһы ни өсөн матур?\nӨфөлә Халыҡ-ара урбанистика форумында ҡатнашыусылар “Киләсәк биләмәһенә Евразия йөрәгенән ҡараш һалды. Халыҡ-ара урбанистика форумы Рәсәйҙә коронавирус таралыуын ҡәтғи сикләү тәртибен йомшартыуҙан һуң ойошторолған тәүге күләмле сара. Бында хәүефһеҙлек шарттары ентекле үтәлә. Форумда...\nБашҡортостанда тауыш биреү майҙандарында халыҡ күпләп йыйылған осраҡтар юҡ\nШул уҡ ваҡытта ҡайһы бер ауыл-ҡасабаларҙа йәшәгән кешеләрҙең 100 проценты тауыш биреп тә өлгөргән. Был хаҡта республика етәксеһе хөкүмәттә үткән оператив кәңәшмәлә белдерҙе.\nҺайлау учаскаларында санитар талаптар тулыһынса үтәлә\nРеспублика башлығы Радий Хәбиров “Рәсәй-24” телеканалында тура эфирға сығып пандемия шарттарында һайлау участкаларының эш барышы тураһында һөйләне. Иртәнән кискә тиклем Үҙәк һайлау комиссия ағзаларының бер төркөмө тауыш бирергә теләүселәр фатирҙарына юллана. Оло йәштәгеләр, мөмкинлеге сикләнгәндәр...\nРәсәйҙә ил Конституцияһына үҙгәрештәр индереү буйынса тауыш биреү көнө\n20 сәғәткә тиклем республикала тауыш биреү хоҡуғына эйә булған 3 миллион 47 мең граждан Конституцияға үҙгәрештәр индереү кәрәкме тигән һорауға үҙ яуабын әйтәсәк. Пандемия шарттарын иҫәпкә алып, тауыш биреүҙең үҙ ҡағиҙәһе бар. Участкаларҙа кешеләр ағымы күп булмаҫҡа тейеш. Граждандар араһында метр...\n“Рәсәй-Башҡортостан” каналының “Минең баҡсам” конкурсы еңеүселәре билдәләнде.\nТелевизион ярышта республиканың төрлө-ҡала райондарынан йөҙгә яҡын кеше ҡатнашып үҙҙәре йәшәгән йорт, тәрбиәләгән баҡсалары фотоһүрәттәрен, видеоларын беҙҙең сайтҡа ебәреп, төп бүләктәр өсөн дәғүәләште. Телевизион ярыштың радиоварианты ла булды. “Маяҡ” радиоһына ебәрелгән һәм баҡсаларға бәйле...\nКескәйҙәрҙең хыялын тормошҡа ашырған кеше\nКүптәнге хыял. Тәүҙә үҙенең ихатаһында балалары өсөн уйын майҙансығын төҙөргә теләгән ир, күрше тирәһе менән кәңәшләшкәндән һуң, күмәкләп урам буйына кескәйҙәр өсөн майҙансыҡ эшләп ҡуйған. Балаларға байрам кәйефен өҫтәп, майҙансыҡты рәсми асыу тантанаһы ойошторолдо. Ҡыҙыл, йәшел, зәңгәр - балалар...\nЕңеү йөҙҙәре – 75\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа “Еңеү йөҙҙәре - 75” тип аталған күргәҙмә асылды. Уны республика парламенты менән бергә төбәктең фоторәссамдары ойошторҙо. Булат Ғәйнетдинов, Олег Яровиков, Андрей Старостин, Валерий Шахов һәм тағы ла 9 авторҙың бихисап эштәре араһынан 75-е һайлап алынды. Фотографтарҙың...\nНуриман районының үҙәк дауаханаһы яңырыу кисерә.\nБында ике ай тирәһе ҡабул итеү бүлеген төҙөкландереү эштәре бара. Июль башынан пациенттарҙы яныртылған, заманса диагностикалау бүлегендә ҡабул итәсәктар. Фирүзә Риф ҡыҙы үҙәк дауаханала 30 йылдан артыҡ эшләй. Мөмкинлектәре сикләнгән ауырыуҙар өсөн пандус эшләнеүенә ул ҡыуанып бөтә алмай. Сөнки,...\nТабиптар өсөн асыҡ һауала концерт\nРеспублика халыҡ ижады үҙәге Өфөнөң Дим районы клиник дауаханаһы алдында хәйриә концерты ойошторҙо. Сара коронавирус менән көрәшкән табиптарға һәм пациенттарға бағышланды. Дәртле йырҙар һәм бейеүҙәр менән үрелеп барған концерт аҡ халатлыларға ошо рәүешле рәхмәт белдереү маҡсаты менән...\nРадий Хәбиров муниципалитет етәкселәрен һайлау участкаларында тауыш биреү осоронда эпидемиологик хәлгә айырым иғтибар бирергә саҡырҙы. Республикала КОВИД19 сиренә бәйле хәл тотороҡло, әммә тынысланырға иртәрәк.Битлек режимы үҙ көсөндә ҡала, мәктәп лагерҙарын асыу йәнә ике аҙнаға кисектерелә,...\nРәсәй халҡы әүҙемлек күрһәтә\nБөтә Рәсәйҙәге кеүек үк, Башҡортостанда ла ил Конституцияһына үҙгәрештәр индереүгә бәйле әүҙем тауыш биреү бара. Беренсе июль, 20 сәғәткә тиклем, республикала, тауыш биреү хоҡуғына эйә булған 3 миллион 47 мең граждан Конституцияға үҙгәрештәр индереү кәрәкме тигән һорауға үҙ яуабын әйтәсәк....\n10 мең һумлыҡ түләү тураһында ҡарарға ҡул ҡуйылды\nРәсәй премьер-министры Михаил Мишустин 16 йәшкә тиклемге балаһы булған ғаиләләргә бер тапҡыр бирелә торған 10 мең һумлыҡ түләү тураһында ҡарарға ҡул ҡуйҙы. Июндә түләү алғандарға ул июлдә автоматик рәүештә, Пенсия фондында булған мәғлүмәттәр нигеҙендә күсерелә. Кемдәр бындай пособие алып...