Хандаҡ йәки Әхзәб ғәзүәһе (алышы) | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Пәйғәмбәрҙәр тарихынан > Хандаҡ йәки Әхзәб ғәзүәһе (алышы)\n« Әл-Әхзәб алышы\nКеше күңеле игелек »\nХандаҡ йәки Әхзәб ғәзүәһе (алышы)\nБәни Назир йәһүдиҙәре ватандарынан һөрөлгәндәренән һуң Шам тарафтарына үә бәғзелэре Хәйбәргә китеүҙәре юғарыла яҙылғайны. Хәйбәргә киткән йәһүдиҙәр һәр ваҡыт мосолмандарҙан үс алырға, ҡулдарынан киткән ерҙәрен яңынан үҙҙәренә ҡайтарырға форсат көтөп тормаҡта инеләр. Икенсе Бәҙергә сығыуға һүҙ биреп тә, сығыуға муафиҡ булмаған Ҡөрәйштәрҙең күңелдәрендә лә, форсат килгәндә, мосолмандарға бик ҙур бер ҡеүәт менән сығып, ҡаты бер һуғыш биреү ниәте бар ине. Быны бик яҡшы белгән Хүйәй ибн Ахтаб, Сәллам ибн Әби Хукайк, Кинәнә ибн әби Рабиғ, Сәлләм ибн Мишкәм кеүек ғәрәп ҡәбиләләрен ҡоторта башланылар. Иң элек Ҡөрәйш ҡәбиләһенә барып рәйестәрен күрҙеләр һәм уларға, әгәр әһел Ислам менән һуғышһалар, ярҙам итәсәктәрен вәғәҙә иттеләр. Мөшриҡтәр уларҙың һүҙҙәрен ҡабул иттеләр, һуңынан Ғатафан (Фәзәра, Мурра, Әшжәғ) ҡәбиләһенә барып, рәйестәре Ғуяйиә ибн Хисн Фәззәри, Хәрис ибн Ғәуф Мурра, Мисгар ибн Рухайлә Әшжәғи менән һөйләшеп, уларҙы мосолмандарға ҡаршы һуғышырға ҡыҙыҡтырҙылар. Уларға Ҡөрәйш мөшриҡтәренең дә һуғышҡа әҙерләнгәндәрен һөйләнеләр. Былар ҙа уларҙың һүҙҙәрен ҡабул иттеләр. Бынан һуң башҡа ғәрәп ҡәбиләләрен күреп, уларҙан да бер ни ҡәҙәр тарафтарҙар йыйҙылар.\nМөшриҡтәрҙең һуғышҡа сығыуҙары\nШул Ҡөрәйштәр һәм уларға эйәргән бәғзе Тиһәмә үә Кинәнә ғәрәптәре, дүрт мең ҡәҙәр тупланып, Мәҙинәгә йүнәлделәр. Уларҙан өс йөҙө атлы ғәскәр ине. Ҡөрәйштең әләме Ғусман ибн әби Талха ҡулында ине. Ғатафан ҡәбиләһе Ғүяйнә ибн Хисн командаһында, Бәни Суләим ҡәбиләһе Суфьян ибн Ғабд Шәмс командаһында, Бәни Әсәд Туләйхә ибн Хуайлид командаһында Мәҙинәгә сыҡтылар. Бөтә ғәскәр ун меңләп булып, баш командан Әбү Суфьян булды.\nРәсүлуллаһтың союзнигы булған Бәни Хөзәгә ғәрәптәре мөшриҡтәрҙең ҡеүәтле ғәскәр менән Мәҙинәне барып баҫырға сыҡҡанлыҡтарын рәсүлуллаһҡа ирештерҙеләр. Уларға ҡаршы сығыу йәки Мәҙинәлә тороу тураһында рәсүлуллаһ сәхәбәләре менән кәңәш итте. Салман Фарси, Мәҙинә тарафына соҡор ҡаҙып, Мәҙинәлә торорға кәңәш бирҙе.\nРәсүлуллаһ үә сәхәбәләр, был фекерҙе ғәйәт муафиҡ күреп, хандак ҡаҙырға керештеләр. Рәсүлуллаһ та хандак ҡаҙыу эшендә ҡатнаша ине. Ҡаҙыр өсөн һәр ун кешегә ҡырҡ аршин ер бүлеп бирелде. Хандак ҡаҙығанда рәсүлуллаһ һәм сәхәбәләр Ғабделлаһ ибн Раваханың түбәндәге шиғырҙарын тәҡрар итәләр ине: «И Раббым! Әгәр һинең ҡайғыртыуың булмаһа, беҙ тура юлға күнмәҫ инек, намаҙ уҡымаҫ инек үә саҙаҡалар ҙа бирмәҫ инек. Беҙгә тыныслыҡ бир, мөшриҡтәргә ҡаршы килгәндә, беҙҙе уларға ҡаршы ныҡ ҡыл. Мөшриҡтәр беҙгә золом ҡылдылар. Әгәр беҙҙе фетнәләндермәксе булһалар, беҙ ҡаршы торасаҡбыҙ. И Раббым! Ысын тормош — ахирәт тормошолор! Ахирәт тормошо өсөн тырышҡан ансарҙарға һәм мөһәжирҙәргә мәғрифәт ҡыл!» (Бухари 4ж, 26с). Хандак Мәҙинәнең төньяҡ тарафтарына көнсығыштан алып көнбайышҡа ҡәҙәр ҡаҙылды. Мәҙинәнең башҡа ерҙәре ҡуйы хөрмә ағастары үә крепость вазифаһын үтәй алырлыҡ өйҙәр менән әйләндерелгәнлектән, дошмандан ҡурҡыныс түгел ине. Мосолмандарға йыл насар килеп, күбеһенең ашарға аҙыҡтары булмағанлыҡтан һәм хандак ҡаҙыу өсөн етерлек дәрәжәлә ҡоралдары булмағанлыҡтан, улар хандак ҡаҙыуҙа күп мәшәҡәттәр сиктеләр.\nХандак ҡаҙылып бөткәс, рәсүлуллаһ ҡатын үә бала-сағаларҙы Мәҙинәләге крепость һымаҡ өйҙәргә урынлаштырҙы, һунынан үҙ урынына Ибн Үмм Мәҡтүмде ҡалдырып, өс мең сәхәбә менән мөшриҡтәргә ҡаршы сыҡты.\nМөһәжирҙәрҙең әләме Зәид ибн Хәрисәлә, ансарҙарҙың әләме Сағд ибн Ғүбәдәлә ине. Ғәскәр Мәҙинәнең төньяҡ тарафында Салғ тауына арты менән хандакка ҡаршы урынлашты.\nҠөрәйштәр үә эйәрсендәре иһә Мәҙинәнең төньяҡ-көнбайыш тарафында Журуф менән Зәғабә араһына, Ғатафан һәм уларға эйәргән Нәжид халҡы Ухуд тарафына йыйылғайнылар.