Ошо белешмәләргә һәм энциклопедик сығанаҡтарға таянып фекер йөрөтһәк, «автограф» һүҙенең ифрат бай йөкмәткеле төшөнсә икәнлегенә ышанырбыҙ. Әйтәйек, ҡалын-ҡалын романдарҙың, поэмаларҙың, шиғырҙарҙың, сәхнә әҫәрҙәренең, тәнҡит мәҡәләләренең, ғилми тикшеренеүҙәрҙең автор ҡулы менән яҙылған ҡараламаһы йә иһә шул ҡараламаның аҡламаға төшөрөлгән күсермәһе... Композиторҙарҙың үҙ ҡулдары менән нотаға һалған музыкаль әҫәрҙәре... Архитекторҙарҙың, төҙөлөш эштәре башланырҙан байтаҡ элек уйланылып, миллиметрлы ҡағыҙ биттәренә һыҙып ҡалдырған чертеждары...\nТөрлө рәсми документтарҙың ҡулдан яҙылған нөсхәһе йә иһә шул уҡ рәсми документтарҙың ташҡа баҫылған өлгөһөнөң тәүге битенә ҡулдан яҙылған бихисап фармандар, ҡәтғи күрһәтмәләр һәм уларҙы раҫлаусы ҡултамғалар... Быуаттарҙан быуаттарға күсеп, беҙҙең көндәргә ҡәҙәр һаҡланған таштарҙағы береһенән-береһе серле яҙмалар...\nҠайһы берҙә рәссамдар ҙа үҙҙәре төшөргән һүрәттең берәй мөйөшөнә шәхсән ҡултамғаһын яҙып ҡуйыусан. Был ҡултамғалар ҙа автограф тип аталырға хаҡлылыр. Ниһайәт, ташҡа баҫылған китаптарҙағы автографтар. Ғәҙәттә, улар тәғәйен берәй кешегә төбәп, уға изге теләктәр теләп, китап авторының үҙ ҡулы менән яҙылған була. Автографтарҙың тап бына ошо төрө хаҡында барасаҡ та инде һүҙ был яҙмаларҙа.\nӘйтергә кәрәк, автографлы китаптарға мөнәсәбәт бер төрлө генә түгел. Кемдер өсөн ул – рухи аҙыҡ, баһа биреп бөткөһөҙ хазина, илһам сығанағы. (Мостай Кәрим үҙе иҫән саҡта әле уға арналған телевидение тапшырыуында халыҡ шағирының бер шкафын гел ошондай китаптар ғына биләп торғанлығын күрһәткәйнеләр). Бәғзе берәүҙәр өсөн автографлы китаптар – мода артынан ҡыуыу, яйы сыҡҡанда, теге йәки был шағир йә иһә яҙыусы менән хәбәрҙар булғанлығы хаҡында ирәйеп, ҡуҡырайып алырға бер сәбәп. (Хәйер, автографһыҙ китаптарҙы йыйыусы мода ҡолдары ла булманы түгел заманында. Бынан байтаҡ йылдар элек, район күләмендәге бер түрәнең шыңғырҙап торған ҡарағай ағасынан һалынған йортонда булғанымда, ат утарылай ҙур залдың түшәменә үк терәп, кәрниз һымаҡ итеп һуҙылған кәштәләге уҡа төплө китаптарҙы күреп, шаҡ ҡатҡаным бөгөнгөләй хәтеремдә. Шаҡ ҡатыуымдың сәбәбе иһә шунда: был китаптар – фәҡәт йорт хужаһының төшөп ҡалғандарҙан түгел икәнлеген күрһәтергә иҫәп тотҡан реклама ғына; уларҙы ҡулға алып ҡарау йә иһә уҡыу теләге тыуһа, мотлаҡ өй-ҡура буйлап таған баҫҡыс эҙләп йөрөргә ҡалыр ине).\nАвтографлы китаптар бер ниндәй маҡсатһыҙ, үҙенән-үҙе генә лә йыйылырға мөмкин. Ләкин бындай китаптарҙың ҡәҙере артыҡ ҙур булмай. Уларҙың Назар Нәжмиҙең «Күңел дәфтәренән» тигән яҙмаларында («Ағиҙел» журналы, 1999 йыл, 5-се һан) бәйән ителгән «томдар» хәлендә ҡалыуы ла бик ихтимал. Ленин тиклем Лениндың томдарын сүплеккә сығарып ташлаған мещандар өсөн, осраҡлы рәүештә генә ҡулына килеп эләккән автографлы әҙәби китаптарҙы теләһә ҡайҙа аунатып йөрөтөү йә иһә ырғытып бәреү ни торһон инде? Назар Нәжми уйланыуҙарында һүҙ барған «томдар»ға әйләнеп ҡайтып, шуны әйтке килә: уларҙы мин, һоро ҡорт шәйендәге бихисап ярҙамсылары яҙып биргән әҙер әйберҙе лә этенә-төртөнә уҡыған «аҡыл эйәләре»нән айырмалы булараҡ, Ленин үҙ башына таянып, үҙ ҡулы менән яҙған өсөн генә лә ихтирам итеп һаҡлар инем.\nӘҙәбиәт һәм әҙәбиәтселәр менән ҡыҙыҡһынып, йыш ҡына уларҙы хатта аллалаштырып йәшәгәнгә күрә микән, үҙебеҙҙең башҡорт яҙыусылары һәм шағирҙары автографтарын һалып бүләк иткән китаптар миндә лә байтаҡ ҡына булып киткән икән. Быныһы инде «китап зәхмәте» ҡағылғандан һуң артта байтаҡ йылдар ҡалғанлығына бер ишаралыр. Башта уҡ иҫкәртеп ҡуяйым: автографлы китаптар араһында ҡулыма көтмәгәндә-нитмәгәндә килеп кергәндәре булһа ла, мин уларҙы бер ҡасан да мода өсөн ҡыҙыҡ итеп йыйманым. Уларҙы үҙемдең ҙур рухи байлығым тип иҫәпләйем, шуға ла уларҙың һәммәһе лә минең өсөн бик ҡәҙерле.\nШәхси китапханамдың төрлө кәштәләренә «ҡунаҡлаған» автографлы баҫмаларҙы барлап, уларға еңелсә генә ҡараш ташлай башлағас, үҙем өсөн көтөлмәгән асыштар ҙа яһағандай иттем. Беренсенән, һәр автографтың бәләкәй генә булһа ла үҙ тарихы бар, шунлыҡтан автографлы китап үҙе лә, уға автор ҡулы менән яҙылған һүҙҙәр ҙә йылдар үткән һайын ғәжәйеп бер ҡомартҡыға әйләнә икән. Икенсенән, автографлы китапты кәштәнән тартып сығарырға ла өлгөрмәйһең, күҙ алдына бөтә ҡиәфәтендә китаптың авторы килеп баҫа, ошо тылсымлы ҡәләм эйәһе менән осрашҡан һәм бергә үткәргән ҡәҙерле минуттар-сәғәттәр аҙға ғына булһа ла ҡайтанан ҡабатланғандай тойола. Өсөнсөнән, ҡулыңа алған автографлы китапты битләй башлағас, ул мотлаҡ авторҙың бөтә ижады хаҡында уйланырға мәжбүр итә, теләйһеңме-теләмәйһеңме, уның тураһында киңерәк һәм тулыраҡ мәғлүмәт эҙләргә тотонаһың.\nТелгә килгән автографтарҙың нимә һөйләрен ҡолаҡ һалып тыңлай башларҙан элек, тағы бер иҫкәрмә яһарға кәрәктер. Алда әйткәнемсә, байтаҡ ҡына булып киткән ҡултамғалы китаптарҙы барлап ултырғанда, ҡапыл ғына Назар Нәжмиҙең «Бер туғандар» поэмаһындағы «киткәндәр» – «һүнгәндәр», «ҡалғандар» – «әле һаман янғандар» тигән образлы сағыштырыуы иҫкә килеп төштө. Миндәге автографтарҙы ла ана шулай ике төркөмгә бүлергә мөмкин дәбаһа. Был яҙмаларҙа «киткәндәр»ҙең генә автографтарына күҙ ташлау хәйерлерәк булырҙыр. Сөнки улар инде бер ҡасан да кире әйләнеп ҡайтмаясаҡтар. Әгәр телгә килгән автографтар уларҙың яҡты иҫтәлегенә аҙ ғына булһа ла нур өҫтәй икән йә иһә уларҙың ижадына хас бәләкәй генә булһа ла берәй һыҙатты асыҡларға ярҙам итә икән – был аҙмы ни?\nӘ «ҡалғандар» – «әле һаман янғандар»? Улар артабан да яныуҙарын дауам итһендәр. Янһындар, көйһөндәр, шәп әҫәрҙәр яҙһындар. Әгәр ул сәсмә әҫәр икән, унда күңелгә уйылып ҡалырлыҡ геройҙар хәрәкәт итһен, ә әҫәрҙең сюжеты, туҡлыҡлығы ике саҡрымға ла сыҙамаған кәбеҫтә ашы шикелле, кистән уҡып, иртән оноторлоҡ булмаһын. Әгәр шиғри әҫәр икән, хатта йоҡоға талған йөрәктәрҙе лә елкендереп ҡуйһын. Драма әҫәрҙәре хаҡында һөйләп тә тораһы юҡ – улар ғүмер буйы сәхнәнән төшмәһен. Ошондай шәп әҫәрҙәрҙе донъяға килтереүселәр менән һирәк-һаяҡ ҡына булһа ла осрашып торорға һәм уларҙан автографтар алырға яҙһын. Ундай китаптарҙың шкафымды биҙәп кенә түгел, уға һәр саҡ үҙенсә бер йәнлелек өҫтәп торорона һис кенә лә шигем юҡ.\n«Әҙәби Башҡортостан» журналында баҫылып торған әҫәрҙәре, мәҡәләләре, айырыуса «Аҡселән ташҡанда» тигән романы аша Баязит Бикбайҙың исеме миңә илленсе йылдарҙың урталарынан бирле таныш ине. Район гәзитендә эшләп йөрөгән сағымда, уның тәү башлап әҙәбиәт юлына баҫыусы йәштәргә бик иғтибарлы, мәрхәмәтле булыуы хаҡында ла ишеткәнем булды. Әммә яҙыусыны үҙ күҙҙәрем менән яҡындан күреү бәхетенә һуңыраҡ ирештем.\nБөрө дәүләт педагогия институтында уҡығанда, меңдән ашыу ағзаны берләштергән комсомол ойошмаһын етәкләй башлауыма аҙна-ун көн үткәндерме-юҡмы, ректор үҙенең кабинетына саҡырып алды ла, беҙгә Баязит Бикбай килә, ҡаршы алырға әҙерлән, тип сығарҙы. Комсомол «вожагына» әйләнгәс, был минең өсөн тәүге ҙур поручение ине. Әйтергә кәрәк, йөҙгә ҡыҙыллыҡ килмәне – сара һәйбәт кенә үтте. Зал студенттар һәм уҡытыусылар менән шығырым тулы булды. Китап һатыу ҙа ойошторолдо.\nӨфө ҡунағы башта башҡорт яҙыусыларының ғинуар айында булып үткән IV съезынан алынған тәьҫораттары менән уртаҡлашты, әҙәбиәтебеҙҙең торошона байҡау яһаны, алда торған бурыстарға туҡталды. Бер аҙ ғына үҙенең ижады хаҡында ла һүҙ сығып ҡуйҙы. Иң һуңынан шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе, һорауҙарға яуап бирҙе. Осрашыуҙың рәсми өлөшө тамамланғас, автографтар таратты. Шағирҙың илле йәше айҡанлы сығарылған бер томлыҡ һайланма әҫәрҙәр китабына ул, миңә арнап, бындай һүҙҙәр яҙып ҡалдырҙы: «Әнғәм Хәбиров туған, Һеҙгә уҡыуҙа һәм киләсәктә әҙәбиәттә уңыштар теләйем. Б. Бикбай. 26.10.63. Бөрө».\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ошо иҫтәлекле осрашыуҙан һуң Баязит Бикбай ни бары биш йыл йәшәне. Әммә ул ҡалдырған әҙәби мираҫ бөгөн дә баһалап бөткөһөҙ. Быны шағир, либреттист, драматург, прозаик, тәнҡитсе Баязит Бикбайҙың биш томлыҡ һайланма әҫәрҙәре (1969 – 1973), филология фәндәре кандидаты М. Ғ. Хәмиҙуллина төҙөп донъяға сығарған «Баязит Бикбай тураһында иҫтәлектәр» (1978) һәм шул уҡ авторҙың «Баязит Бикбай ижады» (1987) тигән монографияһы дәлилләп тора. Был китаптарҙы күңел биреп уҡыһаң, уларҙың «геройы» – Баязит Бикбай – беҙҙең алға талантлы ижадсы ғына түгел, иҫ киткес юғары мәҙәниәтле, үҙенә лә, башҡаларға ла ифрат талапсан кеше булып килеп баҫа.\nМ. Хәмиҙуллинаның китаптары хаҡында фекеремде бынан байтаҡ йылдар элек белдергәйнем инде. («Воспоминания о поэте». Газ. «Советская Башкирия», 1976, 3 декабря; «Оло әҙип тураһында етди тикшеренеү». «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы, 1990 йыл, 12-се һан). Шуға күрә, әле әйткәндәрем буш һүҙ булып яңғырамаһын өсөн, «Баязит Бикбай тураһында иҫтәлектәр»ҙән бер нисә миҫал килтереү менән генә сикләнмәксемен. «Нәшриәттән» тигән инеш һүҙҙәге «Бөтә тәне-йәне менән тормошто, кешеләрҙе яратҡан яҙыусының уҡыусылары ла, дуҫтары ла һәм уны хөрмәт итеүселәр ҙә күп булды», тигән юлдар уҡ, минеңсә, күп нәмә тураһында һөйләй.\nНазар Нәжмиҙең иҫтәлектәрҙе асып ебәргән «Бөтәһе лә беҙгә ҡалды...» тигән сығышындағы: «Яһалмалылыҡ, ниндәйҙер ярты-йорто тойғолар менән йәшәү – шағир кешегә үлем менән бер ул. Ниндәй ауыр хәлдәргә ҡалмаһын, иле менән бергә ниндәй генә ҡыйынлыҡтар кисермәһен, Б. Бикбай төшөнкөлөккә бирелмәне, шул уҡ ваҡытта шиғырҙарында «Мин илемде һөйәм!» тип күкрәк һуҡманы»; «...Баязит Бикбай үҙенең ғүмерендә лә, ижадында ла бик ихлас, үҙ-үҙенә һәр ваҡыт тоғро, ел иҫкән яҡҡа боролмаусан булып йәшәне, һәр нәмәгә үҙенең ҡарашы, үҙенең мөнәсәбәте булды. Тура һүҙлелек, хәҡиҡәт уның өсөн иң ҙур иман да, йәшәү йәме булып та күтәрелде», – тигән юлдар кемде генә битараф ҡалдырыр икән?\nКитапҡа тупланған егерме ике иҫтәлектән минең иғтибарымды бөтәһенән дә бигерәк композитор Заһир Исмәғилевтың «Йыр ҡанатым» тигән сығышы йәлеп итте тиһәм, һис бер арттырыу булмаҫ. Күләме яғынан бәләкәй генә был очеркта ике талант эйәһенең кешелек сифаттары, уларҙың ижадтағы берҙәмлеге һәм күндәмлеге ярылып ята. «Салауат Юлаев» операһының донъяға килеүен һүрәтләгән юлдар – үҙе бер тарих. Ошо юлдарҙы ҡат-ҡат уҡығанда, хәтеремдә һәр саҡ бынан күп йылдар элек булған хәл яңырып китә.\n...Көндәрҙән бер көндө, йөк машинаһына декорациялар тейәп, автобусҡа артистарҙы ултыртып, Бөрө ҡалаһына Заһир ағай Исмәғилев килеп төшмәһенме! Беҙгә «опера килгән» тигән хәбәр йәшен тиҙлеге менән таралды. Яңы ғына файҙаланыуға тапшырылған ҡала мәҙәниәт һарайында баҫыр-торор урын юҡ ине. Сәхнәгә күтәрелеп, Заһир ағай, Баязит Бикбай менән бергә ижад иткән опера тураһында бер нисә һүҙ әйтеүе булды, залды тетрәтеп увертюра яңғырай башланы. Увертюра ла, Мәғәфүр Хисмәтуллин һәм башҡа солистар башҡарған ариялар ҙа әле һаман – ҡырҡ йылға яҡын ваҡыт үтеп киткәндән һуң да – Баязит Бикбай менән Заһир Исмәғилевте хәтергә төшөрөп, беҙҙең ҡала өҫтөндә яңғырап торғандай.\nБөрө пединститутында уҙғарылған иҫтәлекле осрашыуҙарҙың икенсеһе Мостай Кәрим менән Назар Нәжми исемдәренә бәйле. 1967 йылдың май урталарында, ҡалабыҙ сирень һәм муйыл сәскәләренә күмелеп ултырған осорҙа, килеп төштө улар беҙгә. Мин ул сағында, институтты тамамлап, рус һәм сит илдәр әҙәбиәте кафедраһында ассистент булып эшләй инем инде. Ләкин арҙаҡлы әҙиптәр менән осрашыуҙы ойоштороу мәшәҡәттәре, әүәлгесә, комсомол ойошмаһын етәкләгәндәгесә, миңә йөкмәтелде. Хоҙайға шөкөр, был юлы ла сара насар үтмәне. Мостай Кәрим дә, Назар Нәжми ҙә башта шиғырҙарын уҡынылар, ижади пландары менән уртаҡлаштылар, һорауҙарға яуап ҡайтарҙылар, аҙаҡтан автографтар тараттылар. «Күтәрелгән ҡояшҡа ҡарап» тигән китабына Мостай Кәрим былай тип яҙҙы: «Әнғәмгә! Иң яҡшы теләктәр менән. М. Кәрим. Май, 67». Назар Нәжми иһә «Яҙғы йыр», «Хуш, Хәйруш!», «Саҡырылмаған ҡунаҡ» пьесалары тупланған йыйынтығына «Әнғәм ҡустыма шиғыр кисәһендә осрашыу иҫтәлеге итеп» тигән һүҙҙәрҙе яҙып ҡалдырҙы.\nАртабанғы йылдарҙа, башҡорт әҙәбиәте менән ныҡлабыраҡ шөғөлләнә башлағас, был китаптарҙың икеһе лә миңә арыу ғына ярҙам итте. «Күтәрелгән ҡояшҡа ҡарап»тағы мәҡәләләр, әйтәйек, әҙәбиәткә һәм әҙәби әҫәрҙәргә талапсан ҡараш үрнәге булып торһалар, Назар Нәжмиҙең пьесалар йыйынтығына автор үҙе яҙған инеш һүҙҙә иһә күпмелер кимәлдә уның ижад принциптары төҫмөрләнә. (Бер аҙ алғараҡ китеп, әйтәйем: теүәл утыҙ йылдан һуң, Назар ағай миңә «Аҡ шишмә» тип аталған шиғырҙар китабын бүләк итте. Унда түбәндәге автографты уҡырға мөмкин: «Әнғәм Хәбировҡа ҙур ихтирам менән иҫтәлек итеп, Назар Нәжми. 29. Х. 97». Ошо автографтан һуң ул ни бары ике йыл йәшәп ҡалды.)\nМостай Кәрим менән Назар Нәжми ижадынан мин бер ҡасан да ситләшмәнем, яңы әҫәрҙәрен һәр ваҡыт күҙәтә барҙым, тип әйтә алам. Уларға арналған тәүге мәҡәләләрем дә бер үк йылды, бер үк гәзиттә баҫылып сыҡты: «Поэтический голос Наджми» («Советская Башкирия», 1969, 26 март); «Нет, ты не странник на земле!» («Советская Башкирия»,1969, 4 ноябрь). Айырма тик шунда: М. Кәримгә ҡарағанда, Н. Нәжмигә күберәк иғтибар ителде. Уның тураһында рус телендә лә, башҡорт телендә лә бихисап мәҡәләләр яҙылды. Ахыр сиктә был мәҡәләләр халыҡ шағирының тормош юлын һәм ижадын күҙаллаған ике китапҡа йән өрҙөләр. Уларҙың береһе – «Путь к зрелости и признанию. (Этюды о Назаре Наджми») тигәне – 2005 йылда Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһы нәшриәтендә, икенсеһе – «Назар Наджми. Семинарий» тигәне – 2006 йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының «Ғилем» нәшриәтендә донъя күрҙе.\nАлтмыш етенсе йылғы осрашыуҙан һуң, Мостай Кәрим Бөрө ҡалаһында тағы бер нисә тапҡыр булды. Уның һәр килеүе беҙҙең студенттар өсөн генә түгел, бөтә ҡала халҡы өсөн дә ҙур тантана төҫө алыр ине. 1982 йылда Еңеү көнөн байрам итер алдынан үткәрелгән осрашыу айырыуса иҫтәлекле һәм йөкмәткеле булды.\nОсрашыуҙарҙың береһендә, уның рәсми өлөшө тамамланғас, мин Мостай ағайҙың ҡорҙашы, алтмышынсы йылдарҙа йәштәр араһында исеме киң таралған литва шағиры Эдуардас Межелайтис ижадына ниндәйерәк ҡарашта булыуы менән ҡыҙыҡһынғаным хәтерҙә ҡалған. Ул саҡта беҙҙең лексиконда «толерантлыҡ» тигән латин һүҙе юҡ ине әле. Шуға күрә Мостай ағай литва шағирына үҙенең мөнәсәбәтен бик ябай, үтә аңлайышлы итеп асып бирҙе. Юл ыңғайында уның «Притча о трех братьях» тигән китабы хаҡында ла һүҙ сығып ҡуйҙы. (Был китап тураһында үҙемдең ҡайһы бер уй-фекерҙәрем менән мин «Советская Башкирия» гәзитенең 1979 йылғы 2 август һанында уртаҡлашҡайным).\nМостай ағайҙың күңелһеҙерәк сағын да күргәнем булды. Аспирантурала уҡып йөрөгәндә, Мәскәүҙең Тверь бульварында урынлашҡан Пушкин исемендәге театрҙа уның «Айгөл иле» тигән романтик драмаһы буйынса ҡуйылған спектаклде ҡарарға барғайным. Фойела Мостай ағай ҙа күренеп ҡалды. Ул бошонҡораҡ булып тойолдо. Шуға күрә уның күҙенә салынмаҫҡа тырыштым. Бошонҡолоҡтоң сәбәбен спектакль башланғас аңлағандай иттем: залда буш урындар байтаҡ ҡына ине шул. Хәйер, бошонорға урын бар ине микән? Өс йыл дәүерендә был театрҙа мин байтаҡ ҡына спектаклдәр ҡараным. Ләкин залдың тулы булған сағын һис тә хәтерләмәйем.\nНазар Нәжми һәм Мостай Кәрим... Мостай Кәрим һәм Назар Нәжми... Был икәүҙең йәш аралары – йыл ярым. Әммә ижадта улар төрлө тиҙлек менән хәрәкәт иттеләр. «Отряд ҡуҙғалды» тип аталған тәүге китабын М. Кәрим һуғышҡа тиклем үк баҫтырып сығарһа, Н. Нәжмиҙең «Тамсылар» тип аталған тәүге китабы һуғыштан һуң байтаҡ йылдар үткәс кенә донъяға килде. Ләкин был һис кенә лә улар араһында ниндәйҙер барьер тыуҙырманы. Киреһенсә, Н. Нәжмиҙең ижады әүҙемләшкән һайын, аралар ҙа яҡыная, нығый ғына барҙы: бер-береһенә бағышлап шиғырҙар ижад иттеләр; бер-береһенең китабына баш һүҙҙәр яҙыштылар; аллы-артлы Башҡортостандың Яҙыусылар берлеген етәкләнеләр; яҙыусыларҙың Мәскәүҙә үткәрелгән съездарына ла бергәләп йөрөнөләр.\nМостай Кәрим менән Назар Нәжми тураһында уйланғанда, рустарҙың ифрат тос йөкмәткеле «тяжеловес» тигән һүҙе тел осона килә. Әҙәбиәттә лә, ижтимағи-сәйәси тормошта ла янып йәшәгән М. Кәримде мин шул тяжеловесҡа тиңләр инем. Әгәр М. Кәрим үҙенең күп ҡырлы ижады менән әҙәбиәтебеҙҙе һәм мәҙәниәтебеҙе яңы бейеклеккә күтәргән булһа, Н. Нәжми үҙенең бай йөкмәткеле, хистәргә бай, нәзәкәтле поэзияһы менән юл ярыусыға көс-ҡеүәт, нур өҫтәп торҙо, тиер инем. Улар һәр ҡайһыһы үҙ урынында солтан.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, һикһәненсе йылдар аҙағында, оло йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, был ике таланттың араһынан һалҡын ел иҫеп уҙҙы. Назар Нәжмиҙең алтмышынсы йылдар башында яҙылған бер шиғырындағыса, төйөн барлыҡҡа килде. Шул төйөндө улар үҙҙәре менән теге донъяға алып киттеләр. Бының сәбәбен мин үҙемсә «Юл сатында» тигән китабымда аңлатырға тырыштым. Өфөлә йәшәмәгәс, яңылышып китеүем дә ихтимал. Ләкин ҡарашымды һаман үҙгәртмәнем.\nӘ шулай ҙа минең шәхси китапханамда урын алып торған автографлы китаптарҙың тәүгеһе – Ғәйнан Әмириҙең «Радость» тип аталған шиғырҙар йыйынтығы. Шиғырҙарҙы башҡортсанан руссаға, автор менән бергәләп, Николай Милованов тәржемә иткән. 1953 йылда өс мең тираж менән Өфөлә баҫылып сыҡҡан ҡатырға тышлы был китаптың эске яғына түбәндәге һүҙҙәр яҙылған: «За успешную учебу, отличное поведение и активное участие в жизни школы – выпускнику Чекмагушевской средней школы Чекмагушевского района БАССР Хабирову А.