\nМинең яратҡан ихатам\nБашҡортостан24 телеканалы һәм Маяҡ радиоһы “Минең яратҡан ихатам” ижади конкурсының еңеүселәрен билдәләне. Был проектта республиканың төрлө район-ҡалаларынан йөҙгә яҡын кеше ҡатнашты. Телевизион конкурста икенсе урынға Фәнис Бикташев лайыҡ булды. Ул үҙенең баҡса йортон Рәсәй һәм Башҡортостан флагы...\nРеспубликала короновирус менән ауырыусылар кәмей.\nӘммә, Радий Хәбиров билдәләүенсә, тынысланырға иртәрәк. Пандемия осоронда табиптар ысын мәғәнәһендә батырлыҡ күрһәтә. Айҙар буйы үҙ ғаиләһен күрмәүселәр ҙә бар. Короновирус йоҡтороп айырым бокстарҙа ятыусы сирлеләргә табиптар махсус кейемдә генә керә. Баштан аяҡҡа тиклем костюм, күҙлек,...\nБашҡортостанда ил Коснтитуцияһына үҙгәрештәр индереүгә бәйле тауыш биреү бара\nБөтә Рәсәйҙәге кеүек үк, Башҡортостанда ла ил Коснтитуцияһына үҙгәрештәр индереүгә бәйле тауыш биреү башланды. Сәйәси сараның тәүге көнөндә үк электорат әүҙемлек күрһәтә. Рәсәй Конституцияһына үҙгәрештәр индереүгә бәйле тауыш биреү кесаҙна башланды. Ил закондарының төп тупланмаһын яңыртыу мәлендә...\nӨфөлә Холокост ҡорбандары иҫтәлегенә һәйкәл асылды\nӨфөлә алты миллион ҡорбан иҫтәлегенә алты символик шәм ҡабынды. Йәһүд милли-мәҙәни үҙәге биләмәһендә асылған монументаль композиция Волга буйы һәм Урал федераль округтарында Холокост ҡорбандары иҫтәлегенә ҡуйылған тәүге һәм әлегә беренсе һәйкәл. Ошо уңайҙан ойошторолған тантана...\nБөтә Рәсәй кинологтары көнө\nОшо көндәрҙә Бөтә Рәсәй кинологтары үҙҙәренең һөнәри байрамдарын билдәләне. Ошо уңайҙан хәбәрсебеҙ Альбина Зәйнетдинова дүрт аяҡлы эҙәрмәнде тәрбиәләү нескәлектәренә төшөндө.Надежда Отвесова юғалған кешеләрҙе эт ярҙамында эҙләүсе республикалағы берҙән-бер кинолог. Уның өсөн ял...\nКонституцияға төҙәтмәләр буйынса тауыш биреү башланды\nБашҡортостан 1-се июлдә үтәсәк Конституцияға төҙәтмәләр буйынса тауыш биреүгә әҙер. Үҙәк, территориаль һәм участка һайлау комиссиялары кәрәкле әйберҙәр һәм йыһаздар менән тәьмин ителде, бюллетендәр алды. Уларҙа коронавирусҡа бәйле именлек саралары ла күрелә. Рәсәйҙә бөгөндән Конституцияға...\nИюлдә республикала “Хәстәрлек картаһы” проекты старт ала\nУл “Берҙәм Рәсәй” сәйәси фирҡәһенең төбәк идаралығы тәҡдиме менән ойошторолған ирекмән үҙәге эшмәкәрлеген дауам итә. Фирҡә сәйәси советының киңәйтелгән ултырышында төбәк идаралығы Секретары Радий Хәбиров ҡатнашты. Пандемия осоронда ирекмәндәр ярҙамға мохтаждарға 250 мең дана аҙыҡ-түлек...


Күк йөҙөндә болот булһа ла, йырҙар ҡояшлы беҙҙә! » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Күк йөҙөндә болот булһа ла, йырҙар ҡояшлы беҙҙә!\n01.07.2018 Күк йөҙөндә болот булһа ла, йырҙар ҡояшлы беҙҙә!\n1) Йәй башланып ҡына тороуға ҡарамаҫтан, Альбина КИЛДЕЙӘРОВА Мәскәү, Смоленск ҡалаларына сәйәхәт итеп тә өлгөргән.\n– Көндәрҙең һалҡын тороуына бер ҙә бошонмайым, сөнки ураҙа тотоу өсөн бик уңайлы. Ниәт итеп, быйыл беренсе тапҡыр ураҙаға индем. Рәдиф Зариповтар менән Учалы районына гастролгә барғайныҡ, шунда бергәләп башлап ебәрҙек. Тыуған яғыма – Әбйәлил районына ҡайтып, һабантуй байрамында ҡатнашып килдем. Дуҫтар менән аралашам.\nБошоноп, төшөнкөлөккә бирелеп ултырырға ваҡыт та, теләк тә юҡ. Хәйер, мин эшһеҙ ултырған саҡта ғына депрессияға бирелә башлайым. Ә эш тә, һаулыҡ та булһа, кәйеф үҙенән-үҙе күтәренке була бит. Аллаға шөкөр, эш етерлек, ә сәләмәт булыу өсөн микроэлементтарға бай булған финик емешен ашайым, сәй урынына төрлө үлән төнәтмәһе эсәм. Бәлки шуға ураҙа тотоуы еңелдер, – тип хәл-әхүәле менән таныштырҙы йырсы.\n2) Әлфиә ӘМИРХАНОВАНЫҢ да ямғырҙарға ҡарап, бошоноп ултырырға ваҡыты юҡ. Улы менән Стәрлетамаҡ ҡалаһына хоккей йыйынына барғандар, уны көн һайын күнекмәләргә йөрөтә. Буш ваҡытында ең һыҙғанып ошо ҡалала шәхси йортта йәшәүсе ата-әсәһенә баҡса эштәрендә ярҙам итә. Сәскәләр, йәшелсә ултыртҡандар, ә уларға көн дә тәрбиә кәрәк. “Йәшел һуған, укроп, редиска өлгөрҙө, көн һайын уларҙан төрлө салат яһап ашайым, ҡарағат, бөтнөк япраҡтары менән сәй эсәм”, – тип һаулыҡ һәм яҡшы кәйеф серҙәре менән бүлеште ул.