Әхирәтемдең ҡыйыулығы » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Әхирәтемдең ҡыйыулығы\nӘхирәтемдең ҡыйыулығы 28.07.2017 // Йәмғиәт\nЛидия менән ҡырҡ йылдан ашыу танышбыҙ. Башҡорт дәүләт университетының сит телдәр факультетында уҡыған мәлдә уның менән ике йыл буйы дөйөм ятаҡтың бер бүлмәһендә йәшәнек. Өсөнсө әхирәтебеҙ Флүрә менән улар минән бер курс түбәнерәк немец теле бүлексәһендә белем алды. Мин иһә инглиз теле бүлексәһен шулай улар менән бергә йәшәп тамамланым. Шул саҡта уҡ Лиданың өлкәндәрсә аҡыллы, төплө фекерле, кешелекле булыуына һоҡлана инем.\nЛидала дүрт төрлө милләт – урыҫ, йәһүд, башҡорт, татар ҡаны ҡатнашҡан булһа ла, ике башҡорт ҡыҙы менән дуҫ йәшәүе шул саҡта уҡ уның һәр милләт вәкиленә ихтирам менән ҡарауын раҫлап тора ине. Бөгөн килеп Лидия Әмин ҡыҙы Сәфәрғолова үҙен Башҡортостандың ысын илһөйәре итеп танытты. Торатауҙы килер быуындарға һаҡлап ҡалыу өсөн барған көрәшкә үҙ өлөшөн индереп, ул рус телендә “Тау” исемле китап яҙҙы һәм уны үҙнәшер ысулы менән баҫтырып сығарыуға өлгәште.\nӘхирәтемдең ошо ҡыйыу аҙымына һоҡланып, әлеге ҙур булмаған әҫәрҙе башҡорт теленә тәржемәләү бурысын үҙ өҫтөмә алдым. Бөгөн Ишембай ҡалаһында йәшәгән Лида башҡорт телендәге ошо баҫманы нәшер итеү өсөн бағыусылар эҙләй һәм, иң мөһиме, китабын немец теленә тәржемә итеү менән шәхсән үҙе шөғөлләнә, сөнки ул Торатауҙы, ғөмүмән, шихандарҙы донъя кимәлендәге ҡомартҡы тип иҫәпләй, шуға ла уларҙы яҡлау хәрәкәтенә тотош кешелек ҡушылырға тейеш тип һанай. Был йәһәттән ярты йыл буйына Һиндостанда сәйәхәт иткән сағында, күкрәгенә “Protect the Mountain!” (“Тауҙы яҡлайыҡ!”) тигән яҙыу элеп, ҡултамғалар йыя. Донъяның төрлө илдәренән төрлө милләт кешеләре ҡуйған имзалар, уларҙың телефон һандары һәм электрон адрестары менән бер нисә дәфтәр тултыра.\nЫсын ватансы Ләлә-Лида әхирәтемдең изге эшен уңышлы алып барып сығасағына, ә китабының шихандарҙы яҡлаған кешеләр сафын тағы ла тулыландырасағына иманым камил.\nАвтор: Гөлфирә ҒӘСКӘРОВА.


Баш ҡалала яңы гемодиализ үҙәге барлыҡҡа киләсәк\nМедицина учреждениеһы асылыуы төбәктә яһалма бөйөргә мохтаж булыусылар проблемаһын тулыһынса хәл итәсәк, ти белгестәр. Әле республикала егерме диализ үҙәге эшләй. Уларҙың дүртеһе Өфөлә. Яңы дауалау учреждениеһы 2016 йылда эш башлар тип көтөлә. Бөгөн үҙәктең тәүге нигеҙ ташы һалынды. Зорге һәм Шәфиев урамдары киҫелешендә урынлашасаҡ диализ үҙәге 3 мең квадрат метрҙы биләйәсәк. Дауалау үҙәге 40 яһалма бөйөр ҡоролмаһы менән йыһазландырыла һәм көнөнә өс йөҙҙән ашыу кешене ҡабул итә аласаҡ. Медицина учреждениеһы быға тиклемгеләре кеүек үк шәхси эшҡыуарлыҡ һәм дәүләт хеҙмәттәшлеге һөҙөмтәһе. Ауырыуҙарҙы бында шулай уҡ бушлай ҡабул итәсәктәр.\nЛилиә Ғүмәрова, Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары: «Диализ үҙәгендә дауалау менән инвесторҙар үҙҙәре шөғөлләнәсәк, ә күрһәтелгән хеҙмәттәрҙе республика хөкүмәте компенсацияласаҡ. Төҙөлөшкә өс йөҙ миллион һум аҡса тотоноласаҡ һәм ул да ике яҡлы дөйөм көс менән башҡарыласаҡ. Республика ер бүлеү, коммуникациялар үткәреүҙе үҙ өҫтөнә алһа, инвесторҙар төҙөлөш эштәре башҡарып ҡоролмалар менән тәьмин итәсәк».\nРеспубликала ете йөҙҙән ашыу кеше бөйөр ауырыуҙары менән яфалана. Улар даими рәүештә яһалма бөйөр ҡоролмаларында ҡан таҙартып торорға мәжбүр. Диализ үҙәктәре етешмәү проблемаһы хәл ителгән тиерлек, әммә белгестәргә ҡытлыҡ киҫкен ҡала. Яңы гемодиализ үҙәгендә методик бүлек тә эшләйәсәк.\nЮрий Кандалов, «Нефро-Лига» йәмәғәт ойошмаһы президенты: «Сит илдән килтерелгән яһалма бөйөр ҡоролмаларында эшләүсе белгестәр мәсьәләһе киҫкен тора. Беҙҙең табиптар Ҡазан, Санкт-Петербург һәм сит ил ҡалаларына барып уҡып ҡайта. Яңы диализ үҙәге асылыу менән был проблема хәл ителер, тип ышанам. Методик бүлектә табиптар белемдәрен камиллаштыра аласаҡ».


