«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҒӘЖӘП АТА ҠАҘҘАР - 2016 - Мәҡәләләр\nҒӘЖӘП АТА ҠАҘҘАР\nҒәжәп хәлдәрҙең шаһиты булырға тура килә ҡайсаҡ. Әҙәм балаларынан башҡа һәр төрлө кейек-йәнлектәр менән булған ҡыҙыҡлы ваҡиғалар айырыуса хәтерҙә ҡалыусан. Бөгөнгө һүҙем дә бер нисә йыл элек йорт ҡаҙҙары менән үҙем шаһит булған ваҡиғалар тураһында.\nРаҡия инәйҙәрҙең йорто Урал тауы итәгендә ултырған Байым ауылының иң осонда, башҡа өйҙәрҙән айырымыраҡ урынлашҡан. Ауыл ситендәге ҡайын урманына инә биреберәк тора. Уларҙың ихатаһында, ялан һарайҙарында ла киҫелмәй ҡалған унлаған дәү ҡайын башын күккә сөйгән. Шуның өсөн дә, күрәһең, ҡуян, төлкө һымаҡ Урал урманы кейектәре уларҙың кәртә-ҡураһына, хатта ишек алдына ла, төндәрен, ҡайһы берҙә көндөҙҙәрен дә, инеп сыҡҡылай. Ҡуяндар, билдәле, бесән һарайы тирәһендә уранғылай. Ә йыртҡыс төлкө, әлбиттә, ҡош-ҡорт маҙарҙы һағалай. Көнө-төнө йоҡлауҙан бушанмаған бәйҙәге ҡарт Муйнаҡты бар тип тә белмәйҙәр. Үәт замана йәнлектәре!\nИнәйебеҙ яҙ һайын инкубаторҙан егерме биш - утыҙлаған ҡаҙ бәпкәһе алып, улар үҫеп еткәнсе көҙгә тиклем шулар менән булаша. Тик, Раҡия инәй үҙе әйтмешләй, инкубатор - инкубатор инде ул. Аҙ ғына күҙ яҙҙырыуың була, бәпкәләр бер нисә өлөшкә бүленешеп, тырым-тырағай таралышырға әҙер генә торалар. Көҙгә табан ғына, инде үҫеп етеп килгән себештәр араһында берәй лидеры табылып, башҡа иптәштәрен йыйып, эйәртеп йөрөй башлай башлауға, әммә йәй буйына "тәрбиәләү" өсөн уларға оло ҡаҙҙар кәрәк шул...\nШулай, үткән йыл инәйебеҙ башҡаса инкубаторҙан бәпкә алмаҫҡа ҡарар итте. Көҙөн ҡаҙҙарҙың икәүһен иткә һуйҙырмай, яҙғылыҡҡа ҡалдырҙы. Береһе аталыҡ, ә икенсеһе, кәүҙәгә бер аҙ ҡайтышырағы - инә ҡаҙ. Тик, ғәжәпкә, инәйәбеҙҙең һарайында ҡышлап сыҡҡан был ике ҡаҙ тәүҙәрәк тә, яҙға оторо ла бер-береһенә ҡарата битараф ине. Яҙ еткәс, Раҡия инәй күпме генә көтмәһен, ҡаҙҙары йомортҡа һалманы, сөнки... ҡаҙҙарҙың икеһе лә аталыҡ булып сыҡты. Бына һиңә - мә! Инде байтаҡ ҡына олоғайған инәйебеҙ хаталанған икән…\nБыл юлы ла Баймаҡтағы эшҡыуар Байрамғоловтың инкубаторынан бәпкәләр алып ҡайтырға мәжбүр булды ул. Ихатала торған ҙур ситлек эсенә ебетелгән икмәк, табаға һыу һалып, бәләкәстәрҙе шунда урынлаштырҙы. Сөнки оло ике ата ҡаҙ уларҙы ситһенеп, суҡып имгәтеүе ихтимал…\nИхатаға бәләкәстәр килеп инеү менән, ысынлап та, оло ҡаҙҙарҙың тыныслығы юғалды. Улар, муйындарын аҡҡошҡа оҡшата биреп дуғаландырып бөгөп, сәйер генә "ғо-ғо-ғо" тигән тауыштар сығарып, ситлек тирәләй әйләнешә. Үҙҙәренә һалған емде лә ашамайынса, бер-икене генә суҡып алалар ҙа, кемделер һыйларға саҡырғандай, ян-яғына ҡаранып ҡаңғылдашалар. Көндәрҙән бер көндө Раҡия инәй, шулай ҙа, бәләкәстәр өсөн бик хәүефле булыуға ҡарамаҫтан, бәпкәләрҙе аталыҡтар янына сығарҙы. Берәй нәмә була ҡалһа тип, ҡулына тал сыбығын әҙерләп тотоп торған инәйебеҙ бот сабып хайран ҡалды. Инде һигеҙенсе тиҫтәһен тултырған инәйебеҙ ике ата ҡаҙҙың кескенә бәпкәләрҙе бындай йылы ҡабул иткән хәлде бығаса һис ҡасан күргәне юҡ ине. Етмәһә, бәпкәләр үҙҙәренеке лә түгел бит әле.\nСитлек эсенән тайыш-тойош баҫып, берәм-һәрәм сығып килгән бәпкәләрҙе күреү менән ата ҡаҙҙар ҡысҡырышып ҡаңғылдашып ҡанат ҡағып алдылар, унан "ғо-ғо-ғо" тип, мөмкин тиклем йомшағыраҡ өндәшергә тырышҡандай, бәпкәләр тирәһендә йөрөй башланылар. Үҙҙәренең баянан бирле ашамай һаҡлаған емдәренә әйҙәй кеүек ине улар бәпкәләрҙе. Улары ла, һис ни булмағандай, оло ҡаҙҙарға эйәрҙе лә китте. Ата ҡаҙҙар табалағы емде бер-икене суҡыған булалар ҙа, һарыҡайҙар килеп, бәләкәй генә йомшаҡ суҡыштары менән ашағанын кинәнешеп ҡарап торалар. Хатта бик ирмәк итеп, ергә бер аҙ сүгә биреп, хас та кеше һымаҡ бейешеп тә алалар. Ул ғына ла түгел, һауытҡа ем өҫтәргә яҡынлашҡан Раҡия инәйгә ыҫылдашып ҡаршы килә башланылар, етмәһә… Хәҙер бәпкәләр тирәһенә ем урлашырға тауыҡтар ҙа килә алмай. Әллә ҡасан уҡ ошо тирәлә осоп әйләнгеләгән ала ҡарғаны бер нисә мәртәбә ҡурҡытып ҡыуып ебәрҙеләр. Яҙғы ҡояш болот артына йәшеренгәс, бер аҙ һалҡынайып, ямғыр күҙе төшә башлау менән бәпкәләрҙе ҡуйындарына алып, йылы ҡауырһындар араһына йәшерҙеләр…\nШулай итеп, был ике ата ҡаҙ кескәйҙәрҙе йәй буйына үҙ бәпкәләрендәй итеп ҡарап, һаҡлап алып йөрөнө. Ҡайһы ваҡыт үҙәнгә Таулы йылғаһы буйына алып барып йөрөп тә киләләр. Көҙгә тиклем егерме биш бәпкәнең барыһы ла иҫән генә йөрөп, инде ололарға тиңләшеп үҫеп тә етте. Ноябрь айы башланыуға йәш ҡаҙҙар кәүҙә ҙурлығы буйынса ололарҙан айырғыһыҙ ине инде. Тик оло ике аталыҡ ҡына уларҙы һаман да бала итеп күрә, ахрыһы, яндарына яҡынлашҡан сит кеше, йә эт-маҙарҙы шундуҡ ҡыуып ебәрә, һаман да булһа бәпкәләрен яҡлашалар ине.\nКөндәрҙән бер көндө, таң яҡтырғас, Раҡия инәй тышта ҡаҙҙар ҡаңғылдаған тауышҡа тәҙрәгә баҡты. Ни күҙҙәре менән күрһен, йылтырап торған ҡыҙыл төлкө ялан кәртәгә инеп алған да, ҡаҙҙар тирәһендә урала. Ә ике ата ҡаҙ, улай-былай йүгергеләп, берәй ҡаҙҙы эләктереп алып китергә йәтешләп йөрөгән хәйләкәр йыртҡыстан башҡаларҙы ҡурсалап, ҡанаттарын йәйеп, тегене суҡырға маташа… Инәйебеҙ таяғын алып тышҡа йүгереп сығыуға яуыз төлкө бер ҡаҙҙы муйынынан тешләп, ҡойма ярығынан сығып та һыҙҙы. Барлап иҫәпләгәндән һуң, йәш ҡаҙҙарҙың барыһы ла иҫән, ә бер аталыҡ юҡ икәне беленде. Шулай итеп, ата ҡаҙ бәпкәләрҙе һаҡлап, батырҙарса үҙенең ғүмерен бирҙе… "Ә-ә-әй, меҫкенкәй, - тип уны йәлләп уфтанды Раҡия инәй, - күп кенә кешеләргә лә үрнәк булырлыҡ аталыҡ ине…"\nИкенсе бер хикәйәтем дә ата ҡаҙ менән бәйле. Мин бала саҡта булды был хәл. Әсәйемдәр күрше Комсомол ауылында йәшәгән Әхмәтсафа ағайҙарҙан бер пар ҡаҙ алып ҡайтты. Аталыҡ менән инәлек. Инәлеге - түбәһендә өлтөкәйе булған ала ҡаҙ. Ә аталығы ифрат та аҡҡошҡа оҡшаған ап-аҡ, оҙон муйынлы ине. Үҙебеҙҙең ике инәлекте лә тиҙ арала үҙ итеп алды был ата ҡаҙ. Бергә килгән ала ҡаҙынан һис тә айырып ҡараманы, башҡаларға ла иғтибарын тигеҙ бүлде. Яҙға өс инә ҡаҙҙың барыһы ла себеш сығарҙы. Ә аталыҡ үҙенең бурысын намыҫ менән үтәй ине. Көн буйы быуанан ҡайтышмаған ҡаҙҙарҙы бәпкәләре менән эйәртеп, кискә өйгә алып ҡайта. Өс ҡаҙҙың үҫеп етеп килгән себештәре шул тиклем күп һымаҡ тойола, йәйелеп йөрөп, урамда үлән йолҡҡолап ашап йөрөгәндәрендә күпселеге аталары һымаҡ ап-аҡ булған себештәр өй ихатаһын бөтөнләйгә ҡаплап алған һымаҡ. Әллә ҡайҙан ҡулйыуғыстың һыуын ағыҙырға ла өйрәнеп алғандар. Гүйә, һыу буйынан һыуһап ҡайталар: килеү менән ихатала бағанала элеүле торған ҡулйыуғысҡа сиратҡа теҙелеп алырҙар ине лә, оҙон муйындарын һуҙып, суҡыштары менән ҡулйыуғыстың һыуын аҫтан ағыҙып, эсеп бөтөргәнен ирмәк итеп ҡарап тора торғайным. Көҙ еткәс, атайымдар ололарға тиңәлеп үҫеп еткән ҡаҙҙарҙы иткә һуйҙылар. Урынына себештәр араһынан бер йәш ҡаҙ ҡалдырып, инде ҡартайған, тип, әлеге аҡ аталыҡ менән бергә килгән өлтөкәйле ала ҡаҙҙы ла тотондолар. Бына шул көндән башланды инде әлеге аҡ ата ҡаҙҙың мажараһы. Ике-өс көн ихата буйлап ҡаңғылдап, унда-бында һуғылып йөрөнө тыныслығын бөтөнләйгә юғалтҡан аталығыбыҙ. Яҙғылыҡҡа тип ҡалдырған башҡа инәлектәрҙе бар тип тә белмәй. "Алаҡасты һағына, ахырыһы", тине әсәйем. Бер аҙҙан аҡ аталығыбыҙ урам тышына осоп сығып та китте. Артынан етеп кенә булмай. Туп-тура түбән оста йәшәгән Рауза апайҙарҙың өйөнә ҡарай йүнәлде. Шуларҙың урам тышында йөрөгән бер-нисә ҡаҙ төркөмөнә ҡушылып алды. Шунан алып, был ҡаҙҙарҙан айырып та алып булмай башланы уны. Күпмелер йөрөгәс, ҡышҡылыҡҡа тотоп алып ҡайтып, үҙебеҙҙең башҡа ҡаҙҙар янына бикләп ҡуйҙы әсәйемдәр. "Яҙға тиклеп ала ҡаҙҙы, моғайын, онотор, быларын ҡабаттан ҡабул итеп алыр", тинеләр. Әммә ҡышты бик бойоҡ үткәргән аталығыбыҙ башҡаса үҙебеҙҙең ҡаҙҙарға яҡынламаны, уларҙы үҙһенмәне. Мөмкинлек сыҡҡан һайын ҡаҙыбыҙ Рауза апайҙарҙың өйөнә ҡасып сығып китер ине…\nОшо хәлдәрҙе ҡабат-ҡабат иҫләйем дә, хайуандарҙың ҡайһы бер яҡтарын үҙебеҙ менән сағыштырып ҡарайым. Беҙ аҡылһыҙға һанап йөрөгән бәғзе хайуан, йәиһә ҡош-ҡорттарҙың шундай ғәжәп сифаттарын күреп, Раббыбыҙ тарафынан аҡыл тип аталған иң ҡиммәтле нәмә менән бүләкләнгән әҙәми зат хаҡында уйлана башлайым. Аллаһы Тәғәлә биргән ана шул оло ниғмәттең һәм башҡа бихисап, гүзәл нәмәләрҙең ҡәҙерен белеп, тик файҙаға ҡулланып, улар өсөн Аллаһы Тәғәләгә ғүмеребеҙ буйына шөкөр итеп, фәҡәт Уға ғына баш эйеп, был донъялағы үҙебеҙҙең төп тәғәйенләнешебеҙҙе аңлап, дөрөҫ кенә итеп йәшәргә тейешлегебеҙ тураһында фекер итәм. Шундай бурыс тик беҙгә генә, кешеләргә генә бирелгән, тип әйтһәм, әлбиттә, яңылышасаҡмын. Сөнки әҙәм балаларынан башҡа тағын да аҡыллы йән эйәләре - ендәр ҙә бар. Изге Ҡөрьән Кәримдә Аллаһы Тәғәлә уларға ла тап ана шундай бурыс йөкмәткәне хаҡында әйтә. Әммә ендәр беҙгә күренмәй, һәм уларҙың үҙ хәстәре. Мине әҙәм балалары нығыраҡ борсой.\nЯҙылған: 17.10.16 | Ҡаралған: 757


Илшат Тажетдинов Бөрйән районында күсмә ҡабул итеү үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nИлшат Тажетдинов Бөрйән районында күсмә ҡабул итеү үткәрҙе\n11:11, 15 августа 2011 Сәйәсәт\nПремьер-министр урынбаҫары — Башҡортостан Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов Бөрйән районында граждандарҙы ҡабул итте.\nТөрлө һорауҙар буйынса уға 17 кеше мөрәжәғәт итте. Вице-премьер ауыл халҡы менән Урал аръяғы райондарының иҡтисади һәм социаль үҫеше мәсьәләләрен тикшерҙе, ер, торлаҡ, социаль мөнәсәбәттәргә, шулай уҡ райондағы юлдарҙы ремонтлауға ҡағылышлы проблемаларҙы хәл итеү буйынса аңлатмалар бирҙе.\nВизит сиктәрендә Илшат Тажетдинов Иҫке Собханғол урта мәктәбендәге, Бөрйән урман сәнәғәте комплексындағы эштәр торошо менән танышты, Иҫке Собханғол ауылының Базал биҫтәһенә барҙы, тип хәбәр итә Бөрйән районы хакимиәтенең рәсми сайты.\nТеги: граждандарҙы ҡабул итеү, бөрйән


Archives for Июль 2018 | Йәншишмә - Page 2\nАрхив записей за июля 2018\nНаписал в 27 июля 2018, 08:30\nКемдәр аңлар икән күңелеңде, Табылырмы берәй үҙ кешең, Өндәшмәйсә бары ҡулдарыңды Ҡулдарыңа алыр серҙәшең.\nНаписал в 27 июля 2018, 08:22\nАртыҡ ҙурҙы көтмәй сабыр күңел, Бар булғаның өсөн ҡыуанам. Төштәремде сәскәләргә һөйләп, Хистәремде йырға һалып көйләп, Онотолоп китеп йыуанам.\nНаписал в 27 июля 2018, 08:19\nНаписал в 27 июля 2018, 08:17\nҘур һөйөнөсөм менән уртаҡлашҡым килә. Айзат ағайым Алыҫ Көнсығышта хеҙмәт итеп ҡайтты. Ул иртәнге алтынсы яртыла өйгә ҡайтып ингәс тә, мине уятып һөйҙө. Шул тиклем шатландым! Үҙем уны ныҡ һағынып көттөм бит.\nНаписал в 27 июля 2018, 08:14\nМин әсәйемде Ныҡ-ныҡ яратам. Ул ҡайтыуына Өй йыйыштырам. Өйгә ҡайтҡас та, Ял итһен өсөн, Эшемде күреп, Шат булһын өсөн,\nБәләкәйҙән белеп үҫәләр\nНаписал в 27 июля 2018, 08:12\n«Сулпылар» балалар баҡсаһында Ғаилә йылына арнап «Минең шәжәрәм» исемле күргәҙмә ойошторолдо. Һәр төркөмдән тәрбиәләнеүселәр фантазияларын егеп, ғаиләләренең нәҫел ағастарын эшләне. Мәҫәлән, икенсе төркөмдән Амалия Ғафарова, Азалина Саламатова, Линар Тойғонов, кескәйҙәрҙән Әмир Туйсин, уртансыларҙан Альбина Малабаева, Элина Саламатова, Ислам Атанғолов, Динара Халиҡова, Алтынай Таштимерова, Диана Вәлитова, өлкәндәрҙән Алина Ишйәрова, Риана Һөйәрғоловаларҙың шәжәрәләре бик матур килеп сыҡҡан.\nНаписал в 27 июля 2018, 07:50\nТелевизор экраны аша уны күргәнегеҙ бар. Йырларға, бейергә яратҡан ҡыҙ «Тамыр» студияһында шөғөлләнә. Дүрт йәшенән «Әкиәт китабы», «Сәңгелдәк», «Иләү» кеүек тапшырыуҙарҙа ҡатнаша. Алып барыусы ла булған хатта. Алты йәшенән вокаль-бейеү төркөмөнә йөрөй башлай. Быйыл яҙғыһын «Тамыр» телеканалы ойошторған «Халҡым йыры – тамырымда» тигән байрам сараһында ла ҡатнаша. «Башҡортостан» дәүләт концерт залының ҙур сәхнәһендә синыфташы Искәндәр …\nContinue reading ‘Һоҡланмау мөмкин түгел’ »\nНаписал в 27 июля 2018, 07:42\nСибайҙағы интернат-гимназияның X синыф уҡыусыһы Гөлйемеш Үтәғолова бәләкәй саҡтан иншаларҙы йөкмәткеле итеп яҙып, үҙенең уй-хистәрен уйландырырлыҡ итеп еткерә белә. Шиғырҙары ла матур килеп сыға. Баймаҡ районы Күсей ауылы ҡыҙы «Аҡ ҡауырһын» түңәрәгенә йөрөп, илһам ҡанаттарын да нығытып алды. «Таң нуры» тигән шиғри йыйынтығын әҙерләп, Таңсулпан Ғарипова исемендәге бәйгелә Гран-при ҙа яуланы. Киләсәктә лә Гөлйемешкә ижади …\nContinue reading ‘Гөлйемеш Үтәғолова шиғырҙары’ »\nНаписал в 27 июля 2018, 07:37