\nӘ Өфөгә ҡайтыу менән йырсы өр-яңы “Дуҫыма” йырына клип төшөрәсәк. Тағы ла Ҡырымға барып, диңгеҙ буйында ял итергә хыяллана.\n3) Йырсы, ҡурайсы, пародиялар оҫтаһы Илсур ТАЙСИН да ураҙа тота һәм көндәрҙең һалҡын тороуына ҡыуанып бөтә алмай. “Ямғырҙар – Хоҙай бүләге, ураҙа тотоусыларға– еңеллек, ергә бәрәкәт бирә”, – ти ул.\nКөн һайын сәхәрҙә – баллап сәй, ауыҙ асҡанда ҡымыҙ эсә. Ямғыр яумаған арала ғаиләһе менән баҡсала эшләй, ә көн боҙолоп китһә, ял итеп ала, яңы йырҙар өйрәнә. Әлегә йәйге ял буйынса аныҡ ҡына планы юҡ. Әммә ул мотлаҡ тыуған яҡтарына ҡайтып\n4) Ә бына Гөлсинә МӨХӘМӘҘИЕВАНЫҢ кәйефе бер аҙ төшөнкө:\n– Беҙ Марат менән көн торошона артыҡ иғтибар итмәйбеҙ ул. Ә бына балаларҙың тышта уйнағыһы, тәбиғәттә йөрөгөһө килә. Әлегә, көндәр торошо артыҡ һөйөндөрмәгән мәлдә, өйҙә ултырабыҙ. Ғаиләмде тәмле ризыҡтар бешереп һыйлайым, китап уҡыйбыҙ, йәнһүрәттәр ҡарайбыҙ. Тышта оҙаҡ йөрөп булмай, Әмир менән Әминәгә һыуыҡ тейеп ҡуймаһын тип ҡурҡам, – тип борсолоуҙары менән уртаҡлашты йырсы.\nШулай ҙа ул бошоноп ҡына ултырмай. Өфө ҡалаһында үткән концерттарҙа, төрлө мәҙәни сарала ҡатнаша, мөрәжәғәт иткән йәштәрҙең туйҙарын үткәрә. Әүҙем ижад миҙгеле башланыуға ул тамашасыларҙы өр-яңы йырҙары менән шатландырасаҡ.\n5) Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Фирүзә ПАРИЖ (АЛЛАЯРОВА) йәйҙе Ишембай районында ҡаршылаған. Артабан юлы Көйөргәҙе, Мәләүез, Күгәрсен райондарында дауам иткән.\n– Артист тормошо шулай: көндөҙ – юл, кис – концерт. Көн торошона артыҡ иғтибар итмәйем, сөнки кәйеф булмаһа, тамашасы алдында матур сығыш яһап булмаясаҡ. Киреһенсә, мин тамашасыларға үҙемдең йырҙарым менән яҡшы кәйеф, күңелле ял бүләк итергә тейешмен. Июнь айы бөткәнсе гастролдәр дауам итә, артабан да ҡул ҡаушырып ултырырға йыйынмайым.\nӘйткәндәй, көндәр һалҡын булһа ла тирә-яҡ йәм-йәшел, аяҡ аҫты тулы дауа. Юлда йөрөгән арала буш ваҡытымда сөйәл үләненән ҡышҡа етерлек шифалы һут эшләнем, ул организмды барлыҡ ауырыуҙан, паразиттан таҙарта. Тағы ла үлән сәйҙәре әҙерләргә кәрәк, унан инде емеш-еләк өлгөрә башлай, – тип уй-ниәттәрен гәзит уҡыусыларға бәйән итте йырсы.\n6) – Ямғыр яуһа – ҡулсатыр алып, һыуытһа йылы кейенеп йөрөһәң, көн торошоноң насар булыуына иғтибар итмәй башлайһың. Әлбиттә, көн ҡояшлы булһа, һәйбәтерәк булыр ине, әммә уны үҙгәртеү беҙҙең ҡулдан килмәй. Ә хәлде үҙгәртеп булмай икән, ни өсөн ҡайғырып ултырырға һуң? Ямғыр ҙа, ел дә ваҡытлыса ғына, барыһы ла үтә ул. Иң мөһиме – донъя имен, тыныс булһын! Һәр көндө мин, Аллаға шөкөр, тип тамамлайым. Ниндәй генә хәлдәр булһа ла, тормош девизыма әйләнгән һүҙҙәрҙе ҡабатлайым: ни булһа ла, яҡшы тамамланасаҡ! – тип яҡшы кәйефе, яҡты уйҙары менән бүлеште йырсы-композитор, шағирә һәм рәссам Флера ШӘРИПОВА.\n7) – Насар көн торошона, ямғырҙарға кәйефегеҙ төшһә, уларҙы күтәрергә концерттарға йөрөгөҙ! – тип “Йәшлек” гәзитен уҡыусыларға мөрәжәғәт итә йырсы, композитор Рәил ӨМӨТБАЕВ. Ул йәй башланыу менән тамашасылар хөкөмөнә Гөлнара Шәймөхәмәтова һүҙҙәренә ижад иткән “Кил” йырын тәҡдим итте. Ә июнь һәм август айҙарында ижадташ дуҫтары менән Хәйбулла, Күгәрсен, Баймаҡ, Йылайыр, Әбйәлил, Белорет райондарына оҙайлы гастролгә сыға. Әлегә Рәилдең насар көн торошона зарланып ултырырға ваҡыты юҡ: репертуарын барлай, ойоштороу эштәрен алып бара. Тағы ла үткән аҙнала өлкән улы менән тыуған яғына ҡайтып килгән.\n8) Йырсы Гөлназ ҠӘҘЕРБИРҘИНА иһә ике улы менән йылы, ҡояшлы Төркиәлә ял итеп ҡайтҡан. Шуға күрә уның кәйефе шәп, күңеле күтәренке. Башҡортостандағы насар көн торошо диңгеҙ буйындағы тәьҫораттарҙы әлегә юя алмай. Әле йырсы оло улын мәктәпкә әҙерләй башлаған: һанарға, уҡырға өйрәнәләр, кейем, уҡыу кәрәк-яраҡтары барлай башлағандар. Бер нисә аҙнаға бөтә ғаилә менән Мәсетле яҡтарына ла ҡайтырға ниәтләйҙәр.\n– Ә бына ауылға ҡайтҡанда һәйбәт көндәр ҡамасауламаҫ ине. Малайҙар һыу инергә, ишек алдында йүгереп уйнарға, олаталары менән тәбиғәткә сығырға ярата. Ә ямғырлы һыуыҡ көндәрҙә артыҡ кинәнеп йөрөп булмай, – ти йырсы.


