Дәрдмәндең тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәрдмәндең тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә\n14:53, 4 декабря 2009 Сәйәсәт\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театрында билдәле татар шағиры, меценат һәм йәмәғәт эшмәкәре Дәрдмәндең (Закир Рәмиев) тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә үткәреләсәк. Был сараны «Рамазан» төрки милли-ағартыу үҙәге ойоштора.\nЗакир Рәмиев эре алтын сәнәғәтсеһе, революцияға тиклемге Рәсәйҙең иң бай кешеләренең береһе һәм беренсе Дәүләт Думаһы депутаты була. Ул татар телендәге гәзит һәм журналдарға ярҙам итеү менән әүҙем шөғөлләнә. Атап әйткәндә, уның ярҙамында «Ваҡыт» гәзите һәм «Шура» журналы сығарыла башлай. 72 көн генә йәшәп ҡалған беренсе Дәүләт Думаһын тарҡатҡандан һуң Закир Рәмиев сәйәсәт менән башҡаса шөғөлләнмәй һәм әҙәби ижадҡа бирелә.\nДәрдмәндең шиғриәтенә донъяны фажиғәле танып белеү, образлы фекерләү, стиль һығылмалылығы, нескә лиризм һәм тәрән психологизм хас. Ул рус әҙәбиәте классиктары – Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Федор Тютчев һәм башҡаларҙың әҫәрҙәрен татар теленә тәржемә итә.\nӘммә тере сағында уның бер генә китабы ла донъя күрмәй. Революциянан һуң Закир Рәмиев Рәсәйҙе ташлап китәһе килмәй һәм үҙ ирке менән предприятиеларын дәүләткә тапшыра.\n1931 йылда Закир Рәмиев аслыҡтан вафат була. Уның ижады ХХ быуат бөтә татар шиғриәте үҫешенә ҙур йоғонто яһай.\nЗакир Рәмиевтың тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған кисә 7 декабрҙә 19 сәғәттә башлана.


Идеограмма — Башҡорт Википедияһы\nавторҙың билдәле бер идеяһына тап килгән яҙма билдә йә шартлы рәсем\nИдеограмма (бор. грек. εἶδος — идея һәм γράμμα — яҙыу билдәһе, хәреф) — авторҙың билдәле бер идеяһына тап килгән яҙма билдә йә шартлы рәсем. Унан айырмалы, һүҙгә тап килгән билдә — логограмма, фонемаға тап килгәне фонограмма була. Иероглифтар идеограммаларҙан тора.\n1 Пиктограмманан һәм иероглифтан айырмаһы\n2 Идеографик яҙма\nПиктограмманан һәм иероглифтан айырмаһыҮҙгәртергә\nИероглиф өндө, ижекте, һүҙҙең бер өлөшөн йә тотош һүҙҙе белдерергә мөмкин.\nПиктограмма һәм ваҡыт тотош һүҙҙе йә төшөнсәне билдәләй, әйткәндәй, пиктограмманың һүрәтләнеше һәр ваҡыт ул белдергән нәмәгә тап килә (мәҫәлән, калькулятор рәүешендә эшләнһә, ул калькуляторҙы аңлата).\nИдеограмма, пиктограмманан айырмалы, һүрәтләнгән төшөнсәне генә түгел, уға ситләтеп бәйләнгән төшөнсәләрҙе лә аңлатырға мөмкин (мәҫәлән, мөхәррир программаларҙың күбеһендә дискета һүрәте файлды һаҡлау (һәм мотлаҡ дискетала һаҡлауҙы ғына түгел) мәғәнәһен бирә, ә компьютерҙарҙың системалы күрһәткесендә (системалы трейҙа) селтәргә тоташыуҙы аңлата). Шулай итеп, уңайлы интерфейста билдәләрҙең күбеһен пиктограмма тип түгел, идеограмма тип йөрөтөү дөрөҫөрәк.\nИдеографик яҙма — билдәләре (идеограммалары) берәй идеяны аңлатҡан яҙма төрө.\nИдеографик яҙыулы яҙмалар төрлө телдәрҙә һөйләшеүсе кешеләргә аңлайышлы булырға тейеш тип һанала. Мәҫәлән, һыу идеяһы мысыр яҙыуында — тулҡын, китай яҙыуында — ағым, ацтек яҙыуында зәңгәр төҫкә буялған һауыт итеп һүрәтләнә. Форма яғынан төрлө булмаған хәлдә лә, был билдәләр ошо яҙмалар менән таныш булмаған һәр кемгә аңлашыла.\nИдеографик яҙыуҙың хәҙерге системалары ла бар. Мәҫәлән, 1970-се йылдарҙа АҠШ-тың транспорт министрлығы (U.S. Department of Transportation) заказы буйынса эшләнгән 50 идеограмманан торған система аэропорттарҙа һәм башҡа транспорт төйөндәрендә, шулай уҡ эре халыҡ-ара сараларҙа ҡулланыу өсөн тәғәйенләнә. АҠШ-тың AIGA тигән профессиональ дизайн ойошмаһы менән АҠШ Транспорт министрлығы (DOT) тарафынан эшләнгән был система универсаль коммуникацияны еңеләйтеү өлгөһө булып тора.\nШулай уҡ ым-ишара менән һөйләү телдәре, мәҫәлән, SignWriting, өсөн уйлап табылған яҙыу ысулдарын да идеографик яҙмаға инерергә була.\n↑ Symbol Signs — AIGA | the professional association for design\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Идеограмма&oldid=882158 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 18 апрель 2019 в 07:33\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:33 18 апрель 2019 үҙгәртелгән.


My Little Sex Pony Game – Бушлай Млп Порно\nИң Бәләкәйе Уйындан Бысраҡ Секс По Минең Тикшергән\nМатурлыҡ интернет-порно-азатлыҡ ул, һеҙ улар тейеш исследовать үҙ сексуаль бөтә мөйөштәре бөтә төрҙәре менән gnu. - Булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй табы сездә бар, интернет бирә. Аҡса юҡ һәм яҡшы булһын өсөн, тулы тикшеренеү һын тәҡдим итәсәк, был уйынын сексуаль. Порно секс уйындар, һәм һеҙҙең менән булған поэкспериментировать кисергән әйберҙәр, ул туранан-тура йәки реаль тормош достижимый һай-һай мөмкин түгел.\nШулай булған һәм дә мәлих персонаждар береһе my little һеҙ енси фетиш pony ғаләм ҡайһы бер ҡандырырлыҡ һыуҙарын. Һин беләһең инде, барыһы һыуға бара! Horny ашыу интерактив ысулдарын һәм наслаждайся үҙе теләп табы brony әгәр һеҙ клубтың ағзаһы булып тора, һеҙ беҙҙең яңы коллекция секс-Pony My Little уйын. Был коллекцияның иң текә тип, броня эшләү уйын мәҙәниәтенең бер өлөшө булып тора. Был табы уларҙы көтә, һәм уларҙың аныҡ белмәйем, уйын нисек төҙөлһә лә, барыһы ла улар өсөн юҡ-бар шул, һәм улар һеҙҙең кончать ҡуҙғатырға мәжбүр итә., Бынан тыш, был коллекцияһы бик күп төрлөлөгө, китапханаһы һәм дөйөм ярайһы киң. Хатта әгәр ҙә беҙ яңы ғына сикләнеп загрузки HTML5-сайттар был уйында, сөнки улар барыбер беҙҙең күп форсат таба, һунар өсөн контент һәм беҙ тағы ла бик күп. Был уйын менән артыҡ күп сығанағы була ала һәм сәғәтенә 100 һеҙгә яңы, юғарыраҡ реиграбельность раят MLP-порно. Артабан уҡырға, белергә тураһында сайт өсөн беҙҙең бөтә!\nҺеҙ Минең Бөтә Теләгем Секс Был Уйын Өсөн Кәрәк Тип Һеҙ Бәләкәй По По\nИр-егет үҙенең енси тирә-яҡ ғаләм кескенә mlp мил әҙәпһеҙ лошадка йыйҙы. Барыһы ла рәхәт ине трахнуть броня менән бәләкәй по берләшмәләре, уларҙың бөтә хыялдарын һәм план улар төрлө төрлө. Беҙ порноигр коллекция булдырып, ул бөтә донъяла, төрлө тенденцияларын сағылдырған mlp кинки өлкәндәр.\nБөтәһенән элек, беҙҙең секс-симулятор, төрлө ысулдар, төрлө персонаждар һеҙгә стольким стольким угодить уға. Трах дырочка өсөн уларҙың бөтә асылған, һәм һеҙ уларға ниндәй ярҙам менән енси акт һәм һын өйрәнергә мөмкин. Кеше экстремаль ни тиклем күберәк, мөмкин наслаждайся БДСМ-по-секс-уйын, MLP красотки рабыня әйләнеп ул, илай ул, һеҙ улар әлегә кончать мәжбүр. Популяр беҙҙең сайтта тағы бер категория-футанари, улар һеҙ тапҡан был секс-уйын менән бөтә красотки, цыпочки ағзалары менән ғәфү итеү кеүек.\nӘ беҙҙең уйыныбыҙҙа ла булып, уларҙың тарихы һәм ролле уйындар менән бара. My Little бөтә персонаждарҙың үҙ-ара һәм ҡыҙыҡлы тарихы менән ҡыҙыҡ RPG Parody беҙгә эконом ваҡытта һәм эконом Pony бара, улар һеҙ яһаны Эквестрия тылсымлы батшалыҡ, ысынлап та, һеҙ ҡайҙа ғына түгел по трахать әйтә ала, әммә башҡа персонаждар һәм антропный секс менән шөғөлләнә, һәм Грифон Аждаһа кеүек.\nӘммә беҙҙең сайты секс береһе булып тора многопользовательский иң оло хит-Pony My Little уйын. Уйын күберәк ҡунаҡтарҙың менән был донъяға асыҡ оҡшай, аватар по һеҙ бында үҙ уйларын. Настроить по фурсон үҙ хыял, ысынбарлыҡ менән енси бәйләнеш аша бөтә донъя pvp һәм башҡа ч ә һуңынан уйынсылар менән осрашты.\nСекс По Минең Бәләкәй Һәм Уйын Тулыһынса Бушлай Буласаҡ Дискрет\nБеҙ беләбеҙ, был бәләкәй ҡарап лошадка вожделение мил-лә табы иң таралған, күп һәм һеҙ үҙегеҙ өсөн иң өҫтөн тотҡан был вожделение. Бына ниңә, был беҙҙең платформалар төҙөй башланыҡ, беҙ ҙә ҡайғыртабыҙ, анонимность уйынсылар өсөн тулы ала. Йәғни тыш, беҙ һеҙгә беҙҙең сайтыбыҙҙа нимә һораһа ла ҡушылып, беҙ ҙә шулай уҡ бушлай тәҡдим уйын барышында беҙҙең сайтта. Барыһы да һезгә эшләргә кәрәк алдында уйын, - быны раҫланы, тип, 18 йәше тулғас, инде һеҙгә. Ул саҡта һеҙгә уйнауы алмағандарға был туранан-тура ҡарай һәм үҙ иркен уйын браузер xxx бөтә mlp, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ниндәй ҡорамалдар ҡулланыла., Беҙ хаҡында ғына ҡайғыртыу өсөн, шул иҫәптән HTML5-беҙҙең сайтта уйында, тиленең һәм улар менән бергә йыйылған өсөн бронларға мөмкин тотош наслаждаться барлыҡ платформаларында. Беҙ хатта функцияһын индереү берләшмәләре, башҡа уйынсы менән һеҙгә мөмкинлек бирҙе, һәм беҙ эшләгән өҫтөндә сат-клиенттар өсөн сайт, һеҙ ҡайҙа ул рәхәтлек масса өлкәндәр менән аралаша ала. Үҙ млп өйрәндем-ярҙам менән секс, фетиш-Pony My Little уйын.


Байназар оҫталары » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Байназар оҫталары\nБайназар оҫталары 13.06.2018 // Рухиәт\nБөрйән районы оҫталары менән Сибайҙа үткән Милли кейем байрамында танышырға насип итте. Нәйлә Мәсәғүтова менән Әнисә Салауатова бөрйәндәргә хас һөйкөмлөлөк һәм баҫалҡылыҡ менән үҙҙәре бәйләгән һәм теккән селтәр-алмиҙеүҙәрен күрһәтте, уларҙы нисек эшләүҙәре хаҡында бәйән итте.\nӘнисә Зәйләғәтдин ҡыҙы был шөғөлгә әсәһе Шәмсиямал инәйҙән өйрәнгән, уның селтәр-ҡашмауҙарын ҡарап, үҙе лә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының биҙәнеү әйберҙәрен эшләргә тотона. Оҫтаның даны ете ауылға етер тигәндәй, ауылдаштарының башланғысын башҡалар ҙа күтәреп ала. Бөрйән районы ағинәйҙәренә Сибайҙан Асия Солтанова килеп, селтәр, ҡашмау, алмиҙеү эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре күрһәткәс, Байназар ауылы ағинәйҙәре бергәләшеп селтәр эшләүгә тотона. Бигерәк тә ҡыш һәр йортта кис ултырыуҙар үтә, унда һәр кем ҡул эшен тотоп килә, бер-береһен өйрәтеп, кәңәшләшеп, йырлап ултырғас, эш тә йылдам бара, күңел дә күтәренке була.\nНәйлә Мәсәғүтова әйтеүенсә, уның был кәсепте үҙ итеүенә өс йылдан ашыу ваҡыт үтеп тә киткән. Тәүҙә үҙе, аҙаҡ ҡыҙҙары һәм туғандары өсөн селтәр эшләһә, хәҙер һораусыларҙың теләге буйынса башҡара. 2016 йылда Өфөлә үткән “Селтәр” байрамында ҡатнашып ҡайтҡас, күңеле күтәрелеп, йәнә ҡул эшенә тотонған.\n— Һуңғы ваҡытта стилләштерелгән селтәр һәм алмиҙеүгә һорау ҙур, — ти Нәйлә Ирек ҡыҙы. – Үҙебеҙҙең Бөрйән ырыуына хас тамғалар ҡуйып эшләгән ҡул эшем тиҙ үтә. Шулай уҡ заказ биреүселәрҙең теләген иҫәпкә алырға тырышабыҙ. Бер селтәрҙе ай эсендә эшләргә мөмкин, хаҡы — 7-10 мең һум, алмиҙеүҙәр 1 меңдән дә арзаныраҡ түгел.\nҮҙ ҡаҙанында ғына ҡайнамай Байназар уңғандары. Ауыл клубы янында эшләп килгән фольклор ансамбленә йөрөргә лә, төрлө район һәм ҡалала үткән ҡул эштәре күргәҙмәһендә, Милли кейем байрамдарында ҡатнашырға ла ваҡыт таба. Шулай уҡ уларҙың эше — райондағы һәр сараның йөҙөк ҡашы, ауылдың йәме һәм биҙәге. Шуныһы ҡыуаныслы: йыраҡ араларҙы яҡын итеп килгән алтын ҡуллы оҫталар Сибайҙан оло еңеү менән ҡайтты. Әнисә Салауатова “Селтәр” номинацияһында Гран-приға лайыҡ булды, Нәйлә Мәсәғүтова “Алмиҙеү” буйынса беренсе урынды яуланы.


Өфөлә билдәле телсе-ғалим, Башҡорт дәүләт университеты профессоры Мөхтәр Әхтәмов арабыҙҙан китте // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n15:48, 19 октября 2020 Мәҙәниәт\nӨфөлә 92-се йәшендә Башҡорт дәүләт университеты профессоры, телсе-ғалим Мөхтәр Әхтәмов арабыҙҙан китте. Коллегалары хәбәр итеүенсә, ул сирләгән, ковид-госпиталдә ятҡан. Ике ай элек улы – профессор Азамат Әхтәмов вафат булғайны.\nМөхтәр Әхтәмов 1929 йылдың 15 ғинуарында БАССР-ҙың Йылайыр кантоны Башҡорт Үргене ауылында (Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районы) тыуған. Филология фәндәре докторы (1996), профессор (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2009), БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1989), Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре (2001), 400-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән уҡыу-методик ҡулланма авторы.\n1959 йылда Стәрлетамаҡ педагогия институтын тамамлағас, 1961 йылға тиклем – БАССР-ҙың Мәғариф министрлығының мәктәп инспекторы, 1964 йылдан – Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты хеҙмәткәре, 1972–2013 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы.\nҒилми эшмәкәрлеге башҡорт теленең лексикаһына һәм һүҙьяһалышына арналды. Әхтәмовтың «Хәҙерге башҡорт теле», «Хәҙерге башҡорт теле: лексикология, фразеология, лексикография» тигән китаптарында хәҙерге башҡорт телендә аҙ өйрәнелгән лексик-һүҙьяһалыш процестары тикшерелде.\nБашҡорт теленең омонимдар (1966, 1986), антонимдар (1973, 1987), морфемалар (1982), грамматика (1994), кире һүҙлеге (1999), башҡорт халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре һүҙлеге (2008) авторы; «Башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеге»н төҙөүселәрҙең береһе.\n«Башинформ» мәрхүмдең туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша.


Балаларға балаларҙан бүләк | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n26 декабря 2019 — 13:41 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөнөң 16-сы гимназия уҡыусылары 5-се йыл республика балалар клиник дауаханаһында дауаланыусы балаларға бүләк әҙерләй. Быйыл да улар Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу менән байрам сараһын ойошторҙо. Тулыраҡ киләһе яҙмала.\nЯңы йыл открыткаларын һәр уҡыусы сағыу итеп эшләргә тырыша, кемдер ҡәләмдәр менән һүрәт төшөрә, берәүҙәре аппликация яһай. Ихлас теләктәре ҡәҙерле дуҫым, тип өндәшеүҙән башлана.\nӨфөнөң 16-сы гимназия уҡыусылары республика балалар клиник дауаханаһы пациенттарын йыл да ҡотлауҙы матур йолаға әңерелдергән. Тап 5 йыл элек был хәйриә акцияһы уҡыусыларҙың үҙ башланғысы менән булдырыла, хәҙер был сараға бөтә мәктәп хеҙмәткәрҙәре, уҡытыусылар, хатта ата-әсәләр ҙә теләп ҡушыла.\nҺәр класс бүләктәрҙе туплап, матурлап биҙәгән. Байрам кәйефен Ҡыш бабай менән Ҡарһылыу күтәреп ебәрә. Ҡумталарҙы микроавтобусҡа тейәп, әкиәт тылсымсылары менән йырлап юлға юлланалар. Ә Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуҙы балалар көткән, алдан уҡ шиғырҙар ятлап ҡуйғандар, йырҙар әҙерләгәндәр.\nИлһам дауаханала беренсе аҙна дауалана, Яүы йыл алдынан сирләп китеүе планда юҡ ине ти уның ғаиләһе. Төшөнкөлөккә бирелгән ваҡытта ошондай байрам, ысынлап та, тылсым кеүек тойола, ти Илһамдың әсәһе.\nБалаларҙың сирҙәре лә төрлө. Ҡайһы берҙәре күптән дауаланһа, бәғзе берәүҙәргә Яңы йыл байрамын яңы таныштар менән дауаханала ҡаршыларға тура киләсәк. Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуҙың ҡотлауы һәр кемгә – олоһона ла, кесеһенә лә — өмөт өҫтәй.\nРеспублика клиник балалар дауаханаһында 13 бүлектә … бала дауалана.\nДонъялағы иң ҡәҙерле бүләк – сәләмәтлек, был һәр кем өсөн бәхәсһеҙ хәҡиҡәт. Яңы йыл байрамына уҡыусыларҙың балаларға бүләге иң мөһиме үҙ-үҙҙәренә сирҙе еңеп сығырға ышаныс өҫтәй.


