Владимир Путин быйыл нисә һорауға яуап биреп өлгөрөр икән? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Владимир Путин быйыл нисә һорауға яуап биреп өлгөрөр икән?\n11.06.2019 Владимир Путин быйыл нисә һорауға яуап биреп өлгөрөр икән?\nРәсәй Президенты Владимир Путин менән тура бәйләнешкә һорауҙар ҡабул ителә лә башланы. Алдан хәбәр итеүебеҙсә, был сара 20 июндә үтәсәк.\n"Тура линия" көндөҙгө 12-лә башлана. Әле килгән һорауҙарҙан күренеүенсә, халыҡты күберәк эске һәм тышҡы сәйәсәт (айырыуса АҠШ һәм Украина менән мөнәсәбәт), экология, социаль тәьмин итеү, төҙөлөш һәм хоҡуҡ һаҡлау өлкәһендәге яңылыҡтар, мәсьәләләр борсой. Хеҙмәт хаҡы, балалар пособиеһы, граждандар хоҡуҡтарын һаҡлау, хәрби хеҙмәт - ошондайыраҡ һорауҙар күп.\nХатта кешеләр Приморьелағы "кит төрмәһе"ндә йәшәүселәрҙең яҙмышы өсөн дә көйә. Быйыл Охот диңгеҙендә законһыҙ рәүештә бик күп һөтимәр тотолған. Улар - 11 касатка, 90-лап белуха, шул иҫәптән бер йәше лә тулмаған 15 сеголетка әле бер бухтала аҫрала. Беҙҙең гуманный халыҡ ана шулар өсөн борсола.\nПрезидентҡа һорауҙарығыҙ булһа, социаль селтәрҙәр аша ла, смс, ммс менән дә, moskva-putinu.ru сайтына ла юллай алаһығыҙ. Эфир көнөндә бәйләнешкә махсус ҡушымталар - "Москва - Путину" йәки "OK Live" - аша сығырға мөмкинлек буласаҡ.\nБылтыр Владимир Путинға ике миллиондан ашыу һорау килгән. Ил етәксеһе эфир барышында шуларҙың 73-өнә яуап биреп өлгөргән. Быйыл нисегерәк булыр икән?\n11 июня 2019 14:20: роберт\nКеше асыуын килтереп, күренмәйерәк торһа ла яҡшы булыр ине


Ҡырҡ ике йыл баҡса үҫтерә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Ҡырҡ ике йыл баҡса үҫтерә\nҠырҡ ике йыл баҡса үҫтерә 06.12.2016 // Баҡса\n“Баҡсағыҙҙа нимәләр үҫә?” тип һорауыбыҙға Хәмит Тәүхетдинов ағай:\n— Нимәләр үҫмәй, тиһәгеҙ, дөрөҫөрәк булыр, — тип яуап ҡайтарҙы.\nБәләбәй ҡалаһында йәшәгән уҙамандың 42 йыллыҡ баҡса стажы бар. Һәр эштең тәртибен белеп башҡара ул. Ҡышҡылыҡҡа ағастарын бәйләп, ҡырҡып, ағартып, ҡаплап ҡуйған. Беҙ уны рауза ҡыуағын тәрбиәләп йөрөгән мәлендә тап иттек.\n— Ҡапыл ғына һыуытты ла ебәрҙе. Башҡа ағастарҙы ҡарап йөрөп, рауза ҡыуағын онотоп ебәргәнмен, — тине ул. Шул арала артыҡ ботаҡтарын ҡырҡып, йыйып бәйләне лә, он, шәкәр тоғо менән ҡаплап, өҫтөнә ҡар өйөп тә ҡуйҙы.\n— Бына хәҙер сәскәнең ҡышты имен сығырына шигем юҡ. Иң мөһиме — тамыры өшөмәһен. Шул саҡта ул һалҡындарға бирешмәйәсәк.\nТәжрибәле баҡсасы хәҙер яҙҙы ашҡынып көтә. Ә әлегә ҡалала эшләп килгән “Балҡыш” исемле йыр ансамбленә йөрөй. Һәүәҫкәр композитор булараҡ йырҙар ижад итә. Уларҙы үҙе кеүек хаҡлы ялдағы һәм эшләп йөрөгән йыр-моң һөйөүселәр Гүзәл Садиҡова, Зиниә Бикмөхәмәтова, Гөлүсә Арыҫланова һәм башҡалар яратып башҡара. Ансамбль ағзалары ҡалала үткән бер саранан да ситтә ҡалмай. Етәкселәре Гөлсинә Вәлиева менән Әсә көнөнә арналған тамашала ла ихлас ҡатнаштылар.\nХәмит ағайҙың ҡулдары гармун һыҙҙырһа, баҡсаһындағы ҡоштары сырҡ-сырҡ килеп һайрай, сөнки хужа уларҙы көн дә һыйлап тора, ә тегеләр рәхмәттәрен еткерә.


Һиндостан: ҡыҙ бала һәм ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡуллана\nКормилец улы булараҡ һиндостанда ҡулланылып, облигациялар күҙәнәге һәм вариҫы — ҡыҙ-бирнәле ҡиммәтле, киреһенсә, фәҡирлек ҡурҡыныс түгел.\nҠыҙ аборт булған һайын, субконтинентында шуға күрә, тикшеренеүҙәрҙән күренеүенсә, медицина журналы баҫтырып.\nБереһе-һиндостанда киң ҡарашлы һәм ҡыҙҙарҙы үлтереү өсөн аборт тип аталған селектив ‘фунгицид’, ‘Fötid’. Һиндостан г тикшерелгәндән һуң, улар күрһәтеп, донъяның иң бөйөк ҡатын-ҡыҙҙар араһында был милләт ил дошманы. Һинд ҡыҙҙары йәмғиәтенә киң таралған сәбәбе һәм ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланған. Ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың тигеҙлеге булыуға ҡарамаҫтан, законлы ҡушыла. субконтинентында өйрәнеү өсөн, һуңғы сәғүд ғәрәбстаны һуң.\nРәхим итеп, ҡыҙ хәҙер ғүмерен ҡотҡара. Аллаһ һеҙгә ярҙам биреү мөмкинлеге ныҡлы ҡыҙ һиндостанда йәшәй. Һиндостан өҫтөнлөклө йүнәлеш булып тора SOS-балалар ауылдары-эштә. Шул ваҡыттан алып унда ҡатнашыусылар өсөн бала беҙҙең кеүек Бәлә. Бөгөн һиндостанда булып SOS-балалар ауылдары килгәндә, ул бик күп социаль проекттар ҡабул итмәйек. Хәйләкәр ҡыҙыҡай, ҡатын-ҡыҙ көслө: ҡатын-ҡыҙ дискриминацияға ҡаршы көрәшеү һәм SOS-балалар ауылдары ағартыу эшенә иғтибар бүлә. Дели уйлайым. көсләүселәргә-студенттарҙың йәйге, ысынбарлыҡ үтә аяуһыҙ эҙемтәләре үлә улар суд алдына баҫасаҡ. Ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары искья кауль эксперттар белдереүенсә, һиндостан тип үҙгәртергә кәрәк\n← Таиланд һымаҡ ҡыҙ менән танышҡан\nХөрмәтле ир-аттар. Күптән түгел мин һәм минең төп маҡсаты, был сайт-минең һөйгән менән осрашты. Пищи, мин, билдәле бер социаль статусын һәм матди етә, шуға күрә мин теләп һәм етди кеше менән осрашты. кем теләй бер генә ҡатын-ҡыҙ. Мин мөһиме, уны ни тиклем йыл, ниндәй милләтенә һәм ниндәй дин. Ул аҡсаға миңә кәрәк түгел, ләкин әгәр һеҙ булырға теләгән кеше остепеняться, һеҙ эргәһенән үтә. Был сайтты мин яратам. сөнки бында ир-егет булғас, ул үҙенә ихтирам, йәшәү ҡәҙере. Һәм иң мөһиме, уларҙы аңларға мөмкин, тип матур ҡатын-ҡыҙ-был хөрмәте һәм дәрәжәһе булмай. Ҡала бар йәштәгеләр өсөн теләһә ҡайһы мөмкинлеккә - ҡаҙаныш был. Ҡатын-ҡыҙы һәм был уның яратҡан кеше табылыр, бәлки, ул уны бөтә ҡаҙаныштарын хуплап, уның ҡыҙыҡһынған шөғөлдәре. Әлбиттә, мин үҙем был хаҡта һөйләргә. Минең кешене аңлауым, тип яҙам мин. Мин үҙем күп йыл ғүмерен балаларға арнаған, ә ул ҡиммәт тора. Мин шатланып, улар ҡарая башлай. Мин бик асыҡ, күңелле, непоседливый, иң яҡшы хужабикәләр. талыу огородник. Мине яратан хайуаным. Мин теләр инем менән яҡын кешеләр йәшәй ауыл ерендә. Фәнни фантастик кино йөрөргә яратам мин. D. форматында фильм менән мин яратам. Саморазвитие эзотерический өсөн дини белем менән мауыға. Мин йога һәм бейеү менән шөғөлләнә һығылмалы булыр өсөн, һәр ваҡыт һау-сәләмәт һәм ғәйрәтле. Мин белмәйем. матур тип яратма ир-егет, ҡатын-ҡыҙ ухоженный. Минең тормош позицияһы ҡатын - теләһә ниндәй йәштә булһа, матур һәм йәш булып. Минең фекерем бөтә ҡаты буласаҡ, һәм мин һәйбәт беләм, тип теләйем мин. Һәр хәлдә, мин оптимист. Мин һәр кеше ярҙам итә ала. Ысынлыкта, мин ҡарайым һәм минән һаман да күңеле балалар донъяһына киң, ап-ҡарай →


Башҡортостандың халыҡ артисы Ғәли Хәмзин вафат булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың халыҡ артисы Ғәли Хәмзин вафат булды\n9:39, 17 ноября 2009 Йәмғиәт\nБашҡортостандың профессиональ музыка сәнғәте һәм мәҙәниәте ауыр юғалтыу кисерҙе –\n2009 йылдың 15 ноябрендә Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ғәли Ғәббәс улы Хәмзин 60-сы йәшендә вафат булды.\nҒәли Хәмзин 1950 йылдың 12 июнендә Башҡортостан Республикаһының Белорет районы Әхмәр ауылында тыуған.\n1981 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт филармонияһында хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә артист республикала һәм унан ситтә киң танылыу яулай.\nҒәли Ғәббәс улы матур тауышы, бәрхәт тембры, һоҡланғыс вокаль оҫталығы менән айырылып торҙо. Был айырыуса оҙон башҡорт көйҙәрен виртуоз башҡарғанында асыҡ сағыла ине. 1985 йылда ул Бөтә Рәсәй халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсында беренсе премия лауреаты булды.\nҒәли Хәмзиндың башҡарыу диапазоны ғәйәт киң. Башҡорт халыҡ йырҙары менән бер рәттән Башҡортостан композиторҙарының әҫәрҙәре лә уның репертуарында ҙур урын биләй.\nҒәли Ғәббәс улы үҙен шулай уҡ талантлы ойоштороусы булараҡ күрһәтте, “Йәдкәр” фольклор төркөмөнә нигеҙ һалды һәм 25 йыл ошо төркөмгә етәкселек итте. Төркөмдөң үҙенә генә хас башҡарыу стиле, үҙенсәлекле театрлаштырылған программалары етәксеһенең һоҡланғыс музыкаль һәм актерлыҡ һәләттәре менән бәйле. Ошоноң һөҙөмтәһендә үҙенсәлекле фольклор коллективы төрлө Бөтә Союз һәм халыҡ-ара конкурстарҙа күп тапҡырҙар лауреат булды.\nҒәли Хәмзин сит илдәрҙә — Дания, Испания, Швеция, Австралия, Канада, АҠШ-та һәм башҡа илдәрҙә Башҡортостандың музыка сәнғәтен лайыҡлы сағылдырҙы. Уның ижади ҡаҙаныштары донъяла башҡорт музыка сәнғәтенең популярлығын арттырыуға күп яҡлап булышлыҡ итте.\nҺоҡланғыс кеше һәм талантлы музыка сәнғәте эшмәкәре Ғәли Ғәббәс улы Хәмзин хаҡында яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр.\nМәрхүм менән хушлашыу 2009 йылдың 17 ноябрендә сәғәт 11-ҙә Өфө ҡалаһы, Гоголь урамы, 58-се йорт адресы буйынса Башҡорт дәүләт филармонияһында үткәрелә.


Дәүләт Думаһы депутаттары Өфөлә граждандарҙы ҡабул итә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһы депутаттары Өфөлә граждандарҙы ҡабул итә\n9:29, 31 января 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан республикаһынан һайланған Дәүләт Думаһы депутаттарының Төбәк аҙналығы башланды. Уның дауамында депутаттар Владимир Путиндың Өфөләге Төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандарҙы ҡабул итәсәк. Был турала «Башинформ» агентлығына Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фахретдинов хәбәр итте. Әйткәндәй, ул беренсе булып Төбәк аҙналығы сиктәрендә халыҡты ҡабул итте.\n— Республика халҡы биргән һорауҙарҙың күбеһе бөгөн Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, Афғанстанда, башҡа урындарҙағы локаль һуғыштарҙа ҡатнашыусылар осраған ҡатмарлыҡтарға ҡағыла, — тине Иршат Фахретдинов. – Был башлыса һәр төрлө льготалар алыуға, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға бәйле проблемалар.\nИршат Фахретдиновтың билдәләүенсә, мөрәжәғәттәрҙең күбеһе заявка характерында. Һәм улар депутаттарҙың тейешле дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдарына мөрәжәғәтенән һуң тиҙ арала хәл ителә.


17 октября 2018 — 16:12 ГТРК «Башкортостан»\nБаварияла һайлауҙа Ангела Меркель блогына ингән христиан-социаль берлек 1950 йылдан иң насар һөҙөмтә күрһәтте. Фирҡә беренсе урында ҡалһа ла, төбәк парламентында күпселекте юғалтты һәм министрҙар кабинеты ағзаларын үҙаллы билдәләй алмаясаҡ. Христин-социаль союз килеп тыуған хәлдән сығыу өсөн “Ирекле һайлаусылар” берекмәһе менән коалицияға инергә ниәтләй. Бавария ландтагына тәүге тапҡыр миграция сәйәсәтен ҡәтғиләштереүҙе талап иткән “Германия өсөн альтернатива” партияһы үткән.\nФранцияның Од департаментын һыу баҫыу сәбәпле кәм тигәндә 13 кеше һәләк булған. Ике кеше хәбәрһеҙ юғалған. 8 мең йорт утһыҙ ҡалған, тип хәбәр ителә. Фажиғә эҙемтәләрен бөтөрөүгә 700 янғын һүндереүсе һәм ҡотҡарыусылар йәлеп ителгән.\nВолгоград өлкәһендә иҫерек водитель 100 метр самаһы полиция хеҙмәткәрен һөйрәтеп алып барған. Патруль машиналары Лада машинаһын ҡыуа төшә. Юлды ҡаплағас, ҡағиҙә боҙоусы туҡтай. Инспектор ишек аша асҡысты алам тигәндә генә водитель газға баҫа һәм 100 метр тирәһе полиция хеҙмәткәрен һөйрәтеп алып бара. Водителгә ҡарата административ эш ҡуҙғатылған.\nГермания полицияһы Кельнда бер ҡатынды аманатҡа алған ирҙе тотҡан. Дарыуханала талашҡандан һуң енәйәтсе ҡатынды аманатҡа ала. Үлтереү менән ҡурҡыта. Полиция вокзал биләмәһен ҡамауға алып енәйәтсене яралаған һәм ҡатынды азат иткән.\nФутбол фристайлерҙары Киран Браун һәм Джон Фарнворт 3 мең метр бейеклектә туп менән уйнау оҫталығын күрһәткән. Экстремалдар һауа шарында һауаға күтәрелгән, арҡан ярҙамында унан бер нисә-метр түбәнгә төшөп бер нисә трюк башҡарған.


Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә «Йәштәр тауышы» серияһында башҡорт, рус һәм татар телдәрендә биш авторҙың китабы донъя күрҙе. Бына улар быйылғы «Йәштәр тауышы»ның яңы исемдәре: Айбулат Сәсәнбаев («Күләүектәге болоттар»), Рәсимә Сәлихова («Күңел ҡапҡалары»), Дилә Мөхәррәмова («Беҙ үҫкәндә биш ҡыҙ инек»), Александр Хватков («Ритм времени»), Зөлфиә Сәйетбатталова «Сер йәшергән миләш».\nӘйтергә кәрәк, «Йәштәр тауышы» китаптар серияһы 2004 йылда барлыҡҡа килә һәм йыл да йәш шағир һәм яҙыусыларҙың ижад емештәре өс телдә китап итеп баҫтырылып, уҡыусылар хөкөмөнә сығарыла.\nЗөлфиә СӘЙЕТБАТТАЛОВА әҙәбиәткә хикәйәләр менән килеп инә, БДУ-ның Стрәрлетамаҡ филиалы башҡорт филологияһы факультетында уҡыған йылдарында уҡ китап уҡыусыға үҙен прозаик булараҡ таныта. Факультеттың «Ашҡаҙар» әҙәби-ижад түңәрәгендә әүҙем ҡатнаша. Әҫәрҙәре «Шоңҡар» журналында, «Йәшлек», «Киске Өфө» гәзиттәрендә йыш донъя күреп тора. Теле бай, ҡәләме үткер Зөлфиәнең хикәйәләре үҙенең актуаллеге менән айырыла. Йәшлек, мөхәббәт, йәштәрҙең бер-береһенә булған мөнәсәбәте – хикәйәләрҙең төп фекерен тәшкил итә. Йыйынтыҡта шулай уҡ юморескалар, хикәйәттәр һәм «Ғүмер - уйын» исемле пьеса ла урын алған.\nДилә МӨХӘРРӘМОВА татар телен¬дә сыҡҡан «Без үскәндә биш кыз идек…» китабында «Тешләнгән алма» һәм «Без үскәндә биш кыз идек… » исемле пьесаларын тәҡдим итә. «Тешләнгән алма» әҫәре Ғ. Камал исемендәге татар дәүләт академия театры ойошторған «Яңы татар пьесаһы» конкурсында 2004 йылда лауреат исемен алһа, 2014 йылда Яңауыл район мәҙәниәт йортоноң «Хаят» халыҡ театры «Без үскәндә биш кыз идек… » пьесаһын сәхнәләштереп, Ҡазанда үткән «Иҙел-йорт» халыҡ театрҙары фестиваль-конкурсында дипломант була. Дилә Мөхәррәмова – киносценарийҙар, хикәйәләр авторы ла. Бөгөнгө көндә «Диләфрүз» гәзитендә баш мөхәррир булып эшләй.\nАлександр ХВАТКОВТЫҢ китабы рус телендә донъя күрҙе. Йыйынтыҡҡа авторҙың дуҫлыҡ, мөхәббәт, тыуған ил, замана тураһындағы шиғырҙары ингән. Уларҙа яҡшылыҡ, өмөт, дөрөҫлөк, йәшәү мәғәнәһе, кешелеклек, кеселеклек кеүек дөйөм характерҙағы мәсьәләләр алғы планға сығарыла. Авторҙың лирик геройы әҙәбиәтте, сәнғәтте, ғөмүмән, һүҙ сәнғәтен һөйөүсе ябай ауыл малайы. Ул ваҡыт һанауы менән рухи яҡтан үҫә, физик яҡтан нығый һәм тормошҡа үҙ ҡарашы булған шәхес булып форомалаша. Йәш ҡәләм оҫтаһының «Душой моей не ищется покой» (2008), «Бродячий пес» (2010), «Мне везет на хороших людей» (2017) исемле шиғри йыйынтыҡтары баҫылған. 2010 йылда ул Башҡортостандың йәштәр йәмәғәт берләшмәләренең 90 йыллығына арналған әҙәби конкурсының «Поэтик һүҙ» номинацияһында тәүге урынды яулай. Шулай уҡ Төбәк-ара «Илһам шишмәләре – 2017» (Бәләбәй,) шиғриәт фестивалендә Гран-приға лайыҡ була, «ЛиФФт – 2017» (Мәскәү) Бөтә Рәсәй әҙәби фестиваленең көмөш миҙалы менән бүләкләнә.\nБаҫмалар берҙәм стилдә тиражы 500 дана итеп нәшер ителгән һәм «Китап» нәшриәте магазиндарында һатыуға сығарылған.


Башҡортса кейен! » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n«Евразия йөрәге» («Heart of Evrasia») Халыҡ-ара сәнғәт фестивале сиктәрендә Өфөлә уҙған Милли кейем байрамы республикабыҙҙың төрлө төбәктәрендә йәшәүселәрҙе бергә тупланы. Айырыуса Әбйәлил, Белорет, Ғафури, Ишембай, Баймаҡ, Мәсетле, Дәүләкән, Архангел, Учалы, Илеш, Ауырғазы, Бишбүләк, Дүртөйлө, Йылайыр, Ҡырмыҫҡалы, Туймазы, Федоровка райондары ағинәйҙәре әүҙемлек күрһәтте. Ҡатнашыусылар Зәки Вәлиди урамын тултырып, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрынан алып Салауат Юлаев майҙанынаса йәйәү үткәндә, илаһи күренештән күҙгә йәштәр килде, тәндәр зымбырланы.\nМилләтебеҙҙең бәҫен күтәрерҙәй матур сарала «Башҡортса кейен» флешмобы, милли кейемде белеүгә уйын-викторина, «Мин башҡорт кейемендә!» исемле селфи-шоу ҙа ойошторолдо. «Башҡорт кейемендәге ҡурсаҡ», этнография һәм сәнғәт костюмы, башҡорт халҡының ҡулланма-биҙәү сәнғәте күргәҙмәләре лә байрамға йәм өҫтәне.\nРух, күңел күтәренкелеге алып килгән күркәм сара йыл да ҡабатланыр, уға ситтән генә күҙе ҡыҙып ҡарап торғандар ҙа  ҡушылыр әле!


Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, кисә Ейәнсура районының һигеҙ ауылы утһыҙ тороп ҡалды\nҒәрәсәт эҙемтәләре бөтөрөлгән. Рәсәйҙең Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығында оператив штаб булдырылған. Кисә шулай уҡ Сибай һәм Баймаҡ ҡалалары араһындағы трассала юл ябылып торҙо.\nАлина Ғәниева, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығы матбуғат хеҙмәткәре: «Юлды буран күмеү сәбәпле ул ябылып торҙо. Водителдәргә - 126 кешегә, шул иҫәптән 10 бала өсөн ваҡытлы са тораҡ пункты ойошторолдо. Юлда ҡар таҙартыу техникаһы эшләне».\nБайрам көндәрендә республикала 68 янғын теркәлгән, утта 6 кешенең ғүмере өҙөлгән. Был былтырғы менән сағыштырғанда, 50 процентҡа әҙерәк. Фажиғәләргә ут менән һаҡһыҙ эш итеү, электр үткәргестәрҙең төҙөк булмауы сәбәпсе тип билдәләнгән. Пиротехника ҡулланып йәрәхәтләнеүселәр юҡ.


Саҡмағош районында һауынсылар конкурсы үтте\nҺөнәри оҫталыҡ бәйгеһендә иллегә яҡын машина менән һыйыр һауыу операторы һәм лаборант ҡатнашты.\nИң тәүҙә һауынсылар теоретик белемендәрен тикшерҙе. Бының өсөн һорауҙарға тест ярҙамында яуап бирергә кәрәк ине. Аппараттарҙы һүтеп-йыйыуҙа ла бәйгеселәрҙән етеҙлек, таһыллыҡ, уңғанлыҡ талап ителде. Үҙ эшенең оҫтаһы булған һауынсылар был ярыш төрөндә лә һынатманы. Бынан тыш, ҡатнашыусылар һыйыр һауыуҙа һәм һөттөң сифатын билдәләүҙә белемдәрен күрһәтте. Ярыш һөҙөмтәләре буйынса иң яҡыш оператор тип «Победа» хужалығынан Мәликә Фәхретдинова, ә лаборанттар араһында «Бәхтизин» йәмғиәтенән Венера Рафиҡова танылды.


Йәштәр араһында йылдан-йыл ураҙа тотоусылар арта - Курай\nЙәштәр араһында йылдан-йыл ураҙа тотоусылар арта\nАвтор Ирина Валиева · 29.06.2018\nУн бер айҙың солтаны – Рамаҙан айы тамамланды. Быйылғы ураҙала көндәр оҙон булһа ла (егерме сәғәткә яҡын ашамай-эсмәй торорға кәрәк ине), ураҙа тотоусылар бер ниндәй ауырлыҡ тоймауын әйтә.\n– Киреһенсә, күңелдә тыныслыҡ һәм ҡәнәғәтлек хисе барлыҡҡа килә, – тине “Ислам” мәсетендә үткән бер ифтарҙа күптәр. – Шундай ауыҙ асыуҙарға мәсеткә йыш йыйылабыҙ. Күптәр ғаиләһе менән ураҙа тота һәм үҙҙәрре ифтар мәжлесе ойоштора. Рамаҙан яҡынайта, бер-беребеҙгә ҡунаҡҡа йөрөйбөҙ. Өҫтәлдәр бай, Хоҙайға рәхмәт, муллыҡта йәшәйбеҙ.\nИфтар мәжлесе ауылдарҙа ла ойошторола мосолмандар өйгә ҡунаҡ саҡыра, унда Ҡөръән сүрәләре яңғырай.\nШуныһы ҡыуаныслы: йылдан-йыл ураҙа тотоусылар арта. Улар араһында йәштәр ҙә бик күп. Гөлшат Ғарипова шундайҙарҙан.\nГөлшатҡа бәләкәй сағында уҡ йәш әбейһе (атаһының бер туғанын шулай атап йөрөткән, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер вафат) беренсе сүрәләрҙе, доғаларҙы өйрәткән. Ҡыҙыҡай игеҙәк һыңары Гөлназ менән тырыша-тырыша, уҙыша-уҙыша ҡабатлай торған булған Әлилә инәй артынан, йәнәһе, кем тиҙерәк ятлай. Ә ятлап алғас, атаһы менән әсәһенә һөйләп күрһәтә торған булғандар. Әле ҡыҙҙар икеһе лә диндә.\n— Хәтерләүемсә, ғаиләбеҙҙә мосолман байрамдарының береһен дә ҡалдырмай үткәрә торғайныҡ, атай-әсәйҙең саҙаҡа биргәндәрен дә яҡшы иҫләйем, туғандарҙы, яҡындарҙы йыйып, аят уҡыта торғайныҡ, – ти Гөлшат. – Атайым әле мәсеткә йөрөй, был минең өсөн бик ҙур ғорурлыҡ.\n— Таныш-белештәрең һинең ураҙа тотоуыңа ниндәй ҡарашта? – тип һорайым Гөлшаттан.\n— Төрлөсә инде. Кемдер, әлбиттә, хуплай, кемдер – аптырай, өсөнсөләр ябығыр өсөн тотаһыңмы, тип тә һорай. Иртәнән кискә тиклем ашамай-эсмәй йөрөү генә ураҙа тотоу һаналмай. Ураҙа булған кешегә үҙенең Аллаһы Тәғәлә ҡушҡан өсөн ашау-эсеүҙән тыйылғанлығын, был эште Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн башҡарыуын һәр ваҡыт иҫендә тоторға кәрәк.\nАлдағы яҙма Ял көндәре эҫе була\nБынан алдағы яҙма Салауат Лоҡманов ҡапҡалар, ҡоймалар, эскәмйәләр эшләй\n23 февраль уңайынан республика халҡы дүрт көн рәттән ял итә\nИхаталар төҙөк булһын\nЭш хаҡы артасаҡ


7 Август 2020, 12:36\nФәим Ғайсин тормошонда үҙ йүнәлешен тапҡан. Ҡурайҙа уйнай, каратэнан көрән поясҡа лайыҡ булған, кикбоксинг буйынса спорт мастерына кандидат.\nТормошта һәр кешенең үҙ тәғәйенләнеше бар, тиҙәр. Берәүҙәр тәмле икмәк бешерә, икенселәр кеше ҡоткара, ә кемдер ғүмерен бейеүгә арнай. Уларҙың барыһын да нимә берләштерә, тиһәгеҙ, яуап әҙер: ундайҙар өсөн һөнәр - тотош кинәнес. Мәҡәләбеҙ геройы Фәим Ғайсин да тормошонда үҙ йүнәлешен тапҡан. Баҡтиһәң, ул бер һөнәр менән генә сикләнмәй. Ҡурайҙа уйнай, каратэнан көрән поясҡа лайыҡ булған, кикбоксинг буйынса спорт мастерына кандидат.\nФәим ижади ғаиләлә үҫә. Колхозда механизатор булып эшләгән атаһы Салауат ағай буш ваҡытында гармунда уйнарға ярата. Ә әсәһе Рәсимә башланғыс кластарҙы уҡытыуҙан тыш шиғырҙар, хикәйәләр яҙа. Улар балаларында ла йыр-моңға, спортҡа һөйөү, шулай уҡ уңышҡа ирешеү өсөн маҡсатлылыҡ, ныҡышмалылыҡ тәрбиәләй.\nТормошонда геройыбыҙ төрлө уҡыу йорттарында белем алып өлгөрә. Иң башта тыуған ауылы Апаста өс класс тамамлай. Артабан уҡыуы Аптраҡ ауылында дауам итә. Тап шунда ул спорт менән әүҙем шөғөлләнә. Йүгереүҙә, турникта күтәрелеүҙә беренселәр араһында була.\nТуғыҙынсы класты тамамлағас, Фәим ағай Мәләүез ҡалаһының 42-се һөнәрселек лицейында белем ала. Уҡыуҙан тыш, ул каратэ һәм ҡурайға бик күп ваҡыт бүлә. Ғүмерен спорт менән бәйләргә теләп, Күмертау педагогия училищеһының физкультура бүлегенә уҡырға инә. Бында каратэнан башҡа кикбоксингыны ла үҙ итә.\nХеҙмәт карьераһын Фәим Салауат улы Иштуған ауылында башлай. Ике йыл физкультура уҡытыусыһы булып эшләй һәм ҡурай түңәрәген алып бара. Балаларҙы уҡытыуҙа, үҫмер быуын менән тәжрибәһе, белеме менән бүлешеүҙә үҙ бәхетен таба ағайыбыҙ.\nКамиллашыуға ынтылышы Салауат музыкаль колледжының ҡурай класын алып килә. Уны тамамлағас, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһында ситтән тороп уҡый.\nФәим Ғайсин - юғары категориялы уҡытыусы, Башҡортостан Республикаһының физик культура һәм спорт буйынса иң яҡшы хеҙмәткәре.\nӘле Б. М. Ғайсин исемендәге балалар музыка мәктәбендә уҡыта. Ҡурайсы, каратист һәм кикбокс тренеры, “Дуҫлыҡ” ҡурайсылар ансамбле һәм “Самурай” каратистар клубы етәксеһе. Ҡурайҙа уйнарға 15 бала йөрөй. Ә каратэны хатта 4 төркөмгә бүлергә тура килә, сөнки шөғөлләнергә теләгәндәр бик күп. Уҡыусылар араһында ҡыҙҙар ҙа, егеттәр ҙә, балалар баҡсаһына йөрөгәндәр ҙә бар.\n“Үткән йыл уҡыусыларымдың ата-әсәләре ярҙамында күнегеүҙәр өсөн махсус мат һатып алдыҡ. Йәй көнө шуларҙы ергә түшәйбеҙ ҙә, саф һауала рәхәтләнеп әҙерләнәбеҙ”, - тип шатлана Фәим ағай.\nБар күңелен биреп, балаларҙы ла үҙ һөнәрҙәренә өйрәтә ул. Йәш музыканттар еңеүҙәре менән ҡыуандыра: ҡурайсылары Салауат ҡалаһындағы “Ҡышҡы хыялдар”, Октябрьский ҡалаһындағы Ғата Сөләймәнов исемендәге, Ишмулла Дилмөхәмәтов призына республика халыҡ инструменнтары һәм башҡа конкурстарҙа призлы урындарға лайыҡ булды. Ә спортсылары араһында каратэ буйынса республиканан беренсе Рәсәй чемпионы, спорт мастерына өс кандидат бар.\nӘлеге ваҡытта Фәим Салауат улы Талбазы ауылында йәшәй. Ҡатыны Айгөл менән ун йәшлек Батырхан һәм ике йәшлек Нәркәс исемле ҡыҙ тәрбиәләйҙәр. Балаларына сабый саҡтан уҡ үрнәк булып тора.\nБерәй һөнәр менән шөғөлләнгәндә өлгәшкән уңышыңда теләгең, тырышлығың менән бергә уҡытыусыңдың да өлөшө ҙур. Фәим ағай кеүек үҙ һөнәрен, уҡыусыларын яратҡан уҡытыусының тәрбиәләнеүселәре тормошта бәхетле һәм ысын кеше булыуҙарында шик юҡ.


Ижади мираҫты һаҡлаусылар\n4 Июнь 2018, 11:48\nХалыҡ ижады төпкөлөнән йырҙар һәм йолаларҙы ҡәҙерләп кенә алып, 2012 йылдан Дыуан-Мәсетле ауылында “Зөбәржәт” фольклор ансамбле эшләп килә. Тамашасылар уны тәүге сығыштарынан уҡ яратып өлгөрә, һәм шул саҡтан алып ул бөтә ауыл, район сараларының даими ҡатнашыусыһына әйләнә.\nСәнғәткә булған һөйөү ансамблгә төрлө йәштәге һәм һөнәр кешеләрен берләштерә. Тәү башлап йөрөүселәр ауыл Советының баш бухгалтеры Роза Миндиәхмәтова, уҡытыусылар Земфира Сафина, Сара Әхмәтшина һәм Таһир Дәүләтбирҙин, Бөрө тимер юл станцияһы хеҙмәткәре Әнисә Саҙиҡова, колхоздың партком секретары Раян Ғәйнетдинов була.\nӘле коллектив составында туғыҙ кеше. Улар төрлө өлкәләрҙә хеҙмәт иткән Әлфирә Вәлиева (“Зөбәржәт” фольклор ансамбленең етәксеһе), Мәфрүза Зарипова, Мәүжиҙә Аллаярова, Динә Вәлетдинова, Ғәлимә Әхмәтйәрова, Зилә Рәхимова, Рима Ахунова, Рат-мир Муллабаев, Данис Ғәлимов. Араларында уҡытыусы ла, бухгалтер ҙа, иретеп йәбештереүсе лә, мал табибы ла, төҙөүсе лә, һауынсы ла бар. Хәҙер инде барыһы ла хаҡлы ялдалар.\nХалҡыбыҙҙың матур йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, ауыҙ-тел ижадын йәш быуын вәкилдәренә еткереү, онотолоп барғандарын тергеҙеү, мәҙәниәтебеҙгә ихтирам, һөйөү тойғолары тәрбиәләү – ошондай изге маҡсаттар менән янып йәшәй ансамблдә йөрөгән ағай-апайҙар. Йыр-бейеүҙән тыш улар ҡул эштәренә, музыка ҡоралдарында уйнарға, таҡмаҡтар сығарырға маһир.\nАнсамблдең репертуары бик бай: “Әй моңдары”, “Ауылыма ҡайтам”, “Йыйҙым еләк”, “Үтмәй торсо, ғүмер” йырҙарын һәм башҡаларҙы халыҡ кинәнеп тыңлай. Шулай уҡ “Йома көн – изге көн”, “Ҡар һыуына барыу”, “Бәпес алып ҡайтыу”, “Килен төшөрөү” кеүек халыҡ йолаларын сәхнәләштерә улар.\nИжади эшмәкәрлеге өсөн ансамбль күп кенә наградалар менән бүләкләнгән. Йыл һайын ул өлкән быуын кешеләренең “Яратам һине, тормош!” республика фестиваленең зональ этабында ҡатнаша һәм призлы урындар ала. Ансамбль мөнәжәттәр әйтеү буйынса район конкурсында еңгән, шулай уҡ Мәсетле районы мәҙәниәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн район хакимиәтенең Рәхмәт хаты, “Башҡорт ере – батырҙар иле” башҡорт мәҙәниәте аҙналығының “Халыҡ музыка ҡоралдары ижады” номинацияһында диплом менән бүләкләнгән.\n– Ансамблдә ҡатнашҡан һәр кем бөтә яҡлап та талантлы. Улар ауылыбыҙҙың хөрмәтле кешеләре. Оҙон-оҙон шиғырҙарҙы, текстарҙы “һә” тигәнсе ятлап киләләр, һәр береһе матур итеп сәхнә кос-тюмдары тектерҙе. Уларҙың, тормош мәшәҡәттәрен ситкә ҡуйып, репетицияларға ихлас йөрөүҙәренә рәхмәтлемен, – ти Әлфирә Ким ҡыҙы.