5 Апрель 2011, 15:08\nТағы ла бер «фабрика»«Йондоҙҙар фабрикаһы» проекты ҡасандыр тамашасыларҙың яратып ҡараған музыкаль тапшырыуы ине. Эстарадаға әле яңы ғына аяҡ баҫыусы йәш таланттарҙың тормошон, уларҙың шоу-бизнес тигән донъяға нисек юл ярыуын күҙәтеү, яңы йырсыларҙың ниндәй шарттарҙа тыуыуын күреү, ысынлап та, күптәрҙе ҡыҙыҡһындырҙы. Хатта ете «фабрика» эшләп ташланылар. Әммә фабрика үҙ «йондоҙ»ҙарын «эшләп» сығарғас, уларҙың халыҡҡа барып етә аламы икәнен дә белергә тейештер. Әле Беренсе каналда асылған «Йондоҙҙар фабрикаһы» проекты үҙенең емештәренең бөгөнгө көндә нимәгә өлгәшеүен һәм бөгөн ҡайһыһы «иң-иң» булырға лайыҡлы икәнен белер өсөн ойошторолған. Марк Тишман, Ирина Дубцова, Влад Соколовский, Анастасия Кочеткова, «Инь-янь», «Фабрика» төркөмдәре һәм тағы ла бихисап «фабрикасы»ның яҙмышына битараф булмағандар тағы ла яратҡан йырсыларының тормошона яҡынданыраҡ күҙ һала ала.\n«Йондоҙҙар фабрикаһы» проекты ҡасандыр тамашасыларҙың яратып ҡараған музыкаль тапшырыуы ине. Эстарадаға әле яңы ғына аяҡ баҫыусы йәш таланттарҙың тормошон, уларҙың шоу-бизнес тигән донъяға нисек юл ярыуын күҙәтеү, яңы йырсыларҙың ниндәй шарттарҙа тыуыуын күреү, ысынлап та, күптәрҙе ҡыҙыҡһындырҙы. Хатта ете «фабрика» эшләп ташланылар. Әммә фабрика үҙ «йондоҙ»ҙарын «эшләп» сығарғас, уларҙың халыҡҡа барып етә аламы икәнен дә белергә тейештер. Әле Беренсе каналда асылған «Йондоҙҙар фабрикаһы» проекты үҙенең емештәренең бөгөнгө көндә нимәгә өлгәшеүен һәм бөгөн ҡайһыһы «иң-иң» булырға лайыҡлы икәнен белер өсөн ойошторолған. Марк Тишман, Ирина Дубцова, Влад Соколовский, Анастасия Кочеткова, «Инь-янь», «Фабрика» төркөмдәре һәм тағы ла бихисап «фабрикасы»ның яҙмышына битараф булмағандар тағы ла яратҡан йырсыларының тормошона яҡынданыраҡ күҙ һала ала.\nАлла Пугачева яңы «йондоҙҙар» асырға ниәтләй\nАпрель урталарында «Фактор А» тигән яңы проект асыласаҡ. Уны Рәсәй эстрадаһы примадоннаһы Алла Пугачева етәкләйәсәк. Пугачева был проектын Рәсәй телевидениеһының иң алдынғы музыкаль проекты буласаҡ тип билдәләгәйне. Әммә, кастинг үткәрә башлағас, был һүҙҙәре өсөн үкенергә лә тура килгәндер. Сөнки ул көткән яңы тауыштар, асыш булырҙай яңы йөҙҙәр, үҙенсәлекле сығыштар күренмәгән. Примадонна проектҡа ысын талантлы йәштәрҙе генә йыймаҡсы. Бында бер кемгә лә ниндәйҙер яҡлау юҡ, таныштарының ул-ҡыҙҙары ла сират көтөп кенә кастингыға инә. Тиҙҙән яңы «йондоҙ»ҙар асыусы проект «Россия» телеканалында күрһәтелә башлаясаҡ.


Йәшәртә, туҡландыра, таҙарта\n4 Сентябрь 2019, 16:37\nАлманың файҙаһы хаҡында Көнөнә бер алма ашаһаң, табип та кәрәкмәй, ти инглиздәр.\nКөнөнә бер алма ашаһаң, табип та кәрәкмәй, ти инглиздәр. Түбәндә бер нисә рецепт тәҡдим итмәксебеҙ, улар дауалау сараһы булараҡ та файҙалы, косметика итеп тә ҡулланырға була.\n- Организмдан радионуклидтарҙы һәм металдарҙың ауыр тоҙҙарын сығарыу өсөн алманың бешерелгән төнәтмәһе файҙалы. Бының өсөн таҙартылмаған өс алманы бер литр һыуҙа 15 минут ҡайнатып, тәменә ҡарап шәкәр йәиһә бал өҫтәйҙәр һәм көнөнә өс тапҡыр 200 мл эсәләр.\n- Ҡандағы холестеринды кәметеү өсөн көнөнә бер алма ашау ҙа етә. Уны бешереп ашарға ла мөмкин.\n- Аҙнаһына ике тапҡыр көнө буйы тик алма менән генә туҡланыу организмды таҙартырға һәм шлактарҙан арындырырға ярҙам итә. һимереүгә ҡаршы ла бик яҡшы сара булып тора.\n- Диета ваҡытында шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ: алманың татлы сорттары бауыры ауыртҡан кешеләргә яҡшы, ә әсе сорттары – шәкәр диабеты һәм артыҡ кәүҙә ауырлығы менән интегеүселәр өсөн.\n- Бешкән алма айырыуса ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан файҙалы. Ундағы пектиндар организмдан төрлө ағыулы матдәне ҡыуып сығара. Шулай уҡ холецистит менән интегеүселәргә лә алманы бешереп ашарға кәңәш ителә.\n- Атеросклероздан һәм аҙ ҡанлылыҡтан мөмкин тиклем күберәк алма ашарға кәрәк.\n- Тән янғанда йәиһә һыуыҡтан зыян күргәндә шул урынға ҡабығынан таҙартылған йоҡа ғына алма киҫәге ҡуйырға мөмкин.\n- Косметикала алманың һутын, ҡабығын һәм йомшаҡ өлөшөн ҡулланалар.\n- Ирен ярылғанда ҡырғыстан үткәрелгән алмаға 1х1 нисбәтендә аҡ май һәм вазелин ҡушып әҙерләнгән май ярҙам итә.\n- Әгәр ҙә һауа температураһы үҙгәргәндә бит тиреһенең төҫө үҙгәрһә, ҡырғыстан үткәрелгән алмаға йомортҡа һарыһы һәм һөт ҡушып әҙерләнгән битлек ярҙам итә.\n- Алма киҫәге менән биткә массаж эшләү тирене матурайта.


Хәбәрҙәр: Обама Балтиморҙағы мәсеттә булды һәм исламды яҡлап сыҡты.\nОбама Балтиморҙағы мәсеттә булды һәм исламды яҡлап сыҡты.\n“Бөгөн һүҙҙе президентыбыҙға, президентыбыҙ Барак Обамаға бирә алыуыма мин бик шат,”-тип мөрәжәғәт итте Балтимор мәсетенә йыйылған халыҡҡа мосолман ҡыҙы. Аҡ йорт башлығы тәүге тапҡыр үҙ илендәге мәсетте барып күрҙе һәм ҡаланың мосолман общинаһы алдында сығыш яһаны. Үҙ телмәрендә Обама “исламдың колониаль ваҡыттарҙан алып Американың бер өлөшө булыуын” әйтеп үтте һәм ил үҫешендә Америка мосолмандарының да роле барлығын иҫкә төшөрҙө.\n“11 сентябрь теракттарынан һуң һәм шулай уҡ Париждағы, Сан-Бернардинолағы һөжүмдәрҙән һуң, кешеләр был ҡот осҡос теракттарҙы тотош дин менән бәйләйҙәр. Шулай уҡ һуңғы көндәрҙә беҙ Америка мосолмандарына йүнәлтелгән ғәфү итеп булмаҫтай сәйәси риториканы ишетәбеҙ,”-тине АҠШ президенты һәм ватандаштарын бөтә диндәргә ҡарата ла түҙемлелеккә саҡырҙы.\nОбама бер дингә һөжүмде башҡа конфессияларға ла һөжүм рәүешендә ҡарауын белдерҙе. Был һүҙҙәр АҠШ президенты посына дәғүә белдергән республиканлы Дональд Трамптың мосолмандарға Ҡушма Штаттарға юлды ябырға саҡырыуына яуап булып яңғыраны.


Өфө хоккей клубы Ҡитға хоккей лигаһын бик уңышлы башлап ебәрҙе. Бөтә өс матчта ла ышаныслы еңеү генә түгел, мөһим статистик үрҙәрҙе яулауға өлгәшелде.\nБыл юлаевсыларҙың Ҡитға хоккей лигаһына тәүге сығышы булды, уның барышында өфөләр бер мәрәй ҙә юғалтманы. Был ваҡиғала профессионалдарыбыҙҙың ҠХЛ-дың берҙән-бер лидеры булып торған Мытищенан "Атлант"ты ҡыуып етеү теләге һиҙелеп тора.\nБыл сығыш ваҡытында беренсе "ҡоро" уйнауға өлгәшелде. Һаҡсы Вадим Тарасов үҙ ҡапҡаһына ҡағылдырманы.\nАхыр килеп, төп шатлыҡ - бер матчта туғыҙ шайба индерелде! Ҡитға хоккей лигаһы рекорды ҡуйылды. Был миҙгелдә бер уйында командаларҙың береһе лә унан күберәк индермәне әле.\nБарыһы ла алыҫтағы Хабаровск "Амур"ынан башланды. Был матчты телевизорҙан күрһәттеләр, һәм кешеләр артыҡ көсәнмәйенсә генә ниндәй ныҡ команданың ҡыйратылыуын күрҙе.\nШулай ҙа "Амур"ҙың состав яғынан етди проблемалары булыуын да билдәләп үтәйек. Һигеҙ кеше имгәнгән, ә яңы алынған 33 йәшлек һаҡсы Нолан Пратт менән 28 йәшлек һөжүм итеүсе Мэт Марли күптән түгел генә Мәскәү аша Төньяҡ Американан осоп килгән.\nМэт Марлиға Өфөгә ҡаршы уйнарға рөхсәт итмәү менән хәл тағы ла ҡатмарлашты - уның "Каролина" Милли хоккей лигаһы клубы менән контракты юридик көсөн юғалтмаған әле. Ашығыс рәүештә сирле Петер Нюландерҙы саҡыртып алырға тура килде. Швед матчҡа 38 градус температура менән килде.\nБеҙҙә Рәсәйҙә тап иң етди мәлдә тупланып көрәшергә өйрәнгәндәр. Тәүге 20 минутта "Амур" бөтә көсөнә алышты. Икенсе осор башында ғына Руслан Нуретдинов яҡындан Сергей Борисовтың ҡапҡаһына шайба индерҙе. 15 минуттан һуң Константин Кольцов мәргәнлек күрһәтте - ҡунаҡтар файҙаһына 2:0.\n"Амур"ҙың мөмкинлектәре ҙур түгел, әлбиттә, әммә хужалар һөжүм башлай, ә Тарасов үткәрергә теләмәй. Матчта Игорь Щадилов нөктә ҡуя. Ул көслө итеп ташлай, шайба ҡапҡа эргәһенән оса, әммә һуңғы мәлдә хабаровсының сәкәненә эләгеп, ҡапҡаға осоп инә, 3:0. Уйындан һуң ике команданың да кәңәшсе-тәрбиәселәре, өфөләр "Амур"ҙы оҫталыҡтары иҫәбенә еңде, тигән берҙәм фекергә килде.\nӨфөләр Өфөгә яҡыныраҡ килде. Ҡунаҡҡа сығыу Новокузнецк "Металлург"ында - Всеволод Бобровтың дивизионы буйынса "Салауат Юлаев"тың күршеһендә дауам итте. Был уйында яңы лиганың тағы бер үре яуланды.\n"Салауат Юлаев" ҠХЛ-да бер матчта бер юлы ике буллит үткәргән тәүге команда булды. Етмәһә, бер минут эсендә! Владимир Антипов беренсе осорҙа ырғытты, һуңынан - икенсеһендә. Беҙҙең капитанға Новокузнецк "Металлург"ының баш тренеры Борис Михайловтың улы Егор яуап бирҙе.\nҺәм шунан буллиттар китте лә инде. Башта Руслан Нуретдинов бик матур ырғытты, 3:1. Һуңынан Нуретдиновҡа ял бирҙеләр, ә Владимир Антиповҡа - хет-трик яһау мөмкинлеге. Владимир барыһын да бик оҫта башҡарҙы, ташлағандан һуң ҡыуанып ҡулдарын күтәргәйне, әммә шайба "штангаға" эләккән икән. Был уңышһыҙлыҡ ҡонон Олег Твердовский ҡайтарҙы, ул шул уҡ Антиповтың биреүенән һуңғы иҫәпте билдәләне - 4:1, "Салауат Юлаев" файҙаһына.\n"Салауат Юлаев"тың баш тренеры Сергей Михалев уйындан һуң:\n- Борис Петровичты юҡһынып та өлгөрмәйһең, тағы уның командаһы менән уйнайбыҙ, - тине. - Бынан алдағы уйындарҙа "Металлург" уның менән уйындарҙа бик иғтибарлы булырға кәрәклегенә өйрәтте. Хужалар икенсе көн рәттән уйнаһалар ҙа, яҡшы хәрәкәт иттеләр. Чупин матч барышын икенсе яҡҡа әйләндерә ала ине, ләкин ҡотҡарып ҡалған Еременкоға рәхмәт.\nНовокузнецк "Металлург"ының баш тренеры Борис Михайлов:\n- Өфө уйынсыларының оҫталығы күпкә юғары, ләкин бер матчта үҙ ҡапҡаңа биш тапҡыр "нолгә бер" иҫәбе менән сығыуға юл ҡуйырға ярамай.\nИх, был бөйөк уйынсы, ә хәҙер тренер, Өфө командаһының сираттағы ярышташы менән нисек уйнарын белһә, үҙенекеләрҙе әрләмәгән булыр ине. Улар әле шәп уйнаған икән...\n"Себер" һуңғы ваҡытта яҡшыраҡ уйнай башланы. Команда өс еңеү яуланы һәм рәттән өсөнсө тапҡыр үҙ өйөндә уйнаны. Ләкин Өфө хәҙер ярышташынан бер башҡа юғары. Көрәш беренсе осорҙа ғына булды, новосибирскиҙар ике тапҡыр алға сыҡты, ә Александр Пережогин менән Алексей Терещенко сиратлап иҫәпте тигеҙләне.\nИкенсе осор хужаларҙың күплеге менән башланды, әммә ҡунаҡтар "Себер"ҙең оборонала хаталаныуын файҙаланды. Алда Руслан Нуретдинов - 3:2.\nБер нисә минуттан өфөләр дүртенсе шайба индерҙе. Уны Кирилл Кольцов ташланы. "Себер"ҙең баш тренеры Андрей Хомутов уңышһыҙ уйнаған Константин Симчукты Юрий Ключниковҡа алыштырҙы. Был ярҙам итмәне. Ключников сығыуға өс минут та үтмәне, Александр Радулов әйләнеп килеп матур гол ташланы.\nСеберҙәр насар боҙ һымаҡ онталды. Юлаевсылар тәнәфескә тиклем тағы ике тапҡыр ташларға өлгөрҙө. Башта Терещенко "Салауат" аҙсылыҡта уйнағанда икенсе гол индерҙе, ә сирена алдынан ғына Кирилл Кольцов мәргәнлек күрһәтте - 7:2.\nӨсөнсө осор, асылда, формаль булды, тип әйтергә мөмкин. Ләкин уны Александр Пережогин хаҡына үткәреү кәрәк ине. Ул башта Новосибирскиға аҙсылыҡта саҡта индерҙе (был инде аҙсылыҡта уйнағанда "Себер"гә индерелгән өсөнсө шайба булды!), ә һуңынан бик матур нөктә ҡуйҙы - 9:2 һәм уның башҡарыуында хет-трик. Был егеттең урыны Рәсәй йыйылма командаһында, хәйер, шулай уҡ башҡа күп кенә юлаевсыларҙың да.\n"Себер"ҙең баш тренеры Андрей Хомутов:\n- Мин, әлбиттә, "Салауат"тың бик яҡшы формала икәнлеген белә инем, ләкин үҙебеҙҙең һаҡсыларҙан бындай уйын көтмәгәйнем. Икенсе һәм өсөнсө осорҙарҙа беҙҙең команда уйнаманы, тиергә мөмкин. Ни өсөн улай килеп сыҡты? Бының айышына төшөнөргә кәрәк.\n- Беҙ уйынды бик яҡшы башламаныҡ, нисектер йыйнаҡлыҡ етешмәне. "Себер" тиҙлек һәм теләк яғынан беҙҙән өҫтөн ине. Кәйефтәре лә күтәренке ине. Беҙ тупаҫ хаталар яһаныҡ, "Себер" бының өсөн беҙгә яза бирҙе. Ләкин, бәхеткә күрә, беҙ тиҙ генә ҡыйын хәлдән сыҡтыҡ һәм беренсе осорҙо тигеҙ иҫәп менән тамамланыҡ. Икенсе осорҙа новосибирскиҙар беҙгә тигеҙ составта ла, күпселектә уйнағанда ла бик күп бүләктәр яһаны. Бындай хәлдә өсөнсө осор артыҡ бер нәмә лә хәл итмәне.\nБыл уйындарға уның геройҙарының береһе Руслан Нуретдинов аңлатма бирҙе.\n- Дөйөм алғанда, сығып уйнау ауыр булды, осоштар күп булды. Ярай, һөҙөмтәлә бөтә уйындарҙа ла еңеп сыҡтыҡ. Ауыр булды.\n- Ләкин һеҙ ни тиклем күберәк осһағыҙ, шул тиклем күберәк ташланығыҙ!\n- Эйе, шулай килеп сыҡты. Әммә төрлөсә булғылай. Беҙ Новокузнецк ҡапҡаһына 60-лап тапҡыр ташланыҡ - ләкин шайба күп индерелмәне. Ә бына Новосибирскиҙа килеп сыҡты. Бындай хәл йыш булмай, әлбиттә - бәлки, миҙгелгә бер тапҡырҙыр.\n- Ә һеҙ үҙегеҙ ҡатнашҡан юғары кимәлдәге уйын туғыҙ шайба менән тамамланғанын хәтерләйһегеҙме?\n- Юҡ, әлегә тиклем етәү генә булды.\n- Иң аҙаҡтан ауыр һорау - "Салауат Юлаев"та Алексей Черепановтың үлеме тураһындағы хәбәрҙе нисек ҡабул иттеләр?\n- Беҙ барыбыҙ ҙа шаңҡып ҡалдыҡ. Беҙгә иртәгәһенә иртәнсәк әйттеләр. Күптәребеҙ әле булһа быға ышана алмай, тип уйлайым.


Салауат районының Мөрсәлим ауылында сыҡҡан янғын һөҙөмтәһендә, өс ғаилә урамда ҡалды\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ағас йортта ут сығыуы хаҡында дежур часҡа киске биштәр тирәһендә шылтыраталар. Янғын һүндереүселәр килеп еткәндә, йорт тулыһынса ут эсендә ҡала, уның ялҡыны тиҙ арала күршеләге ике йортҡа күсә. Күҙалланыуныса, янғынға электр сымының ҡыҫҡа ялғанышы сәбәпсе булыуы ихтимал. Бәхеткә, һәләк булыусылар юҡ. Әлеге ваҡытта йортһоҙ ҡалған ғаиләләр туғандарына урынлаштырылған. Республика йәмәғәт палатаһы уларға ярҙам йыйыу ойошторҙо һәм республикала йәшәүселәрҙе изге эштән ситтә ҡалмаҫҡа саҡыра.