Рөстәм Хәмитов: «Өфөлә йәшәүселәргә заманса транспорт системаһы кәрәк» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Өфөлә йәшәүселәргә заманса транспорт системаһы кәрәк»\n12:02, 16 декабря 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 16 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n15 декабрҙә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөнөң транспорт ситемаһын үҫтереүгә арналған кәңәшмә үткәрҙе. Унда БР Хөкүмәте ағзалары, ҡала хакимиәте вәкилдәре, профилле министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре, шулай уҡ илебеҙҙең һәм сит илдәрҙән саҡырылған ҡала төҙөлөшө өлкәһе эксперттары ҡатнашты.\nТөбәк етәксеһе транспорт ситемаһын ҡулайлы ойоштороу мәсьәләһе Рәсәйҙең һәм донъяның күп ҙур ҡалаларына хас тип билдәләне.\nҠала ландшафтының үҙенсәлектәренә бәйле сәбәптәрҙән тыш, Президент Өфөнөң транспорт системаһын комплекслы үҫтереү стратегияһының булмауын проблемаларҙың төп факторы тип атаны. Юл-транспорт системаһы менән идара итеүҙә лә ҡайһы бер етешһеҙлектәр булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Килеп тыуған хәлдән сығыу юлы тип Рөстәм Хәмитов йәмәғәт транспорты селтәрен үҫтереүҙе билдәләп үтте.\nӨфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов ҡала транспорт ситемаһын үҫтереүҙең перспективалары һәм ошо йүнәлештә башҡарылған эш һөҙөмтәләре тураһында һөйләне. Тикшереү барышында саҡырылған эксперттар – РФ Юғары иҡтисад мәктәбенең Транспорт иҡтисады институты транспорт моделләштереү үҙәге директоры Павел Козлов, «Инженерная группа БЕБ» немец компанияһы башлығы Бернард Блюмель үҙ фекерен белдерҙе.\nТеги: транспорт,бр президенты


14 Ғинуар 2020, 19:51\nҺуңғы бер нисә йыл күршеләребеҙ татарҙар татар аты, – тип шау-шыу ҡуптарып, донъяла бер ниндәй ҙә «башҡорт аты», йәиһә «тыва», «яҡут аты» булмаған, улар бөтәһе лә «татар аты»ның төрҙәрелер, – тип яҙа башланылар. Күрше республикала сыҡҡан гәзит-журналдарҙа, интернет селтәрендә был турала байтаҡ ҡына мәҡәләләр баҫылды һәм әле булһа (ат) мал бүлешеү дауам итә.Мәҡәлә тулыһынса сайтта:#Шоңҡаржурналы #башҡортаттары\nҺуңғы бер нисә йыл күршеләребеҙ татарҙар татар аты, – тип шау-шыу ҡуптарып, донъяла бер ниндәй ҙә «башҡорт аты», йәиһә «тыва», «яҡут аты» булмаған, улар бөтәһе лә «татар аты»ның төрҙәрелер, – тип яҙа башланылар. Күрше республикала сыҡҡан гәзит-журналдарҙа, интернет селтәрендә был турала байтаҡ ҡына мәҡәләләр баҫылды һәм әле булһа (ат) мал бүлешеү дауам итә.\nҠулыма Татарстанда йәштәр өсөн сығарылған “Идел” журналының быйылғы (2019 йылғы) май айы һаны килеп эләкте. Унда Чәчәк Гәрәеваның “Татарның үҙ аты бар” тигән мәҡәләһе баҫылған. Ҡыҙыҡһынып уҡып сыҡтым. Баҡтиһәң, беҙ, башҡорттар, «башҡорт аты» тип ғорурланып йөрөһәк, был ат татарҙан үҙләшетерелгән икән дә. Бына һиңә «мә, белмәһәң, белеп ҡуй»тигән кеүек килеп сыҡты. Мәҡәләнән бер өҙөктө һүҙмә һүҙ килтереп китеү урынлы булыр. «Белгечләр әйтеүенчә, татар атлары – чиста нәселле, өч меңнән артык ел дәвамында аларның хәтта тышкы кияфәте дә үзгәрмәгән. Тик, менә үзләштерүчеләр табылган: татар атларын Тывада – тыва, Башҡортостанда – башҡорт, Монголиядә – монгол атлары дип йөртәләр икән» (баяғы журналдың 21-се бите).\nКүрәһең, мәҡәлә авторы Чәчәк Гәрәева тарих менән бигүк таныш түгелдер. Быға тиклем тарихта күберәк башҡорт аты тураһында һүҙ бара торғайны. Бының үҙ сәбәптәре бар. Сөнки урыҫ армияһы менән бергә Рәсәй алып барған эреле-ваҡлы төрлө яуҙарҙа ҡатнашып, башҡорттар һәм уларҙың аты Рәсәй армияһында үҙҙәренә үлемһеҙ дан яулайҙар. Урыҫ генералдары башҡорт атының яу сифаттары тураһында яҡшы таныш була һәм Рәсәй армияһының кавалерияһы өсөн ошондай талымһыҙ, арымай-талмай 120–140 саҡрымды бер ҙә туҡтамай, алтышар-етешәр сәғәт саба алған ат тураһында хыялланған. Тик башҡорт аты ялбыр йөнлө, ҙур башлы, артыҡ ҙур булмаған кәүҙәле булағанлыҡтан армия эталонына (талаптарына) тап килмәгән. Шуға күрә Рәсәйҙең махсус ат заводтарында башҡорт аттарын төркмәндәрҙең ахал-текин тоҡомло һәм ғәрәптәрҙең тоҡомло аттары һәм башҡа халыҡтарҙың аттары менән төрлөсә ҡушып, армия эталонына тап килгән ҙурыраҡ кәүҙәле, ҡарап тороуға матурыраҡ булған аттар килтереп сығарырға тырышҡандар. Йәғни ҙур ҙа, матур ҙа һәм шул уҡ ваҡытта башҡорттоҡо һымаҡ сыҙамлы, талымһыҙ ҙа булһын. Тик генералдар теләгәнсә генә килеп сыҡмай шул. Аттар йә башҡорт тоҡомона оҡшап ялбыр, йәиһә ҡарап тороуға матур, тик башҡорт атының сыҙамлылығын, талымһыҙлығын юғалтҡан булып сыға.\nТарихҡа әйләнеп ҡайтайыҡ. Башҡорттоң бөтә үткән тарихи юлы ат менән бәйле. Әгәр халыҡ ижадына күҙ һалһаҡ, унда йыш ҡабатланған «ҡайҙа ла бармай, ниҙәр күрмәй ир-егеткәй менән ат башы» тигән һәр башҡорт өсөн дә таныш юлдар иҫкә төшә иң алда. Башҡорт үҙ балаһын «ҡолонсағым» тип яратһа, ҡаҙаҡ иһә «ботагүз» (йәғни «дөйә күҙ») тип яраталыр. Башҡорт халыҡ бейеүҙәрендә лә шул уҡ ат тояғы тыпырлаған тауышты ишетергә була.