25 октябрь — Башҡорт Википедияһы\n25 октябрь Викимилектә\n25 октябрь — григориан стиле буйынса йылдың 298-се көнө (кәбисә йылында 299-сы). Йыл аҙағына тиклем 67 көн ҡала.\nҠатын-ҡыҙҙарҙың тыныслыҡ өсөн көрәш көнө.\nГренада: Рәхмәт көнө.\nЛитва: Конституция көнө.\nЕр: Рәссамдар көнө.\nРәсәй: Таможня хеҙмәткәрҙәре көнө.\nРәсәй: Кабель сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө.\nРәсәй: Приморье крайы көнө.\n1839: Манчестерҙа беренсе тимер юл поездары расписаниеһы ҡуллланыла.\n1889: Эйфель башняһын төҙөү тамамлана.\n1955: Беренсе микротулҡынлы мейес эшләнә.\n1977: Советтар Союзында «СССР-ҙың халыҡ табибы» тигән маҡтаулы исем булдырыла.\n1990: Таулы-Алтай автономиялы өлкәһе үҙен республика итеп иғлан итә.\n1990: «Мөғжизәләр яланы» телеуйынының беренсе сығарылышы.\n2001: «Windows XP» системаһы ҡулланыуға тәҡдим ителә.\nНикольский Дмитрий Петрович (1855—1918), ғалим-табип, этнограф, антрополог. 1881 йылдан Екатеринбург өйәҙендә, 1882—1888 йылдарҙа Ҡыштым заводтарында земство табибы. Медицина докторы (1895, икенсе мәғлүмәттәр буйынса, 1897). Коллегия советнигы (1894). Фәнни хеҙмәттәре башҡорттарҙың антропологияһына һәм этнографияһына, халыҡ медицинаһына арналған. 1899 йылда нәшер ителгән «Башҡорттар: этнографик һәм санитар-антропологик тикшеренеү» тигән хеҙмәтендә дала һәм тау башҡорттарының антропологик үҙенсәлектәрен, уларҙың торлағын, традицион интерьерын, кейемен, башҡорт аш-һыуын, хужалығын, йолаларын, байрамдарын һүрәтләй. Урал тәбиғәт белемен яратыусылар йәмғиәтенең, Рус география йәмғиәтенең тулы хоҡуҡлы ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге Пермь ҡалаһынан.\nАфзал Таһиров (1890—27.09.1937), СССР-ҙың дәүләт, партия һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы. Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. 1928 йылдан ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының партколлегия секретары, 1931 йылдан — Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты, бер үк ваҡытта 1934 йылдан БАССР Яҙыусылар союзы рәйесе, 1936 йылдан Башҡортостан тел һәм әҙәбиәт ғилми-тикшеренеү институты директоры. Хәрәзм Халыҡ Совет Республикаһының Хеҙмәт ордены кавалеры (1923), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған совет әҙәбиәте һәм сәнғәте эшмәкәре (1934). Сәйәси золом ҡорбаны.\nҒайнанов Рашат Ғәбдрәшит улы (1925—1990), Татарстандың әҙәбиәт белгесе, тәржемәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Нәсибаш ауылынан.\nҒәлиев Миҙхәт Ғәббәс улы (1925—10.02.2002), йырсы (драматик баритон). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1955—1996 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. 1955 йылда Мәскәүҙә үткәрелгән Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1980). 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Сығышы менән Ҡазан ҡалаһынан.\nХафизов Нәриф Фаяз улы (1935—27.03.2003), дәүләт эшмәкәре. 1969 йылдан Кинофильмдар прокатлау буйынса Башҡортостан республика контораһының идарасы урынбаҫары, 1985 йылдан — идарасыһы; 1989—2003 йылдарҙа «Башкиновидеопрокат» производство идаралығы начальнигы. Рәсәйҙең һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре, Рәсәйҙең почётлы кинематографисы. Сығышы менән хәҙерге Үзбәкстандың Һырдаръя өлкәһенең Совея ҡасабаһынан.\nИшморатов Миңлерәйес Миңлеғәли улы (1940) — ауыл хужалығы, партия һәм дәүләт органдары ветераны, ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1979 йылдан халыҡ депутаттарының Стәрлетамаҡ район Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1983 йылдан КПСС-тың Ауырғазы район комитетының беренсе секретары, 1991 йылдан — халыҡ депутаттарының район Советы башҡарма комитеты рәйесе һәм бер уҡ ваҡытта 1992—1995 йылдарҙа район хакимиәте башлығы. Иҡтисад фәндәре докторы (2010), профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1992), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, «Почёт Билдәһе» һәм Халыҡтар дуҫлығы ордендары кавалеры. Ауырғазы (2000) һәм Стәрлетамаҡ райондарының (2008) почётлы гражданы.\nШәйхулов Алмас Ғәлимйән улы (1945), тел ғалимы-төрҡиәтсе. 1975 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2009 йылдан татар филологияһы кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (2001), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2011).\nГәрәева Гөлфирә Ниғәмәтйән ҡыҙы (1960), ғалим-әҙәбиәт белгесе. 1995 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. 2014 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (2011), профессор (2012). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2007).\nЯныш Ялкайн (Ялкаев Яныш Ялкаевич; (1906—17.09.1938), мари шағиры, прозаик, әҙәбиәт белгесе, ғалим-этнограф. СССР Фәндәр академияһының антропология һәм этнография институтында ғилми хеҙмәткәре. Сәйәси золом ҡорбаны.\nКейекбаев Жәлил Ғиниәт улы (1911—1968), ғалим-төрҡиәтсе, яҙыусы, йәмәғәтсе. 1944 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1949—1968 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1950 йылдан сит телдәр факультеты деканы, 1951—1968 йылдарҙа башҡорт теле кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1957—1961 йылдарҙа университеттың уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректоры. Башҡорт АССР-ының етенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Филология фәндәре докторы (1961), профессор (1961). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1967). Ленин (1967) һәм «Почёт Билдәһе» (1961) ордендары кавалеры.\nДьячков Александр Васильевич (1921—8.09.1961), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсылар полкының разведка отделениеһы командиры, кесе сержант. Дан орденының тулы кавалеры.\nИгишев Сөләймән Мөхәмәтйән улы (1893—1970), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1931—1960 йылдарҙа Баймаҡ районының Фрунзе исемендәге колхозы рәйесе. Ленин һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Ишмырҙа ауылынан.\nҒәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы (1903—5.04.1975), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының станоклы пулемёт тоҫҡаусыһы, гвардия рядовойы. Советтар Союзы Геройы (1944).\nПередельский Константин Григорьевич (1918—2001), ауыл хужалығы алдынғыһы, Баймаҡ районы хужалыҡтарының элекке механизаторы, механигы һәм бүлексә идарасыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.\nНурихан Фәттах (1928—18.02.2004), Татарстандың халыҡ яҙыусыһы (1998). 1965 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1978), Татарстандың Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районы Костин ауылынан.\nШарапов Салауат Марат улы (1948), юрист, судья, Баймаҡ район судының 1988—2009 йылдарҙағы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.\nАнощенко Николай Дмитриевич (1894—14.12.1975), кинорежиссёр, кинооператор, сценарист. 1927—1956 йылдарҙа Бөтә Рәсәй дәүләт кинематография институты уҡытыусыһы. Профессор (1940). Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. 1930 йылда Башҡортостан тураһында документаль‑этнографик фильмдар төшөрөүсе: «Азия сигендә» («На границе Азии»), «Совет әкиәте» («Советская сказка» — Әбйәлил районының «Красная Башкирия» совхозы тураһында), «Башкирка» (башҡорт аты хаҡында поэтик хикәйә). Рәсәй империяһының IV дәрәжә Изге Георгий ордены, СССР-ҙың Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Белгород ҡалаһынан.\nКоптяева Антонина Дмитриевна (1909—12.11.1991), СССР яҙыусыһы. «Урал йылғаһында» («На Урале-реке»; 1969—1978) һәм башҡа романдар авторы. Башҡортостанға сәфәренән һуң «Яратам һине, Башҡортостан» («Люблю тебя, Башкирия»; 1963) исемле очерк яҙа, артабан Башҡортостан һәм Татарстан нефтселәренә арналған «Ер бүләге» («Дар земли»; 1963) романынын ижад итә. III дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1950). Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1959, 1969), Халыҡтар Дуҫлығы (1979) һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Амур өлкәһенең Южный приискыһы ҡасабаһынан.\nВәлитов Октябрь Кәли улы (1934), комсомол, партия органдары һәм дәүләт хеҙмәткәре, юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим-философ, публицист. 2001—2016 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының Нефтекама филиалы директоры. Тарих фәндәре кандидаты (1969), философия фәндәре докторы (2000), профессор (2002). 1959 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Вена халыҡ-ара университетының (Австрия) һәм Башҡорт дәүләт университетының почётлы профессоры; Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2009), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1984); «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2009). Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2008). Нефтекама ҡалаһының һәм Яңауыл районының почётлы гражданы.\nЕгоров Валерий Борисович (1959), ғалим-инфекционист. 1989 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, 2000 йылдан — балалар инфекцион ауырыуҙары кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (2000). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\n25 октябрҙә тыуғандар\n1838: Жорж Бизе, Франция композиторы.\n1843: Глеб Успенский, Рәсәй империяһы яҙыусыһы.\n1864: Тоҡтағол Һатылғанов, Ҡырғыҙстандың халыҡ аҡыны.\n1881: Пабло Пикассо, Испания рәссамы.\n1909: Минғәли Нәҙреков, театр актёры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1976), Татар АССР-ының халыҡ артисы (1967).\n1920: Әмәт-Хан Солтан, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (1943, 1945).\n1926: Галина Вишне́вская, опера йырсыһы, театр режиссёры, педагог, актёр. СССР-ҙың халыҡ артисы (1966).\n1936: Виктор Ту́ров, кинорежиссёр, сценарист һәм педагог. СССР-ҙың халыҡ артисы (1986).\n1938: Тамара Сёмина, театр һәм кино актёры, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1978).\n1979: Михаил Галустян, Рәсәй юморисы.\n25 октябрҙә вафат булғандар\n1971: Михаил Я́нгель, СССР-ҙың ракета-космос комплекстары конструкторы, ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1959, 1961).\n1973: Бирҙин Ғәли Иркәбай улы, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, Советтар Союзы Геройы (1944).\n1999: Бату Мөлөков, композитор, Татар АССР-ының (1977) һәм РСФСР-ҙың (1981) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Татарстандың Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1984).\n2010: Валентина Гаганова, СССР-ҙың хеҙмәт алдынғыһы, туҡыусы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1959).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=25_октябрь&oldid=1087571 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 03:20 25 октябрь 2021 үҙгәртелгән.


Төбәктә бала яңылыш йөрәк дарыуы ашап үлгән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n15 октябрь, Шишәмбе\nТөбәктә бала яңылыш йөрәк дарыуы ашап үлгән\n13:47, 27 мая 2019 Хәл-ваҡиғалар\nТөбәктә бала яңылыш йөрәк дарыуы ашап үлгән Фото: Ксения Калинина\nӨФӨ, 2019 йыл, 27 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБашҡортостандың Баймаҡ районында ике йәшлек малай үлгән. «Башинформ» агентлығына сығанаҡ хәбәр итеүенсә, бала өйҙә йөрәк дарыуын тапҡан һәм уларҙы йотҡан. Уның хәле насарайғас, туғандары ашығыс ярҙам саҡыртҡан.\n«Медиктар малайҙы дауаханаға алып киткән. Дауаханала табиптар уны ҡотҡарырға тырышҡан, ләкин бала вафат булған», — тине әңгәмәсе.\nТөбәк Тәфтиш комитетының матбуғат хеҙмәтендә белдереүҙәренсә, әлеге осраҡ буйынса тәфтиш алды тикшереүе үткәрелә.\nТеги: ғәҙәттән тыш хәл, балалар


Баш ҡалала йәмәғәт транспорты өсөн күптән көтөлгән туҡталҡа асылды\nПушкин урамында 150 берәмек техника өсөн иҫәпләнгән майҙансыҡты төҙөүгә ҡала хакимиәте менән берлектә эшҡыуарҙар ҙа үҙ көсөн индергән. Бынан ары йәмәғәт автобусы водителдәре буш ваҡытын тығындарҙа түгел, махсус ҡулайлаштырылған урында ял итеп үткәрә ала.\nАвтобус водителе Михаилға билдәләнгән маршрут буйынса баш ҡаланы көнөнә бер нисә тапҡыр урарға тура килә. Иң мөһиме пассажирҙар хәүефһеҙлеге, шуға күрә юлдарҙа иғтибарлы булырға, ваҡытында ял итергә кәрәк. Быға тиклем тейешле шарттар булмаһа, хәҙер руль артындағылар буш ваҡытын махсус туҡталҡала үткәрә ала. Михаил Соколов, маршрут автобусы водителе: «Руль артында 20 йыл эшләйем. Майҙансыҡ булдырылыуы беҙҙең өсөн уңайлы, сөнки яҡында ғына тамаҡ ялғап алырға, кәрәк икән баҙар буйлап йөрөп килергә була. Быға тиклем туҡталыш Әхмәтзәки Вәлиди урамында ине, унда хәрәкәт шәп, тығындар ҙа булғылай, шуға иркенләп ил итеү мөмкин түгел». 150 автобусҡа иҫәпләнгән туҡталҡа төҙөү өсөн ҡала хакимиәте эшҡыуарҙарға ер менән ярҙам иткән, ҡойма тирәләй яҡтылыҡ фонарҙары урынлаштырған. Асфальт түшәү, тирә-яҡты төҙөкләндереү эштәре эшҡыуарҙар иңенә ятҡан. Әлегә майҙансыҡ буш, сөнки водителдәр улар өсөн бушлай туҡталҡа тураһында хәбәрҙар түгел. Шуға күрә Ғафури урамында ғәҙәттәгесә маршруттар теҙелеп киткән. Яҡшы яңылыҡ водителдәрҙе тиҙ арала урап сығыр тигән өмөттә Ленин районы хакимиәте. Альбина Йосопова, Өфөнөң Ленин районы хакимиәте башлығы: «Туҡталҡаны 2007 йылдан бирле көттөк. Уны асыу ике проблеманы хәл итә. Беренсенән, ике урам маршрут автобустары менән тулы, шуға күрә юлдарҙа тығындар барлыҡҡа килә. Киләсәктә ошонда водителдәр өсөн бүлмә, медицина пункты, ашхана асырға ниәт бар. Был халыҡты хеҙмәтләндереү кимәлен яҡшыртасаҡ». Киләсәктә ошондай майҙансыҡтарҙы Өфөнөң башҡа урындарында ла төҙөү күҙаллана. Был алым шәхси дәүләт партнерлыҡтың бер миҫалы.