Мәҙәниәт » Страница 6 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Страница 6\nНовости / Мәҙәниәт // 11-11-2017, 08:00\nҺомғол буйлы, нескә билле, сибәр, нәзәкәтле генә ҡыҙ баланың сәхнәлә үҙе ауыр, үҙе ҙур баянды күтәреп уйнап торғанын күҙ алдына килтерә алаһығыҙмы? Әгәр ҡасандыр күргәнегеҙ булһа, тимәк, һеҙ Ынйы Вәдүтованың ижады менән яҡындан таныш. Уны атаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы, билдәле музыкант Рәжәп ағай ВӘДҮТОВ алты йәшенән үк музыка мәктәбенең баян класына уҡырға биргән....\nНовости / Мәҙәниәт // 9-11-2017, 09:00\nӘлмира Ҡыуатова ҡуйған концерт, байрам, тантаналы сараларҙың, ысынлап та, һәр береһе ҡабатланмаҫ. Әммә уларҙың барыһында ла рух, иман, берҙәмлек, туған телгә, халҡыбыҙға һөйөү, данлы тарихыбыҙ ярылып ята. Әллә ҡайҙан таныйһың тамаша “автор”ын....\nНовости / Мәҙәниәт // 1-11-2017, 11:01\nНовости / Мәҙәниәт // 10-10-2017, 13:33\nСәхнәлә төрлө образдар була. Үҙ имиджы, стиле өҫтөндә эшләмәгән ижадсылар бик оҙаҡ үҙ тамашасыһын таба алмай. Әлбиттә, талант мотлаҡ кәрәк. Тик уның менән генә башҡаларҙан айырылып булмай. Быйылғы “Гәлсәр һандуғас” конкурсында ҡатнашыусы йәш йырсылар араһында Дилбәр Джафарованы мин тап шул үҙенсәлекле булыуы менән хәтерҙә ҡалдырҙым. Матур тембрлы, моңло тауышынан тыш, ул сәхнәләге имиджы менән дә башҡаларҙан күпкә өҫтөн икәнен күрһәтте....\nНовости / Мәҙәниәт // 6-09-2017, 09:46\nБөгөн беҙ был гүзәл ханым менән яҡынданыраҡ танышыу өсөн әңгәмә ҡорҙоҡ....\nНовости / Мәҙәниәт // 30-08-2017, 15:50\nӘ кемдәргә еңел, беләһегеҙме? Әлбиттә, диплом алған белгестәргә. Эшкә урынлашһаң, аҡсаһы түләнә, эш сәғәтең бөттөмө– ҡайтып китергә була. Өйгә эш тә бирелмәй. Бына ҡайҙа ул рәхәтлек! Кисәге студенттарға йәштәр бер аҙ көнләшеп ҡарап ҡуя. Эстрадабыҙҙың байтаҡ ҡына йәш йырсыһы ла уҡыуын тамамлап, ҡулына диплом алған. Быйылғы белем байрамын улар тәүге тапҡыр йәш белгес булараҡ ҡаршы ала....


Ҡарағайҙың шифаһы нимәлә? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ҡарағайҙың шифаһы нимәлә?\n17.09.2019 Ҡарағайҙың шифаһы нимәлә?\nҠарағай бөрөһөндә ыҫмала, С, В12,К,Р витаминдары, рутин, эфир майы, минераль тоҙҙар, микроэлементтар күп. Орлоғонда ашарға яраҡлы май бар. Уның ылыҫынан витаминлы төнәтмәләр әҙерләргә мөмкин. Әммә ҡарағайҙан әҙерләнгән препараттарҙы күп миҡдарҙа ҡулланыу хәүефле һәм ашҡаҙандың елһенеүенә, баш ауыртыуына килтереүе ихтимал.\nВитаминлы төнәтмә әҙерләү өсөн ҡышҡыһын ҡарағайҙың нәҙек кенә ботаҡтарының ылыҫтарын йыйырға кәрәк. Йыйғандан һуң ул өс ай дауамында үҙенең файҙалы үҙенсәлектәрен һаҡлай.\nТын юлдары ауырыуҙарынан, цистит һәм бөйөр сирҙәренән ҡарағай бөрөһөнән әҙерләнгән төнәтмә файҙалы. Бының өсөн 10 г бөрөгә бер стакан һыу ҡойоп, 30 минут ҡайнаталар. Һуңынан һөҙөп алғандан һуң, тәүге кимәлгә еткәнсе ҡайнаған һыу өҫтәйҙәр. Был төнәтмәне көнөнә 3 – 4 тапҡыр берәр ҡалаҡ эсергә кәрәк.\nҺалҡын тейеп ауырығанда, тамаҡ ауыртҡанда ҡарағай бөрөһөнә бал ҡушып төнәтмә әҙерләйҙәр. Бының өсөн 100 г бөрөгә 2,5 литр һыу ҡойоп, һыуы 0,5 литрға тиклем кәмегәнсе ҡайнатырға. Һөҙөп алғандан һуң 250 г шәкәр ҡушырға, һыуынғандан һуң 250 г бал өҫтәргә кәрәк. Дарыуҙы көнөнә өс тапҡыр ашарҙан алда өсәр ҡалаҡ эсергә.\nОрганизмдан зарарлы матдәләрҙе сығарыу өсөн 500 мл һыуға биш ҡалаҡ ваҡланған ҡарағай ылыҫы алына. Шуны талғын утта 10 минут ҡайнатып, 8-10 сәғәт йылыла төнәтергә. Килеп сыҡҡан төнәтмәне һөҙөп алғас, көн дауамында әҙ-әҙләп эсергә.


Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың баш ҡалаһы буйлап балалар мәғариф маршрутын әҙерләргә ҡушты » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nРөстәм Хәмитов Дәүләт Йыйылышына йыллыҡ мөрәжәғәтнамәһендә балалар туризмы темаһын күтәрҙе. Республика башлығы фекеренсә, бөгөн төбәк мәҙәни үҙәктәрҙең мөмкинлектәрен тулыһынса файҙаланмай.\n«Республика «Минең Рәсәйем» милли программаһында ҡатнаша, уның сиктәрендә конкурс һәм олимпиада еңеүселәре, ишле һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙәге балалар Мәскәүгә һәм Санкт-Петербургка бара. Шулай уҡ ҡала һәм ауылдарыбыҙҙа йәшәгән балаларҙың тыуған республикаһын һәм уның баш ҡалаһын яҡынданыраҡ белеүе мөһим. Өфө буйлап ҡыҙыҡлы маршруттар уйларға кәрәк: «Рәсәй – Минең тарихым» тарихи паркы, кванториум, төп университеттар, театрҙар, музейҙар, Конгресс-хол, «Өфө-Арена», аквапарк һәм башҡа урындар менән таныштырыу зарур», — тине Рөстәм Хәмитов.\nТөбәк етәксеһе һүҙҙәренсә, тарихи парк асылғандан алып унда 17 мең кеше булған. Был көнөнә яҡынса 100 кеше.\n«Миллион самаһы йәштәр йәшәгән ошондай ҙур республика өсөн был бик аҙ. Республика хөкүмәтенә уҡыусыларҙы һәм студенттарҙы тарихи паркка бушлай индерергә, халыҡтың күпләп килеүен тәьмин итергә ҡушам. Ошо уникаль мультмедиалы үҙәк йәштәребеҙгә белем биреү һәм уларҙы илһөйәрлек рухында тәрбиәләү буйынса бурыстарҙы хәл итергә тейеш, — тине Рөстәм Хәмитов. — Республика балаларына һәм ҡунаҡтарына мөмкинлектәребеҙҙе күрһәтеү, шул иҫәптән уҡыу һәм профессиональ карьера перспективалары менән ҡыҙыҡһындырыу өсөн эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетына Өфө хакимиәте менән берлектә баш ҡала буйлап балалар мәғариф маршрутын әҙерләргә йөкләмә бирәм».


Милена Вәхитова Азияның һәм Себерҙең иң сибәр, һәләтле ҡыҙҙарының береһе тип танылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n16:22, 19 ноября 2019 Мәҙәниәт\nКрасноярскиҙа XIII «Азия-Себер» милләт-ара матурлыҡ һәм талант конкурсы уҙҙы. Быйыл финалда 10 милли мәҙәниәтте күрһәткән 12 һылыуҡай ҡатнашты.\nБашҡортостан Республикаһы исеменән конкурста Өфө дәүләт нефть техник университеты студенты Милена Вәхитова сығыш яһаны. Ул Азияның һәм Себерҙең иң сибәр һәм һәләтле 5 ҡыҙы иҫәбенә инде.\n«Быйыл конкурста Себерҙең төп халыҡтары ғына ҡатнашманы, – тип һөйләне Милена Вәхитова. – Ҡыҙҙар эвенки, хакас, тажик, азербайжан, монгол, татар, сыуаш, ҡаҙаҡ, бүрәт, яҡут, тыва мәҙәниәте менән таныштырҙы. Репетициялар аҙна буйына барҙы».\nКонкурс барышында ҡыҙҙар үҙҙәренең талантынан тыш, тамашасыларға хикәйәттәр һәм легендалар, милли кейемдәр аша туған халҡының мәҙәниәтен дә күрһәтте. Улар «Визитка. Милли кейем», «Милли талант», «Ҡатын-ҡыҙҙың барлыҡҡа килеүе тураһында кинәйәле хикәйә», «Ҡатын-ҡыҙ – үҙ халҡының хазинаһы» этаптарында һылыулыҡ һәм һәләтлелек буйынса ярышырға тейеш ине.\n«Ижади милли сығышта мин тамашасыларға яугир ҡыҙ бейеүен бейеп күрһәттем. Артабанғы этапта уларҙы «Урал батыр» эпосы, атап әйткәндә, Һомай исемле мифологик образ һәм уның легендалағы әһәмиәтле роле менән таныштырҙым. Конкурста республикабыҙҙа ныҡ баһаланған аҫыш таш образында сыҡтым, мин нефрит ташын һайланым», – тине ҡыҙ.\nЖюри конкурста ҡатнашыусыларҙы халҡыңдың мәҙәниәтен, йолаларын һәм тарихын белеү, туған телдә аралашыу, сәхнә мәҙәниәтен һәм йыр-бейеүгә маһирлыҡ кеүек критерийҙар буйынса баһаланы.\nТеги: сибәрлек конкурсы


Рөстәм Хәмитов Иглин районы Сыуаш-Ҡыбау ауылы мәктәбенең яңы спорт залында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Иглин районы Сыуаш-Ҡыбау ауылы мәктәбенең яңы спорт залында булды\n15:45, 4 сентября 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шаршамбы, 4 сентябрҙә, Иглин районы Сыуаш-Ҡыбау ауылы мәктәбенең яңы спорт залын ҡараны.\nТөҙөлөш эштәре ағымдағы йылдың майында башланған. Хәҙер Сыуаш-Ҡыбау ауылы мәктәбендә ике спорт залы бар. Береһендә биҙәү эштәре үткәрелгән, икенсеһе яңы төҙөлгән. Яңы зал ирекле көрәш менән шөғөлләнеү өсөн тәғәйенләнгән. Иглин районындағы балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең өлкән тренеры Николай Иванов һүҙҙәренсә, яңы бина заманса талаптарға тулыһынса яуап бирә. Унда сисенеп-кейенеү бүлмәләре, тренерҙар өсөн кабинеттар бар. Спорт залының дөйөм майҙаны 460 квадрат метр тәшкил итә, смета буйынса хаҡы – 23,8 миллион һум. Төҙөлөш эштәре һәм капиталь ремонт Башҡортостандың Социаль-маҡсатлы программалар фонды средстволары иҫәбенә үткәрелгән. Яңы бинаны ҡарап сыҡҡандан һуң, республика Президенты төҙөүселәрҙең эшенән ҡәнәғәт ҡалды.\n— Өс ай эсендә төҙөүселәр өр-яңы бина төҙөнө, — тине Рөстәм Хәмитов. – Республика кимәлендә объект бәләкәй булһа ла, балалар өсөн был алға табан ҙур аҙым булып тора. Капитал һалыуҙарҙы талап итмәгән спорт төрҙәрен үҫтерергә кәрәк. Тотонолған средстволар күләме ҙур түгел, ә тиҫтәләгән һәм йөҙләгән бала яҡшы шарттарҙа профессиональ тренерҙар менән шөғөлләнеү мөмкинлегенә эйә була.\nРәсәй Иркен көрәш федерацияһы тренеры, Пекинда үткән Олимпия уйындарының көмөш призеры Алена Карташева билдәләүенсә, заманса спорт залы балаларға даими тренировкалар үткәреп, яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшеү мөмкинлеген бирәсәк.\nШулай уҡ Рөстәм Хәмитов мәктәп бинаһын ҡараны, уҡытыусылар менән аралашты, мәктәптәрҙә берҙәм форма индереүгә балаларҙың һәм ата-әсәләрҙең мөнәсәбәте тураһында ҡыҙыҡһынды. Уҡытыусылар һүҙҙәренсә, совет осорондағы мәктәп кейемен (аҡ яғалар һәм алъяпҡыстар) хәтерләткән форма уҡыусыларға ла, уларҙың ата-әсәләренә лә оҡшаған.\n— Киләсәктә лә был йүнәлеште үҫтерәсәкбеҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Беренсе сирек дауамында беренсе һәм икенсе класс уҡыусыларын кейендереү өсөн бюджетта бер ни тиклем аҡса планлаштырылды.