\nБүтән бер халыҡта ла башҡорттағы кеүек ат менән бәйле бай ауыҙ-тел ижады юҡтыр. Һәр халыҡ үҙ тарихынан сығып ижад итә һәм үҙ ижадында шул тарихты сағылдыра. Башҡорт иһә ат йәнле халыҡ булараҡ, атына арнап, нәмәләр генә ижад итмәгән. Боронғо эпостарыбыҙ – «Аҡбуҙат», «Ҡара юрға», «Аҡһаҡ ҡола» – тотошлайы менән ат менән кеше мөнәсәбәттәренә бәйле. Борон-борон замандарҙа нисек итеп Донъя (Ғаләм) барлыҡҡа килеүен тасуирлаған мәшһүр «Урал батыр» ҡобайырында мифик Аҡбуҙат башҡортҡа күктән төшөрөлгән тиелә. Риүәйәттәребеҙгә, легендаларыбыҙға күҙ һалһаҡ та, шуны уҡ күрербеҙ. Аҡбуҙат, Һарат, Турат һәм башҡа бихисап мифик аттарыбыҙ тураһында халыҡ әле булһа һөйләйҙер.\nФольклор, этнография экспедицияларында ат тураһында ғалимдар тарафынан әле лә төрлө материалдар яҙып алына. Башҡорттар әле булһа үҙҙәренең кәртә-ҡуралары янында берәй ҡолғаға ат башын ҡаҙап ҡуялар, сөнки уларҙың ышаныуҙарынса, был ат башы башҡорт донъяһын төрлө бәлә-ҡазаларҙан ҡурсалай.\nБынан бер нисә йыл элек Баймаҡ районының хәҙер бөткән Фәйзулла ауылы эргәһендә археологтар ҡаҙыныу эштәре алып барғайнылар. Шул ваҡытта улар элекке өй ултырған нигеҙ буйынан таш ҡумта эсенә һалынған ат башын ҡаҙып сығарҙылар. Археологтарҙың был табышы минең этнограф булараҡ шул уҡ районда, элекке Фәйзуллаға күрше Байыш, Кәрешкә ауылы кешеләренән яҙып алған материалдар аша аңлатыла. Шуныһы ҡыҙыҡ: атҡа бәйле ырымдарҙы, ышаныуҙарҙы мин археологтар баяғы ат башы һалынған ҡумтаны ҡаҙып сығарған көндө яҙып алғайным. Кисен эштәрҙе тамамлап, усаҡ янында сәй эсә-эсә кем нимә эшләүе тураһында һөйләшеп ултырғанда мин үҙ табыштарым тураһында һөйләп биргәс, археологтар мине үҙҙәре ҡаҙыныу эштәре үткәргән ергә алып барып, баяғы ат башы һалынған таш ҡумтаны күрһәттеләр. Йәғни археологтарҙың табышы минең халыҡтан яҙып алған этнографик яҙмаларым менән дәлилләнеп, башҡорттарҙа ат менән бәйле ырымдарҙың бик борон замандарҙан алып хәҙерге көндәргә тиклем әле булһа ла халыҡ хәтерендә булыуын күрһәтте. Башҡорттар боронғо дәүерҙәрҙә формалашҡан халыҡ булараҡ, уларҙың боронғо мифологик ҡараштарында аттарҙың ҡасандыр тотем булғанлығын күрһәткән материалдар беҙҙең көндәргә килеп еткән. Мәҫәлән, ҡайһы бер башҡорт ырыуҙарындағы аралар үҙҙәренең килеп сығышын ат менән бәйләй. Былар ҙа башҡорт атының боронғолоғона ишара. Әгәр башҡорт атты үҙе эйәләштереп, формалаштырмайынса, икенсе берәй халыҡтан әҙер көйө үҙләштергән булһа, халыҡ ижадында бындай боронғо тотемистик ҡараштар формалаша алмаған булыр ине. Күршеләребеҙ, Ҡазан татарҙарында, йәш халыҡ булараҡ, бындай боронғолоҡ бөтөнләй осрамай. Сөнки улар бик һуң ойоша башлайҙар һәм XIX быуат аҙағына – XX быуат башына тиклем үҙҙәренең милли атамаһы (этнонимы) тураһында – «Беҙ кем Болғармы, Татармы, Мосолманмы?» – тип бәхәс ҡуптаралар. Башҡортта иһә, формалашыу этабын әллә ҡасан, мең йыл элек үткән халыҡ булараҡ, үҙҙәренең милли атамаһы (башҡортлоғо) тураһында бер ниндәй шик тыумай. Татарҙар үҙҙәренең кемлеген асыҡларға теләп, «Беҙ кем?» тигән һорауға яуап эҙләп бәхәсләшкән саҡта, башҡорт донъяһы күптән инде формалашыу этабын үтеп, ныҡлы аяҡта баҫып торған халыҡ булған һәм шул иҫәптән был уның атына ла ҡағыла.\nБашҡортостандың Баймаҡ, Әбйәлил, Туймазы һәм элекке башҡорт ерҙәре булған күрше Силәбе өлкәһенән һатып алынған «башҡорт тоҡомло» аттар татар кешеһе һатып алғандан ғына «татар аты» булып китә алмайҙыр, тип уйлайым. Бындай логиканан сығып фекер йөрөтһәк, берәй урыҫ йәки башҡорт милләтле кеше ғәрәп тоҡомло ат һатып алып уны «урыҫ тоҡомло», йәиһә «башҡорт тоҡомло» тип әйтергә тейешме ни? Эйе, һатып алғас, был аттарҙың хужаһы хәҙер татар милләтле кеше һәм бында бер ниндәй бәхәстең булыуы ла мөмкин түгел. Тик һүҙ бит аттың фәлән-фәлән хужаһы тураһында түгел, ә тоҡомо тураһында бара. Ә тоҡом ул ҡапыл ғына килеп сыға торған нәмә түгел. Мал шундай-шундай тоҡомдан, тип әйтер өсөн ул бик оҙайлы селекция үтергә тейеш. «Башҡорт аты» бит уның әлеге хужаһы башҡорт булған өсөн генә түгел, ә меңәр йыллыҡ селекция үтеп, башҡа тоҡомло аттарҙан айырылып торған сифаттары булған өсөн һәм мотлаҡ башҡорт ерендә формалашҡаны менән генә «башҡорт тоҡомло» тип атала башлаған.\nБашҡорттарҙың элек-электән Рәсәй ҡалаларындағы йәрминкәләргә меңәр баш ат алып барып һатыуҙары тураһында мәғлүмәттәр беҙгә килеп еткән. Элекке замандарҙа армияның төп көсө булып кавалерия иҫәпләнгән. Урыҫ армияһы кавалерияһына башҡорттар әллә нисә меңәр баш ат биреп торғандар. Башҡорттарҙың икһеҙ-сикһеҙ ерҙәрендәге йылҡы өйөрҙәренә ҡыҙыҡҡан урыҫ дворяндары уларҙы төрлө юлдар менән тартып алырға тырышҡан. Урыҫ Рәсәй дәүләтенең сикһеҙ һәм оятһыҙ талаптарына сыҙамаған башҡорттар баш күтәрергә лә мәжбүр булған. Был баш күтәреүҙә башҡорттоң төп көсө һыбайлы яугир ҙур роль уйнаған. Ошо көстө нисек булһа ла кәметергә теләп, урыҫ властары башҡортто атһыҙ ҡалдырырға көсәнгән. Тарихи документтарға ҡарағанда, иң ярлы башҡорттоң да иң кәмендә егерме-утыҙ баш йылҡы малы булған. Башҡорттар менән етәкселек иткән губернаторҙар башҡорттарҙан һәр саҡ шикләнеп улар тураһында «атлы һәм ҡораллы» («конно и оружно»), тип яҙыр булғандар.