Ҡара йөҙҙәр. 3-сө өлөш - Wikisource\n← әҫәрҙең башы… Ҡара йөҙҙәр. 3-сө өлөш\nМин өйгә ҡайтып барғанда, көн аҙ ғына яҡтыра башлағайны. Ауыл кешеләре тороп, ҡатын-ҡыҙҙары һыуға, ирҙәре ат эсерергә барырға сыҡҡандар ине. Былар икешәр-өсәр кеше бергә йыйылып, кисәге эш тураһында һөйләйҙәр.\n– Ауылда бәрәкәт ҡасырып!..\n– Үҙҙәре хәҙер ни йөҙ менән торалар икән...\n– Эй оятһыҙҙар!. Ҡара йөҙҙәр!..\n— Уның Закирына шунда нығыраҡ бирергә кәрәк ине, аҙ булған, — тигән рәүештә һүҙҙәр һөйләп, зыҡ ҡубалар ине.\nМин быларҙың һүҙҙәренән эштең барған һайын ҙурға киткәнен, бер төн эсендә был хәбәр бөтә ауылға таралып, бөтә халыҡты мәшғүл итеп өлгөргәнен белеп, өйгә ҡайттым.\nБашҡа ваҡытта беҙҙең өй эсе күңелле була, мин ҡайтып инеү менән, әсәйем ҡаршы алып, хәлде һораша торғайны, бөгөн улай булманы. Әсәйем күңелһеҙ генә сәй урыны әҙерләй, атайым бик тәрән уйҙа ултыра ине.\nМин өйгә инеп сисенгәнсе, миңә бер һүҙ ҙә әйтмәнеләр. Тик сәйгә ултырғас ҡына, әсәйем: «Ниңә иртә ҡайттың?» — тип һораны.\nМинең атай, Фәхри бабайҙың киреһенсә, бик йомшаҡ күңелле, йыуаш кеше булып, үҙ эшенән башҡаны белмәй, ауылдағы төрлө талашлы эштәргә ҡатнашмай, бер нәмәгә лә артыҡ асыуланмай торған баҫынҡы кеше ине.\nЛәкин минең әсәйем атайыма ҡарағанда үткер, етеҙ, күберәк һөйләүсән кеше, ләкин уҫал тәбиғәтле түгел. Шуның өсөн улар бөгөн күңелһеҙ булһалар ҙа, артыҡ ҡыҙыулыҡ күрһәтмәйҙәр, бәлки үҙҙәренең хәсрәттәрен тик тороуҙары һәм йөҙҙәренә сыҡҡан күңелһеҙлектәре менән генә белдерәләр ине.\nБик оҙаҡ һүҙһеҙ-ниһеҙ торғас, әсәйем:\n- Кисә мәҙрәсәлә нәмәләр булды, Ғәлимә апайыңды күрҙеңме? — тип һораны.\nМин нисек тип яуап бирергә лә белмәй торҙом. Тик: «Кәүҙәһен күрҙем дә, йөҙөн күрмәнем, ул һаман илап торҙо, үҙҙәренә нахаҡ бәлә таҡҡандарын һөйләне», — тинем.\nАтай менән әсәй минең һүҙҙәрҙе артыҡ күңелһеҙлек менән тыңланылар.\nУлар мин ҡайтҡанда һүҙһеҙ генә торҙолар ҙа, минән һорашҡандан һуң, һүҙгә керешеп киттеләр. Атайым да, әсәйем дә Ғәлимә апайымдың был эшенә бер мәғәнәлә бирә алмай аптырайҙар ине.\n- Ни генә булды икән был Ғәлимәгә? Бер ҙә ундай-бындай эше һиҙелгәне юҡ ине... бөтә нәҫел-ырыуға оят килтерҙе... — тине әсәйем.\nАтай бик оҙаҡ уйланғандан һуң:\n— Нәмә булһын? Уларҙың һөйләшеп тороуҙарын күреп, дошман егеттәр эште шулай ҙурға ебәргәндәрҙер...— тине.\n— Булмаһа ла, булды тип күрһәтәләр бит әле, бөтә ауыл улар өҫтөнән һөйләй. Ғәлимә ни эшләр инде? Ҡайнаға: «ҡайтып инмәһен, күҙемә күренеү менән, һуғып башын ярырмын», — тип тора... Ул хәҙер ҡайҙа барыр? — тине әсәйем.\n— Ҡайҙа барһын? Бына үҙебеҙгә алырбыҙ. Мин Ғәлимәне беләм, ул боҙоҡлоҡ эшләй торған ҡыҙ түгел. Бөтә ауыл түгел, бөтә донъя һөйләһен, мин уларға ышанмайым! — ти атай.\nМин атайымдың был һүҙҙәрен ишеткәс, бик шатландым да:\n— Шулай шул, атай, шулай итербеҙ! — тип ҡуйҙым. Артыҡ һүҙ әйтә алманым.\nУлар тағы ла тындылар.\nШул ваҡытта беҙгә Хәмиҙә әбей килеп инде. Ул бер төн эсендә бөтөнләй үҙгәргән, йөҙө үлек төҫөнә ингән, күҙҙәре шешенеп бөткәйне. Ул ингәс, беҙҙең өй эсен тағы ла моң, ауырлыҡ баҫты, һис кем һүҙҙе ҡайҙан башлап алып китергә белмәй, аптырашта ҡалдылар.\nБер аҙ тын торғандан һуң, әсәй һүҙ башлап:\n— Әйҙә, юғары уҙ, сәйгә рәхим ит, — тине. Әсәйемдең был һүҙенән һуң Хәмиҙә әбей көрһөндө һәм:\n– Сәй эсеү ҡайғыһы бармы һуң? Кисәнән бирле күҙемде лә йомғаным юҡ, күрәһеләребеҙ бар икән, раббым!.. Был әҙәм хурлығына нисек сыҙарға кәрәк? Кеше күҙенә нисек күренербеҙ?.. — тип илап ебәрҙе. Уның был һүҙҙәре, артыҡ өҙөлөп әйтеүе һәм балалар төҫлө илауы беҙгә һуң дәрәжәлә ауыр тойолдо, тағы һүҙ бөттө, һуңынан әсәйем:\n– Сабыр ит, еңгә, нахаҡтыр. Ғәлимә ундай ҡыҙ түгел. Ҡыҙ баланың өҫтөнә шундай бәлә яғыуҙар була инде ул. Сабырҙан башҡа сара юҡ! —тине. Әсәйемдән һуң атайым һүҙгә ҡатнашып:\n– Еңгә, сабыр ит. Ғәлимә бөтә ауылда бер ҡыҙ ул. Уны күрә алмайҙар, шуға күрә лә ғәйеп эҙләйҙәр, булмаҫ, мин ышанмайым! — тине.\nАтай менән әсәй был һүҙҙәрҙең Хәмиҙә әбейгә ныҡ тәьҫир итеүенә үҙҙәре лә артыҡ ышанмайҙар һәм Хәмиҙә әбейҙең ныҡ ҡайғырыуын, бер яҡтан, хаҡлы тапҡан кеүек, һүҙҙәрен йомшаҡ әйтәләр ине.\nӘсәйем тағы ла һүҙ башлап:\n– Ҡайғырыуҙа ла файҙа юҡ, бер нәмә лә булмаҫ!.. Ул сығып киткәндә үҙегеҙ ҡайҙа инегеҙ һуң? Ҡыҙ кешене ҡараңҡырап торорға кәрәк ине, — тине. Хәмиҙә әбей, күҙҙәрендәге йәштәрен яулыҡ осо менән һөртөп һәм бик ауыр көрһөнөп:\n– Нисек итеп гелән ҡарап тораһың? Ул балиғ булған, аҡылға ултырған бит инде. Уны бәйләп ҡуйырға быҙау түгел бит ул, беҙ уны һеҙгә инеп ултыра торғандыр тип уйланыҡ. Бер ваҡытта тауыш сыҡҡас, янғын сыҡҡан микән әллә, тип йүгереп сыҡһаҡ, уларҙы һырып алғандар ине. «Был нәмә булды?» — тип һорауыбыҙға ҡаршы Хәким малайы: «Ғәлимәгеҙҙе Закир менән тоттолар! Берҙән-бер ҡыҙығыҙҙы ҡарап тормайһығыҙ, уйнаш итеп йөрөй», — тип йөҙөбөҙгә һуҡты, — тине лә тағы ла иларға кереште.\nӘсәй ҙә, атай ҙа Хәмиҙә әбейҙе төрлө һүҙҙәр менән йыуатырға керештеләр. Ләкин уларҙың һүҙҙәре Хәмиҙә әбейгә һис бер тәьҫир иткән кеүек күренмәй. Ул һаман көрһөнә, уфлай, тағы ла һүҙ башлай:\n— Үҙ башына төшмәгән кеше белмәй шул... Бигерәк ауыр бит!.. Йә инде, ҡыҙың егет менән тотолһон әле? Был бит беҙҙең ауылда түгел, тирә-яҡта булған эш түгел!.. Атаһы бик ҡыҙыу, бик ғәрсел кеше, ҡайғыһынан бөгөн сәй ҙә эсмәне. «Хәҙер урамға сығып, кеше күҙенә күренер ерем ҡалманы. Ул яуыз күҙемә күренмәһен, өйөмә ҡайтып инмәһен! Һуғып үлтерермен!» — ти.\nШул һүҙҙәренән һуң тағы ла илай. Әсәйемдең дә күҙендә йәш бөрсөктәре күренә. Әсәйем дә уфлап ҡуя. Шулай итеп, беҙҙең өй эсе яңы ғына үлек сыҡҡан кеүек, хәсрәткә әйләнде. Ғәлимә апай ваҡиғаһы бөтәбеҙҙе лә ҡайғыға төшөрҙө.\nМин үҙебеҙҙең ҡапҡа тышына сыҡтым. Бөтә ауыл шау килә... Һәр кемдең ауыҙында шул, төркөм-төркөм йыйылышып шул турала һөйләйҙәр. Ауылда бер мунса яныуы, берәй кеше үлеүе, берәй кешенең кәзә урлап һуйыуы ауылды аяҡҡа баҫтыра ине. Ләкин был эш уларҙың бөтәһенән дә ҡурҡыныс төҫ алған. Өйҙәренән сыға алырлыҡ кешеләрҙең: ҡарттары, йәштәре, ирҙәре, ҡатын-ҡыҙҙары, бала-сағалары өйөм-өйөм булып, һаман ошо турала ғына һөйләп, ахун хәҙрәт йортона табан ағылалар. Тик минең атайым менән әсәйем, Хәмиҙә әбей менән Фәхри бабай ғына урамға сығырға оялып, ҡурҡып өйҙә ултыралар, тик уларға ғына бөгөн урам йөҙөн күреү насип түгел ине.\nМин ҡапҡа төбөндә генә ҡарап тороуыма ҡәнәғәт итмәй, урамға сыҡтым. Беҙҙең туранан үткән бер кеше, Фәхри бабайҙың өйөнә ҡарап, «унда нәмәлер бар, был йортто ҡәһәр һуҡты» тигән кеүек үтәләр, ҡайһы бер йәплерәктәре үҙ-ара һөйләшеп:\n– Матурлыҡ менән дан сығарған ҡыҙ шулай була ул!..\n— Үҙен бик юғары тота ине!..\n– Ирҙәрҙән ҡаса ла белмәй ине!..\n— Уйнашсы Ғәлимә йорто! — тип үтәләр. ҡарт әбей-һәбейҙәр:\n— Илаһым, үҙең тәүфиҡ бир!..\n— Балаң шулай йөҙ ҡаралығы килтерһә, ни эшләр инең?..\n— Ауылдан бәрәкәт ҡасырып, зина ҡылалар бит...\n— Хоҙайҙан нисек ҡурҡмайҙар, әҙәмдәрҙән нисек оялмайҙар?\n— Алланан ҡурҡмаһалар ҙа, бәндәләрҙән оялырға кәрәк ине, — тиҙәр ине.\nҒәлимә апайҙы яҡлап, уны ҡыҙғанып бер генә һүҙ әйтеүсене лә күрмәгәс, бер генә кешенең ауыҙынан да уның файҙаһына ҡаратып әйтелгән һүҙҙе ишетмәгәс, бигерәк тә ҡурҡыуға ҡалдым. Уларҙы туҡмап үлтермәһәләр ярар ине, үткән йыл әллә ҡайһы ауылдың ат ҡарағын урамда туҡмап үлтерҙеләр бит, быларҙы ла шулай ғына һәләк итмәһәләр ярар ине, тигән уйға төштөм.\nЯрты сәғәт эсендә ахун хәҙрәт өйөнөң тирәһе ҡара сәүкә кеүек халыҡ менән тулып өлгөрҙө. Улар унда йыназа сыҡҡанын көткән кеүек көтәләр, бөтәһе лә Ғәлимә апай менән Закирҙың баштарына киләсәк «шәриғәт хөкөмөн» һәм уның язаһын күрергә теләп, урындарында баҫып тора алмайҙар ине.\nБер аҙҙан һуң хәлфәләр ҙә, хәҙрәт йортона килеп, өйгә инеп киттеләр. Халыҡ уларға юл биреп ҡалды.\nБына бер ваҡыт ҡарауыл өйөнән алып сыҡтылар. Йыйылған халыҡ, уны күреү менән, был яҡҡа йүгерә башланылар һәм былар, үҙ ғүмерҙәрендә Закирҙы күрмәгән кеүек, уны һырып алдылар. Ул меҫкен башын түбән эйгән хәлдә шул халыҡ тулҡыны уртаһында ҡамалып тороп ҡалды. Шул ваҡытта уның үҙенә ишеттереп үк:\n– Бына шәп егет, никахһыҙ-ниһеҙ ҡыҙ алған!..\n– Туй менән булғас, аҡса сыға бит... ә былай анһат!\nШәберәк атла!.. Кисә бик шәп булғанһыңдыр бит!..\n— Малайҙың бөгөн башы түбән төшкән!—тип ҡысҡыралар ине.\nХалыҡтың асыулы рәүештә шулап ҡысҡырыуҙарын күргәс, миндәге ҡурҡыу тағы ла артты. Быларҙың хәҙер береһе лә кисәге беҙҙең ауыл кешеләре түгел, бөтәһе лә беҙгә, Ғәлимә апайға, Закир ағайға сит кешеләр — дошмандар кеүек ҡурҡыныс булып күренделәр. Бөтәһе лә был эштең булыуына шатланған кеүек һиҙелделәр.\nЗакир ағай хәҙрәттәргә яҡынлашҡан һайын, уның тирәһенә халыҡ күбәйә, барған һайын төрлө мыҫҡыл һүҙҙәрен әйтеүселәр арта ине. Шул ваҡытта халыҡ араһында:\n— Ана тегеһен дә алып сыҡтылар! — тигән тауыш күтәрелде. Шул һүҙ ишетелеү менән, халыҡ тулҡыны икенсе урамға сайҡалды. «Ана тегеһе!» тигәндәре Ғәлимә апай ине. Мин уны бик алыҫтан ғына күреп ҡалдым: ул йөҙөн шәле менән ҡаплаған, башын түбән эйгән көйөнсө бара ине. Ул миңә кисәгегә ҡарағанда ла бәләкәйләнеп ҡалған кеүек булып күренде...\nҒәлимә апай бер минут эсендә халыҡ араһында ҡалды. Халыҡ араһынан:\n– Ана үҙе!\n– Бөгөн оялған була бит әле. Оятһыҙ!\n–Ауылдың бәрәкәтен ҡасырып йөрөүселәр!\n– Ҡыҙ башы менән ни эшләп йөрөй?\n— Матур ҡыҙ шулай була ул, — тигән тауыштар сыҡты.\nМин был ауыр күренеште күреп, сыҙай алмай, үҙебеҙҙең өйгә табан ҡайта башлағайным, минең арттан ике кеше бик шәпләп килеп, мине уҙып киттеләр. Быларҙың үҙ-ара: «Фәхри ҡарт үҙе өйҙәлер бит?» — тигән һүҙҙәренән уларҙың Фәхри бабайҙы саҡырырға барыуҙарын аңланым һәм улар артынан Фәхри бабайҙарға барҙым.\nБыл кешеләр туп-тура Фәхри бабайҙарға барып инделәр ҙә, рәтләп һүҙ ҙә ҡушмай:\n— Әйҙә, Фәхри ағай, һине ахун хәҙрәт саҡырта. Унда һине көтөп торалар, — тинеләр.\nФәхри бабай башта бер һүҙ ҙә әйтмәне, йөҙҙәре ағарып, ирендәре ҡалтырай башланы, һуңынан бик ауырлыҡ менән генә:\n— Унда минең ни кәрәгем бар? Минең эшем юҡ, ул бөгөндән һуң минең ҡыҙым түгел, теләһәләр нәмә эшләтһендәр, — тине.\nТеге кешеләрҙең Фәхри бабайҙы алырға килеүен күргәс, Фәхри бабайҙың уларға Ғәлимә апай тураһында шундай ауыр һүҙҙәр әйткәнен ишеткәс, Хәмиҙә әбей тағы ла иларға кереште.\nТеге кешеләр иң ҙур бер эште еренә еткерергә өҫтәренә алған, бик ҙур эш артынан йөрөгән бер рәүештә:\n— Унда беҙҙең эшебеҙ юҡ, әллә хәҙрәт һүҙенә, шәриғәт бойороғона үҙең дә ҡаршы киләҙеңме? — тинеләр.\n«Шәриғәт» һүҙен ишетеү менән, Фәхри бабай тағы яуапһыҙ ҡалды. Әллә ниндәй ҡурҡыныс бер эш алдында ҡалған кеше кеүек ҡалтыранды. Үҙенең ҡулында ихтыяры булмаған бер кеше рәүешендә улай-былай һелкенде, ярҙам һораған кеүек, бер Хәмиҙә әбейгә, бер башҡаларға ҡараны. Был ваҡытта Хәмиҙә әбей бер һүҙ әйтмәй, илай ғына ине. Ул да, был бойороҡ алдында һис бер һелкенер урын юҡ икәнен белгән кеүек, шаҡ ҡатып ҡалды. Өй эсен тынлыҡ баҫты. Тик бер аҙҙан һуң теге кешеләрҙең береһе:\n— Фәхри ағай, тиҙерәк бул, ахун хәҙрәтте һәм халыҡты көттөрмә, һинән һорай торған һүҙҙәре барҙыр! Шәриғәт бойороғона ҡаршы тороп булмай бит! — тип тиҙерәк алып китеү яғын ҡараны. Иптәше уның һүҙен ҡеүәтләп:\n- Илсегә үлем юҡ, Фәхри ағай, беҙ ахун хәҙрәт ҡушҡанға килдек. Беҙҙең менән бармаһаң да, барыбер икенсе кешеләр килеп үҙеңде алып китерҙәр, унда халыҡ бик ҡыҙған! — тине. Уларҙың был һүҙҙәренән һуң Фәхри бабай тағы ла уйға ҡалды, ҡалтыранып китте, бик ҡыҙғаныс рәүештә тағы ла Хәмиҙә әбейгә ҡараны. Мин ғүмеремдә уның былай ҡыҙғаныс һәм йыуашланған сағын күргәнем юҡ ине. Хәмиҙә әбей бик меҫкен тауыш менән:\n– Барып ҡайт инде, хоҙай тәҡдирҙә шулай яҙғандыр, тәҡдирҙә яҙғанды күрмәй булмаҫ! — тине. Уның һүҙенән һуң Фәхри бабай, һуйырға алып барыла торған һарыҡ кеүек, ҡурҡынып, әкрен генә урынынан торҙо һәм:\n– Мин ни йөҙөм менән халыҡ күҙенә күренәйем? Был көндәрҙе лә күрер көнөм бар икән! Ҡарт көндәремдә ата-бабалар күрмәгән хурлыҡҡа төштөм! — тине лә атлар-атламаҫ ҡына теге кешеләргә эйәреп сығып китте. Мин уның артынан, ул халыҡ араһына барып еткәнсе, эйәреп барҙым. Фәхри бабай башын түбән эйгән хәлдә халыҡ араһына инеп юғалды.\nМин бер яҡ ситтәрәк тороп, Ғәлимә апайға нәмә буласағын көтөп тормаҡсы инем дә, оҙаҡ торорға тура килмәне. Шундағы ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар һәм малай¬ҙар миңә лә шул эшкә ҡатнашҡан бер кеше төҫлө итеп ҡарап, ҡайһы береһе мине бармаҡ менән төртөп күрһәтә башланылар. Уларҙың ул эштәре минең йөрәккә уҡ кеүек ҡаһалды. Эш уның менән генә бөтһә, тағы бер хәл ине. Ләкин улай ғына бөтмәне, теге ҡатындар араһынан сулаҡ Насир ҡатыны мине башҡаларға күрһәтеп:\n– Ана, Закирҙың ҡәйнеше лә килгән, еҙнәһе менән апаһын ҡаршы алырға килгәндер, — тине. Уның шул һүҙенән һуң икенсе береһе:\n– Еҙнәһенең бәке биргәнен көтә торғандыр, кейәү ингәндең иртәгәһенә бәке бирәләр бит, — тине. Өсөнсө береһе:\n– Бәке бирә торған еҙнәләр келәт артында булмайҙар улар, келәт эсендә, сымылдыҡ эсендә торалар... — тип үртәне. Уларҙың һүҙе артынан бер малай минең эргәмә йүгереп килеп:\n– Ҡайҙа, ҡыҙыл һаплы бәке алдыңмы? — тип һораған булды.\nМин быларҙың шундай зәһәрле һүҙҙәрен, төртмә телдәрен ишеткәс, түҙә алмайынса, ғәрләнеп ҡайтып киттем.\nМин ҡайтып бер аҙ тороу менән, урамда тауыш күтәрелде. Әллә ни тиклем кешеләрҙең ауыҙҙарынан сыҡҡан был тауыштарҙың айырым һүҙҙәрен аңлап булмай, тик ҙур баҙарҙағы тауыш кеүек, бөтәһе лә бергә ҡушылып, бөтә урамды яңғырата ине.\nМин был тауышты ишетеү менән, тағы ла урамға сыҡтым һәм беҙҙең яҡҡа ағылып килә торған халыҡ ташҡынына осраным. Быларҙың иң алдарынан Ғәлимә апай менән Закир ағайҙы килтерәләр ине. Хәҙер Ғәлимә апайҙың шәле битен ҡапламаһын өсөн, уны башына уратып артҡа бәйләгәндәр, йөҙө асыҡ булып, бөтә битенә ҡара буяғандар, уның да күҙҙәре генә ағарып күренеп торалар ине.\nБыл күренеште күргәс, ҡурҡыуымдан ни эшләргә белмәнем. Ғәлимә апай хәҙер йәнһеҙ бер һын-кәүҙә кеүек, үҙенең иркенән башҡа алға килә. Икенсе төрлө әйткәндә, уларҙы халыҡ тулҡыны ихтыярһыҙ йомосҡа кеүек алға этеп килтерә ине. Фәхри бабайҙар тураһына еткәс тә, уларҙы бер аҙ туҡратып торҙолар. Был ваҡытта халыҡ араһынан:\n– Ҡарағыҙ был ҡара йөҙҙәргә, ғибрәт алығыҙ!..\n– Ил ҡоротҡостар!\n– Шәриғәт таптаусылар!\n— Уйнашсылар! — тигән тауыштар сыға һәм әллә нәмәләр шалтыраталар, Ғәлимә апай менән Закир ағайҙың өҫтөнә иҫке сабаталар ырғыталар ине. Ошо ерҙә Ғәлимә апай һушынан яҙған кеүек ергә бөгөлөп төштө, уны күтәреп алдылар. Ул хәҙер иламай ҙа, өндәшмәй ҙә ине. Уның ҡап-ҡара йөҙөндәге күҙҙәре һирәкләп асылып ҡуйһа ла, уларҙы тағы ла йома, ул был халыҡты, был тормошто, быларҙың был тиклем вәхшәттәрен күрмәҫкә тырышҡан кеүек була ине.\nШул минут эсендә Фәхри бабай йортонан йүгереп сыҡты ла, туп-тура Ғәлимә апай эргәһенә килеп, битенә һуғып ебәрҙе һәм уның йөҙөнә төкөрөп: «Бынан һуң минең йортома ҡайтып инәһе, ишек алдына аяҡ баҫаһы булма! Теләһәң ҡайҙа юғал!» — тип бер-ике һүҙ әйтте лә, кире боролоп, ҡапҡаһынан инеп китте. Был ваҡытта Фәхри бабайҙың асыуының һис бер сиге юҡ, йыртҡыс януар кеүек уҫал һәм йәмһеҙ күренә ине.\nШунан һуң уларҙы тағы ла алып киттеләр. Тағы баяғы төҫлө ҡысҡырыуҙар, төрлөсә мыҫҡыл итеүҙәр башланды.\nБыл ваҡытта әсәйем дә, атайым да өйҙәләр ине әле. Мин уларҙың был ауыр күренеште ҡарап тороу-тормауҙарын белмәй инем. Теге кешеләр беҙҙең туранан үтеп китеү менән, әсәйем өҫтөнә кейенеп, тунының төймәләрен эләктерә-эләктерә теге халыҡ артынан китте. Ул үҙе ҡыҙған һәм:\n— Тапҡандар айыу бейетеүҙе! Ғис бер гонаһҙыҙ кешеләрҙе хурлыҡҡа төшөрҙөләр! — тип һөйләнә-һөйләнә бара ине. Атай ҡапҡа төбөнә сығып, әсәйемдең артынан: «Юҡҡа йөрөйһөң, эт кеүек ҡоторған халыҡ үҙеңде иҙеп ташламаһын!» — тип әйтеп ҡалды. Был ваҡытта атайҙың эйәге һелкенә, иларға торған кеше кеүек, һүҙҙәре ҡалтырауыҡлы сыға ине. Әсәйемдең һүҙенә ҡаршы теге кешеләр араһынан: «Әллә үҙең баш ҡоҙа булдыңмы? Вәт нисек яҡлаша...» — тигән һүҙҙәр ишетелеп ҡалды.\nХалыҡ төркөмө беҙҙән алыҫлашты, улар киткәс, мин әсәйем тураһында уйлап, ҡыҙған, ҡоторған халыҡ әсәйемде туҡмап ташламаһалар ярар ине, тип ҡурҡа башланым, атай өйгә ингәс, мин үҙемде өйгә инергә тейешле һамаҡ таптым да уның артынан өйгә индем. Ул өйгә инеү менән: «Ах, меҫкен, харап булды... үҙен ғүмергә бәхетһеҙ яһаны, бынан да ауыр нәмә булһын?» — тип башын тотоп ултырҙы.\nАтайымдың артыҡ дәрәжәлә ҡайғырыуы мине тағы ла үҙем дә аңлап бөтөрә алмай торған сыуалсыҡ уйҙарға батырҙы... «Тормош шулай икән, ҡыҙ менән егет бер-береһе менән аулаҡта бер генә минут та күрешеп тормаҫҡа, бер һүҙ ҙә әйтмәҫкә тейеш икән. Был ниңә былай һуң? Был эш ниңә бөтә ауылды зыҡ ҡуптара? Нәмә урлап тотолған кешеләргә лә былай ҡыҙмайҙар, уларҙы ла урам буйлап, биттәренә ҡара яғып йөрөтмәйҙәр, шундай ваҡытта ла бөтә ауыл сыҡмай торғайны бит?..» — тип аптырап ҡалдым.\nҒәлимә апайҙың был хәлгә төшөүе, урамдағы йәмһеҙ күренештәр беҙҙең өйгә ҡәбер йәмһеҙлеге, ҡәбер тынлығы индерҙе. Хәҙер беҙҙең өй боронғоса шат түгел, беҙҙә мәңге шулай күңелһеҙ, тын, ауыр тормош башланыр, бынан һуң бер шатлыҡ инмәҫ кеүек булып күренде. Ҡолаҡ төбөндә теге халыҡтарҙың йәмһеҙ тауыштары яңғырап, күҙ алдында уларҙың йәмһеҙ төҫтәре баҫып тора, күңелдә шуларҙың ҡурҡыныс сифаттары йөрөгән кеүек тойола ине. Шуның өҫтөнә Ғәлимә апайҙың шул халыҡ араһындағы ауыр хәле, уның ҡоромға буялған ҡара йөҙө, шунда ялтырап күренеп ҡалған күҙе алға килеп баҫты. Ул хәҙер юғалды, беҙгә ҡайтмаҫ, ҡайтһа ла, уның күбәләк кеүек уйнап торған шат күңеле мәңгегә һүнеп ҡайтыр кеүек һиҙелә ине.\nМин, бер өйгә инеп, бер сығып, әсәйем менән Ғәлимә апайҙың ҡайтыуын көтә башланым. Күпме ваҡыт үткәндер, ләкин уларҙы көтөү минуттары бик оҙон булып күренде. Атай бик оҙаҡ өндәшмәй ҡарап ултырҙы-ултырҙы ла аҙбарға табан сығып китте.\nБик күп ваҡыт үткәндәй һуң (ул ваҡытта миңә шулай тойолдо), беҙҙең урамда тауыштар ишетелә башланы. Хәҙер тауыштар һирәгәйгән, баяғы шәплектәр юғалған ине. Мин тиҙ генә сығып ҡапҡа төбөнә йүгереп барҙым, мин сыҡҡанда әсәй Ғәлимә апайҙы етәкләп үҙебеҙгә табан ҡайтып килә, арттан эйәреп килгән һирәк кенә кешеләргә әйләнеп, әллә нәмәләр әйтә. Ғәлимә апай бер һүҙ ҙә өндәшмәй, шәле менән йөҙөн бөтөнләй ҡаплап, башын түбән эйеп, атлар-атламаҫ ҡына ҡайта, ауыр-аумаҫ килгән кеүек күренә, тик әсәйемдең ныҡлап ҡултыҡлауы арҡаһында ғына йығылмай ине. Ҡара сәүкә кеүек халыҡтың таралыуы, уларҙың асыуҙары баҫылып үҙ йорттарына ҡайтыуҙары, Ғәлимә апайҙың улар ҡулынан иҫән ҡалыуы минең күңелгә бер аҙ тыныслыҡ бирһә лә, Ғәлимә апайҙың артыҡ хәлһеҙләнеүе, уның шулай хәҙер ҡайҙа алып барһалар ҙа, ҡайҙа алып барып ташлаһалар ҙа, хатта ошо урында уҡ балта менән сапҡылаһалар ҙа уның өсөн бер икән төҫлө килеүе ул тыныслыҡ урынына икенсе бер төҫлө уңайһыҙлыҡ тыуҙырҙы.\nӘсәйемдең йөҙө ағарыуы һәм артыҡ борсолоуы бөтмәгән кеүек күренһә лә, ул үҙен ныҡ тота. Бүреләр тырнағынан һарыҡ бәрәсен ҡотҡарып алған кеше һамаҡ, үҙендә ғәйрәт һәм еңелмәүселек һиҙә. «Нахаҡ хур иткәндәр өсөн үҙҙәренең йөҙҙәре ҡара булһын!» — тигән һүҙҙе ҡабатлай ине.\nУлар шулай ишек алдына инделәр. Ишек алдына ингәс тә, Ғәлимә апай әсәйемдең ҡулынан тартылып, аҙбарға табан китергә теләй башланы. Әсәйем уның китергә тартылыуын күргәс, бик йомшаҡлыҡ менән:\n— Әйҙә, балам, әйҙә! Үҙебеҙгә ин, бына хәҙер сәй эсербеҙ, бөтәһе лә бөтөр, үҙҙәре лә нахаҡ яла ябыуҙың язаһын күрмәй ҡалмаҫтар әле, — тип йыуатырға кереште.\nҒәлимә апай шәле менән ныҡлап ҡапланған битен һаман асмай, һаман китергә тырыша, һаман йолҡона, үҙе биҙгәк тотҡан кеше кеүек ҡалтырана башланы.\nӘсәйем тағы ла йомшаҡ иттереп:\n– Юҡҡа борсолма, балам... барыһы ла бөтөр... сабыр итергә кәрәк, һин хәҙер тыныс бул, әйҙә өйгә инәйек! — тине. Уға ҡаршы Ғәлимә апай:\n– Юҡ, мин үләм! Мин китәм! Мин һыуға төшәм! — тип әсәйем ҡулынан ысҡынырға тырыша башланы.\nУның шул һүҙҙәрен ишеткәс, әсәйем ағарып китте һәм һуңғы көсөн йыйып:\n— Шулай үләләр тиме ни? Юҡты һөйләмә, әйҙә, балам! – тип өйгә табан алып килә башланы.\nМин был минутта уны һуңғы дәрәжәлә ҡыҙғандым һәм эргәһенә барып:\n— Әйҙә, Ғәлимә апай, әйҙә беҙгә! — тип әйткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. Был ваҡытта мин уның һул ҡулынан ныҡлап тотҡайным.\nШул ваҡытта Ғәлимә апай шәлен аҙ ғына асып әсәйемә лә, миңә лә ҡарап алды, уның был ҡарауы, бик тә тәьҫирле булыу менән бергә, өмөт менән өмөтҙөҙлөк араһында күренә, гүйә ки, әле миңә донъяла торорға яраймы ни әле, мине әҙәм һанына индергән кешеләр ҡалғанмы ни, тигән һорауҙарҙы биргән кеүек ине, ул шул ҡарауынан һуң, әллә нәмәнән шикләнеп, һиҫкәнеп киткән рәүешле тағы ла тып туҡраны. Тағы ла китергә теләгән кеүек артҡа сигенде, әсәйем тағы ла: «Ташла инде, Ғәлимә, китәм тигән уйынды, әйҙә инәйек, ана, ағайың да килә, тиҙерәк инәйек!» — тине.\nҒәлимә апай һуңғы һүҙҙәрен әйткән рәүештә:\n— Юҡ, мин инмәйем, ул миңә асыуланыр, ҡурҡам... Мин оялам... булмай, инмәйем, китәм! — ти башланы.\nБыл ваҡытта атай ҙа беҙҙең эргәгә килеп етте. Ул күптән Ғәлимә апайҙың китергә тартышҡанын күреп, һүҙҙәребеҙҙе ишетеп торған, күрәһең, килеү менән:\n— Әйҙә, тәнәй Ғәлимә, китмә, китеп ҡайҙа бараһың? Беҙ нахаҡ икәнен беләбеҙ, һиндә ғәйеп юҡ, һин гонаһлы түгел, — тигән һүҙҙәрҙе әйтеп, арҡаһынан ҡаҡты һәм мин тотҡан ҡулынан алып ишеккә етәкләй башланы. Шунан һуң ғына Ғәлимә апай әкрен генә атлап өйгә инде. Ләкин ул был инеүендә, көсләп кейәүгә биргәс, илатып кейәү йортона уҫал ҡайын инә өйөнә ихтыярҙыҙ барып ингән килен йәки ғүмерлек төрмәгә ябылған кеше һамаҡ, тартынып, һуң дәрәжәлә уңайһыҙланып инде. Уны әсәйем үҙе һикегә ултыртты, ул һаман да ҡором менән буялған ҡара йөҙөн шәле менән ҡаплаған көйөнсә тора, битен һис беребеҙгә күрһәтмәй, үҙе ҡалтырай ине.\nУның шул тиклем оялыуын, хатта беҙҙең өйгә лә, иң ҡурҡыныс булмаһа, иң ышанысһыҙ бер урынға ингән кеүек, ауырһынып инеүен һәм әле лә ҡурҡынып, ҡалтыранып ултырыуын күргәс, ул беҙҙең бөтәбеҙгә лә бик ҡыҙғаныс булып күренде.\nҒәлимә апай кисә генә ниндәй шат ине. Кисә төштән һуң мин мәҙрәсәнән аҙыҡ алырға тип ҡайтҡан ваҡытта, ул беҙҙең өйгә ингәндә, беҙ сәйгә ултырырға тора инек. Шунда ул беҙгә инеү менән төрлө һүҙҙәр табып, беҙҙең бөтәбеҙҙе лә көлдөрҙө. Әсәйемдең эштән бушамағанын күреү менән, үҙе сәй яһарға тотондо, үҙе лә сәй эсеп алды. Сәй араһында бөтәбеҙҙе лә йәнләндерҙе. Бөтә өй эсен матурландырып, нурландырып ебәрҙе, бер кисә генә түгел, элек тә ул беҙҙең өйгә инеү менән өй эсенә матурлыҡ тула, беҙҙең күңеллелек арта, бер һүҙҙеҙ генә ултырған атай менән әсәй ул инеү менән һүҙгә керешәләр, шулай итеп, уның инеүе беҙҙең өйҙә йәнлелек артыуына сәбәп була торғайны.\nҮткән йәй бесән өҫтөндәге, ураҡ ваҡыттарындағы уның шатлыҡтарын әйтеп бөтөрөрлөк түгел ине. Ул, бер яҡтан, Фәхри бабайҙарҙың үҙ ҡыҙҙары булып, шуның өсөн яратһалар, минең атай-әсәй ҙә уны үҙ ҡыҙҙары кеүек күрәләр, мин уны бер туған апайым кеүек кенә түгел, бәлки унан да артыҡ күрә инем. Ул ошо ике өй, икенсе төрлө әйткәндә, ике ғаилә араһында уларҙың иркә ҡыҙҙары ла, матурлыҡ биргән сәскә лә ине. Ул шулай һәр ике йорттоң кешеләре тарафынан яҡын күрелеп һөйөлгәнгә күрә, үҙҙәрендә нисек булһа, беҙҙә шулай иркен ҡылана, беҙҙе лә үҙенең ғаилә ағзаһы кеүек күрә, теләгән сағында беҙгә лә эшкә килеп, бесән йыйырға, ураҡ урырға барыша торғайны. Ул бесән йыйырға барғанда үҙенең матурлап эшләткән йыйнаҡ тырмаһын алып килеп арбаға һала, унан һуң ҡырҙа кәрәк буласаҡ нәмәләрҙе һалыша, икмәк, айрандарҙы үҙе рәтләп ҡуя, сәй кәрәктәрен әсәй менән бергәләшеп, бына тигән иттереп рәтләй ине. Аттарҙы егеп, иртәнге матурлыҡ эсендә урамдарҙан киң болондарға табан сығып киткәндә, Ғәлимә апайҙың беҙҙең арбала булыуы матурлыҡ өҫтөнә матурлыҡ бирә, сабынлыҡҡа барып етеүҙәр һиҙелмәй ҙә ҡала ине.\nУның үткән йылғы бесән йыйып, кәбән ҡойған ваҡыттағы шат йөрөүҙәре әле лә күҙ алдымда тора: ул сабынлыҡҡа барып етеү менән, бөтә кешенән элек беләген һыҙғанып, ҡулына тырмаһын алып, үҙе теләгән ерҙән пакусты йыйырға кереште. Башҡаларыбыҙ уның рәтенән теҙелеп, тырмалар менән хуш еҫ сығып торған, ямғыр күрмәгән ҡалын пакусты алға тәгәрләтә башланыҡ. Ғәлимә апай бесәнде үҙе бейеклеге булғанса тәгәрләткәс, атайымдың: «Ғәлимә ҡыҙым, бик алыҫ китмә, башҡаларға ауыр булыр, унда еткерә алмаҫтар, күтәремдәр тигеҙ булһындар, юғиһә сүмәлә һалырға уңайһыҙ булыр»,— тип әйткәнен ишеткәс кенә туҡраны. Шунда ла ул тик ҡалманы, ирҙәргә ҡарап:\n— Көсөгөҙ етмәһә, үҙем һалырмын, күтәремдәрҙе яҫтыҡ һамаҡ бәләкәй генә итмәйҙәр уны! — тип көлдөрҙө. Ул, кеше ике рәт алып барғансы, өс рәт алып бара, үҙенең шул шатлығынанмы, рәхәт йә булмаһа үҙенең янып торған күңеленең ялҡынынанмы, рәхәтләнеп көлә, башҡаларҙың да күңелле булыуҙарына сәбәп була ине.\nХәл йыйырға туҡрап, ирҙәр күләгә аҫтында боҙло айран эскәндә, Ғәлимә апай үҙенең ике иптәш ҡыҙы менән әрәмә араһына китте. Мин аттарҙы эсерер өсөн шул яҡҡа барғанда, ул бик матур көй менән йырлай ине, мин уның йырлағанын тыңлап торҙом һәм шундай шат кешенең моңланып йырлауына аптыраным.\nТөш ваҡытында бесән йыйылып бөттө. Сәй эсергә туҡраныҡ. Унда ла ултырып хәл дә йыймай, бөтә эште үҙе башҡарып, беҙгә сәй эсергән кеүек, беҙҙең өйкөмдән айырымыраҡ ағас аҫтында ултырған үҙенең иптәш ҡыҙҙарына лә сәй эсерҙе.\nКәбән ҡойғанда ул күбә (сүмәлә) ебәреп торҙо, мин ат башында инем. Ул, бер яҡтан, күбә ебәрә, икенсе яҡтан, минең менән дә уйнап һөйләшә, йырлап та ҡуя, бөтә эштең күңелле барыуына сәбәп була ине. Күбәләр ташылып бөткәс, кәбән тирәһенә йыйылдыҡ, шунда Ғәлимә апай атайҙың ҡулындағы оҙон кәбән һәнәген алып, ҙур итеп күтәрҙе. Ҡарап торған кешеләрҙең:\n— Юҡ, булдыра алмаҫһың! Ҡулыңды ауырттырып ҡуйма, белмәгән эшкә тотонма! — тип әйтеүҙәренә ҡарамаҫтан, түшәк ҙурлығындағы бесәнде һә тигәнсә күтәреп, юғары ырғытты. Ул бер нисә тапҡыр шулай күтәреп юғары ырғытҡандан һуң ғына, атай, уның ҡулынан һәнәкте алып:\n- Етер, Ғәлимә, имгәнеп ҡуйырһын, рәхмәт көсөңә, – тигәс кенә эштән туҡраны.\nБынан һуң ул ҡыҙҙар менән, бындағы ваҡ-төйәк эш бөткәнсе тип, еләк йыйырға киттеләр. Улар киткәс, Ғимай ағай:\n– Был Ғәлимә бына тигән егеттәрҙән ҡалышмай, ҡыҙ булып ҡына әрәм булған! — тип һүҙ башланы. Уға ҡаршы атай:\n– Артыҡ үткер, артыҡ булдыҡлы инде, һис уны-быны ҡарап тормай, Фәхри ағайҙың ярты эшен ул алып бара бит, ул шулай артыҡ үткер булғанға күрә, уны күрә алмаусылар, «ҡыҙ тәкә» тип әйтеүселәр ҙә бар инде, бына уның шулай булдыҡлы икәнен күргәс ни әйтәһең, башҡалар уны аңламайҙар, — тине.\n– Шулай кәрәк ул... башҡа ҡатын-ҡыҙҙар ебеп төшкәндәр бит, нисек инде шулар кеүек булмағаны өсөн ғәйепләйһең, — ти Ғимай ағай.\nБөгөн шулай күңелле үтте. Бесәндәр йыйылып бөтөп, кәбән ҡойолдо, атай кәбән өҫтөнә ҡарап:\n— Бигерәк шәп булды. Ул ямғыр күрмәне, бесәндән хушбый еҫе генә сығып тора, иҫән-һау торһон инде,— тип һоҡланып ҡуйҙы.\nБеҙ ҡайтырға ат еккәндә, Ғәлимә апайҙар киләләр ине. Ғәлимә апай алыҫтан кәбәнгә ҡарап:\n– Кәбәнегеҙ Шәйхи суфый салмаһы кеүек бер яҡҡа ҡыйыш булып тора, шуны ла бына тигән иттереп һала белмәгәнһегеҙ, ти, үҙе көлә ине. Атай ысынлап та шикләнгән кеүек:\n– Ғәлимә, ысынлап әйтәһеңме? — тип һораны ла ҡуйҙы, башҡалар:\n– Юҡ, ул уйнап әйтә, үҙе кәбән һалған булһа, Саҙрый ҡарт кеүек бөкөрәйеп бөткән бер кәбән эшләп сығарыр ине әле, — тинеләр. Шунан һүҙ китте. Был һүҙҙәр ауылға ҡайтып ингәнсе етте. Шулай итеп, оҙон көндөң эш менән үткәне лә һиҙелмәй ҡалды. Беҙ өйгә ҡайтып ингәндә, ҡояш байып бара ине инде. Ғәлимә апай ул ваҡытта һаман шат ине. Хәл дә йыймай, ҡайтып һыйырҙарын һауып, беҙгә ашҡа килде.\nУраҡ ваҡытында, беҙҙең менән ураҡҡа барғанда ла, ул үҙенең уңғанлығы, шаянлығы менән бөтә ауырлыҡтың онотолоуына сәбәп була, үҙе лә шатлана, көлә, бирелеп эшләй, башҡаларға ла тәьҫир итә торғайны. Ул йәй ҙә шат, көҙ ҙә шат, кисә генә шат ине...\nБөгөн шул шатлыҡтарҙың бөтәһе лә бөткән. Бөтәһенең өҫтөнә ҡара шаршау ябылған, Ғәлимә апай шуның аҫтында үҙе лә бөтөнләйгә юғалған кеүек булып күренде.\nУл элек беҙгә ингәндә, әйтеүҙе лә көтмәй, сәй эргәһенә килеп ултыра, үҙе сәй яһап ебәрә, аш булғанда ла шулай, үҙҙәренең өйҙәренә ҡарағанда ла, беҙҙә иркен хәрәкәт итә торғайны. Бөгөн ул беҙҙең өйгә лә төрмәгә ингән кеүек ауырһынып инде. Үҙ ғүмерендә беренсе тапҡыр осрашҡан кешеләр уртаһында ултырған кеүек, башын да ҡалҡытмай ултырҙы. Шулай аҙ ғына ултырғас та, һелкенә башланы, бер аҙ һелкенгәндән һуң, үкһеп илап ебәрҙе.\nУның был илауын күргәс, атай менән әсәй бер-береһенә ҡарашып, аптырашып ҡалдылар.\nҒәлимә апай доға ҡылғандағы кеүек ике ҡулын йәнәшә теркәп, башын шунда һалып илай, йөҙөн асмай, бер һүҙ ҙә әйтмәй ине.\nӘсәй уның эргәһенә барҙы, арҡаһын һөйөп:\n– Илама, Ғәлимә, хәҙер һин үҙебеҙҙең өйҙә бит... — тине лә һүҙен әйтеп бөтөрә алманы. Уның артынан атай һүҙ өҫтәп:\n– Балам, борсолма, һин беҙҙең дә балабыҙ кеүек бит, — тине лә, күңеле йомшап китеп, иларға яҡынлашҡан кеүек: —\tШулай, балам, хәҙер өйөңдәге кеүек бул, мин малдарҙы ҡарап инәйем, һеҙ сәйгә ултыра тороғоҙ, мин тиҙҙән инермен, — тип сығып китте. Ул, бер яҡтан, был ауыр хәлде күрмәҫкә теләгәнгә, икенсе яҡтан, Ғәлимә апайҙың оялыуын бөтөрөп, уның иркенләп ҡалыуына һәм, бит-башын йыуып, уңайһыҙлыҡтан сығарырға юл эҙләү уйы менән сығып киткәнлеге күренеп тора ине.\nАтай сығып киткәс тә, әсәй ҡомғанға йылы һыу һалып, һабын менән тасты мейес араһына ҡуйҙы һәм Ғәлимә апайға ҡарап:\n— Әйҙә, Ғәлимә туғаным, йыуынып ал, мин самауыр ҡуяйым. Борсолма, һинең борсолоуың беҙгә лә бик ауыр булыр... — тип апайҙың башындағы шәлен үҙе ала башланы. Ғәлимә апай башта бер аҙ ҡарышҡан кеүек булһа ла, бара торғас әсәйҙең ихтыярына бирелгән кеүек булды.\nҒәлимә апай минең бында тороуымдан уңайһыҙланмаҙын өсөн, мин дә өйҙән сығып, атай эргәһенә барҙым. Ул минән: «Йә, Ғәлимә апайың нәмә эшләй?» — тип һораны. Мин атайға: «Хәҙер йыуынып ҡалды», — тинем. Башҡа һүҙ һөйләшмәнек.\nМин ингәндә, Ғәлимә апай йыуынып, башына шәлен бөркәнеп, сит кеше төҫлөрәк булып, ситкә ҡарап ултыра, әсәй сәй урыны әҙерләй, үҙе һаман да өҙөлөп-өҙөлөп:\n— Үҙҙәренең йөҙө ҡара булһын! Шулай бинахаҡ рәнйеткән өсөн үҙҙәре бер көн хур булһындар!.. — тип һөйләнә ине.\nҒәлимә апай, мин ингәс, сит кеше ингән кеүек, һиҫкәнеп ҡалды һәм шәленең бер яҡ ситен асып, тиҙ генә миңә ҡарап алды ла кире япты. Был саҡта мин уның тулы йөҙән күрә лә алмай ҡалдым.\n— Минән дә уңайһыҙлана! Әйтерһең дә, мин уны ғәйепләйем, — тип әсемдән генә ҡайғырып ҡуйҙым.\nСәй әҙерләнеп бөттө.\nБорон булһа, Ғәлимә апай башлап үҙе сәй эргәһенә килеп ултырыр, үҙе беҙҙе саҡырыр ине. Ә хәҙер, сәй әҙерләнеп бөтәүгә ҡарамайынса, ул сәйгә әйләнеп тә ҡарамай, бөтөнләй икенсе яҡҡа ҡарап, уйланып, эсендәге сикһеҙ ҡайғыһын ҡайҙа ҡуйырға белмәй аптырап ултыра. Ул бит кисәнән бирле тамағына берәй нәмә түгел, бер йотом һыу ҙа ҡапмаған. Шуға ҡарамаҫтан, уның ҡулы ашамлыҡтарҙың береһенә лә һуҙылмай. Был сәй, был нәмәләр уға ағыу кеүек булып күренәләр.\nӘсәй бер нисә тапҡыр әйткәс кенә, ул сәй эргәһенә күсеп ултырҙы. Унда ла яңы төшкән килен, ҡайын аталарынан оялып, нисек ашъяулыҡҡа ҡабырғаһын ҡуйып бер яҡ ситкә ҡырын ҡарап ултырһа, шулай уҡ ултырҙы. Ашъяулыҡ өҫтөндә нәмә бар, нәмә юҡ икәненә лә күҙ һалманы.\nӘсәй уны йыуатыу, уның ҡайғы менән пәрҙәләнгән күңелен асыу өсөн төрлө һүҙҙәр һөйләй, ҡайғырмаҫҡа өндәй ине. Ләкин апай был һүҙҙәргә ҡаршы ләм-мим бер һүҙ әйтмәй, тик көрһөнөп ҡуя, үҙе шәленең бер мөйөшөн һис туҡтауһыҙ төрә лә уны кире һүтә, тағы ла төрә, тағы ла һүтә ине. Ул сәйҙе лә бик көттөрөп кенә эсте лә ике шәшке эсеү менән ҡапланы. Алдындағы икмәкте лә тәмләп ҡарар өсөн генә ҡапҡан кеүек, ситтән генә һындырып алып, әҙ генә ашаны. Әсәйҙең хәҙер генә, уны йыуатыр өсөн һөйләгән әллә ни тиклем һүҙҙәре лә, был сәй ҙә уның ҡайғылы йөҙөн, моң һәм хурлыҡ менән ҡапланған күңелен аса алманылар. Ул үҙе лә хәҙер битен, күҙен донъяға түгел, хатта беҙгә лә күрһәтергә уңайһыҙлана ине. Мин уның күҙен күрәһем килеүгә ҡарамаҫтан, күрә алманым. Ул, сәй эсеп бөтөү менән, тағы ла мейес алдына табан, бая ингәс ултырған еренә барып ултырҙы ла тағы уйға батты.\nМин «их, уның күңелендәге бөтә ҡайғыларын алып ташлап, уны кисәге шат ваҡытына ҡайтараһы ине» тигән уйҙа ҡалдым.\nШул ваҡытта әсәй ишек алдына сығып китте. Өйҙә минән башҡа бер кеше лә ҡалмағас, ул шәлен алып рәтләне лә икегә бөкләп кире ябынды. Шул ваҡытта ул миңә лә ҡарап алды. Был ваҡытта мин уның йөҙөн дә, күҙҙәрен дә бик асыҡ күреп ҡалдым. Уның йөҙө кисәге Ғәлимә апайҙың йөҙөнә ҡарағанда үҙгәргән, күҙҙәре эскәрәк батыу менән бергә, күҙ ҡабаҡтары шешенеп, ҡыҙара төшкәндәр, оҙон керпектәре, ысыҡ төшкән үлән кеүек, түбән төшөп торалар ине. Шулай үҙгәреүгә ҡарамаҫтан, ул миңә боронғо ваҡытынан да матур һәм һөйкөмлө күренде. Мин уның миңә берәй һүҙ әйтеүен көтә инем, шул өмөт менән уның эргәһенәрәк тә барҙым, шул тирәнән нәмә эҙләгән кеше булдым. Ләкин ул миңә бер һүҙ ҙә әйтмәне, тағы бер тапҡыр күҙҙәрен тултырып ҡараны ла тағы шәлен бөркәнде.\nБөгөн мин мәҙрәсәгә бөтөнләй барманым.\nУл мәҙрәсә хәҙер миңә бөтә ҡурҡыныс һәм йәмһеҙ урындарға ҡарағанда ла ҡурҡынысыраҡ, йәмһеҙерәк булып күҙ алдыма килә ине.\nКискә ҡаршы әсәй: «Ниңә, балам, мәҙрәсәгә бармайһың?»— тип һорағайны, уға: «Барғым килмәй, бөгөн өйҙә торам», — тип кенә яуап бирҙем, әсәйем бер һүҙ ҙә әйтмәне. Был һүҙгә атай ҡатышманы, шулай итеп, бөгөн өйҙә торорға булдым.\nҒәлимә апай кис булғансы урынынан ҡуҙғалып та ҡараманы. Уның шул тиклем оҙаҡ бер урында ултырыуы, шунан бер генә һүҙ ҙә һөйләшмәүе бик ныҡ ҡайғырғанын, ярты көн эсендә башынан үткәргән эштәренең нескә йөрәгенә артыҡ ныҡ тәьҫир иткәнен күрһәтә ине. Ул киске аш ваҡытында ла, сәй эргәһендә ултырған кеүек, ситһенеп, ҡырын ҡарап, оялып ҡына ултырҙы. Беҙҙең бөтә өй эсе, киске күңелһеҙлек менән бергә, Ғәлимә апайҙың хәсрәте ҡатыш ауыр бер тынлыҡҡа батҡайны. Әсәй менән атай ошо тәрән тынлыҡҡа ҡаршы тороп, өйгә бер аҙ ғына булһа ла күңеллелек индереү иҫәбе менән төрлө һүҙҙәр башлап ҡараһалар ҙа, уның ҡалын диуарҙарын емерерлек дәрәжәгә килтерә алманылар. Аптырағандан һөйләгән һүҙҙәр Ғәлимә апайға ла, үҙҙәренә лә тәьҫир итә алманы.\nАтай менән әсәй бөгөн Хәмиҙә әбейҙең инеүен көткәндәр ине, ул да инмәне. Күрәҙең, Фәхри бабай: «Уларға аяҡ баҫаһы булма!» — тигәндер. Шулай итеп, ошо ваҡиға арҡаһында үҙ ғүмерҙәрендә бер-береһенә ҡырын күҙҙәрен һалмаған, тәмлерәк аштарынан да бер-береһен ҡалдырмаған ике туған һәм уларҙың ғаиләләре бөгөн бер-береһен күрмәнеләр, көнөнә бер нисә тапҡыр шар асылып ябыла торған ике урталағы бәләкәс кенә ҡапҡа бөгөн кистән ябылған көйөнсә тик торҙо. Был эш атай-әсәйҙең ҡайғыһын тағы ла арттыра торғандыр, тип уйлайым.\nАтай күп ваҡытта мин өйҙә саҡта кистәрен берәй китап уҡырға ҡуша ине лә үҙе тик ултырып ҡына тыңлай, әсәй инде, эш араһында булһа ла, беҙгә ҡарап тора, ҡыҙыҡ ерҙәренән көлә торғайны. Бөгөн ул эш тә булманы, артыҡ күңел мәшғүл итерлек эш булмағас, оҙаҡ та ултырмай, бөтәбеҙ ҙә йоҡларға яттыҡ.\nМин, үҙемдең йоҡо килеүгә ҡарамаҫтан, төрлө күренештәрҙе күҙ алдыма килтереп уйлау арҡаһында, йоҡлай алманым. Атай менән әсәй ҙә шулай ине. Ғәлимә апайҙың йоҡлай алыу-алмауын белмәй инем. Беҙ бөтә донъяны баҫҡан ошо йәмһеҙ ҡараңғылыҡ эсендә тәрән тынлыҡта ята инек, тик йөрәктәр генә тибә ине. Бына бер ваҡытта ошо тәрән тынлыҡты тыштан ишетелгән шомло йыр тауышы боҙоп ебәрҙе. Был тауыш барған һайын беҙгә яҡынайҙы. Мин башымды тун аҫтынан сығарып, уларҙың йырҙарын тыңлай башланым. Тауыш беҙҙең өй тураһында, урам уртаһында — бер нисә тиҫтәләп кешеләр туҡрап торалар ине. Мин, быларҙы күреү менән, ҡурҡыуымдан ҡалтырап киттем. Бер минут эсендә башымдан әллә ниндәй йәмһеҙ уйҙар үтте. Улар беҙгә, бигерәк тә Ғәлимә апайға, тағы ла берәй уҫаллыҡ уйлап килгәндәрҙер, тип ҡурҡтым. Әҙ генә лә үтмәне, уларҙың араһынан бер нисә кеше бер юлы бер көйгә һалып йырлап ебәрҙе. Улар бығаса мин дә, башҡалар ҙа ишетмәгән ошо йырҙарҙы йырлайҙар ине:\nҒәлимәнең ҡалфағында бөрсөк-бөрсөк һары бар,\nҒәлимәгә беҙ кәрәкмәй, уның һөйгән йәре бар...\nҠырҙа йөрөгән туры атымды танып алам төҫөнән,\nҒәлимәнең ике күҙе илай-илай шешенгән.\nФәхри бабай һалған келәт, аҙбарҙарына терәп,\nКеләт артына Ғәлимә үҙе сыҡҡандыр теләп.\nҒәлимәнең шәлендә бар микән һуң аҡ ере,\nҒәлимә эргәһенә ҡуна барған түбән остоң Закиры.\nДегәнәктәр үҫкән тиҙәр Ғәлимәнең юлына,\nҒәлимәне бәйләгәндәр Закирҙың уң ҡулына...\nҒәлимә, битең ниңә яптың, ниңә ҡаралар яҡтың?\nЙөҙөң ҡара булмаҫ ине, Закир менән ник яттың?\nҒәлимә еләк йыйған саҡта сулпылары шалтырай,\nЕгет менән йөрөткәндә ҡурҡыуынан ҡалтырай.\nФәхри ҡарттың сапҡан ере осраны дауылға,\nМатур тигән Ғәлимә ҡыҙ дан сығарҙы ауылға.\nБеҙҙең ауыл — ҙур ауыл, булып тора ел-дауыл,\nТөндә егет янында ятһаң, ана шулай була ул.\nКүлдәктәрем юллы-юллы, ниңә ташлайым юллы тип?\nХәмиҙә әбей илай икән ҡыҙым харап булды тип.\nФәхри ҡарттың аттарын туғарыусы беҙ түгел,\nБыл йырҙарҙы йырлаһаҡ та, сығарыусы беҙ түгел.\nБыларҙың төн уртаһында Ғәлимә апайҙы, шуның менән беҙҙе һәм Фәхри бабайҙарҙы мыҫҡыл итер өсөн йырлаған йырҙары, беҙҙең өйҙө тирә-яҡтан һөңгөләр менән сәнсеп, йөрәктәргә беҙ менән ҡаҙағандан кәм итмәне. Былар бер нисә йырҙы йырлағас та, Ғәлимә апай үкһеп иларға кереште. Атай менән әсәй башта быларға илтифат итмәй ятһалар ҙа, бара торғас, бигерәк тә Ғәлимә апай илай башлағас, урындарынан торҙолар. Атай тиҙ генә ҡыҙып асыулана торған кеше түгел ине. Был юлы ул да ҡыҙып китте.\n– Быларҙың был эштәренә сыҙап торор хәлем юҡ! Сығам да берәйһен балта менән сабып үлтерәм! — тип кейемдәрен эҙләй башланы. Әсәй хәҙер көндөҙгө кеүек түгел. Бәлки артыҡ йыуашланғайны. Ул, бер яҡтан, Ғәлимә апайҙы йыуата, икенсе яҡтан, атайҙың асыуын баҫырға тырыша, уға ҡарап:\n— Зинһар, тим, сыға күрмә! Үҙеңде һуғып үлтереп ташларҙар... Эттәр өрөрҙәр-өрөрҙәр ҙә китерҙәр, сабыр ит! — тип ялына ине. Был эшкә мин дә урынымда ятып сыҙай алманым, элек атай эргәһенә барып: «Атай, зинһар, сыҡма инде, йырлап бөттөләр инде... китерҙәр әле», — тигән булдым, һуңынан Ғәлимә апай эргәһенә барып, уның ҡулын тоттом: «Илама, апай, юҡҡа борсолма, улар киттеләр инде», — тинем.\nБер аҙҙан һуң урамдағы егеттәр киттеләр, уларҙың тауыштары беҙгә ишетелмәй башланы. Атай ҙа баҫыла төштө һәм һикегә ултырып:\n— Үҙҙәренең йөҙҙәре ҡара булһын! Ярай әле киттеләр. Юғиһә үҙем үлһәм дә бер-икеһен сәнселдереп үлер инем! — тип һөйләнә ине.\nҒәлимә апайҙың да илауы баҫыла төштө, әсәй был юлы үҙенең һалҡын ҡанлылығын һаҡлап:\n— Эттәрҙең өрөүҙәре бөтөр, ил ауыҙын тығып булмаҫ, — тигән кеүек һүҙҙәр менән барыбыҙҙы йыуатты һәм миңә ятырға ҡушты. Шунан өйҙә тауыш-тын бөтөп, тағы ла тын ҡалдыҡ.\nМин бер аҙҙан һуң күҙемде йомоп йоҡоға китә башланым. Бер тәүлектән артыҡ бығаса башҡа ла килмәгән эштәрҙе күреп үткәреү күңелдең тыныслығын алғанға, күрәһең, йоҡларға тип күҙ йомоу менән, төрлө йәмһеҙ күренештәр берәм-берәм күҙ алдынан үтә башланылар. Уяулы-йоҡоло шундай нәмәләрҙе күҙ алдынан үткәреп, бик оҙаҡ ятҡас ҡына йоҡлап киткәнмен. Төшкә лә төрлө сыуалсыҡ нәмәләр инеп бөттө. Атай менән әсәй һәм Ғәлимә апай ҡайҙалыр китеп барабыҙ, имеш тә, ҡапыл ғына мин яңғыҙ тороп ҡалам, мине бер йәмһеҙ ҡарт ҡыуа башлай. Минең аяҡтарым атлай алмағанға күрә, теге йәмһеҙ ҡарттан ҡаса алмайым, ул мине килеп тотам тигәндә, ҡарт бер бәләкәй малайға әйләнә, мин уның менән көрмәкләшә башлайым, ул бәләкәй булһа ла, мине еңеп, ергә һала. Мин тағы ла торам. Ул арала булмай, ул ҡысҡыра-ҡысҡыра урам буйлап Ғәлимә апайҙы ҡыуып етер саҡта, ул Ғәлимә апай булмай, әллә ниндәй бер йәмһеҙ әбейгә әйләнә, мин унан ҡасам, ул тағы ла мине ҡыуа, алыҫтан әсәйем ҡарап торһа ла, ул мине яҡлау — теге йәмһеҙ әбей ҡулынан ҡотҡарып алып ҡалыу урынына үҙе минән көлә... Мин шул ҡурҡыныстар эсендә уянып киттем. Мин уянғанда, әсәй тағы ла урынынан тороп, Ғәлимә апай эргәһендә ултыра, Ғәлимә апай әллә нәмәләр һөйләнә, һаташа ине. Мин уның нәмәләр эшләгәнен күрер өсөн урынымдан тороп, улар эргәһенә барҙым. Был ваҡытта атай кәштәнән нәмәлер эҙләнә ине, бара торғас, ҡулына «Әфтиәк» алып, уны Ғәлимә апайҙың баш осона килтереп ҡуйҙы. Үҙе әкрен генә белгән доғаларын уҡына, тирә-яғына төкөрә, башҡа бер һүҙ ҙә әйтмәй. Был ваҡытта Ғәлимә апайҙың күҙҙәре йомоҡ булып, йоҡлаған һамаҡ булһа ла, үҙе бер-береһенә һис бер бәйләнеше булмаған һүҙҙәр һөйләй, ҡапыл ғына тертләп, һиҫкәнеп китә: «Кит-кит, кәрәкмәй, мин бармай ҡалам... Бына һин, ағай, нәмә әйтәләр бит?.. Атам асыуланды бит... Юҡ, мин үлһәм дә өйгә инмәйем!.. Эй алла!.. Мин ни эшләнем?.. Миңең биттәрем ағармаҫ инде... Закирҙы үлтерәләр бит!.. Шәлемде асмағыҙ әле. Тағы ла киләләр, ҡайҙа ҡасайым икән инде?.. Ишекте ваталар бит!.. Ғәй, шул йырҙарҙы ла йыр тип йырлайҙар... Мин барыбер үләм!.. Ана, үлтерергә киләләр!»— тип өҙөк-өҙөк һаташа. Әсәй: «Ғәлимә балам, һаташаһың, тороп ултыр, уҡынып ят, балам! Кисәнән бирле булған эштәрҙән ҡурҡып ҡалған шул бахыр», — тип уны уятырға, иҫенә килтерергә тырыша ине.\nҒәлимә апай: «Ана, үлтерергә киләләр!» — тигән һүҙҙе әйткәс, күҙҙәрен асып ебәрҙе һәм, беҙҙең бөтәбеҙгә лә күҙҙәрен тултырып ҡарағандан һуң, үҙенең беҙҙә булғанына ышанмаған кеүек булып ҡалды ла ҡалтырап бик оҙаҡ беҙгә ҡарап торҙо. Әсәйем ҡайтанан:\n– Балам, тынысһыҙ йоҡланың, ахыры!.. Уҡынып ят, бер нәмә лә булмаҫ, ҡурҡма, һин беҙҙә бит!—тип теге һаташыуҙарҙың төш кенә икәнен белдереп, Ғәлимә апайҙың иҫенә төшөрмәҫкә булды. Шулай бер аҙ торғас ҡына, Ғәлимә апай баяғы һаташыуҙарының төш икәнеп белгән, хәҙер үҙенең ҡурҡынысһыҙ ерҙә икәнен аңлаған кеүек булып, иркен рәүештә тын алды ла әсәйгә йылмайып ҡарап ҡуйҙы һәм:\n– Ҡурҡтым шул, мин һаташтыммы ни? — тигән һүҙҙәрҙе генә әйтеп, тик кенә ҡарап ята башланы.\nӘсәй шул тороуынан кире ятманы, ул тәҙрәгә ҡарап:\n— Таң да атып килә, ахыры. Мин ятмайым, балам, һин ят, йоҡла, — тип миңә ятырға ҡушты. Мин шунан һуң ғына ятып йоҡлап киткәнмен.\nИртәгеһен мин өй эсендәге бөтә кешеләрҙән дә һуңыраҡ торҙом. Мин торғанда атай өйҙә юҡ, әллә ҡайҙа сығып киткән, әсәй мейес тирәһендә ҡоймаҡ бешереп йөрөй ине. Тороуым менән, күҙем Ғәлимә апайға төштө. Ул урынынан тороп ултырған булһа ла, ауырыу кешеләр кеүек күңелһеҙ, үҙе башын бәйләгән, уның өҫтөнән шәл бөркәнеп ултырғайны. Ул миңә күҙҙәрен тултырып ҡараны. Уның әле кисәнән бирле миңә тура һәм шулай матур иттереп, үҙ күреп ҡарауы беренсе тапҡыр ине. Ләкин мин уның ҡарауын күргәс тә, ниңәлер, күҙемде түбән төшөрҙөм, ниңәлер, уға тура ҡарарға уңайһыҙландым. Мин тура ҡарағас, уның күңеленә ҡыйынлыҡ яһармын төҫлө булдым. Ғәлимә апай менән боронғо кеүек һөйләшкем, уны үҙем менән һөйләштергем килһә лә, быға юл юҡ ине, яратмаҫ кеүек булып күренә, хәҙер һүҙ башларға килешмәҫ төҫлө була ине. Шуның өҫтөнә уның ауырыуҙар кеүек ыһылдап, һыҡранып ҡуйыуы, йәки бик ныҡ туҡмалып, имгәтелеп, һушһыҙ ташланып та, һуңынан яңыраҡ һушына килеп, иҫәнгерәп ултырған кеше һамаҡ ултырыуы, тирә-яғындағы бөтә нәмәләргә, шулар рәтенән кешеләргә лә, һалҡын ҡарауы уға һүҙ әйтергә уңайһыҙлыҡ бирә, һүҙ ҡушһаң да, яуап алып булмаҫ кеүек һиҙелә ине.\nӘсәй ҡоймаҡ бешереп бөтөргәс, сәй әҙерләй башланы, Ғәлимә апайға ҡарап:\n— Һин борсолғанһың да, шуның өҫтөнә һалҡын да тейгәндер. Бына хәҙер ҡарағат ҡағы ҡайнатып эсерәм, тирләһәң, арыу булыр, башың ауыртыуы бөтөр, — тип һандыҡтан ҡаҡ ала башланы. Шул уңай менән мин уның эргәһенә барып: «Ғәлимә апай, башың ауыртамы ни?» — тип һораным. Ул әкрен генә бер тауыш менән: «Ауырта шул», — тине, башҡа һүҙ әйтмәне.\nУл әсәйгә лә шулай һораған һүҙҙәренә генә яуап бирә, артыҡ бер һүҙ әйтмәй ине. Шулай ҙа мин уның һөйләшә башлауын, кисәге кеүек битен шәле менән ҡаплап ултырмауын күргәс, шатлана төштөм. Бынан һуң уны борсоусы кешеләр булмаһа, Ғәлимә апайҙың күңеле лә күтәрелә төшөп, халыҡ тарафынан күргән сикһеҙ ҙур хурлығы онотола башлар кеүек күренә ине.\nӘсәй сәй әҙерләп бөткәс, Ғәлимә апай уранып ҡына сәй эргәһенә килеп ултырҙы һәм, бер аҙ ҡоймаҡ ашау менән бергә, әсәй ҡайнатып биргән ҡарағат һыуын эсте. Шунан һуң уның йөҙө ҡыҙыллана төшөп, бит һәм маңлайында ваҡ ҡына ысыҡ кеүек матур тир бөрсөктәре күренде. Ул эсеп бөткәс тә, әсәй уға уранып торорға, һалҡын тейҙермәҫкә, шулай итеп тирләргә ҡушып үҙе урын әҙерләп бирҙе, Ғәлимә апай ҙа төнгөгә һәм иртәнгегә ҡарағанда кәйефлерәк булып, ятырға әҙерләнгәндә генә Хәмиҙә әбей килеп керҙе. Ишек асылып, Хәмиҙә әбейҙең инеүен күреү менән, Ғәлимә апай йәшен атҡан ваҡыттағы кеүек һиҫкәнеп китте. Бер бик ҡурҡыныс йәки артыҡ ҡурҡыныс нәмәне күрмәҫ өсөн күҙен йомған кеше кеүек, күҙҙәрен йомоп, шәле менән битен ҡапланы. ...әҫәрҙең дауамы…\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Ҡара_йөҙҙәр._3-сө_өлөш&oldid=771504"