Көләмәскә лайыҡ булыу мотлаҡ. Мәҙәктәр уйландыра һәм көс бирә.\n11 Ғинуар 2019, 17:58\nҒөмүмән алғанда, “Ағиҙел” һәм “Һәнәк” журналдары сайттарындағы мәҙәктәрҙе уҡыусыларыбыҙ йылы ҡабул итә. Әле беҙ мәшһүр Рәшит Солтангәрәевтың мәңге иҫкермәҫ лаҡаптарына барып етмәнек әле. Ул үсекләгән кешеләр һуңынан ҡыуанып йөрөй торғайны. Күренекле прозаик Тайфур Сәғитовтың әйткәне иҫтә ҡалған: “Рәшит бер мәл һорай, һиңә көләмәс сығарҙым, үпкәләмәйһеңме ул? – ти. Мин әйтәм: “Ниңә үпкәләйем, һин бит миңә реклама яһайһың. Шунан һуң дуҫым мине кәзекләмәй башланы. Ни булды, тип һорайым. Һиңә анекдот сығарһам, әллә кем булаһың да китәһең, тигән була”.\nМарк Твен үҙе хаҡында лаҡаптарҙы үҙе сығарған, йә, яллап яҙҙыртҡан.\nРәшит ағай 90-сы йылдарҙа Яҙыусылар съезы барғанда, иҫәп комиссияһы эшләгән арала, трибунанан тороп, сәғәткә яҡын ҡәләмдәштәре хаҡында көләмәстәрен һөйләне. Зал эсен тырнай-тырнай, тәгәрәп ятып көлдө. Эх, шуны телевидениеға яҙҙырыусы булмаған. Һуңынан Мостай Кәрим Рәшит ағайҙан һорай икән: “Бөтәһенә лә сығарғанһың, минең хаҡта бармы?”. Рәшит ағай: “Әлегә юҡ, ағай, сығарайыммы?” – тип һораған. Мостай ағай: “Ярай, булмаһын”, – тип яуап биргән.\nБына, һуңғы осорҙа ғына ижад ителгән көләмәс.\n– Ишеттегеҙме, Фәрит Әхмәҙиевтың “Робағиҙар”ы сыҡҡан.\n– Һүрәттәре шәп!\nЯҙыусыларҙың бер-береһенә сығарған көләмәстәренең, пародияларының һ.б. тамырҙары тәрәндә ята. Пушкин, Бабич һәм башҡалар замандаштарының исемдәрен әҙәби даирәләрҙә мәңгелеккә ҡалдырған.\nҮткән быуаттың 20-се йылдарында йәш совет республикаһының ҡайҙа барырға белмәгән яҙыусылары әҙәби салондарҙа һүҙ ярҙамында көс һынашҡан. Мәҫәлән, бер кистә иң ҡыҫҡа поэмаға, беҙҙеңсә әйтһәк, бәйге иғлан иткәндәр. Талап буйынса ижад емеше заманға ауаздаш (революция темаһы) һәм мөхәббәт тойғоһо менән һуғарылған булырға тейеш. Беренсе урынға Валерий Брюсов сыҡҡан.\n– Дорогая, уходи.\nКүрҙегеҙме, буржуаз хистәрҙән арынып бөтмәгән һәм заман һулышын ҡабул итә алмаған шағирҙар нисек күңел асҡан. Ҡыҫҡа һәм тос.\nӘйткәндәй, ҡыҫҡалыҡ таланттың – асылы, ләкин, гонорарҙың – ҡәйнәһе. Беҙ уйлап сығарған лаҡап түгел. Ошо йәһәттән иң ҡыҫҡа хикәйәгә үткәрелгән ярыш иҫкә төшә. Был бәйгелә беренсе урынды Эрнест Хемингуэй ала.\nБашҡортсаға тәржемә итһәк: “Бер ҙә кейелмәгән балалар ботинкаһы һатыла”.\nҺүҙ ҡеүәтенә хайран ғына ҡалырлыҡ. Бер генә юл, дүрт-биш кенә һүҙ, ә күпме кисерештәр, фажиғә, ҡайғы, юғалтыу, аҡланмаған өмөттәр.\nБылай уҡ күңелһеҙ хушлашмайыҡ, алда ике көн ял, дүшәмбе тағы эшкә. Ярай, быныһы ла үтер. Әлегә тағы ла бер бәләкәй генә лаҡап.\nТуҡһанынсы йылдар “Башҡортостан” гәзитенән мәғлүмәт.\n“Стәрлетамаҡ драма театрында Рәлиф Кинйәбаевтың “Айғырыңды үтескә бир!” комедияһының премьераһы булды. Банкеты шәп үтте”.\nЯрай, бөгөнгә етәрҙер.


Күҙе томаланған водитель - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nКүҙе томаланған водитель\nСтәрлетамаҡта ВАЗ машинаһы юлды йәйәүлеләр өсөн тәғәйенләнгән урындан сығыусы ҡыҙҙы бәрҙергән.ВАЗ водителе юлды светофорҙың ҡыҙыл утына үтергә тырышып ҡыҙҙы төкөй. Ҡыҙ һауала бер-нисә тапҡыр әйләнеп асфальтҡа килеп төшә. Ул иҫән-һау. Әле ҡала дауаханаһында ята. ВАЗ водителе йәшел ут яныуын, сәғәтенә 60 километр тиҙлектә китеп барыуын иҫбатларға тырышҡан. Теркәүестән видео күрһәткәс кенә, ул үҙенең ғәйепле булыуын таныған.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БУЯУҘАР МЕНӘН ЭШ ИТЕРЛЕК ӘЙТЕР ҺҮҘ, ИХТЫЯЖ БАР - 2021 - Мәҡәләләр\nБУЯУҘАР МЕНӘН ЭШ ИТЕРЛЕК ӘЙТЕР ҺҮҘ, ИХТЫЯЖ БАР\nХөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙға ябайҙан булмаған яҙмышлы милләттәшебеҙ, төп һөнәре - табип, вазифаһы буйынса күп йылдар дәүләт хеҙмәткәре булып эшләгән, йөрәк ҡушыуы буйынса - һәүәҫкәр рәссам Мөнир Риза улы ӘБҮБӘКИРОВ хаҡында һөйләмәксемен. Уның күңел донъяһы һәм йәшәү рәүеше башҡалар өсөн дә асыш булыр, тип уйлайым.\nМөнир Риза улы халҡыбыҙға тимерҙәй ихтыярлы полководец, шул уҡ ваҡытта нескә күңелле шағир-импровизатор Салауат батыр менән бөйөк халыҡ шағиры Рәмиҙе биргән бәрәкәтле Салауат ерендә тыуып үҫә. Рәмиҙең шиғри юлдары менән әйткәндә, "Йүрүҙәнкәй аға бормаланып, бормалары һайын бер ауыл"дарҙың береһе - Арҡауылдан Мөнир Риза улы ла. Ошо факт үҙе генә лә күп нәмә хаҡында һөйләй булыр, ләкин бөйөктәр менән бер үк һыуҙы эсеп, бер үк һауаны һулап үҫеп килгән бала ошо ер бүләк иткән тәбиғи таланты хаҡында үҙе лә белмәй әле. Фәҡәт рәсем дәрестәрендә еңел генә һыҙмаҡлап төшөргән һүрәттәренә һоҡланып, уҡытыусыларының: "Сынъяһау кеүек эшләгәнһең бит!" - тип маҡтап-күтәрмәләп ебәреүҙәре малайҙың күңелен үҫтерә. Көндәрҙең береһендә Мөнир механизатор булып эшләгән атаһының да бер-ике генә һыҙмаҡлауҙан хасил булған әтәс һүрәтен күреп, ғәжәп ҡыла. Атаһының: "Һүрәтте бына ошолай эшләйҙәр!" - тигән һүҙҙәре бөгөн дә ҡолаҡ төбөндә яңғырап киткәндәй. Кем белә, уҡыу эләккән булһа, Риза ағай ҙа, бәлки, билдәле рәссам булып китер ине. Хәйер, халҡыбыҙ - бөйөк ижадсы ул, һәр башҡорттоң күңел түрендә үҙе генә белгән хазина - бол яталыр, ләкин ул уны шарран-яра тышҡа сығарырға, башҡаларға белдерергә ашыҡмай. Эске хазина башҡортомдоң тышҡы тәбиғәтендә шулай ҙа барыбер һынлана, уның әҙәпле, кешелекле ғәмәлдәрендә күренә. Юҡҡа ғынамы ни, кеше психологияһы белгесе, һынсыл Толстой башҡорттарға эйәләгән, улар менән дуҫлыҡты юғары баһалаған.\n...Арҡауыл урта мәктәбен тамамлап, медицина институты студенты булып киткәс тә әле йәш егет күңел түрендәге мая - һүрәт төшөрөү һәләтен ғәмәлгә ашырыу теләге менән янмай. Дөрөҫ, мәктәптә лә, институтта ла уның рәсем төшөрөргә оҫталығын күреп, стена газетаһы сығарыуға, башҡа төрлө яҙыу-һыҙыу эштәренә йәлеп итәләр. Ҡарышмай егет, ҡулы белгән шөғөлдө "һә" тигәнсе башҡарып та ҡуя. Хәҙер, үҙе әйтмешләй, ғүмер буйы ул ана шулай күңел биреп атҡара хеҙмәт бурысын. "Беҙ, ауыл балалары, бәләкәйҙән эшкә өйрәнеп, уны еренә еткереп башҡарырға күнеккәнбеҙ, был беҙҙең ҡанға һеңгән", - ти Мөнир Риза улы. Асылындағы даланы институт тамамлап, тыуған районына эшкә ҡайтҡас та үҙен әлегә әллә ни һиҙҙермәй. Хәйер, баштан-аяҡ эшкә сума йәш белгес, үҙен башҡа берәй шөғөлгә бүлгеләргә ваҡыты ла ҡалмаған булғандыр. Тәүҙә район санэпидстанцияһында табип булып эшләй башлай. Уның ойоштороу һәләтен тиҙ күрәләр һәм район Советы секретары, аҙаҡ район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләйҙәр, район депутаты итеп һайлайҙар. Хатта Һаҡлыҡ банкының район бүлексәһе идарасыһы булып та эшләргә өлгөрә. 1995 йылда өмөтлө йәш кадрҙы Өфөгә саҡыралар. Бында ул БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙа ойоштороу бүлеге белгесе, ике-өс йылдан БР Кеше хоҡуҡтары буйынса уполномоченный урынбаҫары булып, хаҡлы ялға киткәнсе эшләй.\n- 55 йәштә тыуған көнөмә балаларым буяу-бумала йыйылмаһы, рамланған бер нисә киндер полотно бүләк иткәйнеләр, һүрәт төшөрөүгә ныҡлап тотоноуым шунан башланды ла инде, - тип һөйләй Мөнир Риза улы. - Әле хаҡлы ялда башкөлләй ижадҡа бирелеү өсөн форсат тыуҙы ла һымаҡ, ләкин миңә һаман ваҡыт етмәй, сөнки спортты ла ташлағы килмәй: волейбол, өҫтәл теннисы менән шөғөлләнәм, ҡыш саңғыла йөрөйөм...\nӘйткәндәй, етенсе тиҫтәне ҡыуыуына ҡарамаҫтан, әңгәмәсебеҙ һаман да йәштәрсә төҙ, еңел кәүҙәле, теремек ир азаматы. Күренеп тора: спорт күнекмәләре лә, ижад шөғөлө лә көс-ҡеүәт бирәлер уға. Хәйер, ижад итеү өсөн генә түгел, тәбиғи баҫалҡылығы менән әйтеп еткермәһә лә, һөйөклө ҡатыны Флорида ханым өсөн дә уның сәләмәт, позитив, көслө булыуы бик кәрәк. Ни өсөн тигәндә, 20 йылдан ашыу инде хәҙер Мөнир Риза улы аяуһыҙ яҙмышҡа дусар булып, түшәктә ятҡан ҡатынының эргәһенән китмәй тәрбиәләй, бала ҡараған кеүек эскерһеҙ хәстәрлекләй. Ирле-ҡатынлы Әбүбәкировтарҙы бер-бер береһенә тоғролоҡло пар аҡҡоштар миҫалына хас легендаға тиңләге килә, ләкин яңғырауыҡлы һүҙҙәр улар өсөн түгеллеген дә аңлайым: көндәлек ҡаһарманлыҡ улар өсөн күптән ҡабул ителгән, күнегелгән тәбиғи күңел торошо. "Мөниргә рәхмәтлемен ғүмерем буйына. Хоҙай Тәғәлә ҡәҙерлемә артабан да көс-ҡеүәт өҫтәп, йәне-тәненә сәләмәтлек биреп торһон инде, тип теләйем. Ул - минең донъям, өмөтөм, ҡулдарым, аяҡтарым. Бындай кешеләр һирәк, улар алтынға бәрәбәр", - ти Флорида ханым.\nӘбүбәкировтарҙың пар ҡанаттары булып үҫеп еткән ҡыҙҙары Элиза менән Алиса икеһе лә матур ғаилә ҡороп, ата-әсәләренә Мансур, Сәйет, Иҙрис, Кәрим, Әмир исемле тәүфиҡлы ейәндәр бүләк иткәндәр. "Кейәүҙәребеҙҙән дә уңдыҡ, - тип ҡыуана ҡыҙҙарҙың ата-әсәһе. - Эсмәй-тартмайҙар, бына тигән эшмәкәр, булдыҡлы балалар. Элизалар ғаиләһе әле - Дубайҙа, Алисалар Төркиәлә контракт буйынса эшләйҙәр..."\nЭйе, бөтәһе лә һәйбәт һымаҡ, тимәк, күп йылдар күңелдә һаҡлап йөрөтөлгән хазинаны тышҡа сығарырға, киндергә төшөрөргә форсат тыуған күптән. Шулай итеп, өлгөрөп еткән күңел ихтыяжы үҙ емештәрен бер-бер артлы бирә башлай: камил теүәллектәге, профессиональ кимәлдәге картиналар ижад ителә. Тәүҙә үҙе өсөн эшләһә, тора-бара бик күп һүрәттәрен туғандары, дуҫтарына бүләк итә. Һәр бер полотно һайын оҫталыҡ та арта бара. "Күңелдә һәр ваҡыт буяуҙар менән киндергә төшөрөрлөк әйтер һүҙ, ихтыяж була", - ти рәссам. Пейзаж оҫтаһы булараҡ, уның әйтер һүҙе иһә, әлбиттә, тыуған еренә, күпте күргән Йүрүҙәненә, Ҡаратау һырттарына, ҡасандыр атаһы ҡара тирен һыпырып иген иккән баҫыу-ҡырҙарына, әсәһе менән бесән сапҡан сәскәле туғай-аҡландарына, тыуып-үҫкән ата йортона һөйөү һүҙе, уларҙы һағыныу тойғоһо.\n- Һүрәт төшөрөү техникаһына, буяуҙар гаммаһын һайларға үҙаллы өйрәндем. Ә өйрәнер өсөн ҡат-ҡат эшләргә, төҙәтергә, ҡайһы бер әҫәрҙәрҙе хатта юҡ итергә лә тура килде. Живопись серҙәренә төшөнөргә интернет та ҙур мөмкинлектәр асты, - тип һөйләй рәссам. - Үҙем яратҡан оҫталарҙың меңәрләгән картиналарын ҡабат-ҡабат ҡарап сығырға, анализларға тура килде...\nШуныһы ғәжәп: Мөнир Әбүбәкиров үҙ картиналарын күбеһенсә натуранан түгел, яттан, күңел һәм күҙ хәтеренән, бала саҡ иҫтәлектәренән сығып төшөрә. Мәҫәлән, "Ҡаратау урмандары" серияһынан пейзаждар, "Ҡаратауҙа яҙ", "Ҡылған", "Бейек үләндәр", "Ҡышҡы миләш", "Йүрүҙән буйында", "Күк әрем", "Көҙ", "Көнбағыштар", "Баҫыуҙа", "Алмағастар сәскәлә", "Ҡурай менән натюрморт", "Тыуған йорт" һәм башҡа картиналары ана шундай үҙенсәлекле ысул менән ижад ителгән. Был әҫәрҙәрҙә, әйтерһең дә, тыуған яҡ моңдары сыңлай, сәскәләр, яңы сабылған бесән еҫе аңҡый, күпте күргән Йүрүҙәндең тын ағышы ишетелгәндәй...\nРәссамдың ижад өлгөләре уның сәнғәтте баһалай белеүсе яҡташтары булышлығында тыуған Арҡауылында күргәҙмәгә ҡуйыла, "Башҡортостандың беҙ яратҡан рәссамдары" конкурс-проектында ҡатнашып, 2 меңдән ашыу картиналары ҡуйылған 108 рәссам араһында еңеүсе булып сыҡҡан алтау иҫәбендә Мөнир Риза улы иң күп тауыш йыйыуға өлгәшә. Онлайн форматта үткән был проектты миллиондан ашыу кеше ҡарай. Әлеге ваҡытта Мөнир Әбүбәкиров баш ҡалабыҙ Өфөлә шәхси күргәҙмәһен үткәреү мөмкинлеген эҙләй, ләкин беҙҙә һәүәҫкәрҙәргә юл ярыуы бик ҡыйын, күргәҙмә залдары һәм бөтөн иғтибар профессионалдар өсөн генә эшләй. Һәүәҫкәр ижадтың башҡа төрҙәре, әйтәйек, фольклор коллективтары, вокал һәм бейеү төркөмдәренә үҙ таланттарын күрһәтеү, оҫталыҡтарын камиллаштырыу өсөн тәғәйен ниндәй ҙә булһа майҙансыҡтар, мәҙәниәт һарайҙары, телепроекттар бар, ә бына һәүәҫкәр рәссамдар был йәһәттән дәүләт һәм йәмәғәтселек иғтибарынан ситтә ҡалып, үҙ йүндәрен үҙҙәре күрергә мәжбүр. Баш ҡалала уларҙы берләштергән берәй ижади ойошма төҙөлөп, шәхси күргәҙмәләр ойоштороу хәстәрлеген күреүсе, һәүәҫкәр рәссамдарҙың күргәҙмәләре өсөн зал табырға булышлыҡ итеүсе бағыусылар кәрәк ине. Был Мөнир Әбүбәкировтың ғына түгел, күп һәүәҫкәрҙәрҙең теләге. Тик уны кем ишетер?\nЯҙылған: 25.06.21 | Ҡаралған: 120