\nЧернов фамилиялы батша генералы, башҡорттарҙы һәм уларҙың тормош-көнкүрешен яҡшы белгән кеше булараҡ, башҡорт атына юғары баһа биргән. Был генерал беҙҙең ат тураһында: «Башҡорттар йөҙ һәм унан да күберәк саҡрым алһыҙ-ялһыҙ, бер туҡтауһыҙ алтышар-етешәр сәғәт һыбай сабып бара алалар. Уларға һәм уларҙың атына бер ниндәй ҙә сик, кәртә юҡ. Йылға осраһа, йылғаны аттан төшмәйенсә генә йөҙөп сығалар, урман осраһа, ағастар араһынан да бик етеҙ генә үтеп китәләр, текә тау осраһа ла, аптырап тормайҙар, һыбай көйө тауға үрмәләйҙәр. Башҡорттоң үҙе кеүек, аты ла талымһыҙ, бер ниндәй кәртәне белмәгән, йылғыр, сыҙамлы һәм ҡурҡыу белмәҫ мал», – тип яҙа.\nБашҡорттарға ҡарата 1735–1740 йылдарҙа каратель экспедицияһына етәкселек иткән генерал Румянцев башҡорт аттарына һоҡланып: «Улар шундай етеҙ. Беҙҙең аттарға уларҙың артынан ҡыуып етеү мөмкин түгел», – тип яҙған.\nБашҡорттар үҙҙәренең яу аттарында Минин менән Пожарский ополченияһында Мәскәүҙе поляк интервенттарынан азат иткәндә лә бик әүҙем ҡатнаша.\n1812 йылғы Наполеонға ҡаршы һуғышта ла башҡорттар үҙҙәренең аттары менән егерме һигеҙ атлы полк төҙөп, Парижға барып етеп, Сена йылғаһында аттарын һуғарып, мәңге һүнмәҫ дан менән тыуған илдәре – Уралға ҡайталар. Башҡорттарҙың был һуғыштағы батырлыҡтарын урыҫ генералдары ғына түгел, француз яугирҙары лә һәм башҡорттар үтеп киткән ерҙәрҙә йәшәгән сит ил халҡы ла күреп, лайыҡлы баһалағандар. Был һуғышта ҡатнашҡан башҡорттарҙы һәм уларҙың ялбыр аттарын шул заман яҙыусылары, рәссамдары үҙҙәренең әҫәрҙәрендә һынландырғандар.\nБөйөк Ватан һуғышында генерал Миңлеғәле Шайморатов етәкселегендәге башҡорт атлы дивизияһы ла мәңгелек дан яулай. СССР дәүләтендә төҙөлгән милли дивизияларҙан тик башҡорттар ғына үҙ ғәскәри берәмеген һаҡлап, Берлинғаса барып етеп, Одер, Эльба һәм башҡа немец йылғаларында аттарын һуғаралар. Телевизорҙан Башҡорт кавалерия дивизияһы тураһындағы бер тапшырыуҙа ошо дивизия яугирының: «Беҙҙең үҙебеҙҙең аттарыбыҙ шундай аҡыллылар, яу яланында авиация бомбаға тота башлаһа, йәки артиллерия ата башлаһа, хужаһы менән бергә кәрәк ваҡытында ергә ята ла ҡуя торғайны. Аҙағыраҡ яуҙарҙа аттарыбыҙ күпләп ҡырылғас, дивизияға ҡаҙаҡ, монгол, тува аттарын килтерҙеләр, әммә улар ҡурҡаҡ булып сыҡтылар һәм атыш башланһа, өркөп саба башларҙар ине», – тип башҡорт аты тураһында һоҡланып һәм уларҙы йәлләп, күҙҙәре йәшкәҙәп, һөйләгәне хәтеремдә ҡалған. Бындай яугирлыҡ сифаты башҡорт атына быуаттар дауамында хужаһы менән бергә яу сабыуҙан һеңдерелгән сифат, тип әйтергә була. Минең үҙемдең Имаметдин Әминев тигән (хәҙер күптән инде мәрхүм) олатайым башҡорт кавалерия дивизияһында яу юлы үткән кеше булды. Атайым менән һөйләшеп ултырғандарында ул яуҙа һәләк булған аттарҙы йәлләп, илар һәм шул уҡ ваҡытта шул аттар менән һоҡланыр ине.\nЮл ыңғайы, тағы бер ҡыҙыҡ һәм мәҡәлә темаһына яҡын фактты иҫкә төшөрөп китеү урынлы булыр. «Польша татарҙары» тигәнде күптәрҙең ишеткәне барҙыр. Әммә был төрки этник төркөмдөң Иҙел татарҙарына бер ҡыҫылышы ла юҡ. Польша королдәренә һыбайлы яугирҙар кәрәк булғас, улар ҡырым татарҙарынан, нуғайҙарҙан һәм дә нуғай менән бергә булған башҡорттарҙан һыбайлы ғәскәр яллағандар. Ер эшкәртеү, сауҙа менән булышҡан Ҡазан татары, әлбиттә, һыбайлы яугир түгел һәм быны Польша королдәре яҡшы белгән. Ялланып, королгә хеҙмәт иткән баяғы һыбайлы яугирҙарға ер бүлеп бирелгән, улар унда төрлө имениеларға нигеҙ һалып, шунда ерегеп киткәндәр хәҙер «Польша татарҙары» төркөмөн тәшкил итәлер. Йәғни улар этник сығыштыры менән Ҡазанлылар түгел. Быны ни өсөн яҙам? Сөнки бынан бер нисә йыл элек Польша заповедниктарында, зоопарктарында һаҡланып ҡалған Пржевальский тоҡомло аттарҙы һатып алып ҡайтып, Ырымбур далаларына ебәреүҙәре тураһында яҙҙылар. Был аттарҙы ла «татар аты» тип нарыҡларға маташыуҙар булып алды. Тарихты белмәүҙәнме, әллә белеп тә факттарҙы һанға һуҡмаумы – әммә ҡайһы бер Татарстан ғалимдары һәм журналистары тарихи факттарҙы боҙоп күрһәтеп, төрки донъяһындағы күп кенә факттарҙы татарҙыҡы итергә маташа. Шунлыҡтан улар үҙҙәре өсөн бик тә уңайлы «төрки-татар» тигән термин уйлап сығарҙылар. Һәм шунан файҙаланып, төрки халыҡтар ҡатнашҡан ваҡиғаларҙы, уларҙың эҙе ҡалған урындарҙы татарҙыҡы тип атай башланылар. «Татар аты» тигән шау-шыу ҙа ошолар рәтенәндер. Төрки халыҡтар бик күптер. Төрки телдәре, халыҡтары буйынса данлыҡлы белгес Мәхмүт Ҡашғари (XI быуат) яҙғанса, «уларҙың теүәл генә һанын Аллаһы тәғәлә үҙе генә беләлер». Тик төрки телле халыҡтарҙың һәр береһенең үҙ тарихы бар. Татарстан ғалимдарынан башҡа төрки донъяһының бер ғалимы ла бөтә төрки мираҫын үҙенеке итеп маташҡанын ишеткән юҡ.