\nХандак Мәҙинәне һөжүмдән һаҡлай\nМәҙинәне ер менән тигеҙләмәк үә Ислам исемен ер йөҙөндә ҡалдырмау маҡсаты менән килгән ғәрәп мөшриҡтәре Мәҙинә тарафында хандак ҡаҙылғанын күреп, бик аптырап ҡалдылар. Сөнки был ваҡытҡа ҡәҙәр һуғыштарҙа хандак ҡаҙыу ғәрәптәрҙә бөтөнләй юҡ ине. Мосолмандарға хандак ҡаҙыуҙы ғәрәп булмаған, ләкин хәрби эш ғилемен белгән Салмай Фарси өйрәтте. Хандак мөшриҡтәрҙең һөжүмдәренән Мәҙинәне һаҡланы. Мәҙинә шәһәре мөшриҡтәр тарафынан бер ай ҡәҙәр солғап торолһа ла, ҡара-ҡаршы килеп, ҡылыс менән һуғышыу булманы. Тик хандак арҡылы атышыу ғына була ине. Бәғзе бер ваҡыт атышыу шул ҡәҙәр ҡеүәтле үә шул ҡәҙәр оҙаҡ дауам итә ки, мосолмандарҙы хандак тирәһенән китмәҫкә мәжбүр итә ине.\nРәсүлуллаһ, төндә мөшриҡтәрҙең хандак арҡылы ат һикертеп кереүҙәренән ҡурҡып, ғәскәргә ҡарауыл ҡуя ине. Рәсүлуллаһ сәхәбәләрҙе һәр ваҡыт тынысландырып, Аллаһуҙың уларға ярҙам итәсәген вәғәҙә итә ине. Аллаһуҙың ярҙамына ышанып, сәхәбәләр ашарға рәтле аҙыҡтары булмауына ҡарамаҫтан, баһадирлыҡ менән Мәҙинә шәһәрен яҡлауын дауам итәләр ине.\nМөшриҡтәр ат һикертеп хандактан үтәләр\nОҙаҡ ваҡыттар атышыу менән генә бер нәтижә лә булмағас, мөшриҡтәрҙең баһадирҙары, хандактың тарыраҡ еренән ат һикертеп Ислам ғәскәренә һөжүм итеү ниәтенә килделәр.\nМөшриҡтәрҙең бер нисә кешеһе, аттар менән хандак аша үтеп кесерәк Ислам ғәскәренә яҡынлаштылар. Мөшриҡтәрҙең мәшһүр баһадиры Ғәмр ибн Ғабд Вадд үҙенә ҡаршы һуғышырға мосолмандарҙан бер кеше талап итте. Уға ҡаршы сәхәбәләрҙең арыҫтарынан булған Ғәли ибн әбү Талиб сығып, уны тиҙ арала үлтерҙе. Быны күргәс, башҡа мөшриҡтәр боролоп ҡастылар. Нәүфәл ибн Ғабделлаһ исемле береһе, хандакка йығылып, муйынын һындырҙы.\nКурайза йәһүдиҙәрҙең хыянаты\nМөшриҡтәр Мәҙинәне ҡамап торған ваҡытта, мосолмандар бик күп ҡыйынлыҡтар сиктеләр. Сөнки мөшриҡтәр мосолмандарға ҡарағанда ғәйәт күберәк булып һәм улар һәйбәтерәк ҡоралланғайнылар. Юғарыла яҙылғанса, Мәҙинәлә аслыҡ ине- мосолмандарҙың ашарға аҙыҡтары ла юҡ ине. Бының өҫтөнә Мәҙинә йәһүдиҙәренән Бәни Курайҙа мосолмандар менән араларында булған ғәһедте боҙҙо.\nБыға сәбәп Мәҙинәнән һөрөлгән Бәни Назир йәһүдиҙәренең башлығы Хүйәй ибн Әхтаб булды. Ул Бәни Курайза йәһүдиҙәренең рәйесе булған Ҡәғб ибн Әсәдкә барып, мосолмандар менән арала булған ғәһедте боҙорға уңайлы ваҡыт етте, тип ҡотортто.\nҠәғб уның һүҙен элек ҡабул итмәһә лә, һуңынан ҡабул итергә мәжбүр булды. Фәҡәт һуңынан ундай-бындай уңайһыҙлыҡтар сыҡһа, икебеҙ ҙә күрәйек тип, Хүйәй ибн Әхтабты үҙенең ҡәлғәһенә керергә өндәне. Хүйәй быны ҡабул итеп, ҡәлғәгә инде.\nМәҙинәне һаҡлау өсөн ғәскәр ебәреү\nОшбу хәбәр рәсүлуллаһҡа ирешкәс, ул уға ҡаты тәьҫир яһаны. Хәбәрҙең дөрөҫлөгөн белер өсөн, рәсүлуллаһ Сәғд ибн Муғәз, Сәғд ибн Ғүбәдә, Ғабделлаһ ибн Рауәхә һәм Хавәт ибн Жүбәирҙе ебәрҙе. Улар ҡайтып, рәсүлуллаһҡа хәбәрҙең дөрөҫ икәнлеген һөйләнеләр. Был хәбәр Ислам ғәскәренә таралғас, улар бик ҡаты ҡурҡыуға төштөлөр. Монафиктар үҙҙәренең монафиҡлыҡтарын асып: «Аллаһ үә Уның рәсүле беҙгә ялған вәғәҙә бирҙеләр, беҙҙең өйҙәребеҙ асыҡ, дошмандың ҡатындарыбыҙға үә балаларыбыҙға һөжүм итеү ҡурҡынысы бар», — тип, Мәҙинәгә ҡайтмаҡсы булдылар. Мәҙинәне Ҡурайҙа йәһүдиҙәренән һаҡлау өсөн, рәсүлуллаһ Мөслимә ибн әби Әсләм командаһында ике йөҙ, Зәид ибн Хәрис командаһында өс йөҙ ғәскәр ебәрергә мәжбүр булды.\nРәсүлуллаһ Ғатафан менән килешмәксе була\nРәсүлуллаһ төрлө тарафтан бындай хәлдәргә ҡалғас, Ғатафан ҡәбиләһен ҡайтарып ебәреп, мөшриҡтәрҙең ҡеүәтен әҙәйтеү ниәте менән рәйестәр Ғуяйнә ибн Хисн үә Хәрис ибн Ғүәфкә Мәҙинә емешенең өстән бер өлөшөн биреп, улар менән тыныслыҡ солохо төҙөү фекеренә килде. Был фекерҙе ансарҙарҙың рәйестәре булған Сәғд ибн Мүғәз менән Сәғд ибн Ғүбәдәгә һөйләне. Улар быға ҡаршы: «Йә рәсүлуллаһ! Был үҙ фекереңме, йәки Аллаһ тарафынан әмер килдеме?» — тинеләр. Рәсүлуллаһ бының үҙ фекере икәнлеген белдерткәс, Сәғд ибн Мүғәз тороп: «Беҙ поттарға табынған ваҡытыбыҙҙа улар беҙҙең емештәребеҙгә иҫтәре китмәй, тик һатып алып йәки ҡунаҡта булғанда ғына ашайҙар ине. Инде хәҙер, беҙ мосолман булғас, уларға емештәребеҙҙе бирәйекме? Был — буласаҡ эш түгел. Беҙ уларға ҡылыстан башҡа нәрҫә бирмәйәсәкбеҙ», — тине. Быны ишеткәс, рәсүлуллаһ үҙ фекеренән ҡайтты.