Инфоурок / Начальные классы / Рабочие программы / "Әҙәби уҡыу"ҙан календарь-тематик план (4 класс)\n“Әҙәби уҡыу” буйынса программа “Мәғариф тураһында”ғы законға, “Дөйөм белем биреү йөкмәткеһенең фундаменталь үҙәге” документына, “Рәсәй Федерацияһының икенсе быуын Федераль дәүләт хөкүмәт стандарттарына”, “Әҙәби уҡыу” дәреслегенең методик ҡулланмаһына таянып эш программаһы төҙөлдө. Уҡытыу туған (башҡорт) телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 4-се класы өсөн тәғәйенләнә.\nУҡытыу – методика комплекты түбәндәге әҙәбиәт менән тәьмин ителә:\nӘ.Т. Мәүлийәрова, Ф.Ш.Сынбулатова. Әҙәби уҡыу. Дөйөм белем биреү учреждениеларының дүртенсе класы өсөн уҡыу китабы. Ике киҫәктә.- Өфө: Китап, 2012.\nӘ.Т. Мәүлийәрова, Р.Ә. Зәйниева “Әҙәби уҡыу” дәреслегенә методик ҡулланма. Өфө : Китап, 2015.\n“Әҙәби уҡыу” дәреслегенә эш дәфтәре. Ике киҫәктә. Өфө : Китап, 2016.\n“Башҡорт әҙәбиәте” предметына дөйөм характеристика\nКластан тыш уҡыу. Башланғыс кластарҙа әҙәбиәт менән таныштырыу кластан тыш уҡыу дәрестәрендә дауам итә.Кластан тыш уҡыу шулай уҡ балаға тәрбиә биреү һәм шәхес үҫтереү сараһы итеп ҡарала.Кластан тыш уҡыуҙың маҡсаты-уҡыусыларҙы хәҙерге көндәге балалар әҙәбиәте менән һәр яҡлап таныштырыу,китапҡа ҡыҙыҡһыныу уятыу һәм үҙ- аллы даими уҡыу күнекмәһе булдырыу.Уҡытыусы ярҙамында балалар республикала сыҡҡан "Йәншишмә" гәзите, "Аҡбуҙат", "Аманат "журналдары менән танышып, даими уҡып баралар.\nҺүҙҙәр менән эш. Уҡыусыларҙы дөрөҫ һөйләргә,аныҡ һәм тасуири уҡырға, һүҙҙе урынлы ҡулланырға өйрәтеү,уларҙың һүҙ байлығын арттырыу,һүҙбәйләнештәр,фразеологик берәмектәр,һөйләм,бәйләнешле телмәр өҫтөндә эш уҡыу дәрестәрнең төп йөкмәткеһен тәшкил итә.\nТел күнекмәләре араһында һүҙлек эше, һөйләмдәр,ябай хикәйәләр төҙөү, уҡығанды дөрөҫ итеп һөйләү ҙур әһәмиәткә эйә. Шуға ла тексты уҡыу алдынан йәки уҡытыусының тәүге ҡат уҡыуынан һуң,ундағы яңы һүҙҙәр,фразалар, һөйләмдәр аңлатыла,һүҙлек эше үткәрелә. Әҫәрҙе өлөшләп,һайлап, ролләп ,сылбыр буйынса уҡыу, йөкмәтке буйынса һорауҙарға яуап биреү, әҫәрҙең йөкмәткеһен һөйләү кеүек эштәр башҡарғанда ла һүҙлек эше иғтибар үҙәгендә тора.\n“Башҡорт әҙәбиәте” – башланғыс белем биреүҙә төп предметтарҙың береһе. Уҡыу - телмәр эшмәкәрлегенең бер төрө. Уҡыу дәрестәренең маҡсаттары-уҡыусыларҙа аңлы, йүгерек, тасуири уҡыу күнекмәләре булдырыу,үҙаллы уҡыу тәжрибәһен формалаштырыу, телмәр эшмәкәрлегенең бар төрҙәрен камиллаштырыу;текст һәм китап менән эшләү оҫталығын тәрбиәләү, башланғыс кластарҙа уҡ уҡыусыларҙа китап уҡырға ынтылыш тыуҙырыу, уларҙы дөрөҫ итеп китап һайларға, әҙәби әҫәрҙәрҙе анализларға өйрәтеү; һүҙ сәнғәтенә дөрөҫ мөнәсәбәт формалаштырыу, әҙәби текстар аша уҡыусыларҙың әхлаҡи тәжрибәһен байытыу, ижади һәләттәрен үҫтереү. Башланғыс кластарҙа “Башҡорт әҙәбиәте” дәрестәренең төп маҡсаты булып уҡыусыларҙың уҡыу компетентлығын формалаштырыу һәм китап уҡыу эшмәкәрлеген үҙаллы белем алыу сараһы итеп үҫтереү тора. Ошонан сығып, уҡыу дәрестәренең бурыстары түбәндәгесә билдәләнә:уҡыусыларҙы әҙәбиәт донъяһына алып инеү һәм һүҙ сәнғәтенең образлылығын, әҙәби әҫәрҙәрҙең рухи асылын аңларға өйрәтеү;әҙәби әҫәрҙе автор менән аралашыу өсөн уҡыу, уның позицияһын, яҙылғанға мөнәсәбәтен асырға өйрәтеү;бер үк әҫәрҙе яҙыусы, уҡыусы, әҙәби критик күҙлегенән тикшерергә өйрәтеү;төрлө жанрҙағы әҙәби әҫәрҙәр менән таныштырыу; әҙәби әҫәрҙәр аша уҡыусыларҙың хис-тойғоларын байытыу;әҙәби әҫәрҙәрҙе уҡыу барышында уҡыусыларҙы әҙәп-әхлаҡ ҡағиҙәләренә өйрәтеү, әхлаҡи ҡиммәттәр формалаштырыу;\nШуны ла күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа кәрәк: башланғыс кластарҙа “Башҡорт әҙәбиәте” дәресенең төп бурысы булып уҡыусыларҙың уҡыу техникаһын һәм уҡыу тиҙлеген үҫтереү тора.\nӘҙәби әҫәрҙе ҡабул итеү уҡыусының тормош тәжрибәһенә бәйле, шуға күрә әҫәрҙә барған хәл-ваҡиғаларҙы ул иң элек үҙенә үлсәп ҡарай , үҙенең фекерен әҫәр геройыныҡы менән сағыштыра, донъяны аңлау кимәленә таянып образ тыуҙыра, барыһын да үҙ аңы аша үткәрә. Уҡыусыға әҫәрҙең төп фекере тәү тапҡыр уҡығанда аңлашылып та бөтмәҫкә мөмкин. Уны яңынан уҡығанда күҙ уңынан төшөп ҡалған өлөштәре лә иғтибарға алына һәм икенсерәк күҙлектән ҡабул ителә. Шуға күрә әҫәрҙе аңлау, ҡабул итеү өсөн ваҡыт кәрәк.\nТасуири уҡыу – әҫәрҙе аңлы ҡабул итеүҙә ҙур ярҙамсы, сөнки геройҙарҙың төрлө кисерештәре, авторҙың йөкмәткегә мөнәсәбәте, әҫәрҙең теле тасуири уҡыу барышында уҡыусыға тағы ла нығыраҡ тәьҫир итә, аңлауҙы еңеләйтә. Тасуири уҡырға уҡыусылар иң элек уҡытыусыһына оҡшатып уҡып өйрәнәләр, артабан был күнекмә үҙ аллы уҡыу барышында камиллаша бара.\nДәрестәрҙә уҡыусыларҙың күңеле төрлө кисерештәр менән дә байырға тейеш: уҡылған әҫәрҙән баланың күңеле үҫә йәки, киреһенсә, кәйефе кителә,герой эшләгән яҡшылыҡтан ҡәнәғәтлек кисерә, яманлыҡтан йәне көйә. Шуға күрә уҡытыусылар ҙа, ата-әсәләр ҙә балаларҙы тирә-йүнде күҙәтергә, күргәндәрҙе анализларға, һығымта яһарға өйрәтергә бурыслы. Ошоға бәйле уҡыусылар әҙәби әҫәрҙәрҙе тормоштоң сағылышы итеп ҡабул итергә өйрәнәләр., 2010.\nПрограмма 68 сәғәткә (аҙнаһына 2 сәғәт) иҫәплангән.\nӘҙәби уҡыу дәрестәренең бурыстары\nИлдәге социаль-экономик күтәрелеш һөҙөмтәһендә социаль шартттарҙың тамырынан үҙгәреүе мәғариф өлкәһенә яңы талаптар ҡуя. Баланы яңы социаль шарттарҙа бөтә яҡтан гармониялы үҫешкән шәхес итеп тәрбиәләү, нигеҙҙә, мәктәпкә йөкмәтелә. Был үҙ аллы фекерләгән, йәшәйешен тейешле кимәлдә ойоштора алған, стандарт булмаған шарттарҙа тормош проблемаларын оптималь хәл итә белгән, ғаиләһе, яҡындары, йәмғиәт алдында яуаплылыҡ тойған һәм рухи яҡтан ныҡлы булған интеллектуаль шәхес итеп тәрбиәләү бурысын ҡуя.\nЮғарыла бәйән ителгән бурыстарҙы хәл итеүгә тейешле шарттар булдырыу зарур.Иң төп шарттарҙың береһе- телде өйрәнеү өсөн мөмкинселектәр тыуҙырыу, сөнки тел аралашыу ҡоралы ғына түгел, ә йәмғиәттең йәшәйешен, үҫешен көйләүсе сара булып тора. Үҙеңдең туған телеңде,милләт-ара аралашыу теле булған рус һәм инглиз телдәрен тейешле кимәлдә белеү- ҙур ҡаҙаныш һәм йәшәйешеңде, интеллектуаль үҫешеңде көйләүсе мөһим шарт ул. Шуға күрә,балаларҙы тел ғилеменә өйрәтеү башланғыс кластан маҡсатлы рәүештә ентекләп алып барыла. Уҡыу - фекерләү һәм телмәр эшмәкәрлегенең төп төрҙәренең береһе. Шуға күрә, башланғыс мәктәптә уҡыу дәрестәре, фән булараҡ, балаға белем биреү, төрлө яҡлап үҫешен тәьмин итеү һәм тәрбиәләүҙә мөһим урын алырға тейеш.\n4-се класта әҙәби уҡыуҙың беренсе этабы тамамлана. Башҡорт әҙәбиәте буйынса белем биреүҙең тәүге баҫҡысы булған был курс алдында ҡуйылған бурыстар түбәндәгесә билдәләнә:\nАңлы, етеҙ, тасури уҡыу; телмәр үҫтереү өҫтөндә күнекмәләрҙе дауам итеп, алған белемде системаға һалыу, артабан киңәйтә барыу;\nУҡыусыларға айырым әҫәрҙәрҙе аңларға ярҙам итеү маҡсатында авторҙар тураһында биографик белешмәләр биреү;\nӘҙәбиәт теорияһынан тасуирлау, сағыштырыу, йәнләндереү, синоним, антоним, омонимдар, әкиәттәр, мәҡәлдәр, йырҙар, биография, мәҫәл, эпитет терминдары тураһында төшөнсәләрҙе тәрәнәйтеп өйрәнеү һәм нығытыу.\nҒөмүмән, башланғыс класс уҡытыусыһы алдында ҡуйылған бурыстарҙың иң мөһиме – тексты уҡыусыларға эмоциональ йоғонто яһарлыҡ итеп тасури уҡып, әҙәби әҫәрҙе ҡабул итергә ярҙам итеү, уҡыусыларҙы образдар донъяһына алып инеү.\nУҡыу дәрестәренең төп маҡсаты- китап уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыу, уҡыу техникаһын камиллаштырыу, балаларҙы китап уҡыуға ылыҡтырыу, һөйләү һәм аралашыу телмәрен үҫтереү, үҙ аллы ижад итеүгә мөмкинселектәр, шарттар булдырыу.\nБыл мөһим бурыстар программаға индерелгән материалдар, донъя һәм башҡорт әҙәбиәтенән һайланып, художестволы һәм фәнни-популяр текстар, шулай уҡ халыҡ ижады әҫәрҙәре ярҙамында ғәмәлгә ашырыла.\nТексты етеҙ, тасуири аңлап уҡыу. Әҫәр йөкмәткеһенә ярашлы хис-тойғоларҙы, уй-фекерҙе белдереп, тауышты көйләп уҡыу. Ҡысҡырып минутына 90-100 һүҙ уҡыу. Эстән уҡығанда минутына 120 һүҙҙән күберәк уҡыу.\n4 -се класты тамалаған уҡыусының белем һәм уҡыу күнекмәләренә ҡуйылған талаптар.\n-әҙәби һөйләү нормаларын күҙәтеп, йылдан-йыл аңлы, дөрөҫ, тасуири уҡырға,\n-әҫәрҙе эстән аңлы уҡый белергә,\n-китаптың өлөштәрен, йәғни титул битен, йөкмәткеһен, инеш һүҙен, йомғаҡ һүҙен табыу, һылтанмаһын, аннотацияһын айыра белергә,\n-үҙ аллы төҙөлгән планға таянып, әҫәрҙең йөкмәткеһен ентекләп,ҡыҫҡартып йәки һайлап,ижади һөйләү күнекмәһенә эйә булырға,\n-уҡылған әҫәрҙең темаһын һәм төп фекерен билдәләргә,\n-уҡылған әҫәрҙең йөкмәткеһен һөйләргә, әҫәрҙең исемен, авторын белергә, авторҙың уй-фекерен асыҡларға,\n-уҡылған әҫәрҙеңйөкмәткеһен тулы, ҡыҫҡартып, һайлап һәм ижади һөйләү күнекмәһенә эйә булырға,\n-уҡылған әҫәрҙе мәғәни яҡтан тамамланған өлөштәргә үҙ аллы бүлергә, улар араһынан төп фекерҙе белдергәнен таба белергә, хикәйәнең, мәҡәләнең планын төҙөргә,\n-уҡылған текстың йөкмәткеһенә нигеҙләнеп, ҡыҫҡа хикәйәләр төҙөргә, яҙырға,ижади эштәр башҡарырға, автор ҡарашынан сығып, уның төп геройына баһа бирә белергә,\n-әҫәрҙәге хәл-ваҡиғаларға, күренештәргә уҡыусының шәхси уй-фекерен, ҡарашын белергә\n-әҫәрҙәге геройҙарҙың ҡылығын, холҡон, тәртибен, тойғоһон, уй-фекерен аңларға, уларҙы бер-береһе менән сағыштырырға,үҙ мөнәсәбәтеңде белдерергә, ҡылыҡһырлама төҙөй белергә.\n-шиғырҙы, ауыҙ-тел ижады өлгөләрен тасуири, яттан һөйләй белергә,\n-фольклор әҫәрҙәренә миҫалдар килтерә белергә,\n-төрлө тематикаға уҡылған әҫәрҙәргә миҫалдар килтерә белергә.\n“Әҙәби уҡыу” предметын өйрәнеүҙең һөҙөмтәләре\nУниверсаль эш төрҙәренә өйрәтеү: танып белеү, регулятив һәм коммуникатив\nэшмәкрлек, йәғни баланы үҙ аллы уҡыуға, белеем алырға өйрәтеү.\nПредмет – ара һөҙөмтәләр түбәндәге талаптарҙан тора:\n- әҙәбиәттән, фәнни-популяр мәҡәләләрҙән, белемде арттырырҙай\nматериалдарҙы, кәрәкле мәғлүмәтте таба алыу;\n- әҙәби әҫәрҙәрҙе анализлау һәм текстыӈ төп фекерен асыҡлау;\n- үҙеӈдеӈ фекереӈде, уйыӈды әӈгәмәсеӈә еткерә алыу;\n- тирә-йүн, тәбиғәт менән гармонияла йәшәү ҡағиҙәләрен, ысулдарын үҙләштереү;\n- йәмғиәттәге тәртип һәм әхлаҡ ҡағиҙәләрен белеү;- аӈлы анализлау эшмәкәрлеген булдырыу;\n- төркөмдәрҙә эшләүҙеӈ әһәмиәтен аӈлау һәм уларҙа эшләү тәртибен үҙләштереү.\nУҡыу предметын өйрәнеүҙә яӈы белем үҙләштереү, уны анализлау һәм ҡулланыу өлкәһендә тейешле тәжрибә туплау.\nПредметы өйрәнеүҙеӈ һөҙөмтәләре түбәндәгеләр:\n- компетенлы уҡыуҙы формалаштырыу;\n- уҡыу техникаһын үҙләштереү;\n- уҡылған йәки тыӈланған әҙәби әҫәрҙәрҙе аӈлау алымдарына эйә булыу;\n- интепретацияныӈ төп элементтарын үҙләштереү;\n- әҙәби әҫәрҙәрҙе, фәнни-популяр уҡыу текстарын анализлау һәм үҙгәртеү күнекмәләренә эйә булыу;\n- ҡыҙыҡһындырған әҙәбиәтте үҙ аллы һайлай алыу;\n- һүҙлектәр, белешмәләр менән эш итә белеү;\n- үҙеӈде ижади эшмәкрлеккә һәләтле, белемле китап уҡыусы итеп тойоу;\n- сюжет элементтарын индереп, бәләкәй текстар төҙөү;\n- шиғырҙы яттан һөйләү һәм таныш булмаған аудиторияла сығыш яһау күнекмәләренә эйә булыу.\nЭш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған программаға нигеҙләнеп төҙөлдө, башланғыс дөйөм белем биреүҙең Федераль дәүләт белем биреү стандартына тура килә.\nПрограмма етеҙ һәм аңлы уҡыу күнекмәһе формалаштырыуға йүнәлтелгән: “Башҡорт әҙәбиәте” дәрестәрендә һүҙҙәрҙе һөйләмдә интонацион бәйләп уҡыу (ҡысҡырып уҡыу), уҡыу етеҙлеген үҫтереү (шымыраҡ уҡыуға күсеү, йыл аҙағына бышылдап уҡыу) өйрәнәләр. Етеҙ уҡыу,уҡыу техникаһын камиллаштырыу өҫтөндә системалы эш алып барыла. Һәр дәрестә текстың йөкмәткеһен үҙләштереү һәм уның төп идея тематикаһын асыҡлау өҫтөндә ентекле эш ойошторола. Бала тормош тәжрибәһенән сығып, теге йәки был хәл-ваҡиғаға, күренешкә, кешенең холоҡ-фиғеленә үҙ фекерен белдерә. Әҫәрҙәге ситуация, хәл-ваҡиғаларҙы ентекле анализлап, етди дәлилдәр килтереп, балалар дөрөҫлөктө иҫбатларға тырыша. Был осраҡта ҡыҙыу бәхәс тыуа. Бындай ситуациялар файҙалы әңгәмәләшеү,э шлекле һөйләшеүгә әйләнергә тейеш.\nҺаумы, мәктәп. (1 сәғәт). 1 сентябрь – Белем байрамы. Мәктәп, уҡыу, уға мөнәсәбәт тураһында мәҡәләләр, шиғырҙар уҡыу һәм әңгәмәләр үткәреү.\nБашҡорт теленең өндәре һәм хәрефтәре (ҡабатлау һәм тәрәнәйтеү) . Әҫәрҙең темаһы һәм төп фекере. Балаларҙа уҡыу эшенә етди ҡараш, уҡыу дәрте, ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыу. Әҫәр уҡыу күнекмәләрен камиллаштырыу, уҡыуҙан алған тойғоларҙы, кисерештәрҙе кинәйтеү һәм тәрәнәйтеү, яҙыусынын әйтергә теләгән төп фекерен билдәләү.\nМостай Кәрим (6 сәғәт). “ Беҙҙең өйҙөң йәме” повесы буйынса. « Беҙҙең өйҙөң » повесы аша уҡыусыларҙың алдында “ ябайлыҡтың матурлығы”, “ матурҙың-ябайлығы” н асыу күҙаллана. Алты-ете йәшлек бала ауыҙынан һөйләтелгән был әҫәрҙә Бөйөк Ватан Һуғышының башҡорт ауылдарына алып килгән ауырлыҡтарын, ир-аттар фронтҡа киткәс, ҡатын-ҡыҙҙарҙың, йәш-үҫмерҙәрҙең, ҡарттарҙың колхоздағы бөтә эште үҙ елкәләренә йөкмәп ҡалыуын, яҡындарҙы юғалтыу ҡайғыһын һәм еңеү шатлығын уҡыусыларға аңларлыҡ һәм зиһененә һеңеп ҡалырлыҡ итеп еткереү. Дәһшәтле һуғыш йылдарында илебеҙҙең халыҡтары араһындағы дуҫлыҡты тағы ла нығытып, дуҫлыҡ-туғанлыҡты ябай итеп күрһәтеү. Әҫәрҙә балалар менән өлкәндәр мөнәсәбәтен күрһәтеү: оло кешеләрҙең һәр бер хәрәкәте, эш- ҡылыҡтары, үҙ-ара мөғәләмәләре, донъяға ҡараштары йәш быуынды тәрбиәләй.\nЗәйнәб Биишева (5 сәғәт) Балаларҙа ижтимағи тормошҡа, файҙалы хеҙмәткә ыңғай мөнәсәбәт тәрбиәләү. Уларҙың уҡыуы, уйыны, бергәләп эшләүҙәре, эҙләнеүҙәре процесында коллектив булып ойошоуҙарын иғтибар үҙәгендә тотоу. Балалар образын тыуҙырғанда, уларҙың эске донъяларына, тәрән кисерештәренә, характерҙың үҫешенә айырыуса иғтибар итеп, теләк ынтылыштарына бәйләп күрһәтеп, мәҫәл жанры менән таныштырыу. Тасуири уҡыу күнекмәләрен нығытыу.\nҠыш баһадир. Ҡышҡы тәбиғәттең матурлығын асыу. Сағыштырыу, йәнләндереү алымдарына иғтибар итеү. Картина буйынса эш алып барыу.\nДинис Бүләков(8 сәғәт) Әҫәрҙә ысын хеҙмәттең тәме, ялған һәм хаҡлы дан, ысын батырлыҡ һәм тышҡы ялтырау, тәкәбберлек һәм баҫалҡылыҡ кеүек сифаттар конкрет персонаждарҙың образдары асыла һәм халыҡтың тәжрибәләр менән һыналған тапҡыр һүҙҙәре, мәҡәлдәр менән нығытыла.\nЯныбай Хамматов(5 сәғәт)“Салауат”, “Һырдаръя” романдарынан өҙөктәрҙе өйрәнеү үрнәгендә жанр( роман) тураһында әҙәби-теоретик төшөнсә биреү. Әҫәрҙә һүрәтләнгән тарихи осор, Башҡортостандағы ижтимағи-сәйәси хәл тураһындағы мәғлүмәттәрҙе уҡыусыларға еткереү шарт. Ваҡиғаларҙы, факттарҙы , геройҙарҙың эштәрен сағыштырыу, баһа биреү, әҫәрҙең төп фекерен табыу, һығымталар яһау- быларҙың бөтәһе тарихи материалды аңлап үҙләштерегә ярҙам итә.\nИнеш әңгәмәлә геройҙарҙың кем булыуын, баларҙың улар тураһында нимәләр белеүен, ниндәй әҫәрҙәр уҡығанын асыҡлау. Әҫәрҙе уҡып һөйләтеү, план төҙөү, геройҙарға характеристика биреү, уларҙың тарихта тотҡан урынын билдәләү. Тарихи әҫәрҙәр уҡыуға ҡыҙыҡһыныу уятыу.\nАбдулһаҡ Игебаев (2 сәғәт) Поэма жанры поэзияның иң ҡатмарлы формаларынан һанала. Шуның өсөн жанрҙың үҙенсәлектәрен өйрәнеүҙе, шиғыр һәм мәҫәлдәр менән сағыштырып , 4-се класта уҡ өйрәнә башларға мөмкин.\nӘҫәрҙең сюжеты лирик геройҙың уй-фекерҙәренән, кисерештәренән, һоҡланыуҙарынан тора. Һәр һүрәтләү әҫәрҙең йөкмәткеһен һәм идеяһын төрлө яҡлап аса: сағыштырыуҙар һәм йәнләндереүҙәр Урал тәбиғәтенең матурлығын, Уралдың мөһабәтлеген ҡабатлауҙан поэманың төп идеяһын тәрәнәйтеп, күҙ алдына баҫтыра.\nБыл жанрҙың теле ифрат үҙенсәлекле, халыҡсан. Әҫәрҙе уҡығанда тел байлығына иғтибар итергә, конкрет миҫалдарҙа күрһәтергә кәрәк.\nПоэманың тексы өҫтөндәэшләгәндә түбәнге эш этаптарына иғтибар итергә: һүҙлек, фразеологик эш, уҡыусының тасуири уҡыуы һәм аңлатып биреү, әңгәмә, әҫәрҙең төп идеяһын билдәләү, уҡыусыларҙың аллы эштәрен ойоштороу.\nНоғман Мусин(6 сәғәт) Кескәй уҡыусыларҙы ғаләмдең, тәбиғәттең әлегә улар өсөн сер булып ҡалған төрлө яҡтары менән таныштырыуҙы төп маҡсат итеп ҡуйылған әҫәрҙәр урын алған.\nӘҫәрҙә тәбиғәт донъяһы менән таныштырыу кешеләрҙең шул тәбиғәткә һәм бер-береһенә мөнәсәбәтенә ҡағылған әхлаҡи проблемалар менән дә тығыҙ бәйләп алып барыла.\nХикәйәләрҙә хайуандарҙың, үҫемлектәрҙең насар бәндәләрҙән күргән йәберҙәрен уларҙың кисерештәре аша күрһәтеү балаларҙың тойғоһона тәьҫир итеү һәм тәбиғәткә һаҡсыл, мәрхәмәтле мөнәсәбәт тәрбиәләү маҡсаты ҡуйылған.\nФәрит Иҫәнғолов(6 сәғәт) Хикәйәләрҙә балаларҙың тәбиғәткә мөнәсәбәте уның ябай ғына серҙәрен асыуҙа, ҡоштарҙы, хайуандарҙы тәрбиәләүҙә күрһәтелә. Әҫәрҙә үҫмерҙәрҙең үҙ-ара мөнәсәбәте, йәмәғәт эштәрендә ҡатнашыуы кеүек көндәлек ваҡиғаларҙан алып, илһөйәрлек тойғоларын сағылдырыусы ситуацияларға тиклем, йәш геройҙарҙың рухи- әхлаҡи йөҙөн асыусы төрлө ваҡиғалар яҡтыртыла. Үҙ аллы уҡыу күнекмәләрен нығытыу.\nКәтибә Кинйәбулатова(4 сәғәт) Әҫәрҙәрҙә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы тыл тормошо, унда балаларҙың, үҫмерҙәрҙең яҙмышы сағылдырыла .Йәш үҫмерҙәрҙең алдарында торған бурысты дөрөҫ аңлауҙары, өҫтәренә төшкән ауырлыҡтарҙы ғорур күтәреүҙәре, киҫкен һынауҙарҙа характерҙары сынығыуы күрһәтелә.\nСафуан Әлибай(3 сәғәт) Балалар был бүлеккә ингән әҫәрҙәрҙе уҡып, уларға анализ яһап, тылсымлы ҡыш һәм алтын көҙ тәбиғәтенең үҙенсәлекле күренештәре менән таныша.Ике миҙгелдең тәбиғәтен сағыштырыу, айырмалыҡтарын билдәләү аша һәр миҙгелдең үҙенә генә хас күркәмлегенә баҫым яһау.\nБалаларға эстетик тәрбиә биреү, уларҙа тыуған яҡтың тәбиғәтенә, туған телгә мөхәббәт тәрбиәләү- әҫәрҙе өйрәнеүҙә төп маҡсат булып тора. Тасуири һәм һайлап уҡыу күнекмәләрен нығытыу.\nФәүзиә Рәхимғолова(5 сәғәт) Хикәйәләрҙә хеҙмәттең тормоштағы бөйөк ролен аңлауҙа өлкәндәрҙең шифалы йоғонтоһо һәм кесе йәштәге геройҙарҙың эш өҫтөндә тәрбиәләнеүе һүрәтләнә. Әҫәрҙә ыңғай геройҙар һәм уларҙың күркәм эштәре, тормош сынығыуҙары күрһәтелә. Балаларҙың ата-әсәләренә, өлкәндәргә ярҙамлашыуы, хеҙмәт барышында тыуған һәм нығынған уй-фекерҙәре сағыу буяуҙар аша бирелә.\nКирәй Мәргән(2 сәғәт) Бөркөт ҡанаты.\nФаҡиһа Туғыҙбаева(1 сәғәт) Шиғырҙарҙа ысын хеҙмәттең еңел булмауын, кешеләрҙән тырышлыҡ, оло көсөргәнеш, түҙемлек, таҫыллыҡ талап итеүенкүрһәтә, хеҙмәт кешеһенең бөйөклөгөнә инандыра, хеҙмәткә мөхәббәт темаһы уның емешенә, бигерәк тә игенсе тире менән дә берләштерелә.\nНаил Ғәйетбай(3 сәғәт) Әҫәрҙәрҙә хеҙмәт тәрбиәһе балалар аңларҙай төшөнсәләр һәм образдар аша бойомға ашырыла. Был тема балаларҙың физик һәм аҡыл эшенә төрлөсә мөнәсәбәтен сағылдырыу ярҙамында хәл ителә. Балалар характерындағы ыңғай һәм кәмселекле яҡтары уларҙың хеҙмәтенә, өлкәндәргә ҡарашы аша һүрәтләнә.\nГөлфиә Юнысова(2 сәғәт) Әсә һәм Ватандың бөйөклөгө, гүзәллеге, улар менән ғорурланыу- шиғырҙарҙың төп йөкмәткеһен тәшкил итә. Әсәгә һәм Тыуған илгә һөйөү, шатланыу, шул ерҙә тыуып үҫеү менән ҡыуаныу тойғолары баланың күңеленә ғүмерлеккә һеңеп ҡалған “киң туғайҙар”, “алтын бешә торған баҫыуҙар”, “түңәрәк күл”, ”күкһел тауҙар” аша сағыла.\nРаил Байбулатов(5 сәғәт)Хикәйәләрҙә балаларҙың уйындары, ҡыҙыҡһыныуҙары, үҙ-ара дуҫлыҡтары менән бәйле төрлө ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс ваҡиғалар һүрәтләнә.\nБалалар араһындағы берсә ҡаршылыҡлы, берсә эскерһеҙ йылы мөнәсәбәттәр, дуҫлыҡтың нисек нығыуы, батырлыҡҡа ынтылыуы үҙенсәлекле итеп һүрәтләнә. Яҙыусы уларҙың эске донъяларына, тәрән кисерештәренә айырыуса иғтибар итә, характерҙарының үҫешен конкрет ситуацияларҙа күрһәтә.\nРәис Ғабдрахманов(6 сәғәт) Яҙыусы балаларҙың ижтимағи тормошҡа, файҙалы хеҙмәткә ҡатнашырға ынтылыштарын мажаралы ваҡиғалар ярҙамында һүрәтләй.\nӘҫәрҙәрҙә төрлө ситуацияларҙа балалар характерында булған тиҫкәре сифаттар тәнҡит ителә; ысын хеҙмәттең тәме, ялған һәм хаҡлы дан, дуҫлыҡ ҡәҙере кеүек сифаттар конкрет персонаждарҙың хәрәкәттәре менән һыналған тапҡыр һүҙҙәре, мәҡәлдәре менән нығытыла.\nМарс Әхмәтшин(4 сәғәт) Хикәйәләр балаларҙың эштәре, уй-хыялдары, үҙ-ара мөнәсәбәттәре, үҫмерҙәрҙең үҙ ҡылығы, тормоштағы урыны һәм яуаплылығы хаҡында мәжбүр итә. Үҫмерҙәрҙең йәмәғәт эштәрендә ҡатнашыуы кеүек көндәлек ваҡиғаларҙан алып, романтик ынтылыштарын, илһөйәрлек тойғоларын сағылдырыусы ситуацияларға таянып , йәш геройҙың рухи-әхлаҡи йөҙөн асыусы төрлө факттар яҡтыртыла.\nФәрзәнә Аҡбулатова(3 сәғәт) Был әҫәрҙәр балаларҙың тормошто аңлау, эстетик ҡабул итеү ҡеүәһенә тәрбиәүи маҡсаттан сығып бирелә. Уларҙа һүҙ балалар уыҙынан алып барыла, сабыйҙарҙың тормош күренештәренә үҙ ҡарашы, тойғолары, эске кисерештәре сағылдырыла.\nУҡытыу һөҙөмтәһендә башланғыс мәктәптә балала артабан белем алырға әҙерлек, кәрәкле әҙәби үҫеш кимәле булдырыуға теләк уянасаҡ. Был түбәндәге күнекмәләрҙе булдырыуҙы күҙаллай:\nтирә-йүнде өйрәнгәндә туған тел дәресенеӈ тотҡан урынын һәм ролен төшөнөү,\nуҡыуҙыӈ мәҙәниәтле кеше тәрбиәләүҙәге ролен аӈлау, шәхси сифаттарҙы һәм\nсоциаль ҡиммәттәрҙе тәрбиәләү;\nәҙәбиәттеӈ дөйөм кешелек сифаттары тәрбиәләүҙәге әһәмиәтен аӈлау\nәҙәби текстар өҫтөндә эстетика һәм әхлаҡ күҙлегенән сығып эш итеү.\nӘҙәбиәттеӈ сәнғәттеӈ бер төрө икәненә төшөнөү, аӈлау;\nәҙәби жанрҙы билдәләү, геройға характеристика биреү өсөн анализлау,\nсағыштырыу алымдарын ҡулланыу; тексты һөйләй белеү күнекмәләренә эйә\nүҙеӈә кәрәкле информацияны әҙәби, фәнни-популяр, өйрәтеү текстарынан таба\nэнциклопедик, белешмә баҫмалар менән эшләү күнекмәләренә эйә булыу.\n“Әҙәби уҡыу”ҙан календарь-тематик план, 4 класс\nАхметкаримова Гульшат Рафиловна\nНомер материала: ДБ-211767\nКонспект по внеурочной деятельности "Весна пришла"\nКонспект занятия "Доброта" по внеурочной деятельности "Мои истоки"