\nАттарға әйләнеп ҡайтһаҡ, уның тоҡомо тураһында һүҙ алып барғанда конкрет теге йәки был халыҡтың тарихи үткәне менән бергә ҡарарға кәрәк. Мәҫәлән, тыва халҡы Саян тауҙарында, Енисей йылғаһы бассейнында йәшәй. Тывалар үҙҙәре йәшәгән ҡырыҫ тәбиғәтле Себер шарттарына яраҡлашҡан аттар тоҡомон сығара алғандар. Иң төнъяҡты төйәк итеүсе «Яҡут аты» бар. Был ат яҡут халҡының тарихынан айырылғыһыҙ мал. Был аттар яҡуттарҙың ата-бабалары менән бергә Байкал күле яҡтарынан Лена йылғаһы буйлап хәҙерге Яҡутстан еренә үрләйҙәр һәм шул ерҙәрҙә хәҙерге сифаттарын формалаштыралар. Был ат тураһында мәғлүмәттәр Мәскәүҙә 2018 йылда «АСТ» нәшриәтендә сыҡҡан «Аттар. Оло энциклопедия» тигән китапҡа ла ингән. Был китапта шулай уҡ «Алтай аты», «Монгол аты» тураһында ла тулы мәғлүмәттәр табырға мөмкин. Китап авторы А.А. Спектор бер ҙә уларҙы «татар аты»ның бер төрө, тип атамаған. Аттар тураһындағы китап авторы Татарстан ғалимдарының ҡайһы берҙәренә ҡарағанда яҡшыраҡ мәғлүмәтлелер, тип уйларға була.\nОшо уҡ китаптың 52–53-сө биттәрендә «Башҡорт аты» тигән ярайһы уҡ ҙур матур материал баҫылған.\nБашҡорт аты хужаһына эйәреп, ҡайҙарҙа ғына булмаған да, уның тояҡ эҙҙәре ҡайҙарҙа ғына уйылып ҡалмаған. Тарихи материалдарға һәм башҡорт халыҡ ижадына күҙ һалһаҡ, Сахалин утрауынан, Порт-Артурҙан алып Дунай, Карпат, Венгрия, Польша, Францияға ҡәҙәр арауыҡта башҡорт һәм уның атының эҙҙәрен күрергә була. Мәҫәлән, 1897 йылғы Рәсәй империяһы халыҡтарының һанын алыу мәғлүмәттәренән күренеүенсә, Сахалин утрауында йәшәүселәрҙең күпселеге башҡорттар менән урыҫтар булып, шул ерҙең хужалары унда әҙселектә булған.\nҠайҙа башҡорт аяғы баҫҡан, шунда уның аты ла барып еткән, тиергә кәрәк. Башҡорт төрлө сәбәптәр менән үҙе булған, күргән ерҙәр тураһында әллә күпме йырҙар ижад иткән һәм ул йырҙарҙа атына мотлаҡ бер нисә юлды булһа ла, бағышлап киткән. Хәҙер инде мәрхүм шағирыбыҙ оло талант эйәһе Рауил ағай Бикбаев “Башҡорт һәм ат” темаһына арнап, “Атлы азамат” тигән бик тә матур, фәһемле китап баҫтырғайны.\nБашҡорт атының формалашҡан төп ерлеге – Көнъяҡ Урал һәм уның тирә-яғындағы урманлы, яланлы ерҙәр, ти ат буйынса белгестәр. Билдәле булыуынса, боронғо башҡорт ерҙәре көнбайышта Иҙел (Волга), Яйыҡ (Урал) йылғаларынан алып көнсығышта – Тобол, Иртышҡаса, ә көнъяҡтан төнъяҡҡа ҡарай – Ырымбур далаларынан алып хәҙерге Пермь крайының, Екатеринбург өлкәһенең төнъяҡ ерҙәренә Чусовая (башҡортса Шуша) йылғаһына тиклем булған һәм башҡорттар шул ерҙәрҙең төп хужалары булып торған. Һәм ошо ғәйәт ҙур ерҙең тәбиғәте башҡорт атының төп сифаттарын билдәләгәндер ҙә инде. Был аттың биографияһы бик боронғо дәүерҙәр менән бәйле һәм шул уҡ ваҡытта башҡорт халҡының тарихынан айырылғыһыҙ. Ул көнсығыш ялан аттарының урман аттары менән ҡушылыуынан барлыҡҡа килгән мал. Тимәк, был атта Урал киңлектәрен борон-борондан төйәк иткән тарпандар төп ролде уйнаған һәм шуға күрә лә башҡорт аттары үҙҙәренең ҡиәфәттәре менән тарпанға оҡшап торалар. Ошо ерҙәрҙә XX быуат башында ла тарпандар иркен йөрөгәндәр. Ғалим Рәшит Шәкүрҙең яҙыуына ҡарағанда, һуңғы тарпанды уҙған быуаттың 20-се йылдарында хәҙерге Бөрйән районы ерҙәрендә күреүселәр булған. Башҡорт аты үҙе формалашҡан ергә ныҡ береккән мал. Ҡырыҫ Урал тәбиғәтенә яраҡлаштырып формалаштырылған мал булараҡ, башҡорт аты бик сыҙамлы, көслө тоҡом. Билдәле булыуынса, Уралдың ҡалын ҡарлы, көслө буранлы, (ҡайһы бер йылдарҙа 42-52 градусҡа еткән) сатлама һыуыҡлы, етешәр айға һуҙылған оҙон ҡыштары һәм төрлөсә килгән йә эҫе, ямғырһыҙ ҡоро, йәиһә киреһенсә һалҡын, ямғырлы йәйҙәре – былар бөтәһе лә башҡорт атын формалаштырыуҙа ҙур роль уйнаған. Башҡорт аты йыл буйы тибендә йөрөп, оҙон ҡыштарын ҡаты тояҡтары менән ҡалын ҡар аҫтынан да үҙенә ризыҡ таба алырлыҡ мал. Ҡышҡа ҡарай был аттар әҙерәк бөҙрәләнеп торған оҙон йөн менән ҡаплана. Белгестәр яҙыуынса, бөҙрәләнеп торған оҙон йөн башҡорт атының иң төп билдәләренең береһе. Башҡорт аттары һыбай йөрөүгә лә, егеп йөк ташыу өсөн дә уңайлы мал итеп тәрбиәләнгән. Улар хужаһының талаптарына тиҙ өйрәнә һәм тыңлаусан, күндәм мал. Башҡорт аты башҡа аттар кеүек үк өйөрҙә йөрөй. Һәр өйөрҙөң башында өйөр айғыры тора. Ул өйөргә тирә-яҡҡа таралып китергә бирмәйенсә, үҙ көтөүселәрен яҡшы танып, ситтәрҙе яҡынлатмайынса, һәр саҡ ҡурсалап тора. Башҡорт аттарының даны элек-электән яҡшы билдәле булып, был малды аҫырарға теләүселәр һәр саҡ күп булған. Әлеге ваҡытта башкорт тоҡомло аттарҙы күршеләребеҙ Татарстанда, Силәбе, Ырымбур, Һамар, Һарытау өлкәләрендә, Ҡалмыҡ Республикаһында, Ҡаҙағстанда үрсетәләр. Һуңғы йылдарҙа үҙебеҙҙең республикабыҙҙа йылҡысылыҡҡа иғтибар бермә-бер артты һәм күпләп ҡымыҙ етештереү ойошторолдо. Ҡымыҙҙы шифалы эсемлек булараҡ, башҡорттар ғына түгел башҡа милләт кешеләре лә күпләп эсә башланы. Ҡымыҙ тигәндә, юл айҡан әйтеп китергә кәрәктер: Рәсәй империяһында ҡымыҙ менән дауалау өсөн курорт, санаторий кеүек нәмәләр беренсе булып XIX быуатта башҡорт ерҙәрендә асыла башлай. Чехов, Аксаков, Шафран санаторийҙары булып, улар әле лә уңышлы эшләп киләләр һәм унда илдең төрлө тарафтарынан ял итеп, дауаланырға теләүселәр күп. Ҡымыҙ менән дауаланырға башҡорттар йәшәгән ергә бөйөк яҙыусылар Л. Н. Толстой, А. П. Чехов һәм башҡа бик күп билдәле кешеләр килеп киткәнлеге бөтәһенә лә мәғлүмдер. Был факттар ҙа башҡорт атының даны менән бәйле деталдәр.