\nШул ваҡыттарҙа Ҡөрәйш, Ғатафан үә йәһүдиҙәр ҡаршында ышаныслы үә дәрәжәле булған Нәғим ибн Мәсғүд Әшжәғи, рәсүлуллаһҡа килеп, Исламды ҡабул итте үә көсө еткәнсе рәсүлуллаһҡа ярҙам күрһәтәсәген һөйләне. Рәсүлуллаһ быға бик шатланып рөхсәт бирҙе. Нәғим ибн Мәсғүд иң элек Бәни Курайҙа йәһүдиҙәренә барып: «Ҡәрҙәштәрегеҙ Бәни Нәзир үә кайнуҡағ йәһүдиҙәре Мөхәммәдкә булған ғәһедтәрен боҙоп, йорттарынан, мал үә милектәренән мәхрүм булдылар, һеҙ был эшегеҙҙә дауам итһәгеҙ, был хәлдәр һеҙҙең башығыҙға ла килер. Һеҙ үҙегеҙҙе ғәрәптәр менән тиңләштермәгеҙ, улар еңелһәләр, ватандарына ҡайтып китерҙәр. Ә һеҙ һәр ваҡыт Мөхәммәд ғәләйһи үә сәлләм менән күрше булып торасаҡһығыҙ, һеҙгә уның менән татыу тороуҙан башҡа сара юҡ. Һеҙ уның менән һуғышырға ҡадир түгелһегеҙ, һеҙ Ҡөрәйш үә Ғатафандан, һеҙҙе ташлап китмәүҙәренә, улар араһынан хөрмәтле булған етмеш кешене раһен (заложник) итеп һорағыҙ. Әгәр улар бирмәһәләр, һуғышҡа ҡатнашмағыҙ!» — тине. Бынан һуң мөшриҡтәргә барып: «Курайҙа йәһүдиҙәре, һеҙҙең ташлап китеүегеҙҙән ҡурҡып, Мөхәммәд менән араларында булған ғәһедтәрен боҙғанға үкенделәр, Мөхәммәдкә кеше ебәреп, һеҙҙең бер нисә хөрмәтле кешегеҙҙе уға тотоп бирергә вәғәҙә иттеләр. Улар һеҙҙән бер нисә хөрмәтле кешегеҙҙе биреүегеҙҙе талап итәсәктәр, һаҡланығыҙ!» — тине.\nМөшриҡ ғәскәрендә ҡурҡыу\nӘбү Суфьян, Курайҙа йәһүдиҙәренә илсе ебәреп, һуғышҡа сығыуҙарын талап иткәндә, улар: «Беҙҙе ташлап китмәүегеҙгә раһен алмайса, Мөхәммәдкә ҡаршы сыҡмайбыҙ», — тип яуап бирҙеләр.\nБыны ишеткәс, мөшриҡтәр ҡурҡып ҡалдылар, Нәғимдең һүҙе дөрөҫ булды, тип ышандылар. Шул ваҡыттарҙа, ҡараңғы бер кистә бик ҡаты ел сығып, мөшриҡтәрҙең сатырҙарын емерҙе. Ҡаҙандарын ауҙарып бөтөрҙө. Мөшриҡтәрҙең күңелдәренә тағы ла ҡурҡыу төштө. Улар, йәһүдиҙәр Ислам ғәскәре менән берләшеп, ҡараңғылыҡтан файҙаланып уларға һөжүм итәләр тип, шул төндө үк ғәйәт ашығыслыҡ менән өйҙәренә ҡайтып киттеләр. Арттарын Ислам ғәскәренән һаҡлау өсөн Халид ибн Валид ҡул аҫтында бер ҡәҙәр ғәскәр ҙә ҡуйҙылар.\nШулай итеп, ун мең һәйбәт ҡоралланған ғәскәр менән килеп, Мәҙинәне ер менән тигеҙ итмәк ниәтендә булған мөшриҡтәр, сәхәбәләрҙең ныҡлығы үә уларға Аллаһуҙың ярҙамы арҡаһында, бик хурлыҡлы рәүештә еңелделәр.\nБыл һуғыш мөшриҡтәрҙең ғәрәптәр ҡаршыһында абруйҙарын һәм хөрмәттәрен кәметте. Мосолмандарҙың иһә рухтары күтәрелде, абруйҙары артты. Бынан һуң Ислам ҡеүәт алып китте. Был һуғыш тураһында Аллаһ, Әхзәб сүрәһен иңдереп, мөшриҡтәрҙең еңелеүҙәрен Үҙ тарафынан мосолмандарға ярҙам үә ниғмәт икәнен бәйән итте.\nХандак һуғышында Әүс ҡәбиләһенең башлыҡтарынан булған Сәғд ибн Мүғәзгә уҡ тейеп, ҡаты һүрәттә йәрәхәтләнгәйне, һәм Бәни Курайҙа һуғышы һуңында шул йәрәхәтенән шәһит булды. Сәғд ибн Мүғәз — Исламиәткә иң бөйөк хеҙмәт иткән кешеләрҙәндер. Ансарҙар араһында Сәғдтең дәрәжәһе мөһәжирҙэр араһында Әбү Бәкрҙең дәрәжәһе кеүек ине. Рәсүлуллаһ уның вафатына бик ҡаты ҡайғырҙы.\nХандак һуғышы тураһында Ҡөрьәндән Әхзаб сүрәһенән бер нисә аят күрһәтәбеҙ:\n9. «И мөьминдәр, Аллаһуҙың һеҙгә ярҙам-ниғмәтен хәтерләгеҙ, Хандак һуғышына һеҙҙең өҫтөгөҙгә ун мең мөшриҡ ғәскәре килде, Беҙ улар өҫтөнә ҡаты ел ебәрҙек, ул ел уларҙы туңдырҙы, уттарын һүндерҙе, күҙҙәренә тупраҡ тултырҙы үә сатырҙарын емерҙе, дәхи улар өҫтөнә мең фәрештә ебәрҙек, улар фәрештәләрҙе күрмәйҙәр, фәҡәт тауыштарын ғына ишетәләр ине. Аллаһ — һеҙҙең ни эшләгәнегеҙҙе күреүсе.\n10. Мөшриҡтәрҙең ярты ғәскәре йылғаның өҫ яғынан, икенсе яртыһы йылғаның аҫ яғынан һеҙгә ашығып йүгереп килделәр, шул ваҡытта мосолмандар, мөшриҡтәрҙең күплеген күреп, һәр нәрҫәне онотоп, мөшриҡтәргә шаҡ ҡатып ҡарап торҙолар. Үә йөрәктәре боғаҙҙарына тығылды үә һеҙ Аллаһуға төрлө заңдар ҡылдығыҙ.