Башҡортостанда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерлек дауам итә\nҒәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика гимназия-интернаты уҡыусылары менән Өфө кадеттар корпусында тәрбиәләнеүселәр парадта ҡатнашасаҡ.\nРуслан Хәсәншин музыка мәктәбендә уҡыусы ҡыҙҙарҙы барабан һуғырға өйрәтә. Тәү ҡарашҡа еңел генә һымаҡ күренһә лә, музыка ҡоралында уйнау үҙенсәлектәренә төшөнөү өсөн бер нисә йыл шөғөлләнергә кәрәк. Күнекмәләрҙең береһе - уҡыусылар барабан таяғын юғарыға сөйөп уны тотоп өлгөрөргә тейеш. Был таяҡтарҙы яҡшыраҡ тойомларға ярҙам итә.\nРуслан Хәсәншин, Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге музыка мәктәбенең барабансылар төркөмө етәксеһе: «Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге гимназия-интернатында уҡыусылар элек-электән парадтарҙы аса. Сара үҙе бер матур йолаға әйләнгән. Репетициялар бер ай элек башланды. Төркөмдә шөғөлләнеүсе ҡыҙҙарға дәрестәрен ҡалдырырға ла тура килгәне булды. Улар парадта лайыҡлы сығыш яһар өсөн тырыша».\nӘлегә оркестр тауышы ишетелмәһә лә, егеттәрҙең һәр аҙымы аныҡ, әллә ҡайҙан ишетелеп тора. Өфө кадет корпусында тәрбиәләнеүселәр парадҡа сығырға бөгөндән әҙер. Әйткәндәй, бында хәрби кейем кейгән ҡыҙҙар ҙа күп. Полина Аникеец үҙенең киләсәген дә хәрби хеҙмәт менән бәйләргә уйлай. Кадет корпусына уҡырға ингәненә бер ҙә үкенмәй.\nПолина Аникеец, Өфө кадеттар корпусы уҡыусыһы: «Кадет тормошо - ул хәрби мәктәп. Икенсе төрлө әйткәндә, һин үҙең теләгәнсә генә йәшәмәйһең, һине оло, тәжрибәле кешеләр тормош һабаҡтарына өйрәтә. Тәүҙә яҡындарым аптырай ине, ләкин хәҙер минең хәрби тормош алып барыуыма улар ҙа өйрәнде. Йырлайым, төрлө түңәрәктәргә йөрөйөм. Бик оҡшай».\n9 майҙа Өфө ҡала советы майҙанында кадет корпусында уҡыусы 200 кешенән торған рәттәгеләр, йәғни, парадта ҡатнашыусылар Рәсәй флагы менән Еңеү Байрағын тотоп үтәсәк. Был беҙҙең өсөн оло ғорурлыҡ, ти улар тулҡынланып...


Рухи күперҙәр » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Конкурстар » Рухи күперҙәр\n04.09.2010 Рухи күперҙәр\nГәүһәр Батталова ижад иткән фильмдар: «Мин үлмәнем, башҡорттарым!» Салауат батыр Юлай улының тормошона һәм ижадына арнала, «Тыуған яҡҡа ҡайтыу» Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тормошон һәм рухи юлын барлай, «Йөрәк» шағир Рәшит Назаровтың даһи асылын һәм бөйөклөгөн раҫлай. Автор өсөн ил яҙмышы – ир яҙмышы. Ир-азаматтар илде хәл иткес юлдарға сығара һәм заман упҡындары аша үткәрә.\nСалауат Юлаев, Әхмәтзәки Вәлиди, Рәшит Назаров... Был өсмөйөштә башҡорт рухының яҙмышы сағыла. Был өсмөйөштә – илаһи ауаздашлыҡ, бер-береһенә ялғанған күңел баҫҡыстары, заман дауылдары аша бер-береһенә ҡоршалған рухи күперҙәр...\nСалауат Юлаевтың яҙмышы тураһында Рогервик төрмәһе кенәгәһенә теркәлгән яҙма «Совет Башҡортостаны» гәзитендә баҫылған көндә бөтә башҡорт илен бер тойғо, бер шаңдау урап алды: «Юҡ, мин үлмәнем, мин тере, башҡорттар!» Был парадокс – батырҙың Балтик ярҙарынан быуаттар аша килеп еткән сәләме халҡының күңеленә зар булып түгел, йыр, оран булып ҡағылды, хәтер усағындағы ҡуҙҙары дөрләп китте. Бығауланып киткән батырының ҡайтыуын ике быуат тешен ҡыҫып көткән илде ниндәйҙер тылсымлы шатлыҡ солғаны: «Мин үлмәнем, мин ҡайтырмын, башҡорт иле!» Гүйә, илдә меңәрләгән Салауат тауыш бирҙе: «Мин тере, тере, тере!..»\nГәүһәр Батталованың фильмы «Мин үлмәнем, башҡорттарым!» тип атала. Әҫәр аша Салауат батырҙың шиғырҙары, йырҙары бөтә илгә тарала. Салауаттың Башҡортостан күңеленә күмелгән тауышы гөл булып шытып сыға, уның мәҙәни, әҙәби офоҡтарын киңәйтә... Халыҡ хәтерендә йәшәгән Салауат – илдә иң көслө баһадир, рух ҡаһарманы. Батырҙың образын башҡарыусы Эльбрус Ниғмәтуллин – «Донъяла иң көслө кеше» титулын алған егет, бөгөнгө башҡорт бәһлеүәне. Уның мөһабәт һыны, аҡыллы ҡарашы, сабыр хәрәкәттәре батырҙың бөркөт саңҡыуындай ялҡынлы шиғыр юлдарын бөгөнгө Башҡортостан тәбиғәтенә, Уралтау буйҙарына тарата, ҡайтара, һеңдерә төҫлө...\nСалауат образы Эльбрус Ниғмәтуллинға – башҡорт егете данын күтәргән замандашыбыҙға – бик йәтеш тура килә. Сөнки Хоҙай биргән һәләтен үҫтереп, донъя батыры булып танылыу – ул үҙе салауатлыҡ, үҙе батырлыҡ. Фильм авторы башҡорт егеттәрен үҙ тәбиғи һәләтен асырға, маҡсаттарына ирешеп йәшәргә өндәй, илен-халҡын ҙурлап һәм күтәреп йәшәргә саҡыра. Йәштәрҙе теремек, йүнсел, илһөйәр рухлы булып йәшәргә әйҙәгән фильм – Салауат рухлы, ауазлы әҫәр.\nГәүһәр Батталованың икенсе эше Әхмәтзәки Вәлидигә бағышлана. Арҙаҡлы юлбашсыбыҙ һәм ғалимыбыҙ ҡалдырған рухи күпер заман дауылдарында сыныға. Ил улдарының юлын быуған, йәнен ҡыйған тоталитар режим үҙенең ҡорбандарына мәкерле ярлыҡтар тағып, ялған мөһөрҙәр баҫып ҡалдырған. Уларҙың исемен ишетеү менән һырт йөндәрен ҡабартып, нәфрәт төкөрөктәрен сәсеүселәр әле лә осрай. Манҡортлоҡ менән ағыуланған ҡәүемдең күңел күҙе лә һуҡырая. Әммә үҙ асылынан, рухынан тайпылмаған халыҡтың күңеле һиҙгер – ул иле өсөн янып йәшәгән һәр йөрәктең ялҡынын тоя, иле өсөн башын һалған һәр батырҙың йәнен үҙ йәненә яҡын ҡуя.\nӘхмәтзәки Вәлиди – егерменсе быуат башындағы башҡорт милли хәрәкәте юлбашсыларының береһе, Төркиәлә эмиграцияла оло ғалим булып танылған белем эйәһе. Уның сит илдәге тормошо тыуған Башҡортостанына арналған, тыуған Уралына уҡталған. Арҙаҡлы башҡорттоң «Тыуған яҡҡа ҡайтыу» хыялы телеэкран аша Гәүһәр Батталованың фильмдар теҙмәһендә тормошҡа аша төҫлө. Был хыялдың төпкөлөндә ятҡан бер мөғжизә хаҡында «Янсыҡ» әҫәрендә бәйән ителә. Зәки Вәлиди ҡатыны Нәфисәне ил сиге аша алып сыға алмай, йөрәгенә ҡан һауып, Төркостан сүллегендә ҡалдырып китергә мәжбүр. Сабыйын юғалтҡан, ирен билдәһеҙлеккә оҙатҡан башҡорт ҡатыны, ҡомға һеңгән һыу тамсыһылай, тормош төпкөлөнә бата... Вәлидиҙең яҙмыш океаны буйлап бата-ҡалҡа йөҙөп киткән яңғыҙ елкәненә «Хәйерле юл» тигән һүҙҙәр яҙылған. Нәфисәһенең һуңғы бүләген – ошо илаһи һүҙҙәр сигелгән янсыҡты ҡуйынына тығып, бер Хоҙайға өмөтләнеп юлға сыға ул. Хоҙай уға башҡорттоң һынмаҫ рухын, эшһөйәрлек, аҡыл, зиһен бирә. Янсыҡҡа сигелгән «Хәйерле юл» менән ул һәр таңын ҡаршылай, һәр эшен башлай. Телевизион фильм авторы ҡатмарлы юлдар үткән оло яҙмыштың төп доғаһын – мөхәббәт, тоғролоҡ һәм өмөт менән яҙылған «Хәйерле юл» фатихаһын бөгөнгө көнгә, бөгөнгө тамашасыға еткерә. Гәүһәр Батталова Әхмәтзәки Вәлидиҙең төҫө, вариҫы, дауамы булған балалары Иҫәнбикә менән Сүбидәй Туғандар, уҡыусылары һәм арҡадаштары менән әңгәмә-хәтирәләр аша ғалимдың «Хәйерле юл» буйлап «Тыуған яҡҡа ҡайтыу» сәфәрен бойомға ашыра.\nИле өсөн рухи күпер булып йәшәгән, көрәшкән, ижад иткән шәхестәребеҙҙең береһе егерменсе быуат аҙағында башҡорт шиғриәтен Шәреҡ көмбәҙендә балҡытҡан Рәшит Назаров булды. Гәүһәр Батталова ижад иткән «Йөрәк» телевизион ҡиссаһы – йөрәген йондоҙ итеп йыһан түренә сөйгән ғорур шағирға бер мәҙхиә. Ул – халҡының улы: һәр килгән ҡәүемгә ерен биргән, йырын бүлгән, телен телгән ябай, бер ҡатлы, әммә саф күңелле башҡорттоң йөрәге лә күккә ынтылған шағир йөрәге булып ҡала – «...тик ул инде бейегерәк!..»\nРәшит Назаровтың яҙмышы – халҡының һөйөнөсө лә, көйөнөсө лә. Елеп барған ҡанатлы толпар кинәт туҡтаны, йөрәк ярғыс итеп кешнәп ергә ауҙы. Уны яман күҙҙәрҙән ышыҡларлыҡ аҡ сатырҙар ҡора алмауыбыҙ үкенесле. Әммә шағир-толпар йәшенгән ҡыуышҡа юл асыҡ ине. Уның һыҙылып янған йөрәгенә ил-йорттан сәләм-хәбәр ташыусылар булды. «Йөрәк» телефильмында Рәшит Назаров телгә килә, үҙен йыһанға олғаштырған илаһи шиғырҙары аша иле менән һөйләшә, халҡының рухи күпере өҫтөндә йөрәк-йондоҙон элеп ҡуя.\nСалауат Юлаев, Зәки Вәлиди, Рәшит Назаров ҡойған рухи күперҙәрҙе – быуаттан-быуатҡа олғашҡан ил юлын һәм ир юлын һүрәтләгән телефильмдарҙы ижад иткән талантлы тележурналист Гәүһәр Батталованың был мөҡәддәс бурысты уңышлы атҡарыуы оло маҡтауға лайыҡ.\nҺуңғы йылдарҙа Башҡортостан телевидениеһы экранына сыҡҡан телефильмдар араһында бигерәк тә тарихи-документаль һәм нәфис-документаль жанрҙағылары үҫеште. Архив материалдарынан бер ни тиклем кәртә алынып, ысынбарлыҡта булған хәл-ваҡиғаларҙы һөйләргә мөмкинлек асылып, илдә башҡорт тарихына ҡарата ирекле идеологик атмосфера булып алған алтын дәүерҙең емештәре халыҡҡа бик танһыҡ. Тарихты һәр яҡлап өйрәнеү һәм күрһәтеү мөмкинлеге – ысын ватансылдар өсөн бик бәрәкәтле ижад осоро. Тарих – көҙгө. Тарих үҙ биттәрен асҡан һайын, кеше, көҙгөгә ҡарағандай, үҙ-үҙенә ситтән ҡарай һәм халҡының бөйөк үткәненә, арҙаҡлы шәхестәренә, һәләтле халыҡ ижадына һоҡлана. Иң мөһиме – милләтенең юғары рухы, саф күңеле, илһөйәр булмышы үҙгәрешһеҙ ҡалыуын күрә.\nБашҡортостан телевидениеһының алтын фондына ингән яңы осор фильмдары араһында Гәүһәр Батталованың сценарийы буйынса төшөрөлгән бер нисә телевизион ҡисса халыҡҡа үҙ тарихын һәм рухи күперҙәрен барларға форсат асҡан профессиональ журналистик хеҙмәт өлгөһө булып тора.\nБашҡортостан телевидениеһы комментаторы.


31 май — Башҡорт Википедияһы\n(31 мая битенән йүнәлтелде)\n31 май Викимилектә\n31 май — григориан стиле буйынса йылдың 151-се (кәбисә йылында 152-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 214 көн ҡала.\nБөтә донъя тәмәке тартмау көнө.\nҠаҙағстан: Сәйәси репрессиялар һәм аслыҡ ҡорбандарын иҫкә алыу көнө.\nКАР: Республика көнө.\nТөркмәнстан: Төрөкмән келәме көнө.\nРәсәй: Химиктар көнө.\nРәсәй: Рәсәй адвокатураһы көнө.\n1221: Калка йылғаһы буйындағы алышта ҡыпсаҡтарҙың рус кенәздәренең берләшкән коалицияһы Джэбэ һәм Сүбәҙәй етәкселегендәге монгол ғәскәре тарафынан тар-мар ителә.\n1991: Өфөлә төрки телле театрҙарҙәң 1-се «Туғанлыҡ» фестивале асыла.\nРемезов Николай Владимирович (1855—14.11.1915), Рәсәй империяһының дәүләт чиновнигы, яҙыусы, публицист. 1873 йылдан Өфө губернаһының крәҫтиән эштәре буйынса присутствиеһында ер үлсәүсе, 1880—1881 йылдарҙа М. Е. Ковалевский етәкселегендәге Өфө губерна ревизияһын үткәреүҙә ҡатнашыусы. «Очерки из жизни дикой Башкирии»; 1—3-сө китап; 1887—1900), «Землевладение в Уфимской губернии. Краткий исторический обзор образования, дробления и распределения в ней поземельной собственности»; 1889) хеҙмәттәре авторы. Сығышы менән Ҡазан ҡалаһынан.\nСолтанаев Хәмит Рахман улы (1900—26.04.1994), ғалим-зоотехник, юғары мәктәп эшмәкәре. 1935—1974 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1945 йылға тиклем, 1948—1951 һәм 1959—1971 йылдарҙа — ауыл хужалығы малдарын үрсетеү кафедраһы мөдире, 1945—1948 һәм 1951—1959 йылдарҙа — институт директорының уҡыу-уҡытыу һәм фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1940). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1960). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1944). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы Ниғмәтулла ауылынан.\nВолкова Маргарита Андреевна (1930—2.03.2009), инженер-технолог, хужалыҡ эшмәкәре. 1953 йылдан «Салауатнефтеоргсинтез» производство берекмәһенең яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1960 йылдан — смена начальнигы, 1961 йылдан — өлкән инженер-технолог, 1963 йылдан — цех начальнигы урынбаҫары, 1974—1985 йылдарҙа — бүлек начальнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы (1979). СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1983). Сығышы менән хәҙерге Ҡурған өлкәһе Шадрин районы Неонилинский ауылынан.\nПанов Павел Александрович (1950), рәссам. 1977—2012 йылдарҙа хәҙерге «Башҡортостан» телерадиокомпанияһының биҙәүсе рәссамы, телевидениеның рәссам-ҡуйыусыһы һәм баш рәссамы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nГерасимова Лариса Павловна (1960), ғалим-стоматолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1983 йылдан Республика балалар клиник дауаханаһының, 1999 йылдан Республика стоматология поликлиникаһының бүлек мөдире; 2000 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003 йылдан терапевтик стоматология кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2001 йылдан Өфөләге «Дентал Студия» стоматология клиникаһы директоры. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (2010). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2009). Сығышы менән хәҙерге Брянск өлкәһенең ҡала тибындағы Локоть ҡасабаһынан.\nДанилко Елена Сергеевна (1970), ғалим-тарихсы. Тарих фәндәре докторы (2007). 2002 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһының Мәскәүҙәге Н. Н. Миклухо-Маклай исемендәге Этнология һәм антропология институты хеҙмәткәре, 2007 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр, 2008 йылдан — этнографик ғилми белем биреү үҙәге мөдире.\nТереғолов Ғиниәтулла Ниғмәтулла улы (1891—4.04.1984), ғалим-терапевт, курортолог, юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының 4-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Медицина фәндәре докторы (1940), профессор (1941). СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1945), РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1957), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1944). Ленин (1953), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1949) һәм «Почёт Билдәһе» (1944) ордендары кавалеры.\nТимер Йосопов (1938—16.03.2016), Башҡортостандың халыҡ шағиры (2003), Башҡорт АССР-ының (1988) һәм Рәсәй Федерацияһының (1999) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1998).\nКилдеғошов Хәлис Миңләхәт улы (1958), «Аҡбуҙат» ипподромының баш ветеринар табибы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2012).\nДенис Куляш (1983), хоккейсы, Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры. 2016—2017 йылдар миҙгелендә «Салауат Юлаев» хоккей командаһы уйынсыһы.\nКучин Александр Васильевич (1949), ғалим-химик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1971—1995 йылдарҙа хәҙерге Башҡортостан Фәндәр академияһының Химия институты ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1990 йылдан — химия бүлеге мөдире. Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2000), химия фәндәре докторы (1989), профессор (1997). А. Н. Несмеянов исемендәге премия (1999), Коми Республикаһы Хөкүмәтенең П. А. Сорокин исемендәге (2006) премияһы лауреаты. 2‑се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (1999) һәм Дуҫлыҡ (2010) ордендары кавалеры. Сығышы менән Баҡы ҡалаһынан.\nДеркач Василий Павлович (1954–4.01.2006), тренер. Шайбалы хоккей буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1991). 1979—1995 йылдарҙа олимпия резервының «Салауат Юлаев» балалар-үҫмерҙәр махсус спорт мәктәбе тренеры. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nДубовицкая Татьяна Дмитриевна (05.1959), ғалим-психолог. 1983 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты, артабан академияһы һәм Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2005—2008 йылдарҙа һәм 2011 йылдан — кафедра мөдире. Психология фәндәре докторы (2005). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2009). Сығышы менән Белгород өлкәһенең Губкин ҡалаһынан.\n► 31 майҙа тыуғандар\n1845: Юлия Жемайте (төп исеме Юлия Бенюшявичюте-Жимантене), Литва яҙыусыһы.\n1948: Светлана Алексиевич, СССР һәм Беларусь яҙыусыһы. Нобель премияһы лауреаты (2015).\n► 31 майҙа вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=31_май&oldid=950986 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:57 30 май 2020 үҙгәртелгән.


Өлфәт Мостафин сираттағы «Инвест сәғәт» үткәрҙе\n24 октябрҙә Өфө ҡалаһы Хакимиәтендә Ведомство-ара комиссияның «Инвест сәғәт» форматындағы сираттағы ултырышы үтте. Уны Өлфәт Мостафин үткәрҙе.\nУлтырышта республика министрлыҡтары, дәүләт комитеттары вәкилдәре һәм Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте структур подразделениелары етәкселәре һәм ҡала советы депутаттары ҡатнашты.\nУлтырышта ҡатнашыусылар Дим биҫтәһендә хәҙерге ваҡытта йәмәғәт туҡланыуы өсөн эшләп килгән бинаның сауҙа-күңел асыу үҙәге реконструкция проектын ҡараны. Проект буйынса был үҙәктә балалар үҫеше өсөн тейешле шарттар иҫәпкә алынған.\nПроект менән ООО «Йәйғор» директоры Рафаэль Ғалимханов таныштырҙы. Уның һүҙҙәре буйынса, ике ҡатлы бинаның беренсе ҡатында сауҙа үҙәге урынлашһа, икенсе ҡатында – балалар өсөн күңел асыу залын ойоштороу планлаштырылған. Проект тулыһынса инвесторҙар иҫәбенән финансланасаҡ һәм өҫтәмә 20 эш урындарын булдыра тип көтөлә.\nУлтырышта ҡатнашыусылар инвестиция проекты буйынса фекер алышты. Яҡын йылдарҙа «Дим» ял һәм мәҙәниәт паркын реконструкциялау планлаштырылған. 2020 йылда парктың реконструкция проекты документацияһы өҫтәндә эш башлау күҙҙалана. Ошоноң менән бәйле, яңы бина парктың берҙәм концепцияһына нигеҙләнергә тейеш.\n- Проект биҫтәлә йәшәүселәр өсөн уңайлы мөхит тыуҙырырға тейеш, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Өлфәт Мостафин.\nУлтырыш аҙағында Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте башлығы Өлфәт Мостафин проектың Дим биҫтәһендә йәшәүселәр өсөн әһәмиәтлеген һәм мөһимлеген айырым билдәләп үтте.\nӨфөлә хәстәрлек һәм ҡурсалау буйынса вәкәләттәрҙе тормошҡа ашырыу өлкәһендәге төп мәсьәләләр тикшерелде


Благовещен районында янғындан зыян күреүселәр ярҙамға мохтаж | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБлаговещен районында янғындан зыян күреүселәр ярҙамға мохтаж\n16 июня 2016 — 15:40\nКисә Старонадеждино ауылында бер юлы биш йорт янып көлгә әйләнгән. Өс ғаилә, шул иҫәптән күп балалы Первушиндар урамда ҡалған. Йорттарынан тороп ҡалған көлгә Ольга Викторовна тыныс ҡына ҡарай алмай. Кисә генә сусҡаларын ҡарап йөрөгән хужабикә, бөгөн йорт хайуандары менән бергә янып бөткән ҡура күмере өҫтөндә йәш түгә. Табаковтарҙың өйө йыраҡтан күренеп, балҡып торған. Иң яҡшы йорт конкурсында еңгән йорттоң биҙәктәрен ҡарарға хатта күрше ауылдарҙан килгәндәр. Янғын күрше Первушиндарҙа башлана. Күп балалы әсә әйтеүенсә, ул көндө өлкән улы мунса янында булашып йөрөгән, ут тап шунан сыҡҡан да инде. Йорттарға ут бер-бер артлы тоҡанған. Янғын һүндереүселәр килгәнсе ҡыҙыл әтәс өсөнсө өйгә ҡабынған. Бишенсеһенә күскәндә генә янғынды тутҡатҡандар. Унда даими йәшәүселәр булмаған. Биш йорт тулыһынса янып бөткән. Урамда ҡалған өс ғаилә мәрхәмәтле кешеләрҙең ярҙамына мохтаж. Өлкәндәргә һәм йәш ярымдан 18 йәшкә тиклемге балаларға кейемдәр кәрәк. Һауыт-һаба, көнкүреш кәрәк-яраҡтарын Өфөлә Шота Руставелли урамы, 29 йорт, 47 фатирға алып барырға мөмкин. Әлегә йортһоҙ ҡалған хужалар зыян күләмен иҫәпләргә страховка агенттарын көтә. Биш йорттоң икеһе генә страховкаланған булған.


ҒАИЛӘ БАЛАЛАР БАҠСАҺЫ―КҮП БАЛАЛЫ ӘСӘНЕҢ ЭШ УРЫНЫ\nРәсәй Президенты Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа үҙенең йыллыҡ Мѳрәжәғәтнамәһендә балалар баҡсаларында урындар етешмәү мәсьәләһен хәл итергә саҡырҙы. Дәүләт башлығы әйтеүенсә, бѳтә ил буйынса 1 млн 684 бала баҡсаға сиратта тора. Был проблема беҙҙең республика ѳсѳн дә кѳнүҙәк. Беҙҙә бѳгѳн 50 меңгә яҡын кескәй кеше балалар баҡсаһында урын кѳтә. Мәсьәләне хәл итеү ѳсѳн 2014 йылда республика бюджетынан 2,5 миллиард һум самаһы аҡса бүлергә планлаштыралар.\nБалалар баҡсаларында урын етмәй проблемаһын республика Президенты Рѳстәм Хәмитов та даими иғтибар үҙәгендә тота. Дѳйѳм алғанда, яҡындағы ѳс йылда Башҡортостанда мәктәпкәсә учреждениелар тѳҙѳүгә һәм реконструкциялауға 9 млрд һум самаһы аҡса бүлеү планлаштырыла.\nБыл проблема, әлбиттә, Сибай ҡалаһын да урап үтмәй. Беҙҙә 2357 бала баҡсаға сираты етеүен кѳтә. Ошоларҙан сығып, һәр әсә балаһын урынлаштырыуҙы үҙенсә хәл итергә тырыша. Кемдәрҙер бала ҡараусы яллай, икенселәр ѳләсәйҙәрен эшкә егә, ә ѳсѳнсѳләр, мәҫәлән, беҙҙең геройыбыҙ Зѳлфиә Хәтип ҡыҙы Маннапова кеүектәр, ғаилә балалар баҡсаһы асып ебәрә.\n2010 йылда ѳсѳнсѳ улы тыуғас та Зѳлфиә «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһына сиратҡа яҙыла һәм һағайып та, аптырап та эшкә сығыу мәлен кѳтә башлай. Баланы Алтын ҡасабаһынан ҡалаға йѳрѳтѳргә кәрәк, уҡытыусының бѳтмәҫ мәшәҡәттәре, ѳлкән балалар, йорт, хужалыҡ... Шулай уйланып йѳрѳгәндә, «Баҙлауыҡ»тың ул саҡтағы мѳдире Нәйлә Әфтәх ҡыҙы Гәрәева ғаилә балалар баҡсаһы асыу мѳмкинлеге хаҡында мәғлүмәт бирә. Идея менән ҡыҙығып киткән ҡатын Интернет аша был ѳлкәләге башҡа яңылыҡтар менән таныша ла, ҡала мәғариф бүлеге белгестәре менән кәңәшләшеп, етәкселәрҙән рѳхсәт ала. Хәл ителгәс, махсус комиссия Маннаповтарҙың йортон килеп тикшерә. Ғаиләнең Алтында ике ҡатлы яңы ѳй бѳтѳрѳп ингән генә мәле. Тикшереүселәр тейеш булған талаптарҙы башҡарыуға тағы ла бер ай ваҡыт бирә һәм күп тә үтмәй ғаилә балалар баҡсаһы кескәйҙәрҙе ҡабул итергә әҙер була.\nБѳгѳн Зѳлфиә Хәтип ҡыҙының ғаилә балалар баҡсаһында ике йәш ярымдан ѳс йәш ярымғаса ѳс бала тәрбиәләнә. Баҡса «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһының ѳй тѳркѳмѳ булып иҫәпләнә. Эш кѳнѳ бында иртәнге һигеҙҙән, башҡа баҡсаларҙағы кеүек үк, зарядка яһауҙан башлана һәм ашау, уҡыу, уйындар, күнекмәләр, саф һауала йѳрѳү, йоҡо сәғәте, музыка, спорт дәрестәре һ.б. менән байытылып, киске алтығаса дауам итә. Әсәй кеше бында тәрбиәсе лә, ашнаҡсы ла, социаль педагог та, педагог-психолог та, музыкант та, физик тәрбиәсе лә, логопед та, кәрәк саҡта шәфҡәт туташы ла булып хеҙмәт итә. Кѳн оҙоно ѳс бала араһында орсоҡ кеүек ѳйрѳлѳүенең ыңғай яҡтары ла етерлек, әлбиттә. Беренсенән, үҙеңдең балаң ҡараулы була. Күп балалы әсәләр ѳсѳн был бигерәк тә уңайлы. Ғаилә балалар баҡсаларында ѳс йәки биш баланың да бер ғаиләнеке булған осраҡтар ҙа байтаҡ. Икенсенән, эш хаҡы алаһың. Балалар баҡсаһында эшләгән тәрбиәселәр кеүек үк тулы хеҙмәт кѳнѳ иҫәпләнә. Ѳсѳнсѳнән, педагогик стаж бара.\nБайрамдарҙы, тѳрлѳ мәҙәни сараларҙы ғаилә баҡсаһы балалары «Баҙлауыҡ» тәрбиәләнеүселәре менән бергә үткәрә. «Мѳдиребеҙ Альбина Риф ҡыҙы һәм методистар, психологтар, шулай уҡ башҡа тәжрибәле тәрбиәселәр һәр яҡтан ярҙам итеп тора. Дѳйѳм баҡса Уставы менән эшләйбеҙ һәм йәшәйбеҙ»,—тип һѳйләй Зѳлфиә Хәтип ҡыҙы.\nҒаилә баҡсаһына балаларын алып килергә теләүселәр һаны кѳндән-кѳн арта ғына икән. Зѳлфиә Хәтип ҡыҙы әйтеүенсә, ундайҙар әленән-әле шылтыратып йәки килеп китә, сабыйҙарын ҡабул итеүҙе үтенә. Әммә тѳркѳмдѳң әлегә яңы бала ҡабул итеү мѳмкинлеге сикле. Һәр балаға тейешле биләмә, ашау, уйнау, йоҡлау урындары булыуы шарт.\nЗѳлфиә Маннапованың был алымы педагогик белеме булған күп балалы әсәләргә үрнәк булып торорлоҡтор. Эҙләнеүсән тырыш ханым балаһына ла, үҙенә уңайлы урын тапҡан һәм тағы ла ике балаға—баҡсаға, уларҙың ата-әсәләренә тыныс күңел менән эшкә йѳрѳү мѳмкинлеге биргән. Был йүнәлеш беҙҙең ҡалала яңы башланғыс ала ғына, яҡын киләсәктә ул күп балалы әсәләр тарафынан уңышлы ҡулланылыр, тип ышанабыҙ.\nЗѳлфиә Хәтип ҡыҙы тәрбиәләнеүселәре менән.


Илдар Ниғәмәтйәнов – эшҡыуарҙар йыйылышында ҡатнашыусы\nҠазанда Рәсәй Федерацияһы төбәктәре һәм Татарстан Республикаһы татар ауылдары эшҡыуарҙарының VII Бөтә Рәсәй йыйылышы үтте. Унда Рәсәй Федерацияһының 41 төбәгенән 750 бәләкәй бизнес, фермер хужалыҡтары һәм ихаталары вәкиле, шул иҫәптән Башҡортостан Республикаһынан 70 эшҡыуар ҡатнашты. Улар араһында беҙҙең район вәкиле – “Аҡтау” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Илдар Ниғәмәтйәнов та бар ине.\nФорумдың беренсе көнөндә Бөтә Рәсәй татар ауылдары эшҡыуарҙары йыйылышы делегаттары Татарстандың Фәндәр академияһында дискуссия майҙансыҡтарына йомғаҡтар яһаны. Ауылдарҙа социаль-иҡтисади нигеҙҙәр булдырыуҙа ауыл хужалығы етештереүселәренең роле тураһында күп һөйләнеләр.\nVII Бөтә Рәсәй йыйылышы программаһы проектына түбәндәге дискуссия майҙансыҡтары: шәхси ярҙамсы хужалыҡтар, ғаилә фермалары, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары, умартасылыҡ, эшкәртеү һәм әҙер продукцияны һатыу индерелгәйне.\nЙыйылыш программаһына ярашлы унда ҡатнашыусылар Татарстан Республикаһының Әлкә муниципаль районында булды. Бында улар татар ауылын комплекслы үҫтереү практикаһы менән танышты һәм ауыл хужалығы өлкәһендә эшләү тәжрибәһе менән уртаҡлашты, шулай уҡ эшлекле бәйләнештәрҙе яйға һалыу мөмкинлеге алды.\nЙыйылыштың пленар ултырышында Татарстан Республикаһы Башлығы Рөстәм Миңлеханов ҡатнашты. Ҡатнашыусылар өсөн Рәсәй Федерацияһы төбәктәренән хәләл продукцияһы һәм халыҡ кәсептәре тауарҙарының күргәҙмә-йәрминкәһе ойошторолғайны.\nМәҙәни программа ла ҡаралғайны. Эшҡыуарҙар “Үҙем йырлайым, үҙем уйнайым” III Бөтә Рәсәй татар йырын башҡарыусы йырсылар конкурсының гала-концертында булды.


"Йәншишмә"һеҙ – донъя йәмһеҙ!\nҺуңғы ваҡытта гәзит, журналдарға яҙылыу йылдан-йыл һүлпәнәйә барған кеүек. Быға баҫмаларҙың хаҡтары юғары, һәр өйҙә тиерлек интернет булыуы ла сәбәпселер инде. Ә уйлап ҡараһаң, бынан бер нисә йыл элек кенә гәзиттәр төп мәғлүмәт сығанағы булып тора ине. Уҡыусыларыбыҙҙан йыш ҡына: «Почта килгәнен түҙемһеҙләнеп көтөп алабыҙ, гәзит битендә баҫылған һәр мәҡәләне ҡалдырмай уҡып сығабыҙ», – тигән хаттар алдыҡ. Хәҙер яңылыҡтарҙы телевизорҙан, интернеттан ғына беләләр. Шулай ҙа гәзит-журналдарҙы ҡулға тотоп уҡыуға етмәй инде ул.\nӘ беҙ, редакция хеҙмәткәрҙәре, уның йөкмәткеһен нисек тә ҡыҙыҡлыраҡ, уҡымлыраҡ итергә, һеҙҙең бөтә теләктәрегеҙҙе күҙ уңында тоторға тырышабыҙ.\nӘле 2019 йылдың тәүге ярты йыллығына матбуғат баҫмаларына яҙылыу бара. Әйҙәгеҙ, ситтә тороп ҡалмайыҡ. Һәр синыф берәр генә дана «Йәншишмә»гә яҙылһа ла, балалар өсөн башҡортса сыҡҡан берҙән-бер гәзиттең тиражын арттырырға ярҙам итер инегеҙ.\n«Йәншишмә»гә яҙылғандар араһында быйыл да матур-матур бүләктәр уйнатасаҡбыҙ. Гәзитле лә, бүләкле лә булғығыҙ килһә, тиҙерәк почта бүлексәләренә ашығығыҙ.\n«Йәншишмә»гә ярты йылға яҙылыу хаҡы – 490 һум 44 тин. Индексы – П 2765.\nБер йылға яҙылыу хаҡы – 894 һум 29 тин. Индексы – П3371.


Бар күңелен биреп эшләй\n26 Март 2018, 18:23\nДонъяла иҫ киткес талант эйәләре була, уларҙың ижады үҙе бер серле мөғжизә. Шундай ғәжәйеп кешеләрҙең береһе – Зөлфиә Фәйзрахман ҡыҙы Ғарифуллина.\nЗ. Ғарифуллина уҡыусылары менән.\nЗ. Ғарифуллина районыбыҙҙың гүзәл тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан Мөслим ауылында тыуған. Урта мәктәпте тамамлағас, Өфөлә 2-се һанлы педагогия училищеһының художестволы графика факультетында ғилем ала. Хеҙмәт юлын йүнәлтмә буйынса Дыуан районы Мәсәғүт ауылының урта мәктәбенда һынлы сәнғәт һәм һыҙма фәне уҡытыу-сыһы булып башлай. Ике йылдан һуң туған мәктәбенә эшкә ҡайта. Бында, төп эшенә өҫтәп, Пионерҙар һәм уҡыусылар йортонан өҫтәмә белем биреү педагогы вазифаһын – “Йәш рәссам” ойошмаһын етәкләй. Зөлфиә Фәйзрахман ҡыҙы бына инде 36 йыл дауамында көсөн дә, һәләтен дә йәлләмәй йәш быуынға белем һәм тәрбиә бирә.\nТәрбиә нескәлектәрен һәйбәт белгәнгә лә эшенән ҙур ҡыуаныс ала. Ғүмере буйы йәмәғәтселек эштәрендә, райондын спорт сараларында әүҙем ҡатнаша. Тормош иптәше Фәнил Рафаҡый улы менән үҙҙәре кеүек уңған, миһырбанлы балалары Рудик менән Ридаға юғары белем алырға ярҙам итә.\n– Мин үҙемдең рухи донъям менән килешеп йәшәргә өйрәнгәнмен. Күңел тыныслығын һаҡлар өсөн башҡарған бөтә эштәрең дә сифатлы булырға тейеш, – ти Зөлфиә Фәйзрахман ҡыҙы. Уны үҙ вазифаһын оҫта алып барған педагог булғаны өсөн генә түгел, ә күркәм холҡо өсөн дә хөрмәт итәләр. Эшендә коллегаларына, уҡыусыларға ул берҙәй яғымлы һәм яҡын.\nЗөлфиә Фәйзрахман ҡыҙы белемен камиллаштырыу өҫтөндә даими эшләүсе, һәр ваҡыт яңылыҡҡа ынтылыусы, һәләтле, сабыр, ябай компетентлы педагог. Эҙләнеүсән, ижади уҡытыусының уҡыусылары ла һынлы сәнғәт серҙәрен ихлас өйрәнә.\nҺынлы сәнғәт, һыҙма буйынса олимпиадаларҙа З. Ғарифуллинаның уҡыусылары гел призлы урындар яулап тора. Рәсем буйынса районда еңеп сығып, республика олимпиадаһында ҡатнашыу бәхетенә ирешә.\n“Янғынды ҡыйыуҙар ғына еңә” исемле макеты менән республикала 1-се урынға сығып, Мәскәүгә йүнәлтелде һәм унда ҙур баһаға лайыҡ булды. Уҡыусылары “Башҡортостан мәҙәниәте – Артекта” исемле һүрәттәр бәйгеһендә ҡатнаша. Эштәре Өфөлә иң яҡшыһы тип табыла һәм Ҡырымға ебәрелә. Һөҙөмтәлә өс уҡыусыһы еңеүсе дипломдары менән бүләкләнә.\nЗөлфиә Фәйзрахман ҡыҙы мәктәптә уҙғарылған район семинарҙарын да мауыҡтыр-ғыс уҙғара, асыҡ дәрестәр, оҫталыҡ сәғәттәре үткәрә.\nТырыш хеҙмәте уны халыҡ алдында күтәрә лә, маҡтаулы ла итә. Бөгөн, үҙе уҡытҡан фәнде яратып, шуға бәйле һөнәр һайлаған уҡыусылары менән хаҡлы рәүештә ғорурлана. З. Ғарифуллинанан төплө белем, күркәм тәрбиә алған күпме бала юғары уҡыу йорттарында һынауҙарҙы уңышлы тотоп, тормошта лайыҡлы урындарын тапты. Остаз илебеҙҙең төрлө мөйөштәрендә йәшәүсе элекке уҡыусылары менән һаман да хәбәрләшеп тора.\nПионерҙар һәм уҡыусылар йортоноң\nөҫтәмә белем биреү педагогы.


Өфөлә ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре юлдарҙа бурыслыларҙы асыҡлай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:44, 19 ноября 2020 Йәмғиәт\nӨфөлә ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре юлдарҙа бурыслыларҙы асыҡлай Фото: Ксения Калинина\nӨфөлә «Бурыслы» иҫкәртеү операцияһы башланды, уның төп маҡсаты – штраф түләмәүселәрҙе асыҡлау һәм яуаплылыҡҡа тарттырыу. Был хаҡта баш ҡаланың Дәүләт автоинспекцияһынан хәбәр иттеләр.\nЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре бөтә водителдәрҙе бурысы булыу-булмауға тикшерә.\nТүләнмәгән штраф тураһында мәғлүмәтте ЮХХДИ рәсми сайтында йәки дәүләт хеҙмәттәре сайтында алырға була.\nТеги: ЮХХДИ-һы, бурыслылар


Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан» дәүләт концерт залында урынлашҡан 109-сы һайлау участкаһында тауыш бирҙе\nБашҡортостан башлығы «Уңайлы ҡала мөхитен формалаштырыу» буйынса рейтинг тауыш биреүендә лә ҡатнашты. Непейцев дедропаркы өсөн тауыш бирҙем, сөнки бөгөн кешеләргә күркәм ял итеү урындары кәрәк, тине Рөстәм Хәмитов.\nРеспубликала ике мең ярымдан ашыу медицина хеҙмәткәре эш урынында ил президентын һайлауҙа ҡатнаша\n29 дауаханала һайлау участкалары булдырылған, улар ҙа киске сәғәт һигеҙгә тиклем эшләй. Аҡ халатлыларҙан тыш, стационар дауалауҙағы пациенттар ҙа тауыш биреү мөмкинлегенә эйә. Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министрлығынынан хәбәр итеүҙәренсә, сәләмәтлеге буйынса участкаға барып, тауыш бирә алмаусылар өсөн дә уңайлыҡтар булдырылған.\nҺайлау барышында сит илдән килгән күҙәтеүселәр ҙә эшләй\nҺайлау участкаларында Финляндия, Швеция һәм Мексиканан килгән күҙәтеүселәр ҙә бар. Европалағы хәүефһеҙлек һәм хеҙмәттәшлек буйынса ойошма ағзалары Башҡорт дәүләт университетында урынлашҡан һайлау участкаларында ла булды. 103-сө һайлау участкаһында ике меңдән ашыу кеше теркәлгән. Йәштәр әүҙемлек күрһәтә. Өлкәндәргә һәм балаларға һайлау комиссияһы ағзалары бүләктәр - төрлө тәмлекәстәр һәм паспорт тышлығы тапшыра. Мөһим кампанияла ҡатнашыусылар концерт та ҡараны. Улар алдында сәхнә йондоҙҙары, университеттың «Йәнгүзәл» фольклор ансамбле сығыш яһаны.\nБашҡортостандың меңдән ашыу тауыш биреү участкаһы һәм 69 территориаль комиссияһы урыны видеокүҙәтеү ҡоролмалары менән йыһазландырылған\nБарыһы ла ентекле техник тикшереү үткән. Теләге булған һәр кем һайлау барышын тура эфир аша күҙәтә ала. Рәсми сайттың адресын экранда күрәһегеҙ. Шулай уҡ бында сәйәси кампанияға бәйле башҡа мәғлүмәттәр ҙә алырға мөмкин.\nҺайлау һөҙөмтәһенә Рәсәйҙең, республиканың йылдам үҫеше, именлеге, абруйы бәйле\nБыл турала Башҡортостан Башлығы бөгөн гражданлыҡ бурысын үтәгән мәлдә белдерҙе. Рөстәм Хәмитов һайлау участкаһына тормош иптәше Гөлшат Ғәфүр ҡыҙы менән килде. Ошонда уҡ Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, Хөкүмәт Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов тауыш бирҙе. «Башҡортостан» концерт залында урынлашҡан 109-сы һайлау участкаһы яңы Коибтар ҡуйылған урындарҙың береһе. Бюллетендәрҙе иҫәпләү ҡоролмалары нисә кеше тауыш биргәнен шунда уҡ күрһәтеп бара.\nРәсәй Президенты вазифаһына 8 кандидат дәғүә итә\nҮҙәк мәғлүмәт саралары хәбәр итеүенсә, әлеге сәғәткә уларҙың барыһы ла һайлау участкаларына килгән.\nРеспублика Үҙәк һайлау комиссияһында һайлау барышы тураһында мәғлүмәт яңырып тора\nСтудия менән тура бәйләнештә йәнә Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһынан Рафиҡ Әхмәтшин.\nҺуңғы мәғлүмәттәр буйынса Ғафури районында халыҡтың яртыһына яҡыны теге йәки был кандидат өсөн тауыш биргән дә инде\nӘле беҙҙең студия менән тура бәйләнешкә Красноусолдан хәбәрсебеҙ Айнур Кәбиров сыға.\nӘ Баймаҡ районында Рәсәй Президентын һайлау 80 участкала, шуның һигеҙе ҡалала үтә\nБөгөнгө һайлауҙа 40 мендән ашыу кеше тауыш бирәсәк. Ғәҙәттәгесә, сәйәси кампанияла ауыл халҡы әүҙемлек күрһәтә. Төбәктең Сыңғыҙ ауылынан бәйләнештә Гөлнур Ишбулатова.\nӨфөлә транзит пассажирҙар гражданлыҡ бурысын 425 -се һайлау участкаһында үтәй ала\nШулай уҡ паспортында теркәү урыны булмағандар Посад урамындағы 26-сы йортта тауыш бирә. Ил президентын һайлауҙа ҡатнашырға аҫарбаҡтар ҙа теләк белдергән.\nИл президентын һайлау Архангел районында ла ҡыҙыу бара\nҠыҙыл Еҙем һайлау участкаһында барлығы 546 һайлаусы теркәлгән. Шул иҫәптән 11 үҫмер тәүге тапҡыр ҡатнаша, 98 кеше өйҙәрендә тауыш бирәсәк. Әлеге ваҡытта Ҡыҙыл Еҙем һайлау участкаһында беҙҙең ижади төркөм дә эшләй. Студия менән тура бәйләнештә хәбәрсебеҙ Айнур Кәбиров.\nТелеүҙәк бинаһы эргәһендә урынлашҡан 185-се һайлау участкаһында ла иртәнге сәғәттәрҙән йәнлелек күҙәтелә\nСәғәт һигеҙ тулмаҫ элек үк халыҡ күп ине. Беренселәрҙән булып килеүселәр Башҡортостан юлдаш телевидениеһы бүләктәрен алды.\nВладимир Путин Рәсәй Президенты һайлауында тауыш бирҙе\nТАСС агентлығы хәбәр итеүенсә, Рәсәй Президентына кандидат, дәүләтебеҙҙең ғәмәлдәге башлығы Владимир Путин гражданлыҡ бурысын Мәскәүҙең Косыгин урамында, Рәсәй Фәндәр академияһы бинаһында урынлашҡан 2151-се һайлау участкаһында үтәне. Дәүләт башлығы килгән мәлдә һайлаусылар өсөн һайлау участкаһына инеү сикләнмәгән. Билдәләнеүенсә, был участкала Владимир Путин тәүге тапҡыр ғына тауыш бирмәй. 2012 йылдың 4 мартында үткән Рәсәй Президенты һайлауында ла ил башлығы үҙенең гражданлыҡ бурысын тап ошонда үтәгәйне.\nРәсәй Президентын һайлау барышы тураһында бар мәғлүмәттәр «Башҡортостан» ҡунаҡханаһында эшләүсе йәмәғәт матбуғат үҙәгенә ағыла\nУл бөгөн иртәнге сәғәт 8-ҙә асылды һәм 19 мартта иртәнге 7-лә ябыла. Сәғәт һайын эксперттар тауыш биреү барышына комментирийҙар бирәсәк һәм килгән дәғүәләрҙе тикшерә. Йәмәғәт күҙәтеүе буйынса колл-үҙәктең ҡыҙыу бәйләнеш телефонына шылтыратыу өсөн 280-95-43 һандарын йыйырға мөмкин. Ҡаланың коды 347. Шылтыратыуҙар күп каналлы режимда тәүлек әйләнәһенә ҡабул ителә.\nБашҡортостанда 3 мең 436 һайлау участкаһы эшләй. Иртәнге сәғәт 10-ға алынған мәғлүмәттәргә ярашлы, республикала 300 меңдән ашыу кеше гражданлыҡ бурысын үтәгән. Был турала Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссмияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев белдерҙе.\nРәсәйҙә ил президентын һайлау башланды\nБөтә ил буйлап 80 миллиондан ашыу кеше үҙ тауышын лайыҡлы тип һанаған кандидатҡа бирә ала. Башҡортостанда 3 500-ҙән ашыу һайлау участоктары эшләй, уларҙың 38-е кешеләрҙең ваҡытлыса йәшәгән урынында: санаторийҙар, дауахана һәм Өфө ҡалаһының тимер юл вокзалы.\nБыйыл Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһы һәм йәмәғәт палатаһы араһында килешеү төҙөлдө\nУға ярашлы, бөгөнгө һайлауҙарҙа ун меңгә яҡын йәмәғәт күҙәтесеһе ҡатнаша. Уларҙың төп маҡсаты - һайлауҙарҙы лигитим һәм демократик шарттарҙа үтеүен күҙәтеү. Бынан тыш, Башҡортостан йәмәғәт палатаһы республика журналистар союзы һәм йәмәғәт күҙәтеү тарафынан ҙур матбуғат үҙәге ойошторҙо.\nБөгөн Ҡырмыҫҡалы районында генерал-майор Миңлеғәли Шайморатов исемендәге һайлау участкаһы ла эшләй\nДанлыҡлы Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры тыуып үҫкән ауылдан тура бәйләнешкә хәбәрсебеҙ Айнур Кәбиров сыға.\nӨфөнөң 185-се һайлау участкаһына халыҡ һигеҙ тулмаҫ элек шығырым ине\nРәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан гимндары менән рәсми асылғандан һуң улар участкаға үтте. Беренселәрҙән булып гражданлыҡ бурысын үтеүселәр Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы бүләктәрен дә алды. Шулай уҡ тәүге тапҡыр һайлаусылар юҡ түгел. Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы студенттары күпләп килде. Улар киноға билет отто.\nБашҡортостанда Рәсәй Президентын тәүгеләрҙән булып Учалылар һайланы\nТөбәктең 3147 һанлы һайлау участкаһы билдәләнгән ваҡыттан ике сәғәткә алда асылды. Үҙәк һайлау комиссияһынан хәбәр итеүҙәренсә, Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты етәкселеге мөрәжәғәте нигеҙендә участка таңғы алтыла эш башлай. Сменаһы тура килгән таусылар шахтаға гражданлыҡ бурыстарын үтәп төшкән.


14 Ноябрь 2017, 12:07\nҮткән аҙнала Вьетнамда сираттағы АТЭС саммиты булып үтте. 1989 йылда Австралия башланғысы менән үткәрелә башлаған был форумда 21 ил етәксеһе ҡатнашты. Рәсәй был саммитта 1998 йылдан башлап ҡатнашып килә. Илебеҙ 2012 йылда Владивостоктан ары Рус утрауында беренсе тапҡыр АТЭС саммитын ҡабул итте. Әйтергә кәрәк, Азия-Тымыҡ океан иҡтисади берләшмәһе илдәренә Австралия, Филиппин, Мексика, Ҡытай, Рәсәй, АҠШ, Чили, Япония, Канада, Вьетнам, Перу, Яңы Зеландия кеүек илдәр инә. Донъялағы эске тулайым продукттың 61 проценты ошо илдәр иҫәбенә тура килә. АТЭС илдәрендә 2,8 миллиард халыҡ йәшәй. Киләсәктә был нисбәттең тағы ла артыуы күҙәтелә. Ни өсөн тигәндә, Монголия, Һиндостан, Пакистан кеүек илдәр АТЭС составына инергә дәғүә итә. Вьетнамдағы АТЭС саммитына килгәндә инде, ул бик тығыҙ графикта эшләне. Ил Президенты Владимир Путин Вьетнам етәксеһенән башҡа Ҡытай, Япония лидерҙары менән айырым осрашып һөйләште. Ә бына АҠШ Президенты Дональд Трамп менән рәсми осрашыуы булманы. Дөрөҫ, саммит барышында улар ҡул ҡыҫышып, бер нисә минут ҡына аралашып өлгөрҙө. АҠШ президентының матбуғат секретары Сару Сандерс был осрашыуҙы протоколға кереттермәгән. Тимәк, АҠШ яғы Рәсәй менән мөнәсәбәттәрҙе яҡшыртыу яғында түгел, тип һығымта яһарға мөмкин.\nДональд Трамптың осрашып һөйләшергә бик кәйефе лә булмағандыр. Ни өсөн тигәндә, Вьетнам халҡы уны дош-ман күреп, ҡаршылыҡ акцияһына сығып ҡаршыланы. Эйе, халыҡ хәтере мәңгелек, тиҙәр. Вьетнам халҡы АҠШ-тың баҫҡынсылыҡ һуғышын һаман онота алмай. Ул ваҡиғаларҙы оноторлоҡмо һуң инде. 1955 йылда башланған граждандар һуғышына 1964 йылда АҠШ килеп ҡыҫыла һәм ҡан ҡойош 1975 йылға тиклем дауам итә. 20 йыл дауам иткән һуғышта Көньяҡ Вьетнамда 250 мең, Төньяҡ Вьетнамда 1 миллион 100 мең кеше һәләк була. Шуға ла уларҙа АҠШ-ҡа ҡарата күралмаусанлыҡ тойғоһо йәшәй. Вьетнам һуғышында АҠШ 58 меңдән ашыу кешеһен юғалта. Дональд Трамп быны яҡшы аңлай һәм шуға ла хужаларҙан ҙур ихтирам өмөт итмәй генә, саммит тамамланыу менән бер яңғыҙы ғына самолетына ултырып һыпыртыу яғын ҡараны. Дөйөм алғанда, саммит эшлекле шарттарҙа үтте.\nЕвропалағы төп союздашыбыҙ\nСловенияла президент һайлауының икенсе туры булып үтте. 22 октябрҙә булып үткән тәүге турҙа 9 кандидат ҡатнашып, береһе лә тейешле тауыш йыя алмағайны. Икенсе тур 12 ноябрҙә булып үтте һәм унда тәүге турҙа 47 процент тауыш йыйған ғәмәлдәге ил етәксеһе Борут Пахор һәм 25 процент тауыш йыйған Марьян Шарец ҡатнашты. Әйтергә кәрәк, икенсе турҙа һайлаусыларҙың күпселек тауышын йыйып, Борут Пахор еңеп сыҡты. Уның еңеүе илебеҙ өсөн дә бик мөһим. Сөнки Словения Европала илебеҙҙең төп союздаштарының береһе булып тора. Һуңғы йылдарҙа Рәсәй-Словения мөнәсәбәттәре йылдан-йыл яҡшыра бара, ике ил араһындағы хеҙмәттәшлек нығый, тауар әйләнеше арта. Мәҫәлән, былтыр ике ил араһындағы тауар әйләнеше 879 миллион доллар булған һәм был 2015 йылдағынан байтаҡҡа күберәк. Былтыр Рәсәй Словения иҡтисадына 500 миллион доллар күләмендә инвестиция һалған. Иҡтисадта ғына түгел, мәҙәни һәм фән өлкәһендә лә хеҙмәттәшлек нығый. Европаның башҡа илдәрендә совет һалдаты һәм Рәсәйгә ҡағылышы булған һәйкәлдәрҙе емергән бер ваҡытта, былтыр Словенияла совет һалдатына һәйкәл астылар. Был тантанала Владимир Путин да ҡатнашты. Словения етәкселеге лә Бөйөк Еңеүҙең 60, 65, 70 йыллыҡ юбилейҙарына арналған байрам парадында ҡатнашты. Илебеҙ менән тығыҙ хеҙмәттәшлек иткәне өсөн Евросоюз Словенияны ҡыҫымға алмаҡсы ла була. АҠШ НАТО көстәрен Румынияла, Польшала урынлаштырған бер мәлдә, киләсәктә бәлки Рәсәй үҙ хәрби базаһын Словенияла булдырыр. Европа илдәре һәм АҠШ ошонан шөрләй ҙә инде һәм шуға ла улар өсөн власть алмашынһа ҡулайыраҡ. Борут Пахорҙың тағы ла биш йылға президент итеп һайланыуы иһә илебеҙ өсөн ҡулай.\nКисәге дуҫтар бөгөн дошман\nУкраинала йәнә сыуалыш башланырға тора. Был юлы Петр Порошенконың кисәге дуҫтары – Грузияның элекке президенты, Одесса ҡалаһының элекке мэры һәм бөгөнгө оппозициялағы сәйәсмән Михаил Саакашвили, “Батькивщина” (Юлия Тимошенко партияһы), “Свобода” партиялары һәр йәкшәмбе һайын майҙанға сығып, бөгөнгө власҡа үҙ талаптарын ҡуя. М.Саакашвили белдереүенсә, талаптар үтәлмәгән осраҡта, Украина халҡы Яңы йылды Порошенкоһыҙ ҡаршылаясаҡ. Был инде яңы сыуалыш, яңы ҡан-ҡойош тигән һүҙ. Оппозиция вәкилдәре Юғары Рада бинаһы эргәһендәге майҙанда палатка ҡаласығы ҡорған һәм шунан китмәйҙәр. Ябай халыҡҡа иһә сәйәсмәндәрҙең ыҙғышынан бер файҙа ла юҡ.


Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында яңы генераль директор // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nУчалы тау-байыҡтырыу комбинатында яңы генераль директор\n15:01, 6 декабря 2010 Иҡтисад\n«Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендлә яңы генераль директор. Ул – Рәшит Маннанов. Был вазифала ул предприятиены үҫтереүгә ҙур өлөш индергән Ильяс Абдрахмановты алмаштырҙы.\nРәшит Маннановҡа 34 йәш. Ул Учалы районында, таусылар ғаиләһендә тыуып үҫкән. Магнитогорск дәүләт техник университетын тамамлаған, техник фәндәр кандидаты ғилми дәрәжәһенә эйә. БР Хөкүмәтендә эшләгән, металлургия тармағы предприятиелары буйынса куратор булған. 2008 йылда Бүребай тау-байыҡтырыу комбинатын етәкләгән. Яңы тәғәйенләүгә тиклем Гай тау-байыҡтырыу комбинатында (Ырымбур өлкәһе) баш инженер булып эшләгән.\nТеги: тау сәнәғәте, тәғәйенләүҙәр


«Көндәлек» тапшырыуында сығарылыш имтиханы үтте\nБашҡорт теле һәм мәҙәниәте буйынса райондарҙа уҙғарылған конкурс еңеүселәре Рәми Fарипов исемендәге республика башҡорт гимназияһына йыйылды.\nКласташтар араһында уҡытыусылар, ауыл хакимиәте башлыҡтары, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм башҡа һөнәр эйәләре бар ине. Уларға башҡорт теле һәм мәҙәниәте, Башҡортостан тарихы һәм билдәле шәхестәре тураһында һорауҙар тәҡдим ителде.\nТантаналы линейкала еңеүселәр тәбрикләнде, уларға бүләктәр тапшырылды. Имтиханда 66 балл йыйып Мәләүез районынан Мәрйәм Күсмәева еңеү яуланы. Бөрйәндән Рәмилә Салауатова менән Хәйбулланан Рәйлә Фәйзуллина 2-се, 3-сө урындарҙы бүлеште.


Ҡыйыу ауылдашым » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Письма » Ҡыйыу ауылдашым\nҺыбайлыларға «джигитовка» үтәргә ҡушалар: ат сабып барған 100 метр арала һыбайлы 12 тапҡыр эйәрҙән төшөп, яңынан ултырырға тейеш була. Белорет районының Манышты ауылы «казагы» Язданов ҡушылғанды бик яҡшы башҡара. Ул иптәштәрен оҫталығы менән хайран ҡалдыра: сабып барған аттың ҡорһаҡ аҫтынан эйәргә тотоноп үткән. Ошондай сығыштарының береһенән һуң, маршал, дивизия командиры Г. Жуков уға эйәр бүләк итә. Шунан һуң Георгий Константинович Ш. Яздановты үҙенә ат ҡараусы итеп ала.\nШәкир Язданов яҡшы саңғысы ла, футболсы ла була. Хәрби округ командованиеһы теләүселәрҙе үҙ ирке менән саңғысылар батальонына яҙа башлағас, яугир шунда бара. Был батальон Финляндия менән һуғыш башланыр алдынан Выборг ҡалаһында урынлаша. Көндәр бик һалҡын тора, ә һалдаттар палаткаларҙа ғына йәшәй. Тимер мейестәр аҙ, булғандары ла штаб офицерҙарына тапшырыла.\nҺалдаттар юғалып ҡалмай. Буш снаряд гильзаларын алып, унда спирт һалып яндырып йылыналар. Спирт биҙрәләп таратылғас, уның менән сәғәт һайын тәндәрен ыуып та йылыналар. Ошондай саралар ярҙамында һалҡынға бирешмәйҙәр.\nБатальонды штабҡа саҡырып, хәрби бурыс йөкмәтәләр. Күл буйлап барып, ағас баштарында ултырған снайперҙарҙы (һалдаттар уларҙы «кәкүк» тип йөрөткән) табып юҡ итергә ҡушыла.\nСаңғысылар бик һаҡ ҡына алға хәрәкәт итә. Бер саҡ атыу тауышы ишетелә. Бөтәһе лә ҡарға ята. Ағас башында ултырған «кәкүк» саңғысыларға атып, үҙенең «оя»һын белдерә. Беҙҙең снайперҙар уны шунда уҡ атып төшөрә.\nЮлдарын ары дауам итәләр. Һул яҡта, ҡарға күмелеп, беҙҙең танк ултыра. Уға барып еттем тигәндә генә ҡапыл көслө шартлау яңғырай. Ошо ваҡытта Шәкир Язданов өсөн тирә-яҡ ҡараңғылыҡҡа күмелә.\nСаңғысыларҙан арттараҡ ҡалып килеүсе саперҙар ошо урындан үтеп барғанда ҡар өйөмөнән саңғының бер осон шәйләп ҡала. Ҡар өйөмө ҡыбырлап ҡуйған кеүек тә була…\nУлар был саңғы күренгән урынды ҡаҙырға була һәм шулай итеп Шәкир Яздановты ҡар аҫтынан ҡаҙып сығарып санчасҡа оҙаталар. Ул унда оҙаҡ дауалана, контузияһы, ауыр яралары шулай оҙаҡ уңала. Госпиталдән һауығып сыҡҡас, Шәкир Язданов һыбайлылар батальонында хеҙмәт итә.\nБелорет районы һәм ҡалаһының почетлы ветераны.\nСығыу ваҡыты 14-09-2012, 11:53 | Ҡаранылар: 1528


Өфө йылғаһында һыу күтәрелеү сәбәпле, "Өфөводоканал" трансформаторҙары подстанцияһында авария!\nРемонт эштәре ваҡытында баш ҡалала йәшәүселәрҙе һыу менән тәьмин итеү туҡтатылырмы? Бөгөн Көньяҡ һыу үткәргес цехында ғәҙәттән тыш хәл осрағына уҡыуҙар үтте.\nТревога! Һыу скважиналарын электр менән тәьмин итеүсе трансформатор подстанцияларына йылға һыуы тулған, электр сымында ҡыҫҡа ялғаныш, объектта авария! Ғәҙәттән тыш хәл урынына махсус бригада юллана.\nИке моторлы кәмәлә ҡотҡарыусыларҙың бер төркөмө авария эҙемтәләрен бөтөрөргә, икенсеһе - резервтағы скважиналарҙан анализға һыу алырға йүнәлтелә.\nБәхеткә күрә, бөтә ваҡиғалар ҙа уйлап сығарылған сценарий буйынса ойошторолған. Имеш тә, Өфө йылғаһында һыу кимәле 930 сантиметрҙан ашҡан. Техник төҙөкһөҙлөктө бөтөрөү өсөн ике трансформатор станцияһында эште туҡтатып торорға кәрәк.\nДмитрий Любимцев, Көньяҡ һыу үткәргес ҡоролмалары комплексы хеҙмәтенең бүлек етәксеһе: “Бер сәғәттә авария эҙемтәләре бөтөрөлөр тип уйлайым. Хеҙмәткәрҙәр оператив эшләй. Трансформаторҙа ремонт барған саҡта һыу менән тәьмин итеү туҡтатылмаясаҡ.Резервтағыларынан һыу биреләсәк”.\nҒәҙәттән тыш хәл егерменән ашыу скважина эшмәкәрлегенә зыян килтереүе бар. Шуға белгестәрҙең мөмкин тиклем тиҙ эшләүе талап ителә. Экстремаль шарттар һаҡ булыуҙы ла талап итә, әлеге сценарий буйынса бер эшсе аяғын һындырған.\nДенис Долгих, “Өфөводоканал” муниципаль унитар предриятиеһы электр монтеры: “Трансформаторҙа эште тамамлап кәмәгә төшкәндә яҙа баҫтым. Хеҙмәттәштәрем аяғымды бәйләп, әле дауаханаға илтәләр”.\nКөньяҡ һыу үткәргес цехына ҡараған 120 скважина баш ҡала үҙәген, Дим биҫтәһен һыу менән тәьмин итә. Күләмле ғәҙәттән тыш хәл 2014 йылдан бирле теркәлгәне юҡ, шулай ҙа системала сафтан сығыу осраҡтары даими күҙәтелә.\nАсҡар Фәйзуллин, "Өфөводоканал" муниципаль унитар предприятиеһы директоры “Бындай уҡыуҙар ташҡын ваҡытына ғына түгел, квартал һайын үткәрелә. Авариялар уйлап сығарыла. Персоналға ул уяулыҡты юғалтмаҫҡа ярҙам итә”.\nАвария һәм уның эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса уҡыуҙы ойошма етәксеһе ҡәнәғәтләнерлек тип баһаланы. Иң мөһиме, халыҡты сифатлы һыу менән тәьмин итеүҙә өҙөклөктәр булмаһын.


Айгөл Рәсәйҙә беренсе концерт бирҙе\nӨфөлә Айгөл Әхмәтшинаның Рәсәйҙәге тәүге концерты аншлаг менән үтте. Донъя опера сәхнәләрендә уңышлы сығыш яһаған “Ковент-Гарден” театрының (Лондон) 22 йәшлек солисы Башҡортостандың симфоник оркестры оҙатыуында тыуған Өфө ҡалаһында йырланы. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры залы шығырым тулы ине.\nИке бүлектәге программа рус һәм сит ил композиторҙары Чайковский, Доницетти, Россини, Сен-Санс, Бизеның популяр опера арияларынан төҙөлгән. Тамашасылар йырсыны оҙаҡ ебәрмәне, өс тапҡыр бисҡа саҡырып сығарҙы. Айгөл Кармен арияһын, шулай уҡ башҡорт халыҡ йыры “Һандуғас”ты башҡарҙы.\nШвейцарияның опера йырсыһы Флоранс Хворостовская концертҡа килә алманы һәм видеомөрәжәғәт менән сығыш яһаны. Дмитрий Хворостовский исемендәге Хәйриә фонды грантын меценат Татьяна Пеганова опера сәнғәтен үҫтергән өсөн Айгөлдөң педагогы — Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы Наилә Ғабдулхай ҡыҙы Йосоповаға тапшырҙы.\nЗалда Өфөнөң бөтә мәҙәни йәмәғәтселеге, шул иҫәптән профессор Миләүшә Мортазина ла бар ине. Йырсының тыуған Миәкә районынан яҡташтары — туғандары, дуҫтары, класташтары ла килгән. Әсәһенә һәм өләсәһенә йырсы исеменән рауза гөлләмәләре бүләк иттеләр.\n“Айгөл йырлағанда бик тулҡынланам, үҙем сәхнәлә торған кеүекмен. Ғорурланабыҙ, ләкин һаман да үҙебеҙҙең ҡыҙыбыҙ йырлағанына ышанып етмәйбеҙ. Айгөл бала саҡтан халҡыбыҙҙың “Таштуғай”, “Сыңрау торна”, “Рамай” йырҙарын яратып йырлай торғайны. Айгөл — изге күңелле, ярҙамсыл, шуғалыр ҙа, бәлки, уның эргәһендә тик изге күңелле кешеләр”, – тине йырсының әсәһе Лизиә Миңлерахман ҡыҙы.\nАйгөл Әхмәтшина Өфө тамашасыларына рәхмәт белдерҙе һәм проектты хуплағандары өсөн республика Хөкүмәтенә һәм Мәҙәниәт министрлығына, Милли симфоник оркестрға, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрына, әхирәттәре Флоранс Хворостовскаяға һәм Татьяна Пегановаға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. Йырсы әйтеүенсә, уның концертынан килгән гонорар үҙе уҡыған Өфө сәнғәт училищеһына музыка ҡоралдары һатып алыу өсөн күсерелә. Концертта инвалид балалар ҙа бар ине, һуңынан Айгөл үҙенең янына килгән һәр үҫмер менән иҫтәлеккә фотоға төштө.


Өлгө булырлыҡ яҙмыш | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Өлгө булырлыҡ яҙмыш\nӨлгө булырлыҡ яҙмыш\nЕр йөҙөндә 90 йыл ғүмер кисергән кешенең ғүмер китабы үҙе бер риүәйәткә тиң кеүек. Күпме һыуҙар аҡҡан, тормоштоң әсе-сөсөһөн татылған ул ошо йылдар арауығында. Шуны белеп тә, беҙ оло йәштәгеләргә тәрән ихтирам менән ҡарайбыҙ. Йәшлеген, бар ғүмерен ауыр эштә үткәреп, ҡартлыҡ көнөн тыныс тормошта, ҡәҙер-хөрмәттә үткәргән өлкәндәр һәр ауылда бар һәм улар яҡындарының терәге, ауылдаштары өсөн йәнле тарих. Муллағол ауылында йәшәгән Ғәбделбарый бабай Исламғоловтың юбилейы алдынан тормош юлы тураһында һөйләүен үтендек.\nҺуғыш башланғанда, мин 12 йәштә генә инем. Йәштән колхозда эшләнек: ер һөрҙөк, иген сәстек, урман киҫтек. Ҡыш етһә, етмешкә еткән бабайҙар менән Күркәтауҙан 350 кубометр тирәһе ағас йығып, Ҡана йылғаһына ташый торғайныҡ.\nЕгет ҡорона ингәс, атай-әсәйең ҡарт тип, әрмегә алмаҫҡа иттеләр. Туғандарым, күрше-күләндәрем ҡарашасағына военкоматты ышандырып, 1950 йылда хеҙмәткә киттем. Мин, сабата кейеп киткән егет, дүрт йыл тирәһе ваҡыт арауығында дизелсы, моторсы, электр механигы, шофер һөнәрҙәренә эйә булдым. Заманына күрә кәрәкле белем бирҙе миңә әрме.\nҺөйләһәң, тормоштоң төрлө мәлдәре булды инде. Ул ваҡытта паспортты ҡулға тоттормай торғандар ине. Колхоздан бер ҡайҙа ла китә алмай халыҡ, эшләп тик йөрөй. Илгә бурысымды үтәп ҡайтышлай, паспорт алыр өсөн Күмертауҙа иҫәпкә торҙом. Ул ваҡытҡа атайым баҡыйлыҡҡа күскән. 80 йәшлек әсәйемә утын әҙерләшеү уйҙары менән ҡайтып килһәм, Йомағужа МТС-на механик, шулай уҡ токарь булараҡ та эш тәҡдим итәләр. Барыуыма етәкселек урында булмай сыҡты. Шинель кейгәнмен, гараж эсен ҡарап сығырға булдым. Машинала йөрөй алғанымды белгәс, водителлеккә алдылар. Ишембай районы Аллағыуат ауылынан - яғыулыҡ, көндөҙ Мәләүез элеваторына иген ташыйым. Эштә көн тиҙ үтә, тик ҡартайған әсәйем эргәһендә булмауым йөрәгемде яндыра. Һәргәйҙә Әминә тигән ҡыҙҙы димләнеләр, аулаҡ өйҙә булған ваҡытта осратып, никах уҡытып, кәләш итеп алып ҡайттым. Аллаға шөкөр, бер ул, өс ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерҙек. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булыр, тиҙәр. Әгәр беҙ эсһәк, талашһаҡ, балаларыбыҙ ҙа шул юлдан китер ине. Ғаиләнең бәхете - ир менән ҡатындың бер һүҙле, татыу булыуҙарында, бер-береһен тыңлашыуҙарында.\nӨйләнгәс, бер йыл уҡып ҡайтыуымды ла инәйегеҙ сыҙам көттө. “Ағиҙел” колхозына инженер итеп ҡуйҙылар, кәрәк булһа, парторг та, председатель урынында ла ҡалдырҙылар. Колхозға ферма ла, оҫтахана ла төҙөттөк, станоктар ҡайтарттыҡ. Хеҙмәт йылдары күптән инде артта ҡалды. Һаулыҡ ҡына булһын, алған пенсияға ҡыуанып-шатланып йәшәргә лә йәшәргә.\nӘҡлимә ИМАМОВА яҙып алды.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АНА КИЛӘ СӘСӘНЕ - УНДА БИТ ИЛ ХӘСТӘРЕ! - 2014 - Мәҡәләләр\nБыйылғы йыл "Мәҙәниәт йылы" тип нарыҡланыуы үҙ мөҙҙәтен көтөп, онотола биреп ятҡан күп кенә башҡорт халыҡ йолаларына, ғөрөф-ғәҙәттәренә, мәҙәни сараларына яңы һулыш биреп, рухиәтебеҙгә иғтибарҙы арттырып ебәреүе береһенә лә сер түгел. Ошо сиктәрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың күрһәтмәһе буйынса Республика халыҡ ижады үҙәге ҡарамағында Башҡортостандың район һәм ҡалаларында сәсәндәр мәктәбе асыу буйынса Координация үҙәге булдырыласаҡ. Ә Сибай ҡалаһында Асия Ғәйнуллинаның сәсәндәр мәктәбе нигеҙендә "Урал батыр" Сәсәндәр үҙәге ойошторорға ҡарар ителде. Был үҙәк 2015 йылда эшләй башлай, унда сәсәнлек оҫталығына, ҡыл-ҡумыҙ, ҡумыҙ, ҡурай кеүек уйын ҡоралдарында уйнарға өйрәтәсәктәр. Киләсәктә Сибай сәнғәт колледжында бюджет нигеҙендә "Халыҡ художество ижады" йүнәлеше буйынса уҡытыу яйға һалынасаҡ. "Глобалләшеү шарттарында мәҙәниәтебеҙҙең күп кенә үҙенсәлектәренә юғалыу хәүефе янай. "Урал батыр" Сәсәндәр үҙәге Рәсәйҙәге быуаттар буйына формалашҡан йолалары булған милләттәрҙең мәҙәниәте тергеҙелеүенең күрһәткесе буласаҡ", - ти Сибайҙағы Сәсәндәр мәктәбе етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Асия Солтан ҡыҙы.\nӘ шулай ҙа ниндәйҙер эш башлар алдынан был өлкәләге белгестәрҙе барлап алыу кәрәктер. Ошо йәһәттән Миәкә районында "Аҡмулла нәсихәттәре" республика фольклор байрамы сиктәрендә "Аҡмулла вариҫы" сәсәндәр ярышы ла үткәрелеүе маҡсатҡа ярашлы булды. Бында Әбйәлил, Белорет, Бишбүләк, Ейәнсура, Ҡырмыҫҡалы, Миәкә, Салауат, Өфө райондарынан ҡырҡтан ашыу һүҙ оҫтаһы ҡатнашты. Сәмле конкурсанттар ярыштың тәүге өлөшөндә Аҡмулла шиғырҙарын, нәсихәттәрен һөйләне, үҙ ижады менән таныштырҙы. Ҡатнашыусыларҙың береһе, шағирә Гөлнур Ҡыуатова менән әңгәмәләшкәндә ул: "Сәсән һәм шағир икеһе лә һүҙ оҫтаһы булыуға ҡарамаҫтан, улар араһында айырма шул тиклем ҙур. Шағирҙар аҡыл, рух, ниндәйҙер идеялар, милләтенә ҡарата һөйөүен белдермәйенсә, хис-тойғоларына таянып ҡына ла ижад итә ала, ә сәсән ижады тәрәнерәк, ул мотлаҡ оло һөйөү, рух менән һуғарыла булыр", - тигәйне. Ошо айырма "Аҡмулла вариҫтары" сәсәндәр ярышында ла һиҙелде. Конкурстың икенсе яртыһында сәсәндәр араһында әйтеш ойошторолдо, жюри ағзалары тәҡдим иткән ике юллыҡтарҙы шиғри һүҙҙәр менән дауам итергә кәрәк ине.\n- Ҡатнашыусыларҙың күсмә мәғәнәлә, образлы фекерләй алыуын тикшереп ҡарау ниәтендә "Бейек тауҙың үлгәне" тигән ҡобайырҙың ике юлын, Өфөнөң үҙәк урамдарының береһендә ҡуйылған ҡурайсы малай һынына ҡарата һорау тәҡдим иткәйнем, ауыр һынау булды, - тине "Аҡмулла вариҫтары" ярышының жюри ағзаһы, БДПУ профессоры, билдәле фольклорсы, филология фәндәре докторы Әхмәт Сөләймәнов.- Фәлсәфәүи яҡтан тәрән уйланырға урын бар ине, әммә ҡатнашыусылар теләгән кимәлдә йырып сыға алманылар, әйтеш барышында проза менән яуап биреүселәр ҙә булды. Был беҙҙең борондан килгән сәсәнлек традицияларын, сәсәндәрҙең ижадын онота барыуҙан киләлер, тип уйлайым. Әйтергә кәрәк, һәр бер һөнәр эйәһе үҙен ошо эштә камиллаштырыу буйынса хәстәрлек күрергә тейеш. Бөгөн бында сәхнәгә сығыусылар ҙа киләсәктә үҙен камиллаштырыу, ҡанына һалынған сәсәнлек оҫталығын артабан үҫтереү юҫығында эшләһен, башҡорт халҡының боронғо эпос, ҡобайырҙарын, сәсәндәр ижадын өйрәнһен, тигән теләктә ҡалам.\n"Аҡмулла вариҫы" ярышында ҡатнашыусыларҙы баһалаусы башҡа жюри ағзалары - "Шоңҡар" журналының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин, "Киске Өфө" гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева, Республика халыҡ ижады үҙәгенең фольклор буйынса баш белгесе Гөлгөнә Баймырҙина, М. Аҡмулла исемендәге премия лауреаты Сәрүәр Сурина ла әйтеш ваҡытында отҡорлоҡ, тапҡырлыҡ, кинәйә менән һөйләү етеңкерәмәһә лә, киләсәктә үҫеш өсөн нигеҙ һалыныуын билдәләне. Мөнир Ҡунафин интернетта "Вконтакте" селтәрендә сәсәндәр өсөн айырым төркөм асып, шунда әйтеш, үҙ ижадың менән уртаҡлашыу мөмкинлеге биреләсәге тураһында һөйләне. Ә "Киске Өфө" гәзитендә "СМС-әйтеш" рубрикаһы киренән тергеҙеләсәк, СМС-хәбәрҙәр ебәреп һәр теләгән һүҙ оҫтаһы фекер алышыуҙа ҡатнаша аласаҡ.\n"Аҡмулла вариҫы" сәсәндәр ярышында Хәнифә Әбүбәкерова (Әбйәлил районы) һәм Сафуан Сәйетғәлин (Салауат районы) беренсе урын яуланы. Хәнифә Әбүбәкерова был конкурстың төп әһәмиәтен балаларҙы йәлеп итеүҙә күрә, мәктәп уҡыусыларының Аҡмулланың ижад өлгөләрен яттан һөйләп, уға арнап яҙған үҙ шиғырҙарын сәхнәгә сығарыуы ҙур иғтибарға лайыҡ, тигән фекерҙә ул. "Бөтәһен дә уҡытып һәм өйрәтеп кенә сәсән итеп булмай, сәсән ул тыумыштан отҡор, йор һүҙле, аҡыллы кеше. Сәсәндәр ярышы үтә, тип, ҡапыл ғына фекерҙәреңде яҙып, сығыш яһап та булмай. Шулай ҙа әлеге Миәкәләге сәсәндәр ярышында күп балалар әйтештәрен алдан әҙерләп килеп, сәхнәгә сығыуы уларҙа сәм уятыр, дәртләндерер. Оло быуын кешеләренең сығыштарынан үрнәк һәм фәһем алырҙар", - ти сәсәниә.\nЫсынлап та, борон да халыҡҡа кәрәкле һүҙ әйтерҙәй, аҡыл өйрәтерҙәй, кәңәш бирерҙәй һүҙ оҫталары бармаҡ менән генә һанарлыҡ булған. Сәхнәгә сыҡҡан балалар араһынан киләсәктә бер-нисәүһе генә халыҡ хәтерендә ҡалырлыҡ сәсәндәр булып китә алған осраҡта ла, бөгөн башланып ҡына торған сәсәнлек традицияларын кире тергеҙеү буйынса эштәр елгә осмаҫ ине. Сәсән - асып-ярып тураһын әйтеп йөрөүҙән бик, халыҡ аңларлыҡ итеп кенә кинәйәләп иҫкәртеп, мәрәкәләп көлдөрөп хәл айышына төшөндөрә белгән, аҡыллыға ишара яһап йөрөүсе кеше булырға тейештер, моғайын. "Мәктәптәрҙә сәсәндәр менән күҙгә-күҙ ҡарашып һөйләшеүҙәр булырға тейеш, дәрестәр кәрәк. Учалы, Әбйәлил, Баймаҡта ла сәсән телле кешеләр бар, әммә улар араһында халыҡ араһында үҙен таныта белгәндәре аҙ. Сәсәндәргә барып, аралашып, мөмкин тиклем рухи хазиналарыбыҙҙы өйрәнеп, отоп алып, һаҡлап ҡалырға кәрәк беҙгә. "Урал батыр" Сәсәндәр үҙәгенә теләгән һәр кем килә ала, киләсәктә сәсәндәр берлеген төҙөргә уйлайбыҙ, улар берләшһен, ойошһондар, тигән ниәттә эшләйәсәкбеҙ. "Аҡмулла нәсихәттәре" республика фольклор байрамы сиктәрендә "Аҡмулла вариҫы" сәсәндәр ярышын үткәреүҙе лә дауам итәсәкбеҙ, бынан тыш та ошо йүнәлештә эштәрҙе яйға һаласаҡбыҙ", - ти Республика халыҡ ижады үҙәге баш белгесе Гөлгөнә Баймырҙина.\n"Ана килә сәсәне,\nҮрә тора сәстәре.\nҮрә тормаҫ ине сәсе,\nУнда бит ил хәстәре", - тигән һүҙҙәр әйтелгәйне "Аҡмулла вариҫы" сәсәндәр ярышы барышында. Ысынлап та, Тыуған илен хәстәрләгән, йөрәгендә халҡына ҡарата һөйөү йөрөткән кешенең бөгөнгө көндә сәстәре үрә торалыр ҙа, әммә буш яңғыраҡлы баҡыр кеүек булмаҫ өсөн һүҙен үлсәп, фекерен туплап һөйләү талап ителәлер. Киләсәктә башланған эшкә ҡар яуып өлгөрмәҫ борон халыҡ алдында абруйлы һүҙен әйтерлек сәсән телле йәштәребеҙҙе тәрбиәләргә, ошо матур ғәҙәтебеҙҙе онотмаҫҡа кәрәк. Шул осраҡта, бәлки, Хәнифә апай Әбүбәкерова әйткәнсә,"Һайт!" менән "Тайт!" араһында буталып йөрөүҙән туҡтап, ҡайҙа барып етеребеҙҙе күҙаллап, таҡыр һәм дөрөҫ юлға төшөп тә алырбыҙ әле.\nЯҙылған: 23.12.14 | Ҡаралған: 1340


18 Ғинуар 2011, 13:37\nАсҡын районының Әүәзәй ауылында йәшәүсе оҫта ҡуллы өлгөр хужабикә Рәмилә Ғәлинур ҡыҙы Әбүбәкерова ҡаҙ өмәһе үткәрергә тәҡдим иткәс, уны ҡубыяҙ ауыл хакимиәте башлығы М. Фәйзрахманов менән клуб директоры З. Фәтихова ла хуплай. Боронғо йоланы һаҡлап, өмә-байрам үткәреү уларҙың да күптәнге хыялы була. Бирәм тигән ҡолона – сығарып ҡуйыр юлына, тигәндәй, ҡаҙ үҫтереүсеһе лә ниндәй бит! Уңғандың да уңғаны, ҡулынан килмәгән эше юҡ! Рәмилә апай бәйләгән бейәләй-ойоҡбаштар кемдәрҙең генә аяҡ-ҡулын йылытмай ҙа, ул сиккән мендәр тыштары, ҡулъяулыҡтар ҡайһы ғына һылыуҙың бирнәһен биҙәмәй икән?! Ә ҡаҙҙарға килгәндә инде, Рәмилә Ғәлинур ҡыҙының ҡаҙ үҫтермәгән йылы һирәк. Быйыл ул 27 себеш ҡарап үҫтергән.\nӘүәзәйҙә бөгөн оло йәштәгеләр – сабыр һәм намыҫлы быуын вәкилдәре генә ҡалған. Улар ғүмер буйы тир түгеп, фиҙакәрлек менән Ватаныбыҙҙы күтәргән. Шуға һәр береһе өсөн төҙөгән донъялары, тыуған тупраҡтары изге, ҡәҙерле.\nӨмә-байрамды ҡубыяҙ ауыл клубы директоры Зөлфирә Фәтихова үҙенең матур һүҙҙәре, шиғырҙары менән асты. Артабан дин әһеле Асаф бабай Рәжәпов аят уҡып, донъяларҙың имен булыуын, иҫәнлек-һаулыҡ, хәләл ризыҡтар теләне. Хакимиәт башлығы Мөхәмәтйән Мәүлимйән улы быйыл халыҡтың ҡаҙ-өйрәктәрҙе күпләп үҫтереүе, етеш тормошҡа ынтылыуы, борондан ҡаҙ өмәләренең ауылдаштарҙы берләштереүе, йәштәрҙең тап ошонда ололарҙан эшкә өйрәнеүе тураһында һөйләне. Шулай уҡ йола үтәүсе хужабикәнең тырышлығын, балаларын тәрбиәле итеп үҫтереүен һыҙыҡ өҫтөнә алып, уға артабан да сәләмәтлек, йәшәү дәрте теләп, хеҙмәте һөҙөмтәһе булған ҡаҙҙарының ите тәмле булып, ризыҡҡа яҙһын, тине. Рәмилә апай, үҙ сиратында, хөрмәт итеп өмәгә килеүселәрҙең бөтәһенә лә рәхмәтен еткерҙе.\nБеренсе ҡаҙҙы, «Аллаһу әкбәр» тип доға ҡылып, еңел ҡулдан Асаф бабай Рәжәпов салғандан һуң, эш башланып китте. ҡатын-ҡыҙҙар һуйылған ҡоштарҙың муйындарын бәйләп ҡуйып, ҡайнар һыуҙа тотоп алғандан һуң, берәм-берәм ҡаҙ йолҡоусыларға тапшырҙы. Ә уларҙың етеҙ ҡулдарына күҙ ҙә эйәрмәне. ҡайһы берәүҙәр ҡаҙ йолҡоп ҡына ҡалмай, ҡубыяҙ ауыл клубының «Әхирәттәр» фольклор төркөмөнә ҡушылып йырланы ла. Өмәгә килеүселәр бөтәһе лә эш менән мәж килде: берәүҙәр йолҡонған ҡаҙҙарҙың эсен алды, кемдер башын таҙартты, икенселәре ҡаҙ түшкәләрен йыуыр алдынан өтөп, ап-аҡ ҡар менән ыуҙы.\nӨмәселәрҙең ҡаҙҙарҙы көйәнтәләргә элеп, Тоҙло шишмәгә барыуы матур һәм күңелле күренеш булды. «Әхирәттәр»ҙән Фәнүрә Йосопова, хужабикәгә мал, ҡош-ҡорт ҡото теләп, юлға ҡаҙ ҡауырһындары һипте. Юл буйы йырҙар йырланды, теләктәр теләнде, ҡайһы бер апайҙар ошо ауылға килен булып төшөп, Тоҙло шишмәгә һыу юлына төшөүҙәрен хәтерләне. Әйткәндәй, Рәмилә апай шишмәне үҙ ҡулдары менән таҙартып тәрәнәйтһә, улы Флүр яйлы итеп баҫма һалып ҡуйған.\nЭш бөткәс, өмәлә ҡатнашыусылар өҫтәл артына ултырышты. ҡаҙ майы менән майланған ҡоймаҡты, төрлө милли ризыҡтарҙы өмәселәр яратып ауыҙ итте. Йола буйынса, өмәлә һуйылған ҡаҙҙарҙың береһен бешереп, табынға ҡуйҙылар. Зөлфирә Фәтихова, Рәфинә Сәлихова, Рәзилә Низамова, Эльвина Нурдәүләтоваларҙың моңло йырҙары табынға тағы ла йәм өҫтәне.\nХужабикә өмәселәргә, йоланы башҡарып сығырға ярҙам итеүсе клуб хеҙмәткәрҙәренә ысын күңелдән рәхмәтен еткерһә, өмәселәр алдағы йылдарҙа ла ҡош-ҡорттарының ишле булып, ошондай күркәм байрамға тағы ла ауылдаштарын, яҡындарын йыйырға яҙһын, тип теләне.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТЕЛЕБЕҘҘЕ СҮПЛӘМӘЙЕК! - 2022 - Мәҡәләләр\nУрыҫ теленән үтеп ингән һүҙҙәр менән көрәшеү - буш ваҡыт уҙғарыу бөгөн. Рәсәй тигән бер Ватанда йәшәгәс, был, бәлки, әллә ни ҙур әһәмиәткә лә эйә түгелдер. Может, все, наверно, но һәм башҡа күп, бик күп һүҙҙәрҙе ябай халыҡ ҡына түгел, экрандарҙан һүҙ һөйләгән зыялыларыбыҙ ҙа һәүетемсә генә ҡулланып ултыра.\nҺүҙем англицизм, германизм һәм башҡа сит телдәрҙең "- измы" тирәһендә булыр. Һуңғы йылдарҙа был күренеш күҙгә күренеп үҫеште. Бер ниндәй ҡаршылыҡ күрмәй сәскә ата лабаһа ул! Үҙебеҙҙең телевизион каналдарҙан шул һүҙҙәрҙе телдәрен вата-емерә әйтеп торған алып барыусыларҙы күрһәм, күңелем болғанып китә, йөрәгем урынынан ҡуҙғала. Хедлайнер, омбудсмен, фьючерс, консалтинг һәм әллә күпме шундай һүҙҙәргә үҙ телебеҙҙә алмаш таба алмайбыҙмы ни? Был нимә ул? Бер яҡҡа әйләнеп, телебеҙҙе сүпләмәйек, юғалған башҡорт һүҙҙәрен табып алып, тергеҙәйек, таратайыҡ, тип матур хәбәр һөйләйбеҙ ҙә, икенсе яҡҡа әйләнеп, сит-ят, ҡолаҡҡа ла ятмаған һүҙҙәрҙе өйәбеҙ түгелме һуң әҙәбиәтебеҙгә, мәҙәниәтебеҙгә? Уйлап-уйлап та аҡлау һүҙҙәре таба алмайым мин был мәғәнәһеҙлеккә. Халыҡ аңлар өсөн уңайлы бит, тиер инең, улай түгел. Йәш аудиторияға төбәлгән, тиер инең, үҙебеҙ үк быға ҡаршы бит. Ниңә кәрәк бындай ике йөҙлөлөк?\n"Донбасс халҡын яҡлап ойоштороласаҡ митинг-концерттың хедлайнеры Элвин Грей буласаҡ", - тинеләр ҙә һөйләнеләр был арала. "Донбасс халҡын яҡлап ойоштороласаҡ митинг-концертҡа йән өрөүсе башҡорт йырсыһы Радик Юлъяҡшин буласаҡ", - тип әйтелһәсе һуң! Ҡолаҡҡа ла ятышлы, йәш быуынға ла бер ишара, дәрес булыр ине.\nТелебеҙҙе яҡлау, һаҡлау урынына уны бысратабыҙ һәм ҡыйырһытабыҙ. Иң аяныслыһы, шул тел һағында торған "караптың" рулендә торғандар үҙ талаптарын үҙҙәре боҙа. Был маҡсатлы алып барылған "диверсия" тип әйтә алмайым. Вайымһыҙлыҡ, уйлап еткермәү, кимәл һайлығы арҡаһында тыуған ҡурҡыныс хәл был.\nИлебеҙ бөгөн ҙур һынау алдында. АҠШ һәм уның ҡуштандары санкция артынан санкция яуҙыра. Был тәңгәлдә минең тәүге көндән үк аныҡ фекерем шундай булды: мин Илем менән. Һуғыш - яман. Ләкин сит илдәрҙең табаны аҫтында ҡалыу унан да яманыраҡ. Һәр төрлө үпкәләргә, үсәүҙәргә бөгөн урын юҡ.\nСит илдәр беҙҙең мәҙәниәтте, әҙәбиәтте ҡыҫырыҡлап сығарып торған көндәрҙә беҙ экрандарҙан, гәзит-журналдарҙан уларҙың телен үҫтереп, үрсетергә тейешбеҙме? Мин, бәлки, артыҡ талапсанлыҡ күрһәтәмдер. Тик һәр оло нәмә ваҡтан, бөртөктән башлана. Туған телебеҙ иҫ киткес матур, йомшаҡ, моңло. Сит телдәрҙең һәр береһенең һәр һүҙенә алмаш бар башҡорт телендә. Һаҡсыл һәм мәрхәмәтле булайыҡсы телебеҙгә.\nБашҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы, шағирә.\nЯҙылған: 25.03.22 | Ҡаралған: 142


Инфоурок / Другое / Конспекты / Башҡорт (дәүләт) теленән "Ҡоштар - беҙҙең дуҫтарыбыҙ" темаһы буйынса дәрес\nТема: Ҡоштар – беҙҙең дуҫтарыбыҙ. А.Игебаев “Сыйырсығым” шигыры менән танышыу; һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр ҡабатлау.\nМаҡсат: 1. Яҙ билдәләре менән танышыуҙы дауам итеү; һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөү;\n2. Теманы ҡабатлау, нығытыу;\n3. Таусири уҡыу күнекмәләрен үҫтереү өҫтөндә эш;\n4. Туған тәбиғәткә һөйөү уятыу, уны ҡәҙерләргә, һаҡларға өйрәтеү;\n5. Предмет-ара бәйләнеш булдырыу.\nЙыһаҙландырыу: “Ҡоштар – ҡанатлы дуҫтар” тигән папка, йәйелмә китап, ҡоштар тауышы менән аудиояҙма, дәреслек, компьютер, слайдтар, картина “күсмә ҡоштар”, ҡош һүрәттәре, уҡыусыларҙың һүрәттәре, рефераттары, биремдәр.\nI.Ойыштырыу моменты. Ойоштороу. Һауа торошо тураһында әңгәмә.\n1.Дәрестең темаһын асыҡлау. Маҡсат ҡуйыу.\n-Дәрестең темаһын бергә асыҡлап китәйек. Уҡыусылар, мин һеҙгә йомаҡ уҡыйым. Әгәр яуабын дөрөҫ тапһағыҙ, бөгөнгө дәрестә нимә тураһында һөйләшеүебеҙ тураһыеда белерһегеҙ.\n-Был нимә, балалар? (Ҡоштар)\n-Әйе, дөрөҫ, ҡоштар. Тимәк, бөгөн нимә тураһында һөйләшәсәкбеҙ? (Ҡоштар тураһында)\n-Дәрестең темаһы “Ҡоштар – ҡанатлы дуҫтарыбыҙ” дип атала. Бөгөн беҙ һеҙҙең менән А.Игебаевтың “Сыйырсығым” шигырын уҡырға өйрәнербеҙ. Һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр темаһын нығытырбыҙ. Ҡоштар тураһында белемдәребеҙҙе арттырырбыҙ.\n2.Ҡоштар тауышын аудиояҙмала тыңлау. Уҡытыусының ҡоштар тураһында һөйләүе.\nУ: Элек-электән кешеләр ҡоштар донъяһы менән ҡыҙыҡһынған. Улар һымаҡ бейектә осорға, моңло итеп йырларға хыялланған. Шуға ла халыҡ араһында оҫта йырсыны – һандуғаҫ, ҡыйыу көрәшсене – бөркөт, һылыу ҡыҙҙарҙы – ҡарлуғас, аҡҡошом тип йөрөтәләр. Шулай уҡ ҡоштар образы һынамыштарҙа ла осрай. Сөнки беҙҙең ата-бабаларыбыҙ борон-борондан һауа торошон ҡоштарға ҡарап билдәләгән. Шуларҙың бер нисәүһе менән танышып хәтерҙә ҡалдырайыҡ.\nҺынамыштар өҫтөндә эшләү. Уҡыу, тәржемә итеү, аңлатыу. (1-се слай)\nҺайыҫҡан шыҡырлаһы, кеше килә.\nСабыр сыйырсыҡтар алдан килһә, иген уңыр.\n3.Дәфтәрҙәрҙә число яҙыу һәм һынамыштарҙы күсереү.\n4.Һүрәт (слайд) буйынса эш. “Ҡоштар” Ҡош исемдәрен телдән тәржемә итеү.\nУ: Элек-электән беҙҙең гүзәл тәбиғәтле Уралыбыҙ ҡоштарға бик бай булған. Ер йөҙөндә, ғалимдар иҫәпләүе буйынса, 100 млрд. Ҡош йәшәй, кешеләргә ҡарағанда 20 тапҡыр күбрәк тиерлек. Ә Башҡортостанда шуларҙың 300 төрөн осратырға мөмкин. (“Башҡортостан ҡоштары” китабы күрһәтелә)\nУ: Һеҙ күп ҡоштарҙы беләһегеҙ. Һүрәткә ҡарап, танып, һүҙлек ярҙамында ҡоштарҙың исемдәрен русса, татарса, башҡортса әйтергә.\nСОВА, ФИЛИН, АИСТ, ЯБАЛАҠ, МӘЧЕ БАШЛЫ ЯБАЛАҠ, ЛӘКЛӘК, ҠАУҘЫ.\n(Һүҙлек дәфтәренә бер нисәүһен яҙып куйыу.)\n5.Телеграмма уҡыу. Йомаҡ шишеп, һүҙлек диктанты яҙыу.\nУ: Уҡыусылар, һеҙ күрмәгәндә, тәҙрә аша бер ҡош телеграмма ҡалдырып киткән.\nБеҙ бер төркем ҡоштар, һеҙҙе һағынып йылы яҡтан ҡайтырға сыҡтыҡ. Әгәр ҙә бирелгән йомаҡтарҙың яуаптарын дөрөҫ тапһағыҙ, ниндәй ҡоштарҙың осоп ҡайтыуын белерһегеҙ. Тиҙҙән ҡайтып етербеҙ, осрашҡанға тиклем.\nУ: Уҡыусылар, бирелгән йомаҡтарҙың яуабын 1 уҡыусы таҡтала татарса, 2-сеһе – башҡортса, һеҙ үҙ аллы дәфтәрҙә яҙырһығыҙ һәм һуңыннан дөрөҫлөгөн тикшерербез.\nА) “Ҡар” ҙа “ҡар” тип осоп йөрөй,\nҠыҫҡыра юҡҡа барға.\nИсеме уның....... (ҡарға)\nБ) Ҡоға башында йорто,\nЭсендә тора йырсы. (сыйырсыҡ)\nВ) Үҙе йомортҡа баҫмай,\nБалаһын да баҡмай. (кәкүк)\nГ) Йылы яҡҡа ирекһеҙҙән\nД) Яңғыратып һыу буйһарын\nҺайрай, алһыу таң тыуғас,\nМоңло, дәртле..... (һандуғас)\nЕ) Кәкре муйын, аҡ йомғаҡ,\nЙөрөй күлдә яр буйлап,\nЙәлеп итә үҙенсә,\nЗарлы көйҙәрен уйнап. (аҡҡош)\nУ:Ә хәҙер эштәрҙе тикшереп алайыҡ. Яуаптар менән телҙән һөйләм төҙөйөк.\n6.”Йылы яҡтан ҡайтыусы ҡоштар” (әңгәмә)\nУ: -Уҡыусылар, иң беренсе булып йылы яҡтан ниндәй ҡоштар ҡайтты? (Ҡара ҡарғалар)\n- Улар ҡасан ҡайтты? (Март башында)\n- Улар тураһында нимәләр беләһегеҙ? (яуаптар)\n7.Иғлан уҡыу. Тәржемә итеү.\nУ: Уҡыусылар, “Экологический вестник” гәзитендәге иғланды тыңлағыҙ әле. Унда нимә тураһында һүҙ бара? Ошо һорауға яуап әҙерләгеҙ.\nДомики-особняки из плотно сбитых досок не тоньше 2 см. Высота домика 32 см., площадь 15, вход (леток) – 5см в ширину и в длину, расположен на высоте 23 см. От пола. С видом на солнечную сторону.\nУ: - Нимә тураһында һүҙ бара? (Яуап, телдән тәржемә итеү)\n- Ниндәй ҡоштарға оя кәрәк?\nӘ сыйырсыҡтар ниндәй айҙа, ҡасан осоп ҡайталар? Улар тураһында нимәләр беләһегеҙ? (Яуаптар, слайдтар ҡарау)\n9. У: Бөгөнгө дәрестә Абдулхак Игебаевтың “Сыйрсығым” тигән шиғырын уҡыйбыҙ.\nҠошсоҡ – птенчик\nЙонсоу – усталый\nБорсолоу – беспокоиться\nХәтерләү – вспоминать\nСөй – гвоздь\nЯһап ҡуйыу – хәүефләнеү\nКинәнеү – с удовольствием\n-Һүҙлек дәфтәренә ауыр һүҙҙәрҙә яҙып ҡуйыу.\n-Уҡытыусының “Сыйырсыҡ” шиғырын уҡыуы.\n-Уҡыусыларҙың үҙ аллы уҡыуы.\n-Строфалап, таусири уҡыу.\nУ: Уҡыусылар, был шиғырҙың төп фикере ҡайһы юлдарҙа күрһәтелә?\nУ: Тимәк, кеше генә үҙенең туған яҡтарын ҙа яҙ етеүен түҙемһеҙлек менән көтәләр икән.\nУ: Уҡыусылар, бөгөнгө дәрестә нимәләр эшләнек, белдек ?\nУ: Ҡоштар тураһында нимә белдегеҙ?\nУ: Ҡоштар – беҙҙең ҡанатлы ярҙамсыларыбыҙ. Сөнки улар баҡсалағы зарарлы бөжәктәрҙе сүпләй: үҙҙәре лә ашай, балаларына ла ашата. Ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр тыңлағыҙ әле.\nСыйырсыҡ көн буйына 350 бөжәк ашай, ә 1 пар сыйырсыҡ, балаларын осороп ебәргәнсе, 8 меңләп зарарлы ҡортто ҡыра икән. Беҙҙең яҡтарҙа 175 көн йәшәй икән. Ҡарлуғса йәй буйына 1 миллион яҡын бөжәкте юҡ итә. Күке 1 сәғәттә 100 ағас ҡорто ашай. Бәләкәй генә ҡарабаш турғай балаларын тәүлегенә 400 тапҡыр ашата, ти. 1 пар ҡарабаш турғай бер йәйҙә 40 төп алмағасты зарарлы бөжәктәрҙән һаҡлап ҡала.\nУ:Шуға күрә ҡоштарҙы яратығыҙ, һаҡлағыҙ. Оялар яһап уларҙы ҡаршы алығыҙ, уларға ем һибегеҙ. Ҡош ояларын туҙҙырмаҫҡа, ҡоштарҙы, балаларын үлтермәҫкә, рогатканан атмаҫҡа кәрәк. Сөнки ҡоштар ҙур файҙа ғына килтереп ҡалмайҙар, улар тәбиғәтте матурлай, үҙҙәренең матур йырҙарын беҙгә бүләк итәләр.\n11. Уҡыусыларға баһа куйыу.\n12. Өй эшен биреү. Ҡоштар тураһында ике мәҡәл яҙырға.\nНомер материала: ДВ-569829


Яҡташтарыңа хеҙмәт итеү ҙур мәртәбә\nҠыйғы районында йәшәүсе эшҡыуар Руслан Гергель шундай фекерҙә. Төпкөлдә бәләкәй предприятие асыусы социаль яуаплылыҡ төшөнсәһенә нигеҙләнеп эш итә. Ауылдаштарына яңы эш урындары аса, хеҙмәт хаҡын ваҡытында түләй, ҡаҙнаны тулыландыра, хәйриә проекттарынан да ситләшмәй.\nИлвир Заһретдиновтың ҡулында ағас киҫәге лә йәнләнә. Оҫта әле ҡыйғыр бөркөт һынын әҙерләй. Тиҙҙән ҡош кемдеңдер баҡсаһын биҙәйәсәк. Ағасты сеймал килеш һатҡансы, уны эшкәртеү хәйерлерәк тигән фекерҙә оҫта. Шуға ла Ҡыйғыла эшҡыуар Руслан Гергель йорт йыһаздары оҫтаханаһын ойошторғас та, икеләнмәйенсә бәләкәй предприятиеға эшкә килә. Илвир эшләгән баҡса кәрәк-яраҡтары, көнкүреш әйберҙәре күптәрҙең күңелен яулап өлгөргән.\nРуслан эшен ошо ағас бысыу цехынан 2011 йылда башлап ебәрә. Берҙән-бер мөлкәте 12 модель Лада автомобилен һатып тәүге станогын ала. Әле бында көнөнә 10 кубометр самаһы ағас эшкәртелә.\nДинар Хизбуллин бәләкәй предприятиела, цех асылған көндән бирле эшләй.Таҡта быса, йорт комплекттарын әҙерләй. Эш күләме етәрлек, хеҙмәт хаҡы ла ваҡытында түләнә,- ти хеҙмәткәр.\nТөбәк үҫешенең нигеҙе- эшҡыуарлыҡ, тигән фекерҙә Руслан Гергель. Йүнселдәр яңы эш урындары аса. Хеҙмәт хаҡы түләй, ҡаҙнаны тулыландыра. Эш башлауы еңел түгел, административ кәртәләр ҙә бар, әммә уларҙы йырып сығырға мөмкин,- ти Руслан Гергель\nУрындағы хакимиәттә лә эшҡыуарлыҡ үҫешенә ҙур өмөт бағлайҙар. Районда йүнселдәргә ярҙам программаһы ла уңышлы эшләй. Һуңғы арала был маҡсатта 2 миллион ярым һум аҡса бүленгән. Сығымдар үҙен тулыһынса аҡлай ти район етәкселеге.\nЭшҡыуарлыҡ социаль яуаплылыҡты тойорға тейеш. Заманыбыҙҙа был төшөнсә баҙар иҡтисадының төп ҡанундарының береһенә әйләнә бара. Төпкөлдә бит, урындағы халыҡ тураһында хәстәрләү көндән-көн тап йүнселдәр иңенә күсә бара. Был үҙгәрештәрҙең асыҡ миҫалы- Ҡыйғы эшҡыуары Руслан Гергель.


Инфоурок / Другое / Конспекты / Конспект урока в 5 классе "Лексика иленә сәйәхәт"\nЛексика иленә сәйәхәт.\nМаҡсат.Уҡыусыларҙың тема буйынса алған белемдәрен ҡыҫҡаса ҡабатлау,системаға килтереү;Һүҙ байлығын,фекерләү ҡеүәһен арттырыу,туған телгә һөйөү тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу.Дәрес-сәйәхәттең картаһы,туҡталыштар исеме,плакат-таблицалар.\nДәрес барышы.Уҡыусылар,бөгөнгө дәресебеҙ ябай дәрес түгел.Беҙ бөгөн сәйәхәткә барабыҙ.Ә ҡайҙа сәйәхәткә барабыҙ икән?Бөгөнгө сәйәхәтебеҙ синонимдар,антонимдар,омонимдар илненә булыр.\nСәйәхәткә сығыр өсөн беҙгә транспорт төрө һайларға кәрәк.Бының өсөн йомаҡтың яуабын табырға кәрәк.\nУф итер,пуфф итер,\nСөскөрөр ҙә бышҡырыр.\nУнан һуң алып китер,\nТеләгән ергә илтер.\n-Әйҙәгеҙ,поезға билеттар алайыҡ.Кемдәр матур һүҙҙәр әйтә,шуларға ғына билет бирәбеҙ.\n-Хөрмәтле пассажирҙар,бына беҙ “Синонимдар” ҡалаһына ла килеп еттек.Был ҡалаға инер өсөн һорауҙарға яуап бирергә кәрәк икән.\n-Нимә ул синонимдар?\n-Ни өсөн беҙҙең телмәребеҙҙә был һүҙҙәр кәрәк?(Яуаптар.)\nа)Иҫһә лә ҡеүәтле елдәр,\nКилһә лә ыжғырып дауыл,\nб)Ҡыуаныр атаң һиңә,\nШатланыр Ватан һиңә.\nБулһаң зирәк,әйт тиҙерәк!\nМатур,батыр,зирәк һүҙҙәренең синонимдарын табырға.\nКарточкаларға һөйләмдәр яҙылған.Таҡтаға сығарылған балалар һөйләмдәрҙе уҡыйҙар ҙа артыҡ һүҙҙәрҙе алып ташлайҙар.\nа)Һалҡын һәм һыуыҡ ҡыш етте.\nб)Машина тиҙ һәм шәп йөрөй.\nв)Йәйге көндәр эҫе һәм ҡыҙыу була.\nБалалар,әйҙәгеҙ артабан киттек.Беҙҙе “Киреләр” ҡалаһы көтә.\nАҡ ҡараны кеймәҫкә…(кире һүҙҙәр әйтешеү.)Икегә бүленергә; бер команда әйткән һүҙҙәрҙең антонимын икенсе команда әйтергә тейеш.\nЙомаҡтарҙың яртыһын тап.\nИке ағай бара…(бер-береһен күрмәй)\nМунсала бар…(өйҙә юҡ)\nҠара һыйыр тороп китте…(аҡ һыйыр ятып ҡалды)\nУҡыусылар.Беҙҙе түҙемһеҙлек менән “Омонимдар” ҡалаһы көтә.\n-Омонимдар нимә ул?\n-Был һүҙҙәрҙе беҙ ни өсөн өйрәнәбеҙ?\nХәҙер мин аш,Ҡабып ҡара.\n“Теймә”тигән һүҙҙер мин,\nТейһәң,һис кем маҡтамаҫ,\nХәҙер ултырам көҙөн,\nҠыҙарып бешеп баҡсала.\n“Йөҙ” тип әйтәләр миңә,\nХатта һәр бер китапта.\n-“Лексика иле”-икһеҙ-сикһеҙ.Бер генә сәйәхәттә уны тулыһынса өйрәнеп булмай.Иңләп-буйлап сығыу өсөн беҙ ғүмер буйы һүҙҙәр диңгеҙендә сәйәхәттә.Дәресебеҙҙе,сәйәхәтебеҙҙе К.Бакировтың һүҙҙәре менән тамамлайбыҙ.\nҺөйләшегеҙ туған телдә,\nТел тыуҙырған шатлыҡтарҙы\nӨйгә эш.190-сы күнегеү.\nНомер материала: ДБ-373442


«Башҡортостан» ТРК-һы журналистары «Рәсәй ҡалҡаны 2016» фестивалендә наградалар яуланы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Башҡортостан» ТРК-һы журналистары «Рәсәй ҡалҡаны 2016» фестивалендә наградалар яуланы\n11:40, 17 июня 2016 Йәмғиәт\n«Башҡортостан» телерадиокомпанияһы журналистары «Рәсәй ҡалҡаны» XIX төбәк-ара хәрби-патриотик телевидение һәм радио тапшырыуҙары фестивалендә еңеү яуланы. Быйыл конкурс Пермдә уҙҙы.\n«Ҡояшлы ҡала» балалар радио тапшырыуҙары циклы өсөн Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһы филиалының иң йәш штаттан тыш хеҙмәткәрҙәре «Йәш радио хәбәрселәре» номинацияһында наградаларға лайыҡ булды. Уның етәксеһе — Элеонора Дударь.\n«Барыһына — бер үк еңеү» бүлегендә «Сурайҙа һәйкәл асыу» репортажы иң яҡшыһы тип танылды (милли тапшырыуҙар бүлеге хәбәрсеһе Рәлиә Сәхибгәрәева, оператор Азамат Әхмәҙишин, режиссер Зарема Хисмәтуллина). «Был — минең журналистика өлкәһендәге тәүге еңеүем. Бәләкәй генә булһа ла, ул бик мөһим. Тапшырыу өҫтөндә эшләгән ижади төркөмдөң еңеүе», — тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Рәлиә Сәхибгәрәева.\n«Билдәһеҙ биттәр» номинацияһында «Асыҡ күңелле ябыҡ ҡала» репортажы дипломант булды («Мәҙәниәт Башҡортостан» телеканалы хәбәрсеһе Александр Колинченко, оператор Андрей Шуняев).\nБыйыл конкурсҡа илдең төрлө төбәктәренән 350-нән ашыу эш — 235 телевидение һәм 120 радио тапшырыуҙары килде.\nТеги: конкурс,рәсәй ҡалҡаны,телевидение,радио