Внимание, проблема! Новости в Уфе » Страница 3\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Страница 3\nҠәйнәмә түҙер әмәлем ҡалманы\nМахсус бит / Проблема // 7-01-2018, 07:00\nИптәшем менән өс йыл ғүмер итәбеҙ. Йәш ярымлыҡ ҡыҙыбыҙ үҫә. Иремде яратам, ихтирам итәм.\nБер йыл элек ҡайным мәрхүм булғас, беҙгә ҡәйнәмдең йортона күсергә тура килде. Беренсенән, ул яңғыҙ йәшәмәйәсәк, ә икенсенән, фатирыбыҙҙы ҡуртымға биреп, матди хәлебеҙҙе яҡшыртыу маҡсатында был аҙымға барғайныҡ. Ҡәйнәм итәғәтле, тыныс, яҡшы кеше. Ләкин миңә уның менән йәшәүе ауыр. Өйҙә үҙемде хужабикә итеп тойорға, шәхси арауығым булыуын теләйем. Бер йыл күнеп йәшәнем, артабан нимә эшләргә белмәйем, түҙемлегем бөттө. Нимә эшләргә миңә, кәңәшегеҙҙе көтәм....\nМахсус бит / Проблема // 29-12-2017, 08:00\nБенгал уттары һәм башҡа шартлатҡыстар Яңы йылдың мотлаҡ бер өлөшөнә әйләнде. Бына бөгөн дә магазин кәштәләре «утлы» уйынсыҡтарҙан һығылып тора. Әммә бәләкәй генә «бомба»ның ҙур бәләгә килтереү ихтималлығын оноторға ярамай....\nМахсус бит / Проблема // 1-12-2017, 13:36\nУл ваҡытта ВИЧ үтә ныҡ таралмағайны. Яман сир менән наркомандар, гомосексуалистар, фәхишәләр генә ауырый, тип уйлай торғайныҡ. Шуға ла табиптар аша һөйләшеүҙәр алып барып, ВИЧ-инфекциялы кеше минең менән осрашырға ризалашҡас, эштәге ҡатындар “аһ” та “уһ” килде....\nМахсус бит / Проблема // 1-12-2017, 06:30\nйәки Бәғзе ата-әсә ул-ҡыҙҙарының тормошон үҙҙәре теләгәнсә ҡорорға теләй\nКеше йәшәйешенең теге йәки был осоронда йәшәү мәғәнәһе тураһында уйлана башлай. Бала саҡта өҫтөң – бөтөн, тамағың туҡ икән, атай-әсәйең эргәлә булһа, бәхет өсөн башҡа нәмә кәрәкмәй ҙә. Үҫмерлек осорона етәрәк инде ҡиммәттәр үҙгәрә башлай. Кемдер өсөн йәшәү йәме – яҡшы уҡыуҙа, кемдер өсөн – яратҡан берәй шөғөл табыуҙа, ә бәғзеләр өсөн мөхәббәт уттарында яныуҙа. Йәшлегеңә аяҡ баҫҡас, бер аҙ өлкәнәйә төшкәс, етдиерәк уйҙарға биреләһең, ҡиммәттәрең дә икенсерәк юҫыҡ ала башлай.\nМахсус бит / Проблема // 3-11-2017, 11:28\nБала саҡтағы бер шөғөл иҫкә килде. Политбюро ағзаларының исем-шәрифтәрен яттан белеүҙә үҙ-ара ярыша инек. Мәктәптә, клубта Политбюро ағзаларының фотогалереяһы ла була торғайны. Бының әрәсәһе булып совет халҡында дәүләт ҡарарҙарының башлыса ошо коллектив тарафынан ҡабул ителеүе тураһында фекерҙе һеңдереү ята ине....\nМахсус бит / Проблема // 20-10-2017, 12:45\nКүптән йәйәүле походтарға йөрөмәгәс, кәңәш-төңәш итергә күршеләремә индем. Мәрүәрә Пирғәлина менән Әҡсән Күсәев – тәжрибәле туристар, улар Башҡортостанды арҡырыһынан-буйына йөрөп сыҡҡан. Минең бәләкәй рюкзакты, ҙур термосты шунда уҡ бракка сығарҙылар. Әҡсән, көҙгөлөгөн походта күп әйбер талап ителә, тип үҙенең ҙур рюкзагын бушатып бирҙе, Мәрүәрә, тауға менгәндә ҙур термос ауыр була, тип, бәләкәс термосын тотторҙо. Ерҙә ултырғанда һыуыҡ үтмәһен тип, ул яңы хобаһын да йәлләмәне, ел булһа – кейерһең, тип өр-яңы штормовкаһын да рюкзакка тыҡты. Мине баштан-аяҡ күҙҙән үткәреп, тикшереп, әйберҙәргә ревизия яһап, иҫән-һау йөрөп ҡайт, тип фатиха биреп, һинең менән бергә барырға ине, тип саҡ ҡына көнләшеп, оҙатып ҡалдылар....\nМахсус бит / Проблема // 6-09-2017, 16:09\nБорис ХӘЙРЕТДИНОВ, Баймаҡ районының “Атайсал” аҡһаҡалдар клубы рәйесе, мәғариф ветераны:\nБашҡорт теле беҙҙең дәүләт теле булараҡ уҡытылырға тейеш. Уға мәктәптә дәрестәр һанын күберәк бүлергә, китаптар сығарырға, матбуғатҡа нығыраҡ иғтибар бирергә кәрәк. Республикала йәшәүсе башҡа халыҡтарға башҡорт телен таныштырыу, өйрәтеү кәрәк эш булып тора. Беҙҙә йәшәүсе рус, мари, мордва башҡортса аңлаһа нимәһе насар?...\nМиленаның «мама»hы менән бәхәс йәки «Ейәнсәрем башҡортса hөйләшмәй»\nМахсус бит / Проблема // 5-09-2017, 07:00\nУлымды балалар арбаhына ултыртып, ҡыҙымды етәкләп, саф һауа һуларға сыҡтыҡ. Баш ҡала гөжләй: кешеләр hәр ваҡыт ҡайҙалыр ашыға, машиналар ағымының иге-сиге юҡ. Ә беҙҙең үҙ көйөбөҙ....\nБөгөн туйҙар ни хаҡ тора?\nМахсус бит / Проблема // 18-08-2017, 12:30\nйәки кредитҡа башланған тормош\nИке йырсы әхирәтем бар. Тик һуңғы арала улар менән һис кенә лә осрашып булмай – ваҡыттары юҡ. Ял көндәрендә икеһе ике ерҙә туй үткәреп, аҡса эшләйҙәр. Аҙаҡ биш көн буйы хәл йыйып, өйҙә ята бахырҡайҙар. һигеҙ сәғәт буйына 80 – 150 кешенең күңелен асыу анһат түгел шул! Икеһе лә бөтөнләйгә яратҡан эшен ташланы....\nАртҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 49 Алға


Шевченко ауыл Советы (Мәләүез районы) — Башҡорт Википедияһы\nШевченко ауыл Советы (Мәләүез районы)\nШевченко ауыл Советы\n587 кеше (1 ғинуар 2018)\nШевченко ауыл Советы —Башҡортостан РеспубликаһыныңМәләүез районындағы муниципаль берәмек.\nАдминистратив үҙәге — Антоновка ауылы.\nШевченко ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\n613 ↗680 ↘664 ↘631 ↘609 ↘592\n1 Антоновка ауыл, административ үҙәк ↘443\n2 Озерки ауыл ↗127\n3 Конаревка ауыл ↘94\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Шевченко_ауыл_Советы_(Мәләүез_районы)&oldid=830372 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:00 13 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


Туй! Туй! Туй! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Туй! Туй! Туй!\nТуйҙың тәүге көнө күңелле ваҡиғаларға бай. Ҡоҙаларҙы ҡаршылау, кәләш “һатып алыу”, ҡабалана-йүгерә ЗАГС-ҡа барырға әҙерләнеү һәм никахты теркәү тантанаһы…\nЕр шарында дүрт меңгә яҡын этнос йәшәй. Һәр береһенең үҙенә генә хас мәҙәниәте, ғөрөф-ғәҙәте бар. Туйҙар ҙа һәр төбәктә үҙенсәлекле үтә. Мәҫәлән, Вьетнамда бер үк ваҡытта кейәү һәм ҡыҙ яғында ике байрам ойошторола. Уларҙа туй бик оҙаҡ үтә, бөтәһе алты этаптан тора.\nКенияла иһә ир өйләнгәндән һуң бер ай буйы ҡатынының кейемендә йөрөргә тейеш. Шул рәүешле ул “ауыр ҡатын-ҡыҙ өлөшөн” татый. Ә кәләшенең аяғына һәм ҡулына ҡыҙыл буяу менән һүрәттәр эшләйҙәр, ул йыл буйына шулай йөрөргә тейеш. Бали утрауында йәштәрҙең тештәрен наркозһыҙ-ниһеҙ бысалар. Был уларҙы яуызлыҡтан һаҡлаясаҡ, тигән ышаныу бар.\nАфрикандарҙың туйында барабандар ҡағыла, милли ҡоралда уйнайҙар. Йәштәр һепертке аша һикерә. Был – ғаилә тормошо башланыуының символы. Кәләш ғиффәтлек билдәһе булған ҡабырсаҡтан эшләнгән муйынсаҡ таға.\nФранцуздар кейәүгә сыҡҡанда шатлығын белдермәй. Сиркәүгә юлланғанда кәләш ҡаршылашырға, иларға, ҡасырға маташырға бурыслы. Ни тиклем ролен яҡшыраҡ башҡара, йәнәһе, шул сама тормошо бәхетле була. Туй барышында кейәү менән кәләш бер-береһенә яҡын килмәҫкә тейеш, халыҡ алдында үбешеү иһә бөтөнләй тыйылған. Йәштәрҙең тәүге төнөндә ҡунаҡтар улар янына туҡтауһыҙ инеп, аптыратырға, бимазаларға тейеш.\nҺиндостанда туй йолалары атҡарылғас, йәштәргә махсус биҙәүес әйберҙәр кейҙергәндәр һәм йоҡларға һалғандар. Һандал майы һөртөлгән һәм туҡыма киҫәге менән уралған удумбара ағасы ботағын араларына һалғандар. Ул Вишвавасу аллаһын кәүҙәләндергән. Тик дүртенсе төнгә генә әлеге ботаҡ йәштәр араһынан алынған. Был йола йәштәргә сабырлыҡ һабағы биргән. Әгәр ҙә ошо ритуал теүәл үтәлһә, сәләмәт сабыйҙар тыуасаҡ, тигән ышаныс йәшәй.\nВенгрияла ла туй шау-шыулы, ығы-зығылы үтә. Ул бер ғаиләнең тантанаһы ғына түгел, бөтә ауыл-ҡасаба байрамына әйләнеүе ихтимал. Теләгән һәр кем туй үткән өйгә инеп йәштәрҙе ҡотлап, һыйланып сыға ала. Кейәү буласаҡ ҡатынына аҡса һалынған сумаҙан бирергә, ә кәләш өс йә ете (бәхетле һандар) ҡулъяулыҡ тоттора. Туй мәлендә кәләш туфлийын зал уртаһына ҡуя. Кем уның менән бейергә теләй – шунда аҡса һала.\nНигерияла ҡыҙ ни тиклем һимеҙерәк булһа, уны кәләш итеп алырға теләүселәр шул тиклем күп икән. Шуға күрә еткән ҡыҙҙы бер йылға махсус “инкубатор”ға урынлаштыралар. Ул унда һәр саҡ ята һәм юғары калориялы ризыҡ менән туҡлана.\nКүп илдәрҙә йәштәр өҫтөнә сәскә тажы, тәңкәләр, инжир, дөгө һ.б. һибеү йолаһы бар. Был союздың ныҡ, уңышлы, бай һәм татлы булыуы өсөн эшләнә. Төрлө һынауҙар ҙа бар. Мәҫәлән, туй көнөндә кейәү менән кәләш ағас ултырта. Ошо ағас нисә йыл үҫә, йәнәһе, никах шул сама дауам итәсәк.\nБашҡорт туйының тарихына байҡау яһаһаҡ, республикабыҙҙың һәр төбәгендә туйҙың төрлөсә үтеүен, шулай ҙа төп йолаларҙың бер булыуын күрәбеҙ. Ата-бабаларыбыҙ йәштәрҙең ҡауышыуына ҙур мәғәнә һалған, һәр аҙымдың үҙенә күрә нескәлектәре, тәрбиәүи алымдары бар. Шуныһы ҡыҙыҡ, райондар, хатта ауылдар араһында ла улар ҡырҡа айырыла. Мәҫәлән, Күгәрсен яҡтарында “кейәү һандығы” тигән төшөнсә бар. Мәләүез яҡтарында сәк-сәк һатыу йолаһы йәшәй. Баймаҡтар мәһәрҙән тыш ҡалымын да түләй. Ҡайһы яҡтарҙа килен төшөргәндә ҡыҙ һандығы һатыла, ә икенселәрҙә бындай сауҙа ойошторолмай. Килен һөйөү, кейәү ҡоймағы, килен сәйе кеүек матур ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ бөгөн дә йәшәп килә. Ғөмүмән, йолаларҙың байлығына, төрлөлөгөнә иҫең китер!\nХөрмәтле гәзит уҡыусылар, арағыҙҙа айыҡ йә мосолман туйы тәжрибәһе менән уртаҡлашырға теләүселәр, моғайын, барҙыр. Шулай уҡ үҙегеҙҙең төбәктәге үҙенсәлекле туй йолалары һәм һынауҙары тураһында беҙгә яҙығыҙ!\nСығыу ваҡыты 17-05-2013, 12:09 | Ҡаранылар: 4256\nЛимонарийҙа никахлашып та була


Башҡортостан “Апимондия” конгресына әҙерләнә » Башҡортостан гәзите\nБашҡортостан “Апимондия” конгресына әҙерләнә\n12-09-2017, 01:03 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға\nБашҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитовтың “Апимондия” халыҡ-ара умартасылыҡ ассоциациялар федерацияһы президенты Филипп МакКейб етәкселегендәге делегация менән осрашыуы хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Унда Рәсәй умартасылары милли союзы президенты Арнольд Бутов та ҡатнашты. “Апимондия” вәкилдәре 2021 йылда 57-се Халыҡ-ара умартасылар конгресын Башҡортостанда уҙғарыу мөмкинлеген тикшерҙе.\n— “Апимондия” конгресын беҙҙең Өфө ҡалаһында, Башҡортостан Республикаһында үткәреүгә етди әҙерлек бара. Был сара умартасылыҡ тармағын артабан үҫтереүгә көслө импульс бирәсәк. 2021 йылда конгресс үткәреүгә шулай уҡ дәғүә итеүсе Дания, Словения һәм Сербия — көслө конкуренттар. Беҙ был ярышта еңеп сыҡһаҡ, ул илебеҙҙәге умартасылыҡ тармағын юғарыраҡ кимәлгә күтәрәсәк, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙ хәҙер системалы эшләй башланыҡ: яңы маҡсаттар ҡуябыҙ, яңы мәсьәләләр хәл итәбеҙ, сәнәғәттәге яңы идеологияға яҡынлашабыҙ. Үҫеш перспективаларына, маркетинг мәсьәләләренә иғтибарҙы арттырырға тейешбеҙ. Беҙҙә әлегә эмоциялар өҫтөнлөк итә, хәҙер һөҙөмтәле эш — аныҡ һандар талап ителә. Рәсәй Федерацияһындағы, сит илдәрҙәге баҙарҙы, продукцияны реализациялау мөмкинлектәрен, шулай уҡ импортты ентекләп өйрәнә башларға кәрәк. Тармаҡ республикала яҡшы көйләнгән машина кеүек эшләргә тейеш. Был конгресс беҙгә мәктәп, ҡиммәтле тәжрибә туплау майҙансығы булараҡ кәрәк.\n“Апимондия” федерацияһы президенты Ф. МакКейб Рәсәй умартасылары милли союзының 2021 йылда конгресты Башҡортостанда үткәреү буйынса әҙерләгән документтарын юғары баһаланы. Унда конгресс саралары уҙғарыласаҡ урындар, даталар, программа, экскурсиялар, делегаттарҙы урынлаштырыу, транспорт һәм башҡа мәсьәләләр етди уйланылған.\nУмартасылыҡ буйынса тәүге халыҡ-ара конгресс 1897 йылда Брюссель ҡалаһында ойошторола. “Апимондия” федерацияһы 1949 йылда Амстердамда уҙғарылған 13-сө конгреста төҙөлә. Штаб-фатиры Рим ҡалаһында урынлашҡан. Конгрестар йыл аша йыйыла. Федерацияның төп идара органы — Генераль ассамблея, башҡарма органдары — Башҡарма совет һәм ете даими комиссия. Комиссиялар түбәндәге ете төп йүнәлештә эш алып бара:\n— бал ҡорто биологияһы;\n— умартасылыҡ иҡтисады;\n— умартасылыҡ һәм ауыл үҫеше;\n— технологиялар һәм сифат;\n— бал ҡорто сәләмәтлеге;\n— баллы үҫемлектәр.\n“Апимондия” 1970 йылда Румынияның баш ҡалаһы Бухареста Умартасылыҡ иҡтисады һәм технологиялары институты аса. Шул уҡ йылда федерацияның “Apiacta” журналы сыға башлай. Һәр конгреста “АпиЭкспо” күргәҙмәләре ойошторолоп, ҡатнашыусылар араһында түбәндәге 12 номинацияла призерҙар билдәләнә:\nИнновациялы умартасылыҡ продукттары;\nУпаковка һәм реклама;\nФильмдар һәм башҡа видеопродукция;\n“АпиЭкспо” күргәҙмәһе стендтары;\nЙырҙар һәм башҡа музыкаль әҫәрҙәр.\nБашҡортостанда төрлө кимәлдәге умартасылыҡ конкурстары, фестивалдәр, бал йәрминкәләре ойоштороу буйынса бай тәжрибә тупланған. Башҡорт балы күргәҙмәләрҙә меңдән ашыу бүләк, миҙалдар, дипломдар, приздар алған.\n2004 йылдың 1 октябрендә “Башҡортостан Республикаһында умартасылыҡ тураһында закон”, 2012 йылдың 20 декабрендә “Башҡортостан Республикаһында 2020 йылға тиклем умартасылыҡты үҫтереү концепцияһы” ҡабул ителгән.