\n11. Шул ваҡытта мөьминдәр һыналдылар үә улар ҡаты тетрәү менән тетрәнеләр.\n12. Ул ваҡытта монафиҡтар үә күңелдәрендә насар иғтиҡад булған кешеләр әйттеләр: «Аллаһ үә Уның рәсүле беҙгә ярҙам буласаҡ тип, ысын вәғәҙә итмәнеләр, мәгәр беҙҙе алдамаҡ өсөн ялған вәғәҙә иттеләр!» — тип.\n13. Монафиҡтарҙан бер таифә әйтте: «И Мәҙинә халҡы, бында торорға һеҙгә урын юҡ, өйҙәрегеҙгә ҡайтығыҙ!» Уларҙан бер йәмәғәт Мөхәммәд ғәләйһи үә сәлләм янына килеп: «Өйҙәребеҙҙе һаҡлаусы юҡ, беҙгә ҡайтырға рөхсәт ит», — тинеләр, үәхәлән ки өйҙәре һаҡланмыш ине, бит улар ҡасырға ғына юл ҡарайҙар.\n14. Мөшриҡтәр, Мәҙинәнең төрлө тарафынан кереп, мона- фиҡтарҙы осратып, уларҙан, беҙҙең, яҡлы булып мосолмандарға ҡаршы һуғышаһығыҙмы, тип һораһалар, монафиҡтар, уйлап та тормайса, мосолмандарға ҡаршы һуғышабыҙ, тип яуап бирәләр.\n15. Тәхҡиҡ, ул монафиҡтар Хандак һуғышынан элек мөшриҡтәргә ҡаршы һуғышырға һәм һуғыштан ҡасмаҫҡа Аллаһуға ғәһед бирҙеләр. Бит Аллаһуға биргән ғәһедтән ҡиәмәт көндө, әлбиттә, һорау булыр.\n18. Аллаһ һуғышта пәйғәмбәргә ярҙам итеүҙән кешеләрҙе тыйыусы монафиҡтарҙы һәм: «Пәйғәмбәргә эйәреп һуғышҡа бармағыҙ, беҙҙең янға килегеҙ» тийеүселәрҙе беләлер, пәйғәмбәр хәтере өсөн үләргә бараһыңмы, тип, бер-береһен Һуғыштан тыйҙылар, шуның өсөн монафиҡтар һуғышҡа бик аҙ баралар ине.\n19. Улар фәҡәт һеҙҙән табыш малын ҡыҙғанып барырҙар, әгәр мосолмандарға кафырҙарҙан ҡурҡыныс килһә, уларҙы күрерһең: һиңә ҡарарҙар, күҙ алмалары әйләнер, үлем иҫереклегендә һушы киткән кеше кеүек, әгәр ҡурҡыу китһә, үткен тел менән һине рәнйетерҙәр: «Беҙҙең ярҙам менән еңдегеҙ, беҙгә табыш малын бирмәй ҡалдырмағыҙ!» — тиәрҙәр, табыш малына артыҡ ҡомһоҙ булғандары хәлдә. Ошбу монафиҡтар хәҡиҡәткә иман килтермәнеләр, Аллаһ уларҙың ғәмәлдәрен сауапһыҙ ҡылды, был эш Аллаһуға бик еңел булды.\n20. Монафиҡтар ҡурҡыуҙарынан кафырҙар ғәскәре еңелмәгән үә китмәгәндәр тип уйланылар. Әгәр кафырҙар ғәскәре икенсе мәртәбә килһә, монафиҡтар һуғыш ваҡытында һеҙҙең арағыҙҙа булмайса, сәхрә ғәрәптәре араһында булыуҙы теләйҙәр һәм үткән-барған кешеләрҙән, мосолмандар еңелмәйме әле, тип, һеҙҙең хәлегеҙҙән һорашып тороуҙы теләйҙәр. Әгәр улар һуғыш ваҡытында һеҙҙең арағыҙҙа булһалар, кафырҙарға ҡаршы һуғышмаҫтар ине, мәгәр рия менән генә, әҙ генә һуғышыр инеләр.\n22. Мөьминдәр кафыр ғәскәре килгәнен күрһәләр: «Ошбу көн — Аллаһ һәм Уның рәсүле вәғәҙә иткән һынау көнө үә ярҙам ирешәсәк көндөр, Аллаһ үә Уның рәсүле вәғәҙәләрендә торҙолар», — тиерҙәр. Кафыр ғәскәрҙең улар өҫтөнә килеүе мөьминдәрҙең фәҡәт имандарын һәм Аллаһ әмеренә риза булыуҙы ғына арттырҙы.\n25.Аллаһ кафырҙарҙы Хандак һуғышынан асыуланғандары хәлдә кире ҡайтарҙы, өмөттәренә ирешә алманылар, ел үә фәрештәләр ебәреп, мөьминдәргә ярҙам итергә Аллаһ Үҙе етте. Аллаһ ҡеүәтле үә еңеүсе булды.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 27.10.2018 в 00:28, и размещена в категории Пәйғәмбәрҙәр тарихынан. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Алты мең кеше сирләй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n20 September 2021 — 11:12 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда үткән ял көндәрендә коронавирус инфекцияһын йоҡторғандар һаны 635-кә артҡан. Пандемия башынан был иң юғары күрһәткес. Әлеге ваҡытта алты меңдән ашыу кеше сир менән көрәшә. Республикала йәмғеһе 62 880 тапҡыр COVID-19 осрағы теркәлгән. 55 меңдән ашыу кеше һауыҡҡан. Бөгөнгә стационарҙарҙа 721 сирле дауалана, уларҙың иллеһе ауыл хәлдә, 13 ауырыуға яһалма һулыш аппараты талап ителгән. Биш мең һигеҙйөҙҙән ашыу сирле өйҙә дауалана.\nҮлем осраҡтары буйынса яңы антирекорд Башҡортостанда шәмбе, 18 сентябрҙә теркәлде – тәүлек эсендә 17 кеше вафат булған. Йәкшәмбе тағы 16 сирле үлгән. Төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса пандемия башынан республикала 1 406 кеше коронавирус инфекцияһы ҡорбаны булған.\nCOVID-19 сире таралыуға берҙән-бер кәртә булараҡ вакцинация танылған. Бөгөнгә Башҡортостанда 1 миллион 131 мең кеше прививка яһатҡан.