Ижад һәм йәмғиәт. - Юлдаш\nХаликова Ирина Нисек онотайым\nЙәнем - ТХЙ - Иҫәнсурин Заһир\nИжад һәм йәмғиәт.\nИжад һәм йәмғиәт. https://bash.news/yuldash/3313_izhad-hem-jemhiet\n07 авг, 09:04\nИжад кешеләренә һәләттәрен, йәшерен таланттарын асыр өсөн әлеге көндә бөтә мөмкинлектәр һәм, хатта, мөмкин булмаған яҡтар ҙа бар. Экрандарҙа көн дә яңынан-яңы проекттар булдырыла, уларҙың күбеһендә ябай халыҡ вәкилдәре ҡатнаша. Ниндәй улар – ижад кешеләре, ижадһыҙ донъя – күңелһеҙ донъя булыр инеме? Йәштәр араһынан ижадҡа ынтылыусылар байтаҡмы?\nТапшырыу авторы – Айгөл Хисамова.\nСтудия ҡунаҡтары: Билдәле шағирә Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина һәм йәш йырсы Гөлнур Ҡарабулатова.\nФәрзәнә Ғөбәйҙуллина. Ижад кешегә ыңғай йоғонто яһай. Әҙәбиәт, мәҙәниәт аша ул бейеклектәргә ынтыла, яҡтылыҡҡа тартыла. Яҙыусылар борон-борондан ҙур роль уйнаған. “Хатта батшалар ҙа шағирҙар алдында баш эйгән,”- тип тиккә генә әйтмәйҙәр. Яҙыусының фекере ҡағыҙҙа сағыламы, йәки телдән телгә, халыҡ ижады аша килеп еткәнме, әлбиттә, көслө йоғонто яһай. Яҙыусы менән йәмғиәт бәйләнеше бик ҙур. Йәмғиәтһеҙ яҙыусы булмай. Йәмғиәттең торошон, халыҡ тормошон яҙыусы үҙенең ижадында сағылдырмай икән, уны халыҡ ҡабул итмәйәсәк. Бөгөнгө шиғриәттә ысын, төплө, шағирҙар бихисап. Ижады көслө булған яҙыусы онотолорға тейеш түгел, шуға ла яҙыусы ижады менән таныштырыу һәм шәхсән яҙыусының үҙенең халыҡ менән аралашыу бик ныҡ кәрәк. Халыҡ менән осрашыуҙар беҙгә көс, дәрт бирә. Үҙеңдең һәләтеңде үҫтереү, даирәңде киңәйтеү өсөн башҡаларҙың ижады менән танышырға кәрәк. Һәр ижадтан кеше фәһем ала. Ижад өлкәһендә эшләгән йәштәр байтаҡ, тип әйтергә була. Юғары уҡыу йорттарында ойошторолған әҙәби түңәрәктәр ҙур роль уйнай.\nГөлнур Ҡарабулатова. Атайымдың һәм әсәйемдең ижад кешеләре булыуы миңә ныҡ йоғонто яһаны, тип әйтергә була. Был һөнәрҙе һайлағанға бер ҙә үкенмәйем. Ҡатмарлы булһа ла, ыңғай яҡтары күберәк. Артист үҙ юлында бер нисә этап үтергә тейеш. Тәүге сиратта үҙ өҫтөндә эшләп, үҙенә исем яһай, ҡабатланмаҫлыҡ стиле барлыҡҡа килергә тейеш. Кеше ысынлап та талантлы, һәләтле булһа, уның үҫеше бер ҡасан да туҡтап ҡалмай. Әлеге ваҡытта мин профессиональ музыкаль белем алам. Йырҙарымды йылдан-йыл яҡшыртып барам, тип уйлайым. Үҫмер сағымдағы йырҙар күберәк мөхәббәт, ҡыҙҙар-егеттәр тураһында булһа, әле инде холҡомдо, тормошомда булған ваҡиғаларҙы сағылдырған йырҙар урын ала. Яҡшы, етди музыканттар менән эшләйем. Шуға үҙемдең ижадымды ысын ижад тип һанай алам.


Сауҙа үҙәктәрендә үҙгәртеп ҡороуҙар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nСауҙа үҙәктәрендә үҙгәртеп ҡороуҙар\n03 апреля 2018 — 15:36 ГТРК «Башкортостан»\nРәсәйҙә барлыҡ сауҙа үҙәктәрендә кинотеатрҙар һәм балалар өсөн уйын комплекстары беренсе ҡатҡа күсереләсәк. Дәүләт Думаһында тиҙҙән ошо турала закон проектын әҙерләү ҡарала. Сауҙа үҙәктәре быйыл уҡ тейешде үҙгәртеп ҡороуҙарға тотонор, тигән ышаныс белдерҙе түбәнге палатаның именлек һәм коррупцияға ҡаршы көрәш комитеты вәкиле Анатолий Выборной. 25 мартта Кемеровола “Ҡышҡы сейә” сауҙа-күңел асыу комплексында сыҡҡан янғында 64 кешенең, шул иҫәптән 41 баланың ғүмере өҙөлдө. Асыҡланыуынса, бында кинотеатрҙар һәм балалар өсөн уйнау урындары өҫкө ҡатта урынлашҡан булған.


Йылытыу миҙгеле асыҡ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБыйыл был ҡарар һауа торошона ғына бәйләнмәгән. Көҙҙөң тәүге һыуығы менән кисекмәҫтән йылы биреү дауахана өсөн ғәҙәттән тыш хәл түгел. Эшселәр бында йәй буйы йылытыу селтәрен төҙөкләндереү менән шөғөлләнгән. Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһының йылытыу ҡоролмаларының эшен ресурс тәьминәте хеҙмәте белгестәре комиссияһы ҡабул итә. Йылының палата торбаларына барып етеү-етмәүен иһә Рәмил Биҡҡужин шәхсән тикшереп сыға. Дауаланыусылар бында йылыны 15 сентябрҙә үк тойҙо. Ошо көндөң кисенә башҡаланың бар дауаханалары, балалар баҡсалары һәм мәктәптәре йылытыла башланы. Йылытыу миҙгелен асыу тураһындағы ҡарарҙы хакимиәт етәкселеге ҡабул итә. Артабан сиратта фатирҙарға йылы биреү. БашРТС-тың Өфөләге беренсе ҡаҙанлыҡтар цехы башҡаланың көньяҡ өлөшөндәге торлаҡ йорттарҙы йылытыу өсөн яуаплы. Быйыл бында ла етди төҙөкләндереү эштәре башҡарылған. Йыһаздар яңыртылған. Ҡоролма фатирҙарға йылы тапшыра башларға әҙер. Хакимиәттең махсус ҡарары ҡына көтөлә. Хәйер, фатир хужаларының, теләгән осраҡта, йылы биреү ваҡытын тиҙләтеү хоҡуғы бар. Йылытыу миҙгелен асыу мәсьәләләренә арналған матбуғат конференцияһында йорттарҙы йылыта башлауҙың шартлы датаһы тураһында хәбәр ителде. Старт 21 сентябргә билдәләнгән. Раҫланған нормативтар буйынса иһә фатирҙар тик 5 көн тоташ һауа температураһы 8 градус йылынан артмаһа йылытыла башлай. Быйыл ҡағиҙәгә һауа торошо ғына йоғонто яһамай. Йоғошло сир таралыуын иҫкәртер өсөн дә уңайлы йылы мөхит кәрәк. Гидрометеорология хеҙмәтенең оҙайлы күҙаллауҙарына ҡарағанда киләһе аҙнала республикала һалҡын көндәр менән яуым-төшөм һаҡлана, төнъяҡ райондарҙа хатта ҡар яуыуы көтөлә.