Объявления » Страница 29 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Объявления » Страница 29\n5 февраля - Юбилейный вечер Сабили Сулеймановой\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 2-02-2015, 12:59\n5 февраля 2015 года приглашаем вас на юбилейный вечер, посвященный 75-летию Сулеймановой Сабили Гайзулловны. Будучи кандидатом философических наук Сабиля Гайзулловна всю жизнь отдала в сфере образования, в свое время она работала министром образования, являлась депутатом Верховного Совета. Сейчас заслуженный работник и отличник образования РФ и РБ Сабиля Сулейманова находится на пенсии, но подает пример молодым и неустанно трудится.\nНа вечере выступают народный артист БССР Ришат Рахимов, заслуженный работник культуры Рамиль Туйсин, лауреат множества международных премий , лауреат республиканской молодежной премии Ш.Бабича Искандер Гафаров, группа "Ант". Ведущий вечера - Фирдат Галиев.\nВечер пройдет в Башкирской филармонии имени Х.Ахметова.\nНачало в 19.00 час....\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 30-01-2015, 04:50\nГоризонталь буйынса: 1. Бокс буйынса Башҡортостан чемпионы булған журналист, шағир, драматург. 3. Башҡортостан журналистарының етәксеһе, “Уралым“ды оҫта башҡарған Борис Николаевич. 6. Өләсәһе йөҙгә еткән телерадиожурналист. 9. “Башҡортостан“ гәзитен етәкләгән министр. 11. Бөтә Рәсәй “Йыл уҡытыусыһы” (1994) конкурсы лауреаты, ғалим, педагог. 14. “Асыҡ дошманыңдан ҡурҡма, Дуҫтарыңдан бул абай!“ – тигән шағирә. 19. Халыҡ ижадындағы эпик әҫәр. 20. Исландиялағы янартау. 21. “Ҡытай алмаһы“ тип йөрөтөлгән емеш. 22. Ат йөрөш ысулы. 23. Нимәгәлер сыҙап торорлоҡ көс, түҙерлек хәл. 24. Кире йүнәлеш. 26. Сәхнәләге “Заһиҙә“. 29. Был ил Сәғүд Ғәрәбстанына дөйә һатып ҙур табыш ала. 32. Йылдың сирек өлөшө. 35. Теледикторҙар араһындағы Зидиханова. 38. Шағирә, “Килен тәңкәһе“ китабының авторы. 41. Ырымбур өлкәһенән сыҡҡан архитектор. 45. Кейемдең сөйгә эләгеүҙән барлыҡҡа килгән дефекты. 48. Хәҙерге Аҡмулла ҡалаһы. 50. Шыр таҡта; фанера. 51. Ҡырыныу кәрәк-ярағы. 53. Тәржемә оҫтаһы. 54. Гемоглобинлы шыйыҡса. 56. Уймаҡ өсөн “һөңгө“. 58. Тәлмәрйен ебәге. 60. Ҡымыҙҙың бөтә серҙәрен белгән табип, профессор....\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 30-01-2015, 04:26\nҺеҙ һүрәттә күргән ҡыҙ менән егет – Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатының 11-се синыф уҡыусылары Линария Әхтәмова һәм Ғәлим Торомтаев. Икеһе лә иң тырыштар, иң талантлылар һәм белемле уҡыусылар иҫәбендә. Улар – уҡытыусыларының, ата-әсәһенең ғорурлығы.\nҒәлим былтыр математика буйынса республика бәйгеһендә беренсе урынға сыҡҡан. Быйыл да төрлө олимпиадаларҙа, башҡа ярыштарҙа әүҙем ҡатнаша һәм һәр ваҡыт призлы урындар ғына яулай. Линария ла теүәл фәндәрҙе “һыу кеүек эсә” – ул ҡала һәм район кимәлендә ойошторолған олимпиадаларҙа тик юғары баҫҡыстарҙы ғына биләй. Гимназияла ойошторолған “Лидер” клубы ағзаһы, уҡыу йортонда “мәғариф министры” булып тора хатта. Линария менән Ғәлим икеһе лә волейбол түңәрәгенә йөрөй. Ә инде гимназия волейболсыларының ярыштарҙа әлегә беренселекте бер кемгә лә биргәне юҡ....\n29 ғинуар - танышыу кисәһе "Пар алма"\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 29-01-2015, 04:48\nҠапыл - Туй - ғаилә - йорто - тәҡдим итә!\nПАР♥АЛМА - "танышыу & осрашыу кисәләре"\n25 йәштән алып 45 йәшкә тиклем егеттәрҙе & ҡыҙҙарҙы көтөп ҡалабыҙ!...\nҮҙ эшеңде башла! / Объявления // 24-01-2015, 09:53\nХалыҡ, һатыуға (торг) сығарылған ерҙе һатып алыу ғына түгел, ҡайҙалыр буш торған ерҙәр барлығын күрә икән: “Ошо ерҙе һатып алырға теләйем”, – тигән тәҡдим менән урындағы үҙидаралыҡ органына ла бара ала. Дәүләт йәки муниципалитетҡа ҡараған, ләкин буш ятҡан ерҙе алып, үҙеңдекенә ҡушырға ла мөмкин буласаҡ. Был инде ер участкаларын арзан ғына хаҡҡа алырға ла мөмкинлек бирә. “Ә дәүләткә ни файҙа?” – тип уйларға кәрәкмәй – ҡулланылған ерҙәр әйләнештә буласаҡ. Был инде ерҙең буш ятыуынан күпкә яҡшыраҡ. Ҡыҫҡаһы, муниципалитеттар дәүләт ерен һатыуҙан үҙ белдектәре менән баш тарта алмаясаҡ. Законды биш йыл буйы әҙерләнеләр, фекер алыштылар. Ғөмүмән, ул баҙар иҡтисады шарттарында ерҙе бик күп йылдар ҡулланыуҙан һуң эшләнгән һығымталар һөҙөмтәһендә әҙерләнгән....\nСәйҙәнең йырлы балҡышы!\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 22-01-2015, 13:23\nСағыу ижады, моңло тауышы менән һоҡландырған башҡорт йыр сәнғәте “йондоҙо, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Сәйҙә Ильясова 50 йәшлек юбилейына арналған “Йылдарым, уйҙарым, йырҙарым” тип аталған бенефисына саҡыра. Күркәм тамашала йырсының ижадташ дуҫтары Флүрә Килдейәрова, Ҡондоҙ Ҡаламбаева, “Ант” төркөмө, республиканың билдәле артистары ҡатнаша. Шулай уҡ Р.Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназия-интернатының “Аҡйондоҙ” бейеү ансамбле һәм Башҡорт дәүләт университетының бейеү коллективы сығыш яһаясаҡ. Сәйҙә Ильясованың 29 ғинуарҙа киске сәғәт 7-лә, Башҡорт дәүләт филармонияһының Ҙур залында үтәсәк йыр-моң менән һуғарылған ижад байрамына рәхим итегеҙ, дуҫтар!...\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 25-12-2014, 12:00\nЙылдағыса Өфө мәктәптәре уҡыусылары араһында шаяндар һәм отҡорҙар клубының «Шаяниум – 2015»асыҡ конкурсы башлана! Ун өсөнсө тапҡыр уҙғарыласаҡ конкурс Әҙәбиәт йылына бағышланып«Ал да нур сәс халҡыңа!» девизы аҫтында үткәрелә.\nКонкурста ҡатнашыусы командаларҙан КВН стилендә түбәндәге номинациялар буйынса ҡыҙыҡлы һәм оригиналь сығыштарталап ителә...\nМәҙәниәт / Объявления // 12-12-2014, 14:00\nБР Президентының 2014 йылдың 3 декабрендәге Указына ярашлы, “Йәшлек” гәзитенең тоғро дуҫы, бына нисәмә йыл үҙ тыңлаусыларын күңелле лә, дәртле лә, бер үк мәлдә уйландырғыс та йырҙары менән һөйөндөрөүсе популяр йырсы, “Хәсән” ижади студияһы етәксеһе Хәсән Усманов “Башҡортостандың атҡаҙанған артисы” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды.\nХәсән Хажиәхмәт улын ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ!\nБану Ҡаһармановаға ярҙам итәйек, дуҫтар!\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 11-12-2014, 08:33\nУчалы ҡалаһында йәшәүсе беҙҙең хәбәрсебеҙ Баныу Ҡаһарманованың бер туған һеңлеһе Алия Ҡаһармановаға ярҙам кәрәк, дуҫтар! Түшенә яман шеш диагнозы ҡуйылған ҡыҙ бер нисә йыл инде был аяуһыҙ сир менән көрәшә. Алияға ҡыйбатлы дарыуҙар алыу өсөн бөгөнгө көндә аҡса кәрәк. Йәшәүгә булған өмөтөн һүндермәйексе ҡыҙҙың, мөмкинлегебеҙҙән килгәнсә ярҙам итәйек!...\nАртҡа 1 ... 25 26 27 28 29 30 31 32 33 ... 39 Алға


Мостай Кәримдең тыуыуына - 95 йыл\nБөгөн Башҡортостандың халыҡ шағиры, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Социалистик Хеҙмәт Геройы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, аҡыл эйәһе Мостай Кәримдең тыуыуына - 95 йыл. Ошоға бәйле республика кимәлендә «Мостай уҡыуҙары» әҙәби-ижади бәйге иғлан ителгәйне. Әҙиптең әҫәрҙәрен яттан һөйләү, драмаларын сәхнәләштереү, иншалар һәм дәрес пландары конкурсына бөгөн шәхес исемен йөрөткән башҡорт гимназияһында йомғаҡ яһалды.\nМостай Кәримдең ҡыҙы Әлфиәгә бағышлап яҙылған хикәйәләре уҡыусыларға яҡшы таныш. Уның балалар өсөн яҙылған «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Өс таған» «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» кеүек әҫәрҙәрендә бер нисә быуын йәштәре тәрбиәләнгән. Әҙиптең ижадын яҡшы белеүен уҡыусылар «Мостай уҡыуҙары»нда тағы ла бер ҡабат иҫбатланы. Конкурс сиктәрендә бер мең ярым уҡыусы уның әҫәрҙәрен яттан һөйләне, сәхнәлә күрһәтте.\n«Мостай уҡыуҙары» быйыл Башҡортостанда тәүге тапҡыр ойошторолдо. Уҡыусылар әҙиптең әҫәрҙәрен яттан һөйләү, сәхнәләштереү, инша яҙыу оҫталығында көс һынашты. Бәйгелә еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында үтте. Халыҡ шағирының тыуыуына 95 йыл тулыу айҡанлы, бында уҡытыусылар өсөн дә дәрес пландары бәйгеһе ойошторолдо.\nМостай Кәримдең тиҫтәләрсә шиғыр-хикәйәләре, драма әҫәрҙәре әлеге ваҡытта донъяның тиҫтәләрсә телендә яңғырай, тетар сәхнәләрендә ҡуйыла. Мостай Кәрим исемен йөрөткән Милли йәштәр театры сәхнәһендә ҡуйылған «Ҡыҙ урлау», «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Йәйәүле Мәхмүт» кеүек спектаклдәре әлегәсә аншлаг менән үтә. Шәхестең тыуған көнөндә актерҙар шәхес рухын уның һәйкәле янында иҫкә алды.\nБөйөк шәхестең тыуған көнө уңайынан Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы 20 октябрҙе Мостай көнө тип иғлан итте. Ошо уңайҙан эфирҙа Мостай Кәрим ҡатнашлығында төрлө йылдарҙа төшөрөлгән тапшырыуҙар күрһәтелә.


Стәрлетамаҡта бәхәсле мәсьәләләр күп\n24 Ноябрь , 18:30\nАндрей Назаров ҡалаға сәфәре барышында ошо проблемаларҙың сәбәбен тикшерҙе.\nКисә Башҡортостандың Төҙөүселәр ассоциацияһы Стәрлетамаҡта күсмә ултырыш үткәрҙе. Унда Хөкүмәт Премьер-министры Андрей Назаров, профилле министрлыҡ-ведомстволар вәкилдәре, төҙөүсе, кредит ойошмалары етәкселәре ҡатнашты. Стәрлетамаҡ ҡалаһы һәм районында торлаҡ төҙөлөшө күләмен арттырыу, проект финанслауы, ипотека кредитлауы мәсьәләләре тикшерелде.\nУлтырышты асып, Андрей Назаров, муниципалитет менән төҙөүсе ойошмаларҙың артабан да инфраструктураны үҫтереү буйынса аныҡ планы булырға тейеш, шул иҫәптән ауыл биләмәләрен комплекслы тикшереп, баланслы үҫтереү буйынса ла, тине.\n"Мәҫәлән, беҙ девелоперҙарҙы өҫтәмә ярҙам саралары менән дәртләндерергә әҙербеҙ. Әлеге ваҡытта кредит учреждениелары менән берлектә проект финанслауы һәм ипотека кредитлауы биреү тәртибен ябайлаштырыу, сроктарын ҡыҫҡартыу мәсьәләһен өйрәнәбеҙ", – тине Андрей Назаров.\nАралашыу ваҡытында шул асыҡланды: Стәрлетамаҡта планға ярашлы төҙөлөш күләмен үҫтереүгә ҡамасаулаған сәбәп булып инфраструктура менән тәьмин ителгән ер участкалары етмәүе тора. Проектлы финанслауға күсеү ҙә мөһим роль уйнаған. Төҙөүсе компаниялар менән банктарҙың үҙ-ара эш итеүе лә көтөлгәнсә ябай түгел. Быларҙан тыш, Стәрлетамаҡ авария хәлендәге һәм иҫке йорттарҙан күсереү программаһына ла эләкмәгән, был тәбиғи рәүештә яңы объекттар төҙөүгә ҡамасаулай. Стәрлетамаҡ районында иһә, киреһенсә, ер бар, әммә участкаларҙы кәрәкле инженер, транспорт һәм социаль инфраструктураға тоташтырыуға бәйле проблемалар бар. Территориаль планлаштырыу менән тәбиғи монополияларҙың инвестиция программалары синхронлаштырылмаған.\nПремьер-министр Хөкүмәттең төҙөүсе компаниялар, шул иҫәптән торлаҡ хаҡтары ҙур ҡалаларҙыҡынан түбәнерәк булған локаль баҙарҙарҙа эшләүселәргә лә ярҙам итеү саралары тураһында хәтергә төшөрҙө.\nЯрҙам саралары тураһында һөйләп, Андрей Назаров Стәрлетамаҡ хакимиәте башҡарған эштәр тураһында ла әйтте.\n"Территорияларҙы планлаштырыу буйынса документация раҫланған, “Стәрлетамаҡ ҡалаһында 2016 - 2024 йылдарҙа төҙөлөш комплексы һәм архитектураны үҫтереү” муниципаль программаһы тормошҡа ашырыла, аҙ ҡатлы йорттар төҙөлөшө лә үҫешә башланы", – тине ул.\nСтәрлетамаҡта торлаҡ төҙөлөшө үҫеше тураһындағы доклад менән Стәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм инфраструктура үҫеше буйынса беренсе урынбаҫары Радик Ғәлиев сығыш яһаны.\nУның белдереүенсә, Стәрлетамаҡта торлаҡ индереү күләме кәмеүе күҙәтелә. Бының сәбәптәре күп. Улар араһында инженер селтәрҙәренең ныҡ иҫкереүе, уларҙың техник яҡтан артта ҡалыуы, аҙ ҡеүәте һәм ошо сәбәпле уларға яңы төҙөлгән йорттарҙы, социаль объектарҙы ҡушып булмау, төҙөлөш өсөн тәғәйенләнгән ер участкаларын инженер-техник селтәрҙәр менән тәьмин итеү өсөн финанс ресурстары етмәүе һәм башҡалар бар.\n"Биләмәләрҙе тотороҡло үҫтереү өсөн инженер һәм транспорт инфраструктураһын булдырыу кәрәк. Ҡаланы торлаҡ менән тәьмин итеүҙә төп бурыс - инженер-транспорт инфраструктураһына проект эшләү һәм уны артабан тормошҡа ашырыу", – тине Радик Ғәлиев.\nБыл проблемаларҙы хәл итеүҙең бер юлы тип Стәрлетамаҡ власы ҡаланың сиктәрен арттырыуҙы күрә.\nДискуссияла Премьер-министр урынбаҫары Рәйеф Әбдрәхимов, төҙөлөш һәм архитектура министры урынбаҫары Артем Ковшов, Хөкүмәт Аппараты етәксеһе урынбаҫары Марина Долич, ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Наталья Полянская, Стәрлетамаҡ ҡалаһы мэры Рөстәм Ғәзизов, Стәрлетамаҡ районы хакимиәте башлығы Әнүәр Абдрафиҡов ҡатнашты. Улар бында күтәрелгән мәсьәләләрҙе ҡануниәт кимәлендә көйләргә кәрәк тигән фекергә килде. Шулай уҡ торлаҡ төҙөлөшө программаларына ярҙам итеү өсөн инженер инфраструктураһын төҙөүҙе финанслау кимәлен арттырырға тәҡдим ителде.\nАндрей Назаров фекеренсә, стратегик бурыстарҙы уңышлы хәл итеү күпселек осраҡта айырым алынған муниципалитетта эштең нисек барыуынан тора.\nӘммә һөйләшеү өсөн темалар бының менән генә сикләнмәне. Бәхәсле һорауҙар күп һәм улар һаман хәл ителмәй ҡала килә. Әлеге дискуссия ни бары проблемаларҙы асыҡлау мөмкинлеге бирҙе, уларҙы хәл итеү юлдары асыҡ булып ҡала.\nСтәрлетамаҡта йыл һайын кәмендә 100 мең квадрат метр торлаҡ тапшырылырға тейеш.\n"Торлаҡ төҙөлөшө күләмен арттырыу – барлыҡ кимәлдәге властар өсөн ҙур бурыс. Берҙәм эш итеү кәрәк", – тине Андрей Назаров.\nКүсмә ултырыш башланыр алдынан Премьер-министр ҡала инфраструктураһының бер нисә объектында булды. Уларҙың береһе – “Риком” торлаҡ комплексы. Был төҙөүсе компания баҙарҙа 20 йылдан ашыу эшләй. Республика кимәлендә 35 объект, дөйөм майҙаны 91195 квадрат метрлыҡ күп фатирлы туғыҙ йорт төҙөгәндәр. Улар өҫтәүенә кәрәкле инфраструктура ла булдыра, йәмәғәт киңлеген дә төҙөкләндерә.\nФото: Башҡортостан Хөкүмәте сайты.