Archives for Апрель 13th, 2018 | Йәншишмә\nНаписал в 13 апреля 2018, 12:39\nДуҫтар, әүҙем гәзит уҡыусыларыбыҙ уйында ҡатнашыу өсөн квитанцияларының күсермәһен ебәрә башланы ла инде. Бисмилла итеп, бөгөн шулар араһында бүләк уйнатабыҙ. Бәхет кемгә йылмайыр икән? Был матур кәсәләр Белорет районы Йөйәк ауылына юлланасаҡ. Бүләкте Нәсимә инәй Сәйғәфәрова отто. Уны ысын күңелдән ҡотлайбыҙ. Уйын башланып ҡына тора, бүләктәр күп. Әйҙәгеҙ, әүҙемерәк булайыҡ.\n2018 йылдың икенсе ярты йыллығына гәзит-журналдарға яҙылыуҙың ҡыҙған мәле. Ошо уңайҙан «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто «Туған телеңдәге баҫмаға яҙыл!» марафонын иғлан итте. Ул подписка тамамланғансы барасаҡ. «АҘНА ҺАЙЫН ОТОШ» уйынын гәзит уҡыусыларыбыҙ көтөп ала һәм теләп ҡатнаша. Быйыл да нәшриәт йорто матур бүләктәр әҙерләгән. Уйында ҡатнашыу өсөн «Йәншишмә»гә яҙылырға ла квитанцияғыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә генә …\nContinue reading ‘«Йәншишмә»гә яҙыл да бүләк от!’ »\nНаписал в 13 апреля 2018, 12:33\nТыуған илем матурлығы Һоҡландырмай ул кемде?! Швейцарияға тиңләйҙәр Ғәзиз тыуған еремде.\nНаписал в 13 апреля 2018, 12:30\nЯңыраҡ Татарстандың баш ҡалаһы Ҡазанда Рәсәй Федерацияһы республикаларының дәүләт телдәре буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһы үтте. Ул быйыл икенсе тапҡыр ойошторолдо. Мәртәбәле һынауҙа Рәсәйҙең төрлө төбәктәре – Адыгей, Башҡортостан, Ҡалмыҡ, Карелия, Коми, Ҡырым, Мари Иле, Мордва, Саха (Яҡутстан), Тыва, Удмуртия, Хакасия, Сыуашстан һәм башҡа республикаларҙа еңгән уҡыусылар көсөн һынаны. Ҡырғыҙстандан да вәкилдәр бар ине.\nКарина башҡортса өйрәнә\nНаписал в 13 апреля 2018, 12:27\nБыл уҡыу йылы ла уңыштарға бай булды. Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән олимпиаданың район этабында XI «В»нан Карина Климина, X «А»нан Анастасия Кочкина, VII «А»нан Карина Колтыпина – еңеүсе, ә Ульяна Ледомская, Лада Гоглачёва, Никита Сидоров, VII «В»нан Әлиә Ғайсина призёр булды. Ҡала кимәлендә лә ошо уҡ уҡыусылар үҙҙәренең башҡорт теленән белемдәрен иҫбат итте. Улар еңеүсе …\nContinue reading ‘Карина башҡортса өйрәнә’ »\nТыуған ауылым Һаҡмар буйҙарында, шунда үтте минең бала саҡ\nНаписал в 13 апреля 2018, 12:24\nБорон башҡорттар кем менәндер танышһалар: «Ҡайһы ырыуҙанһың, ниндәй йылға һыуын һыулайһың?» – тип һорар булған. Бер ҙә юҡҡа түгел. Белеүебеҙсә, ата-бабаларыбыҙ йылға буйын төйәк итергә тырышҡан.\nМинең өләсәйҙәре, олатайҙары менән кәрт һуҡҡан ҡыҙҙарҙы, малайҙарҙы күргәнем бар. Үҙебеҙ ҙә бәләкәй саҡта уйнай торғайныҡ. Быны ҡомарлы тип әйтеп буламы? Юҡтыр. Бары тик еңеү, отолоп ҡалмаҫ өсөн генә тырышаһың бит. Хәтерҙең дә яҡшы булыуы кәрәк әле: кемдең ниндәй кәртте нимә менән япҡанын иҫтә тотоп ултырырға тура килә бит. Ә бына аҡсаға уйнаһаң инде, ябай …\nContinue reading ‘Ҡомарлы уйындар тыйыла’ »


Белгән - белеменә ышаныр\n28 Декабрь 2018, 18:07\nЗаман үҙгәргән һайын, тормош яңы һөнәрҙәр талап итә. Нано, инновацион технологиялар үҫешкән, йәштәр араһында мерчендайзер, бастер, девелопер, клинингер кеүек заман һөнәрҙәре өҫтөнлөк ала барғанда, ябай эшсе һөнәрҙәр юғалып ҡалғандай булды. Бынан ике тиҫтә йылдар элек инженер, ташсы, балта оҫтаһы кеүек һөнәрҙәр талап ителһә, ваҡыт үтеү менән хәл үҙгәрҙе. Уның ҡарауы, бөгөн Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙә лә эшсе һөнәрҙәргә ҡытлыҡ ҙур. Уҡытыусы, табип, юрист һөнәрҙәренә ҡарағанда, эшселәргә хеҙмәт урындары табыуы күпкә еңелерәк. Башҡортостан хеҙмәт базаһында тәҡдим ителгән вакансияларҙың күпселек өлөшө - эшсе һөнәрҙәр. Бөгөнгө көндә сығарылыш уҡыусылары башлыса юғары уҡыу йорттарына ынтыла. Теләктәре - бюджет урынға эләгә алмай икән, түләп булһа ла юғары уҡыу йорттарын тамамлау. Шуға ла республикабыҙға, илебеҙгә эшселәр биргән махсус һөнәри белем биреү учреждениеларының абруйы ла төшә барғандай. Уларҙың баһаһын тейешле кимәлгә күтәреү өсөн дә күп көс һалырға тура киләсәк әле.