Тереләрҙең ҡәҙерен, мәрхүмдәрҙең ҡәберен бел | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 марта 2020 — 15:01 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика мәктәптәрендә беренсе-дүртенсе синыфта уҡыған балаларҙы туҡландырыу өсөн район-ҡала хакимиәттәре башлыҡтары шәхсән яуаплы буласаҡ. Был турала республика етәксеһе Хөкүмәттә үткән оператив кәңәшмәлә Радий Хәбиров белдерҙе. Яҙҙың беренсе эш аҙнаһының тәүге дүшәмбеһе Башҡортостан тарихында һауа торошо түгел, ә рәсми документ менән иҫтә ҡаласаҡ. 2-се мартта республика башлығы Радий Хәбиров “Иҫкә алыу һәм хөрмәтләү көнө” тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. Уға ярашлы, 2-се майҙа Башҡортостанда мәрхүмдәрҙе иҫкә аласаҡтар.\nБыл сара халыҡ өсөн үтә лә әһәмиәтле. Тереләр вафат булғандарҙы хәтерҙә тоторға тейеш. Тағы ла бер мәғлүмәт. Башҡортостандың мәғариф системаһы беренсе синыфтан дүртенсе синыфҡа тиклем балаларҙы түләүһеҙ ашатыуға күсә. Республика был бурысты беренсе сентябргә тиклем тулыһынса хәл итергә тейеш. Башҡортостан сүп-сарҙы ташыу буйынса яңы һөҙөмтәләргә ирешә. Уңыштар юҡ түгел. Ҡалдыҡтарҙы аҙнаһына бер сығарһалар, хәҙер уны мөмкин тиклем йышайтыр кәрәк. Контейнерҙар майҙансыҡтары ла иғтибарҙан ситә ҡалмай. Икенсе мәсьәлә – башҡарылған эштәр өсөн иҫәпләшеү.\nКемдер коммуналь хеҙмәттәр өсөн ваҡытында түләһә, ә бына байҙар аҡсаһын бирергә ашыҡмай. Башҡортостан хужалыҡтары сәсеүҙе ике аҙна эсендә тамамларға иҫәп тотһа, юлдарҙы ремонтлау, соҡорҙарын ямауҙың ҡасан бөтәсәген бер кем дә вәғәҙәләй алмай. Республиканың махсус хеҙмәттәре бөгөндән тап юлдарҙы рәтләүгә сығырға тейеш. Радий хәбиров был эште шәхсән күҙәтеүенә ала. Ғөмүмән, юл тармағы, торлаҡ-комумналь хужалығындағы хәлдәр һәр дүшәмбелә тикшерелә. Аҙна һайын ҡаралған һорауҙарҙың береһе – социаль өлкә. Был юлы, мәҫәлән, йорттарға газ үткәреү буйынса сертификаттар бүлеү тикшерелде.\nБындай документтар биреүгә әле өс ай ғына үткән. Шуға ла теүәл һәм тулы һөҙөмтәләр тураһында һөйләргә иртәрәк. Киләһе йылға республика сертификаттар өсөн 200 миллион һум бирәсәк. Башҡортостан тарихында хәҙер икенсе йыл рәттән “Юғары ос” мәғариф форумы уҙғарыла. 800 кешене берләштергән сара барышында ҡаралған мәсьәләләр яҡын арала бойомға ашырылырға тейеш. Киләһе йылға тәғәйенләнгән форумда белем биреү сифаты тураһында һүҙ барасаҡ.\nБашҡортостанда хәҙер реклама таҡталарына ҡаршы көрәш яңы кимәлгә күтәрелә. Иғландар яҙылған урындар муниципаль ҡаҙналарға аҡса килтерергә тейеш. Башҡортостан йылдың иң мөһим кампанияһы — баҫыу эштәренә әҙерләнә. Быйыл республика 3 миллион иген һәм техник культуралар үҫтерәсәк. Яландарға 10 мең трактор сығырға тейеш.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БӘХӘСТӘН БӘХЕТ ТЫУАМЫ? - 2019 - Мәҡәләләр\nБӘХӘСТӘН БӘХЕТ ТЫУАМЫ?\nТуҡһан туғыҙ йортло ҙур ғына ауылда бик бәхетле кешеләр йәшәгән. Береһенән-береһе матурыраҡ, зауыҡ менән биҙәлгән өйҙәрҙә йәшәгән улар. Һәр хужалыҡты гүзәл баҡсалар уратып алған. Ауылдаштар йыл әйләнәһенә емеш-еләктән, йәшелсәнән өҙөлмәгән. Яҙҙарҙы дәртләнеп ҡаршы алғандар, йәйҙәрҙе көндәлек хеҙмәт менән күңелле үткәргәндәр. Байрамдарҙа уйнап-көлөп, йырлап-бейеп күңел асҡандар. Көҙ мул уңыш йыйғандар ҙа, ҡышҡыһын рәхәтләнеп ял иткәндәр. Ерҙә йәшәһәләр ҙә, күккә бағып, йондоҙҙарға ҡарап өмөтләнгәндәр, йәшәйеш тураһында уйланғандар, киләсәккә ышаныс менән ҡарағандар, кейеҙ-келәмдәргә йыһан есемдәрен биҙәк итеп төшөргәндәр.\nӨс йылға бер тапҡыр июль айында ауыл кешеләре йәшәгән урындарынан йыраҡ булмаған яланда ҡорға йыйыла торған булған. Өс йылға бер тапҡыр кешеләр Аллаһы Тәғәлә тауышын ишеткән һәм үҙ һорауҙарына яуап алған. Маңлай күҙҙәре менән күрмәһәләр ҙә, кешеләр күңелдәре менән эргәләренә килгән Хоҙайҙы тойғандар. Һәр кем ошо мәлдә киләсәккә уй-хыялдар ҡорған, Хаҡ Тәғәлә менән кәңәшләшкән. Мөғәмәлә төрлө кимәлдә барған: берәүҙәр тәрән уй-фекергә сумған, икенселәр ябай ғына донъяуи кимәлдә аралашҡан, өсөнсөләрҙең мөғәмәләһе уйын-көлкөгә ҡоролған.\nМәҫәлән, берәү ошондай һорау биргән:\n- Хоҙайым, ниңә һин бөгөн беҙҙе ямғыр һыуына ҡойондорҙоң? Иртә менән лысма һыу иттең дә, төшкә ҡарай ғына ҡояш йылыһын өләштең. Әллә үҙең төшкә тиклем йоҡоңдан уянманыңмы, әллә беҙҙең байрам майҙанына йыйылғанды көтөп торҙоңмо?\n- Юҡсы, - тип яуап бирә Хоҙай. - Мин иртә таңдан уҡ байрамығыҙ күңелле үтһен өсөн хәстәрлек күрҙем. Арағыҙҙа иртәнге тәһәрәт алырға йыбанғандар бар. Улар байрам йәмен ебәрмәһен, тинем дә, бөтәгеҙҙе лә бер юлы ҡойондорҙом. Әле бына таҙарынып кибендегеҙ.\n- Улайһа, бик шәп иткәнһең, - тип ризалаша һорау биргән кеше.\nСәстәренә сал төшкән олпат ир бөтөнләй икенсе төрлө һорау бирә:\n- Хоҙайым, әйт әле миңә, йыһандағы йондоҙҙарҙың мәңгелек тәртибе ни аңлата? Ерҙәге тормоштан биҙһәм, үҙем һайлаған йондоҙға ғаиләм менән күсенеп бара аламмы?\n- Йондоҙҙар һеҙгә йыһан тураһында мәғлүмәт бирә. Ерҙәге ығы-зығынан арынып, күңел тыныслығына өлгәшә алһағыҙ, йондоҙло китап һеҙгә үҙ серҙәрен асыр. Әммә бының өсөн тән таҙалығы ғына етмәй, күңел сафлығы мөһим. Йыһан сикһеҙ - һайла, әйҙә, үҙеңә оҡшаған планетаны. Тик бының өсөн бер генә шартты үтәргә кәрәк: йондоҙҙағы ғүмерең, ерҙәге тормошоң менән сағыштырғанда, тик ижад менән генә һуғарылһын.\nШулай күңелле йәшәгән был ауыл халҡы.\nКөндәрҙән бер көндө был ауылға бер ыңғайҙан йөҙ аҡыл эйәһе килгән. Киң күңелле ауылдаштар ят кешеләрҙе бик ҡунаҡсыл ҡаршы алған, һый-хөрмәт күрһәткән. Бындай муллыҡты күреп, хакимдәрҙең иҫе киткән. Уларҙың береһе былай тип һүҙ башлаған:\n- О, кешеләр, һеҙ бик матур йәшәйһегеҙ. Әммә тормошоғоҙ үтә талғын, бер тигеҙ үтә. Һәр бер өйгә ҡот ҡунып, етеш йәшәһәгеҙ ҙә, Аллаһы Тәғәлә менән дөрөҫ һөйләшә белмәйһегеҙ, һеҙгә тәрбиәлелек етешмәй. Шуға күрә һеҙ Илаһи көскә дан йырлап табына белмәйһегеҙ.\n- Юҡсы, бер ҙә улай түгел, - тип, ауылдаштар борсола башлаған. - Аллаһ менән беҙ өс йылға бер тапҡыр тиң күреп аралашабыҙ. Уны күрмәһәк тә, һәр иртәлә Ул беҙгә ҡояш булып балҡый, бал ҡорто булып бал йыя, ҡышҡы һалҡындарҙа ерҙе аҡ шәл менән ҡаплай. Ул һәр саҡ эргәбеҙҙә, беҙгә тәбиғәттең һәр миҙгеле ҡәҙерле.\n- Юҡ, һеҙҙә эштәр дөрөҫ ойошторолмаған, - тигән аҡыл эйәләре. - Беҙ һеҙҙе Аллаһ менән аралашырға өйрәтергә килдек. Бөтә Ер шары буйлап ғибәҙәтханалар, матур-матур ҡорамдар төҙөлә. Был изге урындарҙа кешеләр Аллаһ менән көн дә һөйләшә ала. Беҙ һеҙҙе лә өйрәтәсәкбеҙ.\nӨс йыл дауамында ауыл кешеләре аҡыл эйәләренең һүҙҙәрен диҡҡәт менән тыңлаған. Һәр хәкимдең үҙенә хас ҡарашы, үҙ теләге булған: берәүҙәре ҡорамды нисегерәк эшләү тураһында аҡыл һатҡан, икенселәре ғибәҙәт ҡылыу тәртибе тураһында һөйләгән - һәр кем үҙ яғына ҡайырған. Ауылдаштарҙың ҡайһы аҡыл эйәһен һайларға белмәй баштары ҡатҡан. Етмәһә, улар сит кешеләрҙе рәнйетеүҙән ҡурҡҡан. Шуға күрә һәр өйҙә, һәр аҡыл эйәһен тыңлап, ҡорамдар төҙөргә булғандар. Тик ауылда туҡһан туғыҙ йорт булһа, аҡыл эйәләре йөҙ булған. Был яңы ауыл кешеләренең ҡарарын ишетеп, аҡыл эйәләре хафалана башлаған. Нисек инде улай, тимәк, бер аҡыл эйәһенә ҡорам етмәйәсәк, ул хәйер-саҙаҡаһыҙ ҡаласаҡ бит? Килмешәктәр кемдең теорияһы иң хаҡ икәнен иҫбатлап, бәхәсләшә башлаған. Яйлап был бәхәскә ауыл кешеләре лә ҡушылған. Бәхәс шул тиклем көслө булған: ауылдаштар өс йылдан һуң яланға ҡорға йыйылыу тураһында ла онотҡандар хатта!\nТағы өс йыл үткән. Ауыл тирәләй туҡһан туғыҙ мөһабәт ҡорам ҡалҡып сыҡҡан. Улар эргәһендә кешеләрҙең элекке өйҙәре йәмһеҙ һәм шөҡәтһеҙ булып күренгән. Кешеләр емеш-еләкте, йәшелсәләрҙе лә ҡарамаған, баҫыуҙар ташландыҡ хәлгә ҡалған, баҡсалар ҡороған.\nҺәр аҡыл эйәһе үҙ ҡорамына бикләнеп, кешеләргә аҡыл һатҡан: "Һеҙ әле тулыһынса иманға килмәгәнһегеҙ. Хәйер-саҙаҡаны күберәк алып килегеҙ, көнө-төнө табынығыҙ".\nҠорамһыҙ тороп ҡалған йөҙөнсө аҡыл эйәһе иһә йәшертен үҙ эшен алып барған. "Ғибәҙәтхана улай төҙөлмәй, табынғанда ла икенсе һүҙҙәр ҡулланырға кәрәк. Аллаһ менән нисек көн һайын һөйләшергә икәнен бер мин генә беләм", - тип өгөтләгән ул. Әгәр ҙә ауылдаштарҙың береһе уның өгөт-нәсихәтенә инанһа, ауыл эргәһендә яңы ҡорам төҙөлгән, элеккеһе ташландыҡ хәлгә дусар булған. Хәҙер инде ҡорамһыҙ тороп ҡалған икенсе аҡыл эйәһе халыҡты үҙ яғына ауҙарырға тырышҡан. Шулай бик күп йылдар уҙған.\nКөндәрҙән бер көндө ауылдаштар өс йылға бер йыйылған элекке ҡорҙо иҫтәренә төшөргән. Аллаһ тауышын тағы үҙҙәренсә ишеткеләре килгән. Ауыл эргәһендәге яланға йыйылғас та, улар күмәкләп яуап таба алмаған һорауҙырын биргән: "Аллаһы Тәғәлә, әйтсе беҙгә, ни өсөн беҙҙең баҡсаларҙы ҡорт баҫты? Ни өсөн беҙ элеккеләй йыл да мул уңыш йыймайбыҙ? Ни өсөн кешеләр бер-береһе менән бәхәсләшеүҙән бушамай? Ни өсөн беҙ, күпме генә ыҙғышһаҡ та, үҙ иманыбыҙға ҡайта алмайбыҙ? Беҙ күпләп төҙөгән ҡорамдарҙың ҡайһыныһында йәшәйһең Һин"?\nКешеләр яуапты оҙаҡ көткән. Күктән был юлы күңелһеҙ, арыған тауыш ишетелгән:\n- Эй, кешеләрем, мин һеҙҙе берҙәм итеп яралттым. Һеҙ берҙәм булғанда ғына илаһи хыялға ирешеп була. Ә һеҙ һәр берегеҙ, үҙ аллаһын эҙләп, айырым ҡорамдарға бикләндегеҙ. Ҡәҙерле балаларым, әйтегеҙсе, мин ҡайһы ҡорамда булырға тейеш? Бөтәгеҙҙе лә тиң күргәс, берегеҙҙе лә рәнйетмәҫ өсөн ҡайһы ҡорамды һайлайым? Һөйөү менән һайлау ирке һеҙҙең һәр берегеҙҙең үҙендә. Берҙәм ҡарарға килһәгеҙ генә хыялығыҙ тормошҡа ашыр…\nШулай тигән дә тауыш шымған. Ҡасандыр гөл-сәскәгә күмелгән ауылда йәшәгән кешеләр иһә бөгөнгәсә бәхәсләшә. Өйҙәре емерек, баҡсалары ташландыҡ хәлдә. Ҡорамдар бейегәйгән һайын бәхәс тә ҡыҙа бара…\nБыл кинәйәлә кемдәр һүрәтләнә, аңғарҙығыҙмы? Шулай шул. Ҡорамдарыбыҙ бейегәйә, ас-яланғас түгелбеҙ, тамағыбыҙ туҡ - ә беҙ һаман бәхәсләшәбеҙ, зарланабыҙ. Шөкөр итеү тигәнде бөтөнләй оноттоҡ. Былай барһа, бер көн килеп ысынлап та емерек ҡорамдарға, ярыҡ ялғашҡа ҡалмаҫмы икән көнөбөҙ?\nЯҙылған: 25.06.19 | Ҡаралған: 229


Һыу насосы – шәп бүләк! » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Конкурстар » Һыу насосы – шәп бүләк!\n28.02.2014 Һыу насосы – шәп бүләк!\nУл Белорет районының Сосновка ауылынан дүрт балалы Гөлназ һәм Данир Аҫылбаевтар ғаиләһенә тапшырылды\n– Әле бер тапҡыр ҙа «Йәшлек»тең килгәне юҡ… – шулай тип ҡаршыланы беҙҙе «Йәшлек»-фараз» бәйгеһе еңеүсеһе – Белорет районының Сосновка ауылында йәшәүсе Гөлназ Аҫылбаева. Инде ике ай үтте, ә беҙҙең гәзит уҡыусы «Йәшлек»те ҡулына ла алмаған һаманғаса… Гөлназ Шамил ҡыҙы әйтеүенсә, бының сәбәбе – почтальондарҙың йыш алмашыныуы:\n– Шулай ҙа хәл арыуланыр әле тип өмөтләнәм, барыбер гәзиткә йыл да яҙыласаҡмын.\nУл конкурста ла, мотлаҡ еңермен, тип ышанып ҡатнашҡан. Былтырғы тиражды ҡараған да, тағы биш йөҙ дананы ҡушып, фараз менән квитанцияны редакцияға ебәргән. Үҙҙәре йыл башынан гәзитте күрмәгәс, таныштары аша еңеүҙәре хаҡында белгән. Был яңылыҡты ишеткәс, тормош иптәше Данир Закир улы йүгереп барып, таныштарынан «Йәшлек»те алып килгән. Ҡулдан-ҡулға йөрөтөп мәҡәләне ҡат-ҡат уҡығандар, һөйөнгәндәр, инде бүләкте нисек итеп Өфөнән барып алырбыҙ икән, тип борсолғандар ҙа… Ә Рәсәй Дәүләт думаһы депутаты Марсель Йосоповтың бүләге үҙе килеп етте Сосновкаға, тип көлдө хужабикә, һыу насосын ҡулдарына тотторғас.\nГөлназ үҙе сығышы менән Бөрйән районының Кейекбай ауылынан. Өфө педколледжында белем алған, тыуған ауылында башланғыс синыфтар уҡытыусыһы булып эшләргә лә өлгөргән. Сосновка егете Данир Закир улына кейәүгә сыҡҡас, улар Белорет районына килеп төпләнгән. Матур, татыу ғаиләлә дүрт бала үҫә: Азалия һигеҙенсе синыфта уҡый, Айнур – икенселә, Динәгә биш йәш, ә Гүзәлгә – йәш тә туғыҙ ай! Былтыр күркәм йорт төҙөп сыҡҡандар, шуға тиклем йәш ғаиләгә кеше мөйөшөндә йәшәргә тура килгән.\n– Беҙҙең өсөн иң мөһиме – балаларҙың һаулығы, – ти Гөлназ Шамил ҡыҙы. – Уларҙың ҡыуанысы – беҙҙең шатлыҡ, уларға ҡыйын булһа – беҙгә икеләтә ауырыраҡ. Ятҡан-торған һайын уларға бәхет, һаулыҡ теләйбеҙ…\nБүләккә эләккән һыу насосы был ғаиләгә бик тә кәрәкле булып сыҡты! Сосновкала ҡайһы ваҡыт йәйгеһен колонкаларҙа һыу булмай, күршеләргә йөҙ һыуын түгеп барырға тура килә. Ә хәҙер улар үҙҙәренең ихатаһы эсендә скважина ҡаҙҙыра ала. Ҡыуанысмы? Әлбиттә!\n… Элекке йыл Бөрйән районының Аҫҡар ауылынан Ғәбиҙуллиндар ҙа «Йәшлек»-фараз»да еңеп, һыу насосы отҡайны. Улар һыу үткәргәс, вәғәҙәләрен үтәп, беҙҙе сәй эсергә саҡырҙы (инде Аҫҡарға барып етәһе генә ҡалды). Бына шулай итеп, «Йәшлек»-фараз» ярҙамында берәм-берәм булһа ла, тоғро дуҫтарыбыҙҙың һыу проблемаһы хәл ителә. Был конкурста әүҙем ҡатнашырға һәм оторға ғына кәрәк, дуҫтар!