Секс Уйындар, Флеш Гей – Гей Секс Уйындар Өсөн Бушлай\nУйын Өлкәндәр Өсөн Яңы Тәжрибә Флеш Секс Тәҡдим Гей\nСөнки беҙҙең көндәрҙә күп ысулдары бар, улар аласыз наслаждаться оло сифаты интернет үҙ фантазияһы, тип телисез икән, тик-интерактив булырға, был азатлыҡ һеҙҙе һайлаусы булараҡ, хәрәкәте йәйелдерелә, һеҙгә кәрәк коллекция гей-секс-флеш-уйыны. Шулай уҡ был сайт тәҡдим gnu төрлөлөгө һәм фантазия өсөн, шул тиклем һәм теләсә бушлай секс-тубал. Ләкин урын алһын видеоһын ҡарайым, нисек трахаться кеше, һеҙ уйнап видеоуйындары булды, унда һеҙгә эш булыр контролдә тота. Нисек аласыз наслаждаться раят енсә, сөнки темаларҙы өлкәндәр һәм мажаралар., Уйын, беҙ уны тәҡдим итеүҙән тыш, һеҙҙе ҡәнәғәтләндерәме фантазия өсөн күп кенә мөнәсәбәттәрҙә. Трахнуть ҡайһы бер персонаждар POV йә һеҙ, йә тарихында фекерҙәр һәм хистәр кисергән бөтә, һеҙ уның янында инегеҙме, әгәр ҙә һеҙгә уйын сценарийы менән булған реаль тормош.\nСайттар, беҙ уларҙы башлап ебәреүсе булып, бушлай ғына секс-уйын. Беҙ бер ваҡытта ла аҡса һорамай, һеҙҙең өсөн бында уйнарға мөмкинлек бирә. Иғәнә өсөн хатта. Беҙ бер ҡасан да ғәҙелһеҙ һәм башҡа ысул һеҙ түләргә мәжбүр. Клик сайттар буйынса ла йүнәлтергә була, беҙ һеҙҙе мыҫҡыл реклама түгел, һәм ҡасан да булһа бер ниндәй ҙә кисектереү йәки тейәү өсөн, һеҙгә беспокойтесь тураһында ниндәй ҙә зарарлы программа программаһы йәки шпион. Наслаждайся барыһы да бында туранан-тура һеҙҙең браузер, шул тәжрибә һәм оҡшаш сайттар, улар һеҙ аласаһы бушлай секс-тубал, айырма, тип порно урынына ҡарап, һеҙ уйнар булғандар уны.\nПорно Күмәк Уйын, Улар Урынына Һеҙҙе Бушлай Секс-Тубал\nБеҙ бында уйын сексуаль ҙур коллекция бар. Иң яҡшы порно һәм нисек теләһә ниндәй сайттарға, гей-секс-флеш-уйыны шулай уҡ төрлө. Уйын ябай түгел һәм беҙ уларҙы сервер беҙҙең скачать йыйып, тағы ла бер әйләнеп өсөн порно-сүплек. Беҙҙең сайтта булып тора, ентекләп һайлаған улар контент, беҙ барғанда бер нисә платформа һәм третировать, күңелен, уйын итеп эшләргә тейеш. Бөтә уйындар, улар беҙҙең сайтта буласаҡ беҙ, графика һәм китерелә менән яҡшы кросс-платформа файҙалана.\nӘммә беҙ ғорурланған нәмәләрҙең барыһына да күберәк, был хаҡта бер ҡасан коллекцияларында, шулай уҡ был факт, һәм беҙ ниндәй причуды фантазияһын тормошҡа ашыра ала, беҙҙе кем ҡушыла. Һеҙ аласыз наслаждаться бара, романтик тарих тиклем иң бысраҡ БДСМ иң татлы-кисерештәре. Беҙ шулай характерҙәр төрлөлөгө менән килә. Һин теләһә ниндәй төрө менән ир-егеттәр трахаться ала, папочка һәм айыу менән твинка джок тиклем һәм татлы. Уйындары ла беҙҙе бар, һеҙгә беренсе булып улар гей-натуралов һөйәр., Әгәр сездә бар, ниндәйҙер билдәле булған дәрт, бәлки, һеҙҙең уйын пародийный коллекция тикшерелде, шунда, башҡа билдәле актер һәм йырсы, шулай уҡ һеҙҙең менән уйын уйнап алабыҙ енси йәнһүрәт персонаждары булыуын, хатта иң популяр һәм аниме һәм манга видеоуйындары.\nБөтә уйын тәьҫир төрлө төрө бар, улар һеҙ булырға мөмкин. Был тәжрибә ҡайһы берҙәре һеҙгә секс уйындар-симулятор, уларҙың барыһы ла енси мажараларға бер өлөшө тупланған. Уйын беҙҙең бар, унда персонаждар үҙ-ара һәм ҡыҙыҡлы тарихы менән ентекле һеҙ получает, һеҙ улар элек трахнуть. Уйындары ла беҙҙе бар, һеҙ уларға ярҙам бер ни тиклем ваҡыт үтеп, һәм башҡа ниндәй бурыстары һеҙ башватҡыстар бирелгән.\nЯңы Платформалар Өсөн Яҡшы Уйын Өлкәндәр Өсөн\nЯбай уйынсы булараҡ, ҡайһы берҙә беҙ уларҙың наслаждайся был ысулды һеҙҙең өсөн сайтты булдырыу һәм башҡа бик күп ҡыҙыҡлы һәм иң күп бысраҡ фантазия интерактив формаһында. Был беҙҙең уйынсының интерактивты һәм тел берләшмәләре киңәйтеү, улар беҙҙең сайтта файҙалана. Беҙ нәҡ шуға күрә бүлегенең иғлан таҡталарында һәм аңлатма индерелгән, унда һеҙҙең барлыҡ хыялдар һәм gnu үҙе тикшерә ала. Һеҙ беҙҙең сайтҡа әммә башҡа кешеләр менән бәйләнешкә булһа ла, ҡасан да бер кем белмәй, кем һин. Хатта командаларға урындар өсөн беҙҙең сайты, түгел, белеп булмай, һеҙҙе кем. Беҙ шәхси мәғлүмәт биреүҙән баш тартырға тәҡдим теркәлгән йәки сәйәсәттә., Хатта булғанын беҙ белмәйбеҙ, һеҙҙең IP-адресығыҙҙы, сөнки беҙҙең сайтта шифрланған башынан аҙағына тиклем барасаҡ. Былар барыһы ла аноним өсөн порно-тәжрибә!


Күмертауҙа май экстракцияһы заводы төҙөлөшөнөң тәүге этабы тамамланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nКүмертауҙа май экстракцияһы заводы төҙөлөшөнөң тәүге этабы тамамланды\n9:48, 15 сентября 2016 Иҡтисад\n14 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Күмертауға эш сәфәре барышында Маячный ауылында тәүлегенә 1 200 тонна көнбағыш орлоғон эшкәртеү ҡеүәтенә эйә булған май экстракцияһы заводын төҙөү буйынса инвестиция проектын тормошҡа ашырыу барышын тикшерҙе.\n2014 йылдан инвестициялар күләме 3 миллиард һумдан ашыу тәшкил иткән. Әлеге ваҡытта тәүлегенә 350 тонна сеймал эшкәртеү ҡеүәтенә эйә булған май һығыу цехын төҙөү проектын тормошҡа ашырыуҙың беренсе этабы тамамланған. Икенсе этапта экстракция цехы файҙаланыуға тапшырыла, был предприятиеға проект ҡеүәтенә сығырға мөмкинлек бирә. Төҙөлөш эштәрен 2017 йылда тамамлау күҙаллана.\nЕтештереү эшмәкәрлеген тәьмин итеү өсөн транспорт-логистика компанияһын булдырыу күҙ уңында тотола, тип хәбәр итте завод директоры Владимир Емелин. Бынан тыш, 65 мең тонна көнбағыш һыйҙырышлы яңы элеватор төҙөлә. Ул ике ашлыҡ киптереү комплексын һәм 18 силосты үҙ эсенә аласаҡ. Шуларҙың дүртәүһе – быйыл, ҡалғандары киләһе йылда ҡуйыла.\n– Беҙ Маячный ауылында май экстракцияһы заводында булдыҡ. Төҙөлөшкә бүленәсәк 5,5-6 миллиард һум – нисек эшләргә кәрәклеккә яҡшы миҫал. Был предприятиеның тәүге сираты эшләй ҙә инде. 2017 йылдың аҙағына юғары технологиялы заманса предприятие файҙаланыуға тапшырылыр, тип ышанабыҙ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Тиҙ үҫешеүсе биләмә статусы ҡалаға тағы ла бер нисә инвестор йәлеп итергә мөмкинлек бирәсәк, тип әйткем килә.\nРөстәм Хәмитов Көйөргәҙе районына эш сәфәре барышында «Роторфлай» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшмәкәрлеге менән танышты, «Күмертау-Арена» ябыҡ боҙ һарайы төҙөлөшөн ҡараны.


Еңеү көнөнә һуғыш ветерандары фатир асҡыстары аласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЕңеү көнөнә һуғыш ветерандары фатир асҡыстары аласаҡ\n16:36, 7 мая 2009 Йәмғиәт\n1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 64 йыллығын байрам итеү сиктәрендә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булған Өфө ветерандарына 64 фатирҙан асҡыс тапшырыласаҡ. Тантана 9 майҙа Республика Хәрби дан музейында үтәсәк.\nСәләмәтлеге ҡаҡшау сәбәпле тантанала ҡатнаша алмаған һуғыш ветерандары-инвалидтар өсөн Өфө райондары хакимиәттәре уларҙың өйҙәренә барып фатир асҡысы һәм сәскәләр тапшырыуҙы ойоштора.\nМәҫәлән, Орджоникидзе районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан туғыҙ кеше фатир асҡысы алды. 7 майҙа был тантана Дим районында йәшәүсе биш ветеран өсөн ойоштороласаҡ.\nТеги: ветерандар, фатир асҡыстары


Йырҙарым бар йөрәктә...\n21 Ноябрь 2016, 22:01\nҺәр кем ижадҡа үҙ юлы менән килә. Кемдер бала саҡтан төрлө шиғыр-хикәйәләр яҙа, кемдер ҡәләмде оло йәшкә еткәс кенә ҡулына ала. Беҙҙең геройыбыҙҙың иһә яҙышыу һәләте ҙур тетрәнеүҙәр, оло юғалтыуҙар кисергән мәлендә асыла.\n— 1998 йылдың май айы, тәбиғәттең йәшелеккә тулышҡан мәле. Бәлә ағас башынан йөрөмәй, кеше башынан йөрөй тигәндәре дөрөҫ бит. Беҙҙе оло ҡайғыларға һалып, улым яҡты донъяларҙан китеп барҙы. Башымда мең төрлө уй ҡайнай, йөрәк тулай, күңел үрһәләнә. Темәс ауылына юл төшөп, Сәксәйҙән йәйәү китеп барам. Үҙем атлайым, ә битемдән күҙ йәштәре субырлап аға. Шул ваҡыт башымдағы тынғыһыҙ, буталсыҡ уйҙар бер мәл мәрйенде епкә теҙгән кеүек бер-бер артлы теҙелеп китте. Ҡапыл ғына шуларҙы яҙып алырға булдым. Эргәмдә дәфтәр түгел, ҡағыҙ бите лә, ҡәләм дә юҡ ине. Кәрәк булһа бәлән тип кеҫәмә һалып алған шырпыны сығарҙым да, ҡабына шырпы көкөртө менән баяғы һүҙҙәрҙе яҙып ҡуйҙым. Әҙерәк тынысланғас, уҡыһам шиғырға ла оҡшап киткән кеүек булды. Ул ни бары дүрт юлдан тора ине,—тип башлап китте әңгәмәбеҙҙе Баймаҡ районы Ишей ауылында йәшәүсе Хәлиҙә Иҙелбай ҡыҙы Ишдәүләтова (Абдуллина).\nУл сығышы менән Баймаҡ районы Сәксәй ауылынан. Ундағы өс йыллыҡ, Бетерәләге һигеҙ йыллыҡ мәктәпте тамамлай. Артабан уҡыу эләкмәй. 15 йәшлек ҡыҙ Темәс ауылында шәхси ярҙамсы хужалыҡта таҡта айырыусы булып хеҙмәт юлын башлай. Бында 10 йыл тир түккәндән һуң, тыуған ауылында клуб мөдире булып та эшләй. 13 йыл почтальон була. 2001 йылда Ишей ауылына күсеп килә. Тормоштоң төрлө һынауҙарын, ауырлыҡтарын үҙ иңендә татырға тура килә уға. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, бөгөлөп төшмәй, балалары, ейәнсәрҙәре хаҡына тормошто яратып йәшәй. Әлеге көндә Хәлиҙә апай хаҡлы ялда. Кәртә тултырып мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫрай. Ижад итә. Шиғырҙарын бер ергә лә баҫмаға биргәне юҡ. «Бәйләнештә» сайтында «Көндәлегем» төркөмөнә яҙып бара.\nУҡыусылар иғтибарына Хәлиҙә Ишдәүләтованың бер шәлкем шиғырҙарын тәҡдим итәбеҙ.\nТағы сыҡтың оло юлға, балам,\nНиндәй генә эшкә тотонһаң да,\nҺыҙланмаһын һинең ҡул-башың.\nӘсә өсөн бала, һәр саҡ сабый\nБары «һеҙ» тип тибә, йөрәгем.\nДүрт яғымда, Аллаға шөкөр, тим\nҺеҙ бит минең, таяу-терәгем.\nДүртегеҙ дүрт яҡта булһағыҙ ҙа,\nЙыйылағыҙ әсәй янына.\nШул саҡтарҙа әсә йөрәгенең\nЙәшәү көсө тағы яңыра.\nУлдарыма ҡарап һоҡланам мин,\nҠыҙҙарыма ҡарап ҡыуанам.\nӨс ейәнсәрем, бер ейәнем бар,\nУларға ла текләп йыуанам.\nДүрт яғымда барҙа дүрт таяуым,\nМин булырмын иҫән, һәр саҡта.\nҠайтығыҙ һеҙ әсәй яндарына,\nФорсатығыҙ әле бар саҡта!\nСәксәй һыуын эсеп үҫтем\nТыуып үҫкән ауылымдан\nКитмәҫмен тип уйланым.\nКөҙөн киткән ҡоштар кеүек\nТура килде китергә.\nҠалды бары осрашыуҙы\nСабыр ғына көтөргә.\nСәксәй буйы әрәмәлек\nҠайтам әле ауылыма\nТүҙер хәлем ҡалмағас.\nӨҙ(ө)лөп һөйәм Сәксәйемде\nКесе генә булһа ла.\nЙән иретер татлы һыуын\nҠыш көндәре туңһа ла.\nЮлға сығам, ҡайтыр юлға\nЙәшлек дәрте әйҙәй мине\nСалланһа ла сәскәйем.\nКисер инде, кисер зинһар\nFәфү ит мине, балам.\nӘҙгә генә күҙ яҙһам да\nҠурҡыуҙан һыҡтап ҡалам.\nКисер мине, кисер бер үк\nБала түгелмен тимә.\nМинең өсөн балаһың һин\nБулған һөйөүем һиңә.\nКисер мине, аңғармаҫтан,\nБәпкәм, сабыйым тиһәм.\nЙомшаҡ, ҡара сәстәреңдән\nНаҙлап ҡына мин һөйһәм.\nКисер мине, балаҡайым,\nӘгәр артыҡ ҡыланһам.\nКәрәкмәгән саҡта һинең\nЯндарыңда тын алһам.\nКисер мине, ҡолонсағым,\nНисек кенә түҙермен мин\nӘгәр инде килмәһәң!?\nЯнма йөрәк, үрһәләнмә,\nСабыр булсы, көйәләнмә,\nБар донъяға яр һалма.\nКүкрәгемә һыя алмай\nӘллә шулай өҙгөләнеп\nАлдан ниҙер һиҙәһең.\nНимә булды бөгөн һиңә\nҠасып китеү иҫәбеңме\nБөттөмө ни кәрәгем?\nМинең өсөн һин берәүһең\nБөтмәҫ миңә кәрәгең.\nFүмерлеккә тоғро дуҫым\nЙырҙарым бар йөрәктә\nҠартайып та барам, буғай,\nАрта маңлай һырҙарым.\nТик бөтмәгән әле минең\nКүктә йөҙгән нурлы ҡояш\nКеүек, мәңге булһаңсы.\nВаҡытлыса киткән булып\nКөмөш нурҙар һуҙылғандар\nКүптән инде сәсемә.\nӘ шулай ҙа өлгөрмәнем\nЙыр бағышлап Әсәмә.\nКүҙҙәремдең нуры ҡайтты\nЙәшнәп йәшәр саҡтар уҙғас\nҠартаймай ҙа булмайҙыр.\nЙөрәк кенәм һаман йәп-йәш\nДарҫлап тибә күкрәктә.\nАҡ ҡағыҙға теркәлмәгән\nЙырҙарым бар йөрәктә.\nЭй, йәлләнем көҙгө япраҡтарҙы,\nӘллә ҡар аҫтында ҡалғанға.\nТалир тәңкә кеүек сылтырламай\nӘллә йоҡоларға талғанға?\nӘле генә көҙөм алтын ине,\nКүҙкәйҙәрҙең яуын алырлыҡ.\nМөғжизәнең мөғжизәһе ине\nҺоҡланыуҙан һуштан яҙырлыҡ.\nБөгөн ҡар ҡаплаған япраҡтарҙы,\nАҡ юрғанға уны сорнаған.\nАллы-гөллө күбәләктәй елпеп,\nҠойолоуын көтөп тормаған.