14 Май , 11:00\nТүбәнге Әрмет ауылында әлеге ваҡытта бер генә иҫән һуғыш ветераны ҡалған. Ауыл биләмәһе советы, ветерандар советы рәйесе, мәктәп, мәҙәниәт һәм китапхана хеҙмәткәрҙәре Рәшит Хәким улының хәлдәрен һәр ваҡыт белешеп тора.\nБыйыл да, илебеҙҙә Бөйөк Еңеүҙең 77 йыллығын ҡаршылағанда, беҙ ҡәҙерле ветераныбыҙҙы хөрмәтләп, ҡотлап үттек. Шулай уҡ "Берҙәм Рәсәй" партияһының Стәрлетамаҡ бүлексәһе исеменән депутат Мансуров Рәмил Ғәбдрәшит улы байрам менән ҡотлап күстәнәстәр тапшырҙы.\nАвтор:Түбәнге Әрмет ауыл китапханаһы.


Башҡортостанда туристар өсөн яңы сервис эшләй башланы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n11:46, 26 марта 2019 Иҡтисад\nБашҡортостанда туристар өсөн яңы сервис эшләй башланы Фото: скриншот\nБашҡортостанда туристар өсөн яңы сервис — gotorb.ru интернет-ресурсы эшләй башланы.\nСайтта Башҡортостан, республиканың тау саңғыһы курорттары, шифаханалар, ял базалары, кемпингтар тураһында мәғлүмәт, балалар ялы, экстремаль һәм профилле туризм өсөн тәҡдимдәр, ҡунаҡхана, хостел, ресторан, кафеларҙың координаталары бар.\nШулай уҡ сараларҙың анонсы баҫылған.\nМенеджерҙар менән бәйләнеш формалары бар. Мәғлүмәт рус, инглиз һәм ҡытай телдәрендә бирелгән.


Өфөлә республика прокуратураһы хеҙмәткәре - БР Прок уратураһы Федераль закондарҙы күҙәтеү идаралығының иҡтисад, һалым түлә ү һәм эшҡыуарлыҡ өлкәһендә закондарҙың үтәлешен күҙәтеү бүлеге про куроры Сергей Чистяков хулигандар тарафынан йыртҡыстарса туҡмалып д онъя ҡуйҙы.\nЕтеһенән һигеҙенсе майға ҡараған төндә 22 - 24 йәшлек дүр т иҫерек егет Чистяковҡа Рыльский урамында, ул йәшәгән ихатала, һөжүм итә.\nаяҡтан йыҡҡас, типкеләй башлайҙар. Әммә нисек тә ул фатирын а ҡайтып етергә көс таба, яҡындарын тынысландыра һәм йоҡларға ята. Әм мә иртә менән уяна алмай. Экспертиза асыҡлауынса, ул сәғәт иртәнге д үрттәрҙә, баш һөйәге йәрәхәттәренән һәләк була.\nӘлеге ваҡытта енәйәтселәрҙең шәхестәре асыҡланған. Улар б арыһы ла Өфөлә, Сипайлово биҫтәһендә йәшәй. Уларҙың береһе һигеҙенсе майҙа уҡ ҡулға алына, ҡалғандары һуңыраҡ эләгә. Кеше ғүмерен ҡыйыусыл арҙың\nөсәүһенә ҡарата ҡарата енәйәт эше асылған, дүртенсеһенең яҙ мышы ошо көндәрҙә хәл ителәсәк.\n- Әле беҙ һәләкәткә килтергән ваҡиғаға нимә сәбәп булып т ороуын асыҡлайбыҙ, тик бөгөн үк был хәлдең Чистяковтың эшмәкәрлеген ә бәйле булмауын әйтергә мөмкин, - тине журналистар менән осрашыу ва ҡытында БР прокуроры урынбаҫары Салауат Кәримов.\nБР Эске эштәр министрлығынан "БАШвестЪ" гәзитенә хәбәр ит еүҙәренсә, Сергей Чистяков магазиндан фатирына ҡайтып килешләй, артыҡ ш аулаусы егеттәргә шелтә яһай. Улары яуапты оҙаҡ көттөрмәй...\n- Был ваҡиғаға шаһиттар күп була, алда ял көндәре көтә, к өн йылы, халыҡ урамда. Тик бер кем дә ҡыҫылырға, Сергейға ярҙам итергә уйла п та бирмәй, хатта милиция ла саҡыртмай, - тип әсенә Салауат Кәри мов.\nСергей Чистяковты унынсы майҙа ерләнеләр. Коллегалары уны\nасыҡ, изге күңелле, яуаплы һәм компетентлы хеҙмәткәр тип хәтерендә ҡалд ырасаҡ. Республика прокуратураһында ул 1997 йылдан башлап эшләй, айы рыуса мөһим эштәр буйынса өлкән тәфтишсе була. Һуңғы вазифаһында у л бер - ике аҙна ғына эшләп өлгөрә.\nСергей Чистяковтың ҡатыны һәм һигеҙ йәшлек ҡыҙы ҡалды.


«Рәсәй – ваҡыт буйлап сәйәхәт» акцияһында еңеүсе билдәләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Рәсәй – ваҡыт буйлап сәйәхәт» акцияһында еңеүсе билдәләнде\n13:53, 30 апреля 2013 Йәмғиәт\nФото: Эльза Тимерғәлиева\nӨфө ресторандарының береһендә ашнаҡсы булып эшләгән Кирилл Гусев «Рәсәй – ваҡыт буйлап сәйәхәт» акцияһында еңеүсе булды, уға төп приз — «Лада-гранта» автомобиле тапшырылды. Башҡа ҡатнашыусыларҙы күпкә артта ҡалдырып, ул 4181 дөрөҫ смс-хәбәр ебәргән.\n27 апрелдә Телеүҙәктә ойошторолған тантаналы сараға еңеүсе ҡатыны һәм улы менән килде. Бәйге тураһындағы тәьҫораттары менән бүлешеп, ул акцияны ойоштороусыларға рәхмәтен белдерҙе.\nКонкурсҡа йомғаҡ яһау тантанаһына Башҡортостандың төрлө төбәктәренән ҡунаҡтар килде. Уларҙың күптәре шулай уҡ әүҙемлек күрһәткәндәре өсөн акцияны ойоштороусыларҙан һәм партнерҙарҙан бүләктәр һәм ҡиммәтле приздар менән наградланды.\nГеннадий Родионов, Нәзифә Ҡадырова, Айҙар Ғәлимов, Роберт Юлдашев кеүек танылған артистарҙың, шулай уҡ «Холмичи» ансамбленең сығыштары байрамға тағы ла йәм өҫтәне.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Рәсәй – ваҡыт буйлап сәйәхәт» акцияһы «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының, «Ижтимағи электрон гәзит»тең һәм «Республика Башкортостан» гәзитенең мәғлүмәти ярҙамы менән 25 мартта старт алғайны. «Россия — Башкортостан» медиахолдингының бөтә каналдарында йәмғеһе 30-ға яҡын сюжет күрһәтелде, акция сиктәрендә республиканың төрлө райондарынан 25 мең 64 смс-хәбәр ҡабул ителде.\nАкция тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән «Ижтимағи электрон гәзит» биттәрендә һәм проекттың рәсми сайтында танышырға мөмкин.\nТеги: телевидение,акция,ваҡыт буйлап сәйәхәт


Һәр бала туған телен өйрәнергә хоҡуҡлы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Һәр бала туған телен өйрәнергә хоҡуҡлы\nҺәр бала туған телен өйрәнергә хоҡуҡлы 25.10.2017 // Белем һәм тәрбиә / Телгенәм - бергенәм\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғоловтың башланғысы менән быйыл 16 октябрҙә Башҡортостан Республикаһы прокуроры Андрей Назаров менән осрашыу булды. Унда туған һәм дәүләт телдәрен уҡытыу һәм өйрәнеү мәсьәләләре буйынса мәктәптәрҙә үткәрелгән прокурор тикшереүҙәренә ҡағылышлы фекер алышыу ойошторолдо. Был мәсьәләне Башҡортостандың ҡала һәм район прокурорҙары ҡатнашлығындағы кәңәшмәлә күтәрергә ҡарар ителде.\nӘлеге кәңәшмә йылдам әҙерләнеп, 19 октябрҙә үткәрелде. Президиум составына Башҡортостан Республикаһы прокуроры Андрей Назаров, Башҡортостан буйынса Баш федераль инспектор Михаил Закомалдин, Ведомство-ара йәмәғәт именлеге советы секретары Алексей Касьянов, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғолов инде. Кәңәшмә эшендә ҡала һәм район прокурорҙары ҡатнашты.\nБәлиғ булмағандар һәм йәштәр тураһындағы закондарҙың үтәлешен күҙәтеү буйынса бүлек начальнигы Артур Әхмәлетдинов Башҡортостандағы дөйөм белем биреү учреждениеларында үткәрелгән прокурор тикшереүе һөҙөмтәләре хаҡында хәбәр итте. Ул, бындай тикшереүҙәр быйыл 31 октябрҙә тамамланасаҡ, тип белдерҙе.\nАртабан һүҙ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғоловҡа бирелде. Ул, кәңәшмәлә сығыш яһау мөмкинлеге биргән өсөн рәхмәт әйтеп, түбәндәгеләрҙе һөйләне: “Һеҙҙең менән осрашыуымдың маҡсаты – республикабыҙҙа социаль-сәйәси тотороҡлолоҡ өсөн эшләнгән тырышлыҡтарҙы берләштереү. Был Башҡортостан халыҡтарын мәҙәни-этник йәһәттән туплауға, уларҙың үҙенсәлекле милли рухи мәҙәниәтен һаҡлап ҡалыуға һәм үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк. Берлектәге эшмәкәрлегебеҙ республика халыҡтары араһындағы дуҫтарса мөнәсәбәтте, республика дәүләтселеген нығытыу өсөн өҫтәмә этәргес бирергә, өр-яңы тәүшарттар тыуҙырырға тейеш.\n…Рәсәй Президенты В.В. Путин тарафынан 2012 йылдың 19 декабрендә ҡул ҡуйылған “2025 йылға тиклемге осорға Рәсәй Федерацияһының дәүләт милли сәйәсәте стратегияһы тураһында”ғы Указда “Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәниәтен һәм телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү, уларҙың рухи дөйөмлөгөн нығытыу Рәсәй Федерацияһының дәүләт милли сәйәсәтендә әүәлгесә дәүләт һәм муниципаль органдарҙың айырым иғтибарын талап иткән төп мәсьәләләр булып ҡала…” тиелә.\nБашҡортостан Республикаһында ошо ерҙә йәшәгән бөтә халыҡ вәкилдәре үҙҙәренең телен һәм мәҙәни йолаларын үҫтерә алһын өсөн бик күп эш башҡарыла. Һуңғы ваҡытта милли республикаларҙың туған һәм дәүләт телдәрен өйрәнеүгә бәйле хәл беҙҙең йәмәғәтселектә лә, халыҡта ла етди борсолоу тыуҙыра.\nӘлегә тиклем Башҡортостанда милли-тел мөнәсәбәттәре өлкәһендә үҙ-ара ҡулай, йылдар буйы эшләп килгән система ойошторолғайны – 14 туған тел һәм аҙнаһына бер-ике сәғәттән артмаған күләмдә дәүләт теле булараҡ башҡорт теле өйрәнелә ине. Был рус телен уҡытыуҙы бер нисек тә сикләмәне. Уға Федераль дәүләт мәғариф стандарттарына ярашлы аҙнаһына кәмендә 6–7 сәғәт бүленә ине.\nИлдең федератив ҡоролошона ярашлы, Рәсәй Федерацияһы составындағы республикаларҙың үҙ биләмәләрендә йәшәгән төп халыҡтарҙың телдәренә дәүләт статусын биреү хоҡуғы закондар менән нығытылғайны. Республикаларҙың дәүләт телдәрен уҡытыу йәһәтенән был хоҡуҡ Рәсәй Федерацияһы Конституция судының 2004 йылдың 16 ноябрендәге 16-сы ҡарары менән раҫланды. Рәсәй Федерацияһы юғары юридик органының был һығымтаһы ошо ерлектәге бәхәстәр һәм шикләнеүҙәр өсөн урын ҡалдырмай. Рәсәй ҡануниәте, атап әйткәндә, “Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында”ғы Рәсәй Законы, ил халыҡтарының туған телдәренә, шулай уҡ милли республикаларҙың дәүләт телдәренә дәүләт ярҙамы күрһәтеүҙе күҙ уңында тота. Мәҫәлән, ошо закондың 6-сы статьяһында республикаларҙың дәүләт телдәрен үҫтереүгә булышлыҡ итеү юғары дәүләт власы органдары йөҙөндә Рәсәй Федерацияһы ҡарамағына инә, тип билдәләнә.\nЗакон шулай уҡ Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәрен һаҡлап ҡалыу, өйрәнеү һәм үҫтереү буйынса айырым маҡсатлы федераль һәм төбәк программаларын төҙөү зарурлығын да туранан-тура сағылдыра. Был программалар Рәсәй Федерацияһының дәүләт теле булараҡ рус теленең, республикаларҙағы дәүләт телдәренең һәм Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының башҡа телдәренең йәшәйешен тәьмин итеүгә йүнәлтелә.\nРус телле халыҡ вәкилдәренә башҡорт телен мәжбүри өйрәтеүгә ҡағылышлы бер нисә һүҙ әйтергә теләйем. Киләсәккә ҡараш ташлап йәшәгән кешеләр халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү өсөн төрки телдәр төркөмөнә ингән башҡорт теленең әһәмиәтен яҡшы аңлай, сөнки ул донъяның төрлө илдәрендә йәшәгән 40-тан ашыу төрки халҡы телдәре менән оҡшаш. Ер йөҙөндә бөгөн бындай милләттәр 200 миллиондан ашыу. Үҙемдең тәжрибәмдән сығып, Урта Азия һәм Көнсығыш илдәре менән хеҙмәттәшлектә башҡорт теле миңә һәр саҡ бизнес өлкәһендә уңышҡа өлгәшергә ярҙам итә, тип әйтә алам. Шуға күрә башҡортса белһәң, башҡа төрки телдәрҙе лә аңларға һәм еңел үҙләштерергә мөмкин. Башҡортса белгән кешеләргә бик күп сит телдәрҙе лә, мәҫәлән, инглиз һәм немец телдәрен өйрәнеү ҡыйын түгел, сөнки уларҙа башҡорт теле менән уртаҡ хәрефтәр (мәҫәлән, “һ” хәрефе) бар. Шуға күрә башҡорт телен белгәндәрҙең телмәр сифаты ла юғары.\nБер нисә телде белеү мейе эшмәкәрлеген һәм үҫешен яҡшыртыуы медицина фәнендә лә күптән иҫбатланған”.\nАртабан Әмир Ишемғолов һуңғы ярты йылда республиканың мәғариф учреждениеларында милли белем биреүгә бәйле бәхәсле хәлдәргә миҫал килтерҙе. Башҡортостан Республикаһы Башлығы Р.З. Хәмитов ошондай хәлде тотороҡландырыу өсөн бик ҙур эш башҡара: 2017 йылдың 14 сентябрендә “Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен үҫтереү буйынса саралар тураһында”ғы 159-сы Указ ҡабул ителде.\nКәңәшмә йомғаҡтары буйынса республика прокуроры ҡала һәм район прокурорҙарына республика мәктәптәрендә телдәрҙе ирекле өйрәнеү принцибын үтәү буйынса эште дауам итергә, шул уҡ ваҡытта мәғариф ойошмаларының туған телдәрҙе сифатлы уҡытыуға йүнәлтелгән ҡануниәтте үтәүен күҙәтеүҙе тәьмин итергә, телде һайлау, шулай уҡ уны уҡытыу йәһәтенән уҡыусыларҙың мәнфәғәттәрен сикләү хаҡында мәғлүмәт алған осраҡта кисектергеһеҙ сара күрергә ҡушты.\nПрокурорҙың күрһәтмәләре кәңәшмә президиумы тарафынан хупланды. Республика прокуратураһы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты менән мәғлүмәт алмашырға һәм уны ошо өлкәлә ҡануниәттең үтәлешен тәьмин итеү өсөн эштә файҙаланырға әҙер.\nБашҡортостан Республикаһы прокуратураһы менән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты араһында бөгөн барлыҡҡа килгән үҙ-ара аңлашыу туған телдәрҙе һәм дәүләт телдәрен өйрәнеүгә бәйле бик күп мәсьәләләрҙе хәл итер һәм республикабыҙҙа оҙаҡ йылдар һаҡланған социаль-сәйәси тотороҡлолоҡто нығытыуға яңы этәргес бирер, тип ышанабыҙ.


Эше барҙың ашы бар, йәшәү өсөн дәрте бар\nЭше барҙың ашы бар, йәшәү өсөн дәрте бар11.01.2019\nБыл һүҙҙәрҙең хаҡлы булыуы Үзбәковтар миҫалында асыҡ күренә.\nАҡъяр ауылының бер яҡ ситендә урамға йәм биреп ултырған йорттоң ишеген асып кергәс тә, бында уңған хужалар йәшәгәнлеге һиҙелә. Улай ғына түгел, баҡсасылыҡ менән шөғөлләнгәндәрен дә төҫмөрләргә мөмкин. Миләш, балан тәлгәштәре уттай балҡып ултыра, йәйге мәлдә иһә сағыу сәскәләрҙең матурлығы тирә-яҡҡа йәм өҫтәй, бер яҡ ситтәрәк еләк-емеш ҡыҙарып күҙҙе ҡыҙҙыра. Хужа ысын мәғәнәһендә “мичуриндарса” баҡса ярата. Һиҙемләүҙәр үҙен аҡланы, ысынлап та, Рәфиә менән Ислам Үзбәковтар йәшәгән йортта һәр әйбергә хужа-хужабикәнең оҫта ҡулдарының нуры һибелгән, ошо нурҙар ғаиләне бәрәкәтле һәм ҡотло итә лә инде.\nӘбеш ауылы егете Ислам Ғәйнислам улы Ейәнсура һылыуы Рәфиә Рафиҡ ҡыҙын туғанының туйында күрә һәм ғашиҡ була. Бер аҙ дуҫлашып йөрөгәндән һуң, йәштәр ғаилә ҡора. Күмертау физкультура техникумын тамамлаған Рәфиә Әбеш мәктәбендә уҡыта, тормош иптәше колхозда эшләй. Йәш ғаиләнең бәхетен тулыландырып Рәлиә менән Фәтих донъяға килә.\nҮзбәковтар артабан район үҙәгенә күсеп килә, ошонда йорт һалып, төпләнеп ҡала. Сибай тау-байыҡтырыу техникумын тамамлаған Ислам Ғәйнислам улы Бүребай тау-байыҡтырыу комбинатында эшләп, хаҡлы ялға сыға. Артабан эшҡыуарлыҡҡа тотона, ҡатыны сауҙа нөктәһе аса. Бөгөн уларҙың төрлө бүләктәр өсөн тәғәйенләнгән, халыҡ яратып йөрөгән үҙ магазины бар.\nӘйткәндәй, фото өсөн рамдарҙы, төрлө картиналарҙы хужа үҙе эшләй. Бының өсөн йортта айырым оҫтахана булдырылған. Сауҙа эше менән хужабикә шөғөлләнә, йорт хужаһы Ислам Үзбәков иһә – бынамын тигән баҡсасы. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: ул төрлө үҫентеләрҙе үҙе үҫтереп, тәрбиәләп, ошо төбәк өсөн яраштырып, теләүселәргә тәҡдим итә. Беҙ барғанда ҡарағаттары бер түтәл булып айырым ултыртылғайны. Яҙ уларҙы һатыуға сығара. Шулай уҡ күптәр тик ул үҫтергән “виктория” еләген алыуҙы хуп күрә. “Яҙҙан алып көҙгә тиклем өлгөргән еләктәрҙе һатыуға ла сығарабыҙ, үҙебеҙ ҙә ҡайнатмалар яһайбыҙ”, – ти ул.\nӘ бына ерҙе ҡаҙып, районда ғына түгел, хатта төбәктә бер кемдә лә булмаған теплица эшләүе хаҡында күптәр үҙ күҙҙәре менән күрмәгәс, ышанып та етмәҫ. Ысынлап та, ер аҫтындағы 100 квадрат метр майҙанды тәшкил иткән 18х6 квадрат метр ҙурлығындағы теплицала ҡыяр, помидор һәм башҡа йәшелсә иртә өлгөрә. Март айынан үҫентеләрҙе сығарып, улар өсөн йылытыу ҡорамалдары урынлаштырып, температураны бер кимәлдә тотоу өсөн дә байтаҡ тырышлыҡ талап ителә. Яҡшы уңыш һәм килем алыу өсөн иртә таңдан тороу, ваҡыт менән иҫәпләшмәйенсә тир түгеү кәрәклеген яҡшы аңлай геройҙарым.\nКартуф үҫтереүҙең дә үҙ алымдары бар Ислам Үзбәковтың. Башҡалар кеүек ерҙе һөрөп ултыртмай ул ер алмаһын, ҡаҙа бара, соҡорға һала бара. Аҙаҡ ул ерҙе һалам менән ҡаплай. “Картуфтың тамыры шул тиклем көслө, ул һалам менән күмелгән ерҙе үҙе тишеп килеп сыға. Артабан уны бер ни эшләтмәйем, ҡоро йылда һыу һибәбеҙ. Күмеп йөрөү талап ителмәй. Ә көҙ уңышын күрһәгеҙ, хайран ҡалырһығыҙ. Шул тиклем эре, мул картуф ҡаҙып алабыҙ”, – ти уңған баҡсасы.\nТағы ла әңгәмәсемдең бер шөғөлө хаҡында әйтеп үтмәһәм, уны бар яҡлап аса алмаҫмын кеүек. Ислам Ғәйнислам улы иртә яҙҙан ҡош-ҡорт үрсетә. Тәүҙә Гай ҡалаһынан бройлер себештәре алалар, аҙаҡ ҡаҙ бәпкәләрен алып ҡайтып тәрбиәләйҙәр.\n– Бройлерҙарҙы дүрт ай тирәһе тәрбиәләп, ҙурайтабыҙ ҙа һуйып, һатыуға сығарабыҙ. Бер килограмын 170– 200 һум менән тәҡдим итәбеҙ, клиенттар беҙҙе күптән белеп бөткән, күпселек өйҙән килеп алып китә. Ҡаҙҙарҙы сентябргә тиклем һимертәбеҙ, аҙаҡ тотонабыҙ. Бигерәк тә Яңы йыл байрамы алдынан ҡаҙ ите һораусылар күбәйә. Йыл һайын емде көҙҙән үк хәстәрләп, әҙерләп ҡуям. Иртә яҙҙан себештәр алыуға аҡса туплайбыҙ. Был шөғөлөбөҙ, берҙән, күңел өсөн, икенсенән, табыш та килтерә, – ти хужалар.\nҮзбәковтарҙың балалары ла – ҙур ярҙамсы. Һәр саҡ ҡулдарынан килгәнсә ата-әсәһенә ярҙамлашалар. Ҡыҙҙары Рәлиә юғары белемле, әле Өфө ҡалаһында эшләй. Улдары Фәтих ҡурайҙа уйнай, матур итеп бейей һәм йырлай. Киләсәктә кем булыр – әлегә билдәһеҙ, әммә йор һүҙле, музыкаль һәләтле егет тормошта мотлаҡ үҙ урынын табасаҡ.\nӘле көн-төн тимәй, үҙ йүндәрен үҙҙәре күреп, тулы ҡанлы тормош алып барған был матур ғаиләне башҡаларға өлгө итеп ҡуйыу, уларҙың тәжрибәһен еткереү, баҡсасылыҡ серҙәре менән уртаҡлашыу – изге бурысыбыҙ.


Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Методическая разработка для работы со студентами\n“Хупланды” Гуманитар фәндәр циклы комиссияһы\nАвторы______ Р.С.Әлимғолова,УПББ ДБМУ Мәләүез\nмеханика-технология техникумының юғары\nкатегориялы башҡорт теле һәм әҙәбиәте\nРецензенты_______ Г.С.Ибракова, һөнәри белем биреү учреждениеһы Мәләүез механика- технология техникумының методика кабинете мөдире\nЗәйнәб Биишева - хәҙерге башҡорт әҙәбиәтенең талантлы шағир, драматург,публицист.Зәйнәб Биишева Башҡортостандың хәҙерге Күгәрсен районы Туйымбәт ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.Ата-әсәһенән бик йәшләй етем ҡала, өс йәшендә әсәһе,ун бер йәшендә атаһы үлеп китә.Зәйнәб ауыл мәктәбенә уҡырға төшә.Ләкин тормош ауырлығы арҡаһында дүртенсе класты ул ун алты йәшендә генә тамамлай.Зәйнәбте шул йылдың йәйендә Ырымбур өлкәһенең Ташлы ауылына әҙерлек курстарына уҡырға ебәрәләр,шунан Ырымбурға Башҡорт педагогия техникумына күсерәләр.Техникумды ул уңышлы тамамлап сыға.Баймаҡ районының Темәс ауылында уҡытыусы булып эшләй.Зәйнәб Биишеваның тәүге хикәйәһе “Октябрь”журналында баҫыла.Беренсе китабы “Партизан малайы”сыға.Шунан алып ошо көнгә саҡлы уның бик күп китабы донъя күрҙе.\nЗәйнәб Биишева әҙәбиәт өлкәһендә һәм йәмәғәт эштәрендә күрһәткән хеҙмәттәре өсөн өс тапҡыр “Почёт билдәһе”ордены,миҙалдар һәм РСФСР,БАССР юғары Советы Президиумдарының Почет грамоталары менән наградлана.өфө ҡала Советына депутат итеп тә һайлана.Уға “Яҡтыға” трилогияһына Салауат Юлаев исемендәге премия,аҙаҡ Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы тигән маҡтаулы исем бирелә.\nЙомғаҡлап,шуныәйтергә кәрәк,Зәйнәб Биишева башҡорт әҙәбиәтен һәм әҙәби телен байытыуға һәм үҫтереүгә баһалап бөткөһөҙ ҙур өлөш индерҙе.\nСәхнә матур итеп биҙәлә. Уртала Зәйнәб Биишева портреты. Шиғырҙарынан өҙөктәр яҙылған плакаттар портреттың уң һәм һул яҡтарына симметрик рәүештә эленә. Һул яҡ мөйөштә - китаптар күргәҙмәһе. З. Биишеваның тормош һәм ижад юлына бағышланған стена гәзите эленгән.\nӘкрен генэ ҡурай моңо ишетелә башлай. Ҡурай моңо фонында ҡатын – ҡыҙҙың яғымлы ла, наҙлы ла тауышы ишетелә “Зәйнәб!Зәйнәб!”\nСәхнәгә өс алып барыусы сыға. Ике яҡта – ике ҡыҙ, ә уртала егет баҫып тора.\nБеренсе алып барыусы (егет). Зәйнәб Биишеванының “Йырлайым” шиғырының уҡый.\nӘкиәттәрҙән гүзәл йыр булғас,\nТыуған ерем – бөйөк Совет иле\nЕр йөрәге типкән ер булғас,\nЙырлап йәшәйем. Халыҡ үҙе һөйөп,\n-“Йырла! - тиеп бирҙе ҡәләмде.-\nДанла, - тине һине кеше иткән,\nЙырсы иткән азат Илеңде.”\nҺәм йырлайым. Дошман сыр-сыуҙары\nТауышымды быуып тора алмаҫ.\nБарған юлым тоғро – Ленин юлы,\nИлап тыуһам да мин, йырлап уҫтем,\nЙырлап йәшәйем һаман, бөгөн дә\nЙырламайса күңелем түҙә алмай\nЙырҙарға тиң бөйөк илемдә.\nИкенсе алып барыусы. Хәйерле көн,хөрмәтле ҡунаҡтар,ҡәҙерле уҡытыусыларыбыҙ, дуҫтарыбыҙ! Башкортостандың халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты, бөтәбеҙҙең дә яратҡан яҙыусыбыҙ Зәйнәб Биишеваның тыуған көнөнә рәхим итегеҙ.\nөсөнсө алып барыусы. Добрый день, уважаемые гости, дорогие учителя и друзья! Разрешите открыть вечер, посвященный дню рождения народного писателя Республики Башкортостан , лауреата премии имени Салавата Юлаева Зайнаб Бииишевой.\nБеренсе алып барыусы.Һәр талантлы яҙыусының башҡаларҙаң айырылып торған,тик үҙененә генә хас булған тауышы була. Әҫәрҙәрендә өр-яңы донъя аса. Кеше эшмәкәрлеген, уның психологияһын, рухи мәҙәниәтен байытыуға тос өлөш индерә. Башҡорт халҡының арҙаҡлы ҡыҙы, Башкортостан Республикаһының тәүге халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев премияһы лауреаты Зәйнәб Биишева ижадының тәүге йылдарынан уҡ ең һыҙғанып эшләне.\nИкенсе алып барыусы. Яҙғы ғинуар айында донъяға килеүе менән бәйле һымаҡ. Әммә ул ҡышҡы аяҙ көн кеүек яғымлы ла, көләс тә була, бәләкәйҙән бөтә тирә-яҡты иғтибар менән күҙәтә белә. Шуға ла уның романдарында тәбиғәт, бала сағында нисек күрелгән, шулай тасуирлана . Тыуып уҫкән ауылының түбән яғындағы саталы тирәк, яҙыусыға тоғро ҡалғандай, ул вафат булғанса ел-дауылдарҙа ла, һыу аҫтында ҡалыуына ла бирешмәй, ботаҡтарын йыуанайтып ултырҙы ла ултырҙы.\nЕтем ҡыҙ яңғыҙ саҡтарын күберәк тәбиғәт ҡосағында үткәрә, уның менән һөйләнә, серләнә, күңелен бушата.\n“Ҡырыҫ булды” шиғырын бер уҡыусы яттан һөйләй.\nҮкенесем ерҙә ҡалманы\nТик, шулай ҙа, донъя, гүзәл донъя\nДөрөҫ, шәхесем өсөн был донъяға\nҡомһоҙланып йәбешеп торманым.\nАҙыраҡ биреп, күберәк алайым тип, Татлы һүҙҙән тоҙаҡ ҡорманым. 4\nһине һөйөп,һис тә туйманым.\nЙәшәр инем тағы бер дулап\nЙөкләр инем тау-таш ауырлығын,\nКүтәргәнсә йөрәк, көс-кеүәт\nЙәшәү-хеҙмәт, көрәш, үҙем бит ул,\nУнан башҡа тормош юҡ миңә.\nҠул ҡаушырып түрҙә ултырырға\nКилмәнем бит, донъя, мин һиңә.\nБеренсе алып барыусы. Эйе, Зәйнәб Биишеваның тормошо, ижады һәм шәхесе балаларға ла урта һәм өлкән быуын кешеләренә лә берҙәй яҡын, сөнки уның әҫәрҙәренән ихласлыҡ, халыҡсанлыҡ һәм ғәҙеллек бөркөлөп тора. Беҙҙең өсөн Зәйнәб Биишева образы – Башҡортостанға, уның халҡына арымай-талмай хеҙмәт итеүҙең аҫыл өлгөһө ул.\n“Халыҡ күңеле” шиғырын бер уҡыусы уҡый.\nЯҡшымын, тип күкрәк ҡағып сыҡма,\nХалыҡ үҙе күрер, баһалар.\nТере саҡта күҙҙе буяусыға\nҠаты була үлгәс язалар.\nНәфрәтләнеп, исемеңде телгә\nАлыуҙары бар бит бер заман.\nТере саҡта булһа – әле бер хәл,\nҮлгәс хурлаһалар – бик яман.\nХалыҡ күңеле – көмөш шишмә бит ул,\nҮлемһеҙ ул һаҡлай сафлыкты,\nКисермәй ул хатта Алланы ла\nСитләп үтмәк булһа хаҡлыҡты.\nЯҡшылыҡ,тип күкрәк киреп сыҡма,\nҠалған эшең үҙе һөйләһен.\nҺүҙең түгел, майлы күҙең түгел,\nЙән йөрәгең шуны һөйләһен.\nЯҡшылыҡ бит- моң, зар, йыр кеүек ул, 5\nЙөрәктәрҙән күсә йөрәккә.\nКүҙҙәрҙә – нур, күңелдәрҙә –ҡояш,\nКеүәт булып күкрәй беләктә.\nНиңә буш һүҙ? Бул һин ысын кеше,\nТура һүҙле,көмөш һыуҙың бер тамсыһы\nТынсыу күлдән артыҡ түгелме?\nЗәйнәб Биишева-төрлө жанрҙа ижад иткән талантлы яҙыусы,шағир,драматург,публицист.\nХалыҡ элек-электән мөғәллим,табип,ауыл хужалығынағына хас һөнәрҙәрҙе күберәк һайлаған.Әле лә беҙҙең яҡтарҙа шул һөнәрҙәр өҫтөнлөк ала.Зәйнәб Биишева ла ата-бабалары шәғәлөнә тоғро ҡалып,уҡытыусы һөнәрен һайлай һәм балалар уҡытыуҙан башлай.Уның ҡартаталары Ирғәли,Төхфәтулла,атаһы Абдулла үҙ заманының уҡымышлы,белемле кешеләре була.Атаһы ла Зәйнәб Биишева кеүек бик йәшләй етем ҡала. Шуға ҡарамаҫтан,йәйен байҙарға көтөүсе,ҡышын мәҙрәсәләрҙә бай балаларына сәй ҡайнатыусы булып эшләп белем ала һәм мулла дәрәжәһенә күтәрелә Аҙаҡ тыуған ауылына ҡайтып балалар уҡыта башлай.Шуға күрә лә улы Һибаҙулла,ҡыҙы Зәйнәб атаһы юлын һайлай.Ике йәш ярымда әсәһенән,ун бер йәшендә атаһынан ҡалған Зәйнәб,үҙенең тырышлығы менән маҡсатына ирешә,яҙыусы булып китә.Ул әҫәрендә тыуған ауылын, тәбиғәтен,ауыл халҡының тормошон һүрәтләй,ҡатын-кыҙҙарҙан беренсе булып тотош бер тарихи дәүерҙе кәүҙәләндерелгән «Кәмһетелгәндәр», «Оло Эйек буйында», «Емеш».Емештең бала-сағы минең бала саҡ, тип яҙа әҙибә.Авторҙың яҙмышы кеүек Емештең дә үткән тормош юлы ҡатмарлы.\nЯҙыусының атаһы оҙаҡ ваҡыт һуҙылып килгән ауырыуы түшәккә йыға һәм үлеп китә. Зәйнәб Биишева, мин атайымдың уҡытыуын хәтерләмәйем,ти.Ләкин бик кескәйҙән уҡый белә инем.Бәлки атайымдың өйҙә өлкән туғандарҙы уҡытыуын тыңлап өйрәнгәнмендер.Атайым бигерәк тә ағайымды ҡышҡы кистәрҙә өйҙә бик тырышып ҡаты тотоп уҡыта ине.Ул бик ҡыҙыу холоҡло кеше.Ағайымды,дәресен яҡшы белмәһә,яңаҡлап та ебәрә,тип иҫләй яҙыусы.\nҒөмүмән,ул атаһынан ни өсөндөр ҡурҡҡан һәм яратмаған.Ул үлгәс,апайҙарының уның иламауына ғәжәпләнгәндәр.\nҠара әле,бынау һөмһөҙ иламай ҙа исмаһам...Йә, үкһеҙ етем ҡалдың да баһа,тип аптыранылар улар.Ҡайғыра ла,илай ҙа алмауыма үҙем дә ғәжәпләндем.Ләкин кескәй саҡтан уҡ яһалма йәш сығарыуға 6\nҡарағанда,урынлы шелтә ишетеүҙе артыҡ һанай инем мин,-тип яҙа яҙыусы.Атайымды балаларын уҫал үгәй әсәйҙән дә килмешәк, ерһеҙ, тип кәмһетеүселәрҙән дә һис тә һаҡламағандары өсөн яратмай инем,ә яҡларға уның хәленән килмәүен уйлап ,ғәфү итерлек аң,күрәһең,миндә булмағандыр, тип иҫләй.Әсәһен күреп белмәһә лә яратҡан,йәлләгән,хөрмәт иткән.Сөнки әсәйем үлгәс,атайым да үлһен ине, тип уйлай инем ти-,Зәйнәб Биишева.\nИкенсе алып барыусы. Ә хәҙер иғтибарығыҙға Зәйнәб Биишвенаның тормош һәм ижад юлына арналған викторина һорауҙарын тәҡдим итәбеҙ.Беренсе һорау. З.Биишева ҡасан һәм ҡайҙа тыуған? (1908 йылдың 2 ғинуарында Күгәрсен ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған). Өҫтәп шуны ла әйтергә теләйем. Ата – әсәһенән бик йәшләй етем ҡала . 1911 йылда атаһы үлеп китә.\nБеренсе алып барыусы. З.Биишева белемде ҡайҙа ала? (Ауыл мәктәбендә уҡый, ләкин тормош ауырлығы арҡаһында дүртенсе класты , фәкәт 1924 йылда ғына тамамлай һәм Ырымбур өлкәһенең Ташлы ауылына ебәрәләр, шунан Ырымбурға Башҡорт педагогия техникумына күсереләр).\nИкенсе алып барыусы. Буласак яҙыусы уҡырға-яҙырға кемдән өйрәнә? (Атаһы Абдулла Биишевтан, ул Ғибайдулла,Йәмилә,Хафисаға һабаҡ биргәндә, шаршау артында тыңлап ҡына өйрәнә).\nБеренсе алып барыусы. Трилогияһының төп геройы кем? (Емеш. Емештең бала-сағы, минең бала-саға ул ти).\nИкенсе алып барыусы. Уның тәүге хикәйәһе нисәнсе йылда баҫыла? (1930 йылда “Октябрь” журналында)\nБеренсе алып барыусы. Яҙыусы әҫәрҙәрендә нимәне һүрәтләй? (тыуған яғын, ауыл халҡынынң тормошон, тәбиғәтен һүрәтләй).\nБер уҡыусы “Йылдар йөгө” шиғырын уҡый.\nДонъя йөгөн һирпеп ташлап булһа,\nҠайтыр инем тыуған яғыма.\nЙырлар инем баҫып оло Эйектең\nСуҡ тирәктәр үҫкән ярына.\nТыңлар инем һандуғастар моноң.\nКәкүк моңон яҙғы таңдарҙа.\nЙөрөр инем тәүге мөхәббәтем\nСәскә атҡан зәңгәр тауҙарҙа.\nҠайтыр инем, һөйөнөп ҡайтыр инем,\nТыуып үҫкән нурлы яғыма, 7\nБөҙрә талдар үҫкән ярына.\nДонъя йөгөн ситкә ырғытҡанда ,\nЙылдар йөгө ята инемдә.\nҠайтып булмай...Әммә ут йөрәгем –\nМәңгелеккә тыуған еремдә.\nИкенсе алып барыусы. Зәйнәб Биишеванының ниндәй драма әҫәрҙәрен беләһегеҙ? (“Тылсымлы ҡурай”, “Нәҙер”...)\nСпектаклдән өҙөк күрһәтелә. Спектакль тамамлағас та ҡурай моңо яңғырай .\nБеренсе алып барыусы. Я ҙыусының (ниндәй) туған телгә арналған ниндәй шиғырын беләһегеҙ? (“Туған телем”)\nИкенсе алып барыусы. Башҡорт әҙәбиәтендә беренселәрҙән булып ижад ителгән трилогия һәм уға ингән (Ҡатын-ҡыҙҙарҙан беренсе булып тотош бер тарихи дәүерҙе кәүзәләндерелгән “Кәмһетелгәндәр”, “Оло Эйек буйында”, “Емеш” романдарынан торған трилогия тыуҙыра).\nРозалиә Солтангәрәева һүҙҙәренә яҙылған , Зәйнәб Биишева арналған ҡобайыр башҡарыла.\nӨсөнсө алып барыусы. Творчество каждого талантливого писателя – явление органическое. Все произведения такого писателя бывают взаимосвязанными, они неотделимы друг от друга. В упорном и кропотливом труде Биишевой творчески росла от произведения к произведению. «Литература – писала Зайнаб Абдулловна, - это прежде всего труд тяжелый, напряженный, но труд благородный. Во всех произведениях З.Биишевой 8 главную суть творчества, его направления определяют народные интересы и проблемы свобода, борьбы народа за свою счастливую жизнь. Это главная тема от произведения к произведению раскрывается все ярче, глубже»\nБеренсе алып барыусы.Зәйнәбтең атаһы Хәлимә Абулла ҡыҙы Корбанаева Өфөгә , беренсе булып баш ҡалалағы берҙән-бер 9-сы башҡорт мәктәбен аса. Хәҙерге ваҡытта ул ниндәй мәктәп тип үҙгәртелә? (Бөгөн Р.Ғарипов исемендәге1-се башҡорт республика гимназия интернаты).\nИкенсе алып барыусы. Биишевтар ғаләһендә рухи байлыҡҡа иғтибар көслө була, ул осорҙа нәшер гәзит- журналдар, төрлө китаптар яратып уҡытыла. Шуғалыр ҙа матбуғат уртаһында үҫкән ҡыҙ көслө рухлы, тура һүҙле, ихласкүңелле, ябай дуҫлыҡҡа тоғро, телен,илен һөйөүсе шәхес булып формалаша Зәйнәб – Емеш тормошта ла ошондай. 8\nБеренсе алып барыусы. Зәйнәб Биишеваның көслө рухлы шәхес булыуы хакында Башкортостандың халыҡ шағиры Салауат Юлаев премияһы лауреаты Рауил Бикбаев түбәндәгене яҙа:“Шиғирҙарында һәм поэмаларында “Серле курай” кеүек сәхнәне шаулаткан драмаларында ла “Яҡтыға” исемле атаҡлы трилогияһында халҡыбыҙ яҙмышын, уның көрәшен ҙур талант менән күрһәтә алды. Зәйнәб Биишева кеүек шәхестәр халыҡтың сәңғәтенә яңы гәүһәрҙәр өҫтәп кенә ҡалмай, уйландыра, күңеленә йәм менән бергә яңы ғәм өҫтәй, ил хәстәре менән йәшәргә өйрәтә. Бер ҡулы менән йыр яҙһа, икенсе ҡулы менән сабыйҙарҙың сәңгелдәгең, милләттең, илдең бишеген бәүетеп,уларға ил моңон еткерә.”\nИкенсе алып барыусы. З.Биишева 70 йылға яҡын әҙәбиәтебеҙгә һәм мәҙәниәтебеҙгә арымай-талмай хеҙмәт итте. Туған телгә дан йырлаусы әҙибә булып йәшәне ул.\nБер уҡыусы “Туған телем” шиғырын яттан һөйләй.\nЭй, һөйөклө, эй,ҡәҙерле башҡорт теле!\nМинең өсөн һин бит йәшәү, бәхет үҙең, 9\nӨсөнсө алып барыусы. Творчество Зайнаб Биишевой жизненно правдивы, в них вся история нашего народа, они волнуют, радуют, заставляют думать о прошлом и сегодняшнем нашей страны, о ее добрых и мужественных людях, героях войны и труда. Это целый мир,где светлое всегда побеждает, всегда утверждается.\nБеренсе алып барыусы. Зәйнәб апайҙың ижады нисек кенә күп яҡлы, төрлө жанрлы булмаһын, уның киң билдәле ижад ҡаҙынышы булып, әлбиттә “Яҡтыға” трилогияһы тора. “Кәмһетелгәндәр”, “Оло Эйек буйында”, “Емеш” романдары – Зәйнәб Биишевның бөтә ижадында туплана,нығый.\nӨсөнсө алып барыусы. ,С большим жизненным и творческим опытом пришла З Биишева к созданию своей широко известной трилогии, “К свету” – романов “Униженные”, “У Большого Ика”, “Емеш”.\nБеренсе алып барыусы. Зәйнәб Биишева – башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарынан беренсе булып шиғыр китаптарын донъяға сығарған, беренсе булып драма әҫәрҙәре яҙған киң ҡоласлы тәрән йөкмәткеле романдарҙан торған беренсе башҡорт трилогияһын ижад иткән ҙур оҫта языусы.\nЗәйнәб Биишева һүҙҙәренә яҙылған йыр башҡарыла.\nЙомғаҡлау өсөн һүҙ башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһына бирелә.\nШулай итеп, Зәйнәб Биишева ижады – һәр саҡ яҡтылыҡҡа, юғарылыҡҡа әйҙәүсе, кешеләрҙе илһамландырыусы,ҡанатландырыусы ижад. Талант һәм ҡаһарманлыҡ - бына ошо сифаттың шәхес бейеклеген билдәләй. Ул бер вакытта ла оло маҡсаттарына хыянат итмәне, заман хакимдарына яраҡлашманы, һүҙен кешеләрҙең күҙенә ҡарап әйтте. Яңы үрҙәргә ул ғорур артылды,ғүмере буйы батыр һәм моңло йөрәкле булып ҡалды һәм шулай ҡаласаҡ. Тормошо тарихҡа тиң яҙыусы З.Биишеваның әҫәрҙәре бөгөн дә халҡыбыҙ күңелендә.\nБеренсе һәм икенсе алып барыусылар. Бөтәгеҙгә лә ҙур рәхмәт. Киләһе осрашҡанға тиклем. Һау булығыҙ!.\nӨсөнсө алып барыусы. Спасибо всем, до свидания! 10\nМәләүез механика-технология техникумының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әлимғолова Резедә Сәлимйән ҡыҙының Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның тыуған көнөнә арналған кисә сценарийы “Йәшәү бәхете” темаһына башҡорт әҙәбиәтенән дәрес эшләнмәһенә\nӘлимғолова Резедә Сәлимйән ҡыҙы “Йәшәү бәхете” темаһына ярашлы төҙөлгән кисә сценарийҙың бөтә маҡсаттары программаның талаптарына яуап бирә.Маҡсаттары конкрет һәм аныҡ билдәләнгән,кисәнең тәрбиәүи мөмкинлектәре тулыһынса ҡулланылған.Кисәлә илһөйәрлек,ғорурланыу,һоҡланыу кеүек сифаттар тәрбиәләү өсөн эш алып барыла.\nКисә сценарийы методик яҡтан дөрөҫ төҙөлгән.Бөтә өлөштәре лә ентекле уйланылған.Сара бик ҡыҙыҡлы һәм фәһемле.Әлимғолова Резедә Сәлимйән ҡыҙының “Йәшәү бәхете” кисә сценарийы эшләнмәһе урта һөнәри белем биреү колледждары һәм техникумдарында башҡорт теле дәрестәрендә ҡулланыу өсөн тәҡдим ителә.\nРецензент: Г.С.Ибракова, урта һөнәри белем биреү\nучреждениеһы Мәләүез механика-технология\nтехникумының методика кабинете м2дире\nБашҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның тыуған көнөнә арналған\n«Йәшәү бәхете» сценарийы.\n1.Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы .Башҡорт энциклопедияһы- өфө:”Башҡорт энциклопедияһы”2013й.\n2.Марат З1йнуллин «Һутлы телле ижад”2013й.\n3.С.Ғиззәтуллина “ Бөйөк Зәйнәб Биишева”2013й.\nУПББ ДБМУ “Мәләүез механика-технология техникумы”


Электрон технологиялар киләсәк заманды күҙ уңында тотоп индерелергә тейеш\nБыл турала бөгөн Республика башлығы электрон белем биреү буйынса совет ултырышында белдерҙе. Сарала мәшғүллек үҙәктәрен интернет ресурстар менән йыһазландырыу, мәғариф системаһында электрон уҡытыуҙы индереү буйынса башҡарылған эштәр һәм бурыстар хаҡында ла һүҙ барҙы.\nҺүҙ дөйөм йәмәғәт ҡулланыу базаһы һәм киләсәк командаһы проекты хаҡында бара. Был интернет ресурстар эшһеҙлекте кәметеү, йәштәргә ихтыяж менән файҙаланған һөнәр һайларға булышлыҡ итеүҙе күҙ уңында тота. Белгестәр әйтеүенсә, мәшғүллек йүнәлешендәге сайттар халыҡта ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.\nРеспублика базаһында эш эҙләүселәр һәм эш биреүселәр хаҡында 2 миллион тирәһе мәғлүмәт теркәлгән. Улар даими яңыртылып, тулыландырылып тора.\nЭлектрон технологиялар үҫешкән әлеге заманда өйҙә ултырып ҡына эш урыны ла табырға мөмкин. Интернет селтәрендә ошондай мәғлүмәт базаһы бар. Мәҫәлән, әлеге ваҡытта республикала 31 меңгә яҡын буш эш урыны иҫәпләнә, уларҙың 11 меңдән ашыуы Өфө ҡалаһына һәм Өфө районына тура килә. Шулай уҡ бында йыш бирелгән һорауҙар, вакансиялар йәрминкәһе хаҡында ла мәғлүмәт алырға мөмкин. Миҫал өсөн, тәүге йәрминкә 15 декабргә тура килә, был көндө коммуналь тармаҡта һәм социаль хеҙмәтләндереү өлкәһендә эш урындары тәҡдим ителә.\nРеспублика башлығы, белгестәргә замандан бер аҙым алда барырға ҡушты. Был электрон технологиялар бөгөн көнүҙәк, әммә күп тә үтмәй иҫкерә башлайуы ихтимал. Шуға күрә киләсәкте күҙаллап эшләргә кәрәк. Мәҫәлән, әле интернет аша бер көн эсендә урынлашып та, эш башлап та булған системалар бар.\nБөгөн бер тармаҡты ла заман технологияларынан башҡа күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Мәғариф тармағында электрон ресурстар тәүгеләрҙән булып индерелә башланы. Хәҙер инде интерактив таҡта, дистанцион белем биреү кеүек ресурстар менән башланғыс синыфтарҙы ла аптыратып булмай. Әммә әле интернет балаларын донъя селтәренең үҙенән яҡлау бурысы ла килеп тыуҙы. Мәғлүмәт даирәһендәге кире сайттар уҡыусыларҙы психологияһын боҙоп үҙҙәренә ҡул һалыуға тиклем этәрә башланы.\nМәғариф министрлығы быйыл бүленәсәк 30 миллион гранттың бер өлөшөн тап медиа даирәлә хәүефһеҙлекте нығытыуға йүнәлтергә ниәтләй. Бынан тыш, финанстар өҫтәмә белем биреү системаһына, йәғни түңәрәктәргә, инклюзив уҡытыуға, барлығы 8 йүнәлешкә тотоноласаҡ. Электрон уҡытыуҙы үҫтереүгә арналған гранттар былтырҙан тапшырыла башланы.\nЭлектрон технологиялар - 21-се быуат күренеше, әммә ғалимдар күрше галактикаларҙы иңләгән һымаҡ интернет ресурстар ҙа бер урында тормай. Шуға күрә гранттарҙы ла һөҙөмтәле ҡулланыу мотлаҡ, отчет, йәғни иҫәп өсөн генә түгел. Ә бының өсөн киң фекерләү даирәһе һәм замандан алда барыу шарт, тине Рөстәм Хәмитов.


“Сыңрау торна” таланттарҙы йыйҙы\nДыуан районының Арый мәҙәниәт йортонда уҙғарылған “Сыңрау торна” башҡорт фольклорының II төбәк-ара фестиваль-конкурсы Салауат, Мәсетле, Ҡыйғы һәм Дыуан районы фольклор коллективтарын үҙ янына тупланы.\nДыуан районының Арый мәҙәниәт йортонда уҙғарылған “Сыңрау торна” башҡорт фольклорының II төбәк-ара фестиваль-конкурсы Салауат, Мәсетле, Ҡыйғы һәм Дыуан районы фольклор коллективтарын үҙ янына тупланы. Сара Башҡортостандың 100 йыллығына һәм 2020 йылда республикала үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһына арналды.\nМәҙәниәт усағының фойеһында оҫталарҙың ҡул эштәренән торған күргәҙмә ойошторолдо. Сараға килгән Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Миңлеғәфүр Зәйнетдинов теләүселәргә ҡумыҙҙа уйнау серҙәрен өйрәтте.\nКонкурста ҡатнашҡан 11 коллектив үҙҙәренең һәләттәрен күрһәтеп, юғары кимәлдә сығыш яһаны. Һөҙөмтәлә, Иҙелбай ауылынан “Йүрүҙән ынйылары” ансамбле Гран-приға лайыҡ булды. Беренсе урынды Малаяҙ ауылынан “Шәрҙәле” коллективы һәм Мәсәғүттән “Әйлеләр” алды.


Йәштәр өсөн Өфөлә беренсе даими вакансиялар йәрминкәһе старт ала // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЙәштәр өсөн Өфөлә беренсе даими вакансиялар йәрминкәһе старт ала\n11:46, 4 апреля 2012 Иҡтисад\nИртәгә, 5 апрелдә, Башҡортостандың баш ҡалаһында йәштәр өсөн беренсе даими вакансиялар йәрминкәһе старт аласаҡ. 2012 йылдың апреленән башлап йәштәр өсөн бындай йәрминкәләр һәр айҙың беренсе кесаҙнаһында үткәреләсәк.\nСараны Өфө Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге ойоштора.\n— Йәштәр өсөн йәрминкә, һис шикһеҙ, унда ҡатнашыусылар өсөн дә, эш биреүселәр өсөн дә ҡыҙыҡлы буласаҡ, сөнки уның төп өҫтөнлөгө — күп профилле булыуында. Әлеге ваҡытта ҡаланың 25-ләгән предприятие һәм ойошмаһы унда ҡатнашырға теләк белдерҙе. Улар иҡтисадтың төрлө тармағына ҡарай, банк, социаль өлкәнән алып сәнәғәт һәм сауҙа предприятиеларына тиклем бар, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина.\nВакансиялар йәрминкәһе, ғәҙәттәгесә, Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса урынлашҡан Мәшғүллек үҙәгендә үтәсәк.


XXI быуат сире » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » XXI быуат сире\n08.02.2019 XXI быуат сире\nОнкология сирҙәре көндән-көн нығыраҡ тарала бара, хатта бөтә донъяны баҫып килә, тип әйтергә мөмкин. Был ауырыуҙың халыҡта ҙур ҡурҡыу уятыуын да аңларға була: яман шештән үлеү осраҡтары, йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы ауырыуҙарынан ҡала, икенсе урында килә. Әммә йылдан-йыл уны дауалау ҙа һөҙөмтәлерәк була бара. Яңы медицина ҡорамалдары, дарыуҙар, операция алымдары ҡулланыла. Һөҙөмтәлә күптәргә ваҡытында ярҙам күрһәтелә һәм улар һауығып, аяҡҡа баҫа.\nОнкология ауырыуҙарына организм күҙәнәктәренән барлыҡҡа килгән яман шештәрҙе индерәләр. Был күҙәнәктәр бик тиҙ тарҡалыу һәм таралыу һәләтенә эйә. Һис һүҙһеҙ, рак – иң ҡаты ауырыуҙарҙың береһе һәм уның хаҡында мөмкин тиклем күберәк белеү мөһим.\nОнкология сирҙәренең сәбәптәре күп һәм төрлө:\n– тәмәке тартыу;\n– алкоголле эсемлектәр ҡулланыу;\n– тирә-яҡ мөхиттең бысраныуы;\n– ионлы нурланыуҙың тәьҫире;\n– канцероген матдәләрҙең йоғонтоһо;\n– ағыулы матдәләрҙең организмға зыяны;\n– гормондар үҙгәреше (һөт биҙҙәре яман шеше үҫешеүҙә эстрогендың роле билдәле);\n– оҙаҡ ваҡыт ультрафиолет нурҙар аҫтында ҡалыу (ҡояш нуры, солярий);\n– вирустар (В, С гепатиты вирустарының бауыр яман шешенә килтереүе ихтимал);\n– тиреләге есемдәрҙең йәрәхәтләнеүе (миңдәр, сөйәлдәр) һәм оҙаҡ ваҡыт йүнәлмәүсе асыҡ яралар;\n– дөрөҫ туҡланмау.\nОнкология ауырыуҙарының организмда тиҫтә йылдар үҙҙәрен һиҙҙермәй генә үҫешеүе ихтимал. Нәҫелдән күсәгилешлек тә яман шешкә этәргес булыуы бар.\nБөтә шештәр ҙә зыянһыҙға һәм зыянлыға бүленә. Зыянһыҙҙары (киста, липома) организмдың функцияһын боҙмайынса, уратып алған туҡымаларҙы этәреп үҫә. Ә зыянлылары туҡыманың эсенә үтеп инеп, уға һәм ағзаның бөтә функцияһына зыян килтереп, тотош организмды ағыулай.\nОнкология процесының тәүге билдәләрен кеше, ғәҙәттә, икенсе ауырыуҙың билдәләре йә дөйөм хәлһеҙлек тип ҡабул итә. Әммә бер ниндәй сәбәпһеҙ түбәндәге торош күҙәтелә икән, хәүефләнергә урын бар:\n– даими хәлһеҙлек;\n– тиҙ арып барыусанлыҡ;\n– организмдан сыҡҡан тәбиғи бүленделәрҙә ҡан таптары күренеүе;\n– тирелә йә тире аҫтында ҡаты төйөр барлыҡҡа килеү;\n– ашҡаҙан тирәһенең борсоп тороуы, аппетит юғалыу;\n– бер ниндәй сәбәпһеҙ ябығыу;\n– төрлө урында элек булмаған ауыртыу барлыҡҡа килеү;\n– йүтәл һәм күкрәк ситлегендәге ауыртыу, ҡан йүткереү.\nОшо билдәләр күҙәтелә икән, мөмкин тиклем тиҙерәк табипҡа күренергә.\nСирҙе асыҡлау ысулдары\nИң беренсе сиратта флюорография һәм рентген тикшереүе, УЗИ үткәрелә. Ентеклерәк тикшереү талап ителгәндә компьютер һәм магнит-резонанс томографияһы тәғәйенләнә.\nЭндоскопия тикшереүе – органдарҙың лайлалы ҡатламын зарарлаусы яңы барлыҡҡа килгән яман шештәрҙе иң иртә диагностикалау алымы (фиброгастродуоденоскопия, цистоскопия, бронхоскопия, колоноскопия). Шулай уҡ онкомаркерҙарҙы асыҡлау, йәғни яман шеш менән синтезлашыусы ҡандағы ҡатмарлы аҡһымдарҙы асыҡлау үткәрелә. Барлығы 20-гә яҡын онкомаркер билдәле.\naШештең барлыҡҡа килеүенә юл ҡуймауҙа иң мөһиме – йәшәү рәүешен үҙгәртеү. Насар ғәҙәттәрҙән арыныу, физик әүҙемлекте көсәйтеү. Кәүҙә ауырлығын да нормала тотоуҙы хәстәрләргә кәрәк, артығын ашамаҫҡа. Туҡланыу рационында күберәк йәшелсә-емеш булырға тейеш, тоҙҙо, ҡаҡланған, ҡыҙҙырылған аҙыҡтарҙы кәметергә.\naҠыҙыу ҡояш нурҙарынан һаҡланырға, тирене һаҡлау буйынса ла саралар күрергә.\naҺәм, әлбиттә, йышыраҡ поликлиникаға йөрөргә. Ҡатын-ҡыҙҙарға йыл һайын – гинекологҡа, ир-егеттәргә урологҡа күренеп торорға кәңәш ителә. Кәрәк икән, махсус тикшереү үтергә һәм онкомаркерға анализдар тапшырырға. Йылына бер тапҡыр мотлаҡ флюорография үтергә.\nБыл саралар яман шеште тәүге стадияһында асыҡларға һәм ваҡытында дауалау тәғәйенләргә булышлыҡ итәсәк.


Рөстәм Хәмитов: «Социаль-иҡтисади үҫеш йәһәтенән алға табан барабыҙ» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Социаль-иҡтисади үҫеш йәһәтенән алға табан барабыҙ»\n13:50, 29 апреля 2013 Сәйәсәт\nТуймазы районына эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Баҡалы, Бүздәк, Туймазы, Саҡмағош һәм Шаран райондары активы менән осрашты. Төбәк башлығы республиканың социаль-иҡтисади хәле тураһында һөйләне.\n– Социаль-иҡтисади үҫеш йәһәтенән алға табан барабыҙ. Тормошобоҙ яҡшыра, килемдәр, тиҙ булмаһа ла, арта. Ҙур объекттар төҙөү, етди мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн мөмкинлектәр, ресурстар бар. Әммә хәл итәһе мәсьәләләр бик күп, әлбиттә, — тине Рөстәм Хәмитов.\nБашҡортостан Президенты билдәләүенсә, муниципаль властар иҡтисадты үҫтереү буйынса әле булһа иҫке схемалар буйынса эшләй. Муниципалитеттар республика бюджетынан финанс ярҙам көтә, ә улар үҙ көстәренә, үҙ мөмкинлектәренә иҫәп тоторға тейеш.\nБуласаҡ депутатлыҡҡа кандидаттар алдында сығыш яһап, Рөстәм Хәмитов иҡтисад үҫешенең күпселек йәһәттән ғәмәлдәге ҡануниәткә нигеҙләнеүен белдерҙе.\n– Закон сығарыусы илдә мөһим кешеләрҙең береһе булып тора. Уларҙың ҡулында көслө ҡорал – норматив документтар, ҡануниәт, закондар сығарыу хоҡуғы бар. Буласаҡ парламентҡа әүҙем, аңлаусан, профессиональ йәһәттән әҙерлекле кешеләрҙең эләгеүе мөһим.\nПрезидент һүҙҙәренсә, иң мөһиме – халыҡтың тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән эшмәкәрлек алып барыу, кешеләрҙе ишетә һәм тыңлай белеү.\nШулай уҡ, республика Президенты билдәләүенсә, ауыл хужалығы өлкәһенә ярҙам күрһәтеү дауам итәсәк. Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеү шарттарында был айырыуса актуаль. Бөгөн урындағы етештереүселәр башҡа илдәрҙең ауыл хужалығы прдукцияһы етештереү буйынса юғары технологиялары менән конкурентлыҡ итергә мәжбүр. Шуға күрә дәүләт ярҙамынан тыш, был көрәштә еңеүгә өлгәшеп булмаясаҡ. Президент һүҙҙәренсә, заманса эш алымдарын ҡулланырға кәрәк. Быйыл сәсеү кампанияһына 1,5 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленәсәк.\nСоциаль өлкә тураһында һүҙ йөрөтөп, Рөстәм Хәмитов Өфөлә яңы перинаталь үҙәк төҙөлөүе хаҡында әйтте.\n– Был заманса медицина учреждениеһы буласаҡ. Дөйөм хаҡы өс миллиард өс йөҙ илле миллион һум тәшкил итә. Был үҙәк барлыҡ республика халҡын хеҙмәтләндерәсәк, — тип аңлатты төбәк башлығы.\n– Демография мәсьәләһе беҙҙең эшмәкәрлектең төп бурысы булып тора. Һәм бындай перианаталь үҙәк хәлде яҡшыға табан үҙгәртергә мөмкинлек бирәсәк, әлбиттә, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.


Телде йоторлоҡ ҡоймаҡ рецепттары » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Телде йоторлоҡ ҡоймаҡ рецепттары\nТелде йоторлоҡ ҡоймаҡ рецепттары 29.03.2019 // Йәмғиәт\nМин ҡоймаҡты әсетеп бешерергә яратам. Әлбиттә, байтаҡ ҡына ваҡытты ала, уның ҡарауы, шул тиклем тәмле килеп сыға, телде йоторлоҡ!\nБер стакан манный ярмаһына ярты литр ҡайнап һыуынған һыу ҡойоп, ике-өс аш ҡалағы он, бер сәй ҡалағы ҡоро әсетке өҫтәп, ҡаймаҡ ҡуйылығында масса яһарға һәм, өҫтөн ябып, сәғәт ярым-ике сәғәткә йылы урынға ҡуйырға.\nКүтәрелгәс, ҡайнап сыҡҡан ярты литр эҫе һөт һалып бутайһың. Артабан бер сәй ҡалағы шәкәр ҡомо, ярты сәй ҡалағы тоҙ, бер аш ҡалағы үҫемлек майы, бер-ике йомортҡа (һыуытҡыстан алдан алып ҡуйығыҙ), самалап он өҫтәргә. Майлы табала бешерергә.\nЫуыҙ һөтөнән ҡоймаҡ һәм эремсек\nЫуыҙ һөтөнән әҙерләргә мөмкин булған ризыҡтар байтаҡ. Иң билдәлеһе, моғайын да, ҡоймаҡтыр.\nҠоймаҡ өсөн бер литр ыуыҙ һөтөнә ярты балғалаҡ шәкәр, ярты балғалаҡ тоҙ, кәрәкле ҡуйылыҡҡа еткәнсе он алына. Бер аҙ һөт ҡушырға мөмкин. Бөтәһен бергә һалып туғыйбыҙ ҙа ғәҙәттәгесә ҡоймаҡ ҡоябыҙ.\nЭремсек өсөн өс литр ыуыҙ һөтөнә бер литр ҡатыҡ кәрәк. Ыуыҙҙы ҡайнатабыҙ ҙа ҡатыҡ ҡушабыҙ. Һүрән утта тотабыҙ. Эреп сығыу менән утын һүндерәбеҙ, һарҡытабыҙ.\nБыл ҡоймаҡ шундай тәмле, тишекле генә булып бешә.\nБер йомортҡаны ярты сәй ҡалағы тоҙ, ике сәй ҡалағы шәкәр менән туғырға (миксер менән эшләйем). Артабан ярты литр кефир ҡойоп болғатырға. Аҙаҡ бер стакан ҡайнар һыуға ярты сәй ҡалағы сода һалып, кефир өҫтөнә ҡойорға. Шунан самалап он, көнбағыш майы һалып туғырға.\nӘгәр ғаиләгеҙ ҙур икән, ризыҡтарҙы ике тапҡыр күберәк алып әҙерләргә мөмкин.\nАвтор: Гөлназ ИШЕМҒОЛОВА, Әлфиә ӘБШӘҺИТОВА, Мәҙинә Абдуллина\nТотош уҡырға 1 758\nТотош уҡырға 1 867\nТотош уҡырға 685\nТотош уҡырға 626