“Беҙҙе Сибай путч менән ҡаршы алды”,ти Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Юнир Шәкүр улы ҒӘЙНУЛЛИН - Культурный мир Башкортостана\nСәхнәлә бер күреү менән күңелгә уйылып ҡалған артистар була. Тәүге тапҡыр Сибай башҡорт дәүләт драма театры актеры Юнир Ғәйнуллинды Айрат ролендә (Наил Ғәйетбаевтың “Юлдар ярҙа өҙөлә” драмаһында) күрҙем. Нахаҡҡа төрмәлә ултырып сыҡҡан, туғандарының хыянатын кисергән йәш егет образын унан да оҫтараҡ итеп кем уйнай алыр ине икән? 15 йылдан ашыу ваҡыт үтһә лә, Юнир-Айраттың ғәҙеллек эҙләп баҡҡан ҡарашы һәм атай йорто өсөн өҙгөләнеүҙәре һаман да онотолмай. Осрашыу насип булғас та, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Юнир Шәкүр улы ҒӘЙНУЛЛИН менән ижад һәм ғүмер миҙгелдәре тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Юнир ағай, һеҙ үҫкән ғаилә театр ярата инеме?\n– Ете балалы ябай ғаиләлә тыуып үҫһәм дә, өйҙән йыр-моң өҙөлмәне. Мин Ғафури районының Үзбәк ауылынан. Атайым 47 йыл буйы тракторҙа эшләне, ә әсәйем алдынғы сөгөлдөрсө булды, колхозда төрлө эштә йөрөнө. Уның бейеүсе тигән даны бар, ә атайым матур йырлай торғайны. Театр тураһында хыялланмаһам да, гел сәхнәлә булдым. Тәүге уҡытыусым “Шалҡан” әкиәтендә Бабай ролен уйнарға өйрәтте. 6-сы класта уҡығанда “Айгөл иле” драмаһында Карло Пиккио ролен башҡарҙым. Ә өлкән кластарҙа мәҙәниәт йорто мөдире булып эшләүсе талантлы композитор Рәмил Ғимрани үҙенең тәүге ижад емешенең бер нисәүһен өйрәтеп, үҙе менән сығыш яһарға саҡырҙы.\nАуылда бик оҫта гармунсы була торғайны, уның уйнағанын тыңлар өсөн әсәйемдәргә эйәреп ҡунаҡҡа барам. 4-се класты тамамлаған йылда әсәйемдән гармун һораным. Бер йылдан, тыуған көнөмә бүләк итеп алып биргәс, өйрәнер өсөн Әсҡәт Ғимранов тигән ағайға йөрөй башланым. Гармун төймәләренә һандар яҙып, көй сығарыу өсөн ниндәй төймә артынан ниндәйенә баҫырға кәрәклеген схема буйынса уйнап өйрәндем. Тәүге тапҡыр “Йәш ғүмер” йырын килтереп сығара алдым. Киске эш бөткәс, ҡапҡа төбөнә сығып, тызҡылдатып ултыра торғас, ярайһы ғына уйнарға тотондом. Шул мәлдән алып гармун тоғро дуҫыма әйләнде. Мәктәптәге концерттар, ҡунаҡтар, һабантуй байрамдары минһеҙ үтмәгәндер ул. Гармун уйнатыр өсөн киске уйынға йәштәр өйҙән килеп алды. Йыр, гармун моңо, уйын-көлкө мөхите уратып алғайны. Шуғалыр ҙа күңел профессиональ сәхнәгә тартылды.\n– Тик сағыштырмаса һуң уҡырға килгәнһегеҙ...\n– Әрме хеҙмәте өсөн медкомиссия үткән саҡта, табиптар йөрәктә ауырыу тапты. Шуғамы, әллә ул саҡта хеҙмәт итмәгән егеттәргә кире ҡараш булдымы: мәктәпте тамамлағас, бер ергә лә эшкә урынлашып булманы. Документтарымды Стәрлетамаҡ ҡалаһының 21-се һөнәрселек училищеһына тапшырып, аяҡ кейемдәре тегергә өйрәндем. Бармағымды ҡыҫтырып, ҙур ғына йәрәхәт алғас, уҡыуҙы ташлап, ауылға ҡайтып киттем. Башҡаса гармунда уйнай алмаҫмын, тип ҡурҡтым. Ә был минең өсөн донъя бөтөүгә тиң һәләкәт булыр ине, моғайын. Тыуған ауылымдың мәҙәниәт йортона эшкә индем. Концерттар, спектаклдәр ҡуйҙыҡ, смотр-конкурстарҙың иҫәбе-һаны булманы. Киске уйындар күңелле үтә ине. Республика “Тальян гармун” фестивалендә 40-тан ашыу гармунсы бергә сығыш яһаныҡ. Ошо уҡ байрамға Йәүҙәт Бикбирҙин килеп, ауылда 12 парҙан торған ансамбль төҙөп, байтаҡ бейеү ҡуйып китте. Ҡыҫҡаһы, ул йылдарҙа өйгә ҡайтып инә белмәнем.\n1987 йылда “Ленинсы”, хәҙерге “Йәшлек” гәзитендә Өфө дәүләт сәнғәт институтының актерҙар бүлегенә өҫтәмә конкурс үткәрелеүе тураһында иғлан күреп ҡалдым. Ни яҙһа – шул булыр тип, имтихандарға киттем. Һәм 24 йәшемдә студенттар рәтенә аяҡ баҫтым. Әйткәндәй, ғаиләбеҙҙән ике театр артисы сыҡты: һеңлем Айгөл Зөбәйҙуллина Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театрында эшләй. Башҡа туғандарым төрлө һөнәр эйәһе, әммә сәнғәтте, театрҙы яраталар.\n– “Бала-саға” менән уҡыуы ауыр булманымы?\n– Башҡаларҙан өлкән булғас, тәүге көндән үк староста итеп һайлап ҡуйҙылар. Кәңәш һорап та, ярҙам кәрәкһә лә, миңә мөрәжәғәт иттеләр. Башҡалар тәүге һөйөү уттарында янып йөрөнө, ә мин 2-се курста уҡ ғаилә ҡорҙом. Рифҡәт Вәкил улы Исрафилов, Таңсулпан Даһи ҡыҙы Бабичева, Илшат Хәлил улы Йомағоловтарҙа уҡыныҡ. Студент йылдарында уҡ сәхнәлә уйнарға тура килде. Курсташтарым Рәсүл Ҡарабулатов менән Мәхмүт Нәҙершин мине бейеүсе һәм алып барыусы итеп “Каруанһарай” төркөмөнә саҡырҙы. Ғаилә ҡороп йәшәй генә башлаған саҡ ине, баш тарттым.\n– Эшкә килгән талантлы актерҙы Сибай ҡалаһы нисек ҡаршы алды?\n– Путч менән. 1991 йылдың авгусында Марс Итбаев менән икәү Сибайға юлға сыҡтыҡ. Поезда килгән саҡта илдәге хәлдәрҙең көтмәгәндә болғаныуы тураһында белдек. Бөтә Рәсәй ығы-зығы килгән билдәһеҙ ваҡытта күңел күтәренке түгел ине. Партия ағзаһы булараҡ, икенсе көндө үк йыйылышҡа саҡыртып алдылар.\nӘ ижадҡа килгәндә, барыһы ла һәйбәт башланды. Эшкә килеү менән “Семәрле тәхет” драмаһындағы Алғыр ролен өйрәндем һәм сентябрь айында уҡ, театрҙың 60 йыллығы уңайынан, Өфөгә гастролгә килдек. Ошо ҙур мәшәҡәт менән, ҡағылмай-һуғылмай ғына коллективҡа инеп кителде. Ә Фәрит Богдановтың пьесаһы буйынса ҡуйылған “Иректәге тотҡонлоҡ” спектаклендә (режиссеры – Рафаэль Әйүпов) Хасбулат роле – минең тәүге эшем. Башынан алып аҙағына тиклем режиссер менән эшләп, үҙем сығарҙым.\n– Замананың үҙгәреүен нисек кисерҙегеҙ?\n– Илдә, тормошта идеяларҙың юҡҡа сығыуын ауыр кисерҙем. Атайым гел генә, алдашмай-урлашмай йәшәгеҙ, тип өйрәтте. Бер саҡ үҙенә: “Урлашҡандар күпкә еңелерәк йәшәй түгелме?” – тип, үпкә лә белдереп алдым. Әммә беҙҙең быуынға ошо һынылышты үтергә кәрәк ине, һәм уны күптәребеҙ лайыҡлы үтә алды. Тормош бит гел бер урында тора алмай, беҙгә лә үҙгәрергә, яраҡлашырға өйрәнергә кәрәк булды.\n– Тамашасы һеҙҙе комик образда йыш күрә. Ә күңелегеҙгә ниндәй ролдәр яҡын?\n– Бер ваҡытта ла режиссер биргән ролдәрҙән баш тартҡаным булманы. Үҙем дә, шул ролде бирегеҙ, тип һоранып йөрөмәнем. Ысынлап та, күберәк комик һәм кире образдарҙы уйнарға тура килде. Улар менән еңеүҙәр ҙә яуланым. Владимир Жеребцовтың “Вәлигәме, Ғәлигәме, кейәүгә барам әле” комедияһында төп роль һәм Таңсулпан Ғарипованың “Бәхеткә ҡасҡандар” трагикомедияһындағы Иблис образы өсөн ике йыл рәттән театрҙың иң яҡшы актеры тип һайландым. Гоголдең “Өйләнеү”ендәге Аночкин образы өсөн 1994 йылда “Театр яҙы” республика фестивалендә “Тамашасы һөйөүе” призы менән бүләкләндем. Комик ролдәр күңелемә яҡын, үҙем дә тормошта йылмайырға яратам, ауыр саҡтарҙы көлкө һүҙ менән үткәреп ебәрәм.\n– Ғаиләгеҙ менән дә таныштырып үтһәгеҙ ине. Ҡатынығыҙ менән ҡайҙа таныштығыҙ?\n– Өфөлә. Дуҫ егет бер ҡыҙ менән осрашып йөрөй ине. Апаһының тыуған көнөнә гармунсы булып барырға тәҡдим иткәс, улар менән ҡунаҡҡа киттем. Ул табында Фәүнә лә бар ине, шунда таныштым. Дуҫ егете лә бар ине, миңә әллә ни иғтибар итмәне. Әммә беҙ ҙә төшөп ҡалғандарҙан түгел, күңелен яулар өсөн бар тырышлығымды һалдым. Мөхәббәт уттарында янып, йырҙар ҙа ижад иткән саҡтар булды. Минең хистәремдең, ниәттәремдең етди һәм ихлас икәнен аңлағас, ул дуҫлыҡҡа ризалашты. Бер йыл да үтмәне, ғаилә ҡорҙоҡ. Ул Баҡалы районының Яңы Ҡатай ауылы һылыуы. Ышаныслы тормош иптәше, минең терәгем. Характеры декабрист ҡатындарыныҡы кеүек: ауырлыҡтарҙы сабыр үткәрә белә. Студент йылдарында һәм фатир алғансы дөйөм ятаҡта йәшәнек. Минең менән ауырһынмай ғына бер генә танышы, туғаны булмаған, күҙ күрмәгән Сибайға барырға ризалыҡ бирҙе. Һөнәре буйынса эш табыуы мөмкин түгел ине, рәхмәт театр етәкселегенә, эшкә алдылар. Ябай хеҙмәткәр булып башлағайны, хәҙер костюмдар бүлеге мөдире булып эшләй.\nҠыҙыбыҙ Лилиә – банк хеҙмәткәре, әсәһенең тыуған ауылына килен булып төштө. Улыбыҙ Ғәзинур, мәктәпте тамамлап, Сибай институтының филология факультетына уҡырға инде. Балаларҙың икеһе лә бейеү ансамблендә шөғөлләнде, улыбыҙ музыка мәктәбендә лә уҡыны. Ғәҙәттә, актер балалары сәнғәт юлын һайлай, ә минекеләр ундай теләк белдермәне.\n– Һеҙҙеңсә нисек: театр кешенең күңелен асырға тейешме әллә уйландырырғамы?\n– Тәрбиәләргә тейеш. Күҙ йәштәре менән, уйландырып, тетрәндереп. Шул уҡ ваҡытта күптәр йылмайыу аша ла үҙенә һабаҡ ала. Ауыр саҡта проблемаһынан арынһа, тормошо матур яҡҡа үҙгәрһә, тимәк, беҙҙең сәхнәләге хеҙмәтебеҙ бушҡа китмәгән.\n– Әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт! Яңы ролдәр, ижади уңыштар насип булһын һеҙгә!\nИнтервью с доктором филологических наук, историческим консультантом киноэкспедиции "Дорогами Салавата" Мирасом Идельбаевым


ФЛИКЕР - ҡотҡарыусымы, әллә аксессуармы? » "Урал" гәзите\nБылтырҙан Рәсәй автомобиль паркы 12 процентҡа үҫкән, хәҙер Рәсәй юлдары буйлап 43 миллиондан ашыу автомобиль елдерә.\n2014 йылда водителдәр армияһын 2,5 миллион кеше тулыландырған. Рәсәйҙең Эске эштәр министрлығы юл-транспорт ваҡиғаларын кәметеү маҡсатында тѳрлѳ саралар күрә, ҡағиҙәләрҙе лә ҡәтғиләштерә. Йәйҙең икенсе айынан беҙҙе тѳрлѳ үҙгәрештәр кѳтә, бер кѳндән закондар үҙ кѳсѳнә инә. Уларҙың күбеһе юл- транспорт ваҡиғаларына ҡағыла. Быға тиклем барлыҡ үҙгәрештәр ҙә руль артындағы водителдәргә ҡағылды. Йәйәүле тәгәрмәс аҫтына эләкте, тимәк, водитель ғәйепле. Хәҙер авария сәбәптәрен асыҡлай торғас, ниһайәт, йәйәүлеләргә лә сират етте.\nШулай итеп, 1 июлдән, яңы ҡағиҙәләргә ярашлы, тораҡ пункттан ситкә сыҡҡан кешенең кейемендә яҡтыртҡыс элемент - фликер булырға тейеш. Фликер - кейемгә тағылған яҡтыртҡыс. Беҙҙә фликер менән автоинспекция хеҙмәткәрҙәре, юл һалыусылар, урам таҙартыусыларҙың кейемдәре биҙәлгән. Хәҙер инде ҡараңғы ваҡытта ҡала һәм ауыл ситендә йѳрѳүселәрҙең кейемдәренә лә мотлаҡ фликерҙар беркетелергә тейеш, юғиһә, уларға 500 һум штраф янай.\nФликерҙар кейемдә генә түгел, браслет йәки башҡа аксессуар формаһында ла булырға мѳмкин. Йәйәүлеләр ѳсѳн был сәйер яңылыҡ, ә водителдәр ҡуш ҡуллап риза, сѳнки водитель яҡтыртҡыс беркетелгән әйберҙе алыҫтан уҡ күрәсәк. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы идаралығы вәкилдәре лә был үҙгәреш юлдарҙа бәхетһеҙ осраҡтарҙы кәметәсәк, тигән фекерҙә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, республикала йыл башынан балалар ҡатнашлығында ғына 49 фажиғә теркәлгән. Бигерәк тә төнгө эңерҙә йыш ҡына автоһәүәҫкәрҙәр ҡапыл юлға килеп сыҡҡан балаларҙы шәйләмәй ҡала.\nКүп осраҡта водителдең тәжрибәһе түгел, йәйәүленең иғтибарһыҙлығы ҙур роль уйнай. Елдереп килгән машинаның алдынан сығып ѳлгѳрѳргә тырышыу, светофорға тиклем бер нисә метрҙы үтергә йыбаныу, урам сатында гәзит, реклама буклеттары таратыу, хәйер һорау кеүек сәбәптәр арҡаһында авариялар сығып тора. - Фликерҙар әлегә һатыуҙа әллә ни юҡ. Ваҡытында яҡтыртыусы әйберҙәр һатыла торғайны, хәҙер улар магазин кәштәләрендә күренмәй. Фликерҙар тураһында балалар, уҡыусылар белә, автоинспекторҙар мәктәптәрҙә осрашыуҙар барышында уларға тарата, аңлата, әңгәмәләр ойоштора, - тине ЮХХДИ-ның юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген пропагандалау буйынса инспекторы Андрей Кузнецов. Эйе, эшҡыуарҙар, һатыусылар был отошло бизнесҡа әле тотонмаған.\nШулай ҙа яҡтыртыусы әйберҙәр һатыуҙа бөтөнләй юҡ тип тә әйтеп булмай. Магазиндарҙа яҡтыртыусы элементтар тегелгән әйберҙәрҙе табырға мөмкин. Мәҫәлән, портфелгә тегелгән яҡтыртыусы туҡыма киҫәге төндә юл ситендә китеп барған баланы руль артындағыларға әллә ҡайҙан күрергә ярҙам итәсәк. Республикабыҙҙа 4 миллион кеше йәшәй. Уларҙың һәр береһендә фликер булыуы мотлаҡ. Һәр яңылыҡ ҡаршылыҡтар тыуҙыра. Яҡшыһы ла, яманы ла. Фликерҙарҙы ла ѳнәмәүселәр аҙ түгел. Күптәрҙе, ҡиммәтле тунға яҡтыртҡыс әйбер таҡҡан кеше сәйер тойолмаҫмы, тигән һорау борсой. Ҡиммәтле тун, әлбиттә, кешене аварияларҙан һаҡламай. Ниндәй генә кейем кейһә лә, ошо бәләкәй генә әйбер кешене бәләнән ҡотҡара.\nФликерҙы кейемгә тегеп ҡуйыу мотлаҡ түгел. Сумкаһына аксессуар рәүешендә элеп ҡуйһа, ул ситтән күренеп торһа, юлда йѳрѳү ышаныслыраҡ була түгелме?! Һәр яңылыҡтың кире яғын ғына уйларға кәрәкмәй. Ҡағиҙә руль артындағыларға ла ҡағыла. Сөнки юл ситендә туҡтаған автомобилдән сыҡҡан водитель дә төнгө эңерҙә күренмәй. Үҙ хәүефһеҙлеген һәр кем үҙе хәстәрләргә тейеш. Кеше юлдағы техниканы күрһә, ситкәрәк сығып баҫа. Ә бына мал менән нимә эшләргә? Бәлки фликерҙарҙы ауылдарҙағы шәхси хужалыҡтарға ла таратырға кәрәктер. Һәр кем аты-һыйырына йәбештереп ебәрер ине. Тѳндә малдың юлға сығыуы арҡаһында ғына күпме юл фажиғәһе булып тора...