Сыуаш әҙәбиәтенә нигеҙ һалыусы Константин Ивановтың тыуыуына 125 йыл\nОшо уңайҙан бөгөн яҙыусының тыуған яғы Бәләбәй районы Ыҫлаҡбаш ауылында байрам тантаналары үтте. Юбилейға Сыуашстан Республикаһынан ҙур ғына делегация ла килгән. Аҙна уртаһында Чебоксарға Башҡортостан вәкилдәре лә барғайны.\nЫҫлаҡбаш ауылы мәктәбенең 7 синыфын тамамлаған Виктория яҡташы Константин Ивановтың ижадын ихлас ярата. Ҡыйын булһа ла ҡыҙ шағирҙың «Нарспи» поэмаһын башҡорт телендә ятлаған. Данлыҡлы ҡәләм оҫтаһының ауылдашы булыу, ул үткән урамдарҙан йөрөү минең өсөн ҙур ғорурлыҡ ти Виктория.\nВиктория Шеметова, Ыҫлаҡбаш ауылы мәктәбе уҡыусыһы: «Константин Иванов минең өсөн шундай бөйөк, билдәле шәхес. Мин уның менән бер ауылда йәшәүемә ғорурланам. Шиғырҙарын һәм поэмаларын да яратып уҡыйым».\nӘлбиттә, ҡыҙ башҡалар кеүек бөйөк шағирҙың 125 йыллыҡ юбилейын байрам итеүҙән ситтә ҡала алмаған. Тантанаға төрлө төбәктәрҙән 200-ҙән ашыу кеше йыйылды. Шулай итеп Константин Иванов шәхесе Башҡортостан ерендә былай ҙа татыу йәшәгән милләттәрҙе тағы ла берләштерҙе.\nКонстантин Иванов 25 йәше тулмаҫ уҡ яҡты донъянан китә. Ләкин ошо ҡыҫҡа арауыҡ эсендә лә ул тарихта юйылмаҫлыҡ эҙ ҡалдыра. Талантлы шағир, хәҙерге сыуаш әҙәби теленә башланғыс биреүсе һанала. Быйыл Сыуашстан Республикаһында әҙәбиәт йылы сиктәрендә Константин Иванов йылы иғлан ителгән.\nКонстантин Иванов ижады халҡына ҙур йоғонто яһаған. Ул шулай уҡ 20-се быуат башында рус класиктары әҫәрҙәрен сыуаш теленә тәржемә иткән. Ә инде аҙаҡ үҙенең ижад емештәре лә донъя буйлап таралған. «Нарспи» поэмаһын башҡорт теленә тәржемә иткән Мостай Кәрим дә шағирҙың теленән хайран ҡалған. Әҫәр уның ҡыҙына ла ныҡ тәҫьир иткән.\nЫҫлаҡбашта байрам гөрләп үтте. Ауыл уртаһында сағыу тамаша ойошторолдо, үҙешмәкәр коллективтар бер береһе менән ярышып сығыш яһаны, ҡунаҡтарҙы милли аштар менән һыйланы.\nКонстантин Ивановтың 125 йыллыҡ юбилей тантанаһы артабан район үҙәгенең мәҙәниәт йорто сәхнәһендә дауам итте. Ҡунаҡтар алдында Ҡырмыҫҡалы, Федоровка, Бишбүләк райондары коллективтары сығыш яһаны. Ә инде сағыу тамашаны Чебоксар ҡалаһынан килгән сыуаш халыҡ ансамбле тамамланы.


Үҙегеҙҙең гражданлыҡ позицияғыҙҙы күрһәтегеҙ!\n17 Август 2018, 12:19\nБерҙәм һайлау көнөндә, 2018 йылдың 9 сентябрендә, Баш-ҡортостан Республикаһының алтынсы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттарын һайлау үтәсәк. Һайлауға әҙерлек нисек бар-ғаны тураһында беҙ территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Гөлнара Бикташева менән әңгәмәләштек.\n– Гөлнара Ким ҡыҙы, һайлау комиссияһы эше тураһында һөйләгеҙ әле.\n–Һайлауҙың ойоштороу-сыһы – Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы. Ул сәйәси партиялар тәҡдим иткән кандидаттар исемлеген теркәгән. Округ комиссияһы тарафынан бер мандатлы кандидаттар теркәлгән. Уларҙың вәкиллек хоҡуғы 39 территориаль һайлау комиссияһына тапшырылған. Мәсетле районы Мәсәғүт ауылында урынлашҡан 39-сы һанлы төньяҡ-көнсығыш һайлау округының округ һайлау комиссияһына инә.\nРеспубликала һайлауҙы әҙерләү һәм үткәреү өсөн 3426 һайлау участкаһы ойошторолған, шуларҙың 3391-е – стационар, 35 участка – һайлаусыларҙың ваҡытлыса булған урындарында.\nБеҙҙең районда 44 стационар һайлау участкаһы бар. Раҫлан-ған график буйынса бөгөн хәл итеү тауышы хоҡуғы булған участка һайлау комиссияһы ағзаларын уҡытыу бара.\n– Был һайлауға нисә кандидат һәм партия теркәлгән?\n–14 август көнөнә алтынсы саҡырылыш Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттарын һайлауға берҙәм округ исемлеге буйынса 735 кандидаттан торған алты сәйәси партия теркәлгән: “ЛДПР” –113 кеше, “Ғәҙел Рәсәй” –113, “Йәшелдәр” Рәсәй экология партияһы–106, “КПРФ” – 100, “Берҙәм Рәсәй” –154, “Рәсәй патриоттары”– 149; бер мандатлы округтан 287 кандидат, шул иҫәптән үҙен күр-һәткән алты кандидат, һәм ун сәйәси партиянан 281 кандидат.\nБөтә 55 округта ике партия күрһәтелгән – “Берҙәм Рәсәй” һәм “ЛДПР”, “Рәсәй патриоттары”–51 округта, “Ғәҙел Рәсәй”–51, “КПРФ”–42, “Йәшелдәр”– 21, “Үҫеш партияһы” һәм “Рәсәй ветерандары партияһы”–2. “Эш партияһы” һәм “Ватанды һаҡлаусылар” партиялары берәр округта күрһәтелгән.\n39-сы һанлы төньяҡ-көнсығыш һайлау округының һайлауында алты партия ҡатнаша: “КПРФ”, “ЛДПР”, “Рәсәй патриоттары”, “Берҙәм Рәсәй”, “Ғәҙел Рәсәй” һәм “Йәшелдәр” Рәсәй экология партияһы”.\n– 9 сентябрҙә һайлау ваҡытында электрон урна ҡулланыласаҡмы?\n– Һайлау бюллетендәрен эшкәртеү комплекстары ( артабан – КОИБ) менән 811 һайлау участкаһы тәьмин ителәсәк. Был дөйөм участкалар һанының 24 процентын (23,92%) тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта был участкаларҙа һайлаусылар исемлегенә һайлаусыларҙың 50 процентҡа яҡыны (49,52%) инә.\n9 сентябрҙә, Берҙәм һайлау көнөндә, КОИБ менән тәьмин ителеү буйынса республика, Мәскәү ҡалаһынан һәм Мәскәү өлкәһенән ҡала, 3-сө урын биләй. Комплекстарҙы уңышлы ҡулланыу өсөн хәл итеү хоҡуғына эйә булған участка һайлау комиссияһы ағзалары араһынан һайлап ҡуйылған 1622 КОИБ операторы әҙерләргә кәрәк. Республикала булған КОИБ-тар 219 участканы тәьмин итергә етә. Ҡалғандарын, Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарарына ярашлы, Удмурт Республикаһынан, Силәбе, Ырымбур, Ҡурған өлкәләренән, Пермь крайынан килтерәсәктәр. Улар-ҙан комплекстар 20 августан һуң килтерелә башлаясаҡ.\nБеҙҙең районда бындай комплекстар ике участкала: 2604-се Сальевка һәм 2606-сы Оло Ыҡтамаҡ участкаларында ҡуйыласаҡ. Уларҙа һайлаусылар һаны иң күбе. Бөгөн операторҙары уҡыу үтә.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары һайлау барышында барлыҡ участка һайлау комиссиялары йомғаҡлау протоколдары төҙөү өсөн тәү тапҡыр машина уҡыу коды технологияһын (QR-код) ҡулланасаҡ.\n– Һайлаусыларға хәбәр итеү нисек алып барыласаҡ?\n– Дәүләт Йыйылышына депутаттар һайлағанда эфир ваҡыты бирергә әҙерлеге тураһында 23 теле-радиотапшырыу ойошмаһы, 145 гәзит баҫма майҙан биреү тураһында хәбәр итте. Шулай уҡ ваҡытлы электрон баҫмаларҙан хәбәр-ҙәр бар. Улар – алты. Бынан тыш 66 полиграфпредприятие теркәлгән кандидаттарҙың һәм сәйәси партияларҙың баҫма агитация материалдарын баҫыр-ға әҙер.\nБеҙҙең районда “Урал” телестудияһы һәм “Мәсетле тормошо” район гәзите редакцияһы һайлау кампанияһына әүҙем ҡушылды: мәғлүмәт баҫтыралар һәм трансляция алып баралар.\n– 9 сентябрҙә теркәлгән адрестары буйынса булмағандарға нимә эшләргә?\n– 25 июлдән булған урын буйынса тауыш биреү тураһында ғариза бирергә мөмкин. Ғаризаны, ҡайҙа булыуыңа ҡарап, түбәндә һаналып киткән пункттарҙың береһенә бирергә: 25 июлдән 5 сентябргә тиклем Башҡортостан Республикаһының теләгән бер территориаль һайлау комиссияһына, күп функциялы үҙәк филиалдарына йәки бүлектәренә; 29 августан 5 сентябргә тиклем Башҡортостан Республикаһы биләмәһендәге теләгән бер участка һайлау комиссияһына.\nБыл пункттарҙа, ҡайһы һайлау участкаһында һайларға йыйыныуығыҙҙы күрһәтеп, бул-ған урын буйынса һайлаусылар исемлегенә индереүҙе һорап ғариза яҙырға кәрәк.\nБөгөн, республика Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарары нигеҙендә, территориаль һайлау комиссиялары ошондай ғариза ҡабул итеү буйынса 69 пункт асҡан.\nМәсетле районында булған урын буйынса тауыш биреү өсөн ғаризалар Оло Ыҡтамаҡ ауылы, Ленин урамы, 20 адресы буйынса 14-се кабинетта территориаль һайлау комиссияһы ҡабул итә. Бынан тыш, ғаризаларҙы күп функциялы үҙәктәр филиалдары һәм бүлектәре аша бирергә мөмкин. Улар республикала – 76, Өфөлә – 12 пункт. 29 августан ғаризаны 3391 учаска һайлау комиссияһында бирергә мөмкин. Бынан тыш, ғаризаны “ГОС-УСЛУГИ” интернет-порталы аша онлайн режимында биреп була.\n– Сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән һайлаусылар өсөн шарттар булдырылғанмы?\n– Әлбиттә. Барлыҡ участкалар пандустар һәм тотоноп менеү өсөн ҡулайламалар менән йыһазландырылған. Күҙҙәре насар күргән һайлаусыларға махсус трафареттар һәм лупалар тәҡдим ителәсәк. Барлыҡ һайлау участкалары ла бар категория һайлаусылар өсөн шарттар тыуҙырырға тейеш. Әгәр 2016 йылда районда ябай ҡорамалдар менән һайлау участкаларының 80 проценты тәьмин ителһә, 2018 йылда – 90%. Барлыҡ участкалар ҙа беренсе ҡатта урынлашҡан.\n– Беҙҙең районда нисә һайлаусы бар һәм тәү тапҡыр тауыш биреүселәр күпме?\n– Мәсетле районында 17793 һайлаусы бар, шуларҙың 200-ҙән ашыуы – тәү тапҡыр һайлаусылар.\n– Һайлаусыларға ниндәй теләктәрегеҙ булыр?\n–Хөрмәтле мәсетлеләр! Һеҙҙе Башҡортостан Республикаһының алтынсы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары һайлауҙа әүҙем ҡатнашырға саҡырабыҙ. Һәр һайлаусы 9 сентябрҙә үҙенең ҡайҙа буласағын бөгөн үк белергә тейеш. Булған урын буйынса һайларға теләгәндәр хәҙерҙән үк ғариза яҙыу тураһында хәстәрлек күрһен. Был бигерәк тә студенттарға һәм республика эсендә вахта ысулы менән эшләүселәргә ҡағыла. Бының өсөн бары тик паспорт менән ТИК-ка йәки өйҙән сыҡмайынса ғына “ГОСУСЛУГИ” аша ғариза бирергә кәрәк.\nБеҙ һеҙҙе 9 сентябрҙә райондың участка һайлау комиссияларында көтөп ҡалабыҙ.


Рәсәй спорт комментаторҙары ассоциацияһы ағзалары менән осрашыу\n16 ноябрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй спорт комментаторҙары ассоциацияһы ағзалары менән осрашты.\nОсрашыуҙа ассоциацияһы президенты Геннадий Орлов, президиум рәйесе Алексей Ефимов, президиум ағзалары Виктор Гусев һәм Владимир Стогниенко ҡатнашты. Баш ҡалала улар «Өфө» футбол клубы менән Башҡортостан юлдаш телевидениеһы тарафынан ойошторолған спорт журналистары һәм комментаторҙарҙың Бөтә Рәсәй семинар-конкурсында ҡатнаша.\nӘңгәмә барышында республикала спортты үҫтереү мәсьәләләре, профессиональ спортсыларҙың Башҡортостан шифаханаларында дауаланыуы, төбәктә халыҡ-ара һәм ил кимәлендәге ярыштар үткәреү мөмкинлектәре ҡаралды.\nРөстәм Хәмитов әйтеүенсә, Башҡортостан 2025 йылда Бөтә донъя уйындарын уҙғарыуға дәғүә итәсәк.\n— Беҙ 2021 йылда Бөтә донъя уйындарын уҙғарыуға ғариза тапшырғайныҡ – был олимпия уйындарына инмәгән спорт төрҙәре буйынса үҙе айырым бер «олимпия уйындары». Әммә иң һуңғы тауыш биреү өлөшөндә американдарҙан ҡалыштыҡ – был Ҡырымдың ҡушылыуынан һуң булды, шуға сәйәсәт ҡыҫылды, – тине Рөстәм Хәмитов. – Әммә хәҙер Бөтә донъя уйындарының Халыҡ-ара ассоциацияһы 2025 йылда Бөтә донъя уйындарын Рәсәйҙә уҙғарыу яҡшы булыр ине тигән сигнал ебәрә. Үҙебеҙҙең элекке проектҡа ҡайта башланыҡ, сөнки Бөтә донъя уйындарын уҙғарыу өсөн беҙҙә барыһы ла бар.


Белемдәрен һынанылар » "Урал" гәзите\nӨфө ҡалаһында Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика гимназия-интернатында башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса тѳбәк-ара олимпиада уҙҙы.\nУнда республиканың район-ҡалаларынан һәм Ырымбур, Силәбе, Ҡурған өлкәләренән 300-гә яҡын IX-XI класс уҡыусыһы ҡатнашты. Башҡорт телен дәүләт теле, туған тел булараҡ өйрәнеүселәр һәм милли мәктәп уҡыусылары төркөмдәргә бүленеп ярышты. Бәйге ѳс турҙа уҙҙы. Беренсеһе инша яҙыу булһа, икенсеһе текст менән эшләү, уға лингвистик анализ яһауҙан, өсөнсө турҙа башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса тест һорауҙарына яуап биреүҙән торҙо.\nРеспубликаның иң кѳслѳ уҡыусылары йыйылған олимпиадала беҙҙең райондан 7 уҡыусыға үҙ белемен һы- нап ҡарау бәхете тейҙе. Милли мәктәптәрҙән: Манышты мәктәбенең IX класс уҡыусыһы Шәүрә Миһранова (уҡытыусыһы Р.М. Байрамғәлина), ҡаланың Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһының X класс уҡыусыһы Гөлгөнә Шәрәфетдинова (уҡытыусыһы С.М. Ҡаһарманова), Инйәрҙең 2-се башҡорт мәктәбенең XI класс уҡыусыһы Эльвина Сәлихова (уҡытыусыһы Ә.М. Саматова), башҡорт телен туған тел булараҡ өйрәнеүселәрҙән: ҡаланың 13-сө мәктәбенән Вадим Ғәлләмов (уҡытыусыһы С.Б. Шәғәлина), Сермән мәктәбенең X класс уҡыусыһы Рәлиф Хәлитов (уҡытыусыһы Н.С. Әхмәтова), 21-се мәктәптең XI класс уҡыусыһы Азалия Вәлиева (уҡытыусыһы И.В. Нафиҡова), башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеүселәрҙән Бе- лорет компьютер мәктәбенең IX класс уҡыусыһы Егор Коробкин (уҡытыусыһы Л.Ғ. Пудинова) тиҫтерҙәре менән ярышты.\nДөйөм белем биреү мәктәбендә уҡыған Эльвина Сәлихова (һүрәттә), лицей, гимназия уҡыусылары менән бер сафҡа баҫып, ете призер араһына инде. Ул Мәғариф министрлығының Почет грамотаһы менән бүләкләнде. Гөлгөнә Шәрәфетдиноваға иң көслө етәү араһына инер өсөн ни бары ике балл етмәне, һөҙөмтәлә ул һигеҙенсе урынды биләне.


Өфөләге «ИКЕА»ның асылыуы 25 авгусҡа билдәләнгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөләге «ИКЕА»ның асылыуы 25 авгусҡа билдәләнгән\n12:45, 29 июня 2011 Иҡтисад\n«ИКЕА» сауҙа үҙәген асыу 25 авгусҡа планлаштырылған. Был хаҡта Рәсәйҙәге «ИКЕА»ның матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Башҡа магазиндар әҙерлек кимәленә ҡарап асыласаҡ, һәм йыл аҙағына тиклем Башҡортостандың баш ҡалаһындағы «МЕГА» сауҙа-күңел асыу үҙәге тулы ҡеүәтенә эшләй башлаясаҡ.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 25 июндә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «ИКЕА»ның Рәсәйҙәге генераль директоры Пер Вендшлагҡа Өфөләге «МЕГА» үҙәген сафҡа индереүгә рөхсәт ҡағыҙы тапшырҙы.\n— «ИКЕА»ның асылыуына һанаулы ғына көндәр ҡалды, һәм был беҙҙең өсөн ҙур шатлыҡ, әлбиттә, — тип билдәләне Пер Вендшлаг. — Беҙҙең проектҡа Башҡортостан етәкселеге тарафынан ярҙам булыуын юғары баһалайбыҙ һәм «ИКЕА»ны асыу тантанаһында мәртәбәле ҡунаҡтар араһында Рөстәм Хәмитовты күрербеҙ, тип ышанабыҙ. Беҙҙең миссия – кешеләрҙең көндәлек тормошон яҡшыға үҙгәртеү. Башҡортостандың баш ҡалаһында «ИКЕА» магазины асылғандан һуң һәр йорттағы меңләгән кеше был ыңғай үҙгәрештәрҙе тойор, тип ышанам.\nТеги: төҙөлөш, сауҙа, икеа


Алпамыша менән осраштым » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Спорт һәм туризм » Алпамыша менән осраштым\nАлпамыша менән осраштым 13.06.2018 // Спорт һәм туризм\n8 – 10 июндә Өфөлә волейбол буйынса “Милләттәр лигаһы”ның сираттағы матчтары уҙҙы. Унда Рәсәй, Бразилия, Ҡытай, Иран йыйылма командалары көс һынашты. Әйткәндәй, рәсәйҙәр составында өфөләр Илья Власов менән Алексей Кабешев та бар ине.\nТурнир “Өфө-Арена” универсаль спорт комплексында ойошторолдо. Эйе, башлыса хоккей командалары төйәк иткән урын, кәрәкһә, башҡа уйын төрҙәре ярыштарын да ҡабул итә ала. Элегерәк бында шул уҡ волейбол, йәнә баскетбол матчтары үткәрелгәне бар.\nӘгәр ете йыл элек Рәсәй – Япония осрашыуын ике көн эсендә 10 мең кеше ҡараһа, был юлы аренаға өс көндә 25489 көйәрмән килде. Айырыуса командабыҙ бразил спортсылары менән көс һынашҡан тәүге көндә халыҡ күп булды – 8060 кеше. Әйтерһең дә, плей-офф ваҡытында “Салауат Юлаев” хоккей клубы уйнай!\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, Бразилиянан 1:3 иҫәбенә отолдоҡ. Уның ҡарауы, иртәгәһенә ҡытайҙарҙы өс партияла еңдек (3:0).\n...Һәм бына Рәсәй – Иран матчы. Ғаиләбеҙ менән трибунанан урын алабыҙ. Яратҡан уйынсым данлыҡлы олимпия чемпионы Дмитрий Мусэрскийҙы күрергә килгәйнем. Уны берәү менән дә бутап булмай – ана, иң оҙоно булып йөрөй. Иҫ китерлек алпамыша – буйы 219 сантиметр! Өмөттәр аҡланды, ул һөжүм иткәндә туп ҡот осмалы тиҙлек менән осто. Иң күп мәрәйҙе лә – 24 – Дмитрий йыйҙы. Беренсе партияла отолһаҡ та, артабан уңыш беҙгә йылмайҙы – 3:1!\n15 – 17 июндә иһә Рәсәй командаһы Германиялағы сираттағы турҙа япондар, аргентиндар һәм хужалар менән сәкәләшә. Әлегә беҙҙекеләр турнир таблицаһында 19 мәрәй менән дүртенсе урында килә. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, финал уйындарында ҡатнашыр өсөн иң яҡшы алтау иҫәбенә инер кәрәк.\nРезенде БРУНО, Бразилия командаһы капитаны:\n– Шәп арена! Ул ошондай матчтар үткәреү өсөн төҙөлгән тиерһең. Бында көйәрмәндәргә лә, беҙгә лә уңайлы.\nАлександр ЯРЕМЕНКО, Бөтә Рәсәй волейбол федерацияһының генераль секретары:\n– Уйын залы һоҡланғыс. Бик матур итеп биҙәлгән. Ойоштороусыларға ҙур рәхмәт белдерге килә, сөнки боҙ һарайында волейбол матчы уҙғарыуы еңел эш түгел.


Радий Хәбиров Дәүләт советы президиумы һәм Рәсәй Президенты эргәһендәге Фән һәм мәғариф буйынса совет ултырышында ҡатнашты - Правительство Республики Башкортостан\n6 февралдә Мәскәүҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Дәүләт советы президиумының киңәйтелгән ултырышында, шулай уҡ Рәсәй Президенты эргәһендәге Фән һәм мәғариф буйынса совет ултырышында ҡатнашты. Ил Президенты Владимир Путин рәйеслегендә үткән саралар иҡтисад һәм социаль тармаҡ өсөн кадрҙар әҙерләү йүнәлешендә төбәктәр ролен күтәреү һорауҙарына арналды.\nВладимир Путин юғары мәктәп системаһы йүнәлешендәге иң көнүҙәк һорау мәғариф ресурстарының тәү сиратта Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларында булыуы тине һәм тотош Рәсәй биләмәһен тиң үҫтереү йәһәтенән был етди саҡырыу тип билдәләне.\n– 2021 йылдан башлап даими рәүештә бюджет урындарын арттырасаҡбыҙ. Иғтибар беренсе нәүбәттә заманса белемле кадрҙарға ҡытлыҡ кисергән төбәктәргә бүленәсәк, – тине Президент. – Алдағы дүрт йылда ошо маҡсатҡа 70 млрд һум аҡса йүнәлтеләсәк. Был ғына аҙ. Шуға ла Хөкүмәткә төбәктәрҙәге юғары белем биреү йорттарын модернизациялау өсөн комплекслы сараларҙы ғәмәлгә ашырыу күрһәтмәһен бирәм.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Дәүләт советы президиумы ултырышы алдынан ике көнлөк семинар-кәңәшмә үтте. Уның сиктәрендә төбәк етәкселәре төркөмдәргә бүленеп эшләне. Семинарҙа тупланған тәҡдимдәр президиум ултырышында ҡаралды.


Әгәр эшкә дәррәү тотонһаң…\n25 Июль 2018, 12:02\nҺөләймән ауылында Мир-ҡорбан байрамы үтте. Был ваҡиға ауыл биләмәләре хакимиәттәре башлыҡтарының ауылдарҙы төҙөкләндереү буйынса семинары менән тап килде.\nАуыл ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Фәйрүзә Дусмөхәмәтова улар-ға экскурсия ойошторҙо. Ауыл халҡы “Башҡортостандың иң матур ауылы” республика конкурсында ҡатнаша. Ул торама пункт-тарҙа урындағы үҙидаралыҡты үҫтереү, халыҡты үҙ территорияларында урындағы әһәмиәттәге мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ҡатнашыуын әүҙемләштереү, ауыл ерендә йәшәү шарттарын яҡшыртыу һәм абруйын арттырыу, үҙ ватанына, ауылына һөйөү тәрбиәләү, ауылса йәшәү рәүешен популярлаштырыу, граждандар-ҙың ижади әүҙемлектәрен һәм башланғыстарын үҫтереү һәм уға ярҙам итеү маҡсатында уҙғарыла.\nХакимиәт башлығы Әнис Әсәҙуллин Һөләймән ауылына ҡарауы күңелле, кешеләргә бында йәшәүе лә күңелле, тип билдәләне. Кешеләр бында эш таба белә, ауылды төҙөкләндерә. Ул күп нәмә хакимиәт башлыҡтарына бәйле булыуына баҫым яһаны, улар халыҡ менән эшләргә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ветерандар советтары эштәрен күҙәтергә тейеш, тине. Районда туристик маршрут асыу планлаштырыла. Район хакимиәте башлығы фекеренсә, районыбыҙҙа халыҡ эшсән. Эшкә дәррәү тотонғанда күп кенә яҡшы нәмәләргә өлгәшеп була.\nБына әлеге ауыл кешеләре лә яҡшы ғәмәл ҡылырға булған. Ауылдың граждандар йыйылышында Мир-ҡорбан байрамы уҙғарырға хәл иткән. Ул бер нисә маҡсаттан сығып уйланылған. Беренсенән, трассанан ауылға боролған ерҙә йыш ҡына авариялар булып тора. Һуңғы ике йылда биш юл-транспорт ваҡиғаһы бул-ған. Икенсенән, Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙары иҫтәлегенә. Өсөнсөнән, ауылды һәм уның халҡын күтәреү өсөн.\nСараны ойоштороусылар: ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Фәйрүзә Дусмөхәмәтова, уның ағзалары Гөлнәзирә Сафина, клуб мөдире Нурзидә Ханнанова, балалар баҡсаһы мөдире Фаягөл Зәйнетдинова һәм Рида Зәйнетдинова. Әйтергә кәрәк, ауыл кешеләре кемдең нисек хәленән килә, шулай ярҙам иткән. Сара өсөн аҡсаны Гөлнәзирә Сафина йыйған. Зәйнетдиновтар, Сафиндар ғаиләләре, Дилә һәм Илфат Ғөзәйеровтар, Наил Ҡадиров һәм башҡалар ҙур өлөш индергән. Бағыусыларҙың береһе – Әхмәҙулла Йомағужин. Шәхси эшҡыуар Зөфәр Зәйнетдиновтың ярҙамы бик ҙур булған. Барлығы 16000 һум самаһы йыйылған. Сумма – яҡынса, сөнки кешеләр әле һаман аҡса тапшырыуҙарын дауам итә. Ошо аҡсаның 11 меңе зыяратты тимер селтәр менән кәртәләүгә тотонолған.\nСтароста Фларит Зәйнетдинов: “Беҙ бай йәшәмәйбеҙ, ләкин ҡунаҡсылбыҙ. Беҙҙең алға китеш бар, сөнки барыһы ла эшләй, тырыша”, – тип ауылдаштарын маҡтап ҡуйҙы. Уның менән килешмәй булмай. Ауыл кешеләрен күҙәт-һәң, уларҙың аралашыусанлығын, дуҫтарса мөнәсәбәтен, асыҡлығын, изгелеклелеген билдәләргә мөмкин.\nМир-ҡорбанға имам-хәҙрәт Азамат Вәлиев саҡырылғайны. Ул аят уҡыны. Байрам дан булды. Ауыл кешеләре һәм ҡунаҡтар өсөн табын әҙерләнгәйне. Тәмле ашты Фәғилә Хафизова, уның ярҙамсылары Фая Кулиева һәм Гөлфиә Зарипова бешергән.\nМир-ҡорбан байрамының мө-һимлеген билдәләргә кәрәк. Һөләймәндәр кеүек әүҙем тотонғанда, байрам үткәреү генә түгел, ә “Иң матур ауыл” конкурсында ла еңергә мөмкин.


Баш ҡалала «Туғанлыҡ» фестивале үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «Туғанлыҡ» фестивале үтәсәк\n16:54, 23 августа 2012 Йәмғиәт\nV «Туғанлыҡ» Халыҡ-ара төрки телле театрҙар фестивале Өфөлә 6-13 сентябрҙә үтә. Сараны асыу тантанаһы 6 сентябрҙә 16 сәғәттә Конгресс-Холл алдындағы майҙанда башлана, тип хәбәр иттеләр Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрынан.\nФестивалдә төрки телле илдәрҙән һәм республикаларҙан 17 театр ҡатнашасаҡ, Башҡортостан театрҙары ла үҙ ижадын тәҡдим итәсәк. Спектаклдәр М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры, Рус дәүләт академия театры, Өфө «Нур» татар дәүләт театры, М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры һәм Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәләрендә ҡуйыласаҡ.\n6 сентябрҙә 18 сәғәттә Конгресс-Холл сәхнәһендә Башҡорт дәүләт академия драма театры «Әхмәтзәки Вәлиди Туған» тарихи драмаһын күрһәтәсәк.\nФестивалдең икенсе көнөндә Өфө тамашасыларын М.Сеспель исемендәге Сыуашстан дәүләт йәш тамашасылар театры һәм Әзербайжан Республикаһының Гянджа дәүләт драма театры спектаклдәре көтә. Шул уҡ көндө М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры сәхнәһендә Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры «Мәскәү – Васютки» спектаклен ҡуясаҡ. Бынан тыш, фестивалдә түбәндәге театрҙар үҙҙәренең ижадын тәҡдим итәсәк: А.Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт театры, Салауат дәүләт башҡорт драма театры, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры, Туймазы дәүләт татар драма театры, М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры, Өфө «Нур» татар дәүләт театры. Улар конкурстан тыш сығыш яһаясаҡ.\nБеҙҙең республика исеменән берҙән-бер ҡатнашыусы — М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры сығыш яһаясаҡ. Был юлы театр Мостай Кәрим пьесаһы буйынса Айрат Абушахманов ҡуйған «Ай тотолған төндә» трагедияһын тәҡдим итәсәк.\nШулай уҡ фестиваль сиктәрендә танылған ҡурайсы Ғата Сөләймәновтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған сара үтәсәк. Педагог, актер һәм йырсы, БАССР-ҙың халыҡ артисы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы Ғата Сөләймәновтың хәтер кисәһе фестивалдең икенсе көнөндә, 7 сентябрҙә, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә үтә.\nТеги: театр,"Туғанлыҡ" фестивале