\nЗаманында гөрләп торған, меңдәрсә эшсе әҙерләп сығарған элекке 26-сы һѳнәрселек училищеһы, һуңынан тѳҙѳлѳш колледжы, ә хәҙерге ваҡытта Башҡорт архитектура-төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ колледжының Белореттағы филиалы әлеге көндә яңы һулыш кисерә. Филиал мѳдире вазифаһын яңы ғына атҡара башлаған Батыр Зөбәйер улы Шөғөров та уҡыу учреждениеһының бөгөнгө хәленә тыныс ҡарай алмай. Йәш етәксенең маҡсаты - уҡыу йортон яңы, заман талаптарына тап килгән кимәлгә күтәреү.\n- Белорет һөнәри белем биреү учреждениеһы элек-электән Иҙел башы, күрше райондар халҡы өсөн берҙән-бер махсус белем биреү усағы булып килде. Ул тегенсе, штукатур-маляр, ташсы, ағас оҫтаһы кеүек белгестәрҙе әҙерләү менән тиҫтәләрсә йыл шөғөлләнә. Ныҡлы база, техник мөмкинлектәр уҡытыуҙың һәм һөнәр үҙләштереүҙең тәүге баҫҡысы булһа ла, учреждениела уҡытыу процесы ла, технологияһы ла совет заманынан килә. Киләсәктә йәштәрҙең Архитектура-төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ колледжына сараһыҙҙан түгел, ә үҙҙәре теләп уҡырға килеүе өсөн күп эшләргә кәрәк әле. Быны бер нисә йылда ғына тормошҡа атҡарып булмаясаҡ, әлбиттә. Республикабыҙ ҙа, үҙ нәүбәтендә, ярҙам итергә әҙер. Техник базаны нығытыу, уҡытыу программаларын, филиал бинаһын һәм дөйөм ятағын яңыртыу өсөн көс һалырға тура киләсәк. Тормош үҙгәрә, техник мөмкинлектәр ҙә бер урында тормай. Беҙ ҙә бер урында тапанмай, замана менән бергә атларға тейешбеҙ. Студенттарҙың статусын күтәреү, заманса төҙөлөш технологиялары киң ҡулланылған төркөмдәр булдырыу өсөн тырышырға кәрәк. Хәҙерге архитектура, робототехника, 3D-технологиялар заманы быны талап итә. Быйылдан “Автомеханик” компетенцияһы буйынса төркөм булдырылды.\nУчреждениела оҙаҡ йылдар үҙ эшенең оҫталары эшләй. Педагогтар студенттарға төплө белем биреп кенә ҡалмай, киләсәктә һөнәрен дөрөҫ һайлауға ла булышлыҡ итә, оло тормош юлына баҫтыра. Башҡорт архитектура-төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ колледжы студенттары ла тырышып уҡыуҙан, һөнәр үҙләштереүҙән тыш, төрлө конкурстарҙа ла ҡатнашып, үҙ көсөн, белемен һынай”, - тине Батыр Зөбәйер улы.\nКүптән түгел Өфөнөң художество-сәнәғәт колледжы базаһында биш кѳн буйы WorldSkills, йәки эшсе һѳнәрҙәренең абруйын күтәреү маҡсаты менән үткәрелгән халыҡ-ара олимпиадаһы ла быға дәлил. Һөнәри белем биреү учреждениелары араһында - “Ағас менән эшләү оҫтаһы” компетенцияһы буйынса үткәрелгән ярышта Өфө художество-сәнәғәт, Сибай, Нефтекама, Белорет һөнәри колледждары һәм Өфө урман техникумы студенттары үҙ-ара көс һынашты. Үҙ колледжы намыҫын Белорет филиалының III курс студенты Данил Ярославов яҡланы. Әйткәндәй, Данил бындай кимәлдәге конкурстарҙа тәүгә генә ҡатнашмай. Былтырғы конкурста, башҡаларҙан аҙға ғына ҡалышып, IV урынға лайыҡ булғайны. Быйыл иһә тырыш студент ноябрҙә һайлап алыу турын уңышлы үтеп, конкурс финалына сыҡты. Студенттарға белемен һәм оҫталығын һынап ҡарау, һайлаған һөнәрҙәрен артабан камиллаштырыу йәһәтенән үткәрелгән конкурста 5 конкурсант үҙҙәренең һөнәри оҫталыҡтарын, маҡсатҡа ирешеүсәнлеген, түҙемлелеген тикшерҙе. Ә эксперт-белгестәр конкурсанттарҙы лайыҡлы баһаланы, тикшерҙе. Ярышта ҡатнашыусылар бер сәғәт эсендә буласаҡ әйберҙең һыҙмаһын һыҙып, артабан тәҙрә рамы эшләргә тейеш ине. Данилдың етәксеһе, производствоға өйрәтеү буйынса юғары категориялы мастер, I категориялы уҡытыусы, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы Рифҡәт Хәйбулла улы Ғәҙелшиндың биргән белеме, өгөт-нәсихәттәре бушҡа китмәне. Егет Сибай һәм Өфө художество-сәнәғәт колледжы студенттарынан саҡ ҡына ҡалышып, III урынға сыҡты. Еңеүсе онотолмаҫлыҡ тәьҫораттар, күп йылдарға етәрлек иҫтәлек, Диплом, миҙал һәм ҡиммәтле бүләк алып ҡыуанды.\nДанил Ярославовҡа артабан да һөнәри үрҙәргә үрләүен, ә уҡытыусыһы Рифҡәт Хәйбулла улына Данил кеүек лайыҡлы студенттарының күберәк булыуын теләйбеҙ.