.Килер быуындарға хеҙмәт итәсәк » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » .Килер быуындарға хеҙмәт итәсәк\n16.10.2010 .Килер быуындарға хеҙмәт итәсәк\nЮлдарҙы, тормош артерияһы, тип хаҡлы әйтәләр. Сөнки һәр ҡайһыбыҙға эш-ғәмәлдәр буйынса юлда йөрөргә тура килә. Транспорт хәрәкәтенең көйлөлөгө, кешеләрҙең именлеге, тормош мәшәҡәттәрен тиҙ һәм уңышлы ғәмәлгә ашырыу туранан-тура юлдарҙың яҡшы һәм ҡараулы булыуына бәйле. Әлшәй юл ремонтлау-төҙөү идаралығы начальнигы, Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе Альберт Ибраһимов менән әңгәмәбеҙ шул хаҡта һөйләшеүҙән башланды.\n– Юл хужалығында, ғөмүмән, ваҡ мәсьәлә юҡ. Юлсылар ҙа, техника ла имен йөрөһөн өсөн юлдар һәр саҡ ҡараулы, төҙөк булырға тейеш. Беҙгә шундай яуаплы бурыс йөкмәтелгән һәм уны намыҫ менән үтәргә тырышабыҙ, – тип һөйләй Альберт Мирҡәҙәм улы.\nЫсынлап та, юлдарҙа байрамдар ҙа, ял көндәре лә юҡ. Унда хәрәкәт туҡталмай. Юл хеҙмәткәрҙәренең эш ваҡыты ла шуға тура килә.\nИдаралыҡ ҡарамағында 530 саҡрымға яҡын автомобиль юлдары иҫәпләнә. Етәксе әйтеүенсә, быйыл 9 айҙа 36 миллион һумға яҡын төҙөү-төҙөкләндереү эштәре башҡарылған. Был иҫәптә юлдар төҙөү, ремонт эштәре, төбәк әһәмиәтендәге һәм урындағы юлдарҙы ҡарау, ситтән ингән заказдар бар.\nБыйыл Стәрлетамаҡ – Раевка трассаһындағы юл участкаһында ремонт эштәре, М-5 «Урал» трассаһындағы Шишмә – Аксен – Ҡырғыҙ-Миәкә йүнәлешендә стандарт төркөмдәге билдәләр, саҡрым билдәләре һәм йүнәлеш күрһәтмәләре урынлаштырылған.\nБәхәсһеҙ, юлдарҙың торошона ҡарап теге йәки был төбәктең социаль-иҡтисади үҫешен баһаларға мөмкин. Ә был яҡтан әлшәйҙәр ғорурлана ала. Төбәктә юлдар йылдан-йыл яҡшыра, райондың тотош юл селтәре, ҡасаба һәм ауыл урамдарындағы юлдар тураһында ла шундай фекер әйтергә мөмкин. Мәҫәлән, күптән түгел идаралыҡ Раевка ауыл советы заказы буйынса «Гагарин урамы» микрорайонын төҙөкләндергән. Балалар майҙансығын йыһазлағандар, кер элеү, машиналар ҡуйыу урындарын йүнәткәндәр. Ун көн эсендә микрорайон танымаҫлыҡ булып үҙгәргән. Бының өсөн 1 миллион һумдан ашыу аҡса тотонолған.\n– Тәҙрә ҡаршыһында уйнаусы балаларҙың шат тауышын ишетеп, күңел һөйөнә, – ти Гагарин урамы, 35 А һанлы йортта йәшәүсе Александр Саков. – Көн дә ун айлыҡ ейәнсәрем Софияны майҙансыҡҡа алып сығам. Күрше микрорайондарҙа йәшәүселәр ҙә балаларын бында алып килә хәҙер.


Өфөләге Элемтә музейында 40-сы йылдарҙа баш ҡалала урынлашҡан Коминтерн экспонаттары һаҡлана - Bash.News\nМоя планета Башкорто�...\nГора новостей. Детская информационная программа\nӨфөләге Элемтә музейында 40-сы йылдарҙа баш ҡалала урынлашҡан Коминтерн экспонаттары һаҡлана\nӨфөләге Элемтә музейында 40-сы йылдарҙа баш ҡалала урынлашҡан Коминтерн экспонаттары һаҡлана https://bash.news/news/89401_flge_elemt_muzejynda_40sy_jyldara_bash_alala_urynlashan_komintern_eksponattary_alana/?lang=bash\n04 фев 2019, 23:46\n1941-1943 йылдарҙа Коминтерн лидерҙары Өфөнән һөйләй. Континенттың иң ҡеүәтле радиостанцияһы ул осорҙа тап беҙҙең ҡалала урынлаша. 1942 йылда РВ-1 радиостанцияһы Ногинскиҙан Өфөгә эвакуациялана. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Глумилин ауылында монтаж тамамлана. Әле был урын Өфөнөң Октябрь районына ҡарай.\n"Главпочтамт"ағы Элемтә музейында шул осорҙа эшләгән ҡоролмаларҙың фотоһүрәттәре һаҡлана. Һуғыш ваҡытында хеҙмәт иткән элемтәселәрҙең хәтирәләрен музей белгестәре айырым альбомға туплаған. Пальмиро Тольятти, Георгий Димитров һәм Коминтерндың башҡарма комитетының башҡа ағзалары аҙнаһына 162 тапшырыу әҙерләй. Элемтә йортоноң 5-се ҡатында урынлашҡан радиотапшырыуҙар үҙәгененән Европа халҡын фашизмға ҡаршы аяуһыҙ көрәшкә өндәй.\nЕлена Лукина, элемтә музейы хеҙмәткәре: “Радиостанциянан сыҡҡан ҡыҫҡа тулҡындар нурҙы ер өҫтөнән дә, ионлы ҡатламдан 80-100 км юғарылыҡта ла тапшыра ала. Шуға күрә лә бындай нурҙы эләктереү мөмкин түгел. Был, үҙ сиратында, Коминтерн лидерҙарына үҙ тамашасыларына Өфөнән мөрәжәғәт итергә мөмкинлек бирә. Дошман был турала төшөнмәй. Радиотапшырыуҙар Румыния, Болгария, Германияларҙа сыға тип уйлай”.\nАвтор: Миңзиә Каспранова.\nБашҡортостанда байрамға арнап төрлө саралар уҙа\n16:43, 21 фев\nБашҡорт матбуғаты интернетты яулай\n16:41, 21 фев\nЮбилейный баҡыр ятҡылығын эшкәртеүҙә яңы техника ҡулланыла\n16:38, 21 фев\nХалыҡ теләге – тракторлы булыу\n15:06, 21 фев\nБөгөн – Халыҡ-ара туған телдәр көнө\n09:00, 21 фев


Милли проекттар » Страница 2 » Архив газеты "Йәшлек"\nРухтың көсө – сәсәндәрҙең телендә, халыҡтың йыр-бейеүендә Башҡортостан » Милли проекттар\nБашҡортостан Республикаһы Президенты призына балалар араһында уҙғарылған «Байыҡ» бейеү телевизион конкурсы быйыл да ғәжәп күркәм, һоҡланғыс урында – Күгәрсен районының Мораҙым тарлауығында үтте. Бындағы тәбиғәттең сихри матурлығы күңелде әсир итеп, онотолмаҫ хистәр бүләк итһә, сәхнә тирәләй өйрөлгән сәскә кеүек ҡыҙҙарға, милли кейемдәрҙә тағы ла олпатланыбыраҡ киткән малайҙарға ҡарап, башҡорт бейеүенең ни тиклем бөйөк көскә эйә булыуына ғорурлыҡ тойғолары кисерәһең. Ғәзиз Башҡортостаныбыҙҙа йәш таланттарҙың күплегенә, башҡорт халыҡ бейеүен һөйөүсе малайҙар һәм ҡыҙҙар үҫеүенә күккә олғашҡан ҡаялар, шәмдәй төҙ ҡарағайҙар гүйә үҙҙәре тантана иткәндәй булды был көндө.\nОнотмай кесе быуын, ололай батыр рухын Башҡортостан » Милли проекттар\n1 – 3 июлдә Асылыкүл буйында йәш сәсәндәрҙең «Урал батыр» республика конкурсы уҙҙы\nМатур традицияға әүерелгән конкурсҡа, һәр йылдағыса, иң-иң оҫта, сәсән телле балалар ғына йыйылғайны. Яңы үҙгәрештәр ҙә индерелгән – эпосты яттан һөйләүселәр беренсе тапҡыр йәш буйынса ике төркөмгә бүлеп баһаланды.\n– 7-се синыфҡа тиклемгеләр ятларға тейешле мотлаҡ минимум 1000 юл булһа, 7 – 11-се синыф уҡыусылары 2800 һәм, теләк буйынса, унан да күберәк юлдарҙы ятларға тейеш ине. Ике төркөм өсөн дә критерийҙар бер үк – баланың башҡарыу оҫталығына, юлдар һанына, музыка ҡоралдарын ҡулланыуына, көйләп һөйләй белеү-белмәүенә иғтибар иттек, – ти жюри ағзаһы, БР Мәғариф министрлығының милли мәғариф һәм төбәк-ара хеҙмәттәшлек бүлеге мөдире Рәйсә Абдрахман ҡыҙы Күзбәкова. – Гран-при ошо ике төркөмдә сығыш яһаусыларҙың иң оҫтаһына тапшырылды. Элекке йылдарҙа үҙ ҡобайыры менән сығыш яһаусыларҙың айырым турын үткәрә торғайныҡ. Тик, үкенескә күрә, быйыл был турҙан баш тартырға мәжбүр булдыҡ. Сөнки йылдан-йыл ҡабатлауҙар, бер-береһенән күсереү осраҡтары теркәлә башланы...\nТәбиғәт ҡосағында матурыраҡ Башҡортостан » Милли проекттар\nҺабантуй – төрки халыҡтарҙың иң боронғо байрамдарының береһе. Силәбе өлкәһендә был матур байрам бына инде 50 йылдан ашыу үткәрелә. Үткән йылдарҙа халыҡтың һағынып көтөп алған иң ҙур һәм күңелле байрамы ҡаланың Гагарин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында үтһә, быйыл ул тәү тапҡыр тәбиғәт ҡосағында – Ҡоншаҡ районының йәмле Сабаҡкүл күле янында ойошторолдо.\nКүптән инде халыҡ байрамы булып иҫәпләнгән һабантуй башҡорт һәм татар халыҡтарын ғына түгел, уға килгән һәр кешене берләштерә. Белеүебеҙсә, ул сәсеү тамамланғандан һуң үткәрелә. Шуға ла байрамдың үткән йылдарҙағы кеүек бетон стеналар араһында түгел, ә тәбиғәттә уҙыуы бик ҡыуандырҙы. Асылда, һабантуйға сәсеүҙе тәүгеләрҙән булып тамамлаған алдынғы биш хужалыҡ вәкилдәре ҙур тантаналы парадта ҡатнашыу өсөн йыйылды.\nБаймаҡта һабантуй гөрләне Башҡортостан » Милли проекттар\nКөндөң эҫе булыуына ҡарамаҫтан, Граф күле янындағы һабантуй майҙаны халыҡ менән шығырым тулы булды. Сауҙа рәттәре, уйын-ярыш майҙансыҡтары, тирмәләр ҡаласығы, хужалыҡтарҙың күргәҙмә стендтары – барыһы ла үҙ ҡыҙыҡһыныусыларын тапты. Быйыл, уҙған йылдарҙан айырмалы рәүештә, тирмәләр конкурсы булмаһа ла, хужалыҡтар барыбер үҙҙәренең тирмәләрен матур итеп биҙәп, халыҡ иғтибарына тәҡдим итте.


Татыу ғаиләнең уртаҡ эше\n4 Февраль 2019, 14:05\nҒәлиуллиндар хужалыҡтарын киңәйтергә ниәтләй\nЗәлифә һәм Вадим Ғәлиуллиндарҙың 2013 йылда асҡан үҙ фермер (крәҫтиән) хужалыҡтары бар.\nФермерлыҡ эшен Вадимдың әсәһе Мәрйәм Зәки ҡыҙы башлай. Үҙ заманында ул да КФХ башлығы була. Тыуған ергә һөйөү һәм эшсәнлек нәҫел буйынса балаларына ла күсә.\n– Тәүҙә ҙур булмаған хужалығыбыҙ Оло Ыҡтамаҡ ауылында урынлашҡайны, – ти ғаилә башлығы Вадим Ғәлиуллин (һүрәттә уртала). – Һуңыраҡ КФХ-ны ҡатынымдың исеменә теркәнек, ҡуртымға биш гектар ер һәм Тимерәк ауылында ике ферма бинаһы алдыҡ. Улар-ҙың береһенә ремонт яһап, төҙөкләндереп, һыйыр малы урынлаштырҙыҡ.\nБынан тыш фермерҙарҙың 110 га ере бар, унда люцерна сәсәләр, йыл һайын мал аҙығы әҙерләйҙәр. Быйыл мал ҡышлатыуға 500-ҙән ашыу рулон бесән йыйып алғандар.\nКФХ һөт етештереүҙе маҡсат итеп алған. Үткән йыл Ғәлиуллиндар 46 тоннанан ашыу продукт һатҡан. Бөгөн фермала 20 һауын һыйыры, 14 үгеҙ һәм тана бар. Уларҙың барыһын да төрлө ихаталарҙа бәйһеҙ аҫрайҙар. Яңыраҡ хужалыҡта һыйырҙар быҙаулай башлаған, яңы тыуған алты быҙау бар ҙа инде.\nҺыйырҙар һауыу аппараты ярҙамында һауыла, ләкин фермала ҡул хеҙмәте лә күп ҡулланыла. Ярай әле фермерҙарҙың хеҙмәткәрҙәре Юлай Ғиниәтуллин менән Марсель Аҙнабаев бар. Көн һайын фермаға барып йөрөгән әсәләре Мәрйәм Зәки ҡыҙы ла ҙур ярҙам күрһәтә.\n– Ферманан йыраҡ түгел мал һимертеү майҙансығы яһарға планлаштырабыҙ, – тип дауам итә Вадим. – Тағы ла ферманың икенсе корпусын ремонтлай башлағанбыҙ, уны быйыл тамамларға уйлайбыҙ. Ғаилә малсылыҡ фермаларына дәүләт ярҙамы программаһында ҡатнашыуға ҙур өмөттәр бағлайбыҙ. Әгәр ул эш барып сығып грант алһаҡ, ит тоҡомло һыйыр малдары алмаҡсыбыҙ. Улар- ҙы ремонтланған бинаға урынлаштырасаҡбыҙ.\nБынан тыш, программа буйынса алырға ниәтләгән аҡсаға Зәлифә һәм Вадим Ғәлиуллиндар пресс-йыйғыслы яңы трактор алырға теләй, сөнки булған техникалары туҙған. Яңы техника аҡсаны ла, ваҡытты ла экономларға мөмкинлек бирер ине.


Айнур Асҡаровтың «Пилорама» исемле яңы фильмы беренсе кинонаградаға лайыҡ булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nАйнур Асҡаровтың «Пилорама» исемле яңы фильмы беренсе кинонаградаға лайыҡ булды\n14:56, 22 апреля 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБашҡорт режиссеры Айнур Асҡаровтың «Пилорама» исемле яңы ҡыҫҡа метражлы нәфис фильмы беренсе кинонаградаға лайыҡ булды. Киров ҡалаһында үткән «Вятка ҡалаһындағы осрашыуҙар» фестивалендә ул «Профессионалдар» номинацияһында икенсе урын яуланы. Был хаҡта «Башҡортостан» киностудияһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.\nКомедиялы фильм ғаиләлә ир менән ҡатындың тарихын бәйән итә. Уларҙың аҡылға һыймаған ҡылыҡтары ғаилә тормошон аҫтын-өҫкә килтерә. Фильмда төп ролдәрҙе Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артистары Алмас Әмиров, Айһылыу Йомағолова, Хәким Мортазин башҡарған.\n«Вятка ҡалаһындағы осрашыуҙар» Бөтә Рәсәй ҡыҫҡа метражлы уйын фильмдары фестивале Рәсәй Кинорежиссерҙары гильдияһына инә. Быйыл кино фестивалендә 18 төбәктән 200-ҙән ашыу вәкил ҡатнашты.\nТеги: кино,ҡыҫҡа метражлы фильм