Һуғым (хикәйә) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Һуғым (хикәйә)\n04.11.2017 Һуғым (хикәйә)\n– Ауыҙ тултырып ит ашар көн булырмы-юҡмы? – тип һуҡранды ҡарт, ҡалағы менән шыйыҡ өйрәһен болғата-болғата.\n– Быҙау алып үҫтерәйек, – тип элеп алды сәй әҙерләп йөрөгән ҡарсығы.– Нисек тә ҡарарбыҙ әле, малһыҙ донъяның рәте юҡ, бер бешерерлек кенә ит ҡалды бына.\nӘйткән һүҙ – атҡан уҡ. Йәйге йәмле кистәрҙең береһендә уларҙың ихатаһында бер йәшлек башмаҡ пәйҙә булды. Байтаҡ бурысҡа батһалар ҙа, ҡарт менән ҡарсыҡтың ҡыуанысы ныҡ ҙур ине. Был шатлыҡты көндән-көн арта барған мәшәҡәттәр ҙә һүрелтә алманы. Ҡартҡа көн режимын киҫкен үҙгәртергә тура килде. Әбейе менән ике сәғәт һайын яйлап ултырып сәй эсеүҙәрҙе, йәштәштәре менән эскәмйәлә теҙелешеп ултырып гәп һатыуҙарҙы һағынып һөйләргә генә ҡалды. Хәҙер иртән тора ла, балтаһын ҡыҫтырып, ут күршеһе Вәзиргә керә. Аҙна-ун көн эсендә мунса бурап, иҙән-түбәһен түшәп, мейесен ултыртып ҡуйҙылар. Сиратта Хәйбулланың йортона төкәтмә бурау, унан Сәлихтең аҙбарын рәтләү тора. Барыһы ла мал аҙығы хаҡына инде. Биш һыйыр тотҡан Вәзир – ике сана бесән, ырҙын табағы мөдире Хәйбулла центнерлап иген, комбикорм вәғәҙәләй, Сәлих көтөүгә сығырға ризалашты.\nКис тә тынғы юҡ. Көтөүҙән ҡайта белмәгән башмаҡты эҙләп хәлдән тая, тапһа ла, ҡасыу яғын ғына ҡараған мал менән ярышыу етмеш йәшлек ҡарт файҙаһына түгел. Ғәжәп, юғары ҡан баҫымынан, баш ауыртыуҙан, йөрәк өйәнәгенән яфаланған ҡарт ауырыуҙарын бөтөнләй онотто – уның дауаланырға ваҡыты ла ҡалмағайны.\nБашмаҡты Яңы йыл алдынан ғына һуйҙылар.\n– Ите матур күренә, тас май, шул хәтлем ҡарауға ни, – тип һөйләнде ҡарт ҡәнәғәтлек менән. Мал һуйышырға ҡайтып төшкән балалары тағанға эленгән түшкәләрҙе һыйпап, ярыша-ярыша баш ҡаҡты. Ҡарт уларға тәүгә күргәндәй ҡарап ҡуйҙы. Ҙур ғына икән дә уның ғаиләһе. Ана бит, өс ҡыҙы, ике улы хәләл ефеттәре, балалары менән килеп еткән. Өйгә лә һыймайҙар хатта. Ҡарсығының да, үҙенең дә юбилейына ла был тиклем йыйылмағайнылар. Балаларына аҡыл ултыра, тимәк, ата-әсәне ҡәҙерләргә кәрәклеген аңлағандар. Ҡарттың күңелен ғорурлыҡ хисе биләне. Ул эргәһенә килеп баҫҡан, быйыл ғына пенсияға сыҡҡан оло ҡыҙының арҡаһынан һөйөп алды.\n– Ейәнең кәләш алам ти бит, атаҡайым, туйға аҡса еткерә алмай хитланабыҙ, берәй бот ит һатып алырға ине лә ... – ҡыҙы һүҙен дауам итә алмай, танауын тартты, ҡулъяулығы менән күҙ тирәһен һөрткөләне.\n– Бәй, ниндәй һатып алыу ти ул, – ҡарттың кәйефе боҙолдо. – Алып китегеҙ бер ботон, аҡсаһы ла кәрәкмәй.\nҠапыл урамда тауыш ҡупты, бер аҙҙан оло улының ҡатыны кәртәгә һөйәлеп шарылдап илап ебәрҙе.\n– Итһеҙ нисек ҡыш сығырбыҙ икән, тип ҡайғыра, икебеҙҙең дә эш хаҡын ҡыҫтылар бит, кризис, – тип ғәйепле төҫ менән аңлатты улы.\nҠарт сығырынан сыҡты:\n– Артҡы ботон һал машинаңа, тапҡанһығыҙ ҡайғырыр нәмә!\n– Атай, эсәк-бауырын арттыр әле, унан бешерелгән пирожки бигерәк тәмле була, киленең ҡойҡаһын ярата, баш-тояғын да алып китһәк инде? – Кинйәһе һораулы ҡараш төбәп торҙо ла өҫтәп ҡуйҙы. – Алған бөтә эш хаҡы фатирға түләүгә китеп тора шул, үҙебеҙ ҙә алыр инек тә.\nҠарт ҡулын ғына һелтәп ҡуйҙы...\n– Ауыҙ тултырып ит ашап булырмы бер, юҡмы? – Тәрилкәһенән бәләкәй генә ит киҫәге тапҡан ҡарт һуҡранып ҡуйҙы.\n– Быҙау алып үҫтерәйек, бер бешерерлек кенә ит ҡалды, – тип эләктереп алды ҡарсығы, унан ҡартының асыулы ҡарашын шәйләп, өҫтәргә ашыҡты. – Икәүҙе алайыҡ, нисек тә ҡарарбыҙ әле!


Баймаҡ районында 200-ҙән ашыу мал юҡ ителгән!\n25 Ноябрь , 15:46\nЭре малға ҡурҡыныс сир янай, карантин иғлан ителде, тип хәбәр итә муниципалитет башлығы Фәнис Әминев.\nМоҡас ауыл биләмәһенә ҡараған 1-се Төркмән ауылында эре малда йоғошло дерматит ауырыуы билдәләре асыҡланған. Атап әйткәндә, 17 шәхси хужалыҡта 124 баш һәм ике крәҫтиән-фермер хужалығында 76 баш малда сир билдәләре күҙәтелгән. Малдарҙың барыһы ла юҡ ителгән, ҡалғандарына хәүеф янамай.\n«Бөгөн беҙ сир таралған ауылдарҙа халыҡ менән осраштыҡ, белгестәр уларҙың һорауҙарына яуап ҡайтарҙы. Кешенең күҙ төбәп торған малы сирләй, шуға күрә был проблема күптәрҙе борсой. Сирҙе бөтөрөү һәм иҫкәртеү маҡсатында тораҡ пункттарға карантин посы ҡуйылды. Карантин 3-4 аҙнаға индерелде, әлегә хәл-торошто күҙәбәтеҙ. Иртәгә беҙгә вакцина килтерелергә тейеш, ул 15 саҡрым радиустағы барлыҡ малдарға ла эшләнәсәк. Яҡынса һигеҙ ауыл. Әлбиттә, 2021 йыл ауыл хужалығы өсөн еңелдән булманы: саранча, ебәк күбәләге, ҡоролоҡ миктәтте, һуңынан урман янғындары килеп өҫтәлде. Әлеге проблеманы иһә тиҙ арала юҡ итербеҙ тип ышанам», - тип белдерә район башлығының беренсе урынбаҫары Азат Шәрипов.\nСирҙең билдәләре: биҙгәк тотоу, ауырлыҡ юғалтыу, тире аҫты күҙәнәклектең һәм эске ағзаларҙың шешенеүе, тирелә һәм эске органдарҙа төйөрҙәрҙең барлыҡҡа килеүе, күҙҙең, тын юлының лайлалы тиресәләре шешеүе.\nӘгәр малығыҙҙа нодуляр дерматит билдәләре күҙәтелһә, кисектермәҫтән ветеринария хеҙмәтенә хәбәр итегеҙ: +7(34751)3-33-21; +7 (34751) 3-32-37.


Үҫмерҙәр енәйәтселеге - милицияның айырым\nхафаһы. Һуңғы йылдарҙа хоҡуҡ боҙоу һаны, ре спубликала 18 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр ҡылған , өҙлөкһөҙ үҫә.\nЭске эштәр министрлығының бәлиғ булмағанда р эштәре буйынса бүлек начальнигы Андрей Шит ов борсоулы һандар килтерҙе. 2002 йылда бәл иғ булмағандар 2874 енәйәт ҡылған булһа, 200 6 йылда улар һаны - 3780. Дөйөм алғанда, был\nенәйәтселектә урлауҙар өҫтөнлөк ала - 54 пр оцент, талауҙар - 13 процент, транспорт алып\nҡасыуға һәм мутлыҡҡа бишәр процент тура кил ә, талауға - өс процент. Улар "эшкә" төркөм менән йөрөй...\nИң "криминал" үҫмерҙәр, статистика мәғлүмә ттәренә ҡарағанда, Октябрьский ҡалаһында йәш әй, бында 14 йәштән алып 18 йәшкәсә бәлиғ бу лмаған 10 мең үҫмергә 307 хоҡуҡ боҙоу теркәл гән: был күрһәткес республика буйынса уртаса\n- 134. Үҫмерҙәр енәйәтселеге Нефтекама, Кум ертау, Салауат ҡалаларында, шулай уҡ Шишмә, Иглин һәм Кушнаренко райондарында сәскә ата.\nӨфө үҫмерҙәре республика ҡала һәм райондары нда йәшәгән тиҫтерҙәренә яҡшы үрнәк күрһәтә.\nБаш ҡалала был күрһәткес - 99.\nЙәмғиәттең ҡаҡшаған әхлаҡи нигеҙҙәре, үҫме рҙәрҙең эш менән мәшғүл булмауы һәм ғаиләләр ҙең яйға һалынмаған көнкүреше, Шитов һүҙҙәре\nбуйынса, - килеп сыҡҡан хәлдең төп сәбәптәр е. Уның фекеренсә, Мәктәп инспекторҙары инст итутын булдырыу, хәлде яҡшыртасаҡ. Хәҙерге в аҡытта республикала 18 йәшкәсә 911 мең бала һәм үҫмер йәшәй. Бер миллионға яҡын армияға ни бары 449 милиционер тура килә.\nМәктәп инспекторҙары Эске эштәр министрлығ ына буйһоноп, уҡыу йорттарына яуаплы була. Ш уға күрә һәр мәктәпкә инспектор индереү кәрә к түгел: бындай бер хеҙмәткәр бер нисә мәктә пте контролдә тота ала. Бөгөнгө көндә Нефтек ама 17 инспектор бар, Өфөлә - 4.\nАндрей Шитов шулай уҡ балалар һәм үҫмерҙәр\nөсөн комендант сәғәте индереү тураһында ла һөйләне. Был норма ғәмәлгә инһә, балалар өлк әндәр менән генә төнөн урамға һәм йәмәғәт ур ындарына сыға ала.\n- Хәҙерге ваҡытта бындай ҡағиҙә бер нисә м униципаль берәмектәрҙә эшләй. Комендант сәғә ӨҐ эксперимент сифатында Һамар өлкәһе лә ин дергән, әммә был ҡарарға прокуратура ризаһыҙ лыҡ белдергән һәм хәҙер унда суд ҡарарын көт әләр, - ти Шитов.\nБынан тыш, баш "балалар" милиционеры фекер енсә, үҫмерҙәр енәйәтселеге тулҡынына ҡотолғ оһоҙ яза принцибы ҡаршы тора аласаҡ.\n- Беҙҙә суд хоҡуҡ боҙған үҫмерҙәргә кешеле кле ҡарай, - тип һанай ул. - Беренсе тапҡыр тотолһа - шартлы срок, икенсе тапҡыр - тағы бер ҡат шартлы, өсөнсө тапҡыр тотолһа - йәнә\nшартлы! Үҫмерҙәр язаһыҙ ҡала һәм хоҡуҡ боҙо уҙы дауам итә.\nАндрей Шитов 2005 йылдың яҙында булған хәл де миҫал итеп килтерҙе. Өфө районында ике үҫ мер коллектив баҡсаларҙа бер нисә тапҡыр урл ашҡан ваҡыттарында тотола, ахыр сиктә, шул у ҡ баҡсала ике кешене үлтерәләр.\n2006 йылда ата-әсәләрҙең балаларҙы туҡмау осрағы (300) теркәлгән, бәлиғ булмағандарҙы\nенәйәтселек эшен ҡылыуға йәлеп итеү факты -\n269, йәмғиәт эшмәкәрлегенә ҡаршы ( алкоголь , наркотик ҡулланыу, теләнселек) - 13. Үткән\nйылда ата-әсә хоҡуғынан мәхрүм ителеүселәр һаны - 1100.\n- Бер ниндәй ҙә балалар йорто ата-әсәне ал маштыра алмағанлыҡтан, дәүләт һуңғы сиккә ти клем ғаиләне һаҡлап ҡалырға тырыша, - ти Шит ов. - Республикала социаль приюттар арта, бө гөнгө көндә уларҙа балаларға урындар етмәй.\nҮҫмерҙәр араһында үҙ-үҙенә ҡул һалыу һаны кәмей, әммә был күренеште ҡыуаныслы тип әйте п булмай. 2006 йылда 65 бала үҙ-үҙенә ҡул һа лған (шуның 58 факты - 15 йәштән 18 йәшкәсә\nүҫмерҙәр, 7-һе - 10-14 йәштәге балалар).\nҮҙ-үҙенә ҡул һалыусылар араһында егеттәр ө ҫтөнлөк ала, башлыса, улар аҫылынып үлә, ә ҡ ыҙҙар - ағыу эсеп.\nҮҫмерҙәр бындай аҙымға аңлы рәүештә бар, т ип һанай Шитов: эскән килеш өс үҫмер үҙ-үҙен ә ҡул һалған.


Асыҡ һауала классик музыка\nДонъя шедеврҙарын урамда ла ишетергә була, өҫтәүенә профессиональ башҡарыуҙа.\nСкрипка оҫтаһы Илшат Мөслимов «Башҡортостан» сауҙа үҙәге алдында ижадташ дуҫтары менән ҡала халҡы өсөн бөйөк композиторҙарҙың әҫәрҙәрен башҡарҙы. Беренсе бүлектә Антонио Вивальдиҙың «Йыл миҙгелдәре» циклы өҙөктәре яңғыраһа, артабан концертты классик һәм танылған композициялар дауам итте. Тамашасылар виртуоз башҡарыуҙан хайран ҡалды.\nИлшат Мөслимовҡа сәхнәлә Рөстәм Сөләймәновтың квартеты менән Юлия Абросимова ҡушылып уйнаны. Асыҡ һауала үткән концерттан музыканттар айырым ләззәт алды. Беҙҙең маҡсат кешеләргә яҡшы кәйеф, күңелдәрҙә ыңғай хис-тойғолар уятыу, ти сәхнә оҫталары.


скачать бушлай таныша сайтында - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nскачать бушлай таныша сайтында\nЙыш ҡына төрлө сайтында танышырға булаҒаилә йәки партнерҙар эҙләү коммуникациялар буйынса әүҙем эшләй. Һеҙ был сайта таба өҫтәмә яҡшы таныш. Ҡыҙыҡлы кешеләр менән һөйләшеү һәм уларҙың ҡайҙа осратырға мөмкин. Күберәк сайттар. Әйткәндәй, осрашыу. Был алмаштырыу өсөн браузер сайтында ҡарау уңайлы: Тиҙ инеү веб-сайттар. Закладка тапҡыр ҡуйылды һәм сайттың адресы ла һәр йыя алмай. Бер өҫтәмә сайттарға ҡарағанда күберәк.\nКүберәк веб-сайты - тағы бер шанс. Ҡулланыу ҡарау сайттың өҫтәү өсөн һеҙ йыш ҡына"Минең витрина".\nБыл һеҙгә бирелһә, уны тиҙ инеү. Сайтында анкета тикшереү, ҡарау һәм фотоға яңылыҡтар яҙылған. Ҡушымта Интерфейс ябай һәм аңлайышлы. Бөтә популяр өҫтәмә ресурстар бар. Әгәр был улай түгел өсөн сайт, һеҙ һылтанмағыҙҙы өҫтәй алаһығыҙ. Һеҙ үҙегеҙ һайларға веб-сайттары араһында иң яҡшы сайтында танышырға.\nБүлек"сит ил кешеһе"һеҙ бит сит ил кешеләре менән танышыу өсөн таба. Ғәҙәттә сит ил кешеһенең инглиз телендә аралаша.\nШуға күрә, уңышлы булһын өсөн сайтта теркәү һәм сит ил кешеләре менән аралашыу, һеҙҙә инглиз телен яҡшы белергә тейеш. Был танышыу сайты түләүһеҙ нигеҙҙә, әммә улар өсөн ҡайһы бер өҫтәмә функцияларҙан ҡабул иткән. Мәҫәлән, һүрәттә сағылдыра йә һаны сикләнгән хәбәр ебәрергә мөмкин. Йәки ябай һеҙҙең яңы танышыуҙар эҙләй өсөн етди мөнәсәбәт менән танышырға теләгән кеше, һеҙ табырға сайттар, улар һеҙҙең ихтыяжығыҙға тап килә. Өлкәндәр өсөн өҫтәмә сайтында танышырға тора, шуға күрә уларҙың күбеһе йыл билдәләнгән даталар.\nСайт һеҙҙең сайты менән күп эшләй.\nШулай итеп, шашып һеҙҙең сайтта, һәм һеҙ ҡала, һеҙ ҡала, һеҙгә анкета күрҙе. Рәсәй, Мәскәү, Нью-йорк һәм башҡа төбәктәр. Ысынлап та, һөйләшергә өйрәнеп беҙҙең ҡыҙ йәки малай һәм интернет тураһында һорағас, малай йәки ҡыҙ менән нисек таныштығыҙ. Әгәр телисез икән, етди мөнәсәбәт (ғаилә, никах) ябай йәки был тел тураһында һөйләшкәнсе, сайтта үҙенең күрһәтергә теләсә ниндәй профиль, унда һеҙ теркәлергә теләйһегеҙ. Был партнерҙар эҙләү еңелләштерә. Әгәр ир-ат һеҙҙең оҡшамаһа, йә уның менән аралаша башланыҡ бүләген ебәрә ул (неон кеше йыш аралаша башланы, шуға күрә был сайтҡа һеҙ бүләк ебәрә ала). Ҡыҙҙар һәм малайҙар, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәр, һеҙ беҙҙең, һеҙ парығыҙҙы табырға ярҙам менән өҫтәмә. Скачать өҫтәмә һеҙ беҙҙең сайтҡа инеп таныша ала һәм бер нисә булырға мөмкин.\nИң яҡшы сайтында танышырға - Һорап алынған ир-егеттәр\nSite-ul De dating Din Hamburg: Site-ul De dating Online, unde Poti\nчатта теркәлергә рулетка менән ҡыҙы 18 был танышыу. осраҡлы ч заможняя ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләй беренсе танышыу видео башҡа сикләүҙәр юҡ видеочивать бушлай онлайн видео чат ҡыҙы менән бушлай видеочить йыл видеочивать танышырға мөмкин.


Күптәнге хыялыбыҙ тормошҡа ашты\nБашҡортостанда ғына түгел, тотош Рәсәйҙә балалар баҡсаларының етешмәүе етди мәсьәлә булып тора. Йылайыр районының Һабыр ауылы халҡы, балалар баҡсаһының иҫке һәм бәләкәй бинала урынлашыуы һәм һуңғы йылдарҙа балалар һаны артыуға бәйле, мәктәпкәсә йәштәгеләр өсөн яңы учреждение төҙөү мәсьәләһен хәл итеүҙә ярҙам һорап үҙҙәренең арҙаҡлы ауылдашы—билдәле яҙыусы, «Атайсал» төбәк гәзите мөхәррире Хәйҙәр Тапаҡовҡа мөрәжәғәт иткәйне. Хәйҙәр Ниғәмәт улы, үҙ сиратында, был күптән инде өлгөрөп еткән мәсьәләне 2012 йылдың авгусында журналист Шамил Кучуковтың «Ауылыма ҡайтам» телетапшырыуында һәм район хакимиәте етәкселеге алдында күтәреп сыҡты.\nШулай итеп, 2014 йылдың февралендә реконструкция үткәрелгән ҙур бина сафҡа инде. Хәҙер иркен, яҡты һәм йылы «Ләйсән» балалар баҡсаһына кескәйҙәребеҙ ҙур теләк менән йөрөй.\nҺабырҙа шундай заманса балалар баҡсаһының төҙөлөүендә, һис шикһеҙ, Йылайыр районы хакимиәте башлығы Илгиз Лирман улы Фәтҡуллиндың роле ҙур. Ул үҙе төҙөлөштөң уртаһында булды, килеп тыуған һәр мәсьәләне контролдә тотто. Бина әҙер булғас, уны йыһазландырыуҙа ҙур ярҙам күрһәтте. Ауыл хакимиәте башлығы Фәндиҙә Fәлимйән ҡыҙы Ҡоҙашеваның хәстәрлеге, тырышлығы хаҡында айырым әйтеп үтергә кәрәк. Ул төҙөлөштөң башынан алып аҙағынаса талымһыҙ ярҙам күрһәтте, килеп тыуған проблемаларҙы тиҙ арала хәл итергә булышты.\nОшо ҡыҫҡа ғына ваҡыт арауығында байтаҡ уңыштар яуланыҡ. Мәҫәлән, Вилнур Таһиров, Азамат Дилмөхәмәтов, Илфар Солтановтар район һәм республика конкурстарында еңеү яуланы. Бында кескәйҙәр өсөн бик ҡыҙыҡлы дәрестәр, иртәлектәр үткәрелә. Башҡорт халыҡ йолаларына тоғро ҡалып, «Һабантуй», «Кәкүк сәйе», «Ҡарға бутҡаһы» кеүек байрамдар ойошторола. Fөмүмән, «Ләйсән» балалар баҡсаһы гөрләп эшләп тора.\nМөмкинселектән файҙаланып, Йылайыр районы хакимиәте башлығы Илгиз Лирман улы Фәтҡуллинға, ауыл хакимиәте башлығы Фәндиҙә Fәлимйән ҡыҙы Ҡоҙашеваға һәм «Атайсал» гәзите мөхәррире Хәйҙәр Ниғәмәт улы Тапаҡовҡа ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.\n«Ләйсән» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе.


Уҡыу йылы аҙағына яҡынлаша һәм өлкән синыфтар өсөн сы ғарылыу имтихандары тапшырыуға ла ваҡыт күп ҡалманы. Имтиханды улар\nтөрлөсә ҡабул итә, кемдер өсөн ул лотерея уйыны булһа, икенселәре өс өн - үтә яуаплы һынау. Ысынбарлыҡта иһә ҡайһы бер уҡыусылар имтиханды һәр ваҡыт тип әйтерлек уңышлы тапшыра, ҡайһылары йыш ҡына "төшөп ҡала" икә н. Һәм бында кемгәлер бәхет йылмайыуы, кемдеңдер, киреһенсә, һәр ва ҡыт уңмауы төп сәбәп түгел. Имтихандар тапшырғанда интеллек туаль әҙерлектән тыш психологик әҙерлек булыуы ла бик мөһим. Был процедура органи змдың бик ныҡ көсөргәнеш кисереүенә килтереүе аңлашыла. Интенсив аҡыл эшмәкәрлеге, оҙайлы ваҡыт хәрәкәтһеҙ ултырыу, ял итеү һәм йо ҡлауҙың өйрәнелгән норманан кәм булыуы - былар барыһы ла уҡыусының дөйөм хәл - торошона йоғонто яһамай ҡалмай. Медиктар тикшереүе буйынса, имтихан в аҡытында 48 процент малайҙар һәм 65 процент ҡыҙҙарҙың кәүҙә ауырлығы кәмей. Невроз, хәүефләнеү тойғоһо, депрессия барлыҡ ҡа килеүе лә мөмкин. Республиканың ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль - психологик ярҙам күрһ әтеү үҙәгендә эшләүсе юғары категориялы психолог Наталья Дербеко раҫлауынс а, имтихандарға әҙерләнеүҙең дөрөҫ стратегияһын булдырғанда, әй телгән\nпроблемаларҙан ҡотолорға була. Белгес фекере буйынса, киҫке н мәлдә башыңды юғалтмаҫ өсөн алдыңа саманан тыш ауыр бурыс ҡуйырға ярамай. Аҡыл һәләтеңде, мөмкинселектәреңде, һаулығыңды ла саманан ар тыҡ баһалама. Хәлдең һләкәткә әйләнеүен көтөргә кәрәкмәй, уға ал дан, тыныс мөхиттә, өлөшләп әҙерләнә башлау мотлаҡ. Әгәр ҙә көс туплауы\nауыр бирелә икән, иң еңел һорауҙан башлағыҙ.\nНаталья Григорьевна эске көсөргәнеште кәметеү, хатта кәйе фте күтәрергә мөмкинселек биреүсе бер нисә күнекмә тәҡдим итә.\nБилет алғас ( йәки яҙма эш алдынан), уңайлы итеп ултырырғ а, арҡаны турайтырға. Бер нисә тапҡыр "Мин тыныс" тип ысын күңелдән ҡа батларға, тәрән итеп тын алырға. Имтихан алдынан туйғансы йоҡлау һәм а ртыҡ күп ашамау һәм эсмәү ҙә мөһим, ти белгес.\nНаталья Дербеко күҙҙәр өсөн күнекмәләр тәҡдим итә. Әгәр к үҙҙәр арыһа, бөтә организм арыны, уға имтихан һорауҙарына яуап биреүе ҡый ын тигән һүҙ. Беренсенән алмаш - тилмәш өҫкә - аҫҡа ҡарап ал ырға (15 секунд), шул тиклем үк уңға - һулға ҡарарға кәрәк.\nИкенсе күнекмә күҙҙәр менән үҙ исемеңде "яҙыуҙы" талап ит ә. 20 секунд дауамында алыҫтағы бер әйбергә текләп тороу ҙа күҙҙәргә ял и теп алырға мөмкинселек бирә.\nИмтиханда тышҡы ҡиәфәт тә ҙур роль уйнай, тип һанай Натал ья Дербеко һәм артыҡ сағыу, ҡысҡырып торған кейемдән, биҙәнеү әйберҙәре нән баш тартырға тәҡдим итә. Яңы өҫ һәм аяҡ кейеме кейеп килеү ҙә к әрәкмәй, сөнки яуаплы мәлдә улар уңайһыҙлыҡ тойғоһо тыуҙырыу ы ихтимал.\nҺәм бына имтихан мәле етте.\n- Һин әҙер! Һин уңышыңа ышанаһың! Ыңғай һөҙөмтәгә ышаныс - башҡарылған эштең яртыһы, - ти Наталья Георгиевна. - Шулай\nҙа яуап бирергә йәки яҙма эшеңде тапшырырға ашыҡма. Үтәлгән мәсьәләне ситкә һалып торо п ,күҙҙәреңде йом һәм уйла: "Яуабыма бер нимә лә өҫтәргә тел әмәйемме" Ғәҙәттә иң яҡшы уйҙар хатты яҙып бөтөп, конвертты йәбештергәс килеүсән.\nҮҙ - үҙеңә ышаныс, асыҡланыуынса, уңыштың мөһим бер өлөшө , ул әйткән һүҙҙәрҙә түгел, үҙ - үҙегеҙҙе тотоуҙа күренергә тейеш. Әйтәй ек, әгәр имтихан биреүсе "Был бик ябай!" тип ысҡындыра икән,\nуҡытыусыла үҙ фәненең бик үк ябай булмауын иҫбатлау теләге тыуырға мөмкин.\nДөйөм белем булғанда, күп кенә һығымталарға үҙаллы килерг ә мөмкин булыуын да онотмағыҙ.\nШпаргалка күсергән ваҡытта хәтер күләме кәмей. Айырым хәл дәрҙә быға тиклем имтихан биреп сығыусыларҙы тыңлап алыу ҡамасауламай -\nбәлки улар һеҙгә кәрәкле мәғлүмәт бирә алыр.\nӘгәр һынау алыусы һорауҙы шаярыу ҡатыш бирә икән, быға кө лөп кенә ҡуймағыҙ, шаярып яуап та бирегеҙ.\nҺөйләү теленә лә иғтибар бирергә кәрәк. Ул асыҡ, аңлашылы усан булырға тейеш. Наталья Георгиевна мөһим һүҙҙәргә акцент яһарға, һөйл әү тиҙлеген, тауыштың тонын үҙгәртергә, мимика тураһында онотмаҫҡа кәңәш бирә.\nӘгәр имтихан алыусы һеҙгә шелтә яһай йәки, Хоҙай ҡушмаһын , бәйләнә\nикән, бәхәсләшергә түгел, ә яуап әҙерләр өсөн ваҡыт етмәүен ә ишара яһарға кәрәк. Был осраҡта түбәндәге диалогтар яңғыра уы мөмкин: "Һеҙ хаталандығыҙ. - Эйе, мин бутағанмын", "Һеҙ б елмәйһегеҙ. - Эйе, мин иҫкә төшөрә алмайым", "Бында һеҙ хаҡл ы түгел. - Эйе, мин иҫәпкә алмағанмын", "Һеҙ дөрөҫ билдәләмәнегеҙ. - Эйе, мин тулыһынса асыҡламағанмын".\nЯуап аҙағында һығымта яһарға кәрәк. Аҙаҡҡы фразалар мөмки н тиклем сағыуыраҡ булырға тейеш.\nТик шулай ҙа имтиханды бирә алмаһағыҙ, көслө шәхестәрҙең хаталанғанда ла үҙ хатаһын таный һәм ҡабул итә белеүен хәтергә төшөрөгөҙ.\nУларҙы төҙәтеүе бер ҡасан да һуң түгел. Әммә ул иртәгә була саҡ, ә бөгөнгә ял итегеҙ. Ҡыл да ҡыбырҙатмай ултырыусыларҙың ғына хаталанмағанын хәтерегеҙ ҙән сығармағыҙ.\nҺәм тағы ла. Наталья Дербеко имтихан алдында булған тулҡынл аныу тойғоһон еңергә ярҙам итеүсе аутотренинг алымдарын тәҡд им итә. Был тойғо, уның һүҙҙәренә ҡарағанда, берәүҙәргә үҙ көсөн еңеүгә йүнәлтергә я рҙам итһә, икенселәрҙе клиник үлем хәленә алып барып еткерә. Тәүгеләрен ең тулҡынланыу ваҡытында эшмәкәрлек кимәле бер ни тиклем артһа ("стресс\nльва"), икенселәренең, киреһенсә, кәмей ( "стресс кролика") . Тулҡынланыуҙан ҡотолоп булмай икән, ҡасыу урынына көрәшкә ташланырға кәрәк. 1. Үҙ - үҙеңә приказ биреү. Уларҙы әйтеү үҙ - үҙеңде сиктән ысҡындырырға ярҙам итә. 2. "Һөжүм итеү" алымы. Махсус рәүештә тупланған һүҙҙәр ярҙам ында үҙегеҙҙең имтиханға ҡарашығыҙҙы белдерегеҙ (имтихан бар ғанда түгел, әлбиттә). 3. Имтиханды күҙ алдығыҙға килтерегеҙ һәм тулҡынланыу тойғоһ о барлыҡҡа килеү менән асыулы тауыш менән "Туҡта!" йәки "Тыныслан!" тип\nөндәшегеҙ. 4. Һеҙ теләгән барлыҡ сифаттарға эйә булған кеше образына ин егеҙ. 5. Имтиханда ниндәй генә баһа булғанда ла яҡындарығыҙҙың һеҙ ҙе яратыуын онотмағыҙ.\nНаталья Дербеко мәктәп аттестацияһы кеше өсөн тәүге етди , әммә кәрәкле һынау, тип иҫәпләй. Әгәр "ата - әсә - уҡытыус ы - уҡыусы" бәйләнешенә "психолог" та өҫтәлһә, был стресты һөҙөмтәлерәк үткәреп ебәр еүгә ҙур ярҙам булыр ине.


Яңы йылдан Башҡортостанда тәрбиәгә алынған баланы ҡарау өсөн айлыҡ пособие арттырыла\n2018 йылдың 1 ғинуарынан Башҡортостанда тәрбиәгә алынған һәм патронат ғаиләләргә тапшырылған балаларҙы ҡарау өсөн айлыҡ пособие, ошо ғаиләләрҙәге ата-әсәләргә тейешле аҡса, опекаға һәм попечителлеккә алынған балаларҙы тәрбиәләү өсөн пособие 16,3 процентҡа арттырыла.\n1 сентябрь республикала – эшләмәгән байрам көнө\nБашҡортостан Хөкүмәтенең ҡарарына ярашлы, 2017 йылдың 1 сентябре Ҡорбан байрамын байрам итеү менән бәйле эшләмәгән байрам көнө тип иғлан ителгән.\nРеспубликала «Йыл эшҡыуары» конкурсына ғаризалар ҡабул ителә башланы\n«Йыл эшҡыуары» республика конкурсы башланып китте. Ул Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты булышлығында уҙғарыла. Тәүге тапҡыр конкурс 2005 йылда уҙғарылды һәм шунан алып төбәктең эш тормошонда йыл һайын уҙғарылған мөһим ваҡиғаға әйләнде.\nРеспубликала мәктәптәр үҙҙәре уҡыу йылының башын билдәләргә хоҡуҡлы – Башҡортостан Мәғ\nБашҡортостанда яңы уҡыу йылы 2 йәки 4 сентябрҙә башлана. Ул быйыл Белем көнөнөң Ҡорбан байрамы менән тап килеүенә бәйле. Тимәк, 1 сентябрь эшләмәгән байрам көнө булып иҫәпләнә, тип аңлаттылар Башҡортостан Мәғариф министрлығында.\nБашҡортостандың мәғариф министры башҡорт телен өйрәнеү менән бәйле хәлде аңлатты\nБашҡортостан Республикаһының мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова «Рәсәй-Башҡортостан радиоһы»нда «Мысли вслух» тапшырыуында мәктәптәрҙә башҡорт телен өйрәнеү менән бәйле хәлде аңлатты.\nБашҡортостан Башлығы һәләтле уҡыусылар өсөн стипендияны ике тапҡырға арттырҙы\nБашҡортостанда һәләтле уҡыусылар өсөн стипендия ике тапҡырға арттырылды.Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов тейешле Указға ҡул ҡуйҙы.\nРеспубликала яңы «аҡсалы» вакансиялар баҫылған\nБашҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы эш хаҡы 30 мең һумдан кәм булмаған яңы вакансиялар хаҡында хәбәр итте.\nРеспубликаның юғары уҡыу йорттарында абитуриенттарҙы ҡабул итеү башлана\nБашҡортостандың юғары уҡыу йорттарында абитуриенттарҙы уҡырға алыу башлана. Шәмбе, 29 июлдә, уҡырға алыу тураһында тәүге бойороҡтар баҫылырға тейеш, уларҙы уҡыу йорттарының рәсми сайттарында һәм мәғлүмәт стендтарында күрергә мөмкин. 27 һәм 28 июлдә вуздар абитуриенттарҙың берҙәм дәүләт имтиханы балдары күрһәтелгән исемлектәрен баҫтыра. Исемлектәрҙә һынауһыҙ уҡырға инеүселәр өсөн ҡабул итеүҙең нигеҙе тураһында мәғлүмәт һәм шәхси ҡаҙаныштар өсөн балдар һаны булырға тейеш. Шулай уҡ абитуриенттарҙың өҫтөнлөклө хоҡуҡҡа эйә булыуы күрһәтелә.\nБашҡортостанда ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен йомшартыу һәм хәүефтәрҙе кәметеү\n27 июлдә Башҡортостан хөкүмәте ултырышында төбәктә тәбиғи һәм техноген характерҙағы ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен йомшартыу һәм хәүефтәрҙе кәметеү буйынса алты йылға иҫәпләнгән дәүләт программаһын ҡаранылар һәм ҡабул иттеләр. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов белдереүенсә, ошо программаның төп маҡсаты — Башҡортостанда һәләкәттәргә юл ҡуймау, тәбиғи һәм техноген характерҙағы ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен кәметеү.\nБеҙ мәнфәғәттәрҙең конфликтын юҡҡа сығарыу йәһәтенән эшләйбеҙ\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов төбәктә коррупцияға ҡаршы эш итеү буйынса эште координациялау комиссияһы ултырышын үткәрҙе. Ул мәнфәғәттәрҙең конфликтын асыҡлауға һәм уға юл ҡуймауға арналды.\nБашҡортостан тәүге ярты йыллыҡта ышаныслы, иҡтисади үҫеш менән эшләне — Рөстәм Хәмитов\n2017 йылдың тәүге алты айында республика ышаныслы, иҡтисади үҫеш менән эшләне, тип белдерҙе Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан юлдаш телевидениеһы һәм «Россия 24» телеканалдарына интервьюһында.\nКонстантин Толкачев Краснодарҙа «Ҡала мөхите» форумында берҙәм рәсәйҙәрҙең делегацияһын етәкләне\nКраснодарҙа «Берҙәм Рәсәй»ҙең ҡала мөхитен, илдәге ҡалаларҙың йәмәғәт киңлектәрен төҙөкләндереү мәсьәләләре буйынса «Ҡала мөхите» форумы эшләй башланы.\nРеспубликала ЮХХДИ «йома» рейдтарын үткәрә\nЙома көндө ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре Башҡортостан биләмәһендә традицион рейдтар уҙғара. Иҫкәртеү саралары Юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙарҙы асыҡлауға һәм уларға юл ҡуймауға йүнәлтелгән.\nТөбәк халҡы «Рособрнадзор»ға берҙәм дәүләт имтиханын камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр ебәрә ала\nБашҡортостанда йәшәүселәр 11 августҡа тиклем берҙәм дәүләт имтиханын камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр һәм иҫкәрмәләр ебәрә ала. Улар ege2018@obrnadzor.gov.ru электрон почтаһына ҡабул ителә.\nРеспубликала аҙыҡ-түлек арзанайҙы\nРеспубликала ҡулланыусылар кәрзинендә булған күпселек аҙыҡ-түлек арзанайҙы.\nБашҡортостанда торлаҡ өсөн аҡса туплау программаһы буйынса йорт һатып алыу ябайлашты\nБашҡортостанда торлаҡ өсөн аҡса туплау программаһын тормошҡа ашырыу тәртибенә үҙгәрештәр индерелде.\nБашҡортостанда почта гәзит-журналдарҙы таратыуға тарифтарҙы арттырманы\nРәсәй почтаһы сираттағы яҙылыу кампанияһына тарифтарҙы арттырманы, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың федераль почта элемтәһе идаралығында. 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына подписка башланды ла инде. «Бынан тыш, Рәсәйҙең Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы исемлегендәге баҫмаларҙы таратыуға һиҙелерлек ташлама яһала — 20-25%. Уға республикалағы ике йөҙләгән гәзит-журнал инә», — тип иҫкә төшөрҙөләр почта элемтәһе идаралығында.\nРеспублика Башлығы алданған өлөшсөләрҙең хоҡуҡтарын яҡлау буйынса кәңәшмә үткәр&#\nРеспублика Хөкүмәте Йортонда Башҡортостан Башлығы төбәктә хоҡуҡ тәртибен тәьмин итеү буйынса ғәмәлдәге даими координация кәңәшмәһенең киңәйтелгән ултырышын уҙғарҙы. Ул алданған өлөшсөләрҙең хоҡуҡтарын яҡлау һәм тергеҙеү буйынса ҡабул ителгән сараларға арналды.\nБит : 1 2 3 4 5 следующая


Пластик һауытта үҫтерәбеҙ\n19 Апрель 2020, 15:35\nКөндәр һалҡын тора. Әле ҡыяр, ҡарбуз, ҡауын, ҡабаҡ сәсергә иртә. Шулай ҙа башты эшләткәндә әле үк был йәшелсәләрҙе ултыртып, иртәрәк һыйланырға мөмкин. Бының өсөн биш литрлы пластик һауыттың өҫтөн дә, төбөн дә киҫеп алабыҙ.Шешәнең төбөнә тәрилкә ҡуйып, тупраҡ тултырырға кәрәк. Унан орлоҡ сәсеп, йылы урынға ултыртыу мөһим. Ҡыяр тиҙ шыта. Теплица йылынғас, тәрилкәһен алып, ергә ултыртырға кәрәк. Шешәлә үҫентенең тамырына йылы була, Ҡыяр көҙгә тиклем шешәлә үҫә, тамыры тәрәнгә китә аласаҡ.\nКөндәр һалҡын тора. Әле ҡыяр, ҡарбуз, ҡауын, ҡабаҡ сәсергә иртә. Шулай ҙа башты эшләткәндә әле үк был йәшелсәләрҙе ултыртып, иртәрәк һыйланырға мөмкин. Бының өсөн биш литрлы пластик һауыттың өҫтөн дә, төбөн дә киҫеп алабыҙ.\nШешәнең төбөнә тәрилкә ҡуйып, тупраҡ тултырырға кәрәк. Унан орлоҡ сәсеп, йылы урынға ултыртыу мөһим. Ҡыяр тиҙ шыта. Теплица йылынғас, тәрилкәһен алып, ергә ултыртырға кәрәк. Шешәлә үҫентенең тамырына йылы була, Ҡыяр көҙгә тиклем шешәлә үҫә, тамыры тәрәнгә китә аласаҡ.


Шаран район гәзите хеҙмәткәрҙәре лә Рәсәй матбуғаты көнөн билдәләне\nБаҫма ойошторолоуға быйыл 81 йыл. Редакция коллективында үҙ эшен яратҡан, үткер ҡәләмле журналистар эшләй. Улар республика, Бөтә Рәсәй ижади конкурстарында ҡатнашып, призлы урындар яулай.\nКүптән түгел журналистар араһында төбәктең Рус география йәмғиәте эшмәкәрлеген яҡтыртыу темаһына уҙғарылған конкурста район гәзите хәбәрсеһе Маргарита Хәйретдинова өсөнсө дәрәжә диплом менән бүләкләнә. Журналист «Шаран киңлектәрен»дә 2009 йылдан алып эшләй.


Күренекле композитор, йәмәғәт эшмәкәре, БАССР-ҙың халыҡ артисы Ғәзиз Әлмөхәмәтовтың тыуыуына 120 йыл тулыу айҡанлы уның исемен йөрөткән республика гимназия-интернатында байрам тамашаһы үтте\nУҡыусылар сәнғәт әһеленең тормош юлы менән тағы ла бер танышып, үҙҙәре лә сихри музыка донъяһына сумды. Сәхнәлә шиғри әҫәрҙәр, башҡорт халыҡ йырҙары яңғыраны, бейеүҙәр ҡуйылды. Әлегә белем усағында 320 тәрбиәләнеүсе иҫәпләнә, улар араһында күрше төбәктәрҙән килеүселәр ҙә бар. Үҫеп килгән быуын вәкилдәре билдәле композитор кеүек үк сәнғәт өлкәһендә юғары ҡаҙаныштарға өлгәшергә теләй. Әйткәндәй, сарала иң алдынғы малай-ҡыҙҙар асыҡланды ла инде. Улар 2010 йылда гимназияла булдырылған Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге стипендия аласаҡ.\nЭльмира Сафина, Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика гимназия-интернаты директоры: «Уҡыусыларыбыҙ йыл да Рәсәй, республика кимәлендәге олимпиада, конкурстарҙа ҡатнашып төрлө еңеүҙәр яулай. Каникулдан һуң, 13 ноябрҙә Санкт-Петербургта үтәсәк «Малахит ҡумта» халыҡ-ара музыкаль бәйгелә лә ҡатнашырға уйлайбыҙ. Әле етди әҙерлек бара».


Өфөлә 237 яңы юл билдәһе ҡуйыласаҡ\n23 Август 2011, 13:35\nӨфөлә 237 яңы юл билдәһе ҡуйыласаҡ, шуларҙың 71-е юл өҫтөнән тарттырылған сымдарға эленәсәк. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығының беренсе урынбаҫары Владимир Дмитрюк хәбәр итте.\nБилдәләрҙе Өфөнөң тарихи үҙәгендә, Цюрупа, З.Вәлиди, Аксаков һәм Революцион урамдары менән сикләнгән участкала бер яҡлы хәрәкәт ойоштороу арҡаһында ҡуйыу планлаштырылған.\nШул уҡ мәлдә бер нисә иҫке юл билдәһе алынасаҡ.\n— «Туҡталыш тыйылған» һәм «Туҡтап тороу тыйылған» кеүек юл билдәләрен мөмкин тиклем алып ташларға тырышасаҡбыҙ, сөнки уларға барыбер берәү ҙә иғтибар итмәй, — тип аңлатма бирҙе ҡала башлығы Павел Качкаев.\nТеги:юл хәрәкәтеурындағы власть


Ҡайҙа барабыҙ? » Архив газеты "Йәшлек"\nҠайҙа барабыҙ? Сәйәсәт\nХәтеремдә, һуғыштан һуңғы йылдарҙа беҙ башланғыс мәктәптең бер бүлмәһендә, балалар һаны аҙ булғанлыҡтан, I – III синыфтар, икенсе бүлмәһендә II – IV синыфтар ҡушылып бергә уҡыныҡ. Уҡытыусы бер синыфҡа яҙма эш бирә, икенсеһендә таҡтала арифметиканан миҫалдар яҙа башлай, уны сисеү юлдарын өйрәтә лә йәнә беҙгә әйләнеп килеп, яҙмаларҙы тикшерә. Әммә бер кем дә мыжыманы, ауырһынманы, һәр кем үҙ эшен башҡарҙы. Шуныһы – ауыр һуғыш йылдарында ла, унан һуң да беҙҙең Мәсетле районында бер генә мәктәп тә, балалар баҡсаһы ла ябылманы, ул турала хатта уйлаусы ла булманы. Ике синыф бер бүлмәлә уҡыһаҡ та, наҙан ҡалып, кәм-хур йөрөмәнек, күптәребеҙ юғары белем алды, ә Нәжибә Хәйретдинова (Мәҡсүтова) – фән докторы, Башҡортостанда күренекле диалектолог, профессор, Иҙелбай Таһиров, Заһир Хафизов – атҡаҙанған инженер-нефтсе, Әүбәкер Хафизов орденлы комбайнсы булып китте. Ғөмүмән, бөгөн Һөләймән ауылынан ғына халыҡ хужалығының төрлө тармаҡтарында эшләгән 16 атҡаҙанған хеҙмәткәр сыҡты. Бер ҙә, заманалар ауыр, йылдар насар, тип ҡул ҡаушырып ятмағанбыҙ, уҡығанбыҙ, кеше булғанбыҙ.\nБөгөн килеп иһә һуғыш һөрөмөнән күптән арынған илебеҙҙә Мәскәү түрәләренең фарманы менән, уҡыусылар аҙлыҡҡа һылтанып, заманса һалынған гөл кеүек мәктәптәребеҙ бер-бер артлы ҡыҫҡартыла башланы. Был күрәләтә тороп халыҡты, киләсәк быуынды наҙанлыҡҡа илтеүсе геноцид сәйәсәте түгелме ни? Нәҡ үҙе, ағай-эне һәм беҙ, теге страус һымаҡ, томшоҡтарыбыҙҙы ергә тығып, күрмәмеш-белмәмешкә һалышмайыҡ, әсе хәҡиҡәттең оятһыҙ күҙҙәренә ҡарап, тураһын әйтәйек. Сөнки бөтә уңайлыҡтары менән мәктәп була тороп, уҡыусылар 1-се синыфтан 5 – 6 саҡрымда ятҡан күрше ауыл мәктәбенә йөрөргә мәжбүр. Улар бер-ике йыл теләр-теләмәҫ кенә йөрөр ҙә уҡыуын ташлар, ә типовой мәктәпте ете-ят бай ағайҙар һатып аласаҡ.\n«Эйе, – тип яҙҙы ул хаҡта минең коллегам Сәлимйән Ғүмәров «Йәшлек»тең 16 июнь һанындағы «Ауыл мәктәбе проблемалары» тигән мәҡәләһендә, – мәктәптәрҙе ябыу артабан да дауам итәсәк. Был бигерәк тә ауылдың аҙ комплектлы мәктәптәренә ҡағыла, күҙ яуын алып торған биналарға йоҙаҡтар эленә». Сәлимйән Ялал улы факттарҙы теркәп кенә сыға, эшһеҙ ҡаласаҡ уҡытыусыларҙы ла йәлләп ҡуя. Шул уҡ ваҡытта ул мәктәптәрҙе яптырыу-яптырмау мәсьәләһен күтәрмәй. Бәлки, мәсьәлә күптән хәл ителгән һәм уға кире ҡайтыуҙы кәрәк түгел тип иҫәпләйҙер. Беҙгә иһә нәҡ шул мәсьәлә тирәһендә һүҙ ҡуйыртырға, мәктәптәрҙе яптырыуға киҫкен протест белдерергә, ҡырҡа ҡаршы сығырға кәрәк.\n«Бөгөн мәғариф системаһында еңел түгел, – ти артабан хөрмәтле С. Ғүмәров. – Ундағы ауырлыҡтарҙың үтә һиҙҙермәй, халыҡтың яҙмышына ныҡ ҡағылмай үтеренә ышанғы килә».\nӘ мин ышанмайым һәм артабан да ауыҙ йомоп ятһаҡ, мәктәптәребеҙҙе генә түгел, бәлки махсус урта һәм юғары уҡыу йорттарын да пыран-заран килтерә башлаясаҡтар. Был геноцид сәйәсәтенә күмәкләп, бөтә донъя менән ҡаршы күтәрелергә, етәкселеккә мөрәжәғәт менән сығырға һәм Мәскәүҙең аҫтыртын сәйәсәтенә сик ҡуйыуҙы талап итергә кәрәк.\nБашҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, журналист.\nАуыл мәктәбе проблемалары


Миләш, ҡарағастар биҙәй ҡалабыҙ урамдарын\n29 Сентябрь 2021, 11:30\nСентябрь аҙағында республикабыҙҙа “Йәшел Башҡортостан” акцияһы старт алды”. Матур йолаға әүерелгән был сара барышында төбәгебеҙ биләмәләренә төрлө-төрлө ағас үҫентеләре ултыртылды.\n“Йәшел Башҡортостан” акцияһы йылдан-йыл күләмле, халыҡ иң әүҙем ҡушылған сараға әйләнә бара. Алтын көҙҙә республикабыҙҙың ҡала һәм райондарында йәшәүселәр эргә-тирәһендәге биләмәләрҙе йәшелләндереү маҡсатында ағастар һәм ҡыуаҡтар ултырта. Ҡала урамдарында ылыҫлы ағастарҙан тыш, тәлгәштәре күҙҙең яуын алған миләштәр һәм һомғол ҡарағастар биҙәй башланы. Сибайҙа һәр йылдағыса күләмле сарала мәғариф идаралығы коллективтары әүҙемлек күрһәтте.\n--Акцияға ҡушылыуҙың өҫтөнлөктәре бик күп. Беҙ иң беренсе сиратта балаларҙы тәбиғәт менән һаҡ ҡыланырға өйрәтәбеҙ. Икенсе яҡтан эргә-тирәбеҙҙе йәшелләндерәбеҙ. Әле беҙ мәктәп яны территорияһына ҡарағастар һәм алмағастар ултырттыҡ. Ҡарағас белем биреү поцесында бик кәрәкле практик материал да. Тирә яҡты өйрәнеү фәнендә, мәҫәлән ылыҫлы ағастарҙы үтәбеҙ. Гимназия биләмәһендә ағастарҙың был төрөнә ҡараған шыршы, ҡарайғайҙар үҫә. Ә ҡарағастар юҡ ине. Ҡарағас төбәгебеҙҙә ылыҫын һипкән берҙән-бер ағас. Быға ҡәҙәр дәрестә балаларға ағастың был үҙенсәлеген һүҙ менән генә аңлатһаҡ, хәҙер уның янына алып барып тороп күрһәтә алабыҙ,-- ти Сибай ҡалаһы гимназияһы директоры Ирина Варламова.\n“Йәшел Башҡортостан” акцияһының мөһимлеген мәктәп уҡыусылары ла яҡшы аңлай. Улар кес кенә йәштән ағастарҙың еребеҙҙең йәшел ҡалҡаны, һауаны зыянлы матдәләрҙән таҙартыусы ла булыуын белеп, аңлап үҫә.\n— Минеңсә, бындай акция уҙғарыу бик мөһим. Тәбиғәтһеҙ йәшәү юҡ. Шуға күрә беҙ уны һаҡларға, хәстәрләргә, әйләнә-тирәбеҙҙе ҡайғыртырға тейешбеҙ. Кешеләргә әйтер һүҙем шул: тәбиғәтте һаҡлайыҡ, киләһе быуындарға еткерәйек,-- тине «Ирәндек» лицейы уҡыусыһы Алина Әлибаева.\nАкция 5 октябргә ҡәҙәр дауам итә. Сараға һәр кем ҡушылып тирә-яҡты йәшелләндереүгә үҙ өлөшөн индерә ала. “Йәшел Башҡортостан” акцияһынан тыш ҡаланың төрлө учреждение, предприятие хеҙмәткәрҙәре Бөтә донъя таҙалыҡ көнө уңайынан дөйөм ҡала өмәһенә сыҡты. Ҡалалаштар үҙ биләмәләрен таҙартып, сүп-сар сығарҙы, тирә-яҡта тәртип булдырҙы.


DataLife Engine > Версия для печати > Батырҙар сыҡты келәмгә\nГлавная > В Башкортостане > Батырҙар сыҡты келәмгә\n12-03-2012, 14:09. Разместил: 147258951\nСтәрлебаш районы үҙәгендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы приздарына һәм “Башҡортостан” гәзите бүләктәренә милли көрәш буйынса асыҡ зона турниры үтте\nМилли көрәш иң боронғо спорт төрҙәренән һанала. Элек-электән ул халҡыбыҙ араһында киң таралған һабантуйҙарҙың, төрлө йыйындарҙың төп йәме булған. Уның олимпия төрөндәге көрәштәрҙең үҫешенә булышлыҡ итеүе лә билдәле. Күпселек алымдары бөгөн ирекле көрәштә һәм самбола ҡулланыла.\nИң боронғо спорт төрө\nҮткән быуаттың етмешенсе йылдарында Милли көрәш буйынса Рәсәйҙең спорт мастеры исеме булдырылды. Салауат районы уҙаманы Харис Йосопов беренсе булып РСФСР чемпионы исемен яулай. Бер аҙҙан Ғ. Ҡоҙаҡаев, Ф. Әхмәтов, Ф. Лоҡманов, В. Сөләймәнов, А. Ким, В. Ильясов, Р. Бәширов, Э. Кейекбаев, Н. Мызников, Д. Сафин Рәсәй чемпиондары булып танылды.\nБөтә нәмәгә нигеҙ бала саҡтан һалына. Милли көрәштең офоҡтарын киңәйтеү, танылған спортсыларға алмаш тәрбиәләү йәһәтенән бөгөн маҡсатлы эш алып барыла. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының “Һау-сәләмәт тормош өсөн көрәш” акцияһына ярашлы республикабыҙҙың төрлө ҡала-райондарында ярыштар уҙғарыуы – шуның асыҡ дәлиле. Турнирҙың маҡсаты – сәләмәт йәшәү рәүешен, милли көрәште пропагандалау, балалар һәм үҫмерҙәрҙе спортҡа йәлеп итеү. Күптән түгел Стәрлетамаҡ физик культура институтында ойошторолған республика семинар-кәңәшмәһендә лә был тәңгәлдә эшлекле һөйләшеү булды.\nСтәрлебаш ауылында үткән сираттағы турнирға Мәләүез, Бишбүләк, Әлшәй, Федоровка, Стәрлебаш, Йылайыр райондарының, Стәрлетамаҡ ҡалаһының иң таһыллы спортсылары йыйылды. Ярыш йәш батырҙарҙың парады менән башланды. Рәсәй Федерацияһы Геройы Рафиҡ Ихсанов менән Стәрлебаш район хакимиәте башлығы урынбаҫары Марс Усманов уларға уңыш теләне.\nДәүләт Думаһы депутаты Марсель Йосоповтың ярҙамсыһы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы, “Һау-сәләмәт тормош өсөн көрәш” проекты етәксеһе Гөлнур Ҡолһарина Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Стәрлебаш, Миәкә, Федоровка, Әлшәй, Бишбүләк райондарының 17 мәктәбенә сертификат һәм күнекмәләр үткәреү өсөн көрәшселәргә келәмдәр тапшырҙы. Әйткәндәй, бығаса бындай бүләк республикабыҙ ҡала-райондарының йөҙҙән ашыу мәктәбенә бирелгәйне.\nКем еңеүсе булыр?\nАлыш башланырға әле бер аҙ ваҡыт бар. Мөмкинлектән файҙаланып, бер төркөм малайҙар тәндәрен яҙа, икенселәренә тренерҙары һуңғы кәңәштәрен бирә. Күнекмә эшләп торған үҫмер менән танышам. Стәрлебаш районының Ҡабыҡҡыуыш мәктәбенән VI класс уҡыусыһы Алмас Ишембәтов булып сыҡты ул.\n– Кәйефең нисек, еңеүгә өмөт бармы? – тип ҡыҙыҡһынам.\n– Берәй призлы урын алырға ине иҫәбем, – ти малай етди ҡиәфәт менән. – Тренерыбыҙ Мансур Һөйәрғолов бик талапсан, физик әҙерлеккә ныҡ иғтибар итә. Турнир алдынан күнекмәләр йыш уҙғарылды.\n– Һинеңсә, кемдәр еңеүсе була ала?\n— Бының өсөн көрәш техникаһын, тактиканы яҡшы белеү шарт, ләкин гел генә һөжүм итеп тороу ҙа тиҙ арыта. Шуға ла һаҡлана белеү мөһим.\n– Һаҡланыу сараларын беләһеңме?\n– Иң элек билде ҡыҫтырып тоттормаҫҡа кәрәк.\nУл арала судья ярыш башланыуын иғлан итте. Бәйге ике келәмдә барҙы. Тәүгеһенә 55 килограмға тиклемге үҫмерҙәр араһында Стәрлетамаҡтан Эмиль Вәлиев менән Әлшәйҙән Вәкил Шайморатов сыҡты. Егеттәр таҫтамалды бер-береһенең биленә һалды. Унан арбитр уларҙың тейешле формала булыуын тикшерҙе. Бөтәһе лә һәйбәт. Башланды! Барыһы тын да алмай йәш батырҙарҙың алышын күҙәтә. Һәр кем үҙенекен еңеүсе итеп күргеһе килә. Егеттәр икеһе лә оҫта ғына тойола. Береһе лә бирешергә теләмәй. Бына Вәкил дәғүәсеһен күтәреп алып бәрмәксе булғайны ла, Эмиль билен бирергә ашыҡманы. Шулай ҙа Вәкил таһыллыраҡ икән – алыша торғас, еңеп тә ҡуйҙы. Афарин, Вәкил! Көйәрмәндәр араһында ҡыуаныслы ауаздар ишетелде. Моғайын, әлшәйҙәрҙер инде.\nУларҙы Данияр Янбаев (Стәрлетамаҡ) менән Альфред Ҡолһарин (Стәрлебаш) алыштырҙы. Быныһында Альфред көслөрәк булып сыҡты.\nТиҙҙән 45 килограмға тиклемге ауырлыҡтағы малайҙар араһында келәмгә Стәрлебаш районының Түбәнге Аллағыуаттан Илһам Ҡолһарин менән Ҡабыҡҡыуыш ауылынан Азамат Собханғолов сыҡты.\n– Азамат, әйҙә, әйҙә!\n– Илһам, бирешмә!\n– Биленән ал, биленән!\nБарыһы ла дәртләндереп, ҡеүәт биреп ҡысҡырыша. Ана, бер ағай ҡалҡынып-ҡалҡынып ала, борсолоуы йөҙөнә сыҡҡан. Моғайын, тренерылыр. Атаһы Нурислам ағай икән. Нурислам ағайҙың Өфөлә эшләп йөрөүсе оло улы Рушан да — көрәшсе, спорт мастерлығына кандидат.\nЕгеттәр икеһе лә оҫта ғына күренә. Күпме генә айҡашһалар ҙа, еңелеү тураһында уйлап та бирмәйҙәр. Шулай ҙа Азамат йылғырыраҡ ине: оҙаҡламай дәғүәсеһен ергә һалды! Нурислам ағай һикереп үк ҡуйҙы.\nАтаһы янына килеп ултырған малай күҙ йәше сыҡҡанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Күрәһең, уға бик уңайһыҙ ине.\n– Бирешмә, улым, – тип тынысландырҙы Илһамды атаһы. – Һин бит егет кеше. Кемдер еңергә, кемдер еңелергә тейеш. Барыбер призлы урынды аласаҡһың.\nТурнир көсөргәнешле барҙы. Келәмдә бер-бер артлы федоровкалар, мәләүездәр, бишбүләктәр алышты. Берәүҙәр еңде, икенселәр еңелде. Шулай ҙа тамаша ҡылыусылар Стәрлебаш, Федоровка үҫмерҙәренең оҫталыҡ буйынса айырылып тороуына иғтибар итте.\nБер кем дә отолманы\nЯрыш тамамланғас, әле генә шау-гөр килеп торған зал бер аҙға тынып ҡалды. Барыһы ла һөҙөмтәләрҙе иҫәпләп, еңеүселәрҙе асыҡлар мәлде көтә. Кемдәр, ҡайһы райондар еңеүсе буласағын алдан уҡ тоҫмалларға була ине. Әллә ни уңышҡа өлгәшә алмаған әлшәйҙәрҙең кәйефе менән ҡыҙыҡһынам.\n– Ниндәйҙер һөҙөмтәгә өлгәшеү өсөн оҙайлы шөғөлләнергә кәрәк, – тине тренерҙары Алмас Еникеев. – Ә мин ноябрҙә генә әрме сафынан ҡайттым. Шуға ла беҙгә уңыш йылмайманы. Әммә үкенмәйбеҙ, үҙебеҙҙең әллә күпме етешһеҙлекте астыҡ. Ҡағиҙә булараҡ, алдан әҙерлеге булған спортсылар ғына еңеүгә өмөт итә ала. Киләсәктә минең егеттәрем дә майҙан хужаһы булыр әле, тип ышанам.\nШул арала еңеүселәрҙе иғлан итә башланылар. Үҙ ауырлыҡтарында Стәрлебаштан Искәндәр Ишембәтов, Азамат Собханғолов, Миәкәнән Урал Тәхәүетдинов, Данияр Хәбиров, Мәләүездән Айрат Бикбулатов иң таһыллылары булып танылды. Мәләүездән Фәнүр Кашафетдинов, Андрей Волков, Стәрлебаштан Альфред Ҡолһарин, Илшат Ҡолгилдин, Шамил Йәмилев икенсе урынды яуланы. Ә Миәкәнән Фәнүр Шәймөхәмәтов, Фидан Ғафуров, Федоровканан Илгизәр Ҡантимеров, Стәрлебаштан Илһам Ҡолһарин, Динар Һөйәрғолов өсөнсө урын менән хушһынды.\nКомандалар араһында пьедесталдың иң бейек баҫҡысын стәрлебаштар биләне. Миәкә менән Федоровка райондары икенсе һәм өсөнсө урындарҙы бүлеште. Еңеүселәр диплом һәм миҙалдарға, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы приздарына һәм “Башҡортостан” гәзите бүләктәренә лайыҡ булды.\nӘ һуңынан келәмгә уҡыусыларҙың тренерҙары сыҡҡас, көйәрмәндәр тағы ла йәнләнеп китте. Кем еңер? Кем таһыллыраҡ? Был юлы ла стәрлебаштарға етеүсе юҡ ине — Илдар Моратов иң көслөһө булып танылды. Наил Ниғмәтйәнов (Әлшәй) — икенсе, Ринат Хәбибуллин (Миәкә) өсөнсө урынды яуланы.\nПризлы урындарҙы алмаған көрәшселәр ҙә отолманы. Улар был ярышта үҙҙәренең һәләттәрен һынап ҡараны, артабан оҫталыҡтарын үҫтереү буйынса нисегерәк эшләргә кәрәклеген асыҡланы.\nВенер Исхаҡов менән\nАйрат Нурмөхәмәтов (фото) әҙерләне.\nНурулла ХИСМӘТУЛЛИН, Стәрлетамаҡ физик культура институтының милли көрәш секцияһы тренеры:\n– Әле легендар көрәшсебеҙ Харис Йосоповты иҫкә төшөрөп ултырҙым. Уны Татарстанда ла беләләр, хөрмәт итәләр ине, абруйы ҙур булды. Бөгөн батырҙың улының балалар араһында ошо спорт төрөн үҫтереүгә етди иғтибар биреүе ҡыуандыра. Милли көрәш – беҙҙең ғорурлығыбыҙ, ул үҫергә тейеш. Тик бына тренерҙарҙың хеҙмәте тейешенсә баһаланмауы борсой мине. Бөгөнгө заманда биш-алты мең һум аҡсамы ни ул? Көрәш менән “ауырыған” баланың буш ваҡытты нисек үткәрергә белмәй урам ҡыҙырып йөрөргә форсаты ҡалмай. Улар ысын кеше булып үҫә. Юғарыла ултырғандар киләсәктә ошо хаҡта нығыраҡ уйлаһын ине.\nФәнзил ТӘТЕГӘСОВ, Стәрлебаш районының Ҡабыҡҡыуыш урта мәктәбе директоры:\n– Бөгөн беҙҙең егеттәр һынатманы. Был үҙенән-үҙе килгән уңыш түгел. Мәктәбебеҙҙә милли көрәшкә иғтибар ҙур. Күпселек малайҙар күнекмәләргә атайҙары менән йөрөй, бик матур өлгө был. Шулай ярамай, былай итмә, тигән кеүек өгөт-нәсихәткә ҡарағанда бындай секцияларҙың әһәмиәте хаҡында һүҙ сурытыу артыҡ. Үҫмерҙәрҙең күпселеге ошо йүнәлештәге юғары уҡыу йорттарына инә, армияла һынатмай. Әле бына келәм бүләк иттеләр, шулай хәстәрләп торғанда, ниңә тырышмаҫҡа! Был беҙгә тағы ла ҙурыраҡ яуаплылыҡ өҫтәй.\nРөстәм ХӘСӘНОВ, судья:\n– Йылдан-йыл йәш батырҙарҙың оҫталығы арта барыуы күренә. Миәкә районы командаһы үҫеше менән ҡыуандырҙы, федоровкаларға, мәләүездәргә лә афарин тип әйтер инем.\nҒәлинур РАМАҘАНОВ, Федоровка район хакимиәтенең йәштәр эштәре, спорт һәм туризм буйынса комитет рәйесе:\n– Бынан байтаҡ йылдар элек “Совет Башҡортостаны” гәзите призына милли көрәш буйынса ярыштар үткәрелгәйне. Беҙҙең район егеттәре унда йыш ҡына еңә торғайны. Нишләптер, бәйге туҡтап ҡалды. Уны яңынан тергеҙеп, ҡайһылай һәйбәт иткәнһегеҙ.


Яҡтылыҡҡа илтер “алтын һуҡмаҡ” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Яҡтылыҡҡа илтер “алтын һуҡмаҡ”\nЯҡтылыҡҡа илтер “алтын һуҡмаҡ” 05.10.2018 // Белем һәм тәрбиә\n...Ҡыңғырау шылтырау менән уҡыусылар геү килешеп дәрескә ашыҡты. Коридорҙа сәғәттең текелдәгәне генә ишетелә. Бына башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеты. Дәресте изге теләк, өгөт-нәсихәт менән башлап ебәргән уҡытыусының тыныс тауышы ишетелә: “Эргә-тирәләге һәр кемгә иғтибарлы булығыҙ, бәләкәстәргә – кеселеклелек, өлкәндәргә хөрмәт һулар һауалай кәрәк...”\nШишмә районы гимназияһы директоры Румия Ғайнанованың тәҡдиме менән беҙ ҙә башҡорт теле дәресен ҡарап сығыу бәхетенә өлгәштек.\nТәжрибәле уҡытыусы, Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы Раузана Хәйруллина – эшен, балаларҙы мөкиббән яратҡан һөнәр эйәһе.\n– Бөгөнгө балаларҙың шул ҡәҙәр аҡыллы булыуына хайран ҡалам, һоҡланам, – ти ул. – Белемгә ынтылыштары көслө, төрлө идея менән янып йәшәйҙәр, гимназия тормошонда әүҙем ҡатнашалар. Эшһөйәр үҙҙәре, һөнәр белеп үҫәләр. Күптән түгел, мәҫәлән, көҙгө йәрминкә ойошторолғайны. Балалар йәшелсәләрҙән оҫта итеп яһаған һындары, фантазияға байлығы менән тағы бер ҡат һоҡландырҙы. Һата белеү маһирлыҡтарына йәнә һөйөндөк.\nРаузана Әсғәт ҡыҙы республикала бөгөнгө башҡорт теле уҡытыусыларына үҫешеү, белемде камиллаштырыу, сифатҡа йүнәлтелгән эшмәкәрлек ойоштороу, ижади хеҙмәт, үҙ көсөңдө күрһәтеү өсөн киң мөмкинлектәр асылғанына һөйөнөүен белдерҙе. Шул уҡ ваҡытта бала күңеленә туған телгә һөйөү тойғоһо һалыуҙың ни ҡәҙәр ҙур әһәмиәткә эйә икәнлегенә үҙ өлгөһөндә инандырҙы.\n– Дәрестә был маҡсатҡа ҙур урын бирергә тырышам, – ти Раузана Әсғәт ҡыҙы. – Әҙиптәрҙең әҫәрҙәрен өйрәнеүгә ныҡлы иғтибар бүләбеҙ. Тәү сиратта балаларҙың телмәрен, фекерләү ҡеүәһен үҫтереү мөһим тип һанайым.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеты ифрат бай: стендтар, күргәҙмә материалдар, әсбаптар, әҙиптәрҙең портреттары, улар хаҡында белешмәләр, милли баҫмалар... Бөйөк яҡташтары Мостай Кәримдең тормошо һәм эшмәкәрлегенә бағышланған стендтан айырым күңел йылыһы бәрелеп торғандай.\nШишмә ҡасабаһында гимназия асылыуға быйыл 50 йыл тулған. Белем усағы һәр йәһәттән дә алдынғылыҡты бирмәй, өлгөлө эшмәкәрлек алып бара. Уҡыусылар ҙа тырыш, һәләтле. Мәҫәлән, 2017/18 уҡыу йылында X кластан Камил Тәминдәров Башҡортостан Башлығы стипендияһына лайыҡ булған.\nДиректор Румия Ғайнанованың билдәләүенсә, юғары эш һөҙөмтәһенә педагог та, уҡыусы ла берҙәй тырыш булғанда ғына өлгәшергә мөмкин. Камил кеүек өлгөлө балалар бихисап гимназияла. Уларҙың, заман технологияларын яҡшы белеүе менән бер рәттән, китап, гәзит-журнал уҡырға яратыуы йәнә һөйөндөрҙө. Уҡыған аҙашмаҫ, тигән ата-бабабыҙ.\nОҙаҡ йылдар бер урында эшләгәндәргә ҡараш төрлөсә, берәүҙәр хуплай, икенселәр шикләнеп ҡарай. Миңә...\nБында Герой уҡыған 23.10.2018 // Белем һәм тәрбиә\nБыйыл I класҡа 100-гә яҡын баланың килеүе – рекорд! Тәтешле районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге...\nЫсын тормош мәктәбе 23.10.2018 // Белем һәм тәрбиә\n“Интернатым – пар ҡанатым” бер күскә тупланы. Бөгөн үҙ балаңды сит-ят кешеләр тәрбиәһенә тапшырыуҙы...


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺЕҘҘЕ НИМӘНӘН ТЫЙҘЫЛАР? - 2021 - Мәҡәләләр\nҺәр халыҡтың тыйыуҙары, һынамыш-юрамыштары бар. Улар хатта совет заманында ла, дөрөҫөрәге, дин инҡар ителеп, атеизм сәскә атҡан ваҡытта ла юҡҡа сыҡманы һәм быуындан-быуынға тапшырылып килде. Шулай булмаһа, һәр милләттең, ауылдың, хатта ғаиләнең үҙенә генә хас ышаныуҙары булмаҫ ине, тип уйлайым.\nБеҙ бәләкәй саҡта өлкәндәр һепертке, көйәнтә аша атлап сығыуҙы тыйҙы. "Үҫмәй ҡалаһығыҙ", тиерҙәр ине. Хәҙер уйлайым, уның беҙҙең буйға бер ниндәй ҙә ҡыҫылышы булмаған, ә ябай тәрбиә алымы ғына булған, йәғни беҙгә һеперткене лә, көйәнтәне лә урынына ҡуйырға, аяҡ аҫтына һалмаҫҡа кәрәклекте генә күндергәндәр.\nУлтырғыста, урындыҡта аяҡ һелкеп ултырғанды әсәй яратмай торғайны. "Ен балаһын бәүетеп ултырмағыҙ", тип киҫәтте. Эңер төшкәндә урамда сыр-сыу килеп йөрөүҙе лә тыйҙы. "Ен һуға", тип ҡурҡытты. Иртән торғас та урынды йыйыштырмаһаң да, ен аунатып ятҡырып, тип әрләгәне әле һаман хәтерҙә. Ә ендән беҙ ҡурҡтыҡ. Бер ҡасан да күргәнебеҙ булмаһа ла.\nЭт, бесәй ярау иткәнде ҡарарға ла ярамай ине беҙгә. "Күҙегеҙгә арпа сығыр", тинеләр. Ә яңылыш ҡына күреп ҡалһаҡ, өс тапҡыр "тьфүкрист, тьфүкрист, тьфүкрист" тип әйтә торғайныҡ. Олоғайғас ҡына был һүҙҙең нимә аңлатҡанын төшөндөм.\n"Тьфүкрист" тимәгәнбеҙ беҙ, ә "тьфу крест" тигәнбеҙ. Үҙебеҙсә шулай уҡынып-суҡынған булдыҡмы икән?\nХәҙер уйлайым да, юҡ, ендән генә ҡурҡмағанбыҙ икән беҙ. Совет осоро булһа ла, Алланан да, тамуҡтан да ҡурҡҡанбыҙ. Утҡа төкөрһәң, "теге донъяла" эҫе таба ялаталар, икмәк вағын, ашамлыҡты тапаһаң, Алла башыңа һуға, тип өйрәттеләр.\nБыларҙың барыһы ла үҙенә күрә тәрбиә алымдары ғына булған да баһа!\nӘ балалар араһында ғына булған күпме һынамыштар бар ине. Тегене эшләмә, юғиһә, әсәйең үлә, быны эшләмә - әсәйең үлер. Иң ҡурҡынысы шул булғандыр инде ышаныусан бала күңеле өсөн.\nМунса менән бәйле тыйыуҙар ҙа бик күп беҙҙең халыҡта. Ишегенән ингәндә өс тапҡыр тамаҡ ҡырып инергә кәрәклеген, мунсала һыу эсергә, һыулы бакты асыҡ ҡалдырырға ярамағанлығын үҙебеҙҙең балаларға, ейәндәргә лә һеңдерҙек инде хәҙер. Эсергә, ашарға ярамағанлығы аңлашыла инде, йыуыныу, таҙарыныу урыны - иң бысраҡ урын, тип әйтәләр. Ә бына тамаҡ ҡырып инеү тигәне, моғайын, мунса эйәһен иҫкәртеү һымаҡ булалыр инде. Ә, бәлки, үҙеңдән алдан барып йыуынып ултырған кешене ҡурҡытмаҫ йәки үҙең ҡурҡмаҫ өсөн ҡабул ителгән тәртип ҡағиҙәһе генәлер. Башҡа халыҡтарҙа мунса хужаһы иң насары тип уҡығаным бар. "Мунса урынына йорт һалырға ярамай, йөҙәрләгән йыл унда ендәр эйәләшә", тигән тыйыу ҙа шунан килеп сыҡҡандыр, бәлки.\nКөҙгө, тупһа, тәҙрә менән бәйле тыйыуҙар ҙа күп беҙҙең башҡорт халҡында. Мәҫәлән, ололар тупһаға ултырырға, баҫырға ярамай, ти торғайны. Үҙеңә ярлылыҡ теләйһең, тип аңлата инеләр беҙгә. Шуны һынағаным бар: күптәр тупһаны аша атлап сыға, баҫырға тырышмай. Әйбер биргәндә-алғанда ла йә сығып, йә инеп алалар. Иғтибар итһәгеҙ, тупһа аша күрешмәйбеҙ ҙә, ҡосаҡлашмайбыҙ ҙа, шулай бит. Тимәк, был ышаныуҙарҙың барыһы ла беҙҙең генетик хәтеребеҙҙә һаҡлана. Тупһала өй эйәһе генә ултыра, уның урынын биләһәң, ул һиңә хәйерселек килтерә,тигән ырым башҡа халыҡтарҙа ла бар.\nБыл тыйыуҙар, һынамыштар, ҡурҡытыуҙар буш урында ғына килеп сыҡмағандыр инде. Боронғо кешеләрҙең оҙаҡ ваҡыт тирә-яҡ мөхитте, тәбиғәтте, уратып алған донъяны, кешеләрҙең тәртибен, һаулығын күҙәткәндән, өйрәнгәндән һуң барлыҡҡа килгәндер. Артабан йәмғиәттә әхлаҡи нормалар булдырыу өсөн ҡабул ителгән булғандыр ҙа, оҙайлы эволюция осоронда, үрҙә әйтеп үтелгәнсә, ҡан хәтерендә ҡалғандыр.\nӘ һеҙҙең төбәктә, ғаиләлә ниндәй тыйыуҙар, юрамыштар, тыйыуҙар була торғайны һәм улар нисек аңлатыла ине?\nЯҙылған: 13.08.21 | Ҡаралған: 312


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҮҘЕБЕҘСӘ ҮТҺЕН ТУЙҘАРЫБЫҘ! - 2022 - Мәҡәләләр\nБылтыр ҡыш ватсаптағы ағинәйҙәр чатында башҡорт туй йолаларының "кейәү муҡсаһы", "килен ашъяулығы", "кейәү мунсаһы", "еңгәләр сәйе" тигәндәрен иҫкә төшөрөп алған инек. Ә ноябрҙә шул уҡ чат майҙанында "Туй йолалары" конкурсы ойошторҙоҡ. Унда ҡатнашыусы ағинәйҙәр белгәндәрен яҙҙырып ебәрҙе, сәхнәләштерелгән яҙмаларын һалды. Киленгә һыу башлатыу, килен төшөрөү, килен сәйе, никах күренештәре менән әллә күпме видеояҙмалар алдыҡ. Мәҫәлән, Таңсулпан Вассаф ҡыҙы 10 кешенән торған Мәҫкәү ауылы ағинәйҙәре төркөмөнөң ауыл мәсете имамы менән берлектә биш йыл эсендә 17 никах йолаһы үткәреүе тураһында хәбәр итте. Балбыҡ һәм Иҫке Байрамғол (Әүеш) ауылы ағинәйҙәренең беҙҙең төбәктәгегә һәм ағинәйҙәрҙең үҙҙәре килен булып төшкән осорҙағыға яраҡлаштырып үткәргән "Килен битен асыу" йолаһы видеояҙмаһы ла бик фәһемле булды.\nИҫке Байрамғол ауылының төп ағинәйе 72 йәшлек Рима Байрамғолова үҙен кейәүгә нисек оҙатыуҙары тураһында шуларҙы иҫкә алды: "Әсәйем билемә билбау бәйләне. Был әсәй кешенең ҡыҙын үҙенән айырыу билдәһе. Ә мин ишектән тура ғына сығып китмәй, ишек яңағына тотондом. Был ҡыҙ баланың атай йортонан китергә теләмәүен аңлата ине. Атайым шул саҡта миңә бер мал әйтте. Артабан ҡапҡа бағанаһына ла тотонғайным, атайым тағы бер һарыҡ әйтте. Арбаға ағайым, мал әйтеп, күтәреп ултыртты. Күтәреп ултыртыу өс тапҡыр ҡабатланды. Ҡайны йортона еткәс, киленгә таяныс малы кәрәк, тинеләр һәм бер ҡайнаға тейеш кеше быҙау әйтте. Арбанан төшкәс, еңгәләр, ҡыҙҙар баш аша шаршау ҡаплап ҡына ҡәйнә йортона индерҙеләр. Йортҡа инеп, кейәүҙең бәләкәс туғандары ярыша-ярыша үҙҙәренең һөнәрҙәрен күрһәткәс, араларынан иң оҫтаһы билемдәге тауарҙы сисеп алды. Был уға бүләк булды. Үҙем дә бала саҡта Ялсығол ауылына килен булып төшкән бер еңгәнең билендәгеһен йыр йырлап алғайным..."\nХима апай Лоҡманова ла белгәндәре менән уртаҡлашты: "Билбауҙы сискәс, егет яғы апайҙары киленгә күрмәлек тәңкә бирәләр. Был тәңкәләрҙе килен ике яурынбашына тегеп ҡуйырға тейеш була. Мине йорттан оҙатҡанда уҡ бөркәнсек ябындырып оҙаттылар. Тәүҙә ошо бөркәнсек менән күрше-күләнгә йөрөттөләр, күрше апайҙар, еңгәләр ошо бөркәнсеккә тәңкәләр, төрлө суҡтар текте. Ҡәйнә йортона килгәс, ҡәйнәм "Бит астырыу" йолаһын үтәне. Ошо йола үтәлгәнсе бөркәнсек менән генә йөрөттөләр. Беҙҙең яҡта, шулай итеп, килен битен асыу, килен һөйөү йолаһы үтәлгән, киленде яратып теләктәр әйтелеп, бүләктәр бирелгән..."\nҠоҙаш ауылынан Илзидә Шәймәрҙәнова үҙенең 70-се йылдарҙа үткән туйы тураһындағы яҙмала ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр менән бүлеште: "Ауылдың икенсе осона ғына килен булып төшһәм дә, туйға егеүле аттарҙа килделәр. Йола буйынса, иң матур биҙәлгән һәм алдан килгән аттың дуғаһына бүләк бәйләнде. Башҡа ҡунаҡтар егелгән аттарҙа сабышып килделәр. Йортҡа инеп урынлашҡас, атайым ҡоҙалар менән таныштырып, үҙенең яғынан килгән һәр кемгә бер дуға уҙаҡ беркетте. Был уҙаҡлашыу була. Һәр кем туй барышында үҙенең уҙағын ҡарай, үҙ йортона ҡунырға алып ҡайта, һыйлай, бүләккә күлдәктәр кейҙерә. Икенсе көн егет яғынан килгән туй һарығы һуйыла. Ул һарыҡты ла кейәү яғы, мөгөҙҙәренә ҡыҙыл таҫмалар бәйләп, байрамға биҙәп килтерә. Иртә менән ҡыҙ яғынан ҡоҙалар (улар алдан билдәләнеп ҡуйыла) ошо туй һарығын һуялар. Туй һарығы һуйыу - үҙе бер мәрәкә тамаша була, тик еренә еткереп үтәргә кәрәк. Ике аҙна үткәс, ҡыҙ яғы кейәү яғына туйға барҙыҡ. Туй һарығынан бер өлөш, ҡаҙан төбө лә алып барҙылар. Ике яҡта ла ошо рәүешле ҡунаҡлашыу үткәрелгәндән һуң, бер ай үткәс, мине ҡәйнә йортона оҙаттылар. Ҡәйнәм ҡаршы алғанда матур итеп биҙәлгән һыйыр малына ике ҡулым менән таяндырҙы. Йортҡа ингәс, бер еңгә менән күрештерҙе лә: "Морондоҡ инәйең булыр", - тине. Мин уға күлдәклек бүләк иттем, ул миңә бер пар өйрәк әйтте. Ошо морондоҡ инәйем миңә тормош юлымда ҙур ярҙамсым булып торҙо. Һыу башлатыу хәҙергесә күмәк халыҡ ҡатнашлығында булманы. Ҡәйнәм кистән иртәгә иртә менән, кеше аяғы һил саҡта ғына һыуға барасағыбыҙҙы әйтеп, оҙатып барасаҡ бикәсемде күрһәтте. Иртән ҡәйнәм бисмиллалап: "Шәп бул, ҡотло бул, өйөң эсе туҡ булһын, - тип, теш араһына көмөш тәңкә ҡыҫтырҙы. - Тәңкәне ҡойоноң кеше күрмәгәнерәк урынына төшөрөрһөң, таң һыуы менән битеңде сайып алырһың. Һыуҙан ҡайтҡанда артыңа боролоп ҡарама, һыуҙы сайпылтма. Йортҡа ингәс, биҙрәләреңде һыуы сәсрәп киткәнсе ултыртһаң да була. Сәсрәгән һыу ырыҫҡа ғына буласаҡ", - тигән кәңәштәрен биреп оҙатты. Мин алып ҡайтҡан таң һыуынан сәй ҡайнаттылар. Оҙатып килгән әсәйем дә ҡайтмаған ине әле..."\nШулай итеп, конкурс барышында бына ошондай бик файҙалы мәғлүмәттәр бирелде. Уйлап ҡараһаң, туй йолаларының һәр ғәмәлендә матур итеп туғанлашыу, йәштәрҙең берегеп йәшәп китеүенә булышлыҡ итеү, уларға ипле генә итеп ҙур яуаплылыҡ күндереү, күрше-күлән менән дә ипле генә итеп таныштырыу кеүек бик мәғәнәле төшөнсәләр һалынған бит. Әле иҫкә төшөргәндәрҙе бөгөн дә туй һәм никах мәжлестәренә индереп ебәрергә булыр ине. Юҡһа, туйҙарҙы алып барыусылар нисек тә кеше көлдөрөрлөк итеп, нимә генә уйлап сығармай бит хәҙер. Тамада ауыҙына ғына ҡарап ултырырға тура килгәс, туйҙарҙан ҡоҙалар бер-береһен белмәй ҙә таралыша. "Ҡыҙ йәшереү" тигән матур ғына бер йола, ниңәлер, выкуп булып китте һуңғы ваҡытта. Шуның менән бергә "йыртыш", "кейәү көсөгө", "ҡушҡан еңгә", " еңгәләр сәйе" кеүек һүҙҙәребеҙ ҙә онотолоп бара. Мәҫәлән, беҙҙең яҡта кейәү егете ҡыҙ йәшерелгән йортто тапҡас, ҡыҙҙар, еңгәләр менән һатыулашып бөткәс, ишек төбөндә ике еңгә тотоп торған тауарҙы йырта баҫып, ҡыҙ янына инә. Шул йыртыш тип атала инде. Ҡыҙҙың әсәһе алдан әҙерләп биргән был тауарҙы ошо ике еңгә үҙҙәренә бүләк итеп ала. "Кейәү көсөгө" кейәүҙең яҡын дуҫы булып, кейәү менән бергә килә, йәшерелгән ҡыҙҙы эҙләшә. Уны шулай "көсөк" тип таныштыралар. Кейәү көсөгө өсөн йылғыр ҙа, уяу ҙа, һүҙгә үткер ҙә егет һайлана. Кейәү баҙап ҡалған осраҡтарҙа ул төп ярҙамсы, әллә күпме "кәртәләрҙе" үтеп, ҡыҙ янына имен-аман индереп ебәреү ҙә уға йөкмәтелгән була. Шаян еңгәләр алдан таҫма тағып әҙерләнгән һөйәкте кейәү көсөгөнөң муйынына тағып ҡуялар. Ҡайтҡансы һөйәге менән йөрөй ул, йолаһы шулай булғас, үпкәләш-фәлән юҡ.\nӘлеге конкурс барышында мәсеттә үткән никахҡа ҡайһы бер ҡыҙҙарыбыҙҙың стилләштерелгән милли кейемдә килеү осраҡтарын күреп тә ҡыуандыҡ. Тамсы тама, боҙҙо тишә, ти бит халыҡ. Милли кейемде тергеҙеү өсөн юҡҡа ғына тырышлыҡ һалмағанбыҙ икән. Киләсәктә туйҙар ҙа үҙебеҙсә генә, үҙебеҙҙекенә генә нигеҙләнеп үтһен ине, тип тә теләйбеҙ. Һәр районда урындағы халыҡтың үҙенсәлекле генә туй йолалары бар, бик бай бит халҡыбыҙ йолаларға. Бәлки, мин яҙғандарҙы дауам итеп, фекер алышыу ҙа булыр әле яратҡан гәзитебеҙ битендә.\nБулып үткән конкурстан Иҫке Балбыҡ ауылы ағинәйҙәренең "Килен битен асыу" йолаһы сценарийын тәҡдим итәйем әле, файҙаланыусылар ҙа булыр, бәлки.\nКилен төшкәс, килендең билен сисеү, һыу башлатыу ғәмәләдәрен үтәп, ул килтергән һыуҙан сәй эсергәс, киленде ауыл халҡына күрһәтеү йолалары үтәлә.\nЗилә: Һыуҙан ҡайтҡанда килен бик ипле генә баҫып, һыуын сайпылтмай ғына атлап ҡайтты, уңған булыр киленебеҙ.\nБарыһы: Эйе, эйе, килен уңған күренә!\nРәмилә: Килендең сәйен эскәндә, беҙ уға төрлө һорауҙар бирҙек, йомаҡ ҡойҙоҡ. Төплө, аҡыллы яуаптарын бирҙе киленебеҙ, зирәк булмаҡсы!\nРәфилә: Әйҙәгеҙ, килендең битен асайыҡ инде. Ауыл халҡына, күрше-күләнгә күрһәтәйек.\nРәзилә: Туҡтағыҙ әле, тәүҙә күрнис алайыҡ. Ҡәйнә кеше таратһын әле килененең күрнисен.\nБарыһы ла: Эйе шул, Нәжибә апай, тарат килен күрнисен.\n(Нәжибә апай күрнис итеп түшелдеректәр тарата, рәхмәт әйтеп алалар).\nРәмилә: Әйҙәгеҙ инде сығарып күрһәтәйек киленде, килен битен асайыҡ.\n(Киленде бөркәнсеге менән алып инәләр, уртаға ултырталар)\nЗилә: Килен килде, күрегеҙ, күрмәлеген бирегеҙ. Килен битен асабыҙ, өлөшөн әйтеп инегеҙ, килен битен асабыҙ. Әүхәлеңде әйт килен, килен,\nБуҫағаһынан, уң аяҡтан ин, килен.\n(Киленгә алъяпҡыс бүләк итә).\nРәмилә: Түлле бул, түлле бул, бүҙәнәләй түлле бул! Иренмәһәң, игеҙ тап, йыбанмаһаң, йыл да тап! Минән йөҙөк булыр бүләккә.\nРәзилә: Ҡолон, ҡолон, ҡолонсаҡ, бына булдың киленсәк. Минең кеүек зирәк бул, минең кеүек һирәк бул. Минән ошо таҫтамалды ҡабул итеп ал, килен.\nРәсилә: Килен, килен, киленсәк. Аллы төйөн төйөнсәк. Ауыҙ-мороноң сусаңдап, һүҙ йөрөтмә, киленсәк. Апһындарға бирешмә, ҡәйнәң менән ирешмә. Минән көмөш беләҙек.\nРәфилә: Ирең ҡушҡан һәр эште еренә еткер, киленсәк. Кеше һыйыр һауғанда, йоҡлап ятма, киленсәк. Бына минән һырғалар.\nҠәйнә: (килененә мамыҡ шәл яба) Юлың тәңкәле булһын, һыйырың һөтлө булһын. Ҡаҙың бәпкәле булһын, йылҡың йылғыр булһын. Алдың тулы бала булһын, артың тулы мал булһын. Минең улым һиңә ир, иреңде балалай ҡара, һәр даим иреңә яра.\nЗәһинә: Был һебә ебе тип атала. Таратам һәр берегеҙгә. Тегеп ҡуй, йоғоносо булһын, һалып ҡуй, йыуанысы булһын...\nКиленде таҡмаҡ әйтеп бейетеп алалар. Һуңынан таҡмаҡлап өгөт-нәсихәттәрҙе дауам итәләр.\nЯҙылған: 14.01.22 | Ҡаралған: 95


Интернет буйынса балалар лагерына\n19 Март 2019, 16:09\nМәсетлеләрҙең интернет аша балаларын ял иттереү һәм сәләмәтләндереүгә исемле сертификат алыу мөмкинлеге барлыҡҡа килде.\nУны “Башҡортостан Республикаһының ял һәм сәләмәтләндереү өлкәһендәге хеҙмәттәргә мохтаж һәм унан файҙаланыусы балалар, үҫмер- ҙәре иҫәбен алыуҙың берҙәм системаһы” дәүләт мәғлүмәт системаһы буйынса алырға мөмкин.\nСертификат йылына бер тапҡыр Башҡортостан территорияһында юридик теркәлгән предприятиелар хеҙмәткәрҙәренең 6-нан 15 йәшкә тиклемге (һуңғыһын да индереп) балаларына йылына бер тапҡыр бирелә.\nАта-әсә (законлы вәкил) үҙ аллы лагерҙы, сменаны һайлап, балаһын ял иттереүгә һәм сәләмәтләндереүгә заявка бирә ала.\nСертификат алыу өсөн нимә эшләргә кәрәк?\nАта-әсәләргә rest.edu-rb.ru сайтына инеп теркәлергә (e-mail, исем-фамилияһы, телефоны, пароль булдырырға), “Электронное распределение сертификатов в оздоровительные учреждения Республики Башкортостан” категорияһын һайларға. Вәкәләтле муниципаль органға (артабан – УМО, мәғариф бүлегенә) эш урынынан белешмә килтереп бирергә.\nЗаявканы предприятиелар ҙа бирә ала. Бының өсөн предприятие вәкиленә үҙ предприятиеһын әлеге системала теркәргә һәм уны теркәүгә заявка бирергә кәрәк (УМО вәкиле кабинетына).\nМуниципаль орган теркәүгә заявканы раҫлағандан һуң, шәхси кабинетында вәкил предприятие паспортын тултыра (атамаһы, ИНН, Е-mail, телефон, адрес, исем-фамилияһы һәм предприятие вәкиленең бәйләнеш телефоны) һәм хеҙмәткәрҙәре балаларын теркәй (исем-фамилия, тыуған йылы, тыуыу тураһындағы таныҡлыҡ (паспорт) мәғлүмәттәре, СНИЛС, законлы вәкиленең исем-фамилияһы һәм телефон номеры).\nӘгәр заявканы хуплаһалар, ул саҡта лагерҙа заезд башланғансы предприятие (йәки ата-әсә) путевка өсөн ата-әсә иғәнәһен түләй, шунан һуң вәкәләтле муниципаль орган лагерь иҫәбенә субвенция иҫәпләп яҙа.\nТулы мәғлүмәтте 8 (34770) 2-00-09 телефоны буйынса алырға мөмкин.\nРайон мәғариф бүлеге.


Йөрәк дәрестәре » Страница 2 » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nБәхетле ғаилә парҙары, уйлап ҡараһаң, башҡаларҙан аҡыллыраҡ та, байыраҡ та, матурыраҡ та түгел. Улар бер нәмә: көндәлек тормошта кире тойғоларҙың ыңғай хистәрҙән өҫтөнлөк алыуына юл ҡуймауы менән айырыла. Ләкин иң бәхетле һәм тотороҡло парҙар...\nЙәне илһөйәрлек менән һуғарылған, был халәте йәшәү рәүешендә, ғәмәлдәрендә сағылған аҫыл заттар менән көслө төйәгебеҙ. Ике йылда үҙен республикала ғына түгел, унан ситтә лә танытып өлгөргән «Мин – илһөйәр» төбәк-ара ойошмаһы ағзалары ла изге...\nКҮҢЕЛЕҢДӘ ҠОЯШ КӨЛҺӨН!\n... Балаларын кескәй саҡтан әҙәпле, тәүфиҡлы булырға өндәгән, кеше араһында үҙен матур тоторға өйрәткән ата-әсәләргә рәхмәт. Ундай йәштәр менән аралашыу шул тиклем рәхәт. Яғымлы мөғәмәлә әллә ни артыҡ көс талап итмәй, әммә уны ҡабул итеүсенең...\nОло йөрәкле әсә Нәркизә Шамова һәм ул үҙ балаһылай күреп үҫтергән Фидан Бикбаевтың ғәжәйеп тарихын бер мәҡәләгә түгел, тотош китапҡа ла һыйҙырып булмаҫ ине. …«Яҙмышыбыҙҙы ҡырҡа үҙгәрткән көндө һис оноторлоҡ түгел. Директор бүлмәһенә килеп ингән өс...


8 Май 2019, 11:59\nЙылдар үткән һайын Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һирәгәйә бара. Ҡасандыр һәр ауылда тиерлек миҙалдарын сыңғырлатып, кәүҙәләрен тура тотоп, йөҙҙәренән ғорурлыҡ балҡыған яугир олатайҙар үткәндә, уларға күренергә лә уңайһыҙланып, бер яҡ ситтәрәк ҡалырға тырышһаҡ, бөгөн уларҙы ауылдарҙа ғына түгел, хатта тотош районда эҙләп табыу еңел түгел, сөнки тотош дәүер шаһиттары көндән-көн кәмей. Шулай ҙа беҙгә Бөйөк Ватан һуғышы ветераны менән осрашыу бәхете тейҙе.\nДәһшәтле йылдарҙың тере легендаһы Ишҡол Мәхмүтов – Әбйәлил районының Ҡаҙмаш ауылы уҙаманы. 93 йәшлек олатайға һуғыш осороноң ауыр мәлдәрен үҙ иңендә татырға ла, ҡанлы бәрелештәрҙә булырға ла, дошмандар ҡулына эләгеп, төрлө михнәтле ауырлыҡтарҙы үтергә лә тура килгән. Әммә йәшәүгә ышанысы, тыуған яғына иҫән килеш әйләнеп ҡайтыу теләгенең көслө булыуы уға бар һынауҙарҙы йырып сығырға көс һәм дәрт биргән. Бөгөн ул – бәхетле атай һәм олатай, балаларының ҡәҙер-хөрмәтендә йәшәй, уларға өлгө булып тора.\nҺуғыштың тәүге көндәренән үк ҡулына мылтыҡ алмаһа ла, быуындары саҡ ҡатҡан үҫмергә һалдат һурпаһын татырға тура килә. 1943 йылда ете класс тамамлаған Ишҡол Хәмзә улы көҙөн әрме сафына алына. Алкин станцияһында буласаҡ һалдаттарҙы хәрби әҙерлеккә өйрәтеп, декабрь уртаһында фронтҡа оҙаталар. Смоленск өлкәһенә юлланасаҡ эшелондарға тейәлгән буласаҡ һалдаттар алда үҙҙәрен нимә көтәсәген уйлап та бирмәгәндер.\n– Дим буйынан ултырып сығып киттек тә, ҡайҙа алып барғандарын да белмәй, бик оҙаҡ барҙыҡ. Ашатыу яғы наҡыҫ, көнөнә бер аҙ икмәк менән өйрә бирәләр, шуның менән вәссәләм. Аҙаҡ аңлауыбыҙса, беҙҙе урмандарға урынлаштырҙылар, партизандар кеүек бер аҙ ятырға тура килде, Эстонияла икәнебеҙҙе белдек. 516-сы дивизияла хеҙмәт иттем. Күбеһенсә төнөн траншеялар ҡаҙыйбыҙ, Ригаға сыҡҡан юлды һаҡлайбыҙ. Көндөҙ ҙә, төндә лә өҫтөбөҙгә ҡурғаш ямғыры кеүек снарядтар яуа, кемдең ҡайҙа икәнлеген дә белеп булмай. Снаряд тейеп, контузия алған һалдаттарҙың ҡысҡырыуы тиһеңме, өҙөлгән ҡулдар йәки баштарҙың тәгәрәп йөрөүе аңлата алмаҫлыҡ бер мәхшәр ине. Ул ваҡыттар оҙаҡ йылдар төшкә кереп, йөрәктәрҙе телгеләне, – тине әңгәмәсем. – Мин күргән-кисергәндәрҙе хәҙер һөйләһәм, кеше ышанмай ҙа. Нисек итеп барыһына ла түҙгәнмендер, тип уйлап ҡуям.\n1944 йылдың июль айында улар ҡамауҙа ҡала. Дошмандар, әсиргә эләккән һалдаттарҙы һыу аҫты кәмәләренә ултыртып, Дрезден ҡалаһындағы тотҡондар лагерына алып килә. “Өс ай самаһы туҡмап эшкә алып барҙылар, саҡ ҡына хәлең булмаһа, фашист винтовкаһы менән күкрәкте бәргесләргә тотонор ине. Үлән һурпаһы менән күгәргән икмәк ашап, сыҡмаған йәнде саҡ алып йөрөнөк. Күпме михнәттәр аша үтелде, ҡыҙым, хатта иҫләге лә килмәй”, – ти һуғыш ветераны.\n1945 йылдың апрель айында тотҡонда булған совет һалдаттарын Америка ғәскәрҙәре ҡотҡара. Әммә төрлө һынауҙар аша үткән, дошмандарҙың мыҫҡыллауҙарын һәм йәберләүҙәрен үҙ күңелдәре менән генә түгел, йәндәре һәм тәндәре аша кисергән, сабырлыҡтың тере өлгөһө булған һалдаттарҙы йәнә икенсе һынау көтә. Уларҙың барыһы ла Белоруссияға хеҙмәт лагерына ебәрелә.\n– Тотҡондан ҡотолоп, тамаҡ аҙыраҡ ашҡа туйғас, бер аҙ һаулыҡ та шәбәйҙе. Ҡыйралған йорттарҙы таҙартабыҙ, төҙөлөш эштәрендә булдыҡ. Башҡорттоң ат яратҡанлығын белделәрме икән, аҙаҡ мине ат менән офицерҙарҙы алып йөрөтөргә ҡуштылар. 1946 йылда ялға ҡайтарҙылар. Асҡарҙан йәйәүләп тигәндәй ауылға ҡайтып киләм. Юлда берәү осраны, яҡынайғас, атайым икәнлеген сырамыттым. Күрештек, танымай был мине. Шулай ҙа йөҙөмә ныҡлап ҡарай, мин өндәшмәйем. Шунан минән һорай: “Кәпәсеңде систереп ҡарарға буламы?” – ти. Систем, маңлайымда миң бар. Аҙаҡ йәнә бер-ике һорау бирҙе. “Нисә кеше әсиргә эләктегеҙ?” – ти. “Ун бер”, – тинем. “Дөрөҫ әйттең бит”, – тип мине хәлһеҙ генә ҡулдары менән матҡып ҡосаҡлап алды. Баҡтиһәң, минән хат булмағас, ауылдағы бер инәй уға: “Ҡайтыр улың, тик яңғыҙы түгел, икәүләп”, – тип әйтер була. Аҙаҡ “Ниңә яңғыҙ ҡайттың? Килен ҡайҙа һуң?” тип һорауы тап шунан булған икән, – тип хәтирәләрен яңыртты әңгәмәсем.\nЫсынлап та, күрәҙәсе атаһына хаҡ әйткән. Тап ошо яҡтарҙа Ишҡол Мәхмүтов үҙенең ғүмерлек юлдашын осрата. Атаһына кулак мөһөрө һуғылған Илеш районы ҡыҙы Раҡия менән сәстәрен сәскә бәйләй. Йәш ғаилә 1950 йылда ғына тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта.\nҠайтҡас та еңелдән булмай тормош. Төрлө һынауҙар осрай, ауырлыҡтарға ла юлыға улар, әммә бешеккән һуғыш ветераны бирешмәй: матур итеп донъя көтә, дүрт бала үҫтерәләр. 62 йыл рәттән Раҡияһы менән иңгә-иң терәп бәхетле ғүмер кисерәләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, инәй мәрхүмә инде. Шулай ҙа Ишҡол Хәмзә улы хәләле менән донъя көткән, бәхетле минуттар кисергән йорт нигеҙен ташлап китергә ашыҡмай, бер үҙе йәштәргә өлгө булырлыҡ донъя көтә. Янында йәшәгән улдары һәр көн килеп хәлен белә, килендәре аш-һыуҙан өҙмәй, ейән-ейәнсәрҙәре бар яҡлап ярҙам күрһәтә.\n– Ниндәй ауыр саҡтарҙа ла Тыуған илемә хыянат итмәнем, бар ауырлыҡты лайыҡлы үткәрҙем. Балаларҙың һәр береһе үҙ янына йәшәргә саҡыра, әммә мин Раҡиям менән бәхетле булған ошо нигеҙемә нисек хыянат итергә тейешмен? – ти Ишҡол Мәхмүтов.\nКөн һайын, әкрен генә аҙымдар менән булһа ла, йорто янындағы бәләкәй генә түбәләскә барып, уны әйләнеп сығырға, башҡорт матбуғатын күҙлекһеҙ уҡырға, телевизорҙан һәр яңылыҡты ҡарап барырға ла өлгөрә ул. Ветеранға ҡарап һис тә 93 йәш тип тә әйтмәҫһең! Зиһене теүәл, күҙҙәре үткер, теләктәре изге. Һәр көнгә ҡыуанып йәшәй, һәр минуттың ҡәҙерен белә. Бөйөк Еңеү байрамы менән ҡотлап, Ҡаҙмаш ветеранына артабан да ныҡлы һаулыҡ, йән һәм тән тыныслығы теләйбеҙ.


Башҡорт халыҡ йырҙарына ғашиҡ «йондоҙ» » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Башҡорт халыҡ йырҙарына ғашиҡ «йондоҙ»\n12.03.2013 Башҡорт халыҡ йырҙарына ғашиҡ «йондоҙ»\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы Сәйҙә Ильясова моңло тауышы, ҡабатланмаҫ сағыу сығыштары менән тамашасы күңелен әсир итте. Башҡорт халыҡ йырына булған һөйөүе уның яҙмышын хәл итә. Борма-борма юлдар үтеп сәнғәткә килә ул. Башҡорт дәүләт университетында биолог һөнәрен үҙләштереп, республика гимназия-интернаттарының береһендә тәрбиәсе булып эшләп йөрөгәнендә, ижадташ дуҫы Роберт Юлдашев сәнғәт институтына йырсылыҡҡа уҡырға барырға тәҡдим яһай. Башҡарған эшен, балаларҙы яратһа ла, йырға булған һөйөүе нығыраҡ була. Сәйҙә Ғәли ҡыҙы, һынауҙарҙы уңышлы үтеп, билдәле йырсы Флүрә Килдейәрова класында йыр серҙәренә өйрәнә. Институтты тамамлағандан һуң, 1997 йылда Башҡорт дәүләт филармонияһына йырсы булып килә һәм бөгөнгәсә унда ижад итә.\nСәйҙә Ильясова – киң диапазонлы йырсы. Башҡорт халыҡ йырҙары, романстар, башҡорт, татар, рус, сит ил композиторҙарының ариялары, эстрада йырҙары – барыһы ла йырсының репертуарында үҙ урынын тапҡан. Ул үҙенсәлекле тауышы, сәхнәлә үҙен оҫта тота белеүе менән күптәрҙе һоҡландыра. Бөгөн Сәйҙә Ғәли ҡыҙы – билдәле йырсы, ҡыҙыҡлы йөкмәткеле тамашалар ҡуйған һәләтле режиссер.\nҮҙ-үҙенә талапсан, һәр ваҡыт камиллыҡҡа ынтылған, эҙләнеүсән Сәйҙә Ильясова Мәскәүҙә режиссерлыҡҡа ла уҡып сығырға өлгөрә. Ул башҡорт халҡының ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын оҫта сағылдырған, бөйөк шәхестәрҙең ижадына арналған бихисап программаны сәхнәләштерҙе. “Кәкүк сәйе”, “Шағир һәм мәғрифәтсе Аҡмулла”, “Бер ғаилә булып”, “Донъя халыҡтары бейеүе”, М. Аҡмулла һәм З. Исмәғилевтың ижадына арналған “Бөйөклөктән рухланам” кеүек тамашалар тамашасылар күңеленә хуш килде. Ғаилә йылына бағышланған “Илкәйемдең шиңмәҫ аманаты” исемле программала башҡорт халыҡ йырҙары традицион рәүештә лә, орган, ҡыллы квартет, Башҡортостан Республикаһының Халыҡ ҡоралдары милли оркестры оҙатыуында ла яңғыраны. Бындай үҙенсәлекле тамаша бүләк иткәне өсөн халыҡ яратҡан йырсыһын аяҡ үрә баҫып алҡыштарға күмде.\nСәйҙә Ильясованың “Бер моңланам, бер көләм” (2001 йыл), “Башҡорт халыҡ йырҙары” (2004 йыл), “Таҡмаҡтар һәм күңелле йырҙар” (2006 йыл) исемле өс альбомы донъя күрҙе. Шулай уҡ йырсы беренселәрҙән булып Салауат Низаметдиновтың “Мөхәббәт йондоҙо” исемле рок-операһында төп партияларҙың береһе – Ләйләне башҡарҙы. Ә 2007 йылда “Башҡортостан” киностудияһы төшөргән “Рәхмәт” фильмында ҡатнашып, Сәйҙә Ильясова үҙен талантлы актриса булараҡ та танытты.\nӘйткәндәй, Сәйҙә Ильясованың 15 мартта “15+15” исемле ижад кисәһе үтә. Тамашала Флүрә Килдейәрова, Елена Мороз, Рим Гәрәев, Урал Мортазин, Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, Юнир Һағынбаев, Эльмира Юлдашева, Фәриҙә Ғәлиәскәрова, Әлфиә Кәлимуллина, Гүзәл Үмәрғәлина һәм Рәмил Ғәйзуллин етәкселегендәге Халыҡ ҡоралдары милли оркестры ҡатнаша. Сағыу тамашала башҡорт халыҡ йырҙары яңғыраясаҡ. Йырлы-моңло кисәгә рәхим итегеҙ, дуҫтар!\nБашҡорт дәүләт филармонияһы хеҙмәткәре.


«Өнһөҙ һуғыш»ты оҙаҡҡа һуҙмағыҙ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » «Өнһөҙ һуғыш»ты оҙаҡҡа һуҙмағыҙ\n05.07.2018 «Өнһөҙ һуғыш»ты оҙаҡҡа һуҙмағыҙ\n«Минең ун дүрт йәшлек ҡыҙым бар. Үҙем дә аңлайым – үҫмерлек осоро... Уның өсөн бер монстр һымаҡмын хәҙер: нимә генә тиһәм дә – ырылдай, әрләшә, ишетмәй йәиһә бөтөнләй ҡысҡырып илай башлай. Мәҫәлән, кисә кисен эштән ҡайтып инһәм, һауыт-һаба йыуылмаған. Ни өсөн, тиеүгә, балам: «Мин һиңә ялланмағанмын, мине ҡаҡшаттың, һиңә нимә етмәй, миңә бәйләнмәһәң йоҡлай алмайһыңмы?» – тип ҡысҡырҙы ла һүгенеп тә ҡуйҙы. Сикһеҙ аптырауҙан үҙем дә ҡысҡырҙым, әрләнем, телефонын көс-хәл менән тартып алып (наказание), интернетты һүндерҙем. Бөгөн өйҙә үле тынлыҡ: үсекһә, гел шулай аҙналап һөйләшмәй йөрөй. Атаһы (уның менән айырылышҡанбыҙ, үҙ ғаиләһе бар) шылтыратҡайны, бөтәһен дә һөйләп бирҙем. Ул да борсола, йәйге каникулда үҙенә алып ҡайтырға һораны, бәлки бер ай эсендә тынысланыр, тигән ниәттән. Тәүҙә тәҡдименә риза булдым да, хәҙер ҡурҡыуға ҡалдым: ә ҡыҙыма унда оҡшап ҡуйһа, улар менән йәшәйем, тиһә? Икенсе яҡтан, уның ошо истерикалары мине лә сығырымдан сығара. Үҙемде нисек тоторға һуң? Гел генә бер бөртөк балама ҡысҡырып ултырғым килмәй, минең генә түгел, уның да психикаһы ҡаҡшайҙыр бит?”\n“Күңелле” мәлдәр етеүе менән ҡотлайым һеҙҙе, ханым. Пубертат осорон төрлө бала төрлөсә үтә, был уларҙың физик һаулығына, психик тотороҡлоғона бәйле. Ата-әсәгә бер нәмәне иҫтә тотоу мөһим: был осор ваҡытлы ғына, ни тиклем ауыр булһа ла үтә. Шуның өсөн иң теләгәнем, зинһар, сабырлыҡ туплағыҙсы. Үҙегеҙҙең үҫмерлек осороғоҙҙо иҫкә төшөрөү ярҙам итмәһә, интернет селтәре кәңәштәр менән тулған бит, файҙаланығыҙ (тик селтәрҙә үҙегеҙгә генә тап килгән төплө кәңәштәрҙе ҡулланығыҙ, юғиһә ҡайһы бер “психолог-коучтарҙы” уҡып, сәс үрә тора). Ҡыҙығыҙҙы аңларға тырышығыҙ: уның физик яҡтан ғына түгел, психологик яҡтан да етлегә башлаған мәле. Тормошҡа үҙ ҡарашы булыуы ғына түгел, үҙ талабын ҡуйырға тырышҡан мәле, был донъяға ни өсөн килгәнен төшөнөргә маташҡан ауыр осоро. Кәүҙәһенә ҡараһаң – үҫеп еткән ҡыҙ, ә зиһене-аҡылы һаман да балалыҡтан сығып етмәгән, “бешекмәгән” бит әле ул! Беҙ, ололар, тап ошо мәлдә балабыҙҙың киләсәгенә юл күрһәтәбеҙ: ышанысын аҡлай алырбыҙмы, дуҫ булып ҡала белербеҙме – тик үҙебеҙҙән тора. Нимә эшләргәме? Бөтәһе лә бик ябай. Иң беренсе, беҙ түгел, ә беҙҙең балабыҙҙың пубертат осорон кисергәнен онотмайыҡ. Ул кисергәндәрҙе (йәки оҡшаш хәлдәрҙе), беҙ күптән «тоҙлап» элгәнбеҙме? Улайһа, иҫкә төшөрәйек – был араларҙы алыҫайтмаҫ, киреһенсә, баланың күңел торошон аңларға ярҙам итер. Төрлө низағлашыуға, провокацияға бирешмәгеҙ – һеҙ бит тормошто күргән оло кеше, сабыр һәм тыныс булырға тырышығыҙ! Балағыҙҙың һүҙҙәре рәнйетә, үпкәләтәме? Сабыр итегеҙ. Яуап итеп тауыш ҡуптармағыҙ, исем таҡмағыҙ, ҡайышҡа йәбешмәгеҙ. Көрсөк мәлендә низағлашыуҙың ни рәүешле тамамланыуы ата-әсәнән тора. Әгәр ҙә, үҙегеҙҙе ҡулда тота алмай, балағыҙҙың бәҫен төшөрөрлөк һүҙҙәр әйтһәгеҙ – ғәфү үтенергә онотмағыҙ.\nҮтә лә эмоциональ тотороҡһоҙлоҡҡа тәүләп психоактив матдәләр (спиртлы эсемлектәр, тәмәке, наркотиктар) ҡулланып ҡарау ҙа килтерә.\nИғтибар итегеҙ: ҡыҙығыҙҙың кәйефе нисегерәк һәм ҡасан үҙгәрә? Бер ҙә генә яманлыҡ юрағым килмәй, тик иғтибарығыҙҙы көсәйтеүегеҙҙе һорайым. Ни тиклем ҡыйын булһа ла, тап ошо осорҙа һәм тап ошо турала һөйләшеү бик мөһим. Атаһы менән аралашыуҙың, һис шикһеҙ, балаға бер зыяны ла юҡ, борсолмағыҙ. Яҙғанығыҙҙан күренеп тора, ул да бит балаһы өсөн борсола. Ҡыҙығыҙ үпкәләп, һөйләшмәй икән, үҙегеҙ һүҙ ҡушығыҙ, “өнһөҙ һуғышты” оҙаҡҡа һуҙмағыҙ. Уға һеҙҙең ярҙам ныҡ кәрәк – ҡыҙығыҙҙың оло тормошҡа аяҡ баҫырға ҡурҡып, бәргеләнгән сағы, аңлағыҙсы. Көрсөк мәле үткәс, уны нисек ҡәҙерләгәнегеҙҙе, яратҡанығыҙҙы еткерегеҙ, уның ошо рәүешле хаттин ашыуына сикһеҙ борсолоуығыҙҙы белдерегеҙ. Тынысландырыу сараһы булып быуындан-быуынға күсеп килгән иң яҡшы күңел дауаһы – ҡосаҡлау, тупылдатып ҡына һөйөү һәм аңлау икәнен иҫтә тотайыҡсы, йәме. Матур, аҡыллы һүҙҙәр һәм иғтибарығыҙ менән ҡыҙығыҙҙың күңеленә юл табығыҙ, ул һеҙгә мәңге рәхмәтле булыр.\nP.S. Тик яратыу менән ҡотортоуҙы бутамағыҙ.