Башҡортостанда миҙгел тауарҙарына хаҡтарҙың төшөүе күҙәтелә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда миҙгел тауарҙарына хаҡтарҙың төшөүе күҙәтелә\n26 сентября 2019 — 19:06 ГТРК «Башкортостан»\nСтатистика мәғлүмәттәре буйынса ҡайһы бер йәшелсә-емеш былтырғыға ҡараған да ла арзаныраҡ. Өфө ҡалаһында йәшәүсе Вадим Ғиләзетдинов йәшелсә-емештең яңы ғына баҡсанан өҙөп алынғанын үҙ итә. Шуға күрә ул яҡындағы баҙарҙан һатып алырға тырыша. Көҙгө уңыштан аҙыҡ-түлекте ул бер-нисә көнгә етерлек итеп алып ҡуя. Һатып алыусыларҙы йәшелсә-емешкә хаҡтарҙың төшөүе генә түгел, ә уларҙың тәбиғи булыуы йәлеп итә. Үҙебеҙҙең Башҡортостан баҡсаларында үҫтерелгәне иң тәмле, ти Рәмилә Попова. Ҡала халҡы бигерәк тә республика райондарында үҫтерелгән йәшелсә-емеште теләп һатып ала. Хаҡтарҙың арзанайыуын һатыусылар быйыл уңыштың мул булыуы менән бәйләй. Быйыл һуған, картуф, кишерҙе былтырғыға ҡарағанда 15-20 һумға арзаныраҡҡа һатып алырға мөмкин…. Әйтәйек, былтыр бәрәңгенең бер кг өсөн 30-35 һум түләргә кәрәк булһа, быйыл уны 20 һумға ла табырға мөмкин. Кемдер яңы түтәлдән өҙөлгән миҙгел продукцияһын тик баҙарҙан ғына һатып алыу яҡлы булһа, бәғзе берәүҙәр ҡала супермаркеттарында акция мәлен ҡулдан ысҡындырмаҫҡа тырыша. Ҡайһы бер магазин селтәрҙәрендә ойошторолған махсус акциялар һатып алыусыларға ярайһы ғына сумманы кеҫәлә ҡалдырырға ярҙам итә, ти Жанна Талипова Һуңғы айҙарҙа барлыҡ миҙгел продукцияһына тиерлек хаҡтар төштө. Мәҫәлән, август айынан – картуф 20, кәбеҫтә – 22 процентҡа арзанайҙы, Шулай уҡ һуған, кишер – 30, алманың – 12 процентҡа арзанайыуы билдәләнде. Республикала көҙгө йәрминкәләр ҙә башланды. Унда иһә ҡайһы бер йәшелсә-емеште магазин, баҙарға ҡарағанда ла арзаныраҡҡа алырға мөмкин. Эксперттар билдәләүенсә йәшелсә, еләк-емешкә тағы ла ике аҙна тирәһе түбән хаҡтар һаҡланасаҡ. Ә ауыл хужалығы йәрминкәләре республика ҡалаларында ноябрь аҙағынаса дауам итә.


Төбәктең өҫтөнлөклө инвестиция проектары исемлеге өс объект менән тулыланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктең өҫтөнлөклө инвестиция проектары исемлеге өс объект менән тулыланды\n15:57, 28 мая 2014 Иҡтисад\nТағы ла өс проект БР Иҡтисади үҫеш министрлығының Комиссия ҡарары менән Башҡортостандың өҫтөнлөклө инвестиция проектары исемлегенә индерелде.\n«РусПЭТФ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте терефталь кислотаһын һәм полиэтилентерефталат производствоһын төҙөү проектын башлап сыҡты. «Илишрапс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте республиканың Илеш районында рапс эшкәртеү буйынса предприятие ойошторорға планлаштыра. «Башҡортостан текстиль комбинаты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте өҫтөнлөклө тәртиптә үҙең етештереү ҡеүәтен һәм техник яҡтан яңы ҡорамал менән йыһазландырылыуҙы арттырыу менән шөғөләләнәсәк.\nРеспубликаның Иҡтисади үҫеш министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, бөгөнгә Башҡортостандың өҫтөнлөклө инвестиция проекттары исемлегендә 490 миллиард һумдан ашыу дөйөм инвестиция күләме менән 81 проект һанала. Уларҙы ғәмәлгә ашырыу һөҙөмтәһендә республикала 31 мең яңы эш урыны барлыҡҡа киләсәк.\nТеги: инвестициялар,өҫтөнлөклө проекттар,сәнәғәт


Мортаза Рәхимов йәштәр байрамында ҡатнашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМортаза Рәхимов йәштәр байрамында ҡатнашты\n15:48, 25 июня 2010 Сәйәсәт\nБөрйән районы буйлап эш сәфәре сиктәрендә Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Бөтә Рәсәй йәштәр көнөнә арналған йәштәр байрамында ҡатнашты.\nПрограмманы Сибай дәүләт филармонияһының бейеү ансамбле һәм Бөрйән районының балалар ижади коллективтары башҡарыуында «Сал Урал» хореографик сюитаһы асты.\n«Ирәндек» студенттар төҙөлөш отряды һәм “Бергә” төбәк йәмәғәт йәштәр ирекле хәрәкәте агитбригадалары үҙҙәренең бейеү һәм вокаль оҫталығын күрһәтте.\nКонцертта ҡатнашыусылар араһында «Ғаилә — Рәсәй ғорурлығы» Бөтә Рәсәй конкурсында еңеүсе, Баймаҡ районынан Хәсәновтар ғаиләһе лә бар ине.\nБайрамда ҡатнашыусылар алдында сығыш яһап, төбәк башлығы, Башҡортостанда һәләтле йәштәргә ярҙам итеүгә, уларҙың ижади потенциалын үҫтереүгә ҙур иғтибар бирелә, тип билдәләне. Республиканан егеттәр һәм ҡыҙҙар Бөтә Рәсәй инновацион конкурстарында һәм проекттарында даими ҡатнаша.\nЙәштәр байрамы ваҡытында Башҡортостан Президенты Көньяҡ Уралдың төрлө райондарынан һәм ҡалаларынан 12 йәш ғаиләгә торлаҡҡа сертификаттар тапшырҙы. Улар торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә республика дәүләт ярҙамы программаһында ҡатнашыусылар.\nЙәш ғаиләләрҙе шатлыҡлы ваҡиға менән ҡотлап, Мортаза Рәхимов, республикала йәш ғаиләләрҙең торлаҡ мәсьәләһен хәл итеүгә ҙур иғтибар бирелә тип билдәләне. Һуңғы ете йылда ун меңдән ашыу йәш ғаиләгә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуҙа дәүләт ярҙамы күрһәтелде. Быйыл ғына 224 йәш ғаилә 35 миллион һумға субсидия алды.