Юбилейға әҙерлек тикшерелде\n4 мартта ҡалала эш сәфәре менән БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе И.А. Тажетдинов булды. Илшат Азамат улы район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов менән Баймаҡ ҡалаһының 75 йыллыҡ юбилейына арналған сараларҙы әҙерләү һәм үткәреүгә бәйле мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Унда шулай уҡ Баймаҡ баҡыр иретеү заводының 100 йыллығын лайыҡлы ҡаршылау тураһында ла һүҙ барҙы.\nРемонт әүҙем бара\nЛенин исемендәге АХК-ла техник потенциалды яҙғы баҫыу эштәренә әҙерләү тамамлана. Әле 3 берәмек МТЗ-80, бер К-700 тракторы, бер сәскес ремонтлана, улар аҙна-ун көн эсендә әҙерлек һыҙығына баҫтырыласаҡ. Башҡа булған бөтә техника-агрегаттар, шул иҫәптән тырмалар һәм сәскестәр, тулыһынса баҫыу эштәренә әҙер. Ремонт эштәрендә Зәкир Балхин, Хадарис Мортазин, Айрат Туйсин, Мостафа Салихов, Әхмәҙи Ишкинин уңғанлыҡ күрһәтә. Әйткәндәй, запас частарға ҡытлыҡ юҡ, яғыулыҡ-майлау материалдары ла туплана.\nУҙған шәмбелә ҡаланың Кооператив урамында урынлашҡан 24-се йортта электр селтәренең ҡыҫҡа тоташыуы һөҙөмтәһендә ут сыға яҙа.\nКүңелһеҙ хәлдәр ҡабатланмаһын өсөн янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен үтәргә, мейестәрҙе ҡыҙыу яҡмаҫҡа, электр селтәренең, приборҙарҙың төҙөклөгөн тәьмин итергә саҡырып ҡалабыҙ.\nМахсус иҫәп асылды\n6 февралдә Сыңғыҙ ауылында Усмановтар йортонда янғын сыға. Һөҙөмтәлә, йорт тулыһынса янып бөтә, ғаилә хужаһы һәләк була, улдары, 9-сы класс уҡыусыһы Ғаяр үҙәк ҡала дауаханаһына эләгә.\nУсмановтар ғаиләһенә ярҙам итеү өсөн Рәсәй һаҡлыҡ банкының Сибай бүлексәһендә Маһира Хөрмәт ҡыҙы Усманова исеменә махсус иҫәп асылды. Уның реквизиттары: иҫәп номеры 42307.810.1.0643.6105073 Рәсәй Һаҡлыҡ банкының Баймаҡтағы №7760/00025 Сибай бүлексәһе.\nПремьер райондағы эштәрҙе юғары баһаланы\nҮткән шәмбелә районда һәм ҡалала эш сәфәре менән Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры А.Ф. Илембәтов булды. Хөкүмәт рәйесен муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов оҙатып йөрөнө.\nАзамат Фәттәх улы эш сәфәрен Ниғәмәт ауылында мәҙәниәт йортон төҙөү эштәре менән танышыуҙан башланы. Билдәле булыуынса, объекттың генподрядсыһы булып “Баймаҡ ПМК-һы” ЯСЙ-һы сығыш яһай. Әле төҙөүселәр бинаны биҙәкләү, инженер коммуникациялары үткәреү, фасадты сайдинг менән көпләү эштәре менән шөғөлләнә. Премьер-министр объекттағы эштәрҙе юғары баһаланы, төҙөлөштө тамамлау өсөн ярҙам вәғәҙә итте. Ошонда уҡ урындағы биләмә башлығы Ф.Ғ. Вәхитова Премьер-министрҙы ауылдарҙың бөгөнгө социаль-иҡтисади тормошо менән ҡыҫҡаса таныштырҙы, пландары менән бүлеште.\nАртабан А.Ф. Илембәтов Ҡуянтау ауылында булып, “Баймаҡ” ҒПБ-һының “Аҡъял” ипподромын ҡараны, һыбайлыларҙың һәм юртаҡтарҙың сығышын күҙәтте.\nҘур ойошҡанлыҡ һәм әүҙемлек менән\nУҙған ялда Рәсәй Федерацияһы Президентын һәм урындағы вәкәләтле органдарға депутаттар һайлауҙары булып үтте.\nРәсәй буйынса Президент һайлауҙары алдан фаразланған һөҙөмтәләр менән тамамланды. РФ Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров белдереүенсә, Президент һайлауҙары бер турҙа үтте. Ил буйынса исемлеккә индерелгән һайлаусыларҙың 65,3 проценты ҡатнашҡан. Шуларҙың 63,75 проценты, йәғни 45 миллион кеше үҙ тауышын Владимир Путинға биргән. Президентлыҡҡа кандидаттарҙан КПРФ партияһы лидеры Геннадий Зюганов 17,19 процент (12,166 миллион тауыш), бизнесмен Михаил Прохоров – 7,82 процент (5 миллион 536,5 мең), ЛДПР лидеры Владимир Жириновский 6,23 процент (4,409 миллион), “Ғәҙел Рәсәй” партияһы рәйесе Сергей Миронов 3,85 процент (2,724 миллион) тауыш йыйған.\nРеспублика буйынса һайлауҙың нисек үтеүенә байҡау яһайыҡ. Дөйөм алғанда, Башҡортостан һайлаусыларының 77,53 проценты һайлауҙа ҡатнашҡан. БР Үҙәк һайлау комиссияһынан хәбәр итеүҙәренсә, территориаль һайлау комиссиялары протоколдарының 93,6 процентын эшкәрткәндән һуң, Башҡортостан буйынса 76,93% тауыш йыйып, Владимир Путиндың алда барыуы билдәле булған. Геннадий Зюгановҡа һайлаусыларҙың 13,75%, Владимир Жириновскийға – 3,28%, Михаил Прохоровҡа – 3,03%, Сергей Мироновҡа – 2,3% тауыш биргән.\nБеҙҙең районда был мөһим сара бик ойошҡанлы үтте һәм унда ғәҙәттәгесә баймаҡтар бик әүҙем ҡатнашты. Ҡалала һәм ауылдарҙа һайлау участкаларында халыҡ өсөн төрлө күңел асыу саралары, спорт ярыштары, сауҙа-йәрминкәләр ойошторолдо. Дөйөм алғанда, һайлау бар урында ла байрам кәйефе менән ғәҙәттән тыш хәлдәрһеҙ, тыныс үтте.\nҺайлау һөҙөмтәләренә килгәндә, Баймаҡ районы муниципаль районының территориаль һайлау комиссияһы мәғлүмәттәре түбәндәгесә: 38967 һайлаусының 91,15 проценты үҙенең гражданлыҡ бурысын үтәгән.\nКандидаттар өсөн тауыштарҙың нисек бүленеүе менән гәзиттең киләһе һанында территориаль һайлау комиссияһы таныштырыр.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 16:07 Комментариев нет:\nЮлдарға ремонт кәрәк\nУҙған йомала муниципаль район хакимиәте башлығы урынбаҫары З.Т. Ушанов етәкселегендәге мәғлүмәт төркөмө Йомаш ауыл биләмәһенә ҡараған ауылдарҙа булып, халыҡ менән осрашты.\nТөркөм үҙенең эшен Йомаш ауылынан башланы. Халыҡтың күп булыуы сараның мөһимлеген тағы ла бер тапҡыр иҫбатланы. Төркөм етәксеһе З.Т. Ушанов район хакимиәтенең уҙған йылдағы эшмәкәрлеге тураһында мәғлүмәт биреп, төбәктең социаль-иҡтисади тормошона байҡау яһаны, пландар менән таныштырҙы.\nАртабан Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге директоры В.Р. Хисмәтуллин, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау бүлеге мөдире Т.В. Денисова сығыш яһаны.\nЙомашта ла, Юлыҡ ауылында ла халыҡ төҙөлөш өсөн ағас ала алмауҙарына зарланды. Юлыҡ участка урмансылығы лесничийы Р.Ф. Әҙеһәмов, быйыл районға бик әҙ күләмдә лимит бирелде, тип белдерҙе. Шунлыҡтан бөтә ғаризалар буйынса ла һорауҙарҙы ҡәнәғәтләндереү мөмкин түгел.\nИке ауыл халҡы ла юлдарҙың насар булыуына ризаһыҙлыҡ белдерҙе. Ишбирҙе – Баймаҡ араһындағы юлдар күптән инде ремонт күргәне юҡ. Ағымдағы ремонт тигәне лә тош-тош урындарға эре-эре таштар түгеү менән генә сикләнә. Ә ундай юлдан бөтөнләй йөрөрлөк булмай. Йыл һайын бирелгән “буш” вәғәҙәләрҙән халыҡ ялҡып бөткән инде.\nЙомаштар почтальондың гәзит-журналдарҙы аҙнаһына тик бер тапҡыр ғына таратыуына, шул сәбәпле яңылыҡтар менән ваҡытында танышып барыу мөмкинлеге булмауға зарлана. Был үҙе үк матбуғатҡа яҙылыуға кире ҡараш уята. Ауыл халҡы үҙәк ҡала дауаханаһына дауаланырға ятып булмай, тип тә белдерҙе.\nЮлыҡ ауылы халҡы балалар баҡсаһы бинаһын һатмауҙы, уны ҡайтанан балалар баҡсаһы итеп тергеҙеүҙе һораны. Сөнки бөгөн ауылда мәктәпкәсә йәштәге 80 бала иҫәпләнә, был һандың артабан да үҫеүе көтөлә.\nХалыҡ менән осрашыу ике яҡ өсөн дә әһәмиәтле һәм отошло булды.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 16:05 Комментариев нет:\nТарихты үҙебеҙ яҙабыҙ\n2013 йылда Баймаҡ ҡалаһы үҙенең 75 йыллығын билдәләйәсәк. Ҡала статусы бирелгәндән алып бөгөнгә ҡәҙәр Баймаҡ бөтә яҡлап та ҙур үҙгәрештәр кисерҙе: күп ҡатлы йорттар ҡалҡып сыҡты, “зәңгәр яғыулыҡ” килеп етте, юлдар һалынды... Быларҙың барыһында ла кеше хеҙмәте ята.\nБаймаҡ ҡалаһы кисә һәм бөгөн... Уның үткәне ниндәй булған, бөгөнгөһө нисек, ә иртәгә?.. Рубрикабыҙҙың исеменән үк күренеүенсә, бында һүҙ ҡала һәм уның кешеләре тураһында барасаҡ. Ошо йүнәлештә һеҙҙән ҡыҙыҡлы һәм фәһемле хаттар көтөп ҡалабыҙ, ҡәҙерле гәзит уҡыусылар.\n“Баймаҡ һәм баймаҡтар” рубрикаһын башлап, тәүге һүҙҙе Баймаҡ районының архив бүлеге начальнигы Ф.Ғ. Харрасоваға бирәбеҙ:\n– Баймаҡ тарихