Улығыҙ үҙенең кәрәклеген тойорға тейеш » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Улығыҙ үҙенең кәрәклеген тойорға тейеш\n16.01.2019 Улығыҙ үҙенең кәрәклеген тойорға тейеш\nУлым менән киленем күрше ауылда йәшәй. Бергә ғүмер итеүҙәренә 14 йыл. Ике балалары бар, улары матур ғына итеп уҡып йөрөй. Эсә улым. “Кодировка”ға алып барып ҡараныҡ, ярты йыл йөрөнө лә тағы ла тотондо. Һәйбәт кенә урында эшләй, аҡсаһын таба, йорто-йыһазы, машинаһы бар, шул эсеүе генә үҙәккә үтә. Мин үҙем дә, атаһы ла, ысынын ғына әйткәндә, иҫереп йөрөгәнен һирәк күрәбеҙ. Йыш аралашабыҙ, сөнки атаһы ауырыу сәбәпле, улым беҙгә ныҡ ярҙам итә: мал ҡарай, бесән-утын ташый тигәндәй, аҙнаһына ике-өс тапҡыр килеп китә. Киленем дә яҡшы, тырыш, уңған ҡатын. Эшләмәй, иренең тапҡанын йыйнаҡ ҡына итеп йыйып, тотоп ултыра. Уның аша улымдың ҡайҙа иҫереп аунап йөрөгәнен, кем менән һөйләшеп торғанын ишетәм. Кемгә нимә тигәненә тиклем тәфсирләп һөйләй. Әсәй кеше булараҡ, баламды күрәләтә күҙ алдында эскелектән үлтерәйемме? Аллам һаҡлаһын! Әйтәм инде, гел генә киҫәтеп торам, тыям: “Эсмә, тотма шул нәмәне, киленгә һүҙ әйтмә. Һаҡла ғаиләңде, матур итеп йәшә. Балаларыңды уйла. Уларға ниндәй тәрбиә бирәһең? Кеше теленә эләкмә, тыйыл. Дауаханаға алып барайыҡ, тағы ла эсеп ҡаңғырһаң, көйөп үләм бит. Атайың йығылғансы эсте – күрәһең яҡшыға алып бармағанын, яңылышма, етте-бөттө...” Кисә иртәнсәк киленем шылтыратып, алдағы кистә улымдың ҡайҙа, кем менән, күпме шешә эскәненә тиклем һөйләп бирҙе. Улым килгәс, был хаҡта әйтә башланым. Сөнки ныҡ ҡына көйгәйнем. “Һеҙ ҡасан тынысланаһығыҙ ул? Өйҙә – бисә, бында – һин! Үҙең мине ҡасан иҫерек күрҙең һуң, әсәй?” – тип ҡысҡырҙы ла, ишекте шартлата ябып сығып та китте. Шаҡ ҡатып ултырһам, ирем дә: “Нишләп ҡыҫылаһыңдыр инде араларына”, – тип йәнемде үртәп ҡуйҙы. Тамағына әҙерләп, ҡоймаҡ ҡойоп, көтәүләһәм, балам инмәй ҙә ҡайтып китте. Үпкәләттем. Өндәшмәҫкә тейеш булғанмынмы икән? Әлеге мәлдә нимә эшләргә белмәй, янып-көйөп ултырам.\nМәрйәм апай, ҡайһы ғына әсә үҙ балаһына бәхет теләмәй икән? Нисә йәштә булыуына ҡарамаҫтан, һаман да бала – бауыр ите... Балаларыбыҙ һайлаған парҙары менән, иңгә-иң терәп, тигеҙ, бәхетле, оҙон ғүмер кисерһен ине, тип һәр бер әсә доғалар уҡый, шулай бит? Уларҙың яҡшы йәшәүе – бәхет инде ул. Ә ул-ҡыҙҙарыбыҙҙың тайпылыштары, яңылыштары әсәйҙәрҙе йоҡонан, тамаҡтан яҙҙыра. Тап ошондай, еңел булмаған мәлдәрҙә йөрәк ярып сыҡҡан балаң өсөн йәнеңде бирергә әҙер икәнеңде аңлайһың, күҙ ҙә йоммай уның бөтә бәлә-ҡазаһын үҙеңә алырға ризаһың да бит, ӘСӘ... Булмай шул, апаҡайым, булмай! Һәр бер шәхес был тормошта үҙ юлын үтә: абына, һөрлөгә, ҡолап та китә, тора алмай, тәгәрәп тә ята... Яңылышмаған кеше юҡтыр ул, Мәрйәм апай.\nӘ хәҙер улығыҙҙы күҙ алдына килтерегеҙ. Ул – һеҙҙең тәрбиә менән үҫеп етеп, оло тормошҡа сыҡҡан кеше. Эше яҡшы, тиһегеҙ – эскесе эшләй аламы? Ай-һай, ҡайһы түрә эшкә сыҡмаған йәиһә иҫерек эшсеһен тотор икән? Шулай булғас, улығыҙҙың эскесе икәненә шикләнәм. Икенсенән, үҙегеҙ әйтеүегеҙсә, йорт-ҡураһында уның бөтә нәмәһе бар. Киленегеҙ эшләмәгәс, улығыҙ көнө-төнө эскәс, кем тултырған, кем төҙөгән был йортто? Улығыҙ тураһында бөтә яңылыҡтарҙы киленегеҙ аша ишетәһегеҙ һәм уның бер һүҙенә лә шикләнмәйһегеҙ, шулаймы? Тик беҙ, килендәр, һеҙҙең улдарығыҙға икенсе төрлөрәк ҡарайбыҙ бит әле. Шул хаҡта уйлағанығыҙ булдымы? Беҙгә һеҙҙең улдарығыҙҙан араҡы еҫе сыҡһа ла, эсте, иҫерек, тигәнде аңлата. Әлбиттә, “иҫерек” ҡайтҡан иргә шундуҡ нимә уйлағаныңды еткермәү – ярһыған күңелде бушатмау мөмкин түгел. Әйтәбеҙ генә! Ир өндәшмәй “ҡотолһа” (ирешеп, агрессияны сығарып булманы, тимәк), әсәһенә “түгергә” була. Мәрйәм апай, киленегеҙ үҙенең күңел кисерештәрен – улығыҙға булған үпкәһен һеҙгә һөйләй. Уның арттырыуы ла, йә булмаһа, яңылышып та китеүе мөмкин бит? Бәлки, һеҙ үҙегеҙ ҙә был проблеманы үтә лә ҡабартып ҡуяһығыҙҙыр? Нисегерәк кенә булһа ла, ул көндө улығыҙҙың һеҙҙән дә шул уҡ темаға һүҙ ишетергә теләмәгәне күҙгә бәрелеп тора. Шулай ҙа, Мәрйәм апай, башҡасараҡ мөғәмәләлә булығыҙ, балағыҙға мөнәсәбәтегеҙҙе әҙ генә үҙгәртегеҙ. Киленегеҙ тағы ла яманлап шылтыратҡас та, телефон трубкаһына үрелмәгеҙ. Улығыҙ килгәндә йөҙөгөҙ балҡып торһон! Уны күреүгә һеҙ бит шат. Өҫтәлегеҙҙә ул яратҡан ризыҡтар гел булалыр, уныһына иманым камил. Тамағын туйҙырығыҙ, хәлен һорашығыҙ, ябай ғына темаларға әңгәмәләшегеҙ. Килгән һайын улығыҙҙың күңелен күтәрерлек, йәнләндерерлек темаға һөйләшеп тороғоҙ, эскелеккә ҡағылмағыҙ. Улығыҙ үҙенең был өйҙә ҡәҙерле, көтөп алынған кеше икәнен аңлаһын. Күңеле “йылынһын”. Эскелек – шәхес үҙенең ысынбарлығынан ситләшкәндә, теләгәненә ирешә алмағанда арбай торған ағыу. Психологтарҙың фекеренсә, эскелек – ул яйлап ҡына үҙ-үҙеңде юҡҡа сығарыу, үлтереү (медленный акт самоуничтожения). Был ағыуға улығыҙ ҡасан ылыға башланы икән, ҡасан эсеүе бер нисә көн буйы дауам итте? Сөнки бер нисә йыл арауығында был бәйлелек психологиктан физиологикка әйләнә – ошо мәлдә наркологтар “хроник алкоголик” тип диагноз ҡуя. Әгәр ҙә инде организм ныҡ бирешмәһә, улығыҙ үҙе лә эскелектән ҡотола ала, тип әйткем килә. Тик уның теләге кәрәк. Үҙе айныҡ йәшәргә теләргә тейеш. Һеҙ уға тик яҡшы һүҙегеҙ, яҡты йөҙөгөҙ менән генә ярҙам итә алаһығыҙ. “Донъяла мин әле кәрәкмен, мине яраталар! Уларҙы ҡайғыға һала алмайым, бирешмәйем!” – тигән теләге барлыҡҡа килергә тейеш. Әлбиттә, Мәрйәм апай, әгәр улығыҙ бөтөнләй ҙә кешелектән сыҡмаһа, ошолай ябай, әммә кәрәк ысулдар ҙа уның айнығыуына этәргес буласаҡ. Ә хроник ауырыуҙар менән наркологтар ғына шөғөлләнә.\nМин һеҙгә тәҡдим иткән ыңғай ысулдарҙы ҡулланып ҡарағыҙ, апай. Яманлыҡ менән бер кемде лә “еңеп” булмай. Әйтер инем, әсәй кешегә бөтөнләй алама һүҙҙәр ҡулланырға ярамай. Бына иғбарығыҙға бер һөйләм: “Эскесегә әйләнеп, әрәм генә булаһың бит һин!”. Ә хәҙер яңынан уҡығыҙ. Әсә кеше үҙ балаһына эскесегә әйләнергә лә, юҡҡа сығырға ла фатиха бирә. Шуға күрә, улығыҙ өсөн ныҡ борсолһағыҙ ҙа, уға яҡшылығығыҙ менән ярҙам итергә тырышығыҙ, зинһар. Ышанығыҙ, уға, ысынлап та, ярҙам кәрәк.


Йылмайыу бүләк итеүсе ҡыҙ\n9 Февраль 2021, 11:45\nӘзмәүерҙәй ир-егеттәрҙе ҡалтырарға мәжбүр иткән стоматолог кабинеты янында тыныс ултырғандар бармы икән? Хәйер, үҙ эшен белеп башҡарған, иғтибарлы, мөләйем теш табибына төбәп барғанда, ниңә ҡурҡырға, ти. Ҡаланың стоматология поликлиникаһының балалар бүлеге теш табибы Ләйсән КӘЛИМУЛЛИНАНЫҢ да, ана, кескәй пациенттары бер ҙә шөрләгәнгә оҡшамай. Йомшаҡ тауышлы, яғымлы апайҙары янында хатта күҙ йәштәренә лә ирек бирмәй улар.\nЫсынлап та, Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлап, уҙған йылдың август айында Белорет стоматология поликлиникаһында эш башлаған Өфө ҡыҙы ҡыҫҡа ғына ваҡыт арауығында үҙен һәләтле, белемле, ипле мөғәмәләле белгес итеп танытты. Медицина өлкәһендә ярайһы уҡ ҡатмарлы ғына йүнәлеште һайлауына йәш табип бер ҙә үкенмәй.\n- Иҫ белгәндән өләсәйемә эйәреп уның эш урынына бара торғайным. Ул ғүмере буйы стоматология поликлиникаһының балалар бүлегендә шәфҡәт туташы булып эшләне. Ҙурайғас мотлаҡ теш табибы буласаҡмын, тигән хыял-маҡсат та ана шунда яралды. Әлбиттә, ни ҡәҙәрем ауыр йүнәлеш булыуын аңғартып, балалар теш табибы булыуҙан күптәр кире\nөгөтләп маташты - берәүҙе лә тыңламаным. Ҡулға диплом алғас, тәжрибә туплау йәһәтенән ете йәш белгес Белоретҡа юлландыҡ. Һәр яңы нәмә шөрләткәндәй, эш башларҙан бер көн алда ғәйәт “ҡалтыратып” алды: тәүге пациенттарымды ҡабул иткәндә ҡулдарым дерелдәр, баҙап ҡалырмын кеүек ине. Әммә ҡурҡҡан эш - хәйерле, тиҙәр бит, яҡшы тәьҫораттар\nменән генә тамамланды ул көн.\nҒөмүмән, балалар - бик үҙенсәлекле пациенттар. Берәүҙәр ҡысҡырып илай, креслоға ултырмай ҡарыша,\nкемдер бармаҡты тешләй. Күңел һалған һөнәр булғас, барыһына ла сабыр итәһең, күнәһең икән, - ти Ләйсән Артур ҡыҙы ихлас йылмайып.\nЭйе, балаларҙы ирмәк күреп, ихлас ярата ҡыҙ. Үҙенә стоматолог ҡына түгел, һиҙгер күңелле, иғтибарлы психолог булыу кәрәклеген дә ул күптән төшөнгән. Ауырыу теште дауалар алдынан һәр ҡайһыһының ышанысын яулау, йөрәгенә юл ярыу зарур. Бәғзе ваҡыт бер аҙ ҡәтғилек тә күрһәтеп алырға тура килә уға. Артыҡ сөсөләнеү ҙә кемгәлер оҡшамауы ихтимал. Тәүге тапҡыр килгәндәргә теш табибының эше нимәнән ғибәрәт булыуын, теште ни өсөн\nдауалар кәрәклеген аңлатыу, атай-әсәйҙәрҙе тынысландырыу ҙа теш табибы иңендә.\n- Баланы стоматолог менән ҡурҡытырға ярамай. Әңгәмәләшеп, йәнһүрәттәр ҡарап, алдан уҡ уны был процедураға әҙерләй башлау мөһим. Көсләп, илатып алып килеүҙең фәтүәһе юҡ. Шуның өсөн табипҡа ғына түгел, атай-әсәйҙәргә\nлә психолог ролен үтәргә кәрәк. Әйткәндәй, ололар араһында балаларының һөт тештәрен тәрбиәләүгә, дауалауға етди ҡарамағандар ҙа осрай. Тештәр сыҡмаҫ борон уҡ бармаҡҡа кейҙермәле махсус щетка менән теш ҡаҙнаһына массаж яһау, тәүге тештәрҙе йомшаҡ ҡына теш щеткаһы менән таҙартып тороу зарур. 2 йәштәр тирәһендә гель менән\nҡуллана, бәләкәскә үҙаллы теш таҙартырға өйрәтә башларға ла мөмкин. Йәнә, мәлендә дауаланмаған\nһөт тешенән инфекция артабан аҙау тештәргә күсеүе ихтимал, хатта ки тештең бөтөнләй һәләк булыуы, бала тешһеҙ ҡалыуы ла бар. Шуның өсөн ваҡытында табипҡа күренегеҙ, юғиһә уларҙы дауалау, тергеҙеү үтә ҡиммәткә төшәсәк.\nКәнфит-шәкәрҙең зыяны тураһында ла онотмайыҡ, балаларҙы тәмлекәстән һуң ауыҙҙы сайҡап ҡуйырға, иртәле-кисле мотлаҡ теш таҙартырға күнектерер кәрәк, - тип файҙалы кәңәштәр менән дә бүлеште йәш белгес.\nӨфө - Белорет араһында байтаҡ ҡына саҡрымдар ятһа ла, Эльвира Хәсән ҡыҙы менән Артур Ринат улы ла ҡыҙҙарын һәр йәһәттән хуплап тора.\n- Үҙҙәренән йыраҡта булыуыма башта ризаһыҙлыҡ белдерһәләр ҙә, бала саҡ хыялымды тормошҡа ашырып, уңышлы ғына эшләп йөрөүемә атайым менән әсәйем ихлас һөйөнә, - ти Ләйсән.\nКоллективтан да уңған кисәңге студенттар. Йәштәрҙе барыһы ла ҡыуанып ҡаршы алған. Остазы Валентина\nНекрасоваға айырыуса рәхмәте ҙур Ләйсәндең. Тәжрибәле табип янында ике аҙна стажировка үтеүе былһөнәрҙең нескәлектәренә төшөнөргә ярҙам иткән. “Валентина Васильевна менән әле бер сменала эшләйбеҙ. Ниндәйҙер һорау килеп тыуһа, шунда уҡ уға мөрәжәғәт итәм. Ғөмүмән, Иҙел башы халҡының ихласлығы, мөләйемлеге, ярҙамсыллығы ҡыуандыра”, - ти Ләйсән һоҡланыуын йәшермәй.\nХӘЙЕР, кеше күңеленә күп кәрәкме ни - геройым ише эшлекле, яҡты йөҙлө, изге ғәмәллеләргә һәр ҡайҙа ла яҡшы мөнәсәбәт тыуа. Үҙ сиратыбыҙҙа, Ләйсән һылыуҙы һәм барлыҡ теш табиптарын Халыҡ-ара стоматолог көнө айҡанлы ихлас ҡотлайбыҙ! Ауыр эшегеҙҙә тик уңыштар ғына насип булһын!


Грузин шағиры Шота Руставели XII быуатта, 1189—1212 йылдар араһында, грузин телендә яҙған эпик поэма.\nҺаманға саҡлы Руставели поэманың сюжетын ҡайҙан алыуы тураһындағы һорау асыҡ ҡала. Әҙәбиәттә дүрт фекер әйтелгән: беренсеһе Руставелиҙың поэманың 16-сы строфаһында «фарсы хикәйәһен таптым һәм, ҡулдан ҡулға күскән ҙур ынйылай күреп, шиғырлы юлдарға һалдым» тигән үҙенең һүҙҙәренә нигеҙләнә; эҙләнеү эштәре алып барылһа ла, әлегә фарсы оригиналы табылмаған. Руставели әйткән фарсы хикәйәһе, күрәһең, дөйөм алғанда, төп сюжет һыҙығынан, бик күп ваҡ деталдәренән күренеүенсә, «Юлбарыҫ тиреһе ябынған батыр» поэмаһы менән тап килгән һинд эпосы "Рамаяна"ны яңынан һөйләп биреүе булып тора.\nАвторҙың сәйәси ҡараштарыҮҙгәртергә\n«Юлбарыҫ тиреһе ябынған баһадир» поэмаһы үҙенең грузин феодализмының «патронкмоба» (патронат) тип билдәлелек алған осорон бөтә ҡатмарлығында һурәтләй. Поэманың төп һәм идеаль геройҙары — Тариэл һәм Автандил — былар тоғро һәм итәғәтле «кма» — үҙенең патронына эскерһеҙ хеҙмәт итеүсе, тәрбиәле һәм тотанаҡлы, тәрән фекерле һарай кешеләре, ҡыйыу һәм фиҙакәр ҡаһарман вассалдар.\nРуставели —сюзерен-вассал үҙ-ара мөнәсәбәттәренә һәм династия легитимизмына нигеҙләнгән гуманистик монархизмды ажар яҡлаусы булған. Поэманың үҙәк мотивтарҙың береһе булып ҡаһарманлыҡ, хәрби ғәйрәт һәм ҡыйыулыҡ культы тора. Шағир хыяллаштырған ҡаһарман герой дуҫлыҡта һәм иптәшлектә тоғро һәм фиҙакәр. Дуҫлыҡ һәм иптәшлек — рыцарлыҡ хоҡуҡ тәртибенең нигеҙе. рыцарь хоҡуҡ нигеҙҙәре; теләктәшлек һәм үҙ-үҙеңде фиҙа ҡылыу — Руставели ҡәҙерләгән идеал. Рыцарҙар сауҙагәрҙәрҙе пираттар һәм юлбаҫарҙарҙан эскерһеҙ һаҡлаған, ҡатын-ҡыҙға оло хөрмәт һәм ихтирам менән ҡараған, тол ҡатындарҙы һәм етем балаларҙы, мохтаждарҙы, фәҡирҙәрҙе ҡурсалаған һәм ярҙам иткән. Руставели, «ҡояш үҙенең нурҙары менән рауза сәскәһен дә, тиҙәкте лә бер төрлө яҡтырта», тип йомартлыҡты, «бөйөк һәм кеселәргә» самалы шәфҡәтлекте вәғәзләгән. Ул «ҡатын һайлау» иреклеген яҡлап сыҡҡан. Үҙ файҙаһын ғына күҙәткән ҡараштарҙан ситтә торған мөхәббәт хистәрен данлаусы Руставели рәхимһеҙлекте һәм тотанаҡһыҙ енси нәфсене ялҡынлы ғәйепләй. Шуныһына иғтибар итер кәрәк, руставели мөхәббәтендәге — «миджнуроба» — үҙ-ара мөнәсәбәттәргә патронат (сюзерен-вассал) формаһы хас. Үҙҙәренең хәлдәре буйынса һөйгән ҡатын-ҡыҙ иң бөйөк патрон-сюзерен, ғашиҡ баһадир витязь «бик тоғро» вассал-хеҙмәтсе (кма) булып тора.\nБаҫмалар һәм тәржемәләрҮҙгәртергә\nҺүҙлек (Н. Заболоцкий тәржемәһендәге баҫмаларҙың береһе, М. 1983)Үҙгәртергә\n↑ http://www.nplg.gov.ge/dlibrary/collect/0001/000044/Shota_Rustaveli.pdf 2012 йылдың 28 ғинуар көнөндә архивланған.\nРуставели, Шота // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nЕщё один оригинал «Витязя…» 2007 йылдың 26 февраль көнөндә архивланған. (груз.)\nhttp://www.confcontact.com/Okt/23_Fedyu.php 2014 йылдың 27 июль көнөндә архивланған.\nВопрос о происхождении поэмы «Витязь в тигровой шкуре»(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Юлбарыҫ_тиреһе_ябынған_батыр&oldid=1065488 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 август 2021 в 23:49\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:49 29 август 2021 үҙгәртелгән.


Шиғриәттең тере тамсылары\n12 Декабрь 2017, 17:31\nКүптән түгел район мәҙәниәт һарайында илаһи шиғриәт донъяһына алып ингән күркәм сара – Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең 100 йыллыҡ юбилейына арналған шиғыр һөйләүселәр бәйгеһе үтте.\nАлып барыусылар Эльвира Вәлиева менән Динара Әхмәдова ысын мәғәнәһендә шиғыр һөйөүселәр байрамы булған бәйгене асып тамашасыларҙы шағирҙың биографияһы, ижады менән таныштырҙы.\nКүп һөнәрҙәргә маһир Назар Нәжмигә тәбиғәт талантты йәлләмәгән: моңло тауышлы йырсы ла булған, гармунда, пианино, скрипкала ла оҫта уйнаған. Шулай ҙа шағирлыҡ һәләте өҫтөнлөк ала һәм Дүртөйлө районының Миңеште ауылынан сыҡҡан ябай ауыл малайы 1 йыл рабфакта уҡығандан һуң, Башҡорт дәүләт педагогия институтының әҙәбиәт факультетына уҡырға инә. 30-сы йылдарҙа ижад менән шөғөлләнә башлаған шағирҙың “Тамсылар” тип аталған беренсе китабы 1950 йылда донъя күрә. Һуңынан бер-бер артлы “Тулҡындар”, “Көтөлмәгән ямғыр”, “Ер һәм йыр”, “Шиғырҙар һәм поэмалар” шиғри йыйынтыҡтары баҫыла.\nНазар Нәжмиҙең шиғриәтен йырлы шиғриәт тип әйтергә лә була. Сөнки уның һүҙҙәренә халыҡ араһында киң билдәле бик күп йырҙар яҙылған. “Өфө йүкәләре”, “Үтте был матур көн”, “Ҡышҡы романс”, “Атай йорто” кеүек бихисап лирик әҫәрҙәре туң йөрәктәрҙе лә иретерлек ижад емештәре бар Назар Нәжмиҙең. Шағир ғына түгел, пьесалары сәхнәнән төшмәгән танылған драматург та, башҡорт уҡыусыһына А.С.Пушкин, М.Ю.Лермонтов, А.Навои, Р.Ғамзатов, Ҡ.Кулиевтың үлемһеҙ әҫәрҙәрен туған телдә яңғыратыусы тәржемәсе лә булған ул. Институттың 3-сө курсынан Бөйөк Ватан һуғышына китеп, яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн ике тапҡыр 2-се дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары, бик күп миҙалдар менән бүләкләнгән.\nМ.Горький исемендәге РСФСР-ҙың дәүләт, С.Юлаев исемендәге рес-публика премиялары лауреаты Назар Нәжмиҙең исемен мәңгеләштереү буйынса күп кенә эштәр эшләнгән: тыуған районында уның исемендәге әҙәби премия булдырылған, Дүртөйлө ҡалаһындағы башҡорт гимназияһы, сквер, мемориаль комплекс шағир исемен йөрөтә, Миңештелә йорт-музейы бар.\nШиғри конкурсты жюри ағзалары – “Табын” гәзите эргәһендә ойошторолған “Мағаш тауышы” әҙәби берекмәһе етәксеһе Рәмзиә Монасипова, КБГИ-ның башҡорт теле уҡытыусыһы Юлай Мәүлетҡолов, район мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәре Рәзилә Хәбибуллина баһаланы. Бәйгенең тәүге өлөшөндә мәктәп уҡыусылары, икенсеһендә өлкәндәр сығыш яһаны. Красноусолдың һәр мәктәбенән, районыбыҙҙың һәр ауылынан тиерлек килгән Назар Нәжмиҙең шиғыр-поэмаларын башҡорт һәм рус телендә һөйләүсе бәйгеселәрҙең һәр береһе ентек-ле әҙерләнгән. Ләкин ярыш булғас, уның еңеүсеһе лә була. Шулай итеп, балалар араһында еңеүсе тип рус милләтенән булһа ла, саф башҡорт телендә “Ҡапҡалар” поэмаһын ҙур оҫталыҡ менән башҡарыусы 11 йәшлек Надежда Родионова (Ҡауарҙы) табылды. 2-се урынды Булат Мусин (КБГИ), Никита Клышников (Красноусолдағы 1-се мәктәп), 3-сөлә – Юлыҡ мәктәбе уҡыусылары Алһыу Урманшина, Гөлсөм Хәкимова, Гөлнәзирә Юлмөхәмәтова яуланы. Өлкәндәр араһында 1-се урынға Рәүилә Килмөхәмәтова (Еҙем-Ҡаран), 2-сегә – Рәүилә Мусина (Яңғыҙҡайын), Фәниә Фәйзуллина (Сәйетбаба), 3-сө урынға Лилиә Миниязова (Родина мәктәбе), Миңһылыу Абдуллина (Сәйетбаба), Фәүзиә Ҡотлогилдина (Родина) лайыҡ булды. Бар ҡатнашыусыларға ла район мәҙәниәт йортоноң Дипломдары тапшырылды.\nСараны Назар Нәжми йырҙарының аудиояҙмалары, фотоһүрәттәренән слайдтар, уның ижадына бағышланған китаптар күргәҙмәһе биҙәне. Сәсәниә Фәүзиә Ҡотлогилдинаның шағирҙың “Бөтәһе лә һуңлап килде миңә” тигән шиғырына ауаздаш “Һуңламағанһың!” исемле шиғыры кисәгә үҙенсәлекле йәм өҫтәне.\nШиғыр байрамы халыҡ шағирының әҫәрҙәрендә сағылыш тапҡан Ватан, йәшәү мәғәнәһе, дуҫлыҡ, һөйөү тураһындағы фекерҙәр менән уртаҡлашыу сараһы ғына түгел, балаларға ла, ололарға ла бына тигән оҫталыҡ дәресе булды.


Аҡ күңелгә яғылған ҡара һөрөм\n30 Октябрь 2019, 15:31\nАлтын көҙҙөң илаҡ көнө. Әсе ел ағас ботаҡтарынан һары япраҡтарҙы аяуһыҙ йолҡоп ала ла, өйөрөлтә биреп, ергә һибә. Күктәге шыҡһыҙ ҡара болоттарҙан, ваҡ ҡына тамсы булып, һуҡыр ямғыр һибәләй.Мин золом ҡорбандарына бағышлап асылған өнһөҙ таш стелла янында ҡатып ҡалғанмын. Алҡымға тығылған төйөн тынымды ҡыҫа, күҙ йәштәремә быуылам. Унда минең ҡартатайым, әсәйемдең атаһы, Маликов Хажғәле Ғәлиулла улының да исеме бар.\nАлтын көҙҙөң илаҡ көнө. Әсе ел ағас ботаҡтарынан һары япраҡтарҙы аяуһыҙ йолҡоп ала ла, өйөрөлтә биреп, ергә һибә. Күктәге шыҡһыҙ ҡара болоттарҙан, ваҡ ҡына тамсы булып, һуҡыр ямғыр һибәләй.Мин золом ҡорбандарына бағышлап асылған өнһөҙ таш стелла янында ҡатып ҡалғанмын. Алҡымға тығылған төйөн тынымды ҡыҫа, күҙ йәштәремә быуылам. Унда минең ҡартатайым, әсәйемдең атаһы, Маликов Хажғәле Ғәлиулла улының да исеме бар. Уйҙарымдан уйылып китеп ҡабат-ҡабат ундағы исем-фамилияларҙы барлайым. Ә туҡтауҙы онотҡан ямғыр тамсылары стелла буйлап аға ла аға. Миңә ул нахаҡтан хөкөм ителеп киткән ил ағаларының, балаларының, ваҡытһыҙ тол ҡалып, нужа ҡамыты кейгән ҡатындарының күҙ йәше шулай ағып төшә һымаҡ.\nҠартатайым 1896 йылда тыуған. Малай сағынан Ҡана заводы байҙарына көтөүсе була. Урыҫ теленә, уҡырға, яҙырға өйрәнә. Ул бик үткен, зирәк, аҡыллы егет булып буй еткерә. Герман һуғышы башланғас ҡартатай ҙа һалдат шинеле кейә. Фронтта ул большевиктар партияһына инә, башҡорт атлылары дивизияһы составында Петроградты Юденичтән һаҡлауҙа ҡатнаша. Баһадир кәүҙәле, янып торған зәңгәр күҙле башҡорт егете имен-һау тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта.Өләсәйем Фәхирә һылыу менән ғаилә ҡороп ебәрәләр. Ул 1924-1927 йылдарҙа Баймаҡ милицияһы начальнигы булып эшләй. Унан Түбә рудоуправлениеһында участка начальнигы була. Аҙаҡ уны ӀӀ Этҡолға прораб итеп ҡайтаралар. Этҡолда ул бик күп эштәр башҡара: Германиянан пилорама ҡайтарта, (Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, шул пилорама арҡаһында Этҡол халҡы асыҡмай, хәрби заказ буйынса ағас әҙерләй, аҙыҡ-түлек паегы алалар), ауылда клуб, магазин һалдырта.\nАна шулай дәртләнеп эшләп йөрөгән, дүрт балаға атай булып өлгөргән, өлгөлө ғаилә башлығы ҡартатайымды 1937 йылда төндә килеп алып китәләр. Уның артабанғы яҙмышы билдәһеҙ. Ниндәй генә язаларға дусар булып, ҡайһы тарафтарҙа ғына яталыр ҡартатайымдың аҫыл һөйәктәре.\nӨләсәйем Фәхирә Маликова, дүрт бала менән «дошман ҡатыны» мөһөрө йөкләп яңғыҙ ҡала. Уларҙы йәшәгән өйҙәренән ҡыуып сығаралар. Ауылдан ситтәге бер өйгә сығып йәшәргә мәжбүр булалар. Өләсәйем аслы-туҡлы балаларын бикләп төрлө эштә йөрөй: урман ҡырҡа, һал ағыҙа, урмандан утын ташып, уны бысып, ярып ҡыш мәктәптә ут яға. Этҡол ауылында ла оло йөрәкле, рәхимле кешеләр була. Улар үҙ ауыҙҙарынан өҙөп, йәшереп кенә, төндә килеп өләсәйҙәргә һөт-ҡатыҡ, башҡа ризыҡ ҡалдырып китәләр. Өләсәйемдең балалары тик яҡшы билдәләргә генә уҡый. Ауырлыҡтарға ҡарамай ике ҡыҙы ла: минең әсәйем Таңһылыу, апайым Рауилә Темәс педтехникумын бөтөрөп уҡытыусы һөнәренә эйә булалар. Бер улы Юнир Маликов армияла фажиғәле һәләк була. Юлай ағайым ғүмер буйы колхозда тимерсе булып эшләне.Минең ҡәҙерле әсәкәйем өсөн ул йылдар эҙһеҙ үтмәгән. Һаулығын юғалта, 1-се Этҡол мәктәбендә уҡытып йөрөгән сағында беренән-бере бәләкәй биш ҡыҙын ҡалдырып, 29 йәшендә генә гүр эйәһе була. Шулай итеп, ҡәһәрле репрессия йылдары минең өсөн дә эҙһеҙ үтмәне, биш йәштә генә етем ҡалып, әсә наҙынан мәхрүм булып үҫтем.\nЙомғаҡлап шуны әйткем килә, кешеләр уяу булайыҡ! Ундай ҡара көндәр бер ҡасан да ҡабатланмаһын! Бер-беребеҙҙе һаҡлайыҡ, бөгөнгө матур тормоштоң ҡәҙәрен белеп йәшәйек. Онотмайыҡ, зинһар онотмайыҡ, нахаҡтан хөкөм ителеп, аҙаҡ аҡланған, шаһит киткән илебеҙҙең аҫыл улдарын!


Өләсәй уҡырға бара(хикәйә). Факиһа Туғыҙбаева - Wikisource\nӨләсәй уҡырға бара(хикәйә). Факиһа Туғыҙбаева\nӨләсәй уҡырға бара ( хикәйә )\nӨләсәй уҡырға бара\nИлшат бөгөн мәктәпкә китте. Ғүмерендә тәүге тапҡыр. Ҡулынан өләсәһе етәкләп алды. Ҡурҡа Илшат. Әллә ниндәй һуғыш суҡмары малайҙар булыр әле унда? Әллә ниндәй илаҡ ҡыҙҙар.\nЕтмәһә, мәктәптә гел үҙеңә эшләргә кәрәк, тип һөйләйҙәр. Үҙең уҡыйһың, үҙең яҙаһың, үҙең ашайһың... Ә Илшат улай өйрәнмәгән: уға өләсәһе китап уҡый, өләсәһе һүрәт төшөрөп бирә, өләсәһе ҡулъяулығына тиклем йыуа, өләсәһе ашата. Сөнки Илшат өләсәһенә лә, атаһы менән әсәһенә лә — берҙән-бер...\nБелем көнө тантанаһы булып үткәс тә, балалары менән килгән ата-әсәләр, олатай-өләсәйҙәр өйҙәренә таралышты. Илшаттың өләсәһе генә, класҡа инеп, ейәне менән бер парта артына ултырҙы.\n—\tһаумыһығыҙ, балалар! Зур кешеләр булып китеүегеҙ менән ҡотлайым! — тине уҡытыусы апай, шат йылмайып.\n—\tһаумыһығыҙ, апай! — тип яуап бирҙе Илшаттың өләсәһе, тауышын ейәненекенә оҡшатып.\nУҡытыусы апай малайҙар-ҡыҙҙар менән танышып сығырға булды. Бына ул Илшаттың янына туҡталды.\n—\tИсемең кем, аҡыллым? — тип һораны.\nӨләсәй, шунда уҡ аяҡ үрә баҫып:\n—\tИлшат! — тип әйтә һалды.\nБынағайыш, Илшат исемле өләсәй ҙә буламы ни? Малай үҙе уҡытыусыға өндәшергә әллә оялды, әллә иренде. Кем белһен инде ҙур кешенең эсендәген?\nБөтәһе менән дә танышып сыҡҡас, уҡытыусы апай шиғыр уҡып ишеттереүҙәрен үтенде.\nӨләсәй баяғыса йәһәтләп тороп баҫты ла шартлатып шиғыр уҡырға тотондо:\n— Сумкама Һалып китап,\nЯңы шиғырҙар ятлап,\nКилдем бөгөн мәктәпкә,\nАшығып, шәп-шәп атлап.\nМалайҙар кеүек был тиклем дә килештермәҫ ине өләсәй, моғайын, ул — Илшаттың йәнелер. Ниңә аптырарға? Кешенең йәне үҙенән айырым да йөрөй икән, тип яҙалар ҙа инде.\nФизкультура дәресендә лә бирешмәне өләсәй. Салбар кейеп алып, малайҙар-ҡыҙҙар менән бергә оҙонлоҡҡа ла, бейеклеккә лә һикерҙе, йүгерҙе. Сыныҡҡан да икән өләсәй! Әллә ейәне өйҙә гел мыжып йөҙәтә, бейетәме икән? Бәлки, шуға етеҙҙер ул! Илшаттың, моғайын, берәй ере ауырталыр, өләсәһенең күнекмәләр яһағанын ситтән генә ҡарап ултырҙы.\nАфарин! Ашарға ла ваҡыт етте. Бутҡа бешерәләр икән мәктәптә. Илшат был ашты яратмай. Бутҡаны өләсәһе тәмләп-тәмләп ашаны. Был һәйбәт булып ҡалды тешһеҙ өлкән кешегә...\nИкенсе көндө Илшаттың өләсәһе ауырып китте. Мәктәптә бик арығайны шул. Ҡарт кешегә күп кәрәкме ни? Йөрәге тотто ла ҡуйҙы. «Уҡырға мине кем илтер икән?» — тип уйланырға ла форсат булманы Илшатҡа. Атаһы менән әсәһе ашығып эшкә китте. Ул да мәктәпкә йүнәлде.\nИлшат менән булған хәлдәргә ышанмаһағыҙ, уның үҙенән барып һорағыҙ. Ул һеҙгә дөрөҫөн генә һөйләп бирер.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Өләсәй_уҡырға_бара(хикәйә)._Факиһа_Туғыҙбаева&oldid=354226"


Күңелһеҙ хәлгә тарығың килмәһә, бурысыңды ваҡытында түлә!\nБөгөн баш ҡала үҙәгендә суд приставтары өсөн бер миллион һумға бурысҡа батҡан ханымдың машинаһын арестҡа алырға теләү фажиғәле тамамлана.\nБыл кадрҙар осраҡлы рәүештә беҙҙең ижади төркөмдөң видеотеркәү ҡоролмаһына төшөрөлдө. Сәғәт көндөҙгө дүрттәр тирәһендә рулдәге ҡатын ике суд приставын төкөп, береһен машина капотына эләктереп алып китә. Автомобиль өҫтөндә килеш ул 700 метр самаһы юл үтә.\nВаҡиға шаһиты: «Беҙ эштә инек. Ҡуҙғалып киткән машинаға боролоп ҡараһаҡ, капот өҫтөндә ятҡан егет тәҙрәне ярырға маташа. Ә рулдәге ҡатын бер нимәгә лә иғтибар итмәй, ҡыҙыл светофорға үтеп артабан китте».\nТәртип боҙоусыны тиҙ арала ҡулға алырға шаһиттар ярҙам итә. Ул ваҡиға урынынан бер-нисә квартал аша юлды ҡаплағас тотола. Ләкин ул автомобиленән сығырға ашыҡмай, бикләнгән килеш бер сәғәт тирәһе ултыра. Һуңынан үҙе тиҙ ярҙам машинаһын саҡыртып дауаханаға китә. Билдәле булыуынса, рулгә бәлиғ булмаған бала тәрбиәләүсе 1985 йылғы ҡатын идара иткән.\nАсыҡланыуынса, суд приставтары ҡатындың банктарға булған бурысын ҡаплау өсөн автомобилен арестҡа алырға иткән. Күрәһең, бер миллион һум бирәсәген ул ҡапларға ашыҡмаған. Әлеге ваҡытта, зыян күреүселәр табип күҙәтеүе аҫтында. Ваҡиға сәбәптәре асыҡлана. Ә инде рулдәге ханыма ҡарата ейәнәт эше ҡуҙғатылыуы ихтимал.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 02.11.2016\nЕкатеринбургта бөгөн рәсми рәүештә ВИЧ эпидемияһы иғлан ителде. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, төбәктә йәшәүсе һәр илленсе кешенең был ҡурҡыныс сир менән яфаланыуы асыҡланған. Әлеге ваҡытта Свердловск өлкәһе ауырыуҙар һаны буйынса Рәсәйҙә беренсе урында тора. Ҡалала ВИЧ-инфекциялы 27 меңгә яҡын кеше иҫәпләнә. Был төбәктәге барлыҡ халыҡтың 1,8 проценты тигән һүҙ. Әммә, рәсми һандарҙың ысынбарлыҡтағы күрһәткестәрҙән байтаҡҡа айырылыуы ихтимал, ти белгестәр.\nАлма-Атала террор ғәмәле ойоштоторған Руслан Күлекбаев үлем язаһына тарттырылған. Уның адвокаты суд сығарған хөкөм ҡарарына ялыу бирә алмаясаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл йәй террорсы урындағы эске эштәр идаралығы һәм милли хәүефһеҙлек комитеты департаментына һөжүм итә. Фажиғәлә 10 кешенең ғүмере өҙөлә. Ауыр енәйәт ҡылыусы ҡулға алынған ваҡытта йәрәхәтләнә.\nДонъялағы иң ҡыҫҡа халыҡ-ара авиарейс ни бары 8 минут ҡына дауам иткән. Бөгөн Швейцарияның Санкт-Галлен-Альтенрайн аэропортынан һауаға күтәрелгән самолет бер нисә минуттан Германияның Фридрихсхафен ҡалаһына килеп тә төшкән. 20 километрлыҡ сәйәхәт өсөн һәр пассажир 40-шар евро түләргә мәжбүр. Ике илде бәйләүсе рейс көнөнә ике тапҡыр башҡарыласаҡ.\nБолгариялағы Мечка күле төбөндә яҡынса 12 миллион ялған евро табылған. Был турала хәбәрселәр менән осрашыуҙа илдең баш прокуроры Сотир Цацаров белдергән. Еүешләнгән аҡсаларҙың йәшерен урынын ҡулға алынған ялған аҡса яһаусыларҙың береһе күрһәткән. Һуңынан сылбыр буйынса ҡалған ғәйепләнеүселәр ҙә асыҡланған. Уларҙан шулай уҡ бер нисә берәмек ҡорал һәм наркотик матдәләр тартып алынған.\nСаха-Яҡут Республикаһының ҡайһы бер райондарында көслө ҡар яуыу һөҙөмтәһендә юғары әҙерлек режимы индерелгән. Көндәр боҙолоу сәбәпле ауыл-ҡалалар резерв энергия сығанаҡтарына тоташтырылған. Шулай уҡ ҡалын ҡар тибендә йөрөгән аттарҙың һәм боландарҙың ғүмеренә хәүеф менән янай. Синоптиктар бындай һауа торошо һуңғы 30 йыл эсендә беренсе тапҡыр теркәлеүен билдәләгән.


БР элемтә һәм киң коммуникациялар министры тармаҡтың иң яҡшы хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБР элемтә һәм киң коммуникациялар министры тармаҡтың иң яҡшы хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырҙы\n16:04, 13 января 2012 Йәмғиәт\nБашҡортостандағы киң мәғлүмәт сараларының иң яҡшы вәкилдәре Рәсәй матбуғаты көнөндә юғары дәүләт наградалары алды. Йыл һайын 13 ғинуарҙа билдәләнеүсе матбуғат хеҙмәткәрҙәрең һөнәри байрамы уңайынан ойошторолған бөгөнгө тантана БР элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов ҡатнашлығында үтте.\nРеспубликаның өс вәкиле Рәсәй Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығының маҡтау грамоталарына лайыҡ булды. Улар - «Янаульские зори» гәзитенең бүлек мөдире Анфиса Кузнецова, «Кама таңдары» гәзитенең яуаплы секретары Тәузиә Миронова һәм «Салауат» редакция-нәшриәт комплексы баҫмасыһы Флүзә Шәймөхәмәтова.\n«Белебеевские известия» гәзитенең баш мөхәррире Любовь Иванова БР Президенты Рөстәм Хәмитовтың Указы менән тармаҡты үҫтереүгә тос өлөш индергәне өсөн Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһына лайыҡ булды.\nУның ике хеҙмәттәшенә БР Президенты Указы менән «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре» исеме бирелде. Маҡтаулы исемде «Янаульские зори» гәзитенең баш мөхәррире Рима Ғәбделхакова менән «Өмөт» гәзите хәбәрсеһе Резида Кадикова алды.\nБынан тыш, байрам сараһы сиктәрендә БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығының һәм Журналистар союзының маҡтау грамоталары тапшырылды, шулай уҡ бер нисә һөнәри конкурс еңеүселәре иғлан ителде.\nТеги: матбуғат, һөнәри байрамдар


9 Июль 2019, 18:23\nҠайҙа нисектер, әммәбеҙҙең яҡта был балыҡты шулай атап йөрөтәләр. Дөрөҫөрәге, атайым шулай ти,ҡалған балыҡсылар иһә, гибрид, тип әйтә.\nНисек инде, тип уйланам мин, бөтә балыҡтарҙың матур исеме бар, ә быныҡы ғибрәт, имеш. Туҡта, мәйтәм, был балыҡҡа матур исемен кире ҡайтарырға кәрәк. Яңылыш ҡушамат менән атап йөрөмәһендәр. Ҡушаматты кем яратһын инде? Бына, мәҫәлән, беҙҙең ауылда Хәсән ҡартҡа кәпәс тип әйтеп ҡара. Яҙлы-ҡышлы башынан таушалып, ҡояшҡа уңып бөткән кәпәсен һалмайынса кейеп йөрөгәне өсөн, тапҡыр итеп ошо ҡушаматты таҡһалар ҙа, яңылыш ысҡындырып ебәрһәләр, ныҡ асыулана. Балыҡтың үҙен яҡлап һүҙ әйтерлек теле лә юҡ шул, исмаһам...\n-Атай, - тинем бер көндө, ошо уйҙарҙан арына алмайынса, - ниңә был балыҡты, ғибрәт, тип атап йөрөтәләр ул?\n-Уны, гибрид, тиҙәр. Мин генә, башҡортлаштырып, ғибрәт, тип атайым. Һаҙан менән табан балыҡтарының ҡушылыуынан килеп сыҡҡан, тиҙәр. Шунлыҡтан, гибрид, тиҙәрҙер инде.\n-Нисек инде улай? Балыҡ менән балыҡ ҡушыла буламы ни? Ә, мәҫәлән, суртан менән сабаҡ йәки ташбаш менән шамбы ҡушылһа, сураҡ менән ташбы килеп сығыр инеме? - тием, бер ҙә бирешергә теләмәйенсә.\nОшо урында атайымдың һүҙе бөтә. Ни бары һуҙыңҡырап, һммм, тип ҡуя.\nАтайҙың китап кәштәһендә ниндәй генә китап юҡ. Бәләкәйҙән уҡырға яратҡан. Төнөн олатаң утты һүндерһә, атайың юрған аҫтында фонарь яндырып китап уҡый торғайны, тип көлә өләсәй. Балыҡсылыҡ, һунарсылыҡ буйынса әҙәбиәт айырым кәштәлә тора. Шулар араһында иң яратҡаным Леонид Сабанеевтың "Көмөш көҙгөләр" тигән китабы. Ул тулыһынса балыҡсылыҡҡа арналған бик боронғо хеҙмәт. Хәҙерге китаптар, ниңәлер, өлөшләтә булһа ла, ошонан урланған кеүек тойола миңә. Ҡайһы саҡта һүҙмә-һүҙ тура килә.\nБер мәл, ныҡышып, ғибрәттең ысын исемен эҙләй башланым. Һәм Сабанеевтың китабынан таптым мин уны! Баҡтиһәң, атайҙың ғибрәте аҡ табан икән. Табандың һарыһы һәм ағы була, тиелгән. Атай һүҙендә лә дөрөҫлөк бар. Ҡайһы саҡта аҡ табан, ысындан да, һаҙан менән ҡушыла. Мәҫәлән, берәй һаҙанлы күлгә бер генә аҡ табан килеп эләкһә лә, йылдар үтеү менән, уларҙың һаны ишәйә икән. Нисекме? Сөнки аҡ табан ыуылдырығын-һаҙан, һаҙандыҡын аҡ табан аталандырһа ла, барыбер аҡ табан селбәрәләре тыуа. Хикмәт бит был! Аллаһы Тәғәлә был балыҡҡа ниндәй йәшәү мөмкинлеге биргән! Шуға ла аҡ табан, һары табандан айырмалы, бөтә һыуҙа тиерлек осрай, әммә күлдәрҙә йышыраҡ күренә. Хатта бер боронғо башҡорт йырында ла аҡ табан тураһында телгә алына. Тимәк, ул электән билдәле. Юҡһа, ғибрәт, имеш.\nАҡ табан боҙ иреп, һыуҙар йылына башлау менән ҡаба башлай. Атай менән уны ҡәҙимге ҡалҡыуыслы ҡармаҡҡа тотабыҙ. Емгә селәүсен йәки ҡамыр ҡулланабыҙ. Спиннингыға беркетелгән тәрәнлек ҡармағына ла аулайҙар уны. Был осраҡта алыҫҡараҡ ырғытыу мөмкинлеге бар. Кемгә нисек инде. Беҙгә тәүге ысул оҡшай. Эре аҡ табан, һаҙан кеүек, ҡалҡыуысты күтәреп, һыу өҫтөнә һалған саҡта йөрәк елкенеп китә. Ыуағырағы иһә емде шундуҡ алып китә башлай. Ул саҡта ҡалҡыуыс акула ҡанаты кеүек һыу өҫтөн йырып үтә. Ҡыҫҡаһы, үтә лә ҡыҙыҡ инде. Аҡ табанды Баймаҡ районының Граф, Сереккүл күлдәрендә, Таналыҡ, Һаҡмар йылғаларында, Әбйәлил районының Бөрсөнсө күлендә ҡармаҡлағаныбыҙ бар. Бүтән күл-йылғаларҙа ла күп ул. Бик үрсеүсән, талымһыҙ балыҡ. Был йәһәттән һуңғы арала күбәйә барған ротандан ғына ҡалышыр, моғайын. Аҡ табан ҡышын да эләгә. Граф күлендә ҡыҙыл ҡортҡа (мотыль) уны боҙ торғандан алып ғинуарғаса тоталар. Үҙем дә унда булғаным бар. Бына шундай ғибрәтле балыҡ ул аҡ табан!


Яңы миҙгелде – яҡшы әҙерлек менән\n1 Апрель , 12:39\nТатлыбай ауылынан “Р.И. Ишмуллин” КФХ-һы районда тотороҡло эшләүсе, йылдан-йыл үҙенең производство ҡеүәттәрен арттыра барыусы ҡеүәтле предприятиеларҙан һанала. Йылҡысылыҡ, һыйыр малы, һарыҡ үрсетеү, үҫемлекселек тармаҡтары менән шөғөлләнеүсе фермер хужалығы техник потенциалды нығытыу, ауыл хужалығы кампанияларын ойоштороу, хеҙмәтсәндәргә тейешле эш шарттары тыуҙырыу буйынса күп хужалыҡтарға өлгө булып тора.\nҮткән аҙнала район хакимиәте башлығының ауыл хужалығы буйынса беренсе урынбаҫары Азат Шәрипов, ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Айнур Вәлишин, бүлек инженеры Рәмил Байымов “Р.И. Ишмуллин” КФХ-һында булып, мал ҡышлатыу, техника-агрегаттарҙы яңы миҙгелгә әҙерләү барышы менән яҡындан танышты. Улар фермер хужалығы башлығы Радик Исҡужа улы оҙатыуында предприятие цехтарында һәм участкаларында булды, уларҙағы эш шарттары менән ҡыҙыҡһынды, ремонт барышын ҡараны.\nӘйтергә кәрәк, Р.Ишмуллин етәкләгән фермер хужалығы яңы миҙгелгә ныҡлы әҙерлек менән аяҡ баҫа. Атап әйткәндә, сәсеү агрегаттары бында көҙҙән үк әҙерләп ҡуйылған, етерлек орлоҡ тупланған, улар тейешле кондицияға еткерелгән. Тракторҙарҙы ремонтлауҙы бында йыл башында уҡ, йәғни районда иң беренсе булып башланылар һәм техника паркы тулыһынса әҙер тиерлек. Барлығы биш техника: 2 берәмек К-700 һәм 3 берәмек МТЗ-82.1 тракторҙары күптән инде әҙерлек һыҙығына баҫтырылған. Әле ДТ-75 һәм “Беларусь” тракторҙарын ремонтлау аҙағына яҡынлаша. Шуныһы үҙенсәлекле, алдан уҡ хәстәрлек күреп, предприятие сәсеү кампанияһына байтаҡ күләмдә яғыулыҡ-майлау материалдары ла туплап ҡуйған. Техника-агрегаттарҙы ремонтлауҙа механизаторҙар Ислам Биктимеров, Ғәлим Юламанов, Әмир Мөхәмәтов һәм иретеп йәбештереүсе Илдар Балапановтар маҡтауға лайыҡ. Уларҙың ныҡышмалы хеҙмәте һәм эштәрҙе тейешенсә ойоштороу һөҙөмтәһендә бөгөн хужалыҡ яңы миҙгелде лайыҡлы ҡаршы ала. Әйткәндәй, Азат Булат улы хужалыҡтың яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлеген юғары баһаланы.\nРайондың ауыл хужалығы тармағы етәкселәре артабан малсылыҡ тармағындағы эштәр менән яҡындан ҡыҙыҡһынды. Был өлкәлә лә һөҙөмтәләр насарҙан түгел. Базаларҙа йыл да байтаҡ күләмдә ремонт эштәре атҡарыла, билдәле, малдар өсөн тейешле шарттар тыуҙырыла. Ул көндө быҙау аҙбарын ҡараған ваҡытта етәкселәр бында бөтөн уңайлыҡтар тыуҙырылыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Малдарҙың рационы ла етерлек күләмдә аҙыҡ, фураж менән тәьмин ителгән.\nБөгөн күп хужалыҡтар хеҙмәтсәндәргә лайыҡлы хеҙмәт хаҡы түләү, уларға тейешле эш һәм ял шарттары булдырыу менән маҡтана алмай. Ә бына Радик Исҡужа улы етәкләгән предприятиела был тәңгәлдә бөтөн уңайлыҡтар тыуҙырылған, хеҙмәтсәндәр өсөн бар шарттарға яуап биргән ашхана, ятаҡхана, хатта мунса ла бар.\nҒөмүмән, “Р.И. Ишмуллин” КФХ-һы яңы миҙгелгә яңы дәрт һәм уй-ниәттәр менән аяҡ баҫа. Татлыбай ауыл биләмәһенең социаль инфраструктураһын үҫтереүгә үҙенең тос өлөшөн индергән был предприятие яҙғы баҫыу эштәрен ойошҡанлы атҡарып сығыр, тигән тулы ышаныс бар.\n“Р.И. Ишмуллин” КФХ-һында үҙ һөнәренең алдынғылары эшләй. Нур Ғүмәров – тап шундайҙарҙың береһе. Уҙған йыл йомғаҡтары буйынса Нур Исмәғизам улы агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәре араһында “Һөнәре буйынса иң яҡшыһы” исеменә лайыҡ булды. Ул барлыҡ ауыл хужалығы кампанияларында әүҙем ҡатнаша һәм үҙ иңенә йөкмәтелгән бурыстарҙы намыҫ менән үтәй.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - "ХУХРЫ МУХРЫ" НИМӘ БУЛА? - 2021 - Мәҡәләләр\n"ХУХРЫ МУХРЫ" НИМӘ БУЛА?\nУрыҫтарҙың ниндәйҙер бер нәмәнең бәҫен күтәрер өсөн "это тебе не хухры-мухры", тигәнен күптәр ишеткәне барҙыр. Мин ҡайһы саҡта ҡыҙыҡһынып, шулай тигән кешенән: "Нимә була ул "хухры-мухры"?" - тип һорағаным бар. Тик берәүҙең дә миңә был һүҙҙең мәғәнәһен аңлата алғаны юҡ. Шул уҡ ваҡытта, "Это тебе не хухры-мухры" тигәнде ишеткән кеше, быны әйткән кешенең нимә әйтергә теләгәнен (яҡынса булһа ла) дөрөҫ аңлай. Тик айырым "хухры-мухры" нимә була икәнен генә белмәй.\nУрыҫ телендә төрки телдәренән һүҙҙәрҙең бик күп булыуын иҫтә тотоп, был һүҙ төрки телдәренәндер, тип уйлап, "хухры-мухры" һүҙенең мәғәнәһен үҙебеҙҙең телдән эҙләп ҡарарға булдым. Һәм ысынлап та, оҡшаш һүҙ табылды. Баҡтиһәң, был "хухры-мухры" беҙҙең башҡорт телендәге "кәкре-бөкөрө" һүҙенең урыҫ телендәге боҙоҡ варианты ғына икән. Бына урыҫ телендәге "Это тебе не хухры-мухры" урынына "Это тебе не кәкре-бөкөрө" тип әйтеп ҡарағыҙ әле, шул уҡ мәғәнә килеп сығасаҡ. Тимәк, урыҫ телендәге "хухры-мухры" һүҙе ысынлап та төрки телдәренән үҙләштерелгән һүҙ булып сыға. Аныҡ ҡына әйткәндә, башҡорт теленән ингән һүҙҙер. Ваҡыт үтеү менән был "кәкре-бөкөрө" тигән һүҙ урыҫ тел ҡанундарына буйһоноп, яңғырашын үҙгәрткән һәм "хухры-мухры" булып киткәндер, тип уйларға төплө сәбәптәр бар кеүек.\nНишләптер беҙҙең телсе ғалимдар урыҫ теленә башҡорт теленән ингән һүҙҙәр тураһында бигүк яҙмайҙар. Ә, уйлап ҡараһаң, биш быуат тиерлек әүҙем ҡатнашып йәшәп, башҡорт ҡына урыҫтан алмаған, ә урыҫ халҡы ла башҡорттан әллә күпме һүҙ үҙләштергәндер, тип әйтә алабыҙ. Башҡорттар бик ҙур ерҙәрҙе биләп, ошо ерҙәргә күсеп килеп ултырған урыҫ халҡы менән алыш-биреш итеп, ҡатнашып йәшәгән. Ҡатнашҡас инде, һүҙҙәр ҙә телгә инә башлай. Элек башҡорт менән урыҫ араһында "знакумлыҡ" тигән бик матур күренеш булған. Был йола буйынса, башҡорттар ниндәйҙер йомош менән урыҫ ауылына барһа, үҙҙәренең урыҫ знакумдарында туҡтағандар һәм, киреһенсә, урыҫтар башҡорт ауылында шулай уҡ знакумдарына туҡтаған. Мәскәүгә фольклорсылар конгресына барып, ҡунаҡханаға урынлашырға йөрөгәндә эргәмә бер урыҫ милләтле фольклорсы килеп: "Һин башҡортмы?" - тип һораны һәм ыңғай яуап алғас: "Әйҙә, бер бүлмәгә урынлашайыҡ, исмаһам, кисен иркенләп һөйләшеп ултырырбыҙ", - тигән тәҡдим яһаны. Бер бүлмәгә урынлашып, танышып һөйләшеп киттек. Был ғалим сығышы менән Ырымбур өлкәһенән булып, йәштән Ленинград ҡалаһына уҡырға китеп, шунда төпләнеп ҡалып, оҙаҡ ҡына Питерҙа йәшәй икән. Бала сағында ҡартатаһына эйәреп, Ырымбур өлкәһенән күршелә генә ятҡан Башҡортостандағы бер ауылға ҡартатаһының знакумдарына ҡунаҡҡа барғандарын, башҡорттар менән татыу йәшәгәндәрен иҫләп ултырҙы. "Ҡартатайым бал эсеп, әҙерәк иҫереп, арбаға ҡырын төшөп ятып, урыҫса йырҙарҙы йырлап килә-килә лә, башҡорт ауылына яҡыная башлау менән башҡортса йырҙарға күсә ине", - тип көлөмһөрәп иҫләп ултырҙы ҡартатаһының мәҙәктәрен. Башҡортса йырларға күсеүен: "Сынок, без друзей нельзя, а мои друзья башкиры-знакумы, надо их уважать, им тоже будет приятно, если я пою их песни. Они же наши песни поют когда приезжают ко мне в гости", - тип аңлатҡан. Ҡартатаһының ошо ҡыҙыҡ ғәҙәтен һөйләп, был танышым: "Ана бит, ниндәй матур йолалар булған элек, бер-береһенә ниндәй ихтирам ине был ике ҡартта", - тип йәш сағын һағынып иҫләп ултырҙы.\nШундай матур, ихтирамлы аралашыуҙар булғанда, әлбиттә, телдән-телгә һүҙҙәр ҙә күскәндәр. Һәм "хухры-мухры" тигән һүҙ шундай аралашыуҙарҙың бер эҙелер, тип әйтергә була.\nЗәкирйән ӘМИНЕВ, этнограф.\nЯҙылған: 02.04.21 | Ҡаралған: 294


Өфөнөң «Родина» кинотеатрында танылған кинодокументалист, режиссер Радик Ҡоҙаяровтың сираттағы фильмы күрһәтелде\n«Оҫтаның васыяты» фильмының төп геройы япон рәссамы. Документаль әҫәр шулай уҡ шулай уҡ сит ил тамашасыһы хөкөмөнә лә сығарылған. Өфөлә фильм Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы дәүләт хеҙмәте һәм идаралығы академияһының «Сәйәси кино лаборатория»һы проекты сиктәрендә күрһәтелде.\nБынан биш йыл элек старт алған проект ярҙамында өфөләр Радик Ҡоҙаяровтың ун бишләп фильмын ҡараған. Исемлектә 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры, генерал-майор Миңлеғәле Шайморатовҡа арналған «Генерал» фильмы ла бар.\nРадик Ҡоҙаяров, режиссер: «Проект бик кәрәкле тип һанайым. Фильмды ҡарағандан һуң ябай тамашасылар һәм проектта ҡатнашыусылар үҙ-ара фекер алышыыу мөмкинлегенә эйә. Әлеге фильм үҙенсәлекле япон рәссамының алты йыл тотҡонлоҡтан һуң илһамланып ижад итеүе тураһында бәйән итә».


«Бәхет» сертификаттары тапшырылды » "Урал" гәзите\nМуниципаль район хакимиәтендә 2011-2015 йылдарға иҫәпләнгән «Торлаҡ» федераль маҡсатлы программаһының «Йәш ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү» ярҙамсы программаһына ярашлы торлаҡ шарттарын яҡшыртыу өсөн социаль түләүҙәр алыуға сертификаттар тапшырылды. Тантаналы сара барышында муниципаль район хакимиәте башлығы Владислав Геннадьевич Миронов был шатлыҡҡа эйә булыусы ғаиләләрҙе ҡотланы һәм районда республика программаһының уңышлы ғәмәлгә ашырылыуын билдәләне.\nЙәш ғаиләләр өсөн федераль программала ҡатнашып торлаҡҡа сертификат алыу ҙур ярҙам. Улар Рәсәй, Башҡортостан һәм шулай уҡ район бюджетынан бүленгән аҡсаға үҙҙәренең торлаҡ шарттарын яҡшырта ала. Программа бойомға ашырылған осорҙа, мәҫәлән, һуңғы һигеҙ йыл эсендә, муниципаль район биләмәһендә 161 йәш ғаилә бәхетле таныҡлыҡҡа эйә булды. Үҙ бәхетен һынап ҡарарға теләүселәр бөгөн дә кәмемәй, әлеге ваҡытта 550 ғаилә дәүләт программаһына ярашлы торлаҡ шарттарын яҡшыртыу өсөн социаль түләүҙәр алыуға сиратта тора. Быйыл был маҡсаттан республика бюджетынан 9,5 млн һум аҡса бүленде.\nРайон, ҡалабыҙҙа торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булған йәш ғаиләләргә быйыл да ошондай социаль ярҙам күрһәтә алыуыбыҙға шатбыҙ. Дәүләт ярҙамы менән тиҙ арала үҙ маҡсатығыҙҙы тормошҡа ашыра алыуығыҙға ышанам.\nБөгөнгө шатлыҡлы көнөгөҙ менән ҡотлайым! Һатып алған йәки үҙегеҙ төҙөп сыҡҡан өйөгөҙ ҡотло, ғаилә нигеҙе ныҡлы булһын. Матур ғаилә булып, балаларығыҙҙы илебеҙ өсөн ышаныслы шәхестәр итеп үҫтереүегеҙ,- тине муниципаль район хакимиәте башлығы В. Г. Миронов.\nФәнил һәм Мәүсилә Ғәлиуллиндар «бәхетле» сертификатҡа эйә булғандарҙың береһе. Улар Ломовка ауылында йәшәй. Азалия һәм Рәис исемле балалар үҫтерә. Азалияға 10, Рәискә 8 йәш.\nБүленгән аҡса өй һатып алыу өсөн кредит юллауға тәүге взнос буласаҡ, ти улар\nЭльзира һәм Флүр Ҡаһировтар Белоретта йәшәй. Урал һәм Вилиә исемле балалар үҫтерәләр. Таныштарынан ишетеп, дуҫтарынан күреп, программала ҡатнашырға документтар йыя башлайҙар һәм 2006 йылда сиратҡа торалар. Ете йыл эсендә ике ҡатлы өй һалып сығырға өлгөрәләр.\nЙорт төҙөү өсөн дәүләт ярҙамы алыуға өмөтөбөҙ өҙөлә лә башлағайны инде. Программа талаптары буйынса йәшебеҙ 35-тән үтмәҫкә тейеш булғас, эләкмәҫбеҙ тип уйлағайныҡ. Түҙгәнгә - түш тигәндәй, быйыл, ниһайәт, хыялыбыҙ көттөрөп кенә тормошҡа ашты. Бүленгән 594 мең 720 һум аҡсаны башлаған йортобоҙҙо төҙөп бөтөүгә тотонасаҡбыҙ. Подрядсылар менән һөйләшкәнбеҙ, ҡалған эштәрҙе дауам итергә генә ҡалды. Йәш ғаиләләргә торлаҡ – мөһим мәсьәләләрҙең береһе. Ошо оло проблеманы хәл итеүҙә ярҙамлашҡан муниципаль район хакимиәтенә һәм торлаҡ секторы белгестәренә рәхмәт белдерәбеҙ.


тәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫарҙарының район кәңәшмәһе - 27 Ноября 2018 - Отдел образования Баймакского района\nГлавная » 2018 » Ноябрь » 27 » тәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫарҙарының район кәңәшмәһе\nтәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫарҙарының район кәңәшмәһе\n23 ноябрь 1-се Этҡол мәктәбендә тәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫарҙарының «Хәҙерге заман шарттарында ата-әсәләр Советы һәм белем биреү биреү учреждениеһының берҙәмлеге» темаһына район кәңәшмәһе үтте. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар 3-сө класта «Ғаиләм минең- терәгем» (класс етәксеһе Хәсәнова А.А.), 5-се класта «Ғаиләм – минең байлығым» (Дәүләтбаева Ф.Ә.), 8-се класта «Татыу ғаилә - ил терәге» (Мәхмүтова Г.А.) исемле класс сәғәттәре ҡаранылар. Мәктәп уҡыусыларының «Ғаилә - сихри донъя» (Дәүләтбаева С.Р., Хисмәтуллина Г.Ә.), мәғариф ветерандарының «Ололар һүҙе - аҡылдың үҙе» (етәксеһе Монасипова З.З.) тигән сығыштары тәҡдим ителде. Әҙәби – музыкаль композицияла Атайҙар советы рәйесе Байымов А.Х., Байымова А.С., «Йәш ата-әсәләр» клубы ағзаһы Минғәлиева Рәғиҙәнең сығыштарын тамашасылар көслө алҡыштарға күмделәр. Шулай уҡ ошо клубтың ағзаһы Хисмәтуллина Резеда ҡыҙҙарға мәрйен теҙеү серҙәрен күрһәтте, ә Ҡасҡынова Ғ.Х. Әсәйҙәр көнө уңайынан ҡунаҡтарға үҙ ҡулдары менән эшләгән бүләктәрен таратты.\n«Йәш армеец» клубында (етәксеһе Йортбәков Р.Р.) шөгөлләнеүсе уҡыусыларҙың сығышы барыһына ла оҡшаны. Шулай уҡ килгән ҡунаҡтарға мәктәп буйлап йөкмәткеле экскурсия ойошторолдо. Экскурсия барышында ҡунаҡтар уҡыусыларҙың ҡул эштәре (Етәксеһе Ҡасҡынова Ғ.Х), «Йәш урмансылар» (Азаматова Ә.Ә.), «Умартасылыҡ» (Хәсәнов И.Ғ.) түңәрәгендә шөгөлләнеүсе уҡыусыларҙың һөҙөмтәләре, мәктәп коллективының портфолиолары менән таныштылар. Артабан бай йөкмәткеле музей экспонаттары менән танышыу ҡунаҡтарҙы үткәндәргә алып ҡайтты. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар шашка мөйөшө ойошторолған кабинетты, унда уйнаған балаларҙы ҡаранылар (етәксеһе Йортбәкова Г.Р.).\nКәңәшмәнең пленар өлөшөндә мәктәп директоры Моталлапова М.Т. «Заман шарттарында белем биреү учреждениеһының үҫеше», тәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫары Азаматова Ә.Ә. «Ғаилә һәм мәктәп берлеге», Баймаҡ лицей – интернатының тәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫары Моратова Р.К. «Тәрбиәле булып, матур үҫһәң, кем балаһы, тиеп һорарҙар», мәғариф бүлеге методисы Сөләймәнова Л.Й. «Балалар хәүефһеҙлеге һәм һаулығы - мәктәп һәм ата-әсәләр берлегенең төп йүнәлештәренең береһе» темаларына сығыш яһанылар.\nРайон мәктәптәренең тәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫарҙары Беренсе Этҡол урта мәктәбенең ата - әсәләр менән эш тәжрибәһен уртаҡлаштылар.


Ышаныс күрһәтелде » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Ышаныс күрһәтелде\nЫшаныс күрһәтелде 18.07.2018 // Яңылыҡтар\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың Указы менән Фәрхәт Самедов Башҡортостан Республикаһының Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле — Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде.\nФәрхәт Астан улы Самедов 1959 йылдың 23 апрелендә Грузин ССР-ның Гардабани ҡалаһында тыуған. В.В. Куйбышев исемендәге Мәскәү инженерлыҡ-төҙөлөш институтын тамамлаған, техник фәндәр кандидаты.\nХеҙмәт эшмәкәрлеген 1982 йылда Азербайжан ССР-ы Сәнәғәт һәм төҙөлөш министрлығының 7-се тресында башлай. Унда инженер, өлкән инженер булып эшләй. Төрлө йылдарҙа В.А. Кучеренко исемендәге Үҙәк төҙөлөш конструкциялары ғилми-тикшеренеү институтында инженер, кесе ғилми хеҙмәткәр, өлкән ғилми хеҙмәткәр, “Эксимер” фәнни-етештереү предприятиеһы генераль директоры урынбаҫары, “Юсти-банк” акционерҙар кредит банкында ҡиммәтле ҡағыҙҙар бүлеге начальнигы урынбаҫары, “Мәғлүмәт технологиялары институты” ябыҡ акционерҙар йәмғиәтендә лаборатория начальнигы, “Петротэк-холдинг” асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә беренсе вице-президент була. 2003 йылдан 2005 йылға тиклем “Каустик” ябыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директорының иҡтисад һәм финанс буйынса беренсе урынбаҫары, артабан ошо йәмғиәттең генераль директоры булып эшләй. 2005 йылдан 2007 йылға тиклем — “Сода” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры, 2007 йылда иһә — генераль директоры советнигы. 2008 — 2009 йылдарҙа “Башхим” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры советнигы була. 2010 йылдан 2015 йылға тиклем — “Башнефть” акционерҙар нефть компанияһының Директорҙар советы рәйесе советнигы, йәмғиәттең нефть химияһы департаменты директоры. 2016 йылда — “Берләштерелгән нефть химияһы компанияһы” асыҡ акционерҙар йәмғиәте президенты. 2017 йылдың ғинуарынан — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары.\nРәсәй Федерацияһының почетлы химигы.\nРеспублика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың Указы менән Андрей Трухан Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде.\nАндрей Петрович Трухан 1973 йылдың 5 ноябрендә Өфөлә тыуған. Өфө дәүләт авиация техник университетын, Бөтә Рәсәй финанс-иҡтисад институтын тамамлаған.\n1998 йылдан 2010 йылға тиклем “Аквалэнд” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры, Ағиҙел йылғаһы бассейнындағы һыу хужалығы объекттарын һәм ҡоролмаларын файҙаланыу буйынса федераль дәүләт учреждениеһы директоры урынбаҫары, унан һуң директоры була. 2010—2017 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Президенты (артабан — Башлығы) эштәр идарасыһы. 2017 йылда “Ҡырым Республикаһының үҫеш корпорацияһы” акционерҙар йәмғиәте генераль директорының беренсе урынбаҫары була. Шул йылдың декабренән — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары — Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе.\nГригорий Невоструев Башҡортостан Республикаһының Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнде.\nГригорий Сергеевич Невоструев 1976 йылдың 12 июлендә Өфөлә тыуған. Өфө дәүләт авиация техник университетын тамамлаған. Төрлө йылдарҙа Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары, НОСТРОЙ дөйөм Рәсәй милли берекмәһе аппараты етәксеһе советнигы, махсус программалар бүлеге начальнигы булып эшләй. 2013—2016 йылдарҙа “Территория” компаниялар төркөмөнөң генераль директоры була. 2016 йылдан — Башҡортостандың Торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү фонды коммерцияға ҡарамаған ойошмаһының генераль директоры.


Силәбелә 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт атлылары хөрмәтенә мемориал асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nСиләбелә 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт атлылары хөрмәтенә мемориал асылды\n12:06, 14 сентября 2016 Мәҙәниәт\nФото: «Уралым» гәзите\nӨФӨ, 2016 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nСиләбелә яңы иҫтәлекле урын — башҡорт атлыларына һәйкәл барлыҡҡа килде. Мемориалды асыу тантанаһы Силәбенең 280 йыллығын байрам итеү сиктәрендә ойошторолдо, тип хәбәр итте «Уралым» өлкә гәзите хәбәрсеһе Нурия Ихсанова. Һәйкәл 1812 йылғы Ватан һуғышы һәм рус армияһының 1813-1814 йылдарҙағы сит ил походтарының легендар яугирҙәренә арналған. Тарихи хроникаға ярашлы, туғыҙ башҡорт һәм бер мишәр, дүрт Ырымбур казак полктарын ойошторғанда хәҙерге Силәбе өлкәһе биләмәһенән кеше һәм матди ресурстар файҙаланыла. Һәйкәлдәге яҙыу ошо хаҡта һөйләй.\nПроект Силәбе өлкәһе губернаторы Борис Дубровский һәм Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллеге ярҙамында тормошҡа ашырылған. Һәйкәлде төҙөүҙә һәм ҡуйыуҙа Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты, урындағы «Башҡорт ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы, «Соцгород» йәмәғәт хәрәкәте, «Люди долга» йәмәғәт берләшмәһе финанс яҡтан ярҙам күрһәткән.\nСарала Башҡортостандың «Любизар» хәрби-тарихи клубы ағзалары сығыш яһаны. Проектты ойоштороусылар әйтеүенсә, мемориалдың тышҡы йөҙө үҙгәртелә. 1812 йылғы Ватан һуғышы һәм рус армияһының 1813-1814 йылдарҙағы сит ил походтары яугирҙәре темаһын художестволы яҡтан кәүҙәләндереү проектына конкурс иғлан итеү күҙаллана.\n1812 йылғы Ватан һуғышы яугирҙәре иҫтәлегенә һәйкәлдәр Лейпциг һәм Дрезден (Германия), Петровское (Украина), Сибай (Башҡортостан) ҡалаларында ҡуйылған.\nТеги: хәтер,1812 йылғы ватан һуғышы


Бөгөн – Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнө // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөгөн – Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнө\n15:20, 5 июня 2014 Йәмғиәт\n5 июндә донъя берләшмәһе экологик календарҙағы мөһим ваҡиғаларҙың береһен – Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнөн – Экологтар көнөн билдәләй. Байрам 1972 йылда тирә-яҡ мөхит проблемалары буйынса Стокгольм конференцияһында ойошторола. Йыл һайын донъяның 100-ҙән ашыу илендә Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнөн билдәләү йәмғиәттең иғтибарын тирә-яҡ мөхит проблемаларына йәлеп итеүгә тәьҫир итә һәм кешенең тәбиғәт ресурстарына мөнәсәбәтен үҙгәртеү кәрәклеген билдәләй. Бөгөн байрам урамдарҙа митингтар, велосипедсылар парады, «йәшел» концерттар, конкурстар, ағастар ултыртыу, ҡалдыҡтарҙы ҡайтанан эшкәртеү буйынса кампаниялар менән оҙатыла.\nБашҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыевтың әйтеүе буйынса, республикала тәбиғәт ресурстарын тотанаҡлы файҙаланыу һәм экологик именлекте тәьмин итеү буйынса бер төркөм программалар тормошҡа ашырыла, йәмәғәт хәрәкәттәре арта.\nБашҡортостанстат мәғлүмәттәренә ярашлы, 2013 йылда республика ойошмалары һәм предприятиелары тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға һәм тәбиғәт ресурстарын тотанаҡлы файҙаланыуға 5 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлткән (Башҡортостан иҡтисадына дөйөм инвестициялар күләменән 2,1 процент). 1092,7 миллион һум һыу ресурстарын һаҡлау һәм рациональ файҙаланыу буйынса саралар тәшкил итте. Атмосфера һауаһын һаҡлауға ассигнованиелар 3052,7 миллион һум, ерҙәрҙе һаҡлауға һәм рациональ файҙаланыуға 579,9 миллион.\n2013 йылда етештереү һәм ҡулланыу ҡалдыҡтары республика предприятиеларында 42,9 миллон тонна йыйылған, тип хәбәр итә Рәсәй Тәбиғәтте күҙәтеү Федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы. Уларҙың 6,4 миллион тоннаһы продукция етештереү һәм энергия алыу өсөн ҡулланылған, 180,8 мең тоннаһы зыянһыҙландырылған.\nБылтыр тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға республика предприятиелары һәм ойошмалары 13,2 миллиард һум тотонған.


Йылы ипкен бөркөлә\n24 Сентябрь , 11:47\nБаймаҡ районы Ишмырҙа ауылы һылыуы Гөлнара Сибәғәт ҡыҙы Дилмиева (Төхвәтуллина) Рәми Ғарипов исемендәге 1-се мәктәп-интернатын тамамлаған. БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетының башҡорт-ғәрәп төркөмөндә уҡығас, Өфө мәктәптәрендә тәрбиәсе, уҡытыусы, һуңынан телевидениела ассистент, режиссер булып эшләй.\nБәләкәй генә сағынан Маһинур өләсәһенән ойоҡбаштар, бейәләйҙәр бәйләргә өйрәнеп башлаған шөғөлө уның ғүмерлек мөхәббәтенә, мауығыуына әйләнә. «Ауырлы саҡта ғына, ярамай, тигәстәре, тыйылып торҙом. Саҡ ҡына буш ваҡытым булыу менән, ҡулыма ырғаҡ алам. Балаларымды көтөп ултырғанда, хатта ирем рулдә саҡта, алыҫ юлға сыҡҡанда ла, бәйләп барам», – ти ул. Гөлнара Сибәғәт ҡыҙына әҙер схемаларҙан түгел, ә үҙенсә ижад итеүе мауыҡтырғысыраҡ. Әле ул сумкалар бәйләү менән мәшғүл. Уларҙы күргән берәү, аһ, итеп ҡалыр. Шундай тигеҙ, күҙҙе иркәләр рәттәргә ыҡсым ғына итеп теҙелгән юлдарҙан, әйтерһең, йылы ипкен бөркөлә.\nГөлнара тормош иптәше менән Динара, Надира исемле ике ҡыҙ һәм Морат тигән ул үҫтерә. Балалары ла, әсәләре кеүек, оҫта булырға хыяллана. «Сит илдәрҙә ҡул эше юғары баһалана. Хаҡына ла, сатай-ботайыраҡ бәйләнгәненә лә ҡарап тормайҙар, һатып алырға тырышалар. Беҙҙә инде һәр бала ойоҡ-бейәләй бәйләй белә. Сөнки әсәйҙән ҡыҙға тапшырыла килгән күсәгилешлек һаҡлана», – ти Гөлнара. Ысынын да шулай. Ошо сылбыр өҙөлмәһен, балаларыбыҙ быуын-быуындан килгән оҫталыҡтан мәхрүм ителмәһен ине.\nГөлнараның был коллекцияһы милли рух менән һуғарылған. Ҡурайлы, Башҡортостан байрағын хәтерләткән сумкалар илһөйәрлегебеҙгә ишара итеүе менән дә ҡайһылай йәтеш!\nОҫта ханымдың эштәрен инстаграмда, «Бәйләнештә» селтәрендә табырға була. Һорағандар өсөн ул оҡшатҡан моделдәрҙе әҙерләп тә бирә. Иң мөһиме – яҡындары өсөн күркәм бүләге һәр ваҡыт әҙер.


#КитаплыФото — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\nКүгиҙел ауылында китап уҡырға яратҡандар бик күп. Бигерәк тә өлкән йәштәге ир -аттарҙың китап уҡыуы ҡыуаныслы. Ғәлин Камил, Мәжитов Урал, Бикташев Рамаҙан, Дәүләтшин Тимербулат ағайҙар тәүгеләр рәтендә.\nИлдәге пандемия осоронда китапханаға йөрөүселәргә сикләүҙәр булһа ла, китаптарҙы өйҙәренә алып барып биреү мөмкинселеге бар. Хатта ҡаланан йәйге каникулға ҡунаҡҡа килеүсе балалар ҙа китап алдырып уҡыйҙар. Китаптар ваҡытында йыйып алына һәм урынына икенселәр тапшырыла. Әле китапхана тарафынан ойошторолған #КитаплыФото хештегы аҫтында фотолар интернет селтәрендә урын ала башланы.


Алдатҡыс емең булһын » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эй ултыра балыҡсы... » Алдатҡыс емең булһын\nАлдатҡыс емең булһын 18.05.2016 // Эй ултыра балыҡсы...\nАғасъяңаҡ, ағасаҡ, ағарсаҡ (жерех) – йыртҡыс балыҡ, һаҙандар ғаиләһенә ҡарай. Оҙон кәүҙәле, ауыҙы ҙур. Айғолаҡ тишектәре бик киң. Төҫө көмөш һымаҡ ялтырауыҡлы, ҡара ялтырауыҡлылары ла була, өҫкө һәм ҡойроҡ йөҙгөстәре һоро, ҡара ситле, аҫҡы һәм ҡабырға йөҙгөстәре ҡыҙғылт төҫтә. Нигеҙҙә йылғаларҙа шаршыларҙа, һирәкләп күлдәрҙә тереклек итә. Төрлө балыҡтар, айырыуса аҡ сабаҡ менән туҡлана.\nЙылға ағасаҡтары әллә ни ҙур түгел, оҙонлоғо 80 сантиметр, ауырлығы 4 – 5 килограмм. Ҡармаҡҡа 60 сантиметр оҙонлоҡтағы, 2 – 4 килограмм ауырлыҡтағылары ҡаба. 9 – 10 йыл йәшәйҙәр.\nАғасаҡ яңғыҙлыҡты ярата, ыуылдырыҡ сәскәндә ҡышҡылыҡҡа соҡорға ятҡанда ҙур булмаған төркөмдәргә берләшәләр. Башҡа йыртҡыс балыҡтарҙан айырмалы, ағасаҡ ваҡ балыҡтар төркөмөн эҙләп тапҡас, уға ҡойроғо йәки һыу өҫтөнә һикереп сығып тотош кәүҙәһе менән һуғып шаңҡыта, табышын тиҙ арала йота. Ауыҙы ҙур булғанлыҡтан ваҡ балыҡтарҙың тотош төркөмөн ашай.\nАғасаҡ бер урында тереклек итә, күсеп йөрөмәй тиерлек. Шулай ҙа йыл әйләнәһенә урынын үҙгәртә. Тәрән соҡорҙарҙа ҡышлағанда әүҙемлек күрһәтмәй. Яҙын, ыуылдырыҡ сәсер алдынан, 2 – 3 аҙна ҡомһоҙланып ашай, ыуылдырыҡ сәскәс, 3 – 4 аҙна сирләй, ашамай. Июнь аҙағында иһә ҡомһоҙланып ашарға тотона, был 2 – 3 аҙнаға һуҙыла, һыу йылынғас, йөҙмәй тиерлек, уны иртән генә ҡармаҡларға мөмкин. Сентябрь башында, һыу һалҡынайғас, әүҙемлеге йәнә арта, был ноябрь башына тиклем дауам итә. Ҡышын насар эләгә.\nАғасаҡ – көндөҙгө йыртҡыс. Селбәрәләрҙе ул ярҙан үрләп ҡыуалай һәм кире йылғаның уртаһынан шаршыға төшә. Был операцияны көнөнә әллә нисә тапҡыр ҡабатлай. Төп аҙығы – ваҡ балыҡтар, һыуға төшөүсе эре бөжәктәр. Шуға күрә уны спиннингка, балыҡ тотоу карабына, ем балыҡҡа тоталар.\nАғасаҡты тотоуҙың иң уңайлы мәле – ыуылдырыҡ сәскәндән һуң июнь – август айҙарында иртән, ә яҙын – көндөҙ. Ыуылдырыҡ сәскәндә ул туҡланмай, ә ыуылдырыҡ сәсеп бер нисә көн үткәс, ҡомһоҙланып ашарға керешә, шунлыҡтан йылтырмалы спинингка һәм ем балыҡҡа тоталар. Ыуылдырыҡ сәскәндән һуң ағасаҡ селәүсендәр, ҡабырсаҡтар менән туҡлана. Шулай итеп, уға иң һәйбәт алдатҡыс ем булып ваҡ балыҡ, бигерәк тә аҡ сабаҡ, май ҡуңыҙы, сиңерткә, күбәләкле ҡармаҡ тора. Әммә был осорҙа Рәсәйҙең ҡайһы бер һыу ятҡылыҡтарында балыҡ тотоу тыйыла, уны тотоуҙың берҙән-бер юлы – бөжәктәр менән алдатып ҡармаҡлау. Һыу өҫтө әҙерәк шаҙраланып торһа, бигерәк тә һәйбәт, ул ағасаҡҡа балыҡсыны күрергә ҡамасаулай. Ә ағасаҡты табыу үҙенсәлекле туҡланыуы арҡаһында әллә ни ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Ҡараңғы төшкәс, бер нәмәгә лә ҡапмай.\nҠармаҡлауҙың бөтә ысулдарында ла алдатҡыс ем һыу өҫтөндә була, өҫтәүенә ул ара-тирә һикерергә һәм һыуға бәрелеп-бәрелеп алырға тейеш. Бөжәктәр барлыҡҡа килгәс, ҡыуал менән алыҫҡа ташлауҙы файҙаланалар. Спиннинг менән тотҡанда әйләнмәле уртаса ҙурлыҡтағы ялтырауыҡтар, әйләнмәле ялтырауыҡтар, йөҙөүсе воблерҙар ҡулланыла. Көҙөн алдатҡыс емде һыу ятҡылығының төбөнә яҡын килтерәләр.


Сәләм, мин телем һеҙ белә тора ине, барырға мөмкин булһа, һеҙҙең фекер буйынса, иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ менән минең бәйләнеш мөмкинлектәрем бар. Ҡатын-ҡыҙ мотлаҡ сәләм табыуы ябайҙан түгел. Ҡатын-ҡыҙ белергә күп ысулдары бар. Мил бик аҡыллы хайуан, әммә эшләргә шулай уҡ эштәр күп. Ир-аттың ҡатын-ҡыҙҙар һәм хайуандар кеүек, беҙ ҙә көтөп. Күп кеше, һиңә ҡарағанда уның тураһында. Ауыҙ менән яҡшы подругой һәм шулай кәрәк. Клуб һәр саҡ клуб һәм яҡшы идеялар өсөн, кеше менән таныштырҙы. Ассоциацияһы ҡарай ауышҡан инде. дөрөҫ һайлау кәрәк. Был бейеүҙе кем тел эшләп китергә тейеш, һәм иң күңелле түгел, сөнки ул-ҡатын-ҡыҙ өсөн. Һеҙ нисек шулай тиҙ саҡырып ҡаршы аласаҡ, тип уйлайым һәм был була. Һин кәрәк билдәләнә, бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙы ярата һәм шул саҡта үҙе һорау бирергә мөмкин икәнен һиңә нимә эшләргә ярай ҙа. Шул ғына бит, бер кем тулҡында ҡабул итеүгә һәм искриться. Был ҡағылмай Интернет-портал был ҡулланырға кәрәк, әммә был бер ни тиклем һаҡлыҡ менән Бөтә. Шул уҡ ваҡытта күңеленә бигерәк тә, тау махсус һайлап алырға м максималь менән осрашыу (береһе-химия өсөн). Стадный инстинкты шулай уҡ билдәләргә кәрәк, улар мөһим роль уйнай. Һин шулай тейеш тип иҫәпләй аҡ рыцарь даирәләре барлыҡҡа килер һәм унда дуҫ тип атала. поклонять китеп, туҡталышты беләһең. Ҡатнашмаһы яҡшы эшләй, шул уҡ ваҡытта Йәйләүҙә мөмкинлеге бар. Шуға күрә уның менән бер тапҡыр сәйәхәт, кисәләр синг, һеҙ клубтың ағзаһы һайлау буйынса, йәки ябай ауыҙ тапҡыр дуҫтар компанияһына һине түңәрәк йәки интернет. Ләкин һәр береһенә бик мөһим (был һүҙ әллә ниндәй мизгелдәр була ла инде тартып ҡапҡас менән ябаһығыҙ), өмөтһөҙлөк ташлау өсөн ҡоя, һыу таш точить. Әгәр хәҙер уларға ҡушылыусылар бер йәки башҡа ысул бар, сигнал бирергә тейеш иғтибарын ҡатын-ҡыҙҙар, һеҙгә нимәлер (был матур кис булғас, беҙгә рәхәт менән был мөмкин, әммә мин тейеш. Ябай һәм матур кисәне һинд әйтеп тәжрибәһе күберәк булған. Шул тиклем тиҙ һәм күп булған өсөн ҡатын-ҡыҙҙар ауыш ҡас мөмкин түгел bel вдогонку истолковывать килтерә. Их вежливый һәм буласаҡ. Тынысланырға, бер һин түгел, һине бер аҙ вафат булған йылдары-н һиңә ул ваҡытта юҡ. Әгәр был һеҙ булһағыҙ, һин йөрөй ала,-уның ҡарауы, ул йә шатлыҡ менән һәм һорарға, уның эше шул. Әгәр был һин булһаң, һин һөйләшә инде. Был ике көн аша эшләй. Әгәр һауа яҡшы, һорап шул саҡта, әгәр һин уның менән осрашырға теләй. Әммә бер нәмә лә кино ҡасан бара.\nСөнки һеҙ үҙегеҙ бик яҡшы беләһегеҙ. Быныһы инде һин,-тип. Ябай примеривать. Шулай булғас, беҙ яңғыҙ киткән. Ҡыҫҡа ҡулдары менән походтарҙа булған саҡта осраштым. Тик башта был ҙур булмаған булырға тейеш, әммә һәр ваҡыт уны сәбәп табып өсөн, уны оҙайтыу. Бер көн һәм төн аҙағында эшләүҙән туҡтаным, уны беҙ бер невероятно км һәм аҙағынаса күңелле. Хайран ҡалдым мин, мин уның хәстәрлегендә нежно дөрөҫө нисектер, һәр саҡ һорайым, мин ашап бөтә һәм мин уның менән ли менән уртаҡлашыу яҡшы. Был, бәлки, сәйер яңғырай, әммә беҙҙең өсөн бында бик күптән эшләй һәм бер ҡасан бер-береһен белә инде ул. Мин уны бер тапҡыр ғына печенье ҡабул итә. Поезд уны эҙләйем. минең аңлы he Н, талап, мәҫәлән, мин уның менән йәнәш ултыра. Беҙ ғаиләлә күп беҙҙең поход тураһында һөйләне. был һүҙҙәрҙе ул башлыса, мөхәббәт, һәм балалар мөнәсәбәте. Мәҫәлән, уны мин һорай, мин шул тиклем балалар тураһында уйлай, нисек идеаль партнер булып тора һәм мин. Эш араһында уның төрҙәре. эйә, уны тағы ҡаршы ала ҡатын-ҡыҙҙы, ул алмайым һәм мин уның был эшләпә поход передо осто. Шул уҡ ваҡытта уның төрҙәре. эйә, икенсе осраҡта беҙ тағы ла иҫ киткес урындар булып килә ала. Улар менән үҙ планын ике йыл яҡын тултырырға мөмкин. Әммә һуңғараҡ,-тип Ғәжәп була. Мин ул һораған, мин ҡыҙыҡһыныу бармы-юҡмы, уны бер мәғлүмәттәр билдәле. Мин улар янында ине. Мин әйтте һәм кире яуап бирер, мин тағы бер йәш кеше түгел blind dates булып тора. Икенсе Юлы уны, тип һорап, минең ғаилә именлеге бүләк переосмысливать, төндә ҡуҙғалып районы буйынса беҙ ҡаса башлайбыҙ. Мин Тештәре минең ғаиләм выдать тейеш, тип бөгөн бында төнгө һауа. Ысынлап та уны ярата, үҙ ғаиләһе, грег һәр саҡ матур һәм бойорған уға һорамайым, һеҙ уны барҙы. Походтан һуң мин хәтерләмәйем, тип әйтте, бер ай элек ул күп тапҡыр, ул нуриевтың менән бара йәйәү йөрөргә мөмкин. Күреү өсөн, әгәр ҙә ҡыҙыҡһынып күҙәтте. Әммә был хаҡта мин әлегә тиклем онотмай. мин һеҙгә ярҙам итә алмайым һәм мин әйтә алмаймын, ни өсөн ул сәйер үҙҙәре алып барыусы ла. Ниңә ул минең менән походҡа бара, минең he Н ситтекенә, ә һуңынан шундай нәмәләр һөйләй. Был дөрөҫ түгел, мин шулай аңланым. Оҙон текст килтереү өсөн рәхмәт һәм ғәфү үтенә, һәм ул һеҙгә һеҙҙең уҡыу m he яһаны. Сәләм, Мин Йәш кеше. Мин һәм минең йәштәге ҡатын-ҡыҙ менән мөнәсәбәттә була кисерештәр бик күп. Торча йыл инде өлгөрөп булмай.\nБыл, тип, нормаль. Мин һеҙгә ҡыҙыҡ бер аҙ ғына күберәк ҡыҙыҡһындыра мөмкин түгел һәм минең менән күп инде мин. сөнки ялған йәштә мин атай барып, һеҙ һораным мин, ҡайҙа, нисек һәм ҡасан булһа мин яҡшы azole aid ҡыҙы балдан танышырға мөмкин. Шуға күрә тағы бер тапҡыр ҡушылды Синг, әлбиттә, ҡатын-ҡыҙ уҡыған һәм эшләгән мин кисә белеп, әммә был түгел, сөнки ябай, бер ауыл йәки бер ҡасан да, сөнки мин бик ҙур һәм тотороҡло. ярай, д күберәк кәнфит күҙҙәр, улар күргән һәм ул һеҙҙең нимә эшләгеҙ, мин унда см бейеклектәге йыуан ҡатын-ҡыҙҙар ҙа ауыр тип. мин бында теләге һәм rlp әммә был аҙ. Бында ҙур мөмкинлектәргә эйә кеше булараҡ, кем кеше-өҫтәмә булыуы тураһында, ул таныштыра. Иң яҡшы уҡыусы ҡатын-ҡыҙ бер төндә ҡайҙа барырға белмәй. Яуап: „Бортында“. иҫке һәм көлкө түгел инде. Сәләм, байрам булды һәм шулай булып, мин кисә беҙҙең халыҡтар позавчера янында, ә мин яңғыҙым файҙалы матур ҡатын-ҡыҙы тип белергә теләй. Проблемаларҙа ғына булһа, һәр хәлдә, ҡатын-ҡыҙ йәки ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙ һәр ваҡыт иң күп төркөмө. был юлдар матур, сөнки һеҙ аҙ һәм улар обжаловать. Шул уҡ ваҡытта был дуҫ була ала (әгәр улар булһа) йәки ябай ғына әйткәндә, улар араһында үҙе лә әйтә алманы, сөнки мин,»эйе»тигән, һәм Heym. Һәм мин һеҙ шул тиклем тейеш барыһы өсөн яҡшы һөйләшкән һәм ниндәй темаларға мөрәжәғәт итә. Миңә барыһы яҡшы кеүек проблемаларҙы хәл итергә мөмкин. Рәхмәт һеҙгә нисек ҡарай, йә башҡа эш менән эште алып барыу өсөн, һеҙ бергә түгел, әгәр һеҙ тағы, балалар, тик оҙаҡ regelmaß ҡаршылайбыҙ инде. Dar тураһында һеҙ нисек уйлайһығыҙ. Был бигүк алыҫ киләһе аҙымға барырға йәки был һеҙҙең өсөн. Ни өсөн башҡа мөһим булырға мөмкин, йәки мин белешеү өсөн мин эшкә ала. Ул минән һорағас, мин, бәлки, ул эш белештем, мине эшкә ала. Сөнки, мин башланым, ә күптән түгел генә, беҙ изгелекле, hastens өсөн айына. Dar тураһында һеҙ нисек уйлайһығыҙ. Мин бөтә мәсьәләләрҙе етди ир-егет йәшенә ҡарамай. Мин беләм, шуға күрә мин һораған һәр кешенең шәхси һәм уның буйынса һәр шәхси фекер. Һәр кеше иҫ киткес һөйкөмлө ҡатын-ҡыҙҙарға уҡыу һәм юғары йәки тулы булмаған, уны белгән, уны яратыу, ғашиҡ мөмкин түгел, әммә һеҙ, әлбиттә, һәр осраҡта һәр береһе был һоҡланғыс ҡатын-ҡыҙҙар. хәҙер минең һорау: йәки ҡатын-ҡыҙ булырға тейештер ҡатын-ҡыҙ ниндәй булырға тейеш, уның сифаты ниндәй булырға тейеш һеҙгә әйтәм: мин уны, үҙем менән мөнәсәбәт күрһәтергә мөмкин. Мин ни булған был төрө, тигән ҡиәфәт менән бәйләнгән, ә характер. Йәки бөтөнләй булмай. Мин барлыҡ ҡатын-ҡыҙ кеүек, йә ул бар, шул тел мөнәсәбәттәр булыуын теләйем, ә башҡа секс ғына теләйем. Һәм бындай ҡатын-ҡыҙ ҡайҙа табырға була. Мин теләр инем бары тик ҡара нәмәне менән ҡатындың яҡынлығы тыш башҡа физик, хәҙер уның секс был туранан-тура килергә тейеш. Погладить приласкать һәм Ни бары. Миңә япһарып, мин бик яғымлы ине, ләкин, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер ни ҙә булмағандай хис итер. Ҡатын-ҡыҙ ниндәй шанс бындай онлайн-биржаһы. Йәки тағы ҡайҙа. Мин ни күренмәй-табыусы, ҡатын-ҡыҙҙарҙың күпселеге күңелһеҙ булыр ине был ябай минең йәштәгеләр ҙә, бөтөнләй йәш булыуы тураһында әйтеп тораһы ла түгел\n← Телефон номерын индереү әгәр үҙе теләмәй ҡыҙы, һиңә әйтәм өсөн, - тип аңлата был. Видео-таныштырыу\nҠытай интернет-ча - ча Ҡытай, тере, Ҡытай WebCam, ч, Ҡытай Сит видеочивать →


Башҡортостанда тулайым һауым бер миллион тоннанан артҡан // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда тулайым һауым бер миллион тоннанан артҡан\n13:00, 3 августа 2011 Иҡтисад\nБашҡортостандың ике районы хужалыҡтары һауым буйынса өс меңлек сикте үткән. Шулай итеп, Тәтешле районы аграрийҙары йыл башынан алып һәр һыйырҙан уртаса 3164 килограмм һөт алған, Саҡмағош аграрийҙары – 3088 килограмм. Шулай уҡ Дүртөйлө, Стәрлетамаҡ һәм Өфө райондары хужалыҡтары ла был сиккә яҡынлаша. Республика буйынса бөгөнгө көнгә йыл башынан алып һәр һыйырҙан 2024 килограмм һөт һауып алынған. Был хаҡта БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.\nБашҡортостанда тулайым һауым ағымдағы йылдың ете ай эсендә бер миллион тоннанан артҡан, уларҙың 390 мең тоннанан ашыуы һатылған. Һауым һәм һатыу буйынса эштәр киләһе райондарҙа яҡшы ойошторолған: Стәрлетамаҡ (23796 тонна һәм 21361 тонна), Саҡмағош (22154 тонна һәм 21568 тонна), Дүртөйлө (18842 тонна һәм 15895 тонна) һәм Илеш (16126 тонна һәм 15092 тонна).


Өҫтәмә дарыуҙар менән тәьмин итеү хәле көндән-көн ҡатмар лана бара. Граждандарҙың өстән бер өлөшө үҙ льготаларын аҡса лата компенсацияға алмаштырҙы ла инде. Социаль пакеттан баш тартҡандарға 450 һум күләмендә аҡса бирелде. Тик ошо аҡсаға кәрәкле дарыуҙарын ала алырҙармы икән\n"Башинформ" мәғлүмәт агентлығында ойошторолған матбуғат ко нференцияһында һүҙ тап ошо хаҡта барҙы.\nРФ Пенсия фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлек сәһе идарасыһы Фоат Хантимеров белдереүенсә, 79827 икенсе тө ркөм инвалид социаль пакеттан баш тартҡан. Өсөнсө төркөм инв алидтарҙан 50730 ғариза ингән. Хәрби хәрәкәт һәм урындағы һу ғыш ветерандары һәм уларҙың ғаилә ағзалары араһында ла ошонд ай уҡ күренеш.\nРеспубликала 171130 льготник (дәүләт яҡлауына хоҡуғы булған\nграждандарҙың 42 проценты) пакеттан баш тартты.\nНи өсөн льготниктар дарыуҙан баш тарта Бер кемгә лә сер тү гел: сәбәп - юҡсыллыҡ. Федераль льготниктарҙың күбеһе инвали дтар, улар һайлау алдында. Табип тәҡдим иткән ҡиммәтле дарыу ҙы 450 һум компенсация аҡсаһына һатып ала алырмы һуң Дарыуғ а һорау артыуы менән фармацевтика баҙарында хаҡтар артыуы ла\nкөтөлә. Рәсәйҙең Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы\nла быны инҡар итмәй.\nВрачтар түләүһеҙ бирелә торған дарыуҙарҙы (шәкәр сире, туб еркулез, онкология сирҙәре менән ауырыусылар) аҡсаға алмашты рырға тәҡдим итмәй. Дарыуҙы даими ҡулланған сирлеләр араһынд а ла социаль пакеттан баш тартыусылар бихисап. Улар түләүһеҙ\nдарыу алыу хоҡуғын юғалта һәм ваҡлап һатыу хаҡы буйынса дар ыу алырға мәжбүр була.


Чемпионат яҡынайған һайын чемпиондар кәмей\nЙәйге биатлон буйынса донъя чемпионаты яҡыная. Дүртенсе сентябрҙән 10 сентябргә тиклем беҙҙе етди спорт көтә. Барыһы\nла Лондон һәм Париждың иң яҡшы йорттарындағы кеүек үтергә тейеш. Тура телевизион трансляциялар, отчеттар, матбуғат конференциялары, буклеттар - былар барыһы ла ойоштороусылар,\nшул иҫәптән матбуғаттың да бурысы.\nДонъяның атыусы - хәрәкәт итеүсе спортын һүрәтләү өсөн байтаҡ тир түгергә тура киләсәк. Алһыҙ - ялһыҙ көнөнә бер ни сә стартты яҡтыртыу уйын эш түгел.\nӘлегә иһә иң уңғандары - ойоштороусылар һәм төҙөүселәр. Йәйге эҫе көндәр тороуына ҡарамайынса, уларҙың эше бер минутҡа ла туҡталмай. Берәүҙәренә объектты үҙ ваҡытында тапшырып өлгөрөргә, икенселәренә - командаларҙы саҡырырға,\nспонсорҙар йәлеп итергә, йөҙләгән кәрәк - яраҡҡа аҡса табыр ға һ. б. мәшәҡәттәрҙе хәл итергә кәрәк.\nТөҙөүселәр, күренеүенсә, үҙ бурыстарын намыҫлы үтәй. 25 июлдә улар объектты тапшырырға тейеш.\nОйоштороусыларҙың эше иһә, төрлө ҡыйынлыҡтар булыуына ҡарамаҫтан, шулай уҡ уңышлы бара тип әйтергә мөмкин. Иң мөһиме - бағымсылар табылған, улар беренселекте үткәреүгә аҡсалата ярҙам итәсәк. Был, һис һүҙһеҙ, шаҡтай проблемаларҙы\nхәл итергә мөмкинселек бирәсәк. Шаҡтай, әммә барыһын да түгел.\nБөгөнгө көнгә иң мөһим һәм хәл ителмәҫлек тип әйтерлек\nпроблема булып ҡатнашыусылар составы ҡала. Заявка тапшырыуҙың рәсми ваҡыты 15 июлдә тамамланды ла инде, ә күп кенә федерациялар ҡатнашыуҙан баш тартамы, әллә өндәшмәй ҡал ырға уйлаймы - аңлашылмай. Йәйге биатлонға ҡағылышлы барыһы ла асыҡ - был төр вәкилдәре өсөн Өфөлә үтәсәк ярыш миҙгелдә иң мөһиме буласаҡ. Ә бына үтә популяр булған ҡышҡы биатлон йондоҙҙары беҙҙең саңғы - роллер стартына ашыҡмай әле. Бәлки сит ил федерациялары йәйге донъя чемпионатын әҙерлектең мөһим өлөшө тип һанамайҙыр\nБаш тартыуҙың сәбәбе ниндәй генә булмаһын, факт - факт булып ҡала: Норвегия, Франция, Италия, Швейцария, Япония, Ҡытай, Греция, Болгария һәм Бөйөк Британия Башҡортостан чемпионатында ҡатнашмаясаҡ. Был йыйылма командаларҙың күпселегенән башҡа ла йәшәй алыуыбыҙ аңлашыла. Проблема - норвегтар һәм француздарҙа. Бына бында инде йондоҙҙар\nетерлек. Шунда уҡ ирле - ҡатынлы Пуареларҙы юғалтабыҙ. Ошо уҡ исемлеккә Венсан Дефранды һәм бер төркөм норвегтар - Бьорндален, Ханеволд, Андерсенды ла өҫтәргә була. Уларһыҙ чемпионаттың тоноҡланыуы һәр кемгә аңлашыла.\nӘ кем киләсәк һуң Әлегә теүәл генә исемлек юҡ. Активта Рәсәйҙең иң көслө составы сығыш яһаясаҡ. Шулай уҡ беҙ Германияның 15 вәкилен күрәсәкбеҙ, улар араһында ла көслө спортсылар етерлек. Шулай уҡ Беларусь, Польша, Эстония, Словакия, Латвия, Украина, Сербия, Чехия, Словения, Хорватия , Ҡырғыҙстан һәм Үзбәкстандың йыйылма командалары ҡатнашырға теләк белдерҙе. Улар араһында ла яҡшы биатлонсыларҙы табырға мөмкин.\nӨсөнсө төркөм - мыштымдар. Бында беҙҙе беренсе сиратта Финляндия менән Швеция ҡыҙыҡһындыра, сөнки уларҙа ла көслө с портсылар бар. Әлегә чемпионатты ойоштороусылар уларҙан ғариза көтөүен дауам итә.\nКүңелле яңылыҡ менән уртаҡлашабыҙ - Рәсәй спорты йондоҙҙарының яҡын дуҫы, телекомментатор һәм алып барыусы Дм итрий Губерниев Өфөгә килергә һәм старттарға комментарий бир ергә ризалыҡ белдерҙе. Трансляциялар теҙмәһе һуңыраҡ - "Спорт" һәм "Евроспорт" каналдарының программаһы баҫылғас, билдәләнәсәк. Мәҡәлә авторына сер итеп кенә Рәсәй тележурналистикаһының "монстры" ҙур аҡса талап итмәүе\n- Ул спортты үлеп ярата бит. Гонорарһыҙ ҙа килергә ризала шыр ине, әммә беҙ уны бүләкһеҙ ҡалдырырға баҙнат итмәнек.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - "ЙЫРЛАЙ-ЙЫРЛАЙ ДАУАЛАЙЫМ..." - 2017 - Мәҡәләләр\nТабиплыҡ менән йырсы-вокалист булыуҙың ниндәй уртаҡлығы бар? Уларҙың ҡайһыһы төп һөнәр, ҡайһыһы яратҡан шөғөл? Ғөмүмән, Фәриҙә Ҡудашева башҡарыуындағы йырҙағыса: "Ауырлыҡты йырҙар еңеләйтә, йыр менән дуҫ-иптәш табыла", - тигән һүҙҙәр табип өсөн мөһимме? Тормошобоҙҙа бер нисә һөнәргә эйә булған замандаштарыбыҙ бихисап, һәм шундай универсаль шәхестәрҙе осратҡанда, уларҙың һөнәре буйынса мейене шундай һорауҙар быраулай башлай. Бөгөнгө әңгәмәсебеҙ ҙә уникаль кеше - Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, һаман да ҙур һорау менән файҙаланыусы тар һөнәр эйәһе, 52-се дауахананың отоларингологы һәм фониатр Наил ҒАБДУЛЛИН менән әңгәмәне уның нисек бер юлы ике профессия һайлауы тарихынан башланыҡ.\n-1964 йылда Өфөлә 1-се интернат-мәктәпте тамамлағас, ҡайҙа барырға, ниндәй уҡыу йортон һайларға тигән һорау алдымда торманы, сөнки һуңғы кластарҙа үҙемде фәҡәт медицина менән бәйләү хыялы нығынып, мединститутҡа уҡырға инеү маҡсатыма әйләнгәйне. Хыялым тормошҡа ашып, мединституттың дауалау факультетына инеп киттем. Унда тамаҡ, ҡолаҡ, танау ауырыуҙары специальносын һайлап, 1970 йылда уҡыуымды уңышлы тамамланым. Институтта уҡыған йылдарҙа бейеү һәм йыр түңәрәктәрендә шөғөлләндем. Йыр түңәрәген Башҡорт опера һәм балет театрының ул ваҡыттағы күренекле солисы Баныу апай Вәлиева алып барҙы, унан һуң Рәйсә апай Әхмәҙиева дауам итте. Улар миндә тауыш барлығын тойғандыр инде, "Наил, һиңә фәҡәт йырсы булырға кәрәк", тип өгөтләп, иләҫ-миләҫ йөрөгән күңелгә ойотҡо һалып, Өфө сәнғәт училищеһының вокал бүлегенә инергә күндерҙеләр. Институттың һуңғы курсында параллель рәүештә сәнғәт училищеһының вокал бүлегендә лә уҡыным. Мединститут ректоры, күренекле профессор, үҙе лә сәнғәткә бик ғашиҡ кеше - Әмин ағай Иҡсанов Өфө сәнғәт институтының ул ваҡыттағы ректоры Заһир Исмәғилев менән, "Был егетте мединституттан һуң баш ҡалала ҡалдырып, йырсы һөнәренә уҡытырға кәрәк", тип үҙ-ара һөйләшеп, уҡыуымды клиник ординатурала дауам иттереп, баш ҡалала алып ҡалдылар. Шулай итеп, йырлай-йырлай ғына түгел, йырсыларҙың тауышын һаҡлай-һаҡлай эшләнем.\nТимәк, баш ҡаланы яулауға сәнғәткә булған һөйөү ҙә ярҙам иткән. Ә бына хеҙмәт юлығыҙҙы ҡайҙа һәм нисек башланығыҙ: йырсы булыпмы, әллә медик булыпмы? Йырсыларҙың тауышын һаҡлайым, тиеүегеҙҙе лә аңлатып китәйек гәзит уҡыусыларға.\n- Хеҙмәт юлымды Республика клиник дауаханаһында, мединституттың клиник базаһында башланым. Өйләнеп, бер йыл эшләгәс, хәрби хеҙмәтте тормош иптәшем, һөнәре буйынса педиатр, Архангел районы ҡыҙы Тәслимә Камалетдин ҡыҙы Фәхретдинова менән ике йыл бергәләп үтеп, икәү китеп, өсәү булып, Айҙар исемле малайҙы етәкләп әйләнеп ҡайттыҡ. Артабан инде Республика клиник дауаханаһына урынлашып, ныҡлап эшләй башланым. Ун бер йыл эшләгәс, Рәсәй кимәлендә алдынғы ҡарашлы профессор, ЛОР-онкология, балалар отоларингологияһын айырым бүлек итеп айырған, сурдология, отоневрология кеүек яңы йүнәлештәргә нигеҙ һалыусы булараҡ танылған кафедра мөдире Әлфиә Исхаҡ ҡыҙы Бикбаева тәҡдиме менән Мәскәүгә бер айлыҡ курстарға барып, белемемде камиллаштырып, үҙебеҙҙә беренсе тапҡыр фониатрия хеҙмәтен асып ебәрҙек. Фониатрия - ул тауыш менән эш итеүсе хеҙмәткәрҙәрҙең: уҡытыусылар, лекторҙар, дикторҙар, артистар - ауырыуҙарын өйрәнеп, уларҙы дауаларға тейеш өлкә. Тауыш боҙолған, үҙгәргән, ҡарлыҡҡан ваҡытта улар менән фониатр шөғөлләнергә тейеш. Шулай итеп, мин отоларингологиянан тыш, фониатрия хеҙмәтен күрһәтә башланым. Был хеҙмәт әле лә бар, минең бер уҡыусым һаман да Республика клиник дауаханаһында эшләй.\nОшо йүнәлештә тиҫтә йыл самаһы эшләгәс, Мәскәүҙә ситтән тороп аспирантура тамамлап, "Ҡалҡан биҙе сирҙәре һөҙөмтәһендә тауыштың үҙгәреүе" темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланым. Шуны ла әйтеп китергә кәрәк: Рәсәй кимәлендә ошо хеҙмәтте күрһәтеүсе табиптарҙан беҙ өс кенә кеше - вокаль белемле белгестәр. Шуға күрә, вокалистарҙың бөтөн үҙенсәлектәрен белеп торабыҙ һәм уларҙы дауалау ҙа еңелерәк, сифатлыраҡ. Сөнки табип, тәү сиратта, проблема менән килгән кешене аңлай белергә тейеш. Эш барышында ишетә-күрә йөрөлә бит, пациенттар, әбей-бабайҙар, их, бына ошо ерем ауырта ине, врачҡа һөйләп аңлата алманым, тип зарлана. Шуға әйткем килә: табип килгән ауырыуҙың бөтөн һорауҙарына яуап бирерлек, уны аңларлыҡ кимәлдә булырға тейеш. Мәҫәлән, вокалистар килеп, тауыш буйынса проблемаларын һөйләй башлау менән аңлап торһаң - был инде эшмәкәрлектең юғары кимәле. Әгәр инде студенттар килһә, уның уҡытыусыһы менән һөйләшәһең, алымдарын саҡ ҡына үҙгәртеп шөғөлләнергә тәҡдим итәһең.\nҒөмүмән, минең специальносҡа һорау бар, барлыҡ баш табиптар белә һәм кәрәк ваҡытта саҡырталар. Параллель рәүештә Башҡорт опера һәм балет театрында консультантмын, Өфө сәнғәт академияһында, сәнғәт училищеһында студенттар менән эшләйем.\nШул уҡ ваҡытта тамаҡ, ҡолаҡ, танау ауырыуҙарын дауалау ҙа һеҙҙең төп бурысығыҙ булып тора. Бөгөн республикала ошо ағзаларҙың ниндәй ауырыуҙары киң таралған?\n- Тын алыу ағзалары менән ҡолаҡ ныҡ бәйләнгән. Миҙгел алышынған ваҡытта тап ошо ағзаларға бәйле сирҙәр менән нығыраҡ ауырыйҙар, йәғни һауа шарттарының үҙгәргән ваҡытында киҫкен респиратор (ОРЗ), киҫкен вируслы респиратор (ОРВИ), инфекциялар, киҫкен ринит киң тарала. Шулай уҡ гайморит, фронтит, этмоидитты ла иғтибарҙан ситтә ҡалдырырға ярамай. Был сирҙәр һәр кемгә таныш, сөнки шунда уҡ тын алыуы ауырлаша, танауҙан тәүге ике-өс көндә субырлап һыу аға, аҙаҡ эренгә әйләнеүе мөмкин.\nКиҫкен респиратор сирҙәр булған ваҡытта ҡурылдай (гортань) ауыртһа, тауыш ярылары зарарланһа, был күренеш 7-10 көндән, бик ауыр хәл-торошта ике аҙнанан үтә, йәғни тамаҡ ҡарлығыу ҙа ошо ваҡыт эсендә үтергә тейеш. Ҡарлығыу ике аҙнанан оҙағыраҡҡа һуҙылған осраҡта, йәғни кешенең тауышы үҙгәреп, айҙар буйы йөрөгән ваҡытта, ғәҙәттә, быға иғтибар итеп бармайбыҙ, ә мотлаҡ иғтибар итергә кәрәк. Ғаиләләгеләр йәки аралашҡан кешеләре уның был үҙгәрешенә өйрәнә йәки, бына, тәмәке тарта, шуға тауышы үҙгәргән, ҡарлыҡҡан, тип, сәбәп эҙләй. Ләкин тауыш үҙгәрә икән, мотлаҡ табипҡа күренергә кәрәк. Сөнки тамаҡтың лайлалы ҡатлауының күҙәнәктәре бик һиҙгер, улар тиҙ генә яман шеш күҙәнәгенә әйләнергә генә тора.\nТын алыу ағзалары менән ҡолаҡ ныҡ бәйле, тинегеҙ, тимәк, һалҡын алдырһаң, был сир бер юлы ҡолаҡҡа ла зыян итеүе мөмкин?\n- Киҫкен ОРЗ, ОРВИ диагнозы ҡуйылғанда, ҡолаҡ ауырыуҙары ла ҡатмарлашыуы, өҙлөгөүгә килтереүе ихтимал. Ҡолаҡтың урта өлөшө шешкәндә (средний отит) ауыртыу барлыҡҡа килә, ишетеү насарлана. Бында ла тәүге көндә үк табипҡа күренергә кәрәк, сөнки 3-4 көн үткәс, унда эрен барлыҡҡа килеүе мөмкин. Эрен сығырға урын эҙләй һәм ҡолаҡ ярыһын тишеп (барабанная перепонка), эрен тышҡа сыға. Шул торошҡа еткермәҫкә кәрәк. Унда ул хроник сиргә әйләнә, беренсе сиратта ишетеү насарая, һәр ауырыған йәки һыу ингән һайын сир киҫкенләшә. Был - елһенеү ваҡытында күҙәтелгән күренеш.\nТағы шуны ла оноторға ярамай, олоғая килә ишетеү һәләте лә насарая. Ул ҡолаҡ сире генә түгел, дөйөм ҡан тамырҙарының ҡартайыуы һөҙөмтәһе, баш мейеһе тамырҙары склерозы. Баш әйләнә, баш шаулай, ҡолаҡ ишетмәй башлай. Быны инде терапевт, неврологтар менән берлектә дауаларға кәрәк. Ғөмүмән, ниндәй генә сир булмаһын, уны башланған ваҡытында дауалау һөҙөмтәлерәк.\nКүптәр гаймориттан интегә һәм өй шарттарында, үҙаллы дауаланыуға өҫтөнлөк бирә...\n- Ниндәй генә симптом булғанда ла, иң элек табипҡа күренергә кәрәк. Гайморит - танау ҡыуышлығының сире. Ул һөйәк эсендә урынлашҡан. Эстәге үҙгәрештәрҙе тик рентген ярҙамында ғына күрергә мөмкин. Ауыртыу күҙ аҫтындағы биттә була, тешкә, күҙгә биреүе ихтимал. Танауҙан бер нәмә лә аҡмай, әммә ауыртыу бар. Тап рентген эренле урынды ҡарайтып күрһәтә лә инде. Халыҡ медицинаһы күберәк йылытыуға нигеҙләнгән, йә йылытып тоҙ һалалар, йә яңы бешкән картуф һ.б. Әгәр танауҙан бер нәмә лә аҡмай икән, йылытыу ярамай. Әгәр эрен йәм башҡа шыйыҡлыҡ аға икән, табип кәңәше менән өйҙә дауалау үткәрергә мөмкин. Сөнки эрен бер генә ҡыуышлыҡта түгел, танауҙың ике яғында ла йәки маңлай ҡыуышлығында ла булыуы мөмкин.\nҒәҙәттә балаларҙа күҙәтелгән аденоидтар тураһында ла һөйләп үтегеҙ әле...\n- Танау-тамаҡта эске аңҡау, йотҡолоҡ, аңҡау биҙҙәре бар. Танау менән тамаҡтың киҫешкән урынында, аңҡауҙа урынлашҡан биҙ нормаль хәлдә була һәм улар организмды һаҡлап тора. Әммә вирус инфекцияһы менән йыш ауырыған балаларҙа ҙурайыуы мөмкин. Ул ялҡынһынһа, аденоидит сире башлана һәм ул ете йәшкә тиклем күҙәтелеүе ихтимал. Биҙ ҙурайғанда тын алыуы ауырлаша, бала танау менән тын ала алмай, кислород етмәгәс, уның башы ауырта, иғтибары тарҡала, ауыҙы һәр саҡ асыҡ йөрөй. Ҡолаҡ яғынан да өҙлөгөүҙәр булыуы мөмкин: баланың ҡолағы ауырта, ишетеү һәләте насарлана. Төнөн тын ала алмай хырылдай, ауыҙын асып тын ала. Был осраҡта биҙҙең файҙаһына ҡарағанда зыяны күберәк, шуға уны мотлаҡ хирургик юл менән алырға кәрәк.\nТамаҡ, ҡолаҡ, танау сирҙәрен булдырмаҫ өсөн гәзит уҡыусыларға ниндәй кәңәштәрегеҙ булыр?\n- Иң мөһиме - һалҡын алдырмаҫҡа, аяҡтарҙы өшөтмәҫкә, сөнки табан менән танау-тамаҡ ныҡ бәйле. Һалҡын алдырмаҫ өсөн организмды сыныҡтырырға кәрәк. Климат алышынған ваҡытта йәш-елкенсәк еңел генә кейенеп, ямғырҙа йәки ҡарлы-ямғырҙа аяҡтарын һыулатып йөрөй, шунда уҡ танау эсе шешенә, тын алыуы ауырлаша. Дөйөм организмдың өшөүенән дә һаҡланырға кәрәк. Тамаҡ ауыртыуға күберәк осраҡта күп итеп туңдырма ашау, һыуытҡыста ултырған һалҡын һөт, ойотҡан йәки һыу эсеү сәбәпсе. Шуға күрә, бер нәмә лә булмаҫ әле, тип, үҙ сәләмәтлегеңә битараф булырға ярамай.\nЗемфира ХӘБИРОВА әңгәмәләште.\nЯҙылған: 14.08.17 | Ҡаралған: 545


Ҡазанда WorldSkills донъя чемпионатын асыу тантанаһы үтте - Правительство Республики Башкортостан\n22 августа Ҡазанда Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров WorldSkills стандарттары буйынса һөнәри оҫталыҡты асыҡлаған 45-се донъя чемпионатын асыу тантанаһында ҡатнашты. Чемпионатта донъяның 63 иленән 1300 белгес ҡатнаша, улар 56 компетенция буйынса көс һынашасаҡ. Рәсәй йыйылма командаһы составында Башҡортостан вәкиле лә бар. Сибай күп профилле колледжы студенты Илмир Сәйетбаталов ташты архитектур эшкәртеү йүнәлеше буйынса сығыш яһай.\nТантана алдынан Радий Хәбиров Ҡазандың үҙәгендә туристик һәм мәҙәни-тарихи биләмәне ҡараны. Боронғо татар слободаһының архитектура күренеше XVIII быуат аҙағын, XIX быуат башын сағылдыра. Татар интеллегенцияһы йорттары, мәсет, музейҙар айырым ҡыҙыҡһыныу уята. Ошо уҡ биләмәлә Ғ.Камал исемендәге татар академия театры урынлашҡан.\n«ИТ-парк» майҙанында Башҡортостан етәксеһе страт-проекттарға ярҙам итеү мөмкинлектәре, шулай уҡ мәғлүмәти технологиялар йүнәлешендәге компаниялар эше менән танышты. Бөгөн был ИТ-паркта 140 резидент иҫәпләнә. Парк базаһында өҫтәмә һөнәри белем биреү буйынса ИТ-Академия эшләп килә.\nТатарстандың баш ҡалаһында Радий Хәбиров шулай уҡ «Аҡ Барс» көрәш һарайын ҡараны.\nДонъяуи әһәмиәттәге 45-се WorldSkills чемпионатын асыу тантанаһы «Ҡазан Арена» стадионында үтте. Байрам сараһында Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев һәм WorldSkills International президенты Саймон Бартли ҡатнашты.\nҺөнәрмәндәр араһында донъя чемпионаты Татарстандың башҡалаһында 27 августҡа тиклем үтә. Төп ярыш майҙаны – «Ҡазан Экспо» күргәҙмәләр үҙәге.


Байрам менән! » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nВатанды һаҡлаусылар көнө элек-электән атайҙар, ғәйрәтле, ҡурҡыу белмәҫ ирҙәр байрамы тип ҡабул ителгән. Тыуған еребеҙгә дошман килһә, тап улар, ғәййәр бөркөттәр, алға баҫҡан. Шуға ла тап ошо көндә ил, халыҡ, киләсәк, тыныс таңдар өсөн баш һалған ҡаһармандарыбыҙ рухына доға ҡылайыҡ, йәндәре ожмахта булһын!\nӘле тыныс тормошта кешелек донъяһында изгелек, матурлыҡ артһын, муллыҡ булһын өсөн көрәшеүселәр ҙә Ватаныбыҙҙы, Еребеҙҙе һаҡлай. Уларға ла рәхмәт әйтеп, баш\nУларға алмаш булып үҫеп килеүсе балапандарыбыҙ үҙҙәрен бөйөк эштәргә әҙерләй, тәнен һәм йәнен сыныҡтыра, ил һаҡсыһы булырға әҙерләнә. Уларға ла иң изге теләктәребеҙҙе юллайыҡ һәм бәхетле яҙмыш юрайыҡ.\nҒәййәр ирҙәр менән бер рәттән Ватанды һаҡларға баҫҡан, Ватанды һаҡлаусыларыбыҙға ҡаҡшамаҫ тыл булған гүзәл заттарыбыҙҙы ла ҡотларға онотмайыҡ!\nИртәләребеҙ аяҙ, күгебеҙ тыныс, күңелебеҙ бөтөн булһын! Барығыҙға ла һаулыҡ, бәхет, эшегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ!\n#башҡортостанкызы #башкортостанкызы #ҡотлау #ГөлназҠотоева #23февраль #Ватандыһаҡлаусыларкөнө


Өфөләге Ағиҙел яры Рәсәйҙә иң гүзәле буласаҡ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nГидротехник ҡоролма төҙөлөшө барышын ҡарап Радий Хәбиров был объектҡа ошондай баһа бирҙе. Йылға ярын ташҡындан һәм һайығыуҙан бер ыңғай һаҡлауға иҫәпләнгән ҡоролманың тәүге ике сираты төҙөлөп бөткән. Әле был майҙандарҙы халыҡ өсөн матур ял урыны булараҡ төҙөкләндереү эштәре бара. Дүрт һыҙатлы автомобиль юлы, велосипед һәм йүгереү өсөн махсус һыҙаттар, амфитеатр, ял урындары ҡаралған. Республика башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров объектты сафҡа индереүҙе тиҙләтер өсөн төҙөлөштә ҡатнашҡан бар ойошмаларҙың да эшен берләштереп яйға һалырға тәҡдим итте.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИН ҮҘЕМДЕ ОШО ЙӘШЕМДӘ, ОШО ТӨҪӨМДӘ ЯРАТАМ... - 2021 - Мәҡәләләр\nМИН ҮҘЕМДЕ ОШО ЙӘШЕМДӘ, ОШО ТӨҪӨМДӘ ЯРАТАМ...\n"Һөйкөмлө" тигән матур һүҙ бар беҙҙең телдә. Күҙ ҡарашҡа, һөйләшеүгә, аралашыуға еңел, теремек, ыңғай, позитив фекерле, күңелсәк кешеләргә ҡарата әйтелә. М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры актрисаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Гөлфиә Рафиҡова менән танышып алып әңгәмәләшә башлағас та башҡа шундай уй килде. Һәм был һөйкөмлө кеше менән һөйләшеү ҙә еңел, күңелле, мауыҡтырғыс булды.\nБала саҡта ҡыҙҙарҙың күбеһе артист булам тип хыяллана. Һеҙҙә лә был хыял булғанына иманым камил һәм ошо ниәтте тормошҡа ашырыу нисегерәк булды?\n- Бала саҡта мин бик ҡыйыу, телсән бала булғанмын. Ишембай районының Бәләкәй Үтәш, боронғоса әйткәндә, Бәрлеүән ауылында, оло ғаиләнең кинйә балаһы булып үҫтем. Төпсөктәргә хас иркәлек тә, иғтибарға һуғарылып осона биреп китеү ҙә булғандыр инде. Әртисләнгәнмен инде. Бөтә сараларҙа ла йырлайым да бейейем. Хатта бер ауыҙ һүҙ русса белмәгән көйө "русса" сығыш яһарға башым еткән. Үҙем уйлап сығарған телдә өс куплетлыҡ йыр йырлап, русса башҡарам, тигәнмен. Яңы йыл байрамында Ҡыш бабай алдында сығыш яһағанмын, бүләк алғы килгәндер инде. Шул хәлде ауылда ололар һаман да иҫләп көлә.\nҠайҙа ла йырлаталар, бейетәләр ине. Ололарға мәҙәк булғандыр. Унан "Был бала әртис кенә булыр инде" тип маҡтайҙар, ә миңә етә ҡала, тағы ла дәртләнеберәк китәм. Һәм бына ошондай "әртис булыр был" тигәнде бик йыш ишетеү мине лә шуға ышандырған. Икенсе һөнәр тураһында уйлау башҡа ла инмәне. Хатта инде үҫә төшөп, ояла башлағас та, концерттарҙа сәхнәгә сығырға тартынғанда ла, күңел түрендәге был хыял юғалманы. Инәйемә (әсәйгә) сәнғәт институтына барырға йыйыныуым хаҡында әйткәс, ул был хәбәрҙе атайға еткерҙе һәм унан "Артист та булдымы һөнәр, улар тормошо тормошмо инде!" тигән кеүегерәк ризаһыҙлыҡ белдерелде. Элек беҙҙең бала саҡта атайҙар менән ҡара-ҡаршы ултырып һөйләшеү юҡ ине бит, ул әйтерен шулай әсәй аша ғына еткереп ҡуя ине. Ошондай "фатиха" алып булһа ла киттем уҡырға. Оҙатып, етәкләп йөрөтөүселәр юҡ. Индем институтҡа, уҡып сыҡтым... Иң үкенеслеһе нимә - атайым минең сәхнәлә уйнауымды берҙе лә күрә алманы, иртә мәрхүм булды. Ә минең тап уға яратҡан һөнәремде күрһәткем килгәйне.\nАтайым шулай тиһә лә, миндә сәнғәткә һөйөү тап уларҙың үҙҙәренән күскән. Инәйем клубта эшләгән, тәҙрә ҡорғандарына тиклем тегеп элеп ҡуйған үҙе. Ауылдаштарҙы йыйып, ойоштороп, спектаклдәр уйнатып, ауылдар буйлап концерттар ҡуйып йөрөгәндәр. Атайым гармунда уйнай ине. Хәтерләйем, тальян гармуны булды, 45 һумға һатып алған. Хаҡын тел сартлатып әйтәләр ине. Шул йәшел гармунын һуҙып уйнап ебәрә, инәйем моңло тауыш менән йырлап ҡушыла. Унан атай бейергә төшөп китә. Уның һымаҡ бейегәндәр һирәк булғандыр. Яурындарын уйнатып, бөтөн тәне менән һәлмәк итеп боронғоса бейей, ҡырҡыу хәрәкәттәр яһамай ғына, ойотоп, йомшаҡ итеп баҫа торғайны, тип һөйләйҙәр. Хәҙер ундай бейеү үҙенсәлеге онотолған тигәндәй.\nАта-әсәнән күреп, өйҙә лә балалар гармун, ҡурай тотто. Бер-бер артлы гармунсылар үҫеп сыҡты. Хатта ике ағайым бер гармунды бүлешә алмай тартышып, урталай өҙөп сығарғандар. Шунда ла атай әрләмәгән, ә гармун эсендәге ҡылдарынан ҡумыҙҙар яһап биргән. Яңы гармун һатып алғандар малайҙарға.\nНиндәй ролдәрегеҙҙә һеҙ үҙегеҙҙе астығыҙ? Һәм ҡайһы образдарҙа ысын героиня булып күрендегеҙ?\n- Башта эшләй башлағанда һәр бер роль эстә ҡаршылыҡ тыуҙыра ине. Был минең роль түгел, мин уйнай торған образ түгел был, тип уйлайһың. Үҙеңә ярамаған ят кейем кейгән һымаҡһың. Әммә артистың өлөшө шундай, ул теләгән ролен һорап ҡына алып башҡара алмай. Һинең мөмкинлегеңдән, һәләтеңдән һәм башҡа күрһәткестәреңдән сығып, ролдәрҙе режиссер билдәләй. Артист бер төрлө образдарға йәки типик геройҙарға ҡалыплашырға тейеш түгел. Ул ниндәй ролде лә башҡара алыу кимәленә етергә бурыслы. Һәр хәлдә, шул тәңгәлдә эшләргә лә эшләргә. Булмышыңа ҡапма-ҡаршы булған характерҙы ла, бөтөнләй ҡабул иткең килмәгән геройҙы ла, темаларҙы ла ышандырырлыҡ итеп башҡарыу ул артислыҡ. Мин-минлегеңде һындырып, уттан боҙло һыуға инеп, һығылмалы, йомшаҡ материал хәленә етеү ул ролгә инеү.\nЙәштәр театрында эш башлағас, һәр ваҡыт хисле, хыялый, ғашиҡ ҡыҙҙарҙы уйнаным. Был ролдәр миңә шул тиклем килешә кеүек ине. Сөнки мин яһалмаланмайым, тап үҙемдең булмышымда, үҙемдең тормошомдо сағылдырып йөрөйөм кеүек. Унан тормошҡа сығып, бала әсәһе булып, декрет ялдынан сыҡтым да, әлеге хыялый ҡыҙҙар роленә инеп ултыра алмайым да ҡуям. Сөнки үҙемде инде олоғайған кеше, ир ҡатыны, бала әсәһе итеп тоям. Йәнәһе, мин тамашасыны йәш ҡыҙыҡай булып алдап йөрөйөм кеүек. Бер шундай психологик ҡаршылыҡ булып алды үҙ-үҙемдә.\nӘ былай "Һинд ҡыҙы"ндағы Зәйтүнә, "Мөхәббәт тураһында йыр"ҙағы Гөлнар, "Мөхәббәт һәм нәфрәт"тәге Зөлхизә, "Юлдарым - һағышлы моңдарым"дағы Асель, "Ҡатын ҡыҙҙың ҡырҡ сырағы"ндағы Алһыу, "Айгөл иле"ндәге Айгөл, "Әй әттәгенәһе, ирем ҡайтты" комедияһындағы Сәкинә һәм башҡа ролдәрҙә мин ниндәйҙер үҙемдең бер өлөшөмдө күрҙем. Һәр бер образымдың йә бер ҡылығында, йә бер һүҙендә, монологында күңелемә ауаздаш сыңдар булды. Мин уларҙы сәхнә персонаждары итеп асһам, улар мине актриса булараҡ асты һәм тамашасыға танытты. Һәр ролемә рәхмәтлемен.\nНисек уйлайһығыҙ, билдәле булыу артистың маҡсатымы?\n- Сәнғәт күгендә ҡапыл балҡыған йондоҙҙар ҙа, бер арауыҡта ғына күренеп ҡалғандары ла, үҙ быуынының билдәле шәхесе булған артистар ҙа бар. Миңә ҡалһа, мин һәүетемсә генә алға барам, ашыҡмайым, ҡабаланып-ҡарһаланмайым, тип уйлайым. Билдәле булыу, дан түбәһенә менеп етеү маҡсатым түгел, артист булыуым - ул минең хеҙмәтем. Мин был эште яратам, беләм, ошо һөнәр менән көн итеп йәшәйем һәм дөйөмләштереп әйткәндә, был минең тормошом. и Әҙәбиәттә лә, кино сәнғәтендә лә йыш ҡына артистар тормошон, актрисаларҙы яһалма, әллә нисә ҡатлы һәм йәшәйештә лә төрлө ролдәр үтәп йәшәгән итеп һүрәтләйҙәр. Ошоларҙы кире ҡағып йәки хуплап, берәй нәмә әйтер инегеҙме? - Шаярып башлағанда, улым бәләкәйерәк саҡта миңә эйәреп эшкә килә. Артистар үҙ-ара ҡосаҡлашып, үбешеп сәләмләшәбеҙ, комплименттар әйтешәбеҙ. Улым ҡарап тора-тора ла әйтеп һала: "Күренеп тора бит инде бер-берегеҙҙе артыҡ яратып тормағанығыҙ, нимәгә үбешеп-ҡосаҡлашып тораһығыҙ ул?" - ти. Быны ишеткәндәр әй көлә, бала бар ерҙә ғәйбәт юҡ, тиҙәр.\nӘ инде халыҡта йәшәгән шундай фекерҙе кире ҡағып, нимә әйтер инем? Артистар ҙа шулай уҡ үҙ яҙмышын йәшәй, ул башҡаларҙан бер ниндәй характер һыҙаты йәки ҡатлы-ҡатлылығы менән айырылып тора, тимәҫ инем. Улар бары күҙ алдында, телдә, иғтибар үҙәгендә, шуға улар тормошо күренеп бара ла. Асылда, артистарҙың танауына сиртер "артистар" булып ҡуя. Иронияһыҙ әйткәндә лә, ауылдарҙа, ябай мәжлестәрҙә лә артистарыңды уҙҙырыр һәләтле, телсән, юморға бай кешеләр осрап ҡуя. Бөтөн килбәте, төҫ-һыны, һәләте тәбиғәттән бирелгән була.\nӘлбиттә, һөнәр кешене яһай ул, мәҫәлән, уҡытыусыларға уҡытыусы асылы һеңеп китә, табиптарға табип роле, тигән кеүек. Артистар ҙа ниндәйҙер кимәлдә ҡайһы бер осраҡтарҙа "уйнарға" мөмкиндәр. Әммә артист кеше тормошта ла роль уйнап йәшәй, тигән фекер дөрөҫ түгел. Уйнау, яһалмаланыу, ҡыланыу төрлө кешегә хас һыҙаттар.\nҠатын-ҡыҙҙың йәшен һорамайҙар, тиһәләр ҙә, түңәрәк һандарҙы юйып ҡына ташлап булмай, ул һандар үҙен тойҙора, йөҙгә, сәскә үҙ төҫөн һала тигәндәй... Һеҙ быға ҡаршы нисек көрәшәһегеҙ?\n- Көрәшәм, тип... Ысынында, йәшмен икән тип уйлап тик йөрөйөм мин. Әле бына юбилейым булды, әммә олоғаям икән тип ҡабул итмәйем. Мин ошо йәшемдә, ошо төҫөмдә үҙемде яратам. Бик уңайлы тоям ошо булмышымда. Һәр хәлдә, ҡырҡтан ары ҡатын-ҡыҙға олпатлыҡ килә һәм эске яҡтан да, тышҡы яҡтан да үҙен ҡулда тоторға ынтылырға тейеш. Ситтән үпкәләтерлек һүҙ йәки ҡараш булмаһын өсөн. Иң тәүҙә үҙеңде яҡшы тойоу өсөн.\nМин пластик операцияларға ҡаршымын, шулай уҡ әлегәсә заман технологиялары, косметик салондар ярҙамы менән дә ҡулланғаным юҡ. Кеше, бигерәк тә ҡатын-ҡыҙ үҙ йәшенән артыҡ айырылмаҫҡа тейештер тип уйлайым. Илле йәшкә ет тә, бер һырһыҙ ҙа булмай ҙа инде. Был йәштә шып-шыма битле, үҫтерелгән керпекле, оҙон тырнаҡлы булып ултырыу шөкәтһеҙлек булыр ине. Аллаһы Тәғәләнең биргән төҫ-һынына шөкөр итеп, һимермәҫкә, теремеклекте ташламаҫҡа, оптимистик ҡараштан яҙмаҫҡа тырышып йөрөлгән көн. Донъяның аҡ яҡтарын, кешеләрҙең яҡшылығын, тәбиғәттең аяҙлығын күрергә ынтылып йәшәү зарур. Үҙең дә башҡаларға матур кәйеф бүләк итерҙәй ыңғай энергетикалы, таҙа ауралы әҙәм булырға тырышырға кәрәк. Бындай кешеләр менән аралашҡанда уға нисә йәш икән, кейеме ниндәй икән, ҡайһы салонға йөрөй икән, тип уйламайһың бит, ә ҡайһылай һәйбәт кеше, тип уйлайһың. Минең фекерем шулай.\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙарына хас баҫалҡы, ябай, асыҡ Гөлфиә Рафиҡованың ижады ла яйлап-яйлап тауға үрләгән йөк тулы арбаны күҙ алдына килтерә. Был арбала уның ғүмер юлы ла, сәхнәгә сығарған ролдәре лә, ғаиләһе лә, рухи байлығы ла, күңел кисерештәре лә. Һәм ул үҙ юлы менән һәүетемсә генә хәрәкәт итә.\nЯҙылған: 12.02.21 | Ҡаралған: 383


Бер быуаттан һуң ҡайтҡан йыр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Бер быуаттан һуң ҡайтҡан йыр\nБер быуаттан һуң ҡайтҡан йыр 28.09.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nАралашыу мөхите булмаһа ла, нисек улар башҡорт телен онотмаған?\n“Киске әсе елдәрҙә лә\nТыуып үҫкән ерҙәрҙә...”\nӨлкән йәштәге ир башҡарған был йырҙы әйләндерәм дә тыңлайым, әйләндерәм дә тыңлайым. Һүҙҙәре ябай ғына кеүек булһа ла, улай түгел шул. Әсе һағыш менән һуғарылған. Тыуған яҡты һағынып үрһәләнеү, сабырһыҙланыу ҙа, яҙмышҡа үкенес тә сағыла, гүйә, йырсының зары һиңә күсә.\nЛәмтәнән башланған юл\nФольклор энциклопедияларына “Һалдат йыры” тип ингән был йырҙы Пермь губернаһы Красноуфимск өйәҙе Ләмтә ауылынан батша Николай II заманындағы Рәсәй армияһы һалдаты Айнан Мөхәммәт Сафа ла ғүмер буйы йырлаған. Ун һигеҙ йәшендә, 1916 йылда, Беренсе донъя һуғышына алына ул. Шул сығып китеүҙән ҡабат атай йортона әйләнеп ҡайта алмай. Ул ғына ла түгел – егет алдында Тыуған ил ҡапҡалары ла ябыла.\nЙырын иһә балалары уҙған быуаттың 70-се йылдарында магнитофон таҫмаһына яҙҙырып ала. Айнан Мөхәммәт Сафа 1922 йылда Рәсәй сиген үтеп, Ҡытай аша Японияға сығып китһә, нәҡ 96 йылдан һуң уның йыры, тауышы яңынан Уралға әйләнеп ҡайтты. Быйыл Футбол буйынса донъя чемпионаты матчтарын ҡарарға Рәсәйгә уның улы Абдулдаян Сафа ла килгәйне. Ул махсус рәүештә Өфөлә лә туҡталды һәм бер төркөм зыялылар менән осрашты.\nАйнан Мөхәммәт Сафа Рәсәй ғәскәрҙәренең Румыния фронтына эләгә. 1918 йылда һуғыш тамамланғас, батша ғәскәрҙәре илгә ҡайта. Әммә империалистик яуҙа имен ҡалған һалдаттарҙың күбеһенә тыуған тупрағына аяҡ баҫырға насип булмай. Илдә хәҙер яңы ҡоролош – социализм урынлаштырылған, власҡа большевиктар хужа. Батша армияһында хеҙмәт иткән яугирҙәр тейәлгән эшелондарҙы Себер тарафтарына оҙаталар.\nБәләкәй генә бер станцияла Айнан Сафа өс мосолман егете менән поездан тороп ҡала. Тәүҙә улар Ҡытайҙың Хай Лар тигән ҡалаһында урынлаша. Ләмтәгә күрше ятҡан ауыл мәҙрәсәһендә туғыҙ йыл төплө дини белем алған егеткә яҙмышын артабан хәл итеү юлдары асыла. Һалдат кейемендәге ас-яланғас әҙәмде яҙмыш үҙе ярлыҡай. Килүк Аги исемле кеше Айнан Сафаның динде яҡшы белгәнен күреп, иңенә урындағы мәсет эштәрен йөкмәтә. Ул мәлдә Ҡытайҙа ҡасандыр Рәсәйҙә йәшәгән мосолмандар бик күп була. Кемдер империалистик һуғыштан ҡасып, кемдер Көнсығыш тимер юлын һалыу һәм унда эшләү өсөн килгән, кемдер Октябрь ихтилалынан һуң мал-мөлкәтен, алтындарын алып бында күсенгән. Айнан Сафа Ҡытайҙа оҙаҡ тотҡарланмай. 1922 йылда ул Японияға китә.\nТокиола ул Абдулхай Ҡорбанғәлиев менән осраша. Тарихҡа “Алыҫ Көнсығыштың бөйөк имамы” булып ингән Абдулхай Ҡорбанғәлиев Бөйөк Ватан һуғышына тиклем Япония властарының Ислам динен тулыһынса таныуына өлгәшә. Токиола эмиграциялағы башҡорт-татарҙар өсөн мәсет, мәҙрәсә һалдырыуҙы ойошторған кешеләрҙең береһе була. Ләмтә башҡорто Айнан Сафа Токиола эмиграциялағы мосолмандарҙың уртаҡ көсө менән һалынған “Исламиә” иман йортонда 1926 йылдан алып 1967 йылға тиклем мәзин, аҙаҡ имам булып эшләй. Барлығы 52 йыл ғүмерен мәхәллә хеҙмәтенә бағышлай ул.\n“Беҙ – башҡорт!”\nАйнан Сафа һәр ваҡыт: “Беҙ – башҡорт”, – тип әйтер булған. Ҡатыны, Пенза мишәре Әсмә Әхтәм менән ете балаға ғүмер бирәләр. Икәүһе бәләкәй саҡта вафат була, ҡалғандары барыһы ла япон, татар мәктәптәрендә уҡып, төплө белем ала. Оло улы Абдулханнан оҙаҡ йылдар Япония дәүләт телевидениеһында алып барыусы, диктор хеҙмәтен башҡара. Юғары дәрәжәле белгес булараҡ таныла ул. Уҡымышлы, киң даирәле Абдулханнан япон, инглиз, төрки телдәрен яҡшы белә. Рамаҙан Сафа әле Токиола, ҡыҙы Шәмсинур Сафа Нью-Йоркта йәшәй.\nАйнан Сафаның өсөнсө улы Даян Сафа Токиола тыуа, Рәсәйҙән сыҡҡан мосолман ғаиләһенән Орҡоя исемле ҡыҙға өйләнә. Ҡатынының да тамырҙары Башҡортостанға, Өфөгә, Ҡариҙел районына барып тоташа. Айнан Сафа тыуған Ләмтә ауылы хәҙер Свердловск өлкәһенең Әшит районына ҡарай. Тыуған йорто һаман да төҙөк, тик унда башҡа хужалар тора. Даян Сафа Ләмтәгә беренсе тапҡыр килгәнендә өлкән йәштәге бер әбей Айнан Сафаны һуғышҡа нисек оҙатып ҡалғандарын да һөйләгән була.\nДаян Сафа Токиола алты йыл татарса, ике йыл ғәрәпсә уҡый, урта мәктәпте япон мәктәбендә тамамлай. Ул – полиглот, тиҫтәгә яҡын телдә иркен аралаша. Шулай уҡ атаһының туған башҡорт телен дә онотмаған. Телмәрендә уның боронғо формалары, ХХ быуат башында мәҙрәсәләрҙә уҡытылған иҫке төрки теленең ғ, ҡ һәм башҡа өндәре ярылып ята.\nДаян Сафа 25 йыл инде Сан-Франциско ҡалаһы эргәһендәге Бурленгэйм мәхәлләһендә татар ойошмаһының имам-хатибы вазифаһын атҡара. Америкала мине “modern imam” тип йөрөтәләр, тип йылмая ул. Иман уның ҡанына һалынған. “Атайым “Ҡөрьән-Кәрим” аяттарын 20 маҡәм менән уҡый торғайны, минең ундай уҡ оҫталығым юҡ”, – ти тыйнаҡ ҡына.\nБелеүебеҙсә, халыҡта “Йән тартмаһа ла, ҡан тарта” тигән тапҡыр әйтем бар. Бәлки, шуғалыр ҙа Орҡоя ханым 1998 йылда Нью-Йоркта Айҙар Ғәлимовтың “Доплайн” ширҡәте ойошторған концертына килә. Башҡортостан йырсыһының моңо әсир итә ҡатынды. Шул мәлдән алып Даян Сафа менән Орҡоя ханымдың республика менән дуҫлыҡ бәйләнеше өҙөлмәй: 19 йыл рәттән йыл һайын киләләр. Тамырҙары Уралға бәйле ғаиләне “Доплайн” ширҡәте директоры Гөлниса Аҡбашева ҡабул итә, ҡунаҡтарға Башҡортостан тарихы, мәҙәниәте менән танышыу мөмкинлеген биргән сәфәрҙәр ойоштора. Уларға Әлшәй, Дәүләкән, Миәкә райондары ауылдарында ҡунаҡта булыу, “Янғантау”, “Красноусол” шифаханаларында ял итеү бик тә оҡшай.\nХайран ҡалдырғаны шул: ниндәй ҡөҙрәт менән улар үҙҙәрен милләт булараҡ та, кеше булараҡ та һаҡлап ҡала алған? Аралашыу мөхите юҡ хәлдә лә, туған телен, ғөрөф-ғәҙәттәрен онотмаған? Бынан бер быуат элек Тыуған иленән айырылған Ләмтә башҡортоноң теле ул! Тимәк, кеше үҙ ихтыяры менән генә туған теленән ваз кисә, тигән һығымтаға килергә мөмкин.\nБыл юлы Даян Сафа атаһынан ҡалған тағы бер ҡомартҡыны – “Һалдат йыры”н алып ҡайтты. XX быуат башындағы Рәсәй һалдатының, Урал башҡортоноң һалдат йыры ул.\nP.S. Империалистик һуғышта йә Себергә ҡыуылған батша ғәскәрҙәрендә, йә 10 мең яугире менән аҡ гвардия сафында Алыҫ Көнсығышҡа сигенгән Башҡорт полкы составында, бәлки, һеҙҙең дә ата-бабағыҙ ҡатнашҡандыр? Уларҙың яҙмыштарын өйрәнәйек, йәмәғәт. Айнан Мөхәммәт Сафа шул яҙмыштарҙың береһе генә икәнен онотмайыҡ.