Ярҙам күрһәтергә әҙерҙәр!\nОйошҡан ирекмәндәр эшмәкәрлегенең төрлө формалары Рәсәйҙә һәр ваҡыт: революцияға тиклемге ваҡытта шәфҡәт туташтары хеҙмәте рәүешендә, совет осоронда шәмбе өмәләре, тимур, пионер, комсомол хәрә-кәттәре, һәр төрлө тәбиғәтте һәм ҡомартҡыларҙы һаҡлау йәмғиәттәре һәм башҡалар формаһында булған. Бөгөн йәмғиәттең социаль үҫеше өсөн ирекмәндәр хәрәкәтенең роле арта бара. Хәҙер Рәсәйҙә волонтерҙар – ете миллиондан ашыу кеше.\nҮҙәк китапханала Дыуан күп профилле колледжы уҡыусылары менән “Волонтерҙар хәрәкәте” әңгәмә-навигаторы булды.\nШундай классификация бар, уға ярашлы ирекмәндәр эшмәкәрлегенең төрҙәрен айырып йөрөтәләр. Уларҙың ҡайһы берҙәре сарала ентекләберәк тикшерелде, ул –социаль волонтерлыҡ (балаларға һәм ҡарттарға ярҙам), юғалған балаларҙы эҙләү; экологик волонтерлыҡ (тәбиғәтте һаҡлау акцияларында һәм ихаталарҙы һәм урамдарҙы төҙөкләндереүҙе үҙ эсенә алған сараларҙа ҡатнашыу, шишмәләрҙе һәм йылғалар-ҙы һаҡлап ҡалыу, хайуандар приюттарына ирекле ярҙам, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау).\n“Еңеү волонтерҙары” һәм “Волонтер-медиктар” кеүек Бөтә Рәсәй ижтимағи хәрәкәттәренең ҙур әһәмиәтен билдәләнеләр.\nИлдәге бер генә әһәмиәтле ваҡиға ла ирекмәндәрһеҙ булмай. Китапханасы Марина Худякова 2013 йылда Ҡазанда йәйге универсиада, Сочиҙағы 2014 йылғы ҡышҡы Олимпиаданы уҙғарыуҙағы һәм быйыл йәй Рәсәйҙә футбол буйынса үтәсәк 2018 йыл-ғы донъя чемпионатына волонтерҙар һайлап алыуҙа ирекмәндәрҙең роле тураһында һөйләне.\nШулай уҡ колледж уҡыу-сыларына нисек итеп халыҡ-ара волонтерҙар проектында ҡатнашыусы булырға мөмкинлеген, унда ниндәй эш төрҙәре менән шөғөлләнергә тура килеүен аңлаттылар.\nӘңгәмә ваҡытында волонтерҙар эшмәкәрлеге төр-ҙәре тураһында видеороликтар күрһәтелде.\nСара һуңында ҡатнашыу-сылар араһынан һайлап анкеталар тултыртылды. Ул йәштәрҙең социаль яҡланылмағандарға ярҙам итергә һәм ирекмәндәр ойошмаларында ҡатнашырға әҙер булыуҙарын күрһәтте.\nүҙәк район китапхана-һының хеҙмәтләндереү


Континенталь хоккей лигаһындағы 11-се миҙгелдең икенсе «йәшел дерби»йы: «Салауат Юлаев» «Аҡ Барыҫ»тан реванш алырмы? // Спорт | новости башинформ.рф\n14:01, 18 октября 2018 Спорт\nКонтиненталь хоккей лигаһындағы 11-се миҙгелдең икенсе «йәшел дерби»йы: «Салауат Юлаев» «Аҡ Барыҫ»тан реванш алырмы? Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\n18 октябрҙә «Татнефть-Арена» боҙонда Континенталь хоккей лигаһындағы 11-се миҙгелдең икенсе «йәшел дерби»йы була. Уҙған осрашыуҙа Ҡазандың «Аҡ Барыҫ»ы ҡунаҡта булиттар серияһында «Салауат Юлаев»ты еңде (5:4).\nБөгөнгө ярышташтар турнир таблицаһында күршеләш тора: Ҡазан клубы — өсөнсө урында (19 уйында 26 мәрәй), Өфө командаһы — дүртенселә (18 матчта 25 мәрәй).\n«Юлаевсылар» аҙсылыҡта (86% һәм дүртенсе һөҙөмтә) һәм күпселектә (27,5%) уйнау күрһәткестәре буйынса әүәлгесә иң яҡшыларҙың береһе. «Аҡ Барыҫ» һанлы өҫтөнлөктә лигала 18-се генә һөҙөмтә күрһәтә (16,7%).\nБөгөнгө уйында Николай Цулыгин командаһы үҙ майҙанында еңелгәне өсөн реванш алыр, тип ышана букмекерҙар. Осрашыу Өфө ваҡыты буйынса киске 10-сы яртыла башлана.\nТеги: хоккей, КХЛ, Салауат Юлаев, Аҡ Барыҫ, йәшел дерби, фараз


БЙО "Башкорт" ғаризалар » Башкирское общественное движение "Кук буре"\nПросм.: 2188 Дата : 16 июля 2015\nБер кемгә лә сер түгел: изге, тарихи Тауыбыҙға һөжүм бара. Бөгөнгө көндә бер сараға ла рөхсәт юҡ, Салауат йыйындары уҙған сәхнәне лә алдылар, Ишембай районы һабантуйы икенсе урында үтә. Былар барыhы ла халыҡты Торатауҙы тартып алырға әҙерләү, тип ҡабул ителә. Нисә йылдар шартлатыуҙарҙан һуң, Шахтауҙың юҡ булыуын Ишей, Әхмәр ауылы халҡы күҙ йәше менән иҫкә ала. Һәр шартлау һайын тәҙрәләр ярылыу, өйҙә ултырған һауыт-һабалар ватылыуы үҙәктәренә үткән.\nХөрмәтле милләттәштәр! Кемдәр изге Торатауыбыҙҙың яҙмышына битараф түгел, тауҙы яҡлап эштәр эшләйек, саралар үткәрәйек, иҫкә алайыҡ, әҙер булайыҡ. Кемдәр беҙҙең сараны үткәрергә ярҙам итергә теләй, ойошманың счетына аҡса күсерә ала\n4276 8800 3312 8111 - Сбербанк.\nСарала башҡорт халҡының милли уйындары, спорт ярыштары, концерт һәм йәштәр өсөн дискотека үткәреләсәк. Тулыраҡ мәғлүмәтте алдағы көндәрҙә яҙырбыз. Беҙҙең группаны күҙәтеп барығыҙ.\nБыл егеттәр ошо көндәрҙә ерләнәсәк. Уларҙың барыһы ла быйыл яҙ ғына Ҡораллы Көстәр сафына алынған ине...\nАта-әсәләре, яҡындары, туғандарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Был тетрәндергес ауыр хәл мәңге беҙҙең хәтерҙә ҡаласаҡ. Егеттәрҙең ауыр тупрағы еңел булһын!\nБашҡорт халыҡ йыры "Әрме"


Өфөлә Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбе хәйриә концерты ойошторҙо - Bash.News\nӨфөлә Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбе хәйриә концерты ойошторҙо\nӨфөлә Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбе хәйриә концерты ойошторҙо https://bash.news/news/111305_fl_nariman_sabitov_isemendge_1se_balalar_muzyka_mktbe_xjri_koncerty_ojoshtoro\n03 дек 2019, 22:58\n30-сы тапҡыр үткәрелгән сара Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармония залында үтте. Сәхнәлә йәш таланттар сағыу сығыштарын күрһәтте, төрлө музыка ҡоралдарында уйнаны. Ҡатнашыусыларҙың күбеһе йәш булыуға ҡарамаҫтан, төбәк, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаттары булып танылып өлгөргә. Бынан тыш, тамашасылар алдында беренсе квинтет-ансамбль дә сығыш яһаны.\nМәликә Ғосманова, Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбе уҡыусыһы: “Конкурстарҙа ихлас ҡатнашам. Концертта «Минең былбылым» композицияһын башҡарҙым. Уны һайлау еңел булманы, ләкин уҡытыусым менән ошо композицияла туҡталдыҡ”.\nХәйриә концерты 1989 йылдан ойошторола. Саранан йыйылған аҡса балалар йортонда тәрбиәләнеүсе, һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән һәләтле сабыйҙарға ярҙамға йүнәлтелә. Кисәлә музыка мәктәбенең талантлы уҡыусылары Башҡортостандың балалар фонды стипендияһына лайыҡ булды. Бүләкләү тантанаһында фонд етәксеһе Зөлфиә Әхмәтова ла ҡатнашты.\nБөгөн Өфөлә бер төркөм журналистар бүләкләнде\n15:20, 05 дек\nБашҡортостанда драматургтар конкурсы иғлан ителде\n13:10, 05 дек\nБөгөн Өфөлә халыҡ кәсептәре фестивале асыла\n10:10, 05 дек\nЙылайыр районының Юлдыбай ауылында ғаилә мәҙәни үҙәге асылды\n21:55, 04 дек


11 Ғинуар 2019, 17:22\nБеҙҙең гимназия Яңы йыл байрамын бик ихлас, дәртләнеп ҡаршы алды. Уҡыу бүлмәләренә барып инһәң, үҙеңде бер сихри донъяға эләккән кеүек хис итәһең: тәҙрәләрҙә аҡ ҡағыҙҙан яһалған төрлө-төрлө биҙәктәр, һындар, ҡар бөртөктәре, биҙәлгән шыршылар. Ә фойела төрлө материалдарҙан яһалған сусҡаларҙың ниндәйе генә юҡ ине! Һәр синыф уны үҙенсәлекле итеп эшләгән. Матур ғына сусҡалар парады килеп сыҡты.\nБыл бик ҡыҙыҡлы ла, сәмле лә ярыштан бер синыф та ситтә тороп ҡалманы. Ошондай мауыҡтырғыс эштә, әлбиттә, ата-әсәләрҙең ярҙамы ла ҙур булды. Уларға ҙур рәхмәт! Ҡабан-сусҡаларға ҡарап һоҡланмаған кеше юҡтыр. Гимназиябыҙға килгән һәр бер ҡунаҡ, атай-әсәй, уҡытыусылар, уҡыусылар улар янында фотоға төшөргә лә онотмай.


Иғтибар үҙәгендә - балалар ялы\nРеспубликала быйыл барлығы 2 мең 688 лагерь эшләйәсәк. Әлеге ваҡытта ял үҙәктәре әҙерлек һыҙығына сығарыла. 1 июнгә тиклем балалар ялы өсөн яуаплы бар учреждениеларға ла ҡуйылған талаптарҙы, шул иҫәптән хәүефһеҙлек сараларын теүәл башҡарыу бурысы ҡуйылған.\nБыйыл тәүге тапҡыр һәр төбәктең лагерь етәкселеге тәрбиәүи программаларын ведомство белгестәре алдында яҡлап сыҡты. Әйткәндәй, Салауат Юлаев ордены кавалеры Мәрйәм Бураҡаева авторлығындағы «Йәйләү» лагеры программаһы быйыл да тормошҡа ашырыласаҡ. Әлегә лагер урыны билдәләнмәгән. Шулай ҙа «Йәйләү»ҙә ял итергә теләүселәр күп.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ОҘОН-ОҘОН АҒАЙҘАР КИЛЕР, ҺУҒЫМЫҢ ҠАЙҘА, ТИЕР... - 2018 - Мәҡәләләр\nОҘОН-ОҘОН АҒАЙҘАР КИЛЕР, ҺУҒЫМЫҢ ҠАЙҘА, ТИЕР...\nЙәнә ҡыш ҡыш килеп етте һәм ауылдарҙа һуғым һуйыуҙар башланды. Был халыҡтың туҡ, мул табынлы, көр кәйефле осоро. Нимә генә тигәндә лә, башҡорттоң тамағы ит менән туя бит инде. Был ҡанға һеңгән ғәҙәтте бер нисек тә онотоп булмай. Ит ашауҙың ниндәй генә зыянын уйлап табып яҙһалар ҙа, боҫорап бешкән ит еҫенән ауыҙ һыуы ҡойолоп китә шул.\nҠалала йәшәүселәр ҙә "һуғымға" тигән һылтау менән ауыл яғына шыла ошо мәлдәрҙә. Һуғымда ҡатнашып йөрөмәгән хәлдә лә, ауыл табындарында бер ултырып һыйланыу үҙе бер ғүмер була. Ҡарын-ҡарталы, эсәк-ҡарынлы, ҡаҙы-тултырмалы, өлөш-өлөш итле һәм тоҙлоҡло һурпалы һуғым аштарына саҡырышыуҙар, ҡыҫтап-ҡыҫтап һыйлауҙар, һоғондорошоуҙар, уйын-көлкөлө, йыр-бейеүле мәжлестәр башланды.\nҺуғымдың бер нисә төрө була. Ул ҡорбан итенән (малынан) бер ни тиклем айырыла. Башҡорт халҡында һуғым өсөн йылҡы, һыйыр малы ҡулай иҫәпләнә. Шулай уҡ һарыҡ, кәзә лә һуғымлыҡ мал тип ҡарала. Бер йәшлек тана-торпо миҡдарын 4-5 һарыҡ-кәзә, 40 ҡаҙ, 60 өйрәк алмаштыра ала тип һаналған. Әммә ауылдарҙа эре мал салыуҙы ғәҙәткә индергәндәр инде. Беҙҙә ваҡ мал да, ҡош-ҡорт та һуғымға һаналмай, ҡаҙ-өйрәктәр айырым өмә булып, айырым бер мәжлес булып ҡабул ителгән. "Һуғым-һуғым" тип һөйләһәк тә, ул һуғымдың нисек һуйылғанын һәм эшкәртелгәнен беләбеҙме беҙ? Ошо темаға тотонғас, таныштарымдың күбеһенән һораштым - береһе лә аныҡ ҡына яуап бирә алмай. Кемдәрҙер "ҡарап торғаным булманы", "ҡатнашҡаным булманы", икенселәр "мин ярҙам итеп кенә йөрөйөм ул", өсөнсөләр "беҙ ашарға ғына ҡайтабыҙ" тип яуапланы. Ысынында, мин үҙем дә күп тапҡырҙар ҡарап та торҙом, ҡатнаштым да, әммә үҙ аллы тотонорлоҡ белем юҡ. Ваҡытында бындай эш менән булышҡанда ла, һуғым малының эсе ярылыуға, ҡыҙ-килендәр, ҡаушап, ҡәйнәнең күрһәтмәләрен көтә лә тора инек. Һәм күптәр ҙә шулай, күрәһең. Белгән ололарҙың ҡулы аҫтында ғына ҡыбырлайһың инде.\nҺуғым темаһы буйынса белемселәрҙе эҙләп, гәзитебеҙҙең әүҙем авторҙарына мөрәжәғәт иттем, ауыл апайҙарына интернет аша яҙҙым, шылтыратып та ҡыҙыҡһындым. Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Бәпес ауылынан Фирүзә Абдуллина, Баймаҡ районы Таулыҡай ауылынан Заһира Оморҙаҡова, Байымдан Таңһылыу Вәлеева апайҙар менән бәйләнешкә инеп, уларҙағы һуғым тәртиптәре тураһында һөйләшеп алдыҡ. Таңһылыу апай был теманы мәғәнәле генә мәҡәл-әйтемдәр менән башланы әле: - Һуғымың булмаһа, ҡыш та оҙая. Һуғымлығың - туйымлығың (Беҙҙең һөйләш буйынса: һуғымдығың - туйымдығың). Оҙон-оҙон ағайҙар килер, һуғымың ҡайҙа, тиер (Оҙон ағайҙар тигәне - ҡыш айҙары). Һуғымың булмаһа, билбау аҫтың буш булыр - үәт! - Матур бер мәл инде ошо һуғым, ҡаҙ өмәһе үткәргән ваҡыттар. Үҙебеҙ хәҙер эре мал тотмаһаҡ та, ғүмер буйы һуғымын да һуйҙыҡ, ҡош-ҡортон әле лә аҫырайбыҙ. Тәртиптәрен дә беләбеҙ, онотмайбыҙ, - тип һөйләй Заһира Оморҙаҡ ҡыҙы. - Ауыл халҡы мал көтөргә йыбанмай, ҡарап торһаң, өй һайын һуялар, йәштәр егәрле - маҡтарға ғына ҡала. Эсәк-ҡарынын да, баш-тояғын да әрәм итмәйенсә, эшкәртеп, урын-еренә еткереп аш итеп ашайҙар. Шулай булырға тейеш, тәләфләнмәһен ул ер ҡото - мал ризығы.\nЗаһира апайҙың да, Фирүзә Абдуллинаның да ғаиләһендә малды үҙҙәренең ирҙәре салған. Уларҙы салыуға әле лә алып йөрөйҙәр икән. Ысынлап та, ауылда шулай "ҡулы йомшаҡ", "ҡулы килешле", "ҡулы тәмле" тигән кешеләр була шул. Ҡәйнәм күрешеһендәге ағайҙы "Рәфҡәт ҡоҙанан салдырайыҡ, ул салған ит татлы була", тип саҡырта торғайны. Иттең тәм-татында салыусының йоғонтоһо бармылыр-юҡмылыр, һәр хәлдә, халыҡта ошондай инаныу йәшәй һәм уны бер ниндәй фәнни аңлатма менән дә еңеп булмай инде. Ҡыш буйы ашай торған ризығын нишләп ул теләһә кемдән салдырып торһон? Әлбиттә, "ҡулы тәмле"гә өндәшә. Таңһылыу апай ҙа шуны йөпләне: "Һуғым һуйыу өсөн йыл һайын төрлө кеше йәлеп ителмәй, эш рәте белгән, өйрәнгән кешеләр менән һуялар - күршеләр, туғандар. Малды ла кем етте, шунан салдырмайҙар, сөнки ҡайһы берәүҙәрҙең салыуы ҡаты, тиҙәр һәм ите татһыҙ була. Беҙ бер йылы бер кейәүебеҙҙән салдырғайныҡ, ҡәйнәм ҡыш буйы һуҡранып сыҡты - ите татһыҙ, һерәү булды, тип..."\nМалдың йәш ярым йә ике йәшлеген иң ҡулайлыһы, тип таба апайҙар. Йәшерәк булғанда ите бушаҡ, бәрәкәтһеҙ, өс, өстән үткән саҡта инде ите һиҙелерлек ҡатып өлгөргән була, тиҙәр. Көтөү туҡтау менән һуғымға тигән мал инселәнә. Кәртәгә инеүгә ул малды айырым ашатып һимертә башлайҙар. Мал аҙығын бешереп, бүрттереп ашаталар икән күп осраҡта. Ай ярым-ике ай тигәндә малдың ит араһына май йүгерә, һутлана. Таңһылыу апайҙың кәңәшен һүҙмә-һүҙ килтерәйем әле: "Ашатыу - ваҡ картуфты бешереп, ярмаға ҡушып ашаталар. Ярманы ҡоролай ашатһаң, ҡыртыш майы ҡалын була, бешереп ашатһаң, эс майы күп була, шуға сиратлап ашаталар. Тоҙ ҡушып ашатһаң, ит татлы була. Тик һуйыуға 10 - 15 көн ҡалғас, тоҙҙо ялатмайҙар ҙа, ашатмайҙар ҙа, сөнки эсәк тишелеүсән, йыртылыусан була..."\nМалды, ғәҙәттә, ҡар өҫтөнә нимәлер түшәп йәки йылға ярына алып барып боҙҙа һуялар. Йығып салыуҙы тик ир-егеттәр генә башҡара. "Бисмиллалап, доғаһын уҡып сала, яйлап ҡаны ағыҙыла. Башын, тояҡтарын ҡырҡып алалар. Шунан күмәкләп 3-4 ир-егет малды аяҡтарынан тарттыралар, тиреһен һыҙыралар. Тирене ҡар өҫтөнә йәйеп һалып, һуҙалар. Шунан матур итеп төрөп алалар. Эсәктәрен ҙур һауытҡа төшөрәләр, үт ҡыуығын алып ташлайҙар", - тип яҙа был турала Фирүзә Абдуллина. Ауырлы, түлле ҡатындарҙың мал салғанды ҡарауын тыялар. Салынған малдың ҡаны һауытҡа ағыҙыла. Унан тояҡтар ҡырҡып алына һәм бөгәрҙәргә тишектәр яһалып, уларҙан тотоуға ҡулайлаштырып ептәр бәйләнә. Тиреһен һыҙырыуҙы ла ирҙәр башҡара. Был эш тамамланғас, ҡатын-ҡыҙҙар эсәк-ҡарын йыуыуға килә. Эс ярылғас, бауырға йәбешеп торған үт ҡыуығын алып ташлайҙар. Йылҡы малында үт булмай, ә ҡаҙҙарҙа була һәм унда ла шундуҡ ипләп кенә ысҡындырып алына. Үт һытылып киткәндә уның әсе тәме иткә һеңеп өлгөрә. Шунлыҡтан, был өлкәгә белмәйенсә тығылыу ярамай. Бер һаҡһыҙ хәрәкәт тә һуғым тәмен боҙорға мөмкин.\nҒөмүмән, һыйыр малы эсендә - ҡарындағы эшкәртелә торған ағзалар ошолар: ҡарын, ҡатлансыҡ (китап), тултырма эсәге, туҡ эсәктәр, ас эсәктәр, йоморо эсәк, бөйән (күтән эсәге, тышҡа сығып бөткән ере).\nҠорһаҡты ярғас, ирҙәр бауыр-йөрәкте, үпкәне айырып алалар ҙа, ҡоғорҙайҙы буйлай телеп, элеп торалар. Бөйөрҙәр ҙә алына.\nБерәү эсәктәрҙе тартып сығарып, улар араһындағы майҙы аралай. Ас эсәк, туҡ эсәк, тултырма эсәктәре айырып йыуыла. Эсәктәрҙе урта һәм һуҡ бармаҡты тығып-этеп әйләндереп сығыраһың. Шуға улар оҙон итмәй генә ҡырҡып бирелә. Әйләнгән эсәк киҫәген ағым һыуҙа сайҡатаһың. Тултырма эсәктәрен, йомороно айырып алаһың, улар бешекләнә торған эсәктәр менән ҡушылып китмәһен.\nЭсәктәрҙең рәтен дә белеү зарур. Был мәғлүмәтте ла Таңһылыу апай бирҙе: "Ас эсәк йоморо эсәктән башлана. Ҡырҡып алалар ҙа, йоморо яғын бәйләп һалып торалар. Ас эсәк тултырма эсәгенә килеп еткәс, бөтә. Тултырма эсәгенең икенсе осонан туҡ эсәк башлана. Тултырма эсәген айырым алып, әйләндереп, таҙа һыуға йыуып, айырым һауытҡа һалырға кәрәк. Сөнки уны, башҡа әйләндерелгән эсәктәр менән ҡарға һалып тапап ҡуйыуҙары, йыртыуҙары ихтимал. Туҡ эсәк баяғы йыуан эсәк менән бөтә.\nОло ҡарындан айырып ҡырҡып алғас, ҡатлансыҡты ҡап урталай яралар, һәр яртыһын тағы урталай ҡырҡаһың, сөнки таҙалауы ауыр була. Һәр ҡатын асып, араһын таҙалайһың, ҡағып, һелкеп төшөрәһең. Һәр өлөшөн йыуғанда ла китап биттәрен асҡан кеүек, асып йыуаһың. Ҡатлансыҡҡа һыу күп кәрәк. Оло ҡарын менән шул арала ике-өс ҡатын булыша. Ҡарындың тышҡы майҙарын һыҙырып алалар. Өҫтә ятҡан өлөшөн түңәрәтеп ҡырҡып алалар, аҫҡы өлөшөн ике ҡатын бер осонан ҡалҡытып күтәреп, ергә түңкәрә. Ҡарынды ла дүрт өлөшкә бүлеп йыуалар..."\nҠарын, ҡатлансыҡ ярылып, киҫәктәргә бүлгеләнеп, ҡарҙа тапала һәм һалҡын һыуҙа сайыла (Ҡатлансыҡты күптәр "китап" тип кенә белә. Мин дә китап тип өйрәнгәс, ысын атамаһын әлеге апайҙарҙан һорап белдем әле). Эс майы ла айырым таҙа һауытҡа алына.\nЭсенән бушатылған һуғымлыҡ бото ботса, ҡулы ҡулса итеп бүленеп, келәткә индереп аҫып ҡуйыла. Иттең таҙа булыуы, ҡанға, эсәк бысрағына буялмауы һуйыусыларҙың иплелегенән, бөхтәлегенән тора. Бында ла алабарман, арам кешеләрҙе ҡушмаҫҡа тырышалар.\nҺуғым һуйып ятҡанды күргән, үткән-һүткән ауылдаштар ҙа өндәшмәй үтмәй был саҡта. Һәр кем теләген әйтеп китә:\n- Һуғым һимеҙ булһын!\n- Ите татлы булһын!\n- Иҫән-һау ризыҡҡа яҙһын!\nЙылғала, мәкелә сайылған эсәк-ҡарын эскә индерелеп бешекләргә төшөрөлә. Был эш оло ҡаҙанда башҡарыла, ғәҙәттә. Һыуына тоҙ, бер аҙ аш һеркәһе һалалар. Һыуы ҡайнап сығыуға ғына эсәк-ҡарын ҡабаттан алынып, ҡырып йыуыла, унан тағы йылғаға алып барып сайҡатыла. Хәҙерге ваҡытта бешекләнгән эсәктәрҙе эзбизгә һалып алыусылар ҙа бар. Был осраҡта уның һарылығы һыпырылып ҡына төшә. Ап-аҡ ҡына булып таҙара. Әммә мин һөйләшкән апайҙар был ысулды хупламай. Эсәк-ҡарындың тәме китә, тиҙәр.\nТултырма эсәктәре бешекләнмәй тип әйттек. Улар таҙа итеп йыуылып алына. Оло малдан ҙурҙан өс, йомороһо менән бергә дүрт тултырма сыға. Тултырманы төрлө урындарҙа төрлөсәрәк тығалар икән. Баймаҡтар унда бауыр, аҙыраҡ йөрәк һәм күпләп эс майын һала. Бөрйәндәр йөрәкте тулыһынса ҡуша. Берәүҙәр бында дөгө лә өҫтәй. Һәр кем үҙе белгәнсә яһап ала, тимәк. Тултырмалар иттән айырым һауытта бешерелә, ҡайнап сығыуға энә менән тишелә. Тишелмәгән осраҡта улар ярылырға мөмкин. Эсәк-ҡарын да иткә ҡушып һалынмай. Эсәктең барыбер ҙә үҙенсәлекле еҫ-тәме ҡала һәм был тәм һурпаны боҙа. Айырым бешерелһәләр ҙә, тултырма ла, эсәк-ҡарын да табынға ит менән бергә бирелә. Ашҡа, ғәҙәттә, һуйыуҙа ҡатнашҡандарҙы, уларҙың ғаиләләрен, туған-тыумасаны алалар. Һәр кемдең алдына өлөш һалына. Элегерәк был өлөшләү дәрәжәгә, ололата статусҡа ҡарап бүленгән. Хәҙер ҙә шул самараҡ бүленә, әммә улай уҡ айырымлауҙар юҡ. Ашҡа тиклем һәр кем иттән, туҡ эсәктән, ҡарындан, ҡатлансыҡтан ауыҙ итә. Бәләкәс балаларға тиклем туҡ эсәкте һурырға бирәләр, эсәк араһы майланһын, тиҙәр.\nҺурпаны ла төрлө ерҙә төрлөсә итеп ҡуялар табынға. Бер ерҙә ул киң итеп ҡырҡып, тоҙлоҡта һапырып алынған ҡул һалмаһы аҙағынан һемерелә торған итеп ҡоротлап ултыртыла. Икенсе урындарҙа ваҡ бишбармаҡ, йәғни аш формаһында бирелә. Ҡайһылыр райондарҙа һурпалы бишбармаҡҡа ваҡлап ите лә турап һалына һ.б. Һәр хәлдә, һуғым һурпаһыҙ булмай.\nАшағандан һуң олораҡтар:\n- Малдарығыҙ күп булһын,\nМалдарығыҙ ныҡ уңһын!\nБеҙ ашаған ерҙәргә,\nБеҙҙең эскән ерҙәргә -\nХоҙай Тәғәлә ишетһен,\nХәләл ризыҡтар бирһен,\nХәләл мал-тыуар бирһен!\nРәхмәт һыйығыҙға! - тип һамаҡлап та ебәрә.\nАш алдынан өлөштәр бик мул итеп һалынғанлыҡтан, уны берәү ҙә бер ултырғанда ғына ашап бөтөрә алмай һәм ҡунаҡтар өлөштәрен үҙҙәре менән алып ҡайта. Малды салыусыны ла маҡтарға, теләктәр әйтергә онотмайҙар. Уны түргә ултыртып һыйлап, салыуын тоттороп ҡайтаралар. Бына шундай булды бөгөнгө заман мал һуйыу йолаһы.\nЯҙылған: 11.12.18 | Ҡаралған: 311


Тулы локдаундан баш тарттылар\n29 Октябрь 2021, 13:08\nКүпселек ойошмалар эшләүҙәрен дауам итә.\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров коронавирус таралыу хәүефенә бәйле юғары әҙерлек тәртибе тураһында указға яңы үҙгәрештәр индерҙе.\n29 октябрҙәге документтың һуңғы редакцияһына ярашлы, 30-ҙан ашыу кеше ҡатнашҡан барлыҡ эшлекле, мәҙәни, күңел асыу һәм спорт сараларын уҙғармаҫҡа, мөмкин булмаған осраҡта иһә икенсе ваҡытҡа күсерергә тәҡдим ителә. Республиканың оператив штабы ҡарары нигеҙендә үткәрелгән сараларҙан тыш.\nРәсәй Президенты указы менән билдәләнгән ял көндәрендә – 2021 йылдың 30 октябренән 7 ноябренә тиклем республиканың мәҙәниәт һәм һаулыҡ һаҡлау ойошмалары ғәҙәттәгесә эшләй.\nТөнгө сәғәт 11-ҙән таңғы 6-ға тиклем күңел асыу сараларын ойоштороу һәм дөйөм туҡланыуы хеҙмәттәрен күрһәтеү тыйыла (дистанцион сауҙа итеүҙән тыш).\nБалалар өсөн уйын бүлмәләре һәм күңел асыу үҙәктәренең эше туҡтатыла. Шул уҡ ваҡытта сауҙа үҙәктәренә, матурлыҡ салондарына, фитнес-клубтарға Дәүләт хеҙмәттәренән вакцинация тураһында сертификат, ярты йылы элек сирләү хаҡында белешмә йәки медицина күрһәтмәһе (дауалаусы табип һәм баш табип ҡултамғаһы менән) +кире һөҙөмтәле ПЦР-тест (өс тәүлек ғәмәлдә) менән инергә мөмкин. Үҙең менән паспорт йәки водитель танытмаһы ла булырға тейеш.\n2021 йылдың 29 октябренән 60 йәштән өлкәндәр һәм хроник сирҙәрҙән яфаланғандар изоляция тәртибен үтәргә бурыслы. Был коронавирусҡа ҡаршы прививка яһатыу тураһында сертификаты йәки алты ай дауамында COVID-19 менән ауырыу хаҡында белешмәһе булғандарға ҡағылмай.\nТағы бер яңылыҡ: коронавирустан прививка эшләткән хеҙмәткәрҙәргә, хеҙмәт хаҡын һаҡлап, ике көн ял бирергә тәҡдим ителә.


Өфөлә ер ишелә\nАвиаторҙар урамында урынлашҡан ағас йорт аҫтында 5 метрлыҡ соҡор хасил булған. Ғәҙәттән тыш хәл ноябрь уртаһында теркәлһә лә, ер бөгөнгәсә ишелеүен дауам итә. Зыян күреүсе Әхтәмйәновтар ҡотҡарыусыларҙың үҙ эштәрен еренә еткереп башҡармауына зарлана.\nТимур Әхтәмйәнов ишелеп төшкән нигеҙҙе нисек тә булһа ҡапларға тырыша. Рубероид йортто йылытмаһа ла, әҙерәк елдән һаҡлар, тигән өмөттә ул. Йорт аҫтында ер ишелә башлауын иң беренсе булып бесәй һиҙеп ҡала, һуңынан йорт хайуаны артынан Тимурҙың атаһы сыға.\nТимур Әхмәтйәнов, зыян күреүсе: «Атайым соҡорҙо күргәс шаҡ ҡатҡан. Аптырауынан хатта, тайып үҙе лә шунда төшөп киткән. Өҫкә көс-хәл менән таҡталарға тотоноп сыҡҡан».\nОшо уҡ көндө йорт хужаһы ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәрен саҡыра. Ҡотҡарыусылар соҡорҙо ҡом һәм бетон ҡатнашмаһы менән тултыра. Ләкин ер киренән ишелеп соҡор тағы ла тәрәнәйә. Йорт хужалары йәнә ҡотҡарыусыларға мөрәжәғәт итә. Әммә улар вәғәҙә биреп тә килмәйҙәр. Ярҙам һорап зыян күреүселәр төрлө ведомстволарға хаттар яҙа башлай.\nАвиаторҙар урамында йәшәүсе Әхмәтйәновтарҙың күршеләре лә үҙҙәренең йорттары өсөн борсола башлаған.\nӘхмәтйәновтарҙың йорто бер нисә секциянан тора. Ләкин уларҙың күбеһенә инерлек түгел. Сөнки ер ишелгәндә йорт урынынан күскәнлектән ишектәр асылмай.\nЙортта йәшәүселәр өйҙөң соҡор барлыҡҡа килгән өлөшөндә урынлашҡан был бүлмәгә инергә лә ҡурҡа. Сөнки 48-се йылда төҙөлгән бинаның иҙәндәре сереп бөткән.\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы идаралығы хеҙмәткәрҙәре һауа торошо тотороҡһоҙ булғанлыҡтан, соҡорҙо тултыра алмауы менән аңлата. Йорт тау башында урынлашҡанлыҡтан ауыр техника үргә менә алмай, ти улар.\nСоҡорҙо ямауын ямарҙар ҙа ул, ләкин йортто тулыһынса төҙөкләндереүе еңел түгел, ти йорт хужаһы. Ерҙең кинәт ишелеүендә, улар үҙҙәрен ғәйепле, тип һанамай. Берҙән улар тәбиғәт ғәрәсәтенән зыян күреүселәргә ниндәйҙер ярҙам булырға тейеш, тигән өмөт менән йәшәһә, икенсенән ғәҙәттән тыш хәлдән сәләмәтлектәренә зыян килмәүенә шатлана.


Быйыл мәҙәниәт өлкәһендә Президент грантын 16 проект аласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБыйыл мәҙәниәт өлкәһендә Президент грантын 16 проект аласаҡ\n12:33, 7 апреля 2014 Йәмғиәт\nРеспублика комиссияһы 2014 йылдың президент гранттарын ҡараясаҡ. 8 апрелдә БР Мәҙәниәт министрлығында театр, музыка, хореография, һынлы сәнғәт һәм киноматография өлкәһендә иң мөһим ижади проекттарға ярҙам итеүгә Башҡортостан Республикаһы Президенты гранттарына дәғүә итеүселәрҙең конкурсын уҙғарыу буйынса комиссияның ултырышы уҙасаҡ.\nМиллионлы гранттар биреү тәртибендә үҙгәрештәр бар. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығына БР Мәҙәниәт министрлығының матбуғат секретары Ләйлә Ишморатова хәбәр итеүенсә, быйыл конкурста ҡатнашыуға 100 заявка бирелгән. Уларҙан 16 проект тормошҡа ашырыу мөмкинлеген аласаҡ. Конкурс ҡатнашыусыларының яңы категорияһы өҫтәлде, комиссия ҡалғандар менән бер рәттән һынлы сәнғәттең иң мөһим проекттарын ҡарай. Хәҙер рәссамдар, скульпторҙар һәм башҡа һынлы сәнғәт вәкилдәре грант конкурсына заявка бирергә хоҡуҡлы. Гранттарҙың суммалары буйынса ла үҙгәрештәр бар. БР ижади коллективтарына конкурс нигеҙендә киләһе гранттар биреләсәк: 2 грант – 15-шәр миллион һум, 5 грант – 10-шар миллион, 2 грант – 5-шәр миллион, 3 грант – 2-шәр миллион, 4 грант – 1-шәр миллион һум.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яңы формала концерт һәм театр эшмәкәрлегенең ижади проекттарына ярҙам итеүгә гранттар Президенттың ҡушыуы буйынса 2012 йылда ойошторолдо. Былтыр мәҙәниәт өлкәһендә конкурсҡа бирелгән 45 заявканан 14 ижади проект грантҡа лайыҡ булды.\nТеги: гранттар,бр президенты,мәҙәниәт өлкәһендә проекттар


Сайтында танышырға Була - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nИр-ат менән осрашҡанда, интернет Аша Аргау кантон ҡыҙ, башҡа Күптәр кеүек хеҙмәттәр -индустрия, күптән Булған беҙҙең ғүмерҙең бер өлөшө\nҺеҙ, ысынлап та ла тарихы Тураһында күп ишеткәнем булды, интернет Аша танышыу һәм туғандаш йәндәрҙе Табып киләсәктә ныҡлы ғаилә булдырырға Ярҙам итә кеүек, әммә тенденция Һәм башҡалар булды.\nСовместимость партнер мөһим роль уйнай. Половинка туғандаш сайты һеҙ ярҙам Итә, сезгә табырға өсөн күңел Аргау кантон ысынлап таныштырыу, уларҙы Үҫешенең иң уңайлы менән мөнәсәбәте. Совместимость өсөн рейтинг сайтында һәр Кеше беҙгә күрһәтеп, улар менән Етди мөнәсәбәттәр яңы кимәлгә сығарыу Өсөн һәм һеҙҙең аргау кантоны Ҡушыла онлайн танышыу, сайтҡа һәм Бөтә хеҙмәттәр бушлай бирелә. Берҙән-бер кеше табыуы ҡыйын, Уларға оҡшай. Әлбиттә, һеҙ әйткән нәмә теләһә, Һеҙгә һорауҙар бирәм, һеҙ бигерәк Тә завидно менән кешеләрҙең шәхси Тормошо тураһында сүкегәндәр. Монах һәм дәрүиш әгәр һин Түгел, бер булырға тейеш ауыр булды.\nБеҙ хәлде яҡшыртырға кәрәк.\nХәҙерге тормош шарттарында күпкә ябай Яңғыҙлыҡ проблемаһын хәл итеүгә ҡарағанда, Иртәрәк, әммә, икенсе яҡтан, киреһенсә, ауыр. Нисек һеҙ беләһеңме, беҙҙең олатаһы Һәм өләсәһе, ата-әсә булараҡ Түгел, көнө буйы монитор йәки Телевизор алдында ултырам. Улар ойошторған кисәләрҙә, йыйылыштарҙа, театр бара. Һинең һанһыҙ күп туғандаш күңелдәр Бар ысулдар менән таныштырыу. Шулай булһа, хәҙерге быуынға был Ябай һүҙҙәр түгел. Күп кешеләр уларҙың ҡайҙа һәм Бер ҡасан да күрмәгән высотный Көндә уларҙың күршеһенә бара, кандидаттар Һәм оҡшашы юҡ. Муса, теләгәндәрең һиңә барам клубҡа. Бында ла кеше ҡыҙыҡһынып, компаниялар Ҡушылдығы түгел. Ығы һәм ҙур компанияһы башланғас, Был бик ауыр таба, шулай Уҡ үҙеңә лә половинка. Әммә булһа-интернет селтәре. Ҡеүәтле һәм уның ҙур, күп Белергә һәм, әгәр ҙә бөтә. Бер нисә минут эсендә һеҙгә Бушлай танышырға мөмкин табырға сайттар, Улар һеҙ кантон Аргау кәрәк. Нисек инде һеҙ бер нисә Минут яңы теркәлгән кулланыусылар.\nҠайһы бер, тип әйтергә теләйем Мин етди мөнәсәбәт, маҡсат башҡа Ине - һәм балаларына никах, башҡа Ҡыҙыҡһынған кешеләр менән оҡшаш тел Таба, ә ҡайһы бер күңел Хеҙмәте өсөн ҡулланыу был. Анкета тураһында күп әйтеүҙән тыш, Кем ҡулланыусы сайтында табырға теләүселәрҙе танышыу. Кеше булған, уларҙың йәше буйынса Тура килгән, формаһы, форма, йөҙө, Сәсе төҫөн, һәм башҡа параметрҙар фигура. Анкета бик күп уҡыусылар һеҙгә, Атай кеше, теләйме, һәм хаттар Ала башлай. Ҡайһы бер хат оҙайлы оҡшай. Шулай итеп, киләһе осрашыу кеше Алдында яҡшы белә. Икенсе көндө икенсе осрашыу бара. Виртуаль аралашыуҙы реаль кеше өсөн Аралаш этабы үтәсәк датаны телефоны Буйынса хат алышырға тейеш. Икенсе таймда эҙләү кәрәклеге хаҡында Хыяллана уңышлы хеҙмәте менән танышырға Ярҙам юҡ. Һәр ерҙә, кантон һәм аргау Танышыу сайттарында, шул иҫәптән күп мошенник. Теүәл әйтеп булыр ине, сөнки Бында уларҙың күберәк булыуы башҡа сайттар. Әммә был сәбәп түгел, күреп Был компаниялар өсөн.\nБыл осраҡта һеҙ, бәлки, ала, Төрлө кешеләр менән аралашыу тәжрибәһе.\nӘгәр һин йылмайаһын, һин кем Тапһын да үҙе менән йәнәш. Улар барыһы ла һиңә ярҙам Итеү өсөн мөмкин булғанды ла Һәм ярҙам, әммә яҡшы дуҫ Булып китә. Һәм ошондай хәл йыш ҡына күҙәтелә. Һеҙ бында бик күп ир-Егет һәм ҡатын-ҡыҙ мөхәббәтте таба. Күп йыл бергә йәшәй улар, Үҙе балалар тәрбиәләй.\nБер ни ҙә юҡ түгел.\nЙыш ҡына күп ваҡыт кәрәк, Кеше яратҡан өсөн таптыҡ.\nТулыһынса уңышһыҙлыҡ булыуы, уның һәм Уның тәжрибәһе юҡ. Әммә әгәр һеҙ генә, һеҙ Шунда уҡ аңлай инегеҙ барыһы Ла юҡҡа түгел. Бынан тыш, был актуаль әлеге Ваҡытта, бөтә хеҙмәттәр бушлай бирелә Абсолют таныштырҙы.\nТанышырға - сервис - Әле теркәлеп Тора таныша Башланым, һәм\nServei, lloc De Cites. Cites a\nөлкәндәр өсөн танышыу видео иң яҡшы таныштыр видео танышты рус ч ҡарап рулетка шунда таныштыҡ. онлайн видео чат балалар өсөн танышыу видео видеочивать онлайн башҡа бушлай теркәү етди танышыу өсөн сайтҡа башҡа бушлай таныша теркәлгән видео чат