“Уйнағыҙ әле, гармундар!” » Табын\nГармунлы йылдар, гармун моңо таралған киске ауыл... Был моң элек-электән халҡыбыҙҙың рухын нығытҡан, берҙәмлеккә өндәгән, ауыр саҡтарында күңелен күтәргән, йыуатҡан. Әлеге сихри моң һине үҙенә буйһондороп, илаһи сәнғәт донъяһына алып китә, тормош мәшәҡәттәрен оноттора.\nМин үҙемде бик бәхетле тип һанайым. Сөнки гармун моңон тыңлап, гармунда уйнап, йырлап-бейеп үҫкән быуын кешеһемен. Үҙемде белә-белгәндән бирле ауылыбыҙҙа матур ғөрөф-ғәҙәт – йәштәрҙең киске уйындары ла гармундан башҡа уҙманы.\nГармунсылар ҙа күп булды төйәгебеҙҙә. Барыһын да исемләп яҙып булмаһа ла, ололар һөйләгәндәрҙән, үҙемдең хәтерҙәгеләрҙе барлайым әле. Мәҫәлән, 1785 йылғы ир-уҙаман Хөбөтдин Мырҙаҡаев француз яуынан гармун алып ҡайтып, үҙе уйнап, ауылдаштарын хайран ҡалдырған. Бөйөк Ватан һуғышына гармун уйнап китеүсе Мәхмүт Байбулдинды, һуғыш яланында привалда билдәле йырсы Клавдия Шульженконы гармунда уйнап йырлатҡан Ҡаранйылға ауы-лы егете Барый Ғәзизовты, ветерандар Сахый Исхаҡов, Ғәйетхан Фәйрузов, Әмир Мәүлетҡолов, Юнир Шәйәхмәтов, Аллабирҙе Хызыров, Әхәт Ғәлин, Әхмәт Юлдашев, уларҙан йәшерәк быуын Уҫман Ғәзизов, Ғәле Сәғәҙиев, Марат Мөхәмәтдинов, Рима Латипова һәм башҡа бик күптәрҙе хәтерендә ҡәҙерләп һаҡлай\nауылдаштарым. Хәҙерге быуын араһында ла оҫта гармунсылар, баянсылар етерлек беҙҙә.\nӘлеге көндә лә халыҡтың иң яратҡан уйын ҡоралы булған гармунды тергеҙергә, йәштәрҙе ылыҡтырырға кәрәк тигән уйҙа "Уйнағыҙ әле, гармундар!” байрамына саҡырып ҡалабыҙ.\nСәйетбаба ауылы ветерандар советы рәйесе.


1942 йылдың һалҡын ғинуар айында республиканың Борай районында талантлы композитор, педагог һәм ғалим Солтан Хәсән улы Ғәбәшиҙе һуңғы юлға оҙаталар.\nУл 1891 йылдың 13 майында Ҡазан губернаһының Сулабаш ауылында донъяға килә. Музыка менән мауығыуы бала сағынан уҡ башлана. Өфө реаль училищеһында уҡыған ваҡытта ул Өфө уҡытыусыларында музыка дәрестәре ала. Реаль училище сығарылыусылары өсөн юғары техник уҡыу йорттары ишектәре лә асыҡ була, тик Ғәбәши үҙ юлын һайлай: ул композитор һәм башҡарыусы булараҡ танылыу яулай ( әйткәндәй, ошо уҡ училищеның тағы бер сығарылыусыһы - буласаҡ яҙыусы Степан Злобин). Ғәбәши скрипка һәм фортепианола оҫта уйнай, әммә\n1916 йылда, училищены тамамлағандан һуң, барыбер Ҡазан университетының юридик факультетына уҡырға инә. Хеҙмәт эшмәкәрлеген иһә профессиональ музыкант булараҡ башлай. Революция ваҡытында ул мәктәптәрҙә музыка дәресен уҡыта, "Сәйяр" труппаһы спектаклдәренә музыка яҙа, халыҡ көйҙәрен\nйыя, концерттарҙа сығыш яһай.\nРеволюциянан һуң Солтан Ғәбәши күренекле профессиональ татар музыка мәҙәниәте эшмәкәренә әүерелә. Тәнҡитселәрҙең ғәҙел булмаған мөнәсәбәтенән һуң, 1930 йылда Өфөгә әйләнеп ҡайта. Бөгөн киң билдәле Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ул\nсаҡта Башҡорт милли мәҙәниәтенең ғилми - тикшеренеү институты тип атала. Ғәбәши институтта ғилми хеҙмәткәр булып\nэшләй, музыкаль фольклор кабинетына етәкселек итә. Музыка ғалимы һәм фольклорсы булараҡ абруйы арта.\nӨфөлә Ғәбәши бик күп эш башҡара: Башҡорт сәнғәт техникумында уҡыта, татар һәм башҡорт халыҡ йырҙарының хор б ашҡарыуында яңғырауы өҫтөндә эшләй, уҡыу әсбаптары һәм "Яңәлиф" журналына мәҡәләләр яҙа, әммә иң ҡыҙыҡһындырғаны сә хнә музыкаһы өҫтөндә эшләү була.\nСолтан Хәсән улы "Сания" һәм "Эшсе" тип исемләнгән тәүге татар операларының авторы. "Сания" премьераһы тураһында беҙҙең илдә генә түгел, сит илдәрҙә лә күп һөйләнелә. Премье ра тураһында хәбәр итеп, "Берлин музыка аҙналығы" Ғәбәши һәм уның авторҙаштары Ғ. Әлмөхәмәтов һәм В. Виноградовтың фотоларын да баҫтырып сығара.\nБынан тыш Солтан Ғәбәши хор коллективтары ҡатнашлығында ә ҙәби - музыкаль кисәләр һәм лекция - концерттар ҙа ойоштора.\n1940 йылда Башҡортостан Композиторҙар союзы етәкселәренең б ереһе була. Тик сәләмәтлегенең ҡаҡшауы (һәм репрессия хәүефе лә тип уйларға ҡала) Солтан Ғәбәшиҙе ауылға китергә\nмәжбүр итә. 1941 - 1942 йылдарҙа ул урта мәктәптә музыка дәрестәре алып бара. 1942 йылдың 12 ғинуарында талантлы композитор һәм ғалимдың тормош юлы өҙөлә.\nСолтан Ғәбәши күптән инде беҙҙең арала юҡ, әммә уның әҫәрҙәре йәшәй. Күптәр бөгөн дә популяр йыр - романс "Кәкүкт е" яҡшы хәтерләй. Композитор кабинетта ултырып эшләргә яратмай, йырҙарҙы уға этнографик экспедициялар, юлдар бүләк итә.


Аҙыҡ-түлек кәрзине йәнә ҡиммәтләнде\n23 Ноябрь 2018, 17:28\nРеспублика статистиктары аҙыҡ-түлек кәрзиненең сираттағы тапҡыр ҡиммәтләнеүе тураһында хәбәр итте.\nБашҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, аҙна эсендә аҡ күсәнле кәбеҫтә (6,2 процентҡа) һәм башлы һуған (4,5) һиҙелерлек ҡиммәтләнгән. Төбәктә йәшәүселәргә кәбеҫтәнең бер килограмы хәҙер уртаса 20 һумға, һуғандың иһә 21 һумға төшә.\nШартлы исемлектә өсөнсө урынды тары ярмаһы биләй — бер килограмы уртаса 50 һум, йәки бер аҙнала 2,3 процент.\nАҙна эсендә алма, кишер, сәй, арыш ононан һәм арыш менән бойҙай оно ҡушып бешерелгән икмәк, ҡарабойҙай ярмаһы, көнбағыш майы, туңдырылған балыҡ, һыйыр ите, он, дөгө, тауыҡ ите, йомортҡа, шәкәр һәм тоҙ 0,1-1,6 процентҡа ҡиммәтләнгән.\nШул уҡ ваҡытта республикала сусҡа ите, һөт, сыр, вермишель һәм картуф 0,03-1,8 процентҡа арзанайған.\nСтатистиктарҙың һайланма мониторинг мәғлүмәттәренә ярашлы, Башҡортостанда аҡ майға (бер килограмы 46 һум), бойҙай икмәгенә (365) һәм һарыҡ итенә (242) генә хаҡтар үҙгәрмәгән.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 2018 йылдың авгусында Башҡортостан халҡының йән башына уртаса килеме 28 707 һумға еткән. Дөйөм алғанда, ағымдағы йылдың ғинуар-авгусында рсепубликала йәшәгән һәр кешегә 25 968 һум тура килгән.\nБашҡортостанда хеҙмәткәрҙәрҙең уртаса эш хаҡы, кесе эшҡыуарлыҡ ойошмаларын да иҫәпкә алып, 32 478 һум тәшкил иткән. Быйыл тәүге туғыҙ айҙа ул төбәктә 32 257,5 һум булған.


Өфөлә «Башҡорт әҙәбиәте тарихы»ның етенсе томы донъя күрҙе // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n14:38, 22 января 2020 Мәҙәниәт\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә башҡорт телендә «Башҡорт әҙәбиәте тарихы»ның етенсе томы донъя күрҙе. Ул билдәле башҡорт ғалимы һәм әҙәбиәтсеһе, академик Ғайса Хөсәйенов етәкселегендә әҙерләнгән һәм 1990-1996 йылдарҙа алты томда сыҡҡан баҫманың дауамы булып тора. Тәүге ике том боронғо замандарҙан алып 1917 йылға тиклем башҡорт әҙәбиәтен анализлай; артабанғы томдар совет осорона бағышланған. Алтынсы томда ХХ быуаттың 90-сы йылдарының беренсе яртыһындағы постсовет башҡорт әҙәбиәтенә күҙәтеү яһала.\n«Башҡорт әҙәбиәте тарихы»ның етенсе томы заманса башҡорт әҙәбиәтен анализлауға арналған. Ул ХХ быуаттың 90-сы йылдарынан бөгөнгә көнгә тиклемге осорҙо үҙ эсенә ала. Китапта шиғриәт, проза, драматургия, балалар әҙәбиәте, әҙәбиәт ғилеме һәм әҙәби тәнҡит тураһында күҙәтеү мәҡәләләре тупланған. Нәжиб Асанбаев, Шакир Янбаев, Талха Ғиниәтуллин, Әнғәм Атнабаев, Рәшит Шәкүр, Ҡәҙим Аралбай, Таңсулпан Ғарипова, Факиһа Туғыҙбаева, Тамара Ғәниева, Әмир Әминев һәм башҡа башҡорт яҙыусыларының тормошо, ижады хаҡында айырым мәҡәләләр индерелгән. Томда 1995-2015 йылдарҙы үҙ эсенә алған әҙәби тормош йылъяҙмаһы ла бар.\nБаш мөхәррир һәм инеш һүҙ авторы – филология фәндәре докторы Миңлеғәле Нәҙерғолов. Редколлегияла Рауил Бикбаев, Айбулат Псәнчин, Ғайса Хөсәйенов, Гөлнара Абдрафиҡова бар.\nКитап уҡытыусылар, студенттар, шулай уҡ башҡорт әҙәбиәте менән ҡыҙыҡһынған уҡыусылар өсөн тәғәйенләнгән.\nЙыйынтыҡты «Китап» нәшриәтенең фирма магазинында һатып алырға мөмкин.


Ниндәй аппарат менән дауалайҙар? » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Ниндәй аппарат менән дауалайҙар?\n22.07.2017 Ниндәй аппарат менән дауалайҙар?\n“Сәләмәтлек” битен гел ҡарап, күҙәтеп барам. Бигерәк тә “Һорау-яуап” рубрикаһы оҡшай. Үҙемдең дә һеҙгә бер һорауым бар ине: ала (витилиго) ауырыуын берәй аппарат менән дауалап буламы икән?\nБыл ауырыуҙы дауалауҙың төрлө ысулы бар, әммә уның һәр береһе оҙайлы ваҡыт талап итә һәм теләгән һөҙөмтә бирмәүе лә ихтимал. Тәүге билдәләре күренә башлау менән тап уны дауалау менән шөғөлләнеүсе дерматологҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк. Препараттар һайлауға бик етди ҡарарға кәрәк. Уны тик табип ҡына эшләй ала. Бөгөн был сиргә ҡаршы, дарыуҙар һәм витаминдарҙан тыш, әлегә ныҡ билдәле булмаған, әммә бик һөҙөмтәле ысулдар ҙа бар. Уларға лазеротерапия, фотохимиотерапия, ультрафиолет менән нурландырыу, эпидермисты ағартыу, хирургик алым инә. Нигеҙҙә, витаминдар менән дауалау курсы тәғәйенләнә. Витилиго менән ауырыусы составында рибофлавин, тиамин, аскорбин һәм пантотен кислоталары, тимер, баҡыр тоҙҙары булған витамин эсергә тейеш. Шулай уҡ электрофорез ярҙамында дауалауҙың да юғары һөҙөмтә биреүе билдәләнә. Ауырыуҙың тәүге стадияһында лазер терапияһы ла яҡшы ярҙам итә.\nХалыҡ медицинаһы иһә был сиргә ҡаршы һары мәтрүшкә һәм ҡара әнис майын тәҡдим итә.\n- Һары мәтрүшкә майын алыу өсөн яңы йыйып алынған үҫемлекте ваҡлап турап, таҙа банкаға һалырға һәм өҫтөнә рафинадланған көнбағыш майы ҡойоп, ике-өс аҙнаға ҡояшлы урынға ҡуйып торорға. Шулай уҡ көнбағыш майы урынына һырғанаҡ йәки миндаль майын ҡулланһаң да була. Ваҡыты-ваҡыты менән банканы һелкетеп алырға онотмағыҙ. Был майҙы тиренең зыян күргән өлөштәренә һөртөргә.\n- Ҡара әнис майын эсергә лә, тирегә һөртөргә лә ярай. Тирегә һөртөр алдынан тәүҙә уны һеркәгә манылған мамыҡ менән эшкәртергә кәрәк. Майҙы һөрткәндән һуң, ҡояш нуры аҫтында булырға кәңәш ителә. Эсеү өсөн бер балғалаҡ майҙы бер стакан һыуға ҡушып бутайҙар.\n- Ҡара борос составында витилигоны бөтөрөргә ярҙам итеүсе матдә – пиперин бар. Сиргә ҡаршы ҡулланыу өсөн боросҡа бер үк күләмдә алынған аш содаһы һалып бутарға. Килеп сыҡҡан ҡатнашманы тиренең төҫһөҙ урындарына һөртөргә. Күпмелер ваҡыттан һуң тире үҙ төҫөнә ҡайтырға тейеш.\n- Ҡайын дегете лә ярҙам итә. Уны дарыуханала һатып алырға була. Дауалау асылы шунда: бер ай буйы зыян күргән урындарҙы дегет менән майлайһың. Ике аҙна ял иткәндән һуң йәнә дауаланыу курсын дауам итергә.


Материалы за 13.11.2014 » Архив газеты "Йәшлек"\nБашҡортостанда – яңы баш инспектор Башҡортостан\nОшо көндәрҙә Өфөлә Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич булып киткәйне. Ул БР Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашлығындағы ултырышҡа йыйылыусыларҙы Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллек аппаратының Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш федераль инспекторы менән таныштырҙы.\nАндрей Чечеватов бығаса Киров өлкәһе буйынса Баш федераль инспектор вазифаһын башҡарған. Ул Мәскәүҙә тыуған. Юғары хәрби белем алып, 20 йылдан ашыу Рәсәй Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәт иткән, төрлө ведомстволарҙа яуаплы вазифалар башҡарған.\nЖурналистар менән осрашыуҙа Михаил Бабич яңы федераль инспекторға төбәктә хәл итәһе көнүҙәк мәсьәләләр тураһында әйтеп үтте. Улар, әлбиттә, иҡтисадҡа, сәйәсәткә ҡағыла.


БДИ тапшырыуға ғаризалар ҡабул итеү тамамлана\n24 Февраль 2010, 15:27\nБерҙәм дәүләт имтиханы тапшырыуға заявка биреү өсөн бер аҙнанан аҙыраҡ ваҡыт ҡалды. 1 мартта БДИ тапшырыуға ғаризалар ҡабул итеү тамамлана. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, БДИ формаһында ике имтихан – рус теле һәм математика – сығарылыш синыфы уҡыусылары өсөн мәжбүри булып тора. Был дисциплиналарҙы уңышлы тапшырыу урта (тулы) дөйөм белем тураһында аттестат алыуға йоғонто яһай.\nҠалған предметтар – биология, химия, география, физика, информатика һәм мәғлүмәт-коммуникация технологиялары (ИКТ), әҙәбит, тарих, йәмғиәтте өйрәнеү, башҡорт теле, сит телдәр (инглиз, немец, француз, испан) – буйынса имтихандарҙы юғары йәки урта махсус уҡыу йортонда белем алыуҙы дауам итергә теләүселәр үҙҙәре һайлап ала.\nБашҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының белем сифатына һәм Берҙәм дәүләт имтиханына контроль бүлеге начальнигы Зәки Мырҙағәлин хәбәр итеүенсә, предметтар һаны сикләнмәгән.\n— Бында барыһы ла Берҙәм дәүләт имтиханында ҡатнашыусы ниндәй специальносты йәки әҙерлек йүнәлешен һайлауына һәм юғары йәки урта махсус уҡыу йорто инеү имтихандары сифатында ҡайһы предметтарҙы алыуына бәйле, — тип аңлатты Зәки Мырҙағәлин.\nҮҙ сиратында дәүләт аккредитацияһына эйә булған юғары һәм урта махсус уҡыу йорттары 1 февралдә үк 2010 йылға ҡабул итеү ҡағиҙәләре тураһында мәғлүмәт баҫып сығарҙы.\nБерҙәм дәүләт имтиханында ҡатнашыусыларға бөтә һорауҙар буйынса (8347) 273-20-87 телефонына шылтыратырға кәрәк.


Урындағы халыҡ тәҡдимдәрен хуплау проектын республиканың башҡа төбәктәренә лә таратыу ҡарала\nМәғлүм булыуынса, былтыр был программа Башҡортостандың көньяғындағы ете районында ғәмәлгә ашырылды.\nУға ярашлы, теге йәки был ауылда йәшәүсе халыҡ дөйөм йыйылыш үткәреп үҙҙәрен борсоған проблема буйынса тәҡдим әҙерләй. Мәҫәлән, Әбйәлил районының Байым ауылы биләмәһе халҡы яу һәм тыл ҡаһармандары иҫтәлегенә комплекс асыу ниәтен күтәреп сыға. Уларҙың проекты конкурста еңеү яулағандан һуң республика бюджетынан аҡса бүленә, район һәм ауыл хакимиәте лә үҙ өлөшөн индерә, эшҡыуарҙар ҙа, ябай халыҡ та йәлеп ителә. Һәйкәл 1 миллион 500 мең һумға төшә. Байымдар фекеренсә, был программа бик отошло. Берҙән, хәл ителәсәк проблема халыҡтың теләге буйынса һайлана, икенсенән кешеләр төҙөлөшкә үҙ өлөшөн индерһә ҡәҙерен дә яҡшыраҡ белә.


ӘГӘР «ЙӘШЛЕК» КИЛМӘҺӘ… » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » ӘГӘР «ЙӘШЛЕК» КИЛМӘҺӘ…\n07.02.2014 ӘГӘР «ЙӘШЛЕК» КИЛМӘҺӘ…\nГәзиткә ҡыҙым яҙылғайны. Ғинуарҙан башлап «Йәшлек»тең бер һанын да алғаным юҡ. Почта ниңә үҙ эшенә һүлпән ҡарай икән? «Йәшлек», ярҙам ит.\n«Йәшлек»кә йыл да яҙылам. Яҙылған һайын почта хеҙмәткәрҙәре миңә гәзит килтермәй интектереүҙән ниндәйҙер бер ләззәт ала кеүек тойола. Былтыр почтала эшләүсе ҡыҙҙарға: «Йәшлек»кә яҙҙырығыҙ әле», – тигәйнем, татар телендәге гәзиткә яҙҙырғандар. «Былтырғы хәл тағы ла ҡабатланмаһын, быйыл мине, оло кешене, ҡабат-ҡабат йөрөтөп интектермәгеҙ инде, башҡортса «Йәшлек»кә яҙылам», – тип, индексын әйтеп, ҡат-ҡат иҫкәрттем.\nЯңы йыл башланды, тағы шул уҡ хәл. 1-се, 3-сө һандар килмәне. Район үҙәгендә йәшәйем бит әле. Гәзиткә яҙылған өсөн почтаға аҡса түләйбеҙ. Инде яҙылған ғына баҫмабыҙҙы алып килмәй интектерәләр бит.\nР. Айытҡолов менән З. Ғафарованың дәғүәләре буйынса Федераль почта хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының «ҡыҙыу линияһы»на шылтыраттыҡ. Улар гәзит уҡыусыларыбыҙҙың мөрәжәғәттәрен тиҙ арала ҡараны – уҡыусыларыбыҙға почтальондар «Йәшлек»тең барлыҡ һандарын да ҡулдарына тапшырған.\nЯңы йыл башланыу менән гәзитебеҙҙең килмәүенә борсолған уҡыусыларыбыҙҙан күп шылтыратыу алдыҡ.\nШуны аңлаһын ине «Йәшлек»кә яҙылыусылар – гәзиттең килеү-килмәүе өсөн редакция ғәйепле түгел, баҫманы таратыу – почтаның яуаплылығында.\nӘгәр ҙә гәзиттең ҡайһы бер һандары килмәй ҡалһа, Федераль почта хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығына, (347) 276-66-44 номерына шылтыратып, дәғүәләрегеҙҙе әйтеп ҡалдырығыҙ. Һорауығыҙ ҡәнәғәтләндерелмәһә, редакцияға, үҙегеҙ тураһындағы мәғлүмәттәрҙе күрһәтеп, хат яҙығыҙ.


Төбәктә Башҡорт балы байрамы уҙҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә Башҡорт балы байрамы уҙҙы\n14:38, 31 августа 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 31 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nҒафури районының Сәйетбаба ауылында Башҡорт балы байрамы уҙҙы. Ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, республиканың Халыҡтар дуҫлығы йорто һәм район хакимиәте.\nХалыҡтар дуҫлығы йортоноң матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, «умартасылыҡ — ата-бабаларыбыҙҙың тарихи тамырҙары меңдәрсә йыл элекке осорға барып тоташҡан боронғо шөғөлө». Байрамдың маҡсаты башҡорт халыҡ кәсептәрен, ғөрөф-ғәҙәттәрен һәм традицияларын һаҡлау ине.\nЙәрминкәлә урындағы фермерҙар үҫтергән йәшелсә һәм еләк-емеш тәҡдим ителде. Ҡунаҡтар һәм район халҡы балдың төрлө төрҙәрен һәм тәмен баһаланы. Теләгән һәр кем үҙенә оҡшаған балды һатып алды һәм байрам концертын ҡараны.\nСауҙа менән бергә Сәйетбаба ауыл мәҙәниәт йортоноң үҙешмәкәр артистарының сығышы үрелеп барҙы. Бейеүҙәр, мөнәжәттәр, моңло йырҙар бер кемде лә битараф ҡалдырманы.\nБайрам уңайынан ауылдың иң яҡшы кешеләренә Халыҡтар дуҫлығы йортоноң, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының, Апитерапия һәм умартасылыҡ үҙәгенең, ауыл биләмәһе хакимиәтенең һәм «Сәйетбаба» тарихи-мәҙәни үҙәгенең Рәхмәт хаттары тапшырылды.\nТеги: милли мәҙәниәт,бал байрамы,традициялар


Бөтә Рәсәй олимпиадаһының төбәк этабында 2503 уҡыусы ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөтә Рәсәй олимпиадаһының төбәк этабында 2503 уҡыусы ҡатнашты\n11:40, 10 февраля 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостанда бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының төбәк этабы тамамланды. «Башинформ» агентлығына БР Мәғариф министрлығының дөйөм белем биреү бүлеге начальнигы урынбаҫары Наталья Кот хәбәр итеүенсә, Башҡортостан Республикаһында ағымдағы уҡыу йылында бөтә Рәсәй олимпиадаһы 21 предмет буйынса үткәрелгән. Ул тәүге тапҡыр донъя мәҙәниәте буйынса олимпиада үтеүен дә билдәләне.\nОлимпиаданың төбәк этабында йәмғеһе 2503 уҡыусы ҡатнашҡан — уҙған йылға ҡарағанда 175-кә күберәк. Шуларҙан 521 уҡыусы — призер, 48-е еңеүсе булған.\nНаталья Кот әйтеүенсә, бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының йомғаҡлау этабында ҡатнашыуға Башҡортостандан предметтар буйынса команда составын февраль аҙағында олимпиаданың үҙәк ойоштороу комитеты билдәләйәсәк.


Экология йылына арналған саралар дауам итә\nБөгөн «Йәшел вагон» үҫеп килгән быуынды сәләмләне. Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы республика ҡала яны пассажирҙар компанияһы менән берлектә «Экологик сәйәхәт» проектын тормошҡа ашыра. Программа сиктәрендә, бөгөн 39-сы гимназия уҡыусылары «Толпар» электр поезында «Өфө-Шаҡша-Өфө» маршруты буйлап үтте.\nВагондар экологик стилдә йыһазландырылғайны. Тимер юл вокзалында йыйылған үҫмерҙәр баштан уҡ экологтар менән осрашып, һирәк осрай торған бөжәктәр һәм күбәләктәр коллекцияһы менән танышты. Сара барышында экология тематикаһына арналған викторина ла ойошторолдо. Үҫмерҙәрҙең сәфәре ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс үтһен өсөн, концерт программаһы ла әҙерләнгәйне.\nПроекттың маҡсаты - балалар һәм үҫмерҙәрҙә тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, матурлыҡты күрә белергә өйрәтеү. Экологик сәйәхәтте башҡа район-ҡалаларҙа ла ойоштороу күҙаллана.\nСергей Спатар, Башҡортостан ҡала яны пассажирҙар компанияһы матбуғат хеҙмәткәре: «Бөгөнгө сарала йөҙҙән ашыу мәктәп уҡыусыһы ҡатнашты. Улар Дим биҫтәһенән Шаҡшаға тиклем сәйәхәт иткәндә Өфөнөң ни тиклем гүзәл булыуын күҙәтә алды. Электр поезында барғанда, ҡайһы урындарҙы тәртипкә килтерергә кәрәклеген билдәләне. Ғөмүмән, тирә-яҡта таҙалыҡ булғанда, экологик проблемалар булмаясаҡ».


Етем балалар финанс ярҙам ала\n14 Март 2019, 19:50\nБашҡортостанда опекун ғаиләләрендә тәрбиәләнгән өлкән класс уҡыусылары финанс яҡтан яҡлана.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары, «Опекундарға (попечителдәргә) баланы ҡарауға аҡса түләү тәртибе һәм күләме тураһында» республика законының 6-сы статьяһына үҙгәрештәр индереп, опекундарҙың етем балалар мәктәпте тамамлағанға тиклем пособие алыуға хоҡуғын нығытҡан тейешле закон ҡабул итте.\n«Закон етем балалар тәрбиәләнгән ғаиләләргә ҡарата социаль ғәҙеллек билдәләй, – тине республика парламенты спикеры Константин Толкачев. – Һүҙ, атап әйткәндә, ошондай ғаиләләргә ай һайын түләнергә тейешле аҡса тураһында бара. Әлеге ваҡытта ғәмәлдә булған ҡануниәткә ярашлы, әгәр 18 йәше тулған бала мәктәптә уҡый икән, был аҡса ағымдағы уҡыу йылы тамамланғансы түләнә. Ләкин етем балаларҙың унынсы класта уҡығанда уҡ бәлиғ булыу осраҡтары бар, өҫтәүенә хәҙер мәктәптә белем биреү 10 йыл урынына 11 йыл дауам итә. Шуға ярашлы, бала ун беренсе класҡа еткәс, бындай ғаиләләр пособиеға хоҡуғын юғалта. Яңы закондың көсөнә инеүе ошо ғәҙелһеҙлекте бөтөрөргә тейеш. Аҡса бала мәктәпте тамамлағансы түләнә».\nДепутаттар ҡабул иткән законға Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров ҡул ҡуйған һәм ул рәсми баҫылып сыҡҡан. Закон 18 марттан үҙ көсөнә инә.\nКонстантин Толкачев билдәләүенсә, опекундарға һәм попечителдәргә аҡса ғариза яҙыу тәртибендә бирелә. Түләүҙең суммаһы даими индексациялана. Әлеге ваҡытта ул, район коэффициентын иҫәпкә алып, өс йәшкәсә балаға 6 350 һум һәм өс йәштән өлкән балаға 6 106 һум күләмендә билдәләнгән.


Бөгөнгөһө тотороҡло, киләсәге өмөтлө\n16 Апрель 2019, 19:17\nСибай институты иң яҡшылар рәтендә.\nБашҡорт дәүләт университетының Сибай институты – көньяҡ-көнсығыш райондарҙың йәштәре өсөн мәғариф, фән һәм белем биреү үҙәге булараҡ, төбәк халҡының ныҡлы таянысы. Йәштәр, йыраҡтағы ҡалаларға юлланмайынса, яҡында юғары белем алыу мөмкинлегенә эйә. Уҡыу йортонда йәштәргә, сифатлы белем менән бер рәттән, һоҡланғыс тәрбиә бирелә. Бында бигерәк тә йәш быуында илһөйәрлек һәм ватансылыҡ сифаттары тәрбиәләнә. Уларҙы һәр иртән халҡыбыҙҙың арҙаҡлы шәхестәре Рәми Ғарипов, Мөхәмәтша Буранғолов, Сибай Шәйәхмәтов, Һәҙиә Дәүләтшиналарҙың һыны сәләмләй, институт бинаһында Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев, Мифтахетдин Аҡмулла һәм башҡаларҙың мөһабәт барельефтары ҡаршылай.\nСтуденттарға белем алыу өсөн һәйбәт шарттар тыуҙырылған: улар заман талаптарына ярашлы кабинеттарҙа шөғөлләнә, бар уңайлыҡтары булған бүлмәләрҙә йәшәй, төрлө конференцияларҙа, форумдарҙа ҡатнаша, Рәсәй, хатта сит илдәрҙә конкурстарҙа, белемдәрен камиллаштырыу буйынса курстарҙа сығыш яһай, төрлө мәҙәни һәм спорт бәйгеләрендә призлы урындар яулай.\nСибай институтының бөгөнгө хәле, киләсәккә пландары, юғары белем тармағындағы үҙгәрештәр, уларҙың үтәлеше, абитуриенттарҙы ҡабул итеүгә бәйле яңылыҡтар менән яҡындан танышыу маҡсатында Сибай институты директоры вазифаһын башҡарыусы, техник фәндәр кандидаты, педагогика фәндәре докторы Азат Сәлимйән улы ВӘЛИЕВ менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Азат Сәлимйән улы, белеүебеҙсә, күптән түгел Сибай институты ҡыуаныслы ваҡиға кисерҙе. Үткән йылдың һөҙөмтәләре буйынса Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттары эшмәкәрлеген тикшереп, уларҙың һөҙөмтәлелек мониторингы éîìғàҡòàðûí иғлан итте. Ғөмүмән, һеҙҙең уҡыу йорто яҡшылар рәтендә. Ошо хаҡта ҡыҫҡаса ìәғëүìәò бирһәгеҙ ине.\n– БДУ-ның Сибай институты, Рәсәй вуздарының һөҙөмтәлелек мониторингы рейтингында ҡатнашып, Рәсәйҙең сифатлы эшмәкәрлек алып барған белем усаҡтарының береһе булараҡ билдәләнде. Рәсәйҙең 1314 юғары уҡыу йорто, ун федераль һәм 29 милли-тикшеренеү университеты араһында беҙҙең уҡыу йортоноң шулай юғары баһа алыуы – ҙур ҡаҙаныш. LiftUp программа-методик комплексы үткәргән мониторингта белем биреү, фәнни-тикшеренеү, халыҡ-ара, ғилми-иҡтисади эшмәкәрлек, сығарылыш курс студенттарының эшкә урынлашыу кимәле етди тикшерелә.\nҺәр белем усағының төп хеҙмәт күрһәткесе – сығарылыш студенттарының квалификацияһына ярашлы эш урыны табыуы. Шуныһы ҡыуаныслы: был йәһәттән ғорурланырлыҡ нигеҙебеҙ бар: беҙҙең институтты тамамлаған белгестәргә ихтыяж ҙур, улар Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә иҡтисад, сәнәғәт, мәғариф тармаҡтарында, дәүләт органдарында уңышлы хеҙмәт итә.\nРейтингта Башҡорт дәүләт университетының бөтә филиалдары ла мөмкинлектәрен һынап ҡараны, һәм Башҡорт дәүләт университеты Рәсәйҙең иң уңышлы эшләүсе йөҙ юғары уҡыу йорто иҫәбенә инде. Ошоларҙан сығып, ҙур ышаныс менән әйтә алабыҙ: Сибай институтының киләсәге өмөтлө. Беҙҙең төп маҡсат: республиканың көньяҡ-көнсығыш төбәген юғары квалификациялы, конкурентлыҡҡа һәләтле белгестәр менән тәьмин итеү.\n– Әйҙәгеҙ әле, гәзит уҡыусыларға белем усағы хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт бирәйек.\n– Урал аръяғының мәғариф мәккәһенә әүерелгән уҡыу йортонда республиканың төрлө райондарынан килгән егет һәм ҡыҙҙар белем ала. Йәштәрҙең күбеһе – көньяҡ-көнсығыш төбәктән. Был аңлашыла ла, сөнки бында йәшәгән халыҡ өсөн Өфөлә йәки башҡа ҡалала белем алыу мәшәҡәтлерәк. Беренсенән, юл ауыр, йыраҡ. Икенсенән, үҙебеҙҙә бынамын тигән белем усағы була тороп, йәштәр ниңә башҡа ерҙе һайлаһын?!\nСибай институтында белем алыу, фән менән шөғөлләнеү, үҙеңдең һәләтеңде бар яҡлап асыу өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылған. Шуныһы ҡыуаныслы: беҙҙә ғилем туплаған, тәрбиәләнгән белгестәр республикала ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә уңышлы хеҙмәт итә, уларға ихтыяж ҙур. Сибай институтын тамамлаған белгестәр төплө белеме, күркәм тәртибе, коллективҡа яраҡлаша, кешеләр менән аралаша белеүе менән айырылып тора. Уларҙың эшкә урынлашыу күрһәткесе – 98 процент.\nУҡыу йортоноң матди-техник нигеҙе үҙенсәлекле, ныҡлы. Үрҙә телгә алынған мониторинг йомғаҡтары буйынса, Сибай институты иң яҡшы уҡыу йорто булып танылған икән, бының нигеҙендә – һәр йүнәлештә эҙмә-эҙлекле, маҡсатҡа ярашлы эш алып барыу һөҙөмтәһе. Матди-техник хәлдең тотороҡлолоғо, заманса уҡыу-лаборатория корпустарының булыуы, уңайлы көнкүреш шарттары тыуҙырылған ятаҡ, тренажер залдары, спорт майҙансыҡтары, стадион, ашхана, китапхана, “Төйәләҫ” фәнни-тәжрибә комплексы, “Талҡаҫ” күле буйындағы ял базаһы, тоҙ шахтаһы, сәләмәтлек үҙәге, редакция-нәшриәт үҙәге – быларҙың барыһы ла беҙҙе белем алған йәштәргә заманса белем биреүгә, Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы ҡуйған талаптарҙы уңышлы, теүәл атҡарып сығыуға булышлыҡ итә.\nКоллективта 60-тан ашыу кеше эшләй, шуларҙың 91 процентының ғилми дәрәжәләре бар. Шулай уҡ ситтән килеп 15 хеҙмәткәр студенттарға лекциялар уҡый, практик дәрестәр үткәрә. Йыл һайын бер нисә кеше кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлауға өлгәшә, уларҙың күбеһе – ошонда белем алған студенттарыбыҙ. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: ҡасандыр Сибай институтын тамамлап, фән юлын һайлаған студенттарыбыҙ әле декан йә иһә фән кандидаты булып ошонда уҡ йәштәргә белем бирә.\nБөгөн беҙҙә дүрт факультет бар, унда көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлегендә бөтәһе 2 меңдән ашыу студент белем ала. Педагогика факультетында дүрт кафедра эшләй: педагогика һәм психология, сит телдәр, башҡорт һәм рус филологияһы, мәктәпкәсә йәштәге балаларға һәм башланғыс белем биреү кафедралары. Был факультетты һайлаусылар һис тә юғалып ҡалмай, һәр саҡ эш таба. Тәбиғи-математика факультеты студенттары ла бер нисә йүнәлештә һөнәр ала. “Ғәмәли математика һәм информатика”, “Экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу”, “Физик культура”, “Биология” бүлектәрен тамамлаусылар үҙҙәрен төрлө өлкәлә һынап ҡарай. Был йүнәлештә белем алыусылар ҡаланың тау-байыҡтырыу сәнәғәтенең тирә-яҡ мөхиткә тәьҫирен, уны һаҡлау мәсьәләләрен өйрәнә.\nБиологтар ҡурсаулыҡтар, тәбиғәт һәм милли парктар менән хеҙмәттәшлек итә, тәбиғәткә сығып, үҫемлектәр донъяһын яҡындан өйрәнә. “Иҡтисад һәм хоҡуҡ” факультетында белем алыусыларҙың күбеһе иҡтисад һәм хоҡуҡ өлкәһендә эшләй. Бөгөн юристар һәм иҡтисадсыларға һорау ҙур булмаһа ла, үҙ эшен яҡшы белгән белгескә һәр саҡ эш табыла.\nИкенсенән, хәҙерге заманда ҡануниәтте белмәйенсә бер аҙым да эшләп булмай. Үҙ эшеңде асһаң да, ниндәйҙер килешеү төҙөһәң дә законды белеү, юридик яҡтан белемле булыу ҡамасауламай. Шулай уҡ теоретик белемде нығытыу һәм уны төптән өйрәнеү өсөн практиканың булыуы ла мөһим. Был йәһәттән беҙҙә һәйбәт шарттар, уңайлыҡтар булдырылған. Студенттар эксперт-криминалистика лабораторияһында шөғөлләнә ала, судта, прокуратурала, тәү тикшереү бүлегендә, полицияла практика үтә. Шулай уҡ ҡаланың төрлө ойошма-предприятиеларында юрист-консультант булып белемдәрен камиллаштыра. Йыл һайын факультет алдынғылары өсөн Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы базаһында күсмә практика үтеү яйға һалынған. Был йәһәттән беҙ Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаровҡа рәхмәтлебеҙ.\nТехнология факультеты йәштәр араһында ҙур ихтыяж менән файҙалана, бында уҡырға теләүселәрҙең һаны йылдан-йыл арта. Урал аръяғы тау-ҡаҙылма байлыҡтары менән дан тота. Ошоно һәм сәнәғәт предприятиеларын, ауыл хужалығын күҙ уңында тотоп, 2011 йылда Технология факультетында “Транспорт-технология машиналарын һәм комплексын эксплуатациялау”, “Художество материалдары технологиялары” йүнәлештәре асылды. Шулай уҡ теләүселәр педагогик йүнәлештә “Технология” профиле (уҡытыусы) һөнәренә эйә була. Тау сәнәғәте өсөн белгестәр артабан “Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты”ның Сибай филиалында, “Башҡорт баҡыры”, “Бүребай тау-байыҡтырыу комбинат”тарында эшләй. Шулай уҡ “Нефтекама автомобиль заводы” йәмғиәте, “Башсельхозтехника”, “Башавтотранс” предприятиелары менән килешеү төҙөлгән.\nЯңыраҡ сафҡа ингән тау ҡоролмалары һәм машиналары урынлашҡан, заманса йыһазландырылған уҡыу полигоны, техника паркы студенттарҙың белемен практикала һынап ҡарауға булышлыҡ итә. Сибай йәшмәһенең даны бөтә илгә билдәле: беҙҙең студенттар йәшмәнән үҙ ҡулдары менән төрлө матурлыҡ тыуҙырыу көсөнә эйә. Улар эшләгән сувенирҙар, шкатулкалар һәм ҡатын-ҡыҙ биҙәүестәренең ниндәй генә төрө юҡ! Шулай уҡ бында кейеҙ баҫыу, унан төрлө әйберҙәр яһау буйынса ла киң эш йәйелдерелгән.\n– Азат Сәлимйән улы, һуңғы ваҡытта юғары уҡыу йорттарын берләштереп, уларҙа технопарк һәм кластерҙар асыла. Был йүнәлештә һеҙҙең уҡыу йортонда ла эш алып барыла...\n– Ысынлап та, федераль дәүләт белем биреү стандарттары талаптарына ярашлы, Рәсәй белем биреү академияһының Башҡортостан Ғилми үҙәге ярҙамында беҙҙең уҡыу йорто нигеҙендә Урал аръяғы өсөн белем биреү кластеры булдырыла, йәғни мәктәпкәсә йәштәге балалар баҡсаһы, мәктәптәр, урта махсус уҡыу йорттары, предприятие һәм ойошмалар менән берлектә белем биреү майҙансығы барлыҡҡа киләсәк. Был эш биреүселәрҙең талаптарын һәм теләктәрен иҫәптә тотоп, белгестәр әҙеяяярләүгә булышлыҡ итәсәк. Шулай уҡ һәләтле балалар үҙәге булдырыу ҡарала. Уларға, үҙәкте тамамлағас, кластер программаһына ярашлы урта махсус йә юғары белем алыуға мөмкинлек бирелә. Шулай уҡ бындай алым күпкә отошло була, сөнки буласаҡ белгесте эшкә урынлаштырыуға тиклем ҡарала. Әле был тәңгәлдә эш башланған да инде. Ҡаланың педагогия, медицина, төҙөлөш һәм сервис, киң профилле һөнәри колледждары менән бәйләнеш булдырылған, уларҙы тамамлаусылар белемдәрен беҙҙең уҡыу йортонда дауам итә ала.\n“Мәктәп-урта профессиональ белем – юғары белем – эш биреүсе” кластерының модель контексы буйынса бәйләнеш Сибай гимназия-интернат коллективы менән алып барыла. Киләсәктә ҡалала ғына түгел, ә райондарҙағы башҡа белем усаҡтары менән бәйләнештәрҙе яйға һалырбыҙ, тип ышанабыҙ.\n– Белеүебеҙсә, әле уҡыу йортонда профессиональ йүнәлеш биреү эше әүҙем бара. Урал аръяғы райондарында ғына түгел, хатта күрше өлкә – Ҡаҙағстан тарафтары менән һөйләшеүҙәр алып бараһығыҙ.\n– Ысынлап та, бөгөн сығарылыш класс уҡыусыларына илдең төрлө ҡалаһында белем алыуҙы дауам итеү өсөн уңайлы шарттар һәм мөмкинлектәр булдырылған. Бының өсөн Берҙәм дәүләт имтихандарын уңышлы биреү генә кәрәк. Әммә миҙалдың икенсе яғын да онотмайыҡ. Күптәр Мәскәү, Санкт-Петербург кеүек ҙур ҡалаға барып юғалып ҡала. Беренсенән, һәр кемгә ҙур мегаполисты яулау еңелдән бирелмәй. Икенсенән, яҡында туғандарының булмауы, күпселек проблемалар алдында бер үҙе тороп ҡалыуы, уҡыуҙағы ауырлыҡтар йәш кешене һындырыуы ихтимал. Аҙаҡ ул институтын ташлап, ҡайтырға оялып йәки ата-әсәһенә белдермәй, шунда ниндәйҙер эшкә төшөп, үҙ-үҙен юғалта. Күптәр тәүге курстан һуң имтихандарын тапшыра алмай, үҙебеҙҙәге уҡыу йорттарына кире ҡайтырға мәжбүр була. Ошондай хәлдәргә тарымаҫ өсөн баштан уҡ эргәләге уҡыу йортон һайлау күпкә отошлораҡ.\nШуға күрә беҙ үҙебеҙҙең төбәктең генә түгел, бүтән өлкә мәктәптәренең өлкән кластарында белем алған уҡыусылар менән профессиональ йүнәлеш биреү эшен киң йәйелдерҙек, төрлө район, өлкәләргә барып урындарҙа осрашыуҙар үткәрәбеҙ, Сибай институтына уҡырға саҡырабыҙ. Шулай уҡ уларҙың ата-әсәһе менән һөйләшеүҙәр алып барабыҙ, уларға өйҙән алыҫ китмәйенсә лә сифатлы белем алып булыу мөмкинлеген аңлатабыҙ.\nӘйткәндәй, күптән түгел беҙ Ҡаҙағстандың Ҡустанай дәүләт педагогия университетында булдыҡ, студенттар менән аралаштыҡ. Уҡыу йорто ректоры, профессор Әбил Еркин Аманжолулы менән хеҙмәттәшлек алып барыу өсөн ике яҡлы килешеүгә ҡул ҡуйылды.\nКиләсәктә шулай уҡ Ҡаҙағстандың Житикара, Рудный һәм Лисаковск ҡалаларындағы урта махсус һәм юғары уҡыу йорттары менән дә хеҙмәттәшлек юлдары ҡарала. Әле беҙҙең уҡыу йортонда ҡаҙаҡ студенттары белем ала, шулай Силәбе, Ырымбур өлкәләренән, алыҫ Себерҙән, Ҡаҙағстан һәм Үзбәкстандан белем алған студенттарыбыҙ бар.\n– Яңы уҡыу йылында студенттар өсөн ниндәй яңы мөмкинлектәр булдырыласаҡ?\n– Заманса үҫешкә, камиллыҡҡа ынтылыу, һис шикһеҙ, төп маҡсат булып ҡала. Беҙҙә йәштәр юғары белем алһын һәм буш ваҡыттарын файҙалы үткәрһен өсөн һәйбәт шарттар бар. Студенттарҙың барыһы ла социаль-көнкүреш уңайлыҡтары булдырылған ятаҡтарҙа йәшәй, ғаиләлеләр өсөн айырым ятаҡ бар. Уҡырға беҙгә килегеҙ, ә мөмкинлектәрҙе үҙегеҙ күрерһегеҙ һәм тойорһоғоҙ!\nШуны әйтеп үтер инем: беҙҙең уҡыу йортонда ситтән тороп белем алыусылар өсөн бюджет урындары булдырылған. 150 кеше бушлай юғары белемгә эйә була ала. Хатта “Сургут-Газ”, “Газпром”, “Татнефть” кеүек ҡеүәтле ойошмаларҙа эшләүселәр белемдәрен технология факультетында камиллаштыра, сөнки беҙҙә тау һәм газ сәнәғәте өлкәләре өсөн белгестәр әҙерләнә.\n– Ниндәй уй-ниәттәр менән йәшәй Сибай институты?\n– Пландарға килгәндә, улар күп, әлбиттә. Иң мөһим эштәрҙең береһе – алда торған аккредитацияны уңышлы үтеү. Белеүегеҙсә, һәр белем учреждениеһы үҙ эшмәкәрлеген аккредитация һәм лицензия документтарына эйә булмай тороп алып бара алмай. Ул документтар Рәсәй мәғарифты күҙәтеү комиссияһы тарафынан уҡыу йортоноң эшмәкәрлеген бар йәһәттән тикшергәндән һуң бирелә. Сибай институты, ошо һынауҙы лайыҡлы үтеп, йәнә белгестәр әҙерләү эше менән шөғөлләнеүгә законлы хоҡуҡҡа эйә булыр, тигән ышаныста ҡалабыҙ. Аккредитация – ул юғары уҡыу йортоноң барлыҡ эшмәкәрлеген тикшереү. Бында белем биреү учреждениеһының матди-техник базаһы ла, профессор-уҡытыусылар составы ла, фәнни һәм методик эшмәкәрлек, студенттарҙың белем кимәле лә баһалана. Әле бар коллектив был тәңгәлдә маҡсатлы эш алып бара.\nКиләсәктә студенттарыбыҙ үҙебеҙҙә үк магистратурала белемдәрен дауам итһен өсөн етди әҙерлек бара.\n– Ғәмәлдә барыһы ла (йылмая-авт.). Ысынлап та, һәләтле, талантлы һәм дәртле йәштәр өсөн бөтә мөмкинлектәр бар. Теләй икән, бейеү, йыр коллективында шөғөлләнә йә спорт буйынса секцияларҙы үҙ итә. Уҡыу йортонда “Ете ырыу”, “Сармат”, “Эдельвейс” халыҡ бейеү коллективтары уңышлы эшләй. Йыл һайын беҙҙекеләр “Студент яҙы” конкурсында еңеү яулай, “Байыҡ” бейеү телевизион конкурсында Гран-приға лайыҡ була.\nСәләмәт тормошто пропагандалау һәм спортты үҫтереү буйынса ла институтта бай матди база булдырылған. Бар талаптарға яуап биргән өс спорт залы, спорт комплексы бар. Ҡыш институт биләмәһендә каток булдырыла, яҡтыртылған саңғы юлы эшләй. Ат спорты буйынса ла шөғөлләнәләр. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: студенттарға барлыҡ хеҙмәттәр ҙә бушлай күрһәтелә.\n– Күптәрҙе бюджет нигеҙендә һәм түләүле шарттарҙа уҡыу, стипендия, дәртләндереү саралары ла ҡыҙыҡһындырмай ҡалмайҙыр. Был хаҡта ни әйтерһегеҙ?\n– Ҡабул итеү шарттарына ярашлы, XI класты тамамлаусылар Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәһе буйынса алына, ә урта махсус уҡыу йортон бөтêәíäәð имтихан тапшыра. Белем алыу өсөн бушлай һәм түләүле мөмкинлектәр бар. Түләүле нигеҙҙә уҡыуға килгәндә, һәр факультеттың һәм йүнәлештең тәғәйен хаҡы бар. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: бюджет нигеҙендә уҡырға инә алмағандарға ташламалар ҡаралған. Әйтәйек, ятаҡтан урын бирелә, яҡшы өлгәшкән, институттың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашҡан хәлдә, II курстан һуң бушлай уҡыуға күсеү мөмкинлеге бар. Студенттарыбыҙ юғары академик, социаль, исемле стипендиялар алыу хоҡуғына эйә, Сибай ҡалаһы хакимиәте грантына дәғүә итә ала. Ғөмүмән, йәштәр беҙҙең уҡыу йортон һайлаһа, һис тә үкенмәҫ. Килегеҙ, белем алығыҙ һәм үҙегеҙгә оҡшаған һөнәргә эйә булығыҙ!\nБелемгә ынтылған, маҡсаттарына тоғро, хыялға бай йәштәр белем ала Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында. Уҡыу йортонда улар өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылыуы үҫеш мөмкинлектәрен, ниәттәрҙе тағы ла киңәйтә.\nОшо көндәрҙә институттың технология факультетынан Салауат Бәрәкәтов менән Азамат Байрамғолов Рәсәй Хөкүмәте стипендияһына лайыҡ булды. Егеттәр икеһе лә – Сибай ҡалаһынан. Уҡыуҙан тыш, спорт ярыштарында еңеүҙәр яулайҙар, ғилми эштәр менән шөғөлләнәләр, төрлө форумдарҙа әүҙем ҡатнашалар. Афарин, Сибай егеттәре!\nБДУ-ның Сибай институтында филология фәндәре кандидаты, доцент Гөлкәй Сәмерханова етәкселегендә бер төркөм студенттар, атап әйткәндә, педагогика факультетында белем алған Рүзилә Ғәбитова, Гөлиә Ҡарасурина, Илсур Сәғитов, Ғәзинур Ғәйнуллин, Хәсән Солтанғужин һәм Фәйез Үҙәнбаев “Башҡорт әҙәбиәте классиктары әҫәрҙәре буйынса аудиокитаптар” тигән проект эшләгән. Был хеҙмәт Рәсәй Президенты грантына лайыҡ булған.\n“Интернет селтәрендә шағирҙарҙың ижад емештәре яңғыраған аудиокитап булмауы асыҡланғас, Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрынан күренекле артистар Зифа Баязитова, Риф Сәйфуллин, Юнир Ғәйнуллин, Әлфирә Йосопова уҡыуында бер нисә авторҙың шиғырҙары яҙҙырылды. Шулай уҡ шиғыр һөйләү конкурстарында еңгән студенттарыбыҙ ҙа микрофон янына ултырҙы”, – ти Гөлкәй Сәмерханова.\nТиҙҙән интернет селтәрендә башҡорт шағирҙары һәм яҙыусылары ижадынан төҙөлгән аудиокитапты тыңлау мөмкинлеге буласаҡ.\nУҡыу йортоноң дүрт студенты – Башҡортостан Башлығы стипендиаты. Улар – хоҡуҡ һәм иҡтисад бүлегенән Камилла Кейекбаева, Роза Мортазина, педагогика факультетынан Илдус Ҡасҡынбаев менән Динара Йәрмөхәмәтова.\nБДУ-ның Сибай институтындағы 4-се дөйөм ятаҡ республика юғары уҡыу йорттары араһында уҙғарылған конкурста II дәрәжә диплом менән бүләкләнде.\nБында студенттар өсөн барлыҡ уңайлы шарттар тыуҙырылған: бүлмәләр йылы һәм яҡты, ашарға әҙерләү, йыуыныу урындарында бөтөн кәрәк-яраҡ бар, китапхана, спорт залы тейешле йыһазландырылған. Йәштәрҙең буш ваҡытын файҙалы, ҡыҙыҡлы үткәреү өсөн төрлө тематик кисәләр, осрашыуҙар йыш ойошторола. Ятаҡта буфет булыуы ла студенттар өсөн бик йәтеш. Ризыҡтар тәмле, хаҡтары арзан.\nӨҫтәүенә Сибай институты “Студенттарға йәшәү шарттарының һәм тәрбиә эшенең юғары кимәлдә ойошторолғаны өсөн” конкурсында еңеүсе исемен яуланы.\nОшо көндәрҙә иҡтисад һәм хоҡуҡ факультетының II курс студенттары Курск дәүләт университетында үткән Бөтә Рәсәй юридик олимпиадаһында һынау тотто. Сара ике этапта уҙған. Тәүгеһендә буласаҡ хоҡуҡ белгестәре яҙма рәүештә тест һорауҙарына яуап биргән, мәсьәләләр сискән, икенсеһендә айырым темаға эссе яҙып, уны телдән яҡлаған.\nРәсәйҙең төрлө ҡалаларынан йыйылған студенттар араһында Сибай институтынан Аяз Баймырҙин иң яҡшы сығыш яһаусы тип танылып, Маҡтау ҡағыҙы менән бүләкләнгән. Афарин, Аяз!\nӘле уҡыу йортоноң бер төркөм йәштәре Рәсәй парламентында Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров ярҙамы менән практика үтә. Буласаҡ хоҡуҡ белгестәре унда, һис шикһеҙ, үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап табыр, закон сығарыуҙың ни ҡәҙәр ҡатмарлы булыуын, проекттарҙың ҡабул ителерҙән алда ниндәй юлдар үтеүен үҙ күҙҙәре менән күрер, төрлө яҡлап һөнәри тәжрибә туплап ҡайтыр.\nБашҡорт дәүләт университетының Сибай институтында белем алған йәштәр “Студент яҙы-2019” байрамының гала-концертына йыйылды. Сәхнәлә бер-береһен ҡабатламаған сағыу концерт номерҙары йәштәрсә дәрт, илһам менән бер тынала үтеп тә китте. Уҡыу йортоноң “Ете ырыу”, “Сармат” ансамблдәре донъя халыҡтары бейеүҙәре өлгөләрен күрһәтһә, “Эдельвейс” бал-эстрада төркөмө заманса сығыштары менән һоҡландырҙы. Зөбәйҙә Ҡоломбәтова, Лиана Бәҙретдинова, Олугбек Искаков һәм башҡаларҙың йырҙары күңелдәрҙе моңға күмде.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДӨРӨҪ ЮЛДАН БАРАМ: РЕСПУБЛИКАЛА МИЛЛИ КИНО СӘНҒӘТЕН ҮҪТЕРЕҮ КӘРӘК! - 2017 - Мәҡәләләр\n- Кино сәнғәтендә эшләүемә хәҙер 21 йыл, 1996 йылда С. Герасимов исемендәге Бөтөн Рәсәй кинематография институтын тамамлағайным. Кинорежиссураны һөнәр тип тә атауы ауыр, сөнки теге йәки был һөнәр һине матди яҡтан тәьмин итеүсе шөғөл дә. Ә сәнғәт өлкәһендә йышыраҡ рухи төшөнсәләр менән эш итергә тура килә. Шулай ҙа кинорежиссура минең өсөн, һис шикһеҙ, һөнәр. 2009 йылда үҙемдең киностудиямды асып, эшҡыуар булараҡ ниндәйҙер кимәлдә үҙаллы юлға баҫҡанмын.\n11-12 йәштәр тирәһе булғандыр, көндөҙ телевизорҙан башҡортса фильмдар күрһәткәндәрен, атайымдан, беҙҙә кино төшөрәләрме, тип һорағаным хәтерҙә. Юҡ, тип яуапланы ул. "Нисек улар башҡортса матур итеп һөйләшәләр һуң?" тип аптыраным мин. Баҡтиһәң, был башҡорт теленә дубляж - тәржемә ителгән фильмдар булған икән. Шунда атайым илдә автономиялы һәм союздаш республикалар барлығын, һуңғыларының статусына яраҡлы үҙҙәренең милли киностудиялары булыуын һәм милли кинолар төшөрә алыуын аңлатты. Башҡорт мәҙәниәте мөхитендә, башҡорт зыялылары араһында тәрбиәләнгән кеше булараҡ, миңә был хәҡиҡәтте ҡабул итеүе ауыр булды, хатта бер аҙ үҙебеҙҙе ҡыйырһытылған итеп тойҙом да шикелле. 1990 йылда Башҡортостан киностудияһы асылғас, ошо тойғо мине кинорежиссер һөнәрен яҙмышым итеп ҡабул итергә һәм ВГИК-ты һайларға этәрҙе. Ул заманда кино төшөрөүе ҡатмарлы процесс ине. Кино төшөрә торған таҫма иҫ киткес ҡиммәтле, уның һүрәтен сығарыу өсөн Мәскәүгә, тауыш яҙҙырыу өсөн Екатеринбургҡа бара инек. Павильон, тон студияһы кеүек технологик базабыҙ, сценарий яҙыусыларыбыҙ юҡ ине. Ә уйын кинематографияһы - ул технологиялар, йәғни, декорациялар, костюм тегеү, каскадер цехтары һ.б. Был "Мерседес" автомобилен колхоз баҫыуында йыйыуға тиң ине. Нисек итеп кино төшөргәнбеҙҙер, хәҙер ошоға аптырайым. 2009-2010 йылдарҙы кино төшөрөү өлкәһендә һынылыш мәле тип иҫәпләйем, сөнки цифрлы технологиялар килде. Бөгөн фотоаппаратҡа кино төшөрөргә була. Йәш быуын кинорежиссерҙарына, быны улар үҙҙәре аңлап етмәһә лә, еңелерәк хәҙер. Кинорежиссураны һөнәр итеп һайлаған саҡта минең менән республикала кино сәнғәтен үҫтереү тигән теләк идара иткәндер. Ижадсы булараҡ эҙләнеү, үҙеңде табыу теләге һуңғараҡ килә һәм был һөнәр һинең өсөн тотош бер фәлсәфәгә әүерелә. Мин һайлаған юлымдан тайпылмауым менән бәхетлемен. Һуңғы, ярайһы уңышлы проекттар был йүнәлештә дөрөҫ юлдан барыуымдың дәлиле, тип иҫәпләйем.\n-"Визит", "13-сө раунд", "Кредит", "Наган" һәм, әлбиттә, "Бабич" фильмдарын, йәғни, үҙемдең киномәктәбемде асып, эшҡыуар булып китеп, ижади биографиямда икенсе һулыш асылғас эшләгән бөтөн проекттарымды. Аҙағына тиклем еткерелгән һәр проект - үҙе ҙур уңыш, сөнки һин унан үҙең өсөн күп нәмә алаһың. "Бабич" фильмында ла етешһеҙлектәр бар, әммә ул да минең өсөн ниндәйҙер кимәлдә еңеү. Тамашасыларҙың был фильмды күргәндән һуң ыңғай тойғо-хистәрен асыҡтан-асыҡ белдереүенә лә шатланам. Дөрөҫөн әйткәндә, мин ҙур уңыштарға өйрәнмәгәнмен.\nКиномәктәпте асыр алдынан мин бер йыл дауамында "Нисек итеп үҙеңдең киноңды төшөрөргә?" тигән китап яҙҙым, бөгөн үҙемдең уҡытыу методикаһы, белемде һынау ысулдары бар. Киномәктәпте асыуҙың беренсе сәбәбе - йәшәү өсөн матди мөмкинлектәр табыу кәрәк ине. Икенсенән, республикала миңә заказдар булмаясағын да аңлай инем, шуға ла ижади яҡтан үҫеү өсөн дә үҙемә-үҙем шарттар булдырырға тейеш инем. Башҡаларға белем биреп, үҙең дә камиллашаһың. Һуңынан мин "Визит" сценарийын яҙҙым, ул уҡыу пособиеһы булып тора. Миндә белем алған 165 режиссер "Визит"ты төшөргәндә ҡатнашты. Бөгөнгө көндә "Тере таҫма" тип аталған шәхси киностудиямдың павильоны, тон студияһы, ут яҡтыртыу ҡорамалдары, камералары, матди базаһы, даими штаты бар. Бөтөн был технологиялар - киномәктәптәге эш һөҙөмтәһе, ул процесты аңларға ярҙам итә. Технологиялар бар икән, проекттарҙың сығымдары ла түбәнәйә. Бөтөн донъяла технологиялар артынан һунар итеү юҡҡа ғына түгел бит ул.\nБашҡортостандың 100 йыллығына арналған булыуы менән дә, Бабичтың шәхесе менән бәйле булғанлыҡтан да, башҡорт тамашасыһының "Бабич" фильмына ҡарата ошондай ыңғай мөнәсәбәттә буласағын көткәйнек тә. Был фильмдың башҡа халыҡтарға үҙебеҙҙе танытыу кеүегерәк маҡсаттары бар инеме?\n- Был кино ниндәйҙер датаға арнап төшөрөлмәне, бары тик тарихи, мөмкинлектәр йәһәтенән ошо осорға тура килде. Миңә яҙыусы Ғәзим Шафиҡовтың "Крючья под ребро" тигән китабы оҡшай ине. Ошо дәүер, шулай уҡ Бабичтың шәхесе менән 2003 йылдар тирәһенән алып ҡыҙыҡһынам. Ғәзим ағай менән дә был турала күп һөйләштек. Ул мәлдә бындай кино төшөрөп булмай ине, әммә хыял бар ине. Сөнки, әйтеүемсә, технологиялар юҡ ине. Мең һалдатты бөгөн дә кейендереп бөтөп булмай, әммә заманса технологиялар менән кадрҙа мең һалдат яһай алаһың. Компьютерҙа шартлау, осоштар эшләп була. Был йәһәттән совет кинорежиссерҙары көнләшер ине беҙҙән.\nҺуңынан мин Өфө дәүләт сәнғәт институтында Таңсулпан Бабичева менән Гөлсәсәк Саламатованың БАССР-ға нигеҙ һалыусылар хаҡындағы "10 июль. Көн һәм быуат" спектаклен күрҙем һәм режиссер булараҡ был идеяның ниндәй формала булырға тейешлеген аңланым. Фильмды төшөргәндә иң мөһиме ошо дәүерҙе, уның шәхестәрен күрһәтеү ине. Әгәр ҙә беҙ республикабыҙҙы кемдәр бар иткәнен белмәйбеҙ икән, уны бөгөн беҙгә һаҡлап ҡалыуы ауыр буласаҡ. Башҡортостан буш урында барлыҡҡа килмәгән. Башҡортостан СССР-ҙа тәүге милли республика, ул федерализмға нигеҙ һалыусы. Кемдер тәүҙә аңында, беҙгә айырым республика кәрәк, тигән ҡарар ҡабул иткән һәм был фекерҙе күтәреп алыусылар ҙа уйлап сығарылған персонаждар түгел, ә реаль шәхестәр. Уларҙы белмәү - ҡайҙа йәшәүебеҙҙе аңламауға тиң. Улар тере кешеләр булған, улар ҙа көлгән, илаған, яратҡан, хәүефләнгән, ҡыйыу булған. Картина аң кимәлендә тамашасыларға яҡын, сөнки ул беҙҙе башланғысыбыҙға алып ҡайта. Беҙ уларға республикабыҙ өсөн бурыслы.\nӘ башҡа милләттәр был кинонан ниндәйҙер фәһем алырға тейеш тә түгел. Тәү сиратта, кемдер түгел, ә үҙебеҙгә кемлегебеҙҙе аңлау зарур. Башҡалар өсөн башҡа кино төшөрөүселәр бар, мине республика халҡы - айырыуса көнбайыш, төньяҡ-көнбайыш башҡорттары яҙмышы күберәк борсой. Үҙем өсөн уларҙың ихтыяжын өҫтөнөрәк ҡуям, шуға ла мин республика халҡы өсөн төшөрҙөм был киноны. Ни өсөн фильмда мөхәббәт һыҙығын үҫтермәнегеҙ, тип тә күп һорайҙар. Бабич бер ғүмере эсендә ике ғүмер йәшәгән кеше. Ул шағир ҙа, сәйәси эшмәкәр ҙә. Бөгөнгө заманда был ике бөйөк бурысты үҙендә уңышлы берләштергән шәхестәр һирәк. Бабичтың сәскәле яланда яратҡан ҡыҙын етәкләп йүгереп йөрөүе уны яңы яҡтан асмаҫ та ине. Ә бына төштәре, ижады, башҡа шәхестәр менән мөнәсәбәте, башҡорт халҡы һайлау алдында торғанда кисергән ғазаптары миңә - 43 йәшлек режиссерға мөһимерәк тойолдо. Һәм кинола был тарихтың дауамы булырға тейеш.\n"Бабич" фильмында бер быуат элек йәшәгән шәхестәребеҙҙе бөгөнгө беҙгә яҡшы таныш актерҙарыбыҙ йөҙөндә күреү уны тағы ла тамашасыға яҡыныраҡ итте кеүек...\n- Кинола төшә алған актерҙарыбыҙ күп түгел, әммә улар бар. Театрҙарҙа йәш, матур, һәләтле, иң мөһиме, рухы, эске көсө булған актерҙар эшләп йөрөй. Бабич ролен башҡарыусы Илгиз Таһиров роль өсөн өлгөрөп килде проектҡа, уға нимәнелер аңлатырға ла кәрәкмәне. Уларҙың һәр береһенең кинола төшөү өсөн эске мөмкинлектәре ҙур, улар менән йышыраҡ эшләргә кәрәк. "Бабич"ты төшөрөүҙе яҡын дуҫтар менән ваҡыт үткәреүгә тиңләр инем. Тап ошо йәштәр башҡорт мәҙәниәтенең киләсәге. Ғөмүмән, республикабыҙҙа һәләтле кешеләр күп, улар бында үҙҙәрен аса алмайынса, Мәскәүгә китә. Был тенденция, бер яҡтан, яҡшы, сөнки улар һөнәри йәһәттән тәжрибә туплай, икенсе яҡтан, насар, сөнки эшләй башлаһаң, белгестәр етмәй. Мәскәүҙә операторың менән һүҙгә килешһәң, урынына икенсе оператор алып була. Бында был мөмкин түгел, эш тә туҡтаясаҡ. Беҙҙә эш күберәк шәхси мөнәсәбәттәргә ҡоролған, ә Мәскәүҙә - аҡсаға. Республикала кино сәнғәте менән шөғөлләнгән кешеләр өсөн был һөнәр түгел кеүек тойолоп китә шуға, был йәшәү рәүеше. Мин дә Мәскәүҙән аҡса эшләргә түгел, кино төшөрөргә ҡайттым. Һәр хәлдә, беҙҙә һәләттәр күп һәм уларҙы эш менән тәьмин итеү йәһәтенән нимәлер уйларға кәрәк. Һәр һөнәр эйәһе эш юҡлыҡтан күңел төшөнкөлөгөнә бирелә.\n- Беҙҙә йәш, һәләтле режиссерҙар күп, киләһе йылдарҙа Башҡортостан, башҡорт киноһы торошон тап улар билдәләйәсәк. Уларға үҫергә мөмкинлек бирергә кәрәк, ә мөмкинлектәр беҙҙә, шөкөр, бар. Кино төрлө булырға, күп массаларҙы йәлеп итергә тейеш - быға мин шат ҡына. Үҙем дә киномәктәптә кинорежиссура серҙәренә өйрәтәм. Әлегә 165 кино һөйөүсе уҡып сыҡты, улар бөгөн төрлө фестивалдәрҙә приздар яулай. 1992 йылда билдәле тележурналист Луиза Фархшатова: "Булат Йосопов, һеҙ республикала уйын фильмдарын төшөрөүсе беренсе режиссермы?" - тип һорағайны. Мин үҙемде беренсе тип иҫәпләмәйем, беренсе булһам, миңә тиклем бер башҡорт фильмы ла булмаҫ ине. 81-се булһам да үҙемде бәхетле иҫәпләр инем. Бөгөн режиссерҙарыбыҙ күп, улар араһында үҙемдең дә булыуыма шатмын. Республика кинематографының проблемалары бар, әлбиттә, әйтәйек, үҙебеҙҙең кинопрокат булмауы бәкәлгә һуға. Кинотеатрҙарҙың репертуарын Йошкар-Ола, Силәбе, Екатеринбург, Мәскәү, Санкт-Петербург төҙөй. Үҙебеҙҙең киностудия Баймаҡ һәм Октябрьскийҙағы кинотеатрға ғына яҙа. Йәғни, үҙ йортоңа тәҙрә аша ингән кеүек була. Кинотеатрҙарҙы финансларға мөмкинлеге булмағас, дәүләт үҙ активын эшҡыуарҙарға һатып бөттө. Улары, үҙ сиратында, репертуарҙы сит ил кинолары менән тултыра. Шул уҡ ваҡытта, бик уңышлы проекттар булыуын күреп, кинотеатрҙар милли кинематографҡа йөҙө менән борола башланы бөгөн. Беҙгә хәҙер берләшергә лә, улар менән аралашыуҙы көсәйтеп, улар аша үҙ мәҙәниәтебеҙҙе алға этәрергә кәрәк.\n- Рәсәйҙәге дөйөм хәлгә күҙ һалһаҡ, шуны күрәбеҙ. 1991 йылда Советтар Союзы һәм уның менән бергә совет кинематографияһы тарҡалғас (ә ул донъяла иң яҡшыларҙан булды), кино төшөрөүселәр коммерция рельстарына күсергә тейеш ине. Коммерция рельсы, тимәк, һайлау. Йә совет кинематографын артабан үҫтереү, үҙ Гайдайҙарыбыҙҙы, Шукшиндарыбыҙҙы, Бондарчуктарыбыҙҙы булдырыу. Йәки бизнестың Америка системаһы өлгөһө буйынса үҫешеү. Был ике система ла һайланмай, йәғни, совет кино мәктәбе лә, бизнестың Америка принцибы ла Рәсәй киноһында үҙләшеп китә алмай. Рәсәй кинематографистары 90-сы йылдарҙа коммерция фильмдары төшөрөргә өйрәнә алмай. Хәҙер яңы быуын үҫте, улар донъя кимәлендәге уңышлы фильмдарға ҡарап, үҙҙәре өсөн ниндәйҙер һығымта яһайҙыр. Ә әлегә Рәсәй киноһы үҙ сығымын ҡаплай алмай. Рәсәй киноһының дөйөм кассаһы - 10-15 процент ҡына.\nМинеңсә, Рәсәй киноһына барыбер һайларға кәрәк - йә совет киноһы йолаларын тергеҙергә, йә уларҙы алып ташлап, беҙ - Америка киноһы, тип иғлан итергә. Ул саҡта бюджеттан китәбеҙ ҙә, тик бизнес менән шөғөлләнә башлайбыҙ. Башҡорт кинематографы Рәсәй ысынбарлығынан сығып үҫешә. Беҙ ҙә шул уҡ һайлау алдында. Тик бизнесҡа китһәң, мәҙәниәт тураһында уйламайһың инде. Ә мәҙәниәтте үҫтерәм тиһәң, аҡса юҡ. Мәҙәниәтте лә, бизнесты ла берләштереп була, тик һуңғы 25 йыл эсендә Америка киноларында тәрбиәләнгән тамашасыны ошо территорияла башҡорт телендәге киноға йәлеп итеүе ауырыраҡ. Сөнки уларҙың да һайлау мөмкинлеге бар - башҡорт киноһын ҡарарғамы, әллә Голливуд киноһынмы. Милли кино - ул насар сифат тигәнде аңлатмай. Быны беҙ 9 млн һумлыҡ грантҡа кино төшөрөп, раҫланыҡ инде. Тамашасы "Форсаж"ға ҡарағанда, башҡорт телендәге киноға өҫтөнлөк бирҙе. Тимәк, Өфө тамашасыһы башҡорт киноһын күргеһе килә. Баймаҡта ла ҡарарға теләйҙәр, тик уларға күрһәтмәйҙәр генә. Хәҙер прокатсылар, дистрибьюторҙар, рекламасылар, партнерҙар менән эште әүҙемләштереү кәрәк. Был, иң тәүҙә, картинаның үҙҡиммәтен түбәнәйтеү өсөн мөһим. Ниндәйҙер үҫеш системаһын уйлап табырға кәрәк. Был һорауға еңел генә яуап биреп булмай. Кемдер мин һайлаған юл буйлап бара ала - киномәктәп менән аҡса эшләйем һәм ул аҡсаға мәҙәни проекттар төшөрәм, сөнки минең өсөн яратҡан эшем менән булышыу мөһим. Әйткәндәй, кинематограф Францияла ла, Англияла ла субсидиялана. Әгәр ҙә теге йәки был дәүләттең территорияһында үҙ телендәге киноһы юҡ икән, ул уның территорияһы булыуҙан туҡтай. Дәүләт шуны аңларға тейеш, мәҙәниәт - ул дәүләт йүнәлешенең төп нигеҙе. Глобалләшеү һәйбәт күренеш түгеллеген Европа төшөндө инде бөгөн. Беҙҙең республика ла шуға инанһын ине: үҙбилдәләнеште һаҡлап ҡалыу - шәхси рухи хәүефһеҙлек мәсьәләһе ул. Гранттарға эшләнгән һәр проекттың нигеҙендә ошо хәҡиҡәт ятырға тейеш.\n- Юҡ, тип уйлайым. "Высоцкий. Спасибо, что живой" киноһын күреп, "Ул минең иң яратҡан йырсым ине, ә һеҙ унан кире герой яһағанһығыҙ", - тип күршем минең йөҙөмдә бөтөн кинорежиссерҙарға дәғүә белдергәйне. Минең дә был киноны күреп, кәйефем боҙолдо: күпме бөйөк йырҙар яҙған, күпме ролдәр башҡарған Высоцкийҙы бысраҡ күлдәктәге наркоман итеп күрһәтәләр. Ниндәй маҡсатта - аңламаҫһың. Замандаштарыбыҙ - ауылдарҙа емерелгән хужалыҡтарҙы тергеҙеүселәр, уҡытыусылар, йәшәү бүләк иткән табиптар, енәйәтселәрҙән һаҡлаусы полиция хеҙмәткәрҙәре герой була алмаймы ни? Кинематограф һәр ваҡыт тамашасыла ыңғай тойғолар ҡалдырырға тейеш. Мәҫәлән, Бабич минең өсөн идеаль герой - ул үҙе өсөн түгел, башҡалар өсөн йәшәй. "Урал батыр" эпосында ла күрәбеҙ быны, башҡорт өсөн төп йәшәйеш асылы ла ошонда. Совет фильмдарында ла бар ине был: кеше алмай, бирә - яҡшылыҡты, изгелекте. Бөгөнгө геройҙар тик үҙен ҡайғырта, урлай, үлтерә. Тағы ҡабатлайым: кинематограф - ул шундай ҡорал, уның ярҙамында һин тамашасыға тәьҫир итергә тейешһең. Ул кино ҡараһын да, геройҙан өлгө алып, матур итеп йәшәргә дәртләнһен, эшен яҡшы итеп башҡарһын, балаларын изгелектә тәрбиәләһен. Кино һәр ваҡыт идеологик йәһәттән тәрбиәләүсе ҡорал булды, ә бөгөн был да юҡҡа сыға. Мин совет киноһы вәкиле, мин Рәсәй кинорежиссеры түгел. Дөрөҫөрәге, мин кометаның ҡойроғо ғына, ә комета күптән осоп киткән. Экрандарға яҡшы геройҙарҙы ҡайтарырғамы, юҡмы, тип һорайһығыҙ икән, мотлаҡ ҡайтарырға кәрәк, тип яуаплайым. Башҡалар был йәһәттән нимә уйлайҙыр, белмәйем.\n- Республикала милли кино тигән төшөнсә бик шартлы. Бына һинд кинолары шунда уҡ танылып тора, уны йырҙары, бейеүҙәре билдәләй. Француз киноһын да таныйҙар. Бына был башҡорт киноһы тип әйтерлек үҙ кинотелебеҙ ҙә, үҙ формабыҙ ҙа юҡ әлегә. Уларҙы эҙләү бара. Тамашасы беҙҙең киноларҙы күреп, башҡорттар шулай итеп төшөрә ул, тип әйтерлек булырға тейеш ул үҙенсәлек. Беҙ, кинорежиссерҙар, әлегә милли телдә заманса Америка йәки Рәсәй киноһы төшөрәбеҙ. Йәғни, мәҙәни киңлектә "башҡорт киноһы" тигән айырым төшөнсә юҡ. Беҙҙә башҡорт телендә кино төшөргән кинематографистар ғына бар. Бына был үҙенсәлегебеҙҙе табыу ҙа бурыс, тәнҡитселәр күберәк яҙһа, аңлатһа, был турала бәхәстәр булһа, яҡшы булыр ине. Бының өсөн эксперименттар үткәрергә, форма эҙләргә кәрәк. Бер нәмә асыҡ: милли кино икән, ул милли йолаларға, милли драматургияға, милли үҙенсәлектәргә нигеҙләнергә тейеш. Үҙ мәҙәниәтебеҙҙе аңлап, уны кинотел менән берләштереп, стиль барлыҡҡа килтерә алған режиссер табылһа, шул саҡта милли кино ярҙамында бизнес эшләргә лә була.\nӘ фильм 3 минутлыҡмы, 1,5 сәғәтлекме - мөһим түгел. Тулы метрлы картина 50-60 сменала төшөрөлә, шуға ла ул ҡиммәтле. Ҡыҫҡа метр өсөн 3-5 көн етә. Уның менән фестивалдәргә эләгеп була, уға дәғүәләр ҙә әҙерәк була, сөнки ҡыҫҡа метрҙы бер кем дә шул уҡ "Форсаж" менән сағыштырмай. Шул уҡ ваҡытта, кино төшөрәһең икән, һин шунда уҡ кем менәндер конкуренцияға инәһең. Күрше залда барған "Форсаж" һиңә конкурент. Беҙ баштан уҡ ошо шарттарға ҡуйылғанбыҙ, бына шуға ла кинематографистар гел тетрәнеүҙәр араһында эшләй. Ошоларҙы күҙ уңында тотоп, саҡ ҡына әүҙемерәк булырға һәм йәштәребеҙгә ярҙам итергә кәрәк, шул саҡта улар башҡорт киноһы тигән төшөнсәне булдырасаҡ.\n- Мин ярайһы ирекле үҫтем, атайым аҡыллы һүҙҙәр менән тәрбиәләргә яратмай ине. Минең кино сәнғәте кеүек еңел булмаған юл һайлауыма ла ҡаршы килмәне. Хатта, кәрәк саҡта, мөмкин тиклем, матди яҡтан да ярҙам итергә тырыша ине. Гел минең өсөн борсолғанын тоя инем. "Сөмбөлдөң етенсе йәйе" өсөн "Сталкер" Халыҡ-ара фестивалендә Кино белгестәре һәм тәнҡитселәре гильдияһы призына лайыҡ булғас, ҡыуанғайны ла. Атайымдың үлеме минең өсөн оло юғалтыу булды. Беҙҙең өйҙә берәү ҙә буш ултырманы. Атай менән әсәй эшләне, апайым менән мин уҡыныҡ. Атайымдың башҡорт мәҙәниәте, шиғриәт менән шөғөлләнгәнен аңлай, халҡы өсөн хәүефләнгәнен күрә инем. Башҡорт халҡына ҡарата әйтелгән ниндәйҙер кире фекерҙәрҙе үҙенә әйтелгән кеүек ауыр ҡабул итер ине. Бер кем дә, бер ҡасан да көсләп таҡмаһа ла, ошо тойғо минең үҙемдә лә бар, ул миңә атайымдан күскән. Башҡорт телендә насар һөйләшәһең, тип әйтә ине, тик был миңә башҡорт халҡы өсөн эштәр эшләргә ҡамасауламай. Ҡалала үҫһәм дә, башҡорт телен мин кинола һаҡлайым. Киноларҙы ла гел башҡортса төшөрөргә тырышам. Үҙем атай булараҡ, улымдың сәнғәт юлын һайлап ҡуйыуынан бер аҙ хәүефләнәм. Ул әсәһенә (Башҡортостандың халыҡ артисы Рушанна Бабич - Ред.) нығыраҡ оҡшаған, ә Рушанна һәр нәмәне уйлап, үлсәп эшләй. Улымдың шулай тыныс, ирен сите менән генә йылмайып, һәр нәмәгә ышанмайыраҡ ҡарауы оҡшай, шуға ла, ниндәй юл һайлаһа ла, юғалып ҡалмаҫ, тием.\nАтайымдың күңеле шул тиклем саф ине, ул кемделер яңылыш рәнйетеп ҡуйыуҙан һаҡлана ине. Хәҙерге заманда бындай булыуы еңел түгел, был һәр кешенең үҙенең эске һайлауы. Ҙур проекттар эшләгәндә миңә меңәрләгән кеше менән эшмәкәрлек итергә тура килә һәм мин дә кемделер үпкәләтеп ҡуйыуҙан ҡурҡам, атайымдан ошо сифат күскән. Кәрәк булһа, үҙемде яҡлай алам. Конфликттар бит кешене кисәге көндә тота. Күңелең тыныс булһын тиһәң, бер кем менән дә талашма, ярамаған эш эшләмә, кәрәкмәгәнен алма. Дөрөҫ йәшәү нигеҙе ошо ябай хәҡиҡәттә. Үҙемде алдамайым, кеше фекеренә буйһонмайым, быны бөтәһе лә белә. Минең менән килешеүе ауыр, ләкин килешәһегеҙ икән, мин яҡшы дуҫ була беләм. Үҙемдең яҡындарымды - әсәйемде, ҡатынымды, улымды, апайымды бәхетле итергә тырышам, тик йәмғиәт минең турала нимә әйтер тип аптыранмайым. Былар мине ижадта ирекле итә лә инде.\nИжадсы азат булырға тейештер ул. Булат Йосопов кеүек. Хыялдарына тоғролоғо, кешелеклелеге, ижадына, шәхесенә ҡағылған һүҙҙәргә иғтибар итмәүе азат итә уны. Һәм ижадсы бер ҡасан да үҙ юлынан тайпылмаҫҡа тейеш. Булат Йосопов кеүек. Әлеге көндә режиссер "Беренсе Республика" тип аталған яңы художестволы фильм проектына тотондо. Ул "Бабич" фильмының логик дауамы буласаҡ. Был фильмдың 2018 йылда Башҡортостандың 100 йыллығын байрам иткән мәлдә экрандарға сығыуы көтөлә. Ә башҡорт киноһы, уның үҫеш кимәле хаҡында һәр кем үҙ фекерендә ҡалһын, әйҙә. Иң мөһиме, башҡорт киноһы ниндәй булырға тейешлеген аңлаған шәхестәребеҙ бар, уларға беҙ өмөттәр бағлайбыҙ.\nЯҙылған: 25.07.17 | Ҡаралған: 956


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺАҠ БУЛЫҒЫҘ: САМОКАТ ЕЛӘ! - 2021 - Мәҡәләләр\nҺАҠ БУЛЫҒЫҘ: САМОКАТ ЕЛӘ!\nҺуңғы йылдарҙа юлдарҙағы автоһәләкәттәрҙең иҫәбе-һаны юҡ. Ҡайҙалыр йәнтәслим ашығыусы машиналар маңлайға-маңлай төкөшөүҙән, әҙәм балаларын бәрҙереүҙән, тиҙлек яратыусы дыуамал йә иҫерек водителдәр ҡылығынан меңәрләгән ҡорбандар, тупаҫ итеп әйткәндә, себен ише ҡырыла ғына.\nКөндәлек яңылыҡтар сығарылыштарында был турала хәбәр ителмәгән көн һирәктер. Һәләкәт сәбәптәре, юл хәрәкәте ҡатнашсыларының әҙәп кимәле, хаяһыҙлыҡ, үҙенән башҡаны бар тип тә белмәү, эскән килеш машина йөрөтөү осраҡтары хаҡында күп яҙғаныбыҙ бар. Икенсе яҡтан, әҙәм файҙаланыуында машина һанының да бермә-бер артыуы күҙәтелә. Рәсәй буйынса шәхси ҡулланылышта бөтәһе 45 млн машина булһа, Башҡортостан илдәге тәүге тиҫтә лидерҙар иҫәбендә - республикала йәмғеһе 1,29 млн еңел автомашина бар, ә бына Өфөлә мең кешегә 500 машина тура килә. Шунан самалап ҡарағыҙ инде баш ҡалалағы бындай хәрәкәт тығыҙлығының ниндәй хәүеф һәм көсөргәнеш тыуҙырыуын.\nШул ғына етмәгәйне, әллә ҡайҙан яңы төр юл йөрөү саралары - электр самокаттары, моноцикл, гироскутерҙар пәйҙә булды. Еңел машина ғына түгел, хәҙер улар ҙа Өфө урамдарын - төп транспорт юлын, тротуарҙарҙы баҫып алды һәм шунда уҡ улар ҡатнашлығында юл-транспорт проблемалары башланды: юл фажиғәләре, ҡорбандар һаны артты. Бер үк ваҡытта самокатта йөрөүселәр ҙә арта бара һәм, тәбиғи, улар ҡатнашлығында юл ҡағиҙәләрен боҙоуҙар ҙа күбәйҙе. Күп уйлап та тормаҫтан, улар ҡаланың төп транспорт юлына төшөп китә һәм көтмәгәндә боролоштарҙан килеп сығып, авария сәбәпсеһе була, ҙур тиҙлек менән машиналарға бәрелә. Үлемесле хәүеф тыуҙырыуҙарына ҡарамаҫтан, ҡайһы бер самокатсылар машина юлдарында уҙышыуҙы уйын күреп алды: йәнәһе, кем алдараҡ, кем тиҙерәк! Етмәһә, эскән килеш елдереүҙән дә тартынмайҙар. Мәҫәлән, үткән шәмбе көндәренең береһендә ЮХХДИ хеҙмәткәре иртәнге сәғәт алтыла Өфө урамынан елдереүсе 30 йәшлек иҫерек ҡатынды туҡтата. Юл ҡағиҙәһен боҙоусы административ язаға тарттырыла һәм штраф түләтелә.\nЭлектр самокатында йөрөүселәр машина юлдарында ғына түгел, йәйәүлеләр өсөн дә ҙур хәүеф тыуҙыра. Ҡариҙел буйындағы дамба тротуарынан шәп тиҙлектә килгән самокатсы үҫмер малайҙы бәреп йыға. Һөҙөмтәлә зыян күреүсенең ҡулы, юл ҡырына бәрелеп, өс теше һына, мейеһе һелкенә. "Йәйәүлеләр өсөн һалынған был тротуарҙан өлкәндәр ҙә, коляскалы йәш әсәйҙәр ҙә, бала-саға ла рәхәтләнеп йәйәү йөрөй инек. Ҡаршыңа йә арттан килгән самокаттарҙан тайпылып өлгөрөп булмай, бик ҡурҡыныс. Шуға беҙ хәҙер ғаиләм менән унда сығып йөрөүҙе туҡтатырға мәжбүр булдыҡ. Йәл, ә яҡында ял өсөн башҡа ундай уңайлы, матур урындар юҡ", - тип һөйләй Сипайлово биҫтәһендә йәшәүсе ҡатын. Баш ҡаланың Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре юл ҡағиҙәләрен боҙоусы самокатсыларға ҡаршы аяуһыҙ көрәш башланы. "Электр самокаты" тигән махсус операция ойошторолоп, баш ҡалабыҙҙың Ленин, Зәки Вәлиди, Революцион, Мостай Кәрим урамдары, Октябрь проспекты, Ағиҙел яры буйында рейдтарға сыҡтылар. Әйткәндәй, рейдтың тәүге көнөндә генә лә самокатсылар тарафынан 13 юл ҡағиҙәһен боҙоу осрағы теркәлгән, ғәйеплеләрҙән 500-әр һум күләмендә штраф түләтелгән. Дөрөҫ, бындай административ яза йәйәүлеләр өсөн ҡаралған. Ә бына самокаттарҙың (моноцикл, гироскутер һ.б.), яңы төр хәрәкәт итеү сараһы булараҡ, айырым статусы юҡ, шуға күрә улар менән идара итеүселәр йәйәүле булараҡ ҡарала. "Өфөлә был йәһәттән ысын мәғәнәһендә вакханалия башланды. Самокаттарҙы прокатҡа биреүселәр ҙә ҡайҙа теләй, шунда шөғөлдәрен ҡороп ебәрә, тротуарҙарҙы баҫып ала, самокатсылар иһә йәйәүлеләр араһына барып инә һәм уларға ғына түгел, үҙҙәре өсөн дә ҙур хәүеф тыуҙыра", - ти республика парламенты спикеры Константин Толкачев. Ҡоролтайҙа депутаттар, юристар, эксперттар ҡатнашлығында булып үткән кәңәшмәлә ошо проблема тураһында һүҙ барған, ләкин самокатсылар хәрәкәтен көйләү буйынса аныҡ ҡына ҡарарға киленмәгән әле. Самокаттарҙа йөрөү өсөн айырым урындар булдырып, уларҙың хәрәкәт итеү биләмәһен сикләү ҙә дөрөҫ түгел, ти улар ошо хаҡтағы тәҡдимде тикшереп, сөнки хәҙер самокаттарҙа эшкә йөрөүселәр ҙә бар. Уларҙың урамдар буйлап хәрәкәтен тыйыу заманса һәм экологик зыянһыҙ индивидуаль транспорт төрөн юҡҡа сығарыуы бар. Шуға күрә хәрәкәт маршрутын түгел, самокаттарҙың тиҙлеген сикләү сараһын күрергә тәҡдим итә депутаттар. Ысынлап та, халыҡ-ара тикшеренеүҙәр һығымтаһында әйтелеүенсә, юл хәрәкәте ҡатнашсыларынан тиҙлекте сикләүҙе талап итеү бик күп ғүмерҙәрҙе һаҡлап ҡалыр ине. Мәҫәлән, сәғәтенә 50 км тиҙлек менән килгән машина бәрҙереүенең ни бары 20 проценты, ә 80 км тиҙлектәгеһенең 60 проценты һәләкәт менән тамамлана. Шул уҡ ваҡытта йәш буйынса сикләүҙе лә оноторға ярамай, бәләкәй балаларға электр самокаттарҙа йөрөүҙе тыйыу кәрәк. Был мәсьәләне тикшереү һуңында эксперттар Өфөләге велосипед юлдарын самокаттар өсөн дә файҙаланыу мөмкинлеген ҡарарға тәҡдим итте. Был сара байтаҡ ресурстар талап итһә лә, ғәмәлдәге федераль программалар ярҙамында эште хәҙерҙән үк башларға кәрәк, тине спикер. Ә әлегә - яңы транспорт сараһы өсөн юл хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләре законда нығытылып, юлдар һалынғансы - һаҡ булығыҙ: самокат елә!\nЯҙылған: 04.06.21 | Ҡаралған: 194


Яңы йылға Ҡарһылыу ғына етмәй ине » Табын\nНамаҙ арттарынан улына ла тиңен осратып бәхете асылһын инде, тип, оҙон-оҙаҡ теләктәр теләп ултыра ла бит, никах ваҡыты етмәгәндер, күрәһең. Ауылдың ситендә генә, урманға терәлеп тиерлек йәшәйҙәр шул. Йософо ҡыш тимәй, йәй тимәй, урмандан ҡайтып инә белмәй. Башҡалары ҡайһыһы ҡайҙа таралып бөткән. Оло байрамдарҙа ғына ҡайтып хәл белеүсәндәр. Яңы йылды нисәнсегә Йософ менән икеһе генә ҡаршыланы, быйыл да шулай булыр инде, иртәгәһенә, ҡустыларының тыуған көнөнә генә ҡайтһалар-ҡайтырҙар. Ярай, бәхеттәре булһын, Мәғүҙәнең уларға үпкәһе юҡ. Тормош бит ул - йә бурап-бурап ҡарҙар яуа, юл өҙөлә, йә елегеңә үткес һалҡыны йәнде өтә, машина боҙола, әҙме ни... Йософ та тыуған көнөн әҙәмсә байрам итмәгәнгә бошҡаны юҡ. Хәмер-фәлән тотмай, шау-шыу яратмай.\nБәй, улы ни, оло ҡапҡаны шар асып ҡуйҙы түгелме? Уңарсы булмай бер-бер артлы өс машина килеп туҡтаны. Эсенән таныш йөҙҙәр күренгәс, Мәғүҙәнең күҙенә йәш төйөлдө. "Яра, ҡайтмаһалар ни... иҫән йөрөһәләр - шул” тип, үҙ-үҙен генә алдап йыуатып йөрөгән икән дә! "Өй тултырып шаулап-гөрләп килеп кергән уландарын, ҡыҙҙарын, уларҙың хәләлдәрен, ейәндәрен күргәс кенә үҙенең шул тиклем дә һағышланған булыуын аңланы. Ҙур өй ҡунаҡ менән йәмле икән. Өҫтәл-эскәмйәләр керетелде, ашъяулыҡтар түшәлде. Ҡыҙҙары-килендәре йәһәтләп табын яраштыра башланы, буйтым тейәп килгәндәр уныһын-быныһын. И, донъя! Элек оло-ғара туйға ла ошо хәтле ризыҡ булмаҫ ине, әле бер ғәилә мәжлесенә генә лә өҫтәл һығылып тора.\nРәхәтләнеп ҡарҙа борхаланып уйнап кергән ейәндәре, уларҙы иркәләп орошҡан әсәйҙәре, йәүкәләгән атайҙары, туғандарҙың баласаҡ этлектәрен хәтерләп гөрләшеүҙәре... Арала бер ғаиләһеҙе булһа, аҙмы-күпме ваҡыттан хәбәрҙең осо барыбер уға барып тоташыр. Һәр саҡтағыса, Йософҡа төрттөрөп, кинәйәләп бер булдылар. Был табынға ни етмәй, тип уйынлы-ысынлы һанай башланылар ҙа, әлеге лә баяғы килен етмәй тигәнгә барып төртөлдөләр.\n- Ҡолаҡ итен сәйнәгән кеше юҡ, илаҡ-мыжыҡ сабый юҡ. Ятһа әҙер, торһа әҙер - әсәй таҙартҡан, бешергән, хәстәрләгән... Рәхәт тормош нийә!\n- Ярар, әсәйҙе лә ҡарарға кеше кәрәк. Был төпкөлгә ниндәй йүнле ҡыҙ килһен. Эшләргә эше юҡ, һөйләшергә тиңе юҡ. Йософ урманда ҡырағайлашып бөткән инде ул.\n- Унда берәй урман бәрейе менән йәшәп яталыр ул, беҙгә белдермәй генә!\n- Шулайҙыр, ана бит, исмаһам юҡ тип тә әйтмәй...\n- Берегеҙ ҙә белмәнегеҙ! Шыршы етмәй ҙә һуң! Шыршыһыҙ ниндәй байрам да, ниндәй Яңы йыл инде!\n- Эйй... ниндәй шыршы ти ул! Бына Йософҡа Ҡарһылыу етмәй, тибеҙ бит! Берәй Ҡыш бабай санаһынан ырғытып китмәҫ микән, уға тигән ейәнсәрен, вәт шәп булыр ине!\n- Юҡ, беҙгә шыршы кәрәк! Шыршы булмағас, беҙгә тигән бүләкте Ҡыш бабай ҡайҙа һалып ҡалдыра?\n- Шыршы ни...урманда инде...\n- Ҡараңғы төшөп бөттө бит инде, иртәрәк уйлайһы булған, исмаһам.\n- Иии, Йософҡа нимә инде ул. Күҙен йомоп та таба инде, ятҡа белә ләһә биләмәһен!\n- Яра, ҡәйнеш, балаларҙы илатмайыҡ йәмен ебәреп, булмаһа барып апҡайт берәй энәлекәйҙе, ә?..\n- Теге, барып йөрөгән бәрейеңде лә апҡайтып таныштыр!\n- Ысын әлеү, Йософ, әсәйҙе ыҙалатма, үҙең дә рәхәтен күр, тигәндәй, давай, буш ҡайтма, тап берәйһен!\n- Кәләш тапмаһаң, ҡайтып та йөрөмә!\nҠара, килешкәндәр былар! Күмәкләп йәбешмәһәләр инде байрам көндө. Яңғыҙҙың шул инде - төнгә ҡарай булһа ла сыҡты ла китте табын ташлап. Ә бит оҙаҡламай Яңы йыл етә, сәғәт телдәре 12-не һуҡҡас, Йософтоң тыуған көнө...\n-Шампандарҙы әҙерләмәйбеҙме, йәмәғәт?\n- М-дәәә...Шыршы ла юҡ, Йософ та юҡ!\n- Шаяртып әйткән булғайныҡ инде, бер-бер үсекмәне микән?\n- Үҙебеҙ ҙә артығын ҡыланып ташлайбыҙ ҡайһы берҙә... Йәй түгел дә тышта...\n-Эйе-е-е, тыш аяуһыҙ һыуытҡан, егерменән дә ҡалмайҙыр!..\n-Ярай, булмаһа, ултырышайыҡ. Йософ бәләкәй бала түгел, урманын һинән-минән яҡшыраҡ белә, бирешмәҫ.\n- Эскәнде яратмай бит ул, бәлки ҡарап ултырғыһы ғына килмәйҙер…\n- Юҡ! Йософ ағай шыршыға киткәс, апҡайтмай ҡалмаясаҡ!\n- Мин дә ялтырҙарымды килтерҙем элергә, матур буласаҡ, ивет!\nКиске ун бер тулып уҙҙы тигәндә, соланда дөбөрҙәгән тауыш ишетелде. Кем дә ишек яғына иғтибарын йүнәлтте. Бер заман өйгә ап-аҡ быуға уралып нимәлер күтәргән Йософ килеп керҙе. Кергән ыңғайы үҙенең дәһшәтле тауышы менән мәңге булмағанды:\n- Араҡы! Тиҙ генә араҡы! - тип ҡысҡырып та ебәрҙе.\nӨйҙәгеләр был көтөлмәгән хәлдән албырғап, бер ара ни эшләргә, ни әйтергә белмәй аптыранды. Шунан саҡ, әйтелгән баштарына етеп, ҡушҡанды эшләп, ыуарама килделәр. Сөнки Йософ күтәреп индергән нимә, шыршы түгел, ә бәлки ып-ысын Ҡарһылыу ине...\n- Зу-у-улечка...Зулечка, тим! Давай ҡыланма, ә! Бала-саға түгелһең дә инде! Не строй из себя наив-ную дурочку, хватит уже! Мин аңламайым, нимә, хаҡыңды күтәрмәксе булаңмы? Ике ай артыңдан йөрөнөм бит инде, нисә тапҡыр сәскә бүләк иттем, киноға апарҙым, кафела һыйландың! Нимә кәрәк һиңә тағы? Үҙең риза булдың килергә, бер кем дә машинаға һөйрәп керетмәне... Хәҙер нимә ломаешься... Миңә вис байрамды боҙҙоң! Һине саҡырғансы, лутсы икенсе берәйһен генә алып килһәм ошонда!\nҠыҙмасаланып алған тәтәй егет, әле генә матур һүҙҙәр менән юхалап, үпәсләп ултырған ҡыҙыҡайына екһенеп ҡараны. Матур йөҙөнә тимгел-тимгел ҡыҙыллыҡ-асыу йүгерҙе. Тегеһе, ҡурҡһа ла, егеттең ихтыярына ҡуйырға йыйынмауы күренеп тора. Инәлеү-ялыныу түгел, ҡымтыған ирендәренән бер һүҙ ҙә сыҡмай, туп-тура текләп тик тора.\n- Ниче, хәҙер үҙең артымдан йүгерәсәкһең, белдеңме! Табылған бында Ҡар батшабикәһе, тфү!\nЕгет ҡыҙҙы һелкетә тартып торғоҙҙо ла, йүнле-башлы кейенергә лә ирек бирмәй, тышҡа һөйрәкләне. Машина, ҡараңғылыҡты йырып, алға ынтылды. Бына инде, ҡала тибындағы ҡасабаның уттары ла күренмәҫ булды. Ҡайҙа ғына күҙ һалма - ҡараңғылыҡ диуары. Үсегеүҙән ирендәре яһил ҡымтылған егет шунда ғына машинаһын туҡтатты.\n- Риза түгелме? Улай булғас, машинанан төшөп ҡалаһың ошонда! Тиҙ генә бул!\nБөршәйеп кенә креслоға һеңгән ҡыҙ "Юҡ!” тигәнде аңлатып башын борҙо.\nӘле генә мөхәббәтен аңлатып алдында теҙләнеп торған кешенең ошондай ҡыш һалҡынында, төн уртаһында, етмәһә кеше заты юҡ урманда ташлап ҡалдыра алырлыҡ мәрхәмәтһеҙлеккә бара алырына ышанманы ҡыҙ, ултыра бирҙе. Теләгенә еңел генә ирешә алмауынан ғәрләнепме, әллә эскән хәмерҙең парынанмы, зиһене томаланған егет, ярһыуынан шарт-шорт ҡыланып ҡыҙҙы елтерәтеп сығарҙы.\n- Һуңғы тапҡыр һорайым - риза булаңмы-юҡмы? Нимә, үҙеңде әллә кем итеп тойған булаңмы? Йәнәһе ғорур,типа? Ниче, һындырырбыҙ уныһын да...\nҠыштың тыны өтөп алһа ла, әллә ҡыҙыҡайҙың башы эшләмәй, әллә кешеләрҙә яҡшылыҡ яуызлыҡтан күберәк булыуына ышанысы көслө, әллә ысынлап ғорурлығы әжәлдән көслөрәк, ул һаман "юҡ” тип баш һелкеүен белде.\n- Яра, артымдан йүгерә башлаһаң, может йәлләрмен, берәй километрҙан һуң ултыртып алырмын. Һыуыҡ һиңә уйын түгел, холҡоңдо ефәк кеүек шымартыр әле...\nЕгет машинаһына менеп ултырҙы ла, шатыр-шотор боролоп, ҡуҙғалып китте. Ҡыҙҙы көтәүелләберәк, яйыраҡ барҙы-барыуын. Әммә тегеһе шаңҡыуҙанмы, тиҫкәрелегенә барыпмы, урынынан ҡуҙғалмай тик торҙо...\n-И- и-и бәхетлеһең дә инде, Зуля! Әкиәт егете кеүек матур егет эләктерҙе, етмәһә машиналы, аҡсалы...\n- Һиңә рәхәт, сибәрһең шул! Кемде теләйһең, һә тигәнсе ҡарата алаһың!\nЭй көнләшкән була әхирәттәре Зуляға. Тапҡандар инде, сибәрлек тә булдымы бәхет. Эте-бетенең дә күҙе төшөп, ымһынып йонсота. Ҡыҙ-ҡырҡын, бисә-сәсә кеме егетен, кеме ирен ҡыҙғанып бер булалар. Күпме нахаҡ һүҙ күтәрәһең, күпме ғәйбәт уртаһында ҡалаһың. Күҙҙәрен майландырып, әшәке тәҡдимдәре менән йәнеңде ҡыйыуҙарынан хет пәрәнжә ябынып йөрө. Дәрестәрҙә, имтихандарҙа әллә нимә яуап бир, бер кем дә һинең уҡығаныңа, әҙерләнгәнеңә ышанмай. Йәнәһе – "блондинка,беләбеҙ инде”... Барыһы өсөн дә һин - тере ҡурсаҡ ҡына. Өләсәһендә бар ине бер тәтәй. Оҙон һары сәсле, ҡупшы тунлы һылыуҡай - Ҡарһылыу. Аҙаҡ буяуҙары ла уңып бөттө, ә ватылыуҙы белмәне. Сөнки ул пластмассанан ҡойолған – эсе буш бер нәмә. Ә Зуля бит пластиктан ҡойолған тәтәй түгел! Йәне бар, йөрәге, нескә күңеле, йәшәйешкә үҙ ҡарашы... Ниңә ул башҡаларҙың ҡалыплашҡан фекеренә тап килергә тейеш? Ниңә матур ҡыҙ бала аҡыллы ла, инсафлы ла булмаҫҡа тейеш? Ниңә ул үбешә лә белмәгән килеш "уйнаш” исемен күтәрергә, бер туҡтауһыҙ үҙенең матур булып тыуыуына үкенергә, башҡалар алдында һылыулығы өсөн аҡланып йәшәргә\nтейеш? Аҡыллы, тәртипле егеттәр яҡын килеп танышырға ла ҡурҡа, әрһеҙҙәренән нисек ҡотолорға белмәй ҡаҡшай... Бынауы Марат менән дә аптыраған көндән генә осрашырға риза булғайны. Бәйләнеп йонсотоусыларҙан ҡалҡан булмаҫмы тигәйне. Булды ти, һиңә! "Ата-әсәйем менән таныштырам” тип алдап килтермәһә, мәңге аяҡ баҫасағы юҡ ине был яҡтарға.\nӘкиәт егете, имеш... Бына хәҙер тамамланасаҡ инде был ҡурҡыныс әкиәт. Төн. Ҡара урман. Ә уның кейеме - ҡупшыҡай күлдәк өҫтөнән сөйҙән саҡ эләктереп өлгөргән куртка, йоҡаҡ колготкилы аяҡтарында - ситек кеүек кенә итектәр. Ә бындай сасҡауҙа һырма салбар, быйма, толоп кейеп, мамыҡ шәлдәргә уранһаң да, таң һыҙылғансы ҡатып үләһең билдәле. Яңы йыл төнөндә эт әҙәме лә урманда йөрөмәйәсәк. Һәр береһе лә мөғжизәне өйҙә көтөп алыуҙы хуп күрәсәк. Ә ул яңы йыл төнөндә мөхәббәтен осратырға тип теләк теләмәксе ине! Саф мөхәббәт, туй, бала-сағалар... Һәүетемсә генә матур тормош көтөү.\n...Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та: ә бит уның бәләкәйҙән яратып ҡараған әкиәте "Морозко” ине! Урман уртаһында һылыу ҡыҙ. Керпектәренә тиклем бәҫ ҡатһа ла, үҙен туңдырған Ҡыш бабайға :\n- Йылы миңә, Ҡыш бабаҡай, йылы, - тип яуаплап, туңып йығыла… Хәҙер уға ла сират еткән "әкиәтте ысын итергә”, ҡалай ҡыҙғаныс...\n-Был Йософто күптән шулайтып сығарып ебәрмәй!!! Махом табып алып ҡайтты ана, ҡыҫмаҡлағас!\n- Бесәйгә көлкө - сысҡанға үлем! Һеҙгә шул хахылдарға ғына инде ни булһа ла! Бала бында туңып үлә яҙған, и-и-и…\n- Эй, Ҡарһылыу! Исемең бармы һинең? Әллә Ҡарһылыу тип кенә йөрөтәйек тә ҡуяйыҡмы?\nҠатҡан итектәрҙе сисеп бәреп, йылы юрғандарға төрөп, спирт менән тәнен ышҡып, һылыуҡайҙы кеше рәтенә керетеп алдылар инде, шөкөр, шуға тауыштары көрәйгән, шаярырға телдәре асылды. Тегеһе бер заман эргәһенән бер мәлгә лә китмәй, балаһын ҡурсыған ҡарсығалай маташҡан Йософтоң күкрәгенә башын һалып илап ебәрҙе.\n- О-о-о, Ҡарһылыуыбыҙ ирей башланы!..\n- Ул иреп күләүек булмаҫ элек, әйҙәгеҙ, табынға ултырыша һалайыҡ!\n- Яңы йыл етте ләбаһаң!\n- Теләктәр бойомға ашһын!\n- Ысын Ҡарһылыу беҙҙә булғас, мотлаҡ теләктәр ҡабул буласаҡ индеү!\n- Зөләйха минең исемем,- ҡыҙҙың теле асылырлыҡ булған икән.\n- Вәт, әкиәт, ә! Ә был – Йософ!\nЗөләйха үҙенең ҡотҡарыусыһына күҙҙәрен тултырып саҡ күтәрелеп ҡараны. Ысынлап әкиәт! Әкиәт батыры бит был! Һалҡындарҙан һаҡлаусы, ел-бурандан ышыҡлаусы, ямандарҙан яҡлаусы!..Ҡыҙҙың йылмайып ебәреүенән йорт эсенә ҡот-нур керҙе. Өйҙәгеләрҙең йәше-ҡарты, һәммәһе лә күңел күҙе менән күрҙе быны. Байрам өсөн ысынлап та, шыршы түгел, Ҡарһылыу ғына етмәй торған, баҡтиһәң.


Жюри ағзаларын үҙенең сихри энергетикаһы һәм йырлауы менән таң ҡалдырған Мәскәү ҡалаһынан автор-башҡарыусы. Алтынай Заһитова – ярым финалының баһалар буйынса рекордсмены, «Йәшлек шоу-2020. Перезагрузка» Бөтә Рәсәй йәштәр фестивале финалисы.\nЗаһитова Алтынай Азат ҡыҙы. 2002 йылдың 4 апрелендә Өфө ҡалаһында тыуған. Мәскәү дәүләт университеты студенты. Бар ваҡытын музыка менән шөғөлләнеүгә бағышлай.\n«Йырҙарҙы мин бала саҡтан яҙа башланым, музыка мәктәбендә гитира классында белем алдым. Ике йыл «Дан» рок-группаһы составында йырланым. Әлеге ваҡытта рус, инглиз, башҡорт телендә 40 яҡын йырым бар. Планда ошо йырҙарҙы бер музыкаль альбомға берләштерергә. Шул сәбәпле үҙемдең командама музыка ҡоралында уйнай белеүсе, һәләтле йәштәрҙе эҙләйем», - ти Алтынай Заһитова.\n«Был проект миңә яҡшы тәҫьирттар бүләк итте, көндәлек тормаштан тылсымлы әкәиткә алып киткән кеүек булды. Ҡайһы бер хыялдарым тормошҡа ашты. Тыуған республикамдың төп сәхнәһендә сығыш яһауыма мин сикһеҙ шатмын», - тип уратҡлашты Алтынай.