Халҡым теле - хаҡлыҡ теле » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Мәғариф, мәҙәниәт » Халҡым теле - хаҡлыҡ теле\nХалҡым теле - хаҡлыҡ теле01.12.2016\nБашҡортостан мәктәптәрендә эшләүсе туған тел уҡытыусылары республика башлығы Рөстәм Хәмитовҡа асыҡ хат менән мөрәжәғәт иткәндәр. Унда башҡорт телен уҡытыу буйынса мәғариф өлкәһендәге кәмселектәр, уларҙы хәл итеү юлдары бик төплө һәм ентекле итеп яҙылған. Эйе, тел мәсьәләһе әлеге заманда киҫкен тора. Башҡорт балаларының үҙ телендә һөйләшә белмәүенән алып, «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһындағы» закондың үтәлмәүенә тиклемге һорауҙар актуаль. Ошо айҡанлы райондың абруйлы кешеләре менән тел яҙмышы хаҡында «түңәрәк өҫтәл» ҡорҙоҡ. Әңгәмәлә район Советы сәркәтибе Зариф Ғарипов, мәғариф бүлеге начальнигының туған телдәр һәм төбәк компоненты буйынса урынбаҫары Зилә Шәрәфүтдинова, Мулдаҡай урта дөйөм белем биреү мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Зөлфиә Әминева ҡатнашты.\n- Башҡорт теле бөтөнләй юға-лыу хәлендә тигән фекер менән ризаһығыҙмы?\nЗ.Ғарипов: Юҡ, риза түгелмен. Телде мәктәпкә, баҫмаларға, телевидениеға һәм башҡаларға ғына ҡайтарып ҡалырға кә-рәкмәй. Тел милләтте халыҡ итеп танытҡан күрһәткес булған кеүек үк, халыҡ бар икән, тимәк, тел дә йәшәй. Мәҫәлән, «Урал батыр» эпосын алайыҡ. Мәктәптәр булғанмы ул заманда, әллә баш-ҡортса китаптар сыҡҡанмы? Юҡ. Әммә ҡомартҡы телдән-телгә күсеп, беҙҙең көндәргәсә килеп еткән.\nБашҡорт телен әҙәби тел нормаларына ғына сикләргә кәрәкмәй. Мәҫәлән, райондың төньяҡ өлөшөндә «өләсәй»ҙе «ҡәртнәй», ә көньяғында «әзәй» тип әйтәләр икән бының ни хилафлығы бар. Өсөһө лә башҡорт һүҙе. Иң мөһиме - ошо телдә аралашҡан, аңлашҡан халыҡ булырға тейеш.\nЭйе, проблемалар бар, юҡ түгел. Йәмәғәтселек араһында ла, интернет селтәрендә лә тел, рух тураһында яңғырауыҡлы һүҙҙәр һөйләүселәр, ғәйеплеләр-ҙе эҙләүселәр күп, ә үҙ өҫтөнә яуаплылыҡ алырға, конкрет аҙымдар яһарға теләүселәр аҙ. Минең фекеремсә, бәлки, тел мәсьәләләрен хәл итеү буйынса эш алып барған, айырым хоҡуҡтарға эйә булған, ҡарар-ҙар ҡабул итә алған дәүләт ки-мәлендәге махсус бер структура булдырырға кәрәктер.\nЗ.Әминева: Юҡ, әлбиттә. Ҡайһы бер телдә 100-ләп кенә кеше һөйләшә, бына уларға юғалыу ҡурҡынысы янай. Ә беҙҙең тел йөрөтөүселәребеҙ миллионға яҡын! Бына хәҙер туған тел интернет киңлектәрен яулай. «Донъялағы ете мең са-маһы тел араһында башҡорт теле үҫеш буйынса беренсе 50 тел исемлегенә ингән. Был милләтебеҙ, телебеҙ өсөн бик юғары күрһәткес. Сөнки халҡы 50-шәр миллион булған милләттәр ҙә быға өлгәшә алмаған әле», - тип яҙылды яңыраҡ ҡына республика мат-буғатында.\nЗ.Шәрәфүтдинова: Моңло, нурлы туған телебеҙҙә бөгөн дә аралашабыҙ, шат йырҙар яңғырай, сабыйҙар теле туған телендә асыла, мәктәптәрҙә туған телебеҙ өйрәнелә. Тыуған ереңдә туған телеңдә аралашып йәшәү - оло бәхет. Башҡорт теле, халҡым теле - хаҡлыҡ теле, бер ҡасан да тарих тәгәрмәсенән төшөп ҡалмаясағына ышанам. Ниҙәр генә кисермәгән, ниҙәр генә күрмәгән башҡорт халҡы тыуған ере, туған теле менән бергә. Тыуған төйәген, ғәзиз ерен яҡлап яуға күтәрелгәндәрҙең теле лә киҫелгән, утта ла яндырылғандар, диненән, ере-нән яҙҙырырға тырышҡандар, әммә башҡорт иле бөгөн - XXI быуатта ла йәшнәп йәшәй. Баш ҡалабыҙ Өфөлә сит дәүләттәр менән бергә ҙур һорауҙар хәл ителә икән, республикабыҙҙың донъяға танылған төбәк булыуы асыҡ күренә. Телем йәшәй икән - халҡым йәшәй, халҡым йәшәй икән - илем йәшәй.\n- Ниңә башҡорт теле закон талап иткәнсә икенсе дәүләт теле булып китә алманы? Закон үтәлмәүҙә кем ғәйепле?\nЗ.Шәрәфүтдинова: Туған телде өйрәнеүҙә һәм һаҡлап ҡалыуҙа закондар ғына түгел, ә тәү сиратта ғаилә яуаплы. Ниндәй генә милләт вәкиле булмаһын, баланың донъяны танып белеүе туған телдә булыуы мөһим.\nБашҡорт теле закон талап иткәнсә бөтөнләйгә икенсе дәү-ләт теле булып китә алманы тигән фекер менән ризалашма-йым. Республикабыҙҙың бө-тә мәктәптәрендә башҡорт теле туған тел, башҡа милләт балалары өсөн - дәүләт теле бу-лараҡ өйрәнелә. Бының өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар.\nСығарылыш класс уҡыу-сылары башҡорт теленән им-тихан һайлап бирә ала, әммә уны юғары уҡыу йорттары ҡабул итмәй. Туған телебеҙҙең ҡулланыу даирәһе бөгөнгө көндә тарайған, теүәл фәндәрҙе туған телдә уҡытыу өсөн белгестәр ҙә, заманға ярашлы дәреслектәр ҙә юҡ кимәлдә.\nЗ.Ғарипов: Һорауҙың аҙаҡ-ҡы өлөшөнән башлайым: һәр кем ғәйепте үҙенән эҙләргә тейеш. Мәҫәлән, ауыл ерендә бер күрше хәллерәк, икенсеһе ярлыраҡ йәшәй икән. Тәүгеһе иртә таңдан тороп малын ҡарай, картуфын үҫтерә, уңышының файҙаһын күрә. Ә икенсеһе оҙағыраҡ йоҡлай, ваҡытында баҡсаһына һыу һипмәй, бесән әҙерләргә иренә. Шуның кеүек үк, тел бөтә, закон үтәлмәй, документтар русса ғына яҙыла, балалар үҙ телендә һөйләшмәй һәм башҡалар тип тамаҡ ярып ҡысҡырырға була. Әммә, кем ҡамасаулай һуң балаларың менән әсә телендә һөйләшергә, ғаризаны башҡортса яҙырға? Теләгән кешегә ишектәр асыҡ.\nБәхет аҡсала түгел тиһәләр ҙә, бөгөн ул кеше тормошонда бик мөһим бер өлөштө ала. Телдең дәрәжәһен, заманса әйткәндә, «престижын» күтәрергә кәрәк. Мәҫәлән, эшкә алғанда башҡортса иркен һөйләшә, грамоталы уҡый-яҙа белгән хеҙмәткәргә иғтибар бирелһә, йәки юғары уҡыу йортонда башҡорт теле буйынса һынау тәҡдим итеп, уның һөҙөмтәһе студенттарҙы ҡабул итеүҙә өҫтәмә иҫәпкә алынһа, һәм башҡа ошондай саралар туған телде өйрәнеүгә яҡшы стимул булыр ине, тип уйлайым.\nЗ.Әминева: Башҡорт теле ысынлап дәүләт теле булһын өсөн, закон үтәлергә тейеш. Закон дәүләт теленең 5 стилдә лә ҡулланылыуын талап итә: йәнле һөйләү, матур әҙәбиәт, публицистик, рәсми эш ҡа-ғыҙҙары, фәнни стилдәрҙә. Тәүге өсәүһендә телебеҙ иркен ҡулланыла. Ә бына һуңғы икеһе менән проблема. «Эй, барыбер русса ла аңлайбыҙ ҙа инде, русса еңелерәк, русса ғына яҙайыҡ та ҡуяйыҡ», - тиҙәр. Русса әҙер ҡалыптар бар бит, тәржемә итеп ултырырға ялҡау килә...\n- Дәүләт ярҙамынан тыш милли йәмәғәтселектең башҡорт телен һаҡлап ҡалыу өсөн ниндәй саралар күрергә хәленән килә?\nЗ.Әминева: Әле халыҡта башҡорт теленең бәҫе, абруйы юғары түгел, ул ауылда ғына кәрәк, тигән ҡараш йәшәй. Тимәк, милләтебеҙҙең, телебеҙ-ҙең абруйын күтәрергә кәрәк. Бер заман ҡоролтайҙар бик яҡшы эшләгәйне был юҫыҡта. Башҡорт теле уҡытыусылары ғына түгел, ауыл хакимиәттәре, мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре, Ағинәйҙәр ҡоро берҙәм эш алып барырға тейеш, тип уйлайым. Башҡортса кисәләр үткәреүме, тарихыңды өйрәнеүме - халыҡта ҡыҙыҡһыныу уятырлыҡ булырға тейеш.\nЗ.Шәрәфүтдинова: Йәмә-ғәтселектең роле заманында башҡорт илендә бик юғары кимәлдә торған. Ҡорға йыйылып кәңәш ҡороуҙар, ололарҙы ололау, уларҙың фекере йәш быуын тәрбиәләүҙең асылын тәшкил иткән. Туған телебеҙҙе һаҡлап ҡалыуҙа бөгөнгө көн-дә матбуғатттың көсө ҙур. Йәмәғәтселектең фекере мат-буғат аша халыҡҡа барып етә. Туған телебеҙең тәбиғи сафлығы, моңло яңғырашы һаҡланһын өсөн телде яҡлаусы бөтә закон-дар менән бергә, сит мөхиттә йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, туған телен үҙ ғаиләһендә һаҡлап ҡалған ғаиләләрҙе айырым билдәләп үтеү - мөһим сараларҙың береһе тип иҫәпләйем.\nЗ.Ғарипов: Беҙҙең халыҡ баҫалҡы, оялсан, хатта урыны менән битараф та. Тел мәсьәләһе менән уҡытыусылар, хакимиәт, телевизорҙан сығыш яһаған кеше шөғөлләнһен, әммә мин түгел, тип фекер йөрөтә ул. Әммә был мәсьәлә милләт вәкиленең һәр ҡайһыһы шөғөлләнгәндә генә хәл ителә ала. Дөйөм бер ойошма булһынмы ул, әллә бәләкәй ға-иләме - телде һаҡлап ҡалыуҙа уларҙың хәленән килгән ябай сара - туған телдә аралашыу, шуның аша уны үҫеп килгән быуынға ишеттереү, өйрәтеү. Әгәр ҙә балалар баҡсаһында еңелерәк булһын, тип атай һәм әсәй балаһы менән рус телендә, ҡаланан ҡунаҡҡа килгән ейәндәре менән олатай-өләсәйҙәр вата-емерә сит телдә һөйләшә икән - ҡоро закон менән нимә үҙгәртә алабыҙ беҙ...\n- Хатта ауылдарҙа ла балалар урыҫлашып бара. Һеҙҙеңсә, был хәлде үҙгәртеү мөмкинме?\nЗ. Ғарипов: Мин тормошта русса насар белгән ауыл егеттәрен байтаҡ осраттым. Уларға бигерәк тә ситкә сыҡҡанда аралашыуы бик ауырға тура килә. Заман талап итә икән рус телен дә, инглиз, ҡытай телдәрен дә белергә кәрәк. Үҙеңә ышанған шәхес булып китер, тормошта урыныңды, тәғәйенләнешеңде табыр өсөн һәр яҡлап үҫеш талап ителә. Туған телде белеү мөһим, әммә ул наҙан башҡорт балаһы, тип әйтерлек булмаһын, ә әйтелгән хәлдә көслө аргументтар менән яуап ҡайтарырлыҡ кимәлдә булыу кәрәк. Башҡорт телен һаҡлайым тип балаға телевизор ҡаратмаү, интернетта ултыртмау, балалар баҡсаһына йөрөтмәү дөрөҫ түгел. Иң мөһиме - үрҙә әйткәнемсә, төп, көндәлек аралашҡан тел - туған тел булырға тейеш.\nЗ.Әминева: Кеше нисек һөйләшергә өйрәнә? Тирә-яҡтағы кешеләрҙе тыңлай һәм ишеткән һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәрҙе үҙе яйлап әйтә башлай. Ә бөгөнгө заманда балаларҙы бәләкәйҙән үк рус мөхите уратып ала: йәнһүрәттәр, фильмдар, интернет. Тел русса ҡалыплаша. Хәлде үҙгәртергә мөмкин, әлбиттә. Ата-әсәләр өйҙә балалар менән баш-ҡортса күберәк аралашһын! Бала башҡортса һөйләште ишетһен, үҙе башҡортса һөйләшһен. Бишек йырҙары тыңлап, үҙ моңоңа ғашиҡ булып, халҡыбыҙҙың аҡыллы мәҡәл-әйтемдәрен ишетеп үҫкәндә генә илһөйәрлек, телһөйәрлек орлоҡтарын үҫтерергә була.\nЗ.Шәрәфүтдинова: Хәҙерге заман көнкүрешендә ауыл менән ҡала шарттарында айырмалыҡтар юйыла барған кеүек ауыл балалары менән ҡала балаларының туған телдәге телмәрендә лә айырмалыҡтар бөтә бара. Был йәһәттән телевидениела күрһәтелгән рус телендәге йәнһүрәттәр, рек-ламалар баланың теле сыҡҡан осорҙа кире йоғонто яһауҙары көн кеүек асыҡ. Йор һүҙле, көләс йөҙлө әкиәттәр һөйләп ейән-ейәнсәрҙәре менә аралашҡан өләсәйҙәр - ауылдарҙа ла һирәк күренеш хәҙер. Ауылдағы эш-һеҙлектән балалар өләсәйҙә-ре янына ялға ғына ҡайталар, аралашыу ваҡыты ла сикле. Иртәгәһен ишәк ҡайғыртҡан тип, ваҡ мәшәҡәттәргә сумып, йәш быуынды туған телле, туған моңло итеп тәрбиәләүҙе күҙ уңынан ысҡындырыу бәхетле киләсәктең тамырына балта сабыу менән бер икәнен онот-маһаҡ ине.\nМилли тел аралашыу ҡоралы ғына түгел, ул ижад емеше. Донъяла күпме тел бар, шуларҙың һәр береһе кешенең әйтергә теләгән фекерен бойомға ашыра. Һәр... Тотош уҡырға\n«Мин бәхетле тыуған еремдә»\nБашҡортостан - сәсән телле, яугир рухлы атай-олатайҙарыбыҙҙың борон-борондан ғүмер иткән бәрәкәтле, бай тарихлы төйәге. Ҡараһаҡал, Батырша, Салауат... Тотош уҡырға\nҠурсаҡ уйнаусы балалар\nТуған телгә иғтибар һәм ихтирам тәрбиәләүҙә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының роле ҙур. Бигерәк тә ҡала мәктәптәрендә уҡыусылар менән дөрөҫ... Тотош уҡырға


Минең ҡәҙерле кешеләрем\n5 Ғинуар 2018, 12:30\nБеҙ, 18 ҡыҙ һәм 6 егет 1970 йылда 10-сы класты тамамланыҡ. Был фотоһүрәттә беҙ уҡыған бер ҡатлы ағас мәктәп һәм уҡытыусылар коллективы. Йыл һайын 8-се, 10-сы класты тамамлаусылар ошо урында фотоға төшәләр ине. Ул йылдарҙа уҡыған күптәрҙең альбомында был фотолар һаҡланалыр, моғайын.\nОшо ағас мәктәптең тар коридорында физкультура дәрестәре, линейкалар, пионер дружинаһы йыйылыштары үтә, оҙон тәнәфестә йыр-бейеүҙәрҙән, шаярыуҙарҙан коридор гөрләп тора ине. Клас-тар, һәр береһендә мейестәр, мейес яғыусы апайҙар, утын өйөмдәре, уҡытыусылар бүлмәһе. Директор кабинеты икенсе бинала ине. Беҙ уҡыған йылдарҙа директор вазифаһын һуғыш ветерандары Рауил Исмәғил улы Еникеев менән Акрам Абдулла улы Йәнешев, Рәшит Вафир улы Рәхимов башҡарҙы.\nРәшит абый (фотоһүрәттә ул уртала) менән Флүрә апа беҙҙең мәктәпкә 1968-1969 йылдарҙа килделәр. Йәштәр, сибәрҙәр, культуралы, институт тамамлаған филолог менән тарих уҡытыусыһы. Рәшит Вафир улы беҙҙең класта йәмғиәт белеме (обществознание) фәнен уҡытты. Оҙон буйлы, мөһабәт кәүҙәле талапсан уҡытыусы ине ул.\nӘлбиттә, мәктәп йылдарында иң иҫтә ҡалғаны – ул беренсе уҡытыусы. Мәктәбебеҙҙең ҡәҙерле башланғыс класс уҡытыусылары: Нурия апа, Әминә апа, Хәлимә апа. Барыһы ла гүр эйәһе инде, ауыр тупраҡтары еңел булһын. Ә бына беҙҙең беренсе уҡытыусыбыҙ – Фәрхәнә апа, мәңге ҡартаймай торған, терегөмөш кеүек етеҙ. Беҙ уның менән 2010 йылда мәктәп тамамлағанға 40 йыллыҡ уңайынан осрашыуҙа бергә ултырыу бәхетенә ирештек. Осрашыуҙа класс етәксебеҙ Әхәт абый Йәғәфәров, китапханасы Тәнзилә апа менән биолог Тәнзилә апа ҡатнашты.\nПарлы уҡытыусыларҙан Ғаяз абый (физик) менән Хәлиҙә апа (химик) бик көслө уҡытыусылар ине, ауыр тупраҡтары еңел булһын. Хәлиҙә апа химияны белмәгән кешене ене һөймәй торған иҫ киткес уҡытыусы булды. Шуға ла беҙ төндәр буйы “алюминиум”, “аргентум”, “натриум” тип бөтөн Менделеев таблицаһын ятлай торғайныҡ. Тап химия фәненә һөйөү мине медицинаға алып килгәндер ҙә инде. Һуңынан химияның ниндәйен генә уҡырға тура килмәне: аналитик, органик, органик булмаған, биохимия, физколлоидлы химия - барыһы ла миңә еңел бирелде. Хәлиҙә апаға гел рәхмәттәр уҡыным, әммә үҙенә генә әйтергә өлгөрмәнем, шуныһы үкенесле.\nЗаманына күрә бик яҡшы уҡытыусы ине Акрам абый – Акрам Абдуллич! Уның физика дәрестәре бик күңелле үтә ине, сөнки уның һәр бер физика законына таҡмағы, һәр темаға тормоштан алынған миҫалдары әҙер ине. Мәҫәлән:\n“Ап-аҡ итеп керҙәр йыуғандар,\nБауға элеп ҡуйғандар”.\nКерҙәр ни өсөн кибә? Сөнки һыу парға әйләнә һәм башҡалар. Акрам Абдуллич бик яҡшы ойош-тороусы булғандыр. Сөнки ул башта мәктәп директоры, колхоз рәйесе, һуңынан ветерандар ойошмаһы рәйесе булды. Ауыр тупрағы еңел булһын.\nРәмзиә апа – татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Ул беҙҙе әҙәби татар телендә һөйләштерер өсөн нисек тырышты. “Әҙәбиәт дәресендә типтәрсә һөйләшмәгеҙ”, - тип асыулана торғайнығыҙ. Әсә һөтө менән кермәгәнде, тана һөтө менән кермәй шул. Беҙ һаман да типтәрсә һөйләшәбеҙ, ғәфү итегеҙ беҙҙе. Ә бына әҙәбиәткә һөйөү тәрбиәләгәнгә һеҙгә ҙур рәхмәт. Күп йылдар үтһә лә Һ.Таҡташтың “Мокамай”, Ғ.Ҡотойҙың “Тапшырылмаған хаттар”ы, Ғ.Туҡайҙың “Ҡырлай”ҙары һаман да иҫтә. Ә нисек сиратлап “Ҡазан утлары”н уҡый инек. Беҙ бит интернацио-налистар инек. Беҙҙе партия, комсомол шулай тәрбиәләне.\nХәҙер, әлбиттә, заманалар үҙгәрҙе. Үҙебеҙҙең “Ағиҙел” журналын яратып уҡыйым, үҙ яҙыусыларыбыҙҙың әҫәрҙәре бик оҡшай. Гөлнур Яҡупова, Спартак Ильясов һәм башҡалар.\nБеҙҙең яратҡан уҡытыусыбыҙ биолог Тәнзилә апа Рәхмәтуллина. Ул дәрескә йылмайып: “Иҫәнмеһегеҙ, яҙ гөлдәрем минең”, - тип килеп керә ине. Хәҙер уйлайым да, иҫем китә, ысындан да, беҙ 15-16 йәшлек ҡыҙ-малайҙар яҙ гөлдәре булғанбыҙ инде. Тәнзилә апаның бер ҡасан да асыуланғанын, насар билдәләр ҡуйғанын хәтерләмәйем. Шундай йомшаҡ һүҙле, көслө характерлы уҡытыусы булды. Ул әле лә гөлдәр кеүек, ҡартлыҡҡа бирешмәй, Хоҙай оҙон ғүмер бирһен һеҙгә. Уҡытыусыбыҙҙың ҡул аҫтында йәй буйына мәктәп баҡсаһында эшләй инек. Тәнзилә апа, һеҙҙең ботаника, зоология, анатомия дәрестәрендә биргән белемегеҙ миңә алдағы тормошомда ҙур таяныс булды. Рәхмәт һеҙгә!\nМәктәптә директорҙар алышынып торһа ла, беҙҙең алыштырғыһыҙ завуч Рәшиҙә Ғәбиҙулловна – Рәшиҙә апа булды. Һәр бер директорҙың уң ҡулы, бөтөн мәктәп тормошона яуаплы, үткер күҙле, үткер һүҙле, тарих фәнен һыу кеүек эскән уҡытыусы ине. Уның бер яратҡан “архи” тигән һүҙе бар ине. Ул хәҙерге “супер” тигәнде аңлата. Сирҙәргә бирешмәй, оҙаҡ йәшәгеҙ.\nЗөлфиә апа беҙгә 5-6-сы класта тарих һәм географиянан белем бирҙе. Ул урта быуаттар тарихын шундай мауыҡтырғыс итеп һөйләй ине, Спартак һуғыштарында үҙе йөрөгәнме ни? Ул беҙгә программанан тыш өҫтәлмә мәғлүмәт тә бирә ине. Ә сит илдәр географияһы менән нисек таныштыра ине? Әйтерһең дә, үҙе шунда йөрөй... Беҙ барыһын да ауыҙ асып тыңлайбыҙ. Зөлфиә апабыҙҙың беҙҙең аранан иртә китеүе генә үкенесле булды, йәне йәннәттә булһын.\n5-7-се класта класыбыҙ етәксеһе, филолог Светлана Мансуровна (икенсе исеме Фәнүзә). Йәш, сибәр, баҫҡан урынында ут сәсеп торған, беҙҙең өсөн матурлыҡ эталоны булған Фәнүзә апа беҙҙе 7-се класта комсомолға инергә әҙерләне. Комсомол сафына Красноусолда, район комс-комитетында, комитет ағзалары алдында улар биргән бөтөн һорауҙарға дөрөҫ яуап биргәс кенә, ҡабул итәләр ине. Шулай итеп, Светлана Мансуровна беҙҙе комсомол сафына баҫтырҙы ла, үҙе Яңғыҙҡайын егетенә кейәүгә сыҡты ла китте. Фәнүзә апа, ҙур сәләм һеҙгә, сирләмәгеҙ, иҫәнлек теләйем һеҙгә күп йылдар аша.\n9-10-сы класта класс етәксеһе математик Әхәт абый Йәғәфәров булды. Беҙ мәсьәләләрҙе дөрөҫ сисмәһәк, Әхәт абый: “Кәбеҫтә һурпаһы ашарға кәрәк һеҙгә, ул башты эшләтә”, - ти торғайны. Ул беҙҙе үҙе кеүек математик итәһе килгәндер, күрәһең. Беҙҙе МДУ-ның ситтән тороп уҡыу курстарына яҙҙыра ине, унан эштәр ебәрәләр ине, әммә уларҙы беҙҙең аранан Винер Ваһапов ҡына сисә ала ине. Бик башлы егет ине, ул да, Әхәт абый менән ҡатыны Тәнзилә апа ла беҙҙең аранан иртә киттеләр, ауыр тупраҡтары еңел булһын.\n6 йыл буйы физкультуранан уҡытҡан, беҙҙе иртә һайын мәктәпте, мәктәп баҡсаһын, интернатты урап йүгерткән, ҡыш көнө иһә шул араны саңғы менән йөрөткән, беҙҙе ныҡ яратҡан физкультура уҡытыусыһы Рәшит абый Ҡасимов. Беҙ ҙә уны ныҡ яраттыҡ.\nИльяс абый хеҙмәт дәресенән уҡытты, тырмалар, табуреткалар эшләй инек. Радик абый Бохаров егеттәргә машиноведение тигән фәндән белем бирҙе. Роза апа Әсфәндийәрова физкультура уҡытыусыһы. Роза апа, хәтерегеҙҙәме, һеҙ интернатта тәрбиәсе лә булып эшләнегеҙ. Ә һеҙ декрет ялына киткәс, мин 10-сы класты тамамлағайным, 4 ай һеҙҙең урында эшләп алдым. Һеҙгә иҫәнлек теләйем.\nФотоһүрәттең һул яҡ мөйөшөндә Мәрйәм апа Раҡаева – филолог, Нажия апа (Нажия Каррамовна) – черчение уҡытыусыһы, мәрхүмәләр инде, Ғәлиә апа (филолог) менән Рәйсә Йәнешева (пионервожатый) иҫән-имен йәшәп яталар, оҙон ғүмер уларға.\nБына ошо бер фотоһүрәттә күпме яҙмыш. Беҙҙең ауылдың нисә быуын балаһына белем биргән, тәрбиәләгән изге кешеләр. Әгәр ҙә беҙ үҙебеҙгә төплө белем биреп, оло тормош юлына аяҡ баҫтырған уҡытыусыларыбыҙҙы онотмаһаҡ, уларҙы хөрмәт менән иҫкә алһаҡ, бәлки, киләсәктә беҙҙе лә иҫкә алырҙар.


Әлфис Ғаязов: «Мәғариф тураһында»ғы законға үҙгәрештәр индереү көн талаптарына яуап бирә» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӘлфис Ғаязов: «Мәғариф тураһында»ғы законға үҙгәрештәр индереү көн талаптарына яуап бирә»\n15:31, 2 марта 2012 Сәйәсәт\n«Мәғариф тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законына үҙгәрештәр индереү хаҡында»ғы БР законы үҙ көсөнә инде. Был үҙгәрештәр, тәү сиратта, закондың бөгөнгө көн талаптарына яуап бирә алыуына йүнәлтелгән, тип билдәләне Башҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов.\n— Барлыҡ үҙгәрештәр, шул иҫәптән закондар сығарыу кимәлендә лә, йәшәү шарттарының үҙгәреүенә бәйле, — тине ведомство башлығы. – Ошо йәһәттән законға индерелгән үҙгәрештәр киләсәккә йүнәлтелгән ыңғай хәл булып тора. Бөгөн илдә һәм республикабыҙҙа маҡсатлы программалар системаһы уңышлы тормошҡа ашырыла. Мәғариф системаһына ҡарата бындай алым ҡулланыу тәүге осорҙа артабан үҫешеүҙең кәрәкле йүнәлештәрен билдәләй. Индерелгән тәҡдимдәр нигеҙендә был положениелар бойомға ашырыла. Бындай алымдар юғары һөҙөмтәлелек күрһәтте. Атап әйткәндә, уҡыу йорттарының матди-техник базаһын нығытыу мәсьәләһе тап маҡсатлы программалар ярҙамында хәл ителә.\nӘлфис Ғаязов илдә һәм республикабыҙҙа «Беҙҙең яңы мәктәп» программаһының уңышлы тормошҡа ашырылыуын миҫалға килтерҙе. Уҡытыусыларға эш хаҡын арттырыу, шулай уҡ үҙәк һәм республика тарафынан бүленгән аҡсалар иҫәбенә матди-техник базаны нығытыу буйынса күрелгән саралар ҙа быға миҫал булып тора.


Ҡурайсылар берекмәһе - ЕТЕМ ҠЫҘ ХӘТИРӘ\nЕТЕМ ҠЫҘ ХӘТИРӘ\nХәтирәнең ата-әсәһе ярлы булған. Атаһы, йәй етһә, бай малын көткән, ҡышҡы сатлама һыуыҡтарҙа утын, бесән ташыған. Әсәһе бай бисәһенең керҙәрен йыуған, йөн иләгән һәм мал-тыуарҙарын ҡараған. Ни тиклем тырышып эшләһәләр ҙә, өҫ-баштары кейемгә, тамаҡтары икмәккә туймаған.\nШундай ауыр тормошта яфа сиккәндәр улар. Көндәр үтә торған. Ә бер ваҡыт, көтмәгәндә, һыуыҡ тейҙереп, иң элек атаһы, унан әсәһе үлеп киткән. Ете-һигеҙ йәшлек ҡыҙ етем тороп ҡала. Уның морон терәр-лек бер кеме лә булмай. Хәҙер инде Хәтирә бай бисәһенең әрһеҙ йомошсоһона әйләнә. Йүгереп йөрөп эштәрен эшләй.\nЕтем балаға шул да ярар, тип уның өҫ-башына иҫке-моҫҡоно кейҙерәләр. Күп ваҡыт ялан аяҡ йөрөй.\nТормошо ни тиклем ауыр булһа ла, ун ете-ун һигеҙ йәштәргә еткәндә бик матур, һылыу ҡыҙ булып өлгөрә\nХәтирә. Һөйкөмлөлөгө, аҡыллылығы, егәрле булыуы күп егеттәрҙе һоҡландырған, уларҙа үҙенә ҡарата мөхәббәт тойғолары уятҡан. Ошо саҡ бер ярлы егет Хәтирәне өҙөлөп яратҡан, ә ҡыҙыҡай, уның яратыуын белһә лә, аслыҡ-яланғаслыҡта йәшәүе арҡаһында егет алдында үҙен бик түбән күргән һәм уның яратыуын иғтибарһыҙ ҡалдырған. Аптырағас, егет байға малайлыҡҡа ялланған.\nХәтирә бер ҡараңғынан икенсе ҡараңғыға тиклем эшләр булған. Һыуыҡ көҙ айҙарында ялан аяҡ йөрөгән, ҡыш көндәрендә алама итектәрҙән үксәләре ҡыҙарып күренеп торған.\nЕгет Хәтирәне бик йәлләй, уның өсөн йөрәге әрней. Ошондай ауыр тормошта йәшәгән ҡыҙҙа мөхәббәт тойғолары булһа ла, улар үҙҙәренән-үҙҙәре юҡҡа сыға барған.\nЕгет Хәтирәне үҙенә кәләшлеккә һоратҡан. Ләкин байбисә быға ҡаршы төшкән. Шундай егәрле аҫрауҙы ҡулдан ыскындырһам, мин бөтөнләй тере ҡулһыҙ булып ҡалам, тип уйлаған ул. Ләкин Хәтирә оҙаҡ йәшәй алмай, йәш кенә көйөнә, донъя рәхәтен күрә алмай, һыуыҡ тейҙереп, ата-әсәһекеүек, донъя ҡуя.\nОшо саҡ егет, етем ҡыҙ Хәтирәгә арнап, йыр сығарып йырлаған:\nҠырпаҡ ҡына ҡырпаҡ ҡар яуа,\nЕтем ҡыҙ Меҫкенем Хәтирә.\nТаң алдынан тороп, бер ҡыҙ эшләй,\nАяҡҡайҙарын күреп, эс яна.\nҺандуғасҡай һайрай, талдар һайлай,\nТал булмаған ергә ник ҡунһын.\nЙәшләй етем ҡалған ҡыҙ баланың\nБәхеткәйҙәре лә ник булһын.\nБыл тарихты миңә Баймаҡ районы Темәс ауылында оҫта йырсылар һөйләп һәм йырлап ишеттерҙеләр.\nКөнбағыш һабағы менән һатылмай


ЯҢЫ УҠЫУ ЙЫЛЫНА―АНЫҠ БУРЫСТАР, ЯҢЫ ЙҮНӘЛЕШТӘР МЕНӘН\nСоциаль-иҡтисади үҫешкә ынтылыш, һәр йәһәттән ҡеүәтле дәүләт тѳҙѳү тәү сиратта мәғариф тармағына ҙур бурыстар ҡуя. Белем, тәрбиә биреү учреждениелары алдынғы ҡарашлы, яңы технологияларҙы иркен файҙалана белгән, үҙ кѳсѳнә ышанған, киләсәкте ҡулына алырҙай һәм үҫтерерҙәй быуын тәрбиәләргә тейеш. Сибай ҡалаһы мәғариф хеҙмәткәрҙәренең быйылғы август кәңәшмәһендә педагогтарға тап шундай бурыстар ҡуйылды.\nЭшлекле шарттарҙа үткән сарала Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Хәлит Хәмзә улы Сѳләймәнов, Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары, БР Хѳкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Азамат улы Тажетдинов, Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы—Ҡоролтай депутаты Эльвира Әхтәм ҡыҙы Юнысова ҡатнашты. Мәртәбәле ҡунаҡтар башта бәләкәй эшҡыуарлыҡ объекттары, яңы сафҡа ингән «Әкиәт» балалар баҡсаһы, балалар ѳсѳн спорт майҙансыҡтары, «Ирәндек» боҙ һарайы эшмәкәрлеге менән танышты.\nБыл кѳндѳ Баймаҡ-Сибай юлы буйындағы Бәхет шишмәһенә иш булып «Бәхет» кафеһы асылды. Шәхси эшҡыуарҙар Лилиә һәм Руслан Абдуллиндар йәмәғәт туҡланыу урыны булдырыуға күп кѳс һалған. Йәштәр башланғыстарын урындағы хакимиәт етәкселегенең хуплауы, ҡаланан ярайһы ғына ярҙам алыуҙары ѳсѳн ҙур рәхмәтле булыуҙарын йәшермәне.\nБәләкәй эшҡыуарлыҡтың икенсе объекты—«Урал аръяғы йылылыҡ блогы» йәмғиәте булды. Тѳҙѳлѳш материалдары етештергән предприятие киләсәктә бер ҡатлы йорттар тѳҙѳү эшмәкәрлеген үҙләштерергә иҫәп тота. Бында етештерелгән блоктан һалынған торлаҡ йылы булыуы һәм уны тыштан кѳпләү талап ителмәүе менән айырыла. Блоктарҙың хаҡы ла сағыштырмаса арзан. Эшҡыуар Илдар Дәүләтбаев әйтеүенсә, тѳҙѳлѳш материалдары етештереү менән булышҡан шәхси предприятиены үҫтереүгә 4 миллион һум инвестиция һалынған. Шул иҫәптән эшҡыуарлыҡты үҫтереү муниципаль программаһы сиктәрендә 300 мең һум ярҙам алған.\nҠаланың Кѳнсығыш биҫтәһен йәмләп ҡалҡып сыҡҡан «Әкиәт» балалар баҡсаһының тәүге сираты йыл башында уҡ сафҡа ингәйне. Яңы уҡыу йылында иһә балалар баҡсаһы—үҫеш үҙәге тулы ҡеүәтенә эш башларға әҙер. Баҡса 220 балаға иҫәпләнһә лә, 260 кескәй кешене ҡабул итеү мѳмкинселегенә эйә.\nТантананың рәсми ѳлѳшѳ уҙған Балалар ижады үҙәге ҡунаҡтарҙы һәм уҡытыусыларҙы, тәрбиәселәрҙе сәскәләргә күмелеп ҡаршы алды. «Сәскәләр—тәбиғәт ижады» тип исемләнгән Сәскәләр байрамына мәғариф учреждениелары хеҙмәткәрҙәре ихлас әҙерләнгән.\nМәғариф хеҙмәткәрҙәренең август кәңәшмәһенең пленар ѳлѳшѳн ҡала хакимиәте башлығы Х.Х.Сѳләймәнов асып, һүҙҙе Башҡортостан Республикаһының Премьер-министры урынбаҫары, БР Хѳкүмәте Аппараты етәксеһе И.А.Тажетдиновҡа бирҙе. Илшат Азамат улы республика мәктәптәренең яңы уҡыу йылына дѳйѳм әҙерлеген, Белем байрамы уңайынан тѳбәктә 4 яңы мәктәп асылыуын билдәләп үтте.\n—Республика ҡаҙнаһынан мәғариф ѳлкәһен финанслау артҡандан-арта (йылына 20-25 процент). Башҡа бер тармаҡҡа ла бындай сығымдар ебәрелмәй. Белем биреү тармағына бүленгән аҡсаның 76 проценты хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләүгә йүнәлтелә,—тине Хѳкүмәт Аппараты етәксеһе.—Әлеге кѳндә Сибай ҡалаһы уҡытыусыларының уртаса эш хаҡы 22 мең һум тәшкил итә. Балалар баҡсалары тәрбиәселәре 18,5 мең һум тирәһе ала.\nРФ Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева 1 сентябрҙән «Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында» яңы закон үҙ кѳсѳнә инә, тип белдерҙе. Был закон Рәсәйҙә йәшәгән һәр дүртенсе кешегә, йәғни 40 миллион самаһы яҙмышҡа йоғонто яһаясаҡ: илебеҙҙә 30 миллион тирәһе мәктәпкәсә йәштәге бала, уҡыусы, студент иҫәпләнә, бынан тыш, белем биреү һәм фән ѳлкәһендә 10 миллионға яҡын кеше эшләй. Яңы законда тѳп иғтибар белем биреүҙең сифатына, асыҡлығына, һѳҙѳмтәле эшкә, уҡыусыларҙың, педагогтарҙың хоҡуҡтарына йүнәлтелә. Йәш быуын тәү сиратта яҡшы шарттарҙа белем алырға тейеш. Был йәһәттән республикала хәл тотороҡло: мәктәптәрҙең күбеһе яңы, шулай уҡ уларға ремонт яһау, тѳҙѳкләндереү ѳсѳн ил һәм республика ҡаҙнаһынан тейешле аҡса бүленә. Иң ҙур иғтибар сифатҡа йүнәлтелә. Балалар баҡсалары тѳҙѳүҙә лә ошо шарт тѳп урынды биләй. Республика Президенты талап иткәнсә, йәш быуын ѳсѳн барыһы ла юғары сифатлы булырға тейеш. Эске шарттарға килгәндә, кабинеттарҙы компьютерлаштырыу йәһәтенән ҙур эш алып барыла. «Йәш быуын икенсе тѳрлѳ, заманса фекер йѳрѳтә, ә беҙ уларҙы элеккесә уҡытыуҙы дауам итәбеҙ. Эшкә яңылыҡ индереүҙән ҡурҡһаҡ, мѳмкинлектәр булдырмаһаҡ, донъя буйынса киң ҡулланылған заманса ысулдарҙан артта ҡаласаҡбыҙ»,—тине Рѳстәм Хәмитов республика мәғариф кәңәшмәһендә.\nҠануниәттәге айырым статьялар электрон белем биреүҙең мѳһимлеген раҫлап, уны ҡулланыу юлдарын күрһәтә. Яңы закон уҡыусыларҙың баҫма һәм электрон әсбап менән тулыһынса тәьмин ителергә тейешлеген гарантиялай. Рәсәй субъекттарында туған телде, мәҙәниәтте ѳйрәнеү ѳсѳн тәғәйенләнгән китаптарҙың да булыуы шарт. Яңы закон телде уҡытыуҙа һѳҙѳмтәлерәк, интерактив алымдар эҙләргә юл аса. Быға ҡәҙәр эштең бигүк ыңғай бармауының тѳп сәбәбен дәреслектәрҙең ҡатмарлы булыуында күрҙек. Дәреслектәрҙән тыш, педагогтарҙың да заманса эшләүе, дәрестәрҙе ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс итеп үткәреүе мѳһим. Әгәр дәүләт телен һаҡлап ҡалырға тырышабыҙ икән, уны ѳйрәтеүҙең яңыса алымдарын ҡулланыу, эҙләү мѳһимлеге кѳн кеүек асыҡ. Яңы законда кластан тыш саралар үткәреү, мәктәп эшенә ата-әсәне йәлеп итеү хаҡында әйтелә. Тимәк, туған телдә кисәләр, ярыштар, түңәрәктәр ойоштороу, уларға ѳлкәндәрҙе лә саҡырып, фекер алышыу отошло буласаҡ—тел аралашыуҙа асыла. Ә мәктәптәрҙе ҡулайлаштырыу йәһәтенән, белеүегеҙсә, урындағы халыҡтың фекерен иҫәпкә алырға ҡарар ителде. Бәләкәй мәғариф учреждениеларын ябып, уҡыусыларҙы ҙурыраҡ мәктәптәргә йѳрѳтѳп уҡытыу һәр бала заманса шарттары булған кабинеттарҙа белем алырға хоҡуҡлы булыуын аңлата. Яңы законда рухи-әхлаҡи, спорт тәрбиәһенә, балаларҙың сәләмәтлеген һаҡлау сараларына ҙур иғтибар бүленә. Ҡануниәт Берҙәм дәүләт имтиханының һаҡланыуын гарантиялай, тимәк, һынау камиллаштырыласаҡ.\nХәлит Хәмзә улы Сѳләймәнов: «Беҙҙең бурыс—заманса ҡала мәғариф системаһы булдырыу» темаһына доклад менән сығыш яһаны. Башлыҡ мәғариф ѳлкәһенең «иң ауыртҡан урыны»—оптимизация ҙур тетрәнеүҙәр тыуҙырмауын һыҙыҡ ѳҫтѳнә алды. Уҙған уҡыу йылында ҡыҫҡартыуға дусар булған 6 педагог та эшкә урынлаштырылған. Мәктәптәрҙә кластарҙағы балалар һаны уртаса 23 уҡыусы тәшкил итә, һәр уҡытыусыға 15 уҡыусы тура килә. Күптән түгел асылған Арҡайым мәктәбе уңышлы эшләп китте, унда кластар тулыһынса комплектланған.\nМәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеларында урындар һанын арттырыуға ѳлгәшелгән. 2012 йылда ҡаланың балалар баҡсаларында 330 яңы урын барлыҡҡа килһә, быйыл 180 урынлыҡ яңы баҡса сафҡа инеүе күҙаллана. Алтын ҡасабаһында 115 урынлыҡ балалар баҡсаһы тѳҙѳлѳшѳ башланырға тора.\nБынан тыш, ҡалала 5 ғаилә тѳркѳмѳ, 7 балалар баҡсаһында ҡыҫҡа ваҡыт ҡарауға йүнәлтелгән тѳркѳмдәр эшләп килә. Яңы эш башлаған «Әкиәт» балалар баҡсаһы хаҡында республикабыҙ Президенты Р.З.Хәмитов Бѳрѳлә үткән мәғариф хеҙмәткәрҙәренең август кәңәшмәһендә йылы фекерҙәр әйтеүе лә был ѳлкәлә эштәрҙең уңышлы барыуына ишара.\nѲҫтәмә белем биреү ѳлкәһе мәсьәләләре ѳсѳнсѳ йыл рәттән күтәрелеп килә. Ни сәбәплелер, был тармаҡҡа бүленгән сығымдар һѳҙѳмтә бирмәй. 2009 йылда эшен туҡтатҡан Йәш техниктар станцияһы яңынан тергеҙелде. Әлеге кѳндә унда 11 техник һәм спорт-техник ижад берекмәләре эшләп килә. Станцияны киләсәктә техник ижад үҙәгенә әүерелдереү маҡсаты ҡуйыла.\nХәлит Хәмзә улы Берҙәм дәүләт имтихандары һѳҙѳмтәләренә ҡағылышлы һандар ҙа килтерҙе. Мәғариф тураһындағы яңы законға ярашлы, уҡытыусыларҙың хеҙмәт хаҡы сәнәғәт ѳлкәһе эшселәренең уртаса эш хаҡынан сығып билдәләнә. Шуға күрә башлыҡ кәңәшмәлә ҡатнашыусыларҙың ҡаланың дѳйѳм иҡтисади хәле менән таныштырҙы.\nМәғариф бүлеге начальнигы Ғаяз Әхмәҙулла улы Хәсәнов үҙенең сығышын «Мәғариф тураһындағы яңы закон тормошҡа ашырыла башлар алдынан ҡала мәғарифы проблемалары» темаһына арнаны. Әлеге кѳндә ҡала мәктәптәрендә 946 педагог эшләй, шуларҙың 6,7 процентын йәш белгестәр тәшкил итә. Уҡытыусыларҙың уртаса йәше—40 йәш. Мәғариф хеҙмәткәрҙәренең 97 проценты комьютерҙы яҡшы белә һәм эштәрендә уны ҡуллана. Электрон белем биреү стратегияһы әҙерләнгәндә был күрһәткес иң мѳһим талаптарҙың береһе булып иҫәпләнә. Яңы системалар ҡулланғанда ғына замана балаларын ҡыҙыҡһындырып, белем биреү сифатын күтәреп була. Быйылдан мәктәптәргә директор билдәләү конкурс нигеҙендә атҡарыла башланы. Кандидат тейешле вазифаға эйә булыу ѳсѳн үҙенсәлекле имтихан бирергә тейеш. Ғаяз Әхмәҙулла улы үҙенең сығышында шулай уҡ тирә-яҡ мѳхитте һаҡлау, тәрбиә мәсьәләләренә айырым туҡталды.\nКәңәшмәнең икенсе ѳлѳшѳндә мәғариф ѳлкәһендә ҙур уңыштарға ѳлгәшкән хеҙмәт алдынғылары, «Йылдың йәш педагогы» ҡала конкурсы еңеүселәре тәбрикләнде. Илшат Азамат улы Тажетдинов гимназия уҡытыусыһы З.И.Шәрипова, 12-се мәктәптең директор урынбаҫары Ф.Ә.Һамарина, «Айгѳл» балалар баҡсаһы мѳдире Ф.З.Наҙарғоловаларҙың түшенә «Рәсәй Федерацияһы дѳйѳм мәғарифының почетлы хеҙмәткәре» знагын ҡаҙаны. Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығының Почет грамотаһы менән мәғариф бүлегенең фәнни-мәғлүмәт методик үҙәге директоры урынбаҫары Г.Н.Зәйетова, 11-се мәктәп уҡытыусыһы Р.Х.Ишниязова, «Ҡайынҡай» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Г.А.Валявина, Сибай политехник колледжы уҡытыусыһы Н.С.Рязанов наградланды.\nИкенсе йыл рәттән ҡала хакимиәте башлығы грантына «Йылдың йәш педагогы» конкурсы ойошторола. Уҙған уҡыу йылы һѳҙѳмтәләре буйынса конкурстың еңеүсеһе тип гимназияның физик тәрбиә уҡытыусыһы Юлдыбаев Рәвил Тәлғәт улы билдәләнде. 3 йыл уҡытыу стажы булған йәш педагог башлыҡ ҡулынан 30 мең һум аҡсалата бүләк алып ҡыуанды.\nҒѳмүмән, ҡаланың педагогик йәмғиәте яңы уҡыу йылын аныҡ бурыстар, яңы йүнәлештәр менән ҡаршылай. Һүҙҙә генә тороп ҡалмай, һәләтте, аҡылды, белемде эшкә еккәндә, республика, ҡала етәкселеге талап иткән заманса мәғариф системаһы тѳҙѳлѳрѳнә ышаныс бар.\nҺүрәттә: Сибай ҡалаһы хакимиәте башлығы грантына лайыҡ булыусы йәш уҡытыусы Р.Т.Юлдыбаев.


“Грант миңә ҙур яуаплылыҡ өҫтәй”\nКүптән түгел Йомаш ауылынан фермер хужалығы башлығы Арслан Иҫәнов “Агростартап” программаһы буйынса ойошторолған конкурста еңеп сыҡты һәм 2 млн 934 мең һумлыҡ грантҡа лайыҡ булды.\nАрслан Айҙар улы крәҫтиән-фермер хужалығы асыуға бай тәжрибә туплап килә. Троицк Урал дәүләт ветеринария академияһын тамамлағас, “Ирәндек” совхозында ветврач, зоотехник булып эшләй. Артабан хеҙмәт юлын Баймаҡ район ветеринария станцияһында дауам итә: эпизоотолог, ошо бүлектең начальнигы, баш ветеринар инспектор була. Быйыл иһә ул йыл башында үҙ эшен асып ебәрә.\nА.Иҫәновҡа яңы эш башларға ҡеүәтле шәхси хужалығы ла ярҙамға килә, әсәһе Зифа Аҡназар ҡыҙы ла бына нисә йылдар инде ҡымыҙ етештереү менән уңышлы шөғөлләнә. Ул республика һәм район күләмендә үткәрелгән ҡымыҙсылар конкурстарында күп тапҡыр еңеүсе булып танылды. Әле хужалыҡта 50 баш башҡорт тоҡомло йылҡы аҫрала, шуның 20-һе – һауын бейәләре. Баһадирҙар эсемлеге Баймаҡ, Сибай һәм Өфө ҡалаларында һатыла.\nДәүләт ярҙамына йәш фермер МТЗ-82.1 тракторы, пресс-йыйғыс һатып алды. Бынан тыш, 16 баш ит тоҡомло һыйыр малы алырға ниәтләй. Элекке хужалыҡтың ташландыҡ фермаһын ремонтларға ла иҫәп тота Арслан Айҙар улы.\n– Грант миңә ҙур яуаплылыҡ өҫтәй, – ти ул, – күрһәтелгән ышанысты аҡлау өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләргә тырышасаҡмын.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺЕҘҘЕҢ ҒАИЛӘЛӘ НИНДӘЙ ҺУҒЫШ ЙЫЛДАРЫ ХӘТИРӘҺЕ ҺАҠЛАНА? - 2018 - Мәҡәләләр\nҺЕҘҘЕҢ ҒАИЛӘЛӘ НИНДӘЙ ҺУҒЫШ ЙЫЛДАРЫ ХӘТИРӘҺЕ ҺАҠЛАНА?\nАлһыу КҮСӘРБАЕВА, Башҡортостан Республикаһы буйынса Росреестр идаралығы белгесе: Кешелек донъяһы өсөн иң ҙур афәттәрҙең береһе - һуғыш. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң бер быуатҡа яҡын ваҡыт үтһә лә, уның ҡанлы шауҡымы әле булһа йөрәктәрҙе өшөтә. Ул бит һәр өйҙөң ишеген ҡағып, миллиондарса кешенең ғүмерен ҡыйып, фронтта ла, тылда ла ҡот осҡос эҙемтәләргә килтергән. Һәр кемдең ғаиләһендә һуғыш йылдары хәтирәләре йәшәй. Минең әсәйемдең олатаһына ике һуғышты үтергә тура килгән. Крәҫтиән ғаиләһендә донъяға килгән Бураншин Ноғман Ғөбәйҙулла улы мәсеттә алған белемен тулыландырып, өҫтәмә рәүештә урыҫса уҡырға һәм яҙырға өйрәнгән. 1914 йылда Беренсе донъя һуғышына китә. Яу яланында контузия алып, тотҡонлоҡҡа эләгә. Германия фермерына хеҙмәт иткән ваҡытында немец телен яҡшы итеп өйрәнә. Һуғыш тамамланғас, һәр эштең рәтен белгән, ғәҙел, намыҫлы хеҙмәтсеһен бер ҙә ҡайтарып ебәргеһе килмәгән фермер Ноғманға үҙенең ҡыҙын кәләшлеккә биреп, бында ҡалырға тәҡдим итә. Тик тыуған яҡтарын, туғандарын ныҡ һағынған егет ике лә уйламайынса Йылайыр районы Ишбулды ауылына ҡайтып китә. Инде тыныс тормошта йәшәргә күнегеп кенә барғанда, кәләш алып, алты балаға ғүмер биреп өлгөргән Ноғманды 1943 йылда тағы ла һуғышҡа алалар. Бөйөк Ватан һуғышын ул тәржемәсе булып үтеп, бөйөк Еңеүҙе Берлинда ҡаршылай. Һуғыштан ҡайтҡас та ул ҡул ҡаушырып ултырмай, тыуған ауылында төҙөүселәр бригадиры булып эш башлай. Бер үк ваҡытта малсылыҡ һәм ҡортсолоҡ менән шөғөлләнә. Беренсе донъя һуғышында алған контузияһы уға һәр ваҡыт үҙен "хәтерләтеп" тора һәм ахыр сиктә ғүмеренә сик ҡуя. Ҡарт олатайым тураһындағы хәтирәләр беҙҙең ғаиләлә быуындан-быуынға тапшырыла килә. Һәр һалдаттың ҡаһармандарса алышы, үҙ-үҙен аямайынса көрәшеүе беҙҙең бөгөнгө тыныс тормошобоҙҙоң нигеҙе. Беҙгә уларҙы бер ҡасан да оноторға ярамай. Олатайҙар, ҡартатайҙар рухы беҙгә быны ғәфү итмәҫ.\nГөлназ ӘМИНЕВА, Ҡ. Дәүләткилдеев исемендәге Республика художество гимназия-интернаты уҡытыусыһы: Бөйөк Ватан һуғышы ниндәй ҡорбандар алып килеүен яҡшы беләбеҙ. Ошо миллионлаған ҡорбандар араһында минең олатайым - Әминев Хәйретдин Фазылйән улы ла бар. Белорет районы Мулдаҡай ауылында тыуып үҫкән Хәйретдин 1930 йылдарҙа Инйәрҙә урынлашҡан Урман техникумын, унан һуң Свердловск ҡалаһында институт тамамлай. Әүҙем комсомолға ошо уҡ райондың Исҡужа ауылындағы Ләмәз ағас эшкәртеү хужалығын етәкләүҙе ышанып тапшыралар. "Тыуған илебеҙ ҙурая, илгә ағас кәрәк", тип йыш ҡабатлар булған Хәйретдин Фазылйән улы шул ваҡыттарҙа. Фронтҡа ул 1943 йылда алына. Пулеметсылар взводы менән командалыҡ итә. Курск дуғаһындағы ҡаты алыштар ваҡытында уның взводы дошмандың аэродромына һәм тимер юлы үҙәгенә һөжүм итә. Был алышта лейтенант Әминев 12 немецтың башына етә һәм икәүһен пленға ала. 269-сы дивизия пулеметсыһы Хәйретдин Әминевтың ғүмере Орлов өлкәһе Мценский районы Савенково ауылын немецтарҙан азат иткән саҡта, 1943 йылдың 20 июлендә өҙөлә. 21 июлдә сыҡҡан "Ватан өсөн" гәзитендә яҙылыуынса, башҡорт егете Хәйретдин ҡәбере янында һалдаттар "Фашистарҙы парторг Әминевса туҡмарға!" тип ант итә. Бөйөк Еңеүгә үҙ өлөшөн индергән, тыуған иле өсөн ғүмерен биргән олатайым ме-нән ғорурланып йәшәйем. Уның исемен, батырлығын вариҫтары һәр саҡ күңелдәрендә йөрөтәсәк. Еңеүҙең ниндәй оло ҡайғылар, әсе күҙ йәштәре, йәш кенә көйө өҙөлгән ғүмерҙәр аша килеүен тик 9 майҙа ғына түгел, ә һәр көндә лә иҫтә тотоу мөһим икәнлеген онотмаһаҡ ине.\nЛәйсән ҒӘЙНЕТДИНОВА, рәссам: Мин ҡыҙыма һәр саҡ Бөйөк Ватан һуғышы, унда ҡатнашҡан ҡартатаһы Рахманғолов Нурмөхәмәт Хафиз улы хаҡында, оло Еңеү тураһында һөйләйем. Бәләкәстәр һуғыш һәм тыл ҡаһармандары тураһында, еңеүҙең ниндәй ҙур юғалтыуҙар аша яуланыуын белеп үҫергә тейеш. Олатайым Әбйәлил районы Мәхмүт ауылында эшселәр ғаиләһендә тыуған. Ул 5 класты тамамлағас та хеҙмәт юлын башлай. Һуғышҡа тиклем бер туған ағаһы менән ағас әҙерләүҙә йөрөй, ә 1941 йылдың 1 октябренән алтын эҙләү шахтаһында эшләй. Фронттағы юлын 128-се дивизияның 533-сө уҡсылар полкында пулеметсы булып башлай. I Украина фронтының 2-се эшелоны составында алыштарҙа ҡатнаша. Фронттағы хәлдәрҙе теркәп барған дәфтәре беҙҙең ғаиләлә изге ҡомартҡы булып һаҡлана. Яҙмаларҙы уҡығанда тән генә түгел, йән өшөп киткән һымаҡ. Бына ул нимәләр яҙа. "Алға бик тиҙ барабыҙ. Ял өсөн иртән һәм кисен 2-шәр сәғәт бирелә. Ашау аяҡ өҫтө тиерлек. Әгәр ҙә туҡтаған ваҡытта ашап өлгөрә алмаһаң, икенсегә туҡтағанды көтөргә кәрәк. Тик урмандарҙа ғына туҡтайбыҙ. Көндәр һыуыған һайын ҡыйыныраҡ була бара. Ялға туҡтаған саҡта тиҙ генә ҡапҡылап алғас, ылыҫлы ағас ботаҡтарын йәйеп һалып, йоҡлап алырға тырышаһың. Иң тәүҙә аяҡ өшөй, шуға аяҡты йылытыр өсөн тороп һикергеләп алаһың. Инде йылынып тағы ятайым тиһәң, торорға әмер бирелә. Усаҡ яғырға рөхсәт ителмәй".\nҺуғыштың аҙағына тиклем була олатайым яу яланында. Унан һуң Көньяҡ Сахалин утрауында хеҙмәт итеп, 1949 йылда ғына тыуған яғына ҡайта. Һуғыштан һуң Баймаҡ районының 2-се Этҡол ауылында йәшәй. Өләсәйем Райхана Һәүбән ҡыҙы менән 3 улға һәм 2 ҡыҙға ғүмер биргәндәр. Ғәҙел, намыҫлы ғүмер кисергән олатайым 1992 йылда арабыҙҙан китте.\nГәүһәр БАЙҒОЛОВА, Йылайыр районы: Атайымдың тормошо үҙе бер китапҡа торошло. Йылайыр районы Һынташ ауылында мулла ғаиләһендә донъяға килгән Алсынов Хәкимйән Әғзәм улы. Уның әсәһе мулланың өс ҡатынының береһе була, бик иртә донъя ҡуя. "Әсәй үлһә, атай еҙнәй", тип юҡҡа әйтмәгәндәрҙер инде. Атаһы иҫән булһа ла, Хәкимйән ике ағаһы менән етемлектең нужаһын етерлек татый. Шуға ла 3-сө класты тамамлағас, үҙ йүнен үҙе күрә башлай. 1939 йылда армия сафына алынғанға тиклем өйләнеп тә өлгөрә. Һуғыш башланғас та фронтҡа эләгә. Тәүҙә 91-се уҡсылар дивизияһында, 1942 йылдан 207-се гвардия уҡсылар полкы составында дошманды ҡыйратыуҙа ҡатнаша. Полкташтары менән бергә Украина, Беларусь, Польша, Чехословакия, Венгрия һәм башҡа Европа илдәрен фашистарҙан азат итә.\n1945 йылда, Украина ерендәге алыштар мәлендә Хәкимйән олатайым һәм бер иптәше ҡаты яраланып, полктарынан тороп ҡала. Яралы һалдаттарҙы украин бабайы утарға алып ҡайтып, үҙенең аҙбарында йәшереп дауалай. Тубыҡ, терһәк һөйәктәре ярсылған, умыртҡа һөйәге ҙур зыян күргән яугирҙар 15 көн йәшеренеп ятҡандан һуң, эвакогоспиталгә эләгә. Унда 4 ай дауаланғандан һуң олатайыма 2-се төркөм инвалид танытмаһы тоттороп, тыуған яғына ҡайтаралар. Еңеү хәбәрен ул юлда ишетә. Тыуған ауылында уны ҡаршы алыусы кеше ҡалмай - атаһы икенсе районға сығып киткән, ҡатыны үпкә ауырыуынан, ә ике балаһы эре сәсәктән үлгән була. Бер йылдан атайым ауылдашы Мәстүрәгә өйләнеп, 11 балаға ғүмер бирәләр. Ләкин ауыр һуғыш яралары атайымдың ғүмерен иртә өҙҙө, ул 57 йәшендә генә беҙҙең аранан китеп барҙы.\nАтайымдың бер ҡумта көндәлектәре бар ине. Өй башында һаҡланған яҙмаларға тейергә рөхсәт булмаһа ла, йәшеренеп кенә менеп уҡып төшөр инек. Унда Украинала барған ҡан ҡойоштоң аяуһыҙлығы, Висла-Одер операцияһы тураһында әсенеп яҙған юлдарын уҡығаным булды. Бөгөнгө көндә Украина ерендә барған мәхшәрҙе күрһә, уларҙың азатлығы өсөн йәнен аямаған атайым нимә тиер ине икән? Үткәндәрҙән фәһем ала белмәүебеҙ, тарихты һанламауыбыҙ ниндәй хәүеф-ҡыйралыштарға алып килер, тип тә уйламайбыҙ. Ҡыҙғаныс хәл был.\nЯҙылған: 08.05.18 | Ҡаралған: 382


18 Июнь , 18:00\n- Һеҙ мине беләһегеҙме? - тине кемдер.Көтөлмәгән тауышҡа Сафа аптырап китте.- Һин кем? Ниңә тутыҡҡан ҡаҙаҡтар ҡаҙалған тупҡа оҡшағанһың?- Аңлауымса һеҙ мине белмәйһегеҙ, - тине баяғы тауыш.. Мин - Корона!..\n- Һеҙ мине беләһегеҙме? - тине кемдер.\nКөтөлмәгән тауышҡа Сафа аптырап китте.\n- Һин кем? Ниңә тутыҡҡан ҡаҙаҡтар ҡаҙалған тупҡа оҡшағанһың?\n- Аңлауымса һеҙ мине белмәйһегеҙ, - тине баяғы тауыш.. Мин - Корона!\n- Нисек? - тип аптыраны Сафа. Һеҙ , бөтә донъя буйынса шашып таралған, теге үлемес вирусмы?\n- Эйе, - тип яуапланы Корона.\n- Һеҙ беҙҙе нисек ағыулайһығыҙ, һөйләһәңсе?! - Сафа етдиләнде.\n- Мин кешенең эсенә күҙе, танауы, ауыҙы аша тамағына үтәм...\n- Тамағына? Сафан төкөрөгөнә ҡарылды.\n-Эйе. Кешеләр йүткергәндә мин үпкәләренә үтәм.\n- Тәүбәәә! Ә кешенең үпкәһенә үткәс нимә эшләйһегеҙ?\n- Минең түңәрәк өҫтөмдә ҡаҙаҡ формаһында аҡһымдар урынлашҡан. Шулар ярҙамында мин тамаҡ төбөндәге сәләмәт күҙәнәктәргә йәбешеп, юғары тиҙлектә үрсей башлайым. Үпкәгә барып төшкәс, ундағы сәләмәт күҙәнәктәр ҡырыла. Үпкә үле күҙәнәктәр һәм һыу менән тула. Был кешенең тын алышына ҡамасаулай. Ҡанда кислород кимәле төшә, үпкә үҙ функцияһын юғалта, - тине Корона.\n- Ҡалай ҡурҡыныс! Һеҙҙең менән нисек көрәшерге?\n- Инфекция йөрөткән кешеләргә яҡын бармағыҙ, аралашмағыҙ, битегеҙгә битлек, күҙҙәрегеҙҙе күҙлек менән ҡаплағыҙ!\n- Тағы нимә эшләргә кәрәк?\n- Ҡулығыҙ менән ауыҙ, танау, күҙҙәрегеҙгә ҡағылмағыҙ. Һәр ваҡыт йыуынып, таҙа йөрөгөҙ! Өйҙә ултырырға тырышығыҙ, күп кешеләрҙе урап үтегеҙ! Шул ваҡытта мин һеҙгә зыян яһай алмам, - тип ышандырҙы Корона.\nБүлмәгә Сафаның әсәһе инде.\n- Нимә булды улым, йөҙөң ҡасҡан. Әллә насар төш күрҙеңме?\nСафа күҙҙәрен асып, әсәһенә әле генә күргән төшөн һөйләне.\n- Улым, һин бик матур һәм файҙалы төш күргәнһең. Хәҙер коронавирус тураһында бик күп беләһең. Коронаның һөйләгәнен хәтереңдән сығарма, ауырымаҫһың, - тине лә бүлмәнән сығып китте.\nСафа күргән төшөн хәтеренән үткәреп, ҡәнәғәт йылмайҙы.\n— Рәхмәт, яуыз, кәңәштәреңә! Кешеләрҙе шул тиклем яфаламаһаң да булыр ине инде, тине көрһөнөп.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАН БУЙЫНСА БАШҠОРТТАР ТАМЫРҘАРЫН ИҪКӘ ТӨШӨРҺӨН - 2014 - Мәҡәләләр\nЙыл аҙағында, ғәҙәттә, үтеп барған йылдың мөһим ваҡиғаларын барлайҙар. "Башҡорт ырыуҙары тарихы" серияһының тәүге томдары сығыуы ла халҡыбыҙ өсөн ошондай ваҡиғаларҙың береһе булды. Бөтә башҡорт ырыуҙарын да үҙ эсенә аласаҡ күләмле хеҙмәттең йәнәй, балыҡсы, гәрәй (кирәй, гирей), унлар ырыуҙарына ҡараған дүрт томы сыҡты ла инде, яҡын арала ҡаңлы ырыуына арналған томдың тиражы әҙер буласаҡ. Салауат Хәмиҙуллин, Юлдаш Йосопов, Рәфил Аҫылғужин, Рөстәм Шәйхиев, Радик Рыҫҡолов, Айгөл Ғүмәрова һәм башҡаларҙан торған авторҙар коллективының хеҙмәте халыҡта лайыҡлы баһаһын табып, күптәргә үҙ тамырҙарын белергә тырышыуға, өйрәнә башлауға, аңлауға һәм таныуға этәргес булыр, тип ышанып ҡалабыҙ. "Башҡорт ырыуҙары тарихы" серияһы, халҡыбыҙ тарихының ҡайһы бер биттәре тураһында тарих фәндәре кандидаты, Башҡортостан юлдаш телеканалының билдәле журналисы Салауат ХӘМИҘУЛЛИН һөйләй.\nКитап хаҡында бер нисә һүҙ\nМилли тамырҙарҙы, милли үҙенсәлекте (идентичность) юғалтыу, ассимиляция проблемаһы бөгөнгө көндә башҡорт халҡының бер өлөшө өсөн киҫкен мәсьәлә булып тора. Был процесҡа төньяҡ-көнбайыш башҡорттары нығыраҡ йәлеп ителеүгә ҡарамаҫтан, ошондай уҡ хәл күрше өлкәләрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙҙә лә күҙәтелә. Мәҫәлән, 1989 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы Пермь өлкәһенең (хәҙер Пермь крайы) Барҙы районында йәшәгән халыҡтың 95 проценты үҙен башҡорт тип һанаһа, һуңғы халыҡ иҫәбен алыу кампанияһына ярашлы был төбәктә башҡорттар 50-60 процент самаһы ғына тороп ҡалған (уларҙың ҡалған өлөшө татар милләтенә күскән). Ошондай уҡ хәл бер нисә тиҫтә мең башҡорттар йәшәгән Свердловск, Ҡурған өлкәләрендә лә күҙәтелә. Хатта Силәбе өлкәһендә башҡорт райондары иҫәпләнгән Арғаяшта һәм бигерәк тә Ҡоншаҡта ла яйлап милли йөҙҙө юғалтыу процесы бара. Ә Татарстанда иһә (был республиканың бер өлөшө тарихи Башҡортостанға инеүенә һәм бары тик үткән быуаттың 20-се йылдарында ғына Татар АССР-ына бирелеүенә ҡарамаҫтан) башҡорттарҙың һаны ун меңгә лә етмәй.\nБашҡорт халҡын берләштереү, уны икенсе милләт тарафынан йотолоуҙан һаҡлап алып ҡалыу мөмкинлектәре үткән быуаттың 20-се йылдарында ла, 30-сы йылдарҙа ла, 50-се йылдарҙа ла була. Хатта 90-сы йылдарҙа ла башҡорттарҙың күп өлөшөн һаҡлап алып ҡалырға булыр ине. Үкенескә күрә, башҡорт интеллигенцияһы бөтә ошо мөмкинлектәрҙе лә ҡулынан ысҡындыра.\nИң яҡшы мөмкинлек революциянан һуң тыуа. Был ваҡытта кәрәкле ҡыйыу аҙымдар ҙа күп эшләнә. Әхмәтзәки Вәлиди һәм уның арҡаҙаштары етәкләгән башҡорт милли хәрәкәтенә көньяҡ-көнсығыш башҡорттарының күп өлөшө йәлеп ителә, Кесе Башҡортостан иғлан ителә. Ләкин көнбайыш башҡорттары Өфө губернаһында тороп ҡала. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, Өфө губернаһында йәшәгән башҡорттар Кесе Башҡортостанға ҡушылырға тип хаттар яҙа, хатта 1920 йылда ҡупҡан "ҡара бөркөт", йәки "һәнәктәр ихтилалы" исеме аҫтында билдәле булған күтәрелештең дә сәбәптәренең береһе ошо була. Ул ваҡытта күп мишәрҙәр һәм типтәрҙәр үҙҙәрен башҡорт тип иҫәпләй, башҡорттарға яҡын булырға тырыша. Ләкин берләштерә алырҙай көстөң булмауы арҡаһында (башҡорт хәрәкәтенең лидерҙары илдән киткән була, ә ҡалғандарын совет власы яйлап ҡына сәйәси аренанан ситләш-терә) был эш логик аҙағына еткерелмәй. Өфө губернаһының Бөрө һәм Бәлә-бәй өйәҙҙәре Башҡорт АССР-ына ҡушылһа ла, Минзәлә менән Бөгөлмә өйәҙҙәре яңы төҙөлгән Татар АССР-ында тороп ҡала.\nБашҡорт АССР-ында ла хәлдәр яҡшынан булмай. Совет осоронда республиканың төньяҡ-көнбайыш райондарында уҡытыу татар телендә алып барыла. Шуға уларҙы башҡорт ғалимдары ла хатта башҡорт тип ҡабул итмәй. Бына шулай Көнбайыш Башҡортостанда йәшәгән башҡорттар, үҙ һөйләштәре һәм географик урынлашыуы арҡаһында, "татар сәйәси милләте" проектына йәлеп ителә һәм бер нисә тиҫтә йылдан һуң үҙҙәренең милли үҙбилдәләнешен юғалта. Әлеге ваҡытта иң ауыр хәл Ҡаңлы ырыуы башҡорттарында күҙәтелә. Был данлы ырыу вәкилдәре араһында үҙҙәрен башҡорт тип иҫәпләгән бер нисә ауыл ғына тороп ҡалған, башҡалары тулыһынса татарлашып бөткән. Әлбиттә, Нефтекаманан Фәнил Шәрипов етәкләгән Ҡаңлы ырыуы хәрәкәте бар, был хәрәкәт ошо ырыу башҡорттарына тамырҙарын аңлатыу буйынса әүҙем эш алып бара, күптәр үҙҙәренең башҡорт икәнен дә таный, ләкин барыбер ҙә үҙҙәрен татар тип һанай. Йәғни, улар ҡан буйынса башҡорттар, аң буйынса татарҙарға әй-ләнгән.\nҮрҙә телгә алынған факторҙарҙан сығып, башҡорт ырыуҙары хаҡында китап сығарыу кәрәкле һәм ваҡытлы эш тип һанайбыҙ. Был милли йөҙөн юғалтҡан башҡорттарға үҙҙәренең тамырҙарын иҫкә төшөрөү өсөн файҙалы буласаҡ. Шулай уҡ башҡорт халҡының төрлөлөгөн, шул иҫәптән һөйләш, диалект төрлөлөгөн күрһәтәсәк.\nКитаптарҙың структураһы бик ҡыҙыҡлы. Ул тарихҡа, телгә, диалектологияға арналған өлөштән тора. Бер өлөш идентификация проблемаһына арнала. Халыҡтың ниндәй территорияларҙа йәшәүе хаҡындағы мәғлүмәт Әнүәр Әсфәндийәровтың хеҙмәттәренә, шулай уҡ һуңғы йылдарҙа билдәле булған мәғлүмәттәргә таянып яҙылды. Шулай уҡ китапҡа фольклор материалдары, риүәйәттәр, ревизия сказкалары, революция осорондағы халыҡ һанын алыу кампаниялары мәғлүмәттәре индерелде. Документтар бихисап урынды ала. Шулай уҡ китаптарға минең "Тарихи мөхит" тапшырыуының "Башҡорт шәжәрәләре" циклынан булған документаль фильмдың дискыһы ла беркетелде. Финанслау булғанда, беҙ бөтә башҡорт ырыуҙары хаҡында томдар сығарырға уйлайбыҙ. Вағыраҡ булған ырыуҙарҙы бер томға берләштерәсәкбеҙ, планлаштырыуыбыҙса, ул йәмғеһе 25-26 том буласаҡ.\nБашҡорттар төрки этностар араһында иң боронғоһо. Улар хаҡында тәүге телгә алыуҙарҙы VII быуатҡа ҡараған Ҡытай яҙмаларында табабыҙ. Ошо оҙаҡ ваҡыт эсендә башҡорт халҡы даими үҙгәреп тороуона ҡарамаҫтан (яңы ырыуҙар ҡушылған, башҡа милләттәр менән аралашып йәшәү, һ.б.), ул үҙенең халҡының атамаһын, үҙенсәлектәрен һаҡлап алып ҡала алған. Ә ҡайҙа VII быуаттағы башҡорттарҙың замандаштары? Ҡайҙа бәшәнәктәр, оғуҙҙар, ҡыпсаҡтар, Иҙел болғарҙары? Уларҙың береһе лә бөгөнгө көндә айырым милләт булып һаҡланып ҡала алмаған. Шуға күрә халҡыбыҙҙың тамырҙарын белеү, уны һаҡлап ҡалыу үҙебеҙҙең изге бурысыбыҙ булып тора.\nАзамат САЛАУАТОВ яҙып алды.\nЯҙылған: 15.12.14 | Ҡаралған: 1204


ҠАРТАЯМЫ НИ УЛ ЙӨРӘК...\n8 Ноябрь 2019, 21:58\nЕгерме йыл буйына һыу менән ҡойоноп, скандинав атлауы менән шөғөлләнеп, хәҙер инде йүгереүгә лә тотонғас, йәш күренмәй ҡайҙа барһын!? Юҡ, эш унда ғына түгелдер! Йөрәктең йәш булыуы, дәрт һүнмәүе лә мөһим.Ишбирҙе ауылынан Мөнирә Ғайсина инәй тураһында «АТАЙСАЛ» гәзите сайтында уҡығыҙ\nТәү ҡарауға уҡ һомғол кәүҙәһе, һылыу йөҙө менән үҙенә йәлеп итте ул. Етмеш бишкә аяҡ баҫып килеүе хаҡында әйткәс, ышанмайыраҡ та торҙом. Егерме йыл буйына һыу менән ҡойоноп, скандинав атлауы менән шөғөлләнеп, хәҙер инде йүгереүгә лә тотонғас, йәш күренмәй ҡайҙа барһын!? Юҡ, эш унда ғына түгелдер! Йөрәктең йәш булыуы, дәрт һүнмәүе лә мөһим.\nКем тураһында икән тип уйлайһығыҙҙыр? Һүҙем Мөнирә Сафа ҡыҙы Ғайсина хаҡында булыр. Баймаҡ районының Ишбирҙе урта мәктәбендә 38 йыл уҡытыусы булып эшләп хаҡлы ялға сыҡҡан ул. 23 йыл инде ауылдағы “Хәтирә” ансамбле менән етәкселек итә.\n—Ансамбль ойошторолғас, оло ағай-апайҙар ҙа бар ине унда. Бер һүҙҙән “Хәтирә”не миңә алып барыу бурысын йөкмәттеләр. Хәҙер йәштәргә тапшырғым килә был вазифаны. Ни өсөн тигәндә, улар сосораҡ. Беҙ бигерәк әҙәпле, ипле, яй инек. Бөгөнгө ҡатын-ҡыҙҙарға күҙ һалһаң, улар әрһеҙ, етеҙ, үткен. Мәғлүмәтте лә тиҙ генә үҙләштерә һалалар. Йәнә шуны әйтер инем: ауылда һәр кем йәшәй алмай. Тырыш, елкә яғы ҡалын булғандарҙы ғына үҙ итә ул. Бында тормош көтөү—үҙенә күрә бер батырлыҡ,—ти ул.\nОлоһона ла, кесеһенә лә өлгө булған Мөнирә Сафа ҡыҙы заман менән бергә атлай, сәләмәт тормош яҡлы. Уларҙың ғаилә традициялары ла\nошо юҫыҡҡа ғына ҡоролған тиерһең. Балалары, ейән-ейәнсәрҙәре менән йыл да “Зарница” уйыны ойошторалар. Йылдың һәр миҙгелендә тәбиғәткә сығалар, уны сүп-сарҙан таҙарталар.