ЕР КЕШЕҺЕНӘ ҠӘҘЕР-ХӨРМӘТ | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» ЕР КЕШЕҺЕНӘ ҠӘҘЕР-ХӨРМӘТ\nЕР КЕШЕҺЕНӘ ҠӘҘЕР-ХӨРМӘТ\nҮткән йома көндө районыбыҙҙа Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә, Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре һәм эшкәртеү сәнәғәте эшсәндәренең һөнәри байрамдарына арналған тантаналы саралар үтте. Унда Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров, Ауыл хужалығы министрлығының аналитика бүлеге начальнигы Юлия Путятинская, район хакимиәте башлығы Әхәт Ҡотлоәхмәтов һәм башҡалар ҡатнашты.\nИке байрам уңайынан әҙерләнгән тантана Айсыуаҡ мәҙәниәт йортонда булды. Район хакимиәте башлығы Әхәт Ҡотлоәхмәтов, барыһын да байрам менән ҡотлап, үҙенең тәбрикләү һүҙҙәрен еткерҙе.\n- Халыҡтар берҙәмлеге көнөн, Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре һәм эшкәртеү сәнәғәте эшсәндәренең һөнәри байрамдарын билдәләйбеҙ. Йола буйынса, үҫтерелгән уңыш йыйып алынғас, ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренең еңел булмаған эштәренә байҡау яһай, матур байрам үткәрә. Барығыҙҙы ла байрам менән ҡотлайым. Һәммәгеҙгә лә тырыш хеҙмәтегеҙ өсөн ҙур рәхмәт! Иҫәнлек-һаулыҡ теләйем, - тине Әхәт Йәүҙәт улы. Районыбыҙ халҡын байрам менән ҡотлап Зариф Байғусҡаров, Юлия Путятинская ла изге теләктәрен еткереп, уңыштар теләне. Артабан сараны дауам итеп район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Нәүғәт Хисмәтуллин һүҙ алды.\n- Көйөргәҙе районының ауыл эшсәндәре тарафынан быйыл 65 мең тонна иген йыйып алынды. Йәнә май һығыр өсөн 22 мең тонна көнбағыш уңышы һәм 25635 тонна татлы тамыр йыйып алыныуы ла шатландыра. Әлеге ваҡытта 15123 гектар майҙанда ужым культуралары сәселгән. Тимәк, 2019 йылда, һауа торошо уңайлы шарттар тыуҙырһа, матур уңыш йыйып алыуға өмөтләнергә була.\nУҙған 9 ай һөҙөмтәләренә күҙ һалһаҡ, эре мөгөҙлө малдар һаны 26 мең самаһы, шулай уҡ 10 меңдән артыҡ һыйыр малы. Ит, һөт аҙыҡтары етештереү буйынса ҡарағанда ла районда 3,3 мең тонна ҡош ите етештерелгән, 31 мең тоннанан артыҡ һөт һауып алынған.\nКөйөргәҙе районы һәм Күмертау ҡалаһы ветстанцияһы тарафынан йоғошло һәм оҙаҡҡа һуҙылған вируслы ауырыуҙарҙы профилактикалау буйынса маҡсатҡа ярашлы эштәр алып барыла. Кеше сәләмәтлегенә лә малдарға ла ҡурҡыныс янаған сирҙәрҙе иҫкәртеү һәм үҙ ваҡытында диагноз ҡуйыу йәһәтенән ветеринария белгестәре 40896 тикшереү үткәрҙе. Ҡурҡыныс инфекция сирҙәренә ҡаршы 135 мең тирәһе сара ойошторған улар, - тине Нәүғәт Кәлимулла улы.\nБайрам бер төркөм хеҙмәт алдынғыларына Почет, Маҡтау грамоталары тапшырыу менән дауам итте. Сара һәүәҫкәр артистарҙың концерты менән тамамланды.


Балалар йәйге лагерҙары 13 июлдән эшләй башлай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n06 мая 2020 — 18:39 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда балаларҙың йәйге лагерҙары 13 июлдән эшләй башлай. Ҡала ситендәге лагерҙарҙа 21 көнлөк ике смена йә иһә 14 көнлөк өс смена ойошторола.\nКоронавирус таралыуына юл ҡуймау өсөн сикләү саралары индерелеүенә бәйле, балалар ялы өсөн яуаплы ойошмаларҙың эшмәкәрлеге һәм уларҙа йәйге миҙгелгә әҙерлек 28 марттан 1 июнгә тиклем ваҡытлыса туҡтатылғайны. Һауыҡтырыу ойошмаларына юлламалар ҙа һатылмай. Йәйге ял буйынса әҙерлек сараларын 12 майҙан, изоляция режимы тамамланғандан һуң башлау күҙаллана. Ата-әсәләрҙең балалар лагерҙарына һатып алған юлламаларҙы кире ҡайтарыу йәки икенсе сменаны һайлау мөмкинлеге бар.


Алтмыш йыл татыулыҡта һәм берҙәмлектә йәшәй Хәйҙәровтар\nТуйыш ауылында йәшәүсе Фрүлә һәм Рифхәт Хәйҙәровтар ғаиләһе районда күптәргә таныш. Хөрмәтле хеҙмәт ветерандары быйыл гәүһәр туйҙарын билдәләй.\nЯҡуп ауылында тыуып үҫкән Фрүлә Хәмәт ҡыҙы хеҙмәт юлын “Салауат” колхозында башлаған. Ире кеүек ул да йәштән эшкә егелә. Колхозда төрлө эш башҡара: утауға йөрөй, бесән саба. Һуңынан хат ташыусы булып урынлаша, шуның менән бер рәттән ауыл клубында киң мәҙәни эште лә алып бара. Өфө ағас эше оҫтаханаһында ла һигеҙ йыл эшләй.\nТуйыш егетенә кейәүгә сыҡҡас, Фрүлә апайҙың хеҙмәт юлы ауыл хужалығы менән бәйле була. Ул ире эргәһендә эшләй: һабанда, сәскестә прицепщик, комбайнда үлсәүсе була. Ҡатын-ҡыҙ өсөн был эш үтә лә ауыр булғанға, Рифхәт Ғәйнел улы уның күп өлөшөн үҙ өҫтөнә ала. Ул тәүҙә колхозда башта быҙауҙар һәм аттар көтһә, 15 йәшендә тракторға ултыра. 1952 йылда хәрби хеҙмәткә алынып, Тыуған ил алдындағы бурысын Польшала үтә. Өс йыл ярым хеҙмәт итеп ауылына ҡайта. Асҡын ауылында киң профилле механизаторҙар курсын тамамлағандан һуң, уға ДТ-54 тракторын ышанып тапшыралар. Шул тракторҙа Рифхәт ағай оҙаҡ йылдар эшләй, уңыш йыйыу ваҡытында комбайнға күсеп ултыра.\n—\tЭҫелә кабина түҙеп торғоһоҙ. Төнөн дә эшләйбеҙ. Солярка еҫе хатта тәнгә лә һеңә ине, — тип иҫкә ала ул.\nРифхәт Ғәйнел улының хеҙмәт стажы 43 йыл, шуның ун йылын слесарь-көйләүсе булып эшләй. Һәр ваҡыт алдынғылар рәтендә була. 1975 йылда социалистик ярышта еңеү яулаған комбайнсыға район етәкселеге “Урал” мотоциклы бүләк итә. Ауыл хужалығы етештереүендәге юғары ҡаҙаныштары өсөн “Почет билдәһе” ордены, юбилей миҙалдары менән бүләкләнә. 1981 йылда ғаилә яңы өйгә күсә. Етеш тормошта йәшәү өсөн бал ҡорттары, ишле мал ҡарайҙар. Ғаилә башлығы быйма ла баҫа. Фрүлә Хәмәт ҡыҙы өйҙә лә иренең уң ҡулы була. Хәстәрлекле әсәй, уңған хужабикә ғаилә усағы йылыһын һаҡлау өсөн бар тырышлығын һала.\nМарт айында Рифхәт Ғәйнел улына 85 йәш тулды. Оло йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, Хәйҙәровтар әле лә әүҙем тормош менән йәшәй.\n— Дүрт балабыҙ, ейән-ейәнсәрҙәребеҙ, бүлә-бүләсәрҙәребеҙ бар. Балаларыбыҙҙың һәр береһенең үҙ ғаиләһе. Аллаға шөкөр, улар өсөн беҙгә бер ҡасан да ҡыҙарырға тура килмәне, — ти бәхетле ата-әсә.\nХәйҙәровтар тормош юлын лайыҡлы үткән. Ауырлыҡтар уларҙы тик көслө, сабыр булырға, бер-береһенең ҡәҙерен белергә өйрәткән.\nА. РӘХМӘТУЛЛИН фотоһы.


Материалы за Май 2008 года » Страница 4 » Архив газеты "Йәшлек"\nАҙна башы бик өмөтлө булыр hымаҡ. Шулай ҙа был арала яңы ҙур эштәрҙе башларға кәңәш ителмәй. Күптән таныш булған эштәр генә яҡшы барыр. Үҙ мөмкинлектәрегеҙҙе дөрөҫ баhалауығыҙ мөhим.\nБөтә Рәсәй йәмәғәтселек фекерен тикшереү үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, һуңғы 10 йыл эсендә үҙҙәрен бәхетле тип һанаған рәсәйҙәр һаны 60-тан 77 процентҡа артҡан.\nОшо уҡ осорҙо алғанда, бәхетһеҙҙәр һаны, 1998 йылға ҡарағанда, 25-тән 15 процентҡа кәмегән. Һорау алыуҙа Рәсәйҙең төрлө төбәгенән 1600 кеше ҡатнашҡан.\nБәхеттәренең сәбәбен күптәр ғаиләләренең именлегенә бәйләй – яуап биреүселәрҙең 18 проценты. Балалар һәм ейәндәр халыҡтың 11 процентын бәхетле иткән. Үҙҙәренең бәхетле булыуын башҡалар ҡыҙыҡлы эше йәки вузда уҡыуы (6 процент), үҙенең һәм туғандарының сәләмәт булыуы (5 процент), мөхәббәт (5 процент) менән аңлатҡан. Кемдер тормошоноң билдәләнгән план буйынса барыуына ҡәнәғәт, икенсе берәү яҡты донъяға тыуғанына ҡыуана, өсөнсөһө күңелһеҙләнергә сәбәп юҡлығынан бәхетле. Күптәрҙең фекеренсә, матди етешлек кенә бәхет килтермәй, әммә аҡсаһыҙлыҡ күпселек Рәсәй кешеhенең бәхетһеҙлек сәбәбе булып ҡала (13 процент).\nӘ әсәйҙе ҡайҙан алырға?.. Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\nӘсе ыжғыр елле февраль айының иртә бер таңында, йөрәктәрҙе тетрәндереп, өйҙән-өйгә ҡайғылы хәбәр таралды: Светлана бәпәй тапҡанда үлгән, малайы иҫән, үҙен ҡотҡара алмағандар...\nБәпәй көткән өйҙө, ауылыбыҙҙы ҡайғы, ҡара болоттай, үҙ хөкөмөнә буйhондорҙо. Күҙҙәрҙе йәш ҡапланы, йөрәктәрҙе әсенеү өҙгөләне. Туғандары, йәше-ҡарты – бөтә ауыл иңрәп иланы, хатта ваҡыт та бер мәлгә туҡтағандай тойолдо...\nФәниә апай менән Рәйес ағайҙың ғаиләhендә тәүге бала булып донъяға килгән, Дим hыуында ҡойоноп үҫкән Светлана ҡасандыр үҙе уҡып сыҡҡан мәктәптә, беренсе уҡытыусылары менән йәнәш баҫып, башланғыс синыф уҡыусыларын уҡытты, ә инде Ризаттың алтын ҡулдары техниканы яуланы. Ниндәй генә эшкә тотонhалар ҙа, улар донъя йөгөн гел бергә тартты. Етеш, мул тормош шулай үҙ ағышы менән барҙы.\nТирмәле ғаилә Мәҙәниәт\n– Иңгә-иң терәшеп матур йәшәүегеҙҙең сере нимәлә?\n– Бер-береңде ихтирам итеп йәшәүҙәлер. Тағы киң күңелле, дәртле булыуҙалыр. Уйлап ҡараhаң, күп тә кеүек, ә бер уйлаhаң, күп тә кәрәкмәй.\n– Тормош иптәшегеҙ Велур ағай менән икегеҙ – ике райондан: hеҙ Белореттан, ул – Баймаҡтан. Нисек таныштығыҙ?\n– Үҙемдең эш стажымды тыуған ауылым Ҡаhарманда hыйыр hауыуҙан башланым. Йәшлек дәртем мине Өфөгә әйҙәне. Юҡҡа ғына баш ҡала үҙенә тартмаған икән. Килеп эшкә урынлашҡас, тормош иптәшем Велурҙы осраттым.\nӘүлиә шишмәһе Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\nӘүлиә шишмәһе – был атама учалыларҙың һәр береһе өсөн бала саҡтан тиерлек таныш. Сер уратып алған тәбиғәт мөғжизәһе Әүеш тауы итәгенән бөҙрә сәсле ҡайындар наҙлы йәшел төҫкә сорналғанда, бөтә тирә-яҡ тәмле япраҡ, үлән еҫенә төрөнгәндә ер өҫтөнә бәреп сыға. Ни бары ике ай – апрель аҙағынан июнь урталарына тиклем генә – дауам итә шишмәнең ер өҫтө тормошо. Һуңынан көмөш сың тына – ул тағы киләһе яҙға тиклем кеше күҙенән йәшеренә. Әммә ошо ике ай эсендә шишмәгә тере сират хасил була, күрше ауылдарҙан ғына түгел, хатта сит илдәрҙән килеп һыуын алалар. Аҡһыл төҫтәге йомшаҡ һыу йыл буйына боҙолмай һаҡлана, әллә күпме ауырыуҙан дауалай, тиҙәр, һәм кешеләр, мөғжизә көтөп, сирҙәренән дауа эҙләп, яҙҙарҙы көтөп ала алмай...


Төп башҡорт һүҙҙәре — Башҡорт Википедияһы\nТөп башҡорт һүҙҙәре\nТөп башҡорт һүҙҙәренең күбеһен дөйөм төрки сығанаҡлы, бөтә төрки халыҡтары өсөн дә тарихи уртаҡ булған һүҙҙәр тәшкил итә. Ул һүҙҙәрҙең күбеһен тормощ- көнкөрештә иң кәрәкле төшөнсәләрҙе белдереүе менән айырылып тора. Ағас, ағыу. аяҡ, бар. баҫыу, муйын һ.б.\nУсманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Өфө-2000йыл ISBN 5-295-02619-1\nТоломбаев Х.А., Солтанбаева Х.В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. Өфө-2008 йыл ISBN 978-5-295-04288-1\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Төп_башҡорт_һүҙҙәре&oldid=107318 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:11 24 ғинуар 2012 үҙгәртелгән.


Өмөтбайҙарса – сәк-сәк шулай була!\n- Бисмилләһир – рәхманир – рәхим. Һәр эште бына шулай итеп башлайым. Шул сағында тотонған һәр эшем уң килеп сыға. Сәк-сәкте бешерер өсөн артыҡ нәмә лә кәрәкмәй. Он, йомортҡа, тоҙ һәм көнбағыш майы, - ти Өмөтбай ауылының “Әүлиә” ағинәйҙәре ағзаһы Асия Бүләкова сәк-сәк бешереүҙең үҙе генә белгән серҙәре менән уртаҡлашып.#национальныепроекты\n- Бисмилләһир – рәхманир – рәхим. Һәр эште бына шулай итеп башлайым. Шул сағында тотонған һәр эшем уң килеп сыға. Сәк-сәкте бешерер өсөн артыҡ нәмә лә кәрәкмәй. Он, йомортҡа, тоҙ һәм көнбағыш майы, - ти Өмөтбай ауылының “Әүлиә” ағинәйҙәре ағзаһы Асия Бүләкова сәк-сәк бешереүҙең үҙе генә белгән серҙәре менән уртаҡлашып.\nӘ беҙ, оҫталыҡ дәресендә ҡатнашыусылар, Асия апайҙың һәр хәрәкәтен отоп алырға тырышып, уны күҙәтәбеҙ. Ул сәк-сәкте бешереүҙең тәүге нескәлегее аңлатып, бер урынға бешерер өсөн 1 йомортҡа кәрәк, әгәр өс урынға әҙерләргә икән – өс йомортҡа, тине. Әйтеүенсә, иң яҡшыһы - өй тауығының йомортҡалары. Ни сәбәптәндер, магазиндарҙа һатылғандары менән бешерһәң, бик үк уңып бешмәй, ти ул. Тәүҙә йомортҡаларҙы һауытҡа һытып, яҡшылап болғатҡас, иләнгән он һалабыҙ, бысаҡ осо менән генә сода өҫтәйбеҙ. Ошонда әйтеп үтергә кәрәк, йомортҡаның күпме булыуына ҡарамаҫтан, соданың күләмен арттырырға ярамай. Балырҙың барыһын да ағас ҡалаҡ менән болғатабыҙ. Ҡуйы ҡаймаҡ кеүек бер масса килеп сығырға тейеш. Артабан өҫтәлгә он һибеп, шуның өҫтөнә массаны ҡойоп, әүәләп, йомшаҡ ҡына ҡамыр баҫабыҙ.\n- Уның әҙер икәнен, бармаҡ менән баҫып ҡарап, белергә мөмкин, - ти Асия апай. - Баҫылған урыны кире ҡалҡһа – ҡамырыбыҙ әҙер, тигән һүҙ.\nАртабан уны таҫтамал менән ябып, 15 минуттай мотлаҡ ял иттерергә кәрәк. Һуңынан ҡамырҙы өҫтәлгә һалып, ҡул менән генә баҫҡылап, 1-1,5 см ҡалынлыҡта ҡамыр йәйәбеҙ. Артабан үҙегеҙгә оҡшаған ҙурлыҡта һәм киңлектә таҫмаларға ҡырҡып сығырға мөмкин. Улар бер иш булһын өсөн ҡулға алып, әүәләп, һуңынан иләккә һалып, онон иләп төшөрәбеҙ.\nСәк-сәк өсөн май ҡайнар булырға тейеш түгел. Кире осраҡта, улар ярылып бешәсәк. Май һыуығас, әҙләп кенә таҫмаларҙы төшөрәбеҙ. Улар ята-ята, әкрен генә ҡалҡып сығырға тейеш. Сәк-сәкте болғай-болғай бешереп алабыҙ.\nАртабан иһә сироп әҙерләйбеҙ. Бер бокал шәкәргә ярты бокал һыу алабыҙ. Болғап тороп, уны ҡуйырғансы ҡайнатып сығарабыҙ. Сироптың әҙерлеген белер өсөн бер һауытҡа тамыҙып ҡарарға кәрәк. Әҙер сироп тамсы ғына булып ята, аҡмай. Оҙаҡ ҡайнатырға ярамай, юғиһә карамелгә әйләнәсәк. Һуңынан иһә әҙер сиропты сәк-сәк өҫтөнә ҡойоп, матур итеп болғайбыҙ. Артабан һауыттарға һалып, өйөп ҡуябыҙ. Өҫтөн төҫлө карамель, конфеттилар менән биҙәргә мөмкин. Шулай итеп беҙҙең сәк-сәк әҙер. Ә уның тәмлелеге... мммм!.. Телеңде йоторлоҡ! Тәмен белер өсөн, әхирәттәр, һеҙҙең үҙегеҙҙә мотлаҡ бешереп ҡарарға кәрәк. Шәп килеп сығасаҡ!\nАсия Бүләкованың һәр әйткәнен, беҙ, өйрәнеп тороусылар, яҙып алып, хәтерҙә ҡалдырырға тырыштыҡ. Сәк-сәкте бешереү серҙәрен Асия апай Рәйсә Сәфиуллина, Земфира Зәйнуллиналарҙан өйрәнгән икән. Бөгөн уның сәк-сәктәре - байрам табынының биҙәге. Асия апайҙың был башҡорт милли аш-һыуын хатта Германия, Франция илдәренә лә күстәнәс итеп, бешертеп алып киткәндәр икән. Әйткәндәй, Асия Бүләкова “Һаҡмар” гәзите социаль селтәрҙә ойошторған “Уңған хужабикә” конкурсында еңеп, мультиварка отҡайны.\n- Былтыр йәй туйҙарға, аяттарға заказдар күп булды, арып бөттөм, - ти Асия апай. - Хәҙер һеҙ ҙә сәк-сәк бешерә беләһегеҙ,башҡаларҙы ла өйрәтә алаһығыҙ.\nЭйе, Өмөтбай ауылының ағинәйҙәре шундай шәп проект өҫтөндә эшләй башлаған. Ҡыҙҙар һәм килендәр, ғөмүмән, хужабикәләр өсөн ул шундай шәп түңәрәк. Белгән – өйрәтә, белмәгән – өйрәнә, тигәндәй, өмөтбайҙарҙың һәр береһе нимәгәлер оҫта, нимәгәлер маһир. Кем бешереүгә, кем тегеү-сигеүгә, тигәндәй. Зилә Мөсәлимова - ҡорот ҡайнатыу, Зөлфиә Латыпова - бишбармаҡ ҡырҡыу, Земфира Зәйнуллина талҡан әҙерләү нескәлектәре менән уртаҡлашҡан. Алдағы көндәрҙә аҡ май бешеү, буҙа ҡойоу, ыуыҙ һөтөнән ҡоймаҡ ҡойоу, алъяпҡыс сигеү кеүек эштәрҙе планға алғандар. Ошо көндәрҙә улар Билал ауылы ҡатын-ҡыҙҙарына ла барып, сәк-сәк бешереү буйынса оҫталыҡ дәресе үткәрергә иҫәп тоталар. Аш-һыу бешереү менән бер рәттән ағинәйҙәр селтәр, ҡашмау тегеп әҙерләү менән дә шөғөлләнәләр.\nБына шундай береһенән-береһе ҙурыраҡ, мөһимерәк пландар менән янып йәшәй Әнүзә Мәжитова етәкселегендәге Өмөтбайҙың “Әүлиә” ойошмаһы ағинәйҙәре Уларҙың сафын бөгөн Миңлегөл Ҡужахмәтова, Земфира Зәйнуллина, Асия Бүләкова, Миңзәлә Зәйнуллина, Венера Ғүмәрова, Сәлимә Низамова, Рәйсә Рәхмәтуллина, Зилә Мөсәлимова, Люциә Үтәбаева, Сөмбөл Мәжитова, Зөлфиә Латыпова, Зилиә Ноғоманова, Алгөл Латыпова, Сәғилә Ғүмәрова, Гөлсәсәк Һибәтуллина тулыландыра.\n- Беҙҙең “Ағинәйҙәр” ойошмаһына кем теләй – шул инә, йәш сикләүҙәре юҡ, - тине уның етәксеһе Әнүзә Мәжитова. - Йәштәргә лә, олораҡтарға ла шатбыҙ. Кем йырларға, ҡул эштәренә өйрәнергә, бешеренергә теләй – бөтәһен дә көтөп ҡалабыҙ.


Бал ҡортоноң серҙәре\n*Дәүерҙәргә һуҙылған тарихында кешеләр бөжәктәрҙән тик икәүһен генә ҡулға эйәләштергән: бал ҡорто һәм ебәк күбәләге. Бик ентекле өйрәнеүҙәренә ҡарамаҫтан, улар һаман кеше өсөн серле донъя булып ҡала, хужа ҡарамағында ла үҙ тереклеге менән йәшәй.\n*Тәбиғи бөрйән солоҡ ҡорто – иң сыҙамлыһы. Һыуыҡтар 50 градусҡа еткәндә лә, улар иҫән ҡышлай.\n*Бал ҡортон тәү сиратта бал сығанағы итеп ҡабул итәбеҙ. Асылда иһә донъялағы сәскә атыусы үҫемлектәрҙең 80 процентын һеркәләндереп, бал ҡорто кешегә ун тапҡырға күберәк файҙа килтерә.\n*Балдың сифатын белеү өсөн, уға тамсы ғына йод тамыҙалар. Зәңгәрләнһә, балға крахмал өҫтәлгән тигән һүҙ. Яҡшы бал ҡалаҡтан һуҙылып, өҙөлмәй аға, тамып өлгөргәне ҡалаҡҡа кире тартыла. Шәкәр сиробы ҡушылған бал һыу һымағыраҡ, ҡалаҡтан тамсылап тама. Балды быяла банкаларҙа һаҡлайҙар, металл һауытҡа һалырға ярамай! Ҡояш нуры балдың шифалы үҙенсәлектәрен юҡҡа сығара, уны ҡараңғы, ҡоро урынға ҡуйырға кәрәк. Аш бүлмәһендә торһа – ул еҫтәрҙе үҙенә һеңдерә, һыуытҡыста шифалы матдәләре юғала.\n*Африкала, Һиндостанда бал ҡорттары, беҙҙәге һағыҙаҡ кеүек, төрлө ерҙә оялай. Ә Америкала иһә боронораҡ бал ҡорттары булмаған, уларҙы Европанан күсенеүселәр килтергән. Индеецтар бал ҡорттарын “аҡ кеше себене” тип атаған. Әле Америкала умартасылыҡ киң таралған.


Әл-Исра сүрәһе - Wikisource\n← Ән-Нәхл сүрәһе Ҡөрьән\nавтор Мөхәммәт Кәрим Әл-Кәһф сүрәһе →\n17. ӘЛ-ИСРА (ТӨНДӘ КҮСЕРЕҮ) СҮРӘҺЕ Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!\n1. Үҙ ҡолон төндә «Харам мәсет»тән Беҙ аяттарыбыҙҙы күрһәтеү өсөн тирә-яғын бәрәкәтле иткән «Йыраҡ мәсет»кә күсергән затҡа дан! Ул, ысынлап та, ишетеүсе, күреүсе!\n2. Һәм Беҙ Мусаға китап бирҙек һәм уны Исраил балаларына ҡулланма иттек: «Үҙегеҙгә минән башҡаны үәкил итеп тотмағыҙ,\n3. эй һеҙ, Беҙ Нух менән көймәлә йөрөткән кешеләрҙең тоҡомдары! Ысынлап та, ул шөкөр итеүсе ҡолдарҙан булды!»\n4. Беҙ Исраил балаларына китапта: «Һеҙ Ер йөҙөндә ике тапҡыр боҙоҡлоҡ эшләрһегеҙ һәм оло тәкәбберләнеп тәкәбберлек ҡылырһығыҙ»,— тип хөкөм ҡылдыҡ.\n5. Инде шул икенең беренсеһенең үәғәҙәһе килгәс, Беҙ һеҙгә Үҙебеҙҙең оло ҡеүәтле ҡолдарыбыҙҙы ебәрҙек, һәм улар йорттар араһынан үттеләр ҙә үәғәҙә ғәмәлгә ашырылды.\n6. Унан һеҙгә уларға ҡаршы [уңышлы] боролош килтерҙек, һеҙгә байлыҡ һәм улар менән ярҙам иттек һәм ярҙамсыларығыҙҙы күберәк иттек.\n7. Әгәр һеҙ изгелек эшләһәгеҙ, үҙегеҙ өсөн эшләйһегеҙ, яманлыҡ ҡылһағыҙ ҙа шулай уҡ үҙегеҙ өсөн. Инде бына һуңғыһының үәғәҙәһе килгәс,— ... улар һеҙҙең йөҙҙәрегеҙгә ҡайғы һалһын өсөн, һәм мәсеткә беренсе тапҡыр ингәндәре кеүек инһендәр өсөн, һәм барлыҡ еңгән нәмәләрен һәләк итһендәр өсөн.\n8. Ихтимал, Раббығыҙ һеҙҙе кисерер, ә әгәр ҡайтһағыҙ, Беҙ ҙә ҡайтырбыҙ һәм кафырҙарға тамуҡты зиндан итербеҙ.\n9. Ысынлап та, был Ҡөрьән тура булған юлға күндерә, һәм изгелек ҡылыусы иман килтергән кешеләрҙе бөйөк әжер менән һөйөнсөләй,\n10. һәм ахирәт көнөнә иман килтермәгән кешеләргә Беҙҙең интектергес ғазап әҙерләүебеҙҙе [һөйөнсөләй].\n11. Ә кеше яҡшылыҡҡа доға ҡылған шикелле яманлыҡҡа ла доға ҡыла. Кеше ашығыусан бит.\n12. Һәм Беҙ төн менән көндө ике аят ҡылдыҡ, һәм Беҙ төн аятын юябыҙ ҙа, Раббығыҙҙың йомартлығын үҙегеҙгә эҙләүегеҙ өсөн көн аятын күрһәтеүсе итәбеҙ, һәм һеҙ йылдарҙың һанын һәм хисапты белһен өсөн. Һәм һәр бер нәмәне үҙ тәртибендә аңлаттыҡ.\n13. Һәм Беҙ һәр кешенең муйынына уның ҡошон [яҙмыш билдәһен] йәбештерҙек һәм ҡиәмәт көнөндә уның өсөн китап сығарасаҡбыҙ, һәм ул уны асылған хәлдә алыр:\n14. «Китабыңды уҡы! Һинең өсөн бөгөн үҙеңдең хисапсы булыуың да етер!»\n15. Берәү тура юлдан барһа, үҙе өсөн бара, берәү аҙашһа, үҙенә зарарға аҙаша, һис бер йөк күтәреүсе икенсе йәндең йөгөн күтәрмәҫ. Һәм Беҙ рәсүл ебәргәнгә ҡәҙәр газап ҡылыусы булманыҡ.\n16. Һәм, әгәр берәй ҡаланы һәләк итергә теләһәк, ундағы изгелек күрһәтелгән кешеләренә бойороҡ бирҙек, ә улар унда боҙоҡлоҡ эшләне, шул саҡта уға [ҡалаға] ҡарата һүҙ раҫ булды, һәм уны Беҙ бөтөнләй юҡ иттек.\n17. Һәм Беҙ Нухтан һуң күпме быуындарҙы һәләк иттек! Һәм Раббыңдың Үҙ ҡолдарының гонаһтарын күреүсе һәм белеүсе булыуы етер.\n18. Әгәр бер кеше тиҙ үтә торғанды [донъяны] теләһә, Беҙ уның өсөн теләгән нәмәне ашыҡтырҙыҡ. Унан хурланып, шелтәләнеп янһын өсөн, Беҙ уның өсөн тамуҡ яһаныҡ.\n19. Әгәр берәй кеше ахирәтте теләһә һәм бар кәрәкле тырышыу менән уға ынтылһа, һәм ул кеше иман килтергән булһа, былар — тырышыуҙарына яуап [рәхмәт] бирелгәндәрҙән.\n20. Беҙ уларҙың барыһына ла: тегеләренә лә, быларына ла Раббыңдың биргәненән ярҙам итәбеҙ, һәм Раббың бирә торған нәмәләр сикһеҙ.\n21. Күҙ һалып ҡара һин, нисек Беҙ берәүҙәрҙе икенселәрҙән өҫтөнөрәк ҡуйҙыҡ, ә бит ахирәт дәрәжә яғынан да оло һәм өҫтөнлөк яғынан да оло бит.\n22. Алла менән икенсе илаһ тотма! Юғиһә шелтәләнерһең һәм ташлап ҡалдырылырһың.\n23. Раббың һеҙгә Унан башҡа һис кемгә ғибәҙәт ҡылмаҫҡа һәм ата-әсәләргә изгелек күрһәтергә хөкөм итте. Әгәр һинең ҡаршыңда ата-әсәләреңдең берәйһе йәки икеһе лә ҡартайһа, уларға «Уф!» — тип тә әйтмә! Уларға ҡысҡырма! Уларға матур һүҙ генә әйт.\n24. Улар алдында мәрхәмәт менән түбәнселек ҡанатын йәй һәм: «Раббым! Улар кескенә сағымда мине тәрбиәләгәндәре кеүек, һин уларға рәхмәт ҡыл!» — тип әйт.\n25. Әгәр һеҙ изге эштәр эшләүсе булһағыҙ, һеҙҙең күңелегеҙҙә нимә булғанды Раббығыҙ яҡшы белә. Һәм, ысынлап та, Ул тәүбә ҡылыусыларҙы кисереүсе!\n26. Һәм туғандарға тейешлеһен бир, һәм ярлыларға, һәм юлсыларға, һәм исраф ҡылма,\n27. малдарын әрәм-шәрәм итеүселәр — шайтандарҙың туғандары ул. Ә шайтан Раббыһы яҡшылығына ҡәҙерһеҙ булды.\n28. Өмөт итеп Раббыңдың рәхмәтен эҙләгән саҡта һин уларҙан йөҙ сөйөрһәң, уларға йомшаҡ һүҙ әйт.\n29. Һәм ҡулыңды муйыныңа бәйләнгән һымаҡ итмә һәм уны бөтә киңлегенә асып та ебәрмә, юғиһә шелтәләнерһең һәм ҡайғырып ултырырһың.\n30. Ысынлап та, Раббың ризыҡты теләгән кешегә киңәйтә һәм тарайта [бүлә]. Ысынлап та, Раббың ҡолдарын белә, күрә!\n31. Ярлылыҡтан ҡурҡып балаларығыҙҙы үлтермәгеҙ. Беҙ уларҙы ла һәм үҙегеҙҙе лә туйҙырырбыҙ. Ысынлап та, уларҙы үлтереү — оло гонаһ!\n32. Һәм зинаға яҡын килмәгеҙ, был — бысраҡлыҡ һәм боҙоҡ юл!\n33. Һәм хаҡлы осраҡтан башҡа, Алла харам ҡылған бер йәнде лә үлтермәгеҙ, әгәр берәй кеше нахаҡҡа үлтерелһә, уның яҡынына Беҙ хакимлыҡ бирҙек. Ләкин ул үлтереүҙә сиктән уҙмаһын. Ысынлап та, уға ярҙам күрһәтелде бит.\n34. Һәм етемдәр бәлиғ булғанға саҡлы уларҙың малына яҡын килмәгеҙ,— яҡшылыҡ менән генә булмаһа инде,— килешеүҙе үтәгеҙ, килешеү тураһында һораласаҡ.\n35. Һәм үлсәүҙе дөрөҫ ҡылығыҙ, үлсәгән уаҡытта дөрөҫ үлсәгес менән үлсәгеҙ. Был яҡшы һәм һөҙөмтәһе менән күркәм.\n36. Һәм ул турала белемең булмаған нәмәгә эйәрмә! Ҡолаҡ һәм күҙ, һәм йөрәк — ошолар барыһы ла был турала һораласаҡтар.\n37. Һәм Ер йөҙөндә маһайып йөрөмә, һин Ерҙе тишә алмаҫһың һәм тауҙарҙай була алмаҫһың!\n38. Ошоларҙың барыһының да яманлығы Раббың ҡаршыһында насар [һанала].\n39. Был — Раббың тарафынан һиңә хикмәттән үәхи ителгәндәрҙән, Алла менән йәнәш башҡа илаһ тотма, юҡһа шелтәләнеп һәм хурланып тамуҡҡа һалынырһың!\n40. Раббығыҙ һеҙгә ир балаларҙы биреп, ә Үҙенә ҡыҙ балалар итеп фәрештәләрҙе алдымы ни? Ысынлап та, һеҙ бик оло [гонаһлы] һүҙ әйтәһегеҙ бит!\n41. Һәм улар иҫкә алһын өсөн, Беҙ был Ҡөрьәндә бәйән ҡылдыҡ, әммә ул уларҙың нәфрәттәрен генә арттырҙы.\n42. «Әгәр, улар әйткәнсә, Уның менән бергә тағы икенсе илаһтар ҙа булһа, ул саҡта улар тәхет эйәһенә юл теләрҙәр ине»,— тип әйт.\n43. Дан Уға, һәм улар әйткән нәмәнән Ул оло юғарылыҡта!\n44. Уны ете Күк һәм Ер, унда булған нәмәләр данлай. Уны данламаған бер нәмә лә юҡ. Тик һеҙ уларҙың тәсбихтәрен аңламайһығыҙ ғына. Ысынлап та, Ул — баҫалҡы, кисереүсе!\n45. Һәм, һин Ҡөрьән уҡыған уаҡытта, Беҙ һинең менән һәм ахирәткә иман килтермәгән кешеләр араһына күҙгә күренмәй торған шаршау ҡорабыҙ.\n46. Һәм улар уны аңламаһын өсөн күңелдәренә ҡорма һалдыҡ, ә ҡолаҡтарына — һаңғыраулыҡ. Һәм һин Ҡөрьәндә Раббыңды берҙән-бер тип иҫкә алһаң, улар нәфрәтләнеп арттарына әйләнәләр.\n47. Һине тыңлаған уаҡытта уларҙың нәмәгә ҡолаҡ һалғандарын Беҙ яҡшыраҡ беләбеҙ. Уларҙың йәшерен һөйләшеүҙәре булһа, шул саҡта залимдар: «Һеҙ сихырланған кешегә генә эйәрәһегеҙ бит!» — тиҙәр.\n48. Ҡара әле, нисек улар һиңә мәҫәлдәр килтерәләр һәм аҙаштылар, һәм юл таба алмайҙар!\n49. Һәм улар: «Әллә беҙ һөйәктәр булып таралып бөткәс, яңынан барлыҡҡа килтерелеп, ҡәберҙән ҡуптарыласаҡбыҙмы?» — тинеләр.\n50. Әйт: «Таш йәки тимер булығыҙ,\n51. йәки күкрәктәрегеҙҙә ҙурая торған мәхлүҡ [булығыҙ]!..» Һәм улар: «Кем һуң беҙҙе ҡайтарыр?» — тип әйтерҙәр. «Һеҙҙе беренсе тәү барлыҡҡа килтереүсе»,— тип әйт. Һәм улар һиңә ҡарап баштарын һелкерҙәр, һәм: «Был ҡасан һуң?» — тиерҙәр. «Ихтимал, был тиҙ булыр»,— тип әйт.\n52. Шул көндө Ул һеҙҙе саҡырғас, Уға Уны маҡтап яуап бирерһегеҙ һәм бик аҙ торғанбыҙ тип уйларһығыҙ.\n53. Минең ҡолдарыма әйт, улар күркәм булған һүҙҙе генә һөйләһендәр, ысынлап та, шайтан улар араһына дошманлыҡ һала, ысынлап та, шайтан кеше өсөн асыҡ дошман булды!\n54. Раббығыҙ һеҙҙе яҡшыраҡ белә. Әгәр Ул теләһә, һеҙҙе кисерер, әгәр теләһә, ғазаплар. Беҙ һине улар өҫтөнә үәкил итеп ебәрмәнек.\n55. Һәм Раббың күктәрҙә һәм Ерҙә кемдәр булғанды яҡшыраҡ белә. Беҙ бәйғәмбәрҙәрҙең ҡайһы береһен икенселәренән өҫтөнөрәк иттек, һәм Дауытҡа Зәбурҙы бирҙек.\n56. «Алланан башҡа кемде раҫлағанһығыҙ, шуларҙы саҡырығыҙ, уларҙың һеҙҙән яманлыҡты алып ташларға ла йәки үҙгәртергә лә көстәре етмәй!» — тип әйт.\n57. Улар доға ҡылған теге нәмәләр, Раббыларына ынтылыу юлын үҙҙәре эҙләйҙәр, уларҙың ҡайһыһы яҡыныраҡ тип, Уның рәхмәтен өмөт итәләр, һәм Уның ғазабынан ҡурҡалар. Ысынлап та, Раббыңдың ғазабынан ҡурҡырға кәрәк!\n58. Һәм ҡиәмәт көнөнә тиклем Беҙ һәләк итмәгән йәки ҡаты ғазап менән яза бирмәгән бер ҡала ла юҡ. Был китапта шулай яҙылған булды!\n59. Һәм үткәндәге халыҡтарҙың ялғанға һанауҙары ғына Беҙҙе аяттар менән ебәреүҙән тыйҙы. Ҫәмүд халҡына күрһәтмә рәүештә инә дөйә бирҙек, ә улар уға ғәҙелһеҙлек ҡылды. Ысынлап та, Беҙ аяттарыбыҙ менән ҡурҡытыу өсөн генә ебәрәбеҙ!\n60. Һәм бына Беҙ һиңә: «Ысынлап та, Раббың кешеләрҙе солғай!» — тип әйттек. Һәм Беҙ һиңә күрһәткән нәмәне кешеләрҙе һынау өсөн генә күрһәттек һәм Ҡөрьәндә ләғнәт ителгән ағасты. Беҙ уларҙы ҡурҡытабыҙ, әммә был уларҙа оло буйһонмаусылыҡ ҡына арттыра.\n61. Һәм бына Беҙ фәрештәләргә: «Әҙәмгә сәждә ҡылығыҙ!» — тинек. Һәм уларҙың Иблистән башҡаһы сәждә ҡылды. Ул: «Һин балсыҡтан яратҡан нәмәгә мин сәждә ҡыламмы һуң?» — тине,\n62. һәм ул: «Күрәһеңме, һин уны минән артығыраҡ иттең бит, әгәр миңә ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр кисектерһәң, мин Уның тоҡомон, аҙ ғынаһынан башҡаһын, һәләк итермен»,— тине.\n63. Ул әйтте: «Кит! Уларҙан һиңә кем эйәрһә, ул саҡта һеҙгә тулы яза итеп — тамуҡ!\n64. Уларҙан көсөң еткән кешене тауышың менән ҡоторт һәм уларға ҡаршы атлыларыңды һәм йәйәүлеләреңде йый, һәм уларҙың байлыҡтарында һәм балаларында ҡатнашлыҡ ит, уларға үәғәҙә бир, ысынлап та, шайтан алдап ҡына үәғәҙә бирә бит!\n65. Ысынлап та, Минең ҡолдарым өҫтөнән һинең хакимлығың булмаҫ, һәм Раббыңдың үәкил булыуы етер!»\n66. Раббығыҙ һеҙ Уның рәхмәтен эҙләүегеҙ өсөн һеҙгә диңгеҙҙә көймәләр йөрөтә. Ысынлап та, Ул һеҙгә ҡарата рәхимле!\n67. Һәм әгәр диңгеҙҙә һеҙгә бәлә-ҡаза ҡағылһа, Унан башҡа доға ҡылған нәмәгеҙ юғала, ә әгәр Беҙ һеҙҙе ҡороға сығарып ҡотҡарһаҡ, һеҙ йөҙ сөйөрәһегеҙ. Ысынлап та, кеше ҡәҙерһеҙ!\n68. Уның һеҙҙең менән ҡоро ерҙең бер киҫәген йотоуынан йәки һеҙҙең өҫтөгөҙгә ташлы өйөрмә ебәреүенән именлектәме ни һеҙ? Ул саҡта үҙегеҙгә яҡлаусы тапмаҫһығыҙ.\n69. Әллә Уның һеҙҙе икенсе тапҡыр унда ҡайтарып, өҫтөгөҙгә емереүсе ел ебәреп, кафыр булғанығыҙ өсөн һыуға батырыуынан именһегеҙме? Шунан үҙегеҙгә Беҙгә ҡаршы шелтә ҡылыусыны ла тапмаҫһығыҙ.\n70. Һәм Беҙ әҙәм балаларын хөрмәтле ҡылдыҡ һәм уларҙы ҡорола һәм диңгеҙҙә йөкмәнек, һәм уларға яҡшы нәмәнән ризыҡ бирҙек, һәм уларға Үҙебеҙ барлыҡҡа килтергән нәмәләрҙең күптәренә ҡарағанда өҫтөнлөк бирҙек.\n71. Беҙ барлыҡ кешеләрҙе үҙҙәренең юлбашсылары менән саҡырған һәм берәүгә китабы уң ҡулына бирелгән көндө — улар китаптарын уҡыр һәм хөрмә төшө ҡабығы тиклем дә йәберләнмәҫ.\n72. Әгәр берәй кеше был донъяла һуҡыр булһа, ул ахирәттә лә һуҡыр һәм юлдан иң ныҡ аҙашҡан булыр.\n73. Һәм бына Беҙгә ҡарата икенсе нәмәне ялған уйлаһын тип, улар һине Беҙ һиңә үәхи иткән нәмәнән дүндерергә яҡын булдылар. Ул уаҡытта улар һине үҙҙәренә дуҫ итерҙәр ине.\n74. Һәм, әгәр Беҙ һине нығытмаһаҡ, һин аҙ ғына булһа ла улар яғына ауышырға яҡын инең.\n75. Ул уаҡытта Беҙ һиңә тереклектән дә, үлемдән дә икеләтә өлөш татытыр инек. Шунан һин Беҙгә ҡаршы ярҙамсы тапмаҫ инең!\n76. Һәм улар һине Ерҙән сығарыу өсөн Ерҙән күтәрергә әҙер булдылар, ул саҡта улар һинән һуң аҙ ғына торорҙар ине.\n77. Рәсүлдәребеҙҙән һиңә тиклем ебәрелгәндәрҙең ғәҙәте буйынса. Һәм Беҙҙең йолабыҙҙа һин үҙгәреш тапмаҫһың.\n78. Ҡояш сыҡҡандан һуң төн ҡараңғылығына саҡлы намаҙ уҡы, ә Ҡөрьәнде — таңда. Ысынлап та, таңдағы Ҡөрьәндең шаһиттары бар!\n79. Һәм төндә ирекле рәүештә уның [Ҡөрьән] менән тырыш, бәлки Раббың һиңә маҡтаулы урын бирер!\n80. Һәм: «Раббым! Дөрөҫ инеү юлынан индер һәм дөрөҫ сығыу юлынан сығар һәм миңә Үҙ тарафыңдан ярҙам итеп хакимлыҡ бир!» — тип әйт.\n81. Һәм: «Хаҡлыҡ килде, ялған юҡ булды, ысынлап та, ялған юҡ була торған нәмә бит!» — тип әйт.\n82. Һәм Беҙ Ҡөрьәндән иман килтергән кешеләргә шифа һәм рәхмәт булған нәмәне иңдерәбеҙ. Залимдарға ул зыянды ғына арттыра.\n83. Һәм, әгәр Беҙ кешегә ниғмәт күрһәтһәк, боролоп китеп йыраҡлаша, ә әгәр уға яманлыҡ ҡағылһа, өмөтһөҙләнә.\n84. «Һәр кем үҙенә оҡшағанды эшләй, Раббың кемдең тура юлдараҡ икәнен яҡшыраҡ белә»,— тип әйт.\n85. Улар һинән рух [йән] тураһында һорайҙар. «Рух — Раббымдың бойороғонан, һәм һеҙгә белем бик аҙ бирелде бит»,— тип әйт.\n86. Һәм, әгәр Беҙ теләһәк, һиңә үәхи ителгән нәмәләрҙе, әлбиттә, алып китер инек, ә унан һуң һин бында Беҙгә ҡаршы үәкил тапмаҫ инең,\n87. үҙеңдең Раббыңдың рәхмәтенән башҡа. Ысынлап та, Уның йомартлығы һиңә ҙур!\n88. «Әгәр кешеләр һәм ендәр йыйылып, ошо Ҡөрьәнгә оҡшағанды яһарға теләһәләр, уларҙың ҡайһы берҙәре икенселәренә булышһалар ҙа, уға оҡшағанды килтерә алмаған булырҙар ине»,— тип әйт.\n89. Һәм Беҙ ошо Ҡөрьәндә кешеләргә төрлө мәҫәлдәр килтерҙек, әммә күпселек кешеләр кафыр булыуҙарында ныҡ торалар.\n90. Һәм улар әйтте: «Беҙ һиңә беҙҙең өсөн Ерҙән шишмә сығарғаныңа тиклем ышанмаясаҡбыҙ,\n91. йәки һинең хөрмә һәм йөҙөм ағастарынан торған баҡсаң булһын, һин улар араһында арыҡтар үткәрерһең,\n92. йәки беҙҙең өҫтөбөҙгә, һин әйткәнсә, киҫәк-киҫәк итеп Күкте төшөрөрһөң йәки беҙҙең алдыбыҙға Алла һәм фәрештәләр менән килерһең,\n93. йәки һинең алтын менән биҙәлгән өйөң булыр, йәки һин Күккә менерһең. Әммә беҙ һинең Күккә күтәрелеүеңә лә һис ышанмайбыҙ, һин беҙгә беҙ уҡыясаҡ китап төшөргәнгә тиклем». «Раббыма дан! Мин кеше — рәсүл генә түгелме ни?» — тип әйт.\n94. Кешеләргә ҡулланма килгәндән һуң, иман килтереүҙән уларҙы «Ысынлап та, Алла рәсүл итеп кешене ебәргәнме ни?» — тигән һүҙҙәре генә тотҡарлай.\n95. «Әгәр Ер йөҙөндә тыныс ҡына йөрөгән фәрештәләр булһа, Беҙ уларға рәсүл итеп Күктән фәрештәне төшөргән булыр инек»,— тип әйт.\n96. «Аллаға минең менән һеҙҙең арала шаһит булыу етер. Ул Үҙенең ҡолдары тураһында белеүсе һәм күреүсе!» — тип әйт.\n97. Һәм Алла кемде тура юлға күндерһә, шул тура юлдан бара, ә кемде аҙаштырһа, һин уға Унан башҡа яҡлаусылар тапмаҫһың. Ҡиәмәт көнөндә Беҙ уларҙы йөҙҙәрендә йыйырбыҙ, һуҡыр, телһеҙ, һаңғырау итеп. Уларҙың урындары тамуҡта, һүнә башлаған һайын утын арттырырбыҙ.\n98. Беҙҙең аяттарыбыҙға ышанмағандары өсөн һәм: «Әллә беҙ һөйәктәр булып сереп таралғандан һуң, яңынан барлыҡҡа килтереләбеҙме?» — тип әйткәндәре өсөн ошо ғазап уларға.\n99. Күктәрҙе һәм Ерҙе яратҡан Алланың уларға оҡшағандарҙы барлыҡҡа килтерергә көсө еткәнен, һәм уларға шикләнмәҫлек әжәл билдәләнгәнен күрмәнеләрме ни улар? Ләкин залимдар кафырлыҡтан башҡа бар нәмәне лә кире ҡаға.\n100. «Әгәр һеҙ Раббымдың рәхмәт хазиналарына хужа булһағыҙ, ул саҡта ла ярлылыҡтан ҡурҡып бөхиллек ҡылыр инегеҙ. Ысынлап та, кеше һаран шул!» — тип әйт.\n101. Һәм Беҙ Мусаға туғыҙ асыҡ аят бүләк иттек. Исраил балаларынан һора, ул уларға килгәс, Фирғәүен уға: «Мин уйлайым, һин, Муса, сихырланғанһың бит»,— тине.\n102. Ул: «Һин быларҙы өлгө аяттар итеп күктәрҙең һәм Ерҙең Раббыһы ғына төшөргәнен беләһең бит, һәм мин уйлайым, һин, Фирғәүен, һәләк булған кеше»,— тине.\n103. Ул уларҙы Ерҙән сығарып ташларға уйланы, ә Беҙ уны һәм уның менән булған кешеләрҙең барыһын да [диңгеҙгә] батырҙыҡ.\n104. Шунан һуң Исраил балаларына: «Ошо ерҙә тороғоҙ, ахирәттең үәғәҙәһе килгәс, Беҙ һеҙҙең барығыҙ менән дә бергә килербеҙ»,— тинек.\n105. Беҙ уны хаҡлыҡ менән иңдерҙек, һәм ул хаҡлыҡ менән иңде. Һәм Беҙ һине һөйөнсөләүсе һәм өгөтләүсе-иҫкәртеүсе итеп ебәрҙек.\n106. Һәм Беҙ һиңә Ҡөрьәнде кешеләргә киҫәк-киҫәк итеп уҡыуың өсөн бүлгеләп иңдерҙек, һәм Беҙ уны [бер-бер артлы] иңдереү рәүешендә ебәрҙек.\n107. Әйт: «Һеҙ уға иман килтерәһегеҙме йәки иман килтермәйһегеҙме, уға тиклем белем бирелгәндәр, әгәр уларға ул уҡылһа, улар һаҡалдарына [йөҙтүбән] йығылып сәждә ҡылалар,\n108. һәм: «Раббығыҙға дан! Ысынлап та, Раббыбыҙҙың үәғәҙәһе үтәлә!» -- тиҙәр.\n109. Һәм улар илай-илай һаҡалдарына йығылалар һәм ул уларҙың түбәнселеген арттыра».\n110. «Алла тип доға ҡылығыҙ йәки Әр-Рәхман тип доға ҡылығыҙ, нисек кенә доға ҡылһағыҙ ҙа, Унда иң яҡшы исемдәр»,— тип әйт. Намаҙҙы ҡысҡырып та уҡыма, бышылдап та уҡыма, икеһенең араһынан юл тот.\n111. Һәм: «Үҙенә бала тотмаған, Уның батшалығында тиңдәше булмаған һәм Уның хурлыҡҡа төшөүҙән һаҡлаусыһы булмаған Аллаға дан!» — тип әйт. Һәм Уны ҙур ололау менән олола!\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Әл-Исра_сүрәһе&oldid=350098"


“Иң мөһиме – сәләмәт булығыҙ” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » “Иң мөһиме – сәләмәт булығыҙ”\n– Беҙҙең өсөн йылдың һәр көнө балаларҙы яҡлау көнө булып тора.\nАта-әсәләрҙе ҡотлағым килә. Һеҙгә көс, сабырлыҡ насип итһен. Балаларға тиҙерәк һауығып китеүҙәрен теләйем. Һәр ҡайһығыҙҙың кәйефе күтәренке булһын. Табиптар мөмкин тиклем барыһын да эшләп, һеҙҙе аяҡҡа баҫтырһын. Һеҙҙең ауырыуҙарығыҙ бөтһөн, сәләмәт булығыҙ. Байрам менән! Барығыҙға ла изгелек теләйем! – тип тәбрикләне Рөстәм Хәмитов.\nӘйткәндәй, аҙна дауамында Республика балалар клиник дауаханаһында “Йылмайыу” операцияһы» исемле хәйриә акцияһы үтте. Уның барышында 55 балаға операция яһалды.\nРөстәм Хәмитов яңаҡ-бит хирургияһы һәм отоларингология бүлектәрен ҡараны, балалар һәм уларҙың ата-әсәләре менән аралашты, бүләктәр тапшырҙы һәм бөтә илдән килгән табиптарға рәхмәт әйтте. Ике арала тәжрибә уртаҡлашыу мөһим, тип билдәләне Президент.\nАҙаҡтан Рөстәм Зәки улы дауахананың баш табибы Рөстәм Әхмәтшинға медицина ҡорамалдары һатып алыуға 5 миллион һумлыҡ сертификат тапшырҙы.\nСығыу ваҡыты 6-06-2014, 11:05 | Ҡаранылар: 653\nЙәй – бар яҡтан да ҡыҙыу осор\n«Изгелек өҫтөнлөк итһен»


Унынсы мартта Туринда тағы ла ҡыҙыу ярыштар уты балҡыны -\nун беренсе Паралимпия уйындарына башланғыс һалынды. Уйындарҙа Башҡортостандан һигеҙ спортсы ҡатнаша. Улар саңғы ярыштары һәм биатлон буйынса көстәрен һынай.\nБеҙҙең республика исеменән Паралимпиадала бер нисә тапҡыр\nеңеүсе исемен яулаусы өфөлө Ирек Маннанов, 2002 йылда Солт - Лейк - Сити уйындарының көмөш призеры Эльвира Ибраһимова, шулай уҡ Владимир Казаков, Ирек Зарипов, Рөстәм Ғарифуллин, Кирилл Михайлов, Виктория Чернова һәм Земфира Гәрәева\nУйындарҙы асыуҙа Рәсәй йыйылма командаһының флагын алып б арыу Брянск өлкәһе Клинцы ҡалаһы саңғысыһы Валерий Купчинскийға ышанып тапшырылды. Ул Рәсәй йыйылма\nкомандаһының иң тәжрибәле һәм титуллы ҡатнашыусыһы, дүрт Паралимпия уйындарында сығыш яһаған, туғыҙ тапҡыр Паралимпия чемпионы исемен яулаған. Илебеҙҙең йыйылма командаһында бөтәһе 29 спортсы һәм алты спортсы - лидер һанала. 8 мартта асылған Рус йортонда паралимпиясылар дуҫтарса аралашыу өсөн йыйылды.\nРәсәйҙең Паралимпия комитеты Уйындарҙа миҙалдар яулау буйынса план төҙөмәгән. Туриндан килгән хәбәрҙәргә ҡарағанда , Рәсәй делегацияһы ундағы йәшәү шарттары менән тулыһынса ҡәнәғәтлеген белдерә.\nУйындар программаһына килгәндә, алда әйтеп үтелгән саңғы ярыштары һәм биатлондан тыш тау саңғыһы уҙыштары, керлинг, с ана хоккейы буйынса ярыштар планлаштырыла. Бөтәһе 58 комплект награда уйнатыласаҡ. Башҡорт спортсылары - үҙ спорт\nтөрҙәрендә еңеүгә дәғүә итә, әлбиттә. Ярыштар 19 мартҡа тиклем дауам итәсәк.\nПаралимпия уйындарында ла допинг проблемаһы ситтә ҡалмай.\nКоманда штабынан килгән мәғлүмәт буйынса, һуңғы айҙарҙа ғына рәсәйлеләр бер нисә тапҡыр допинг - контроль үткән. Һәм Рәсәй Физкультура һәм спорт буйынса федераль агентлығының допингҡа ҡаршы үҙәгендә тикшереүҙәрҙең береһе лә ыңғай һөҙөмтә бирмәгән. Бөтә донъя допинг файҙаланыуға ҡаршы агентлыҡ тарафынан да беҙҙең спортсыларға бер ниндәй ҙә дәғүә юҡ. Шуға күрә был юлы допинг файҙаланыуға бәйле шау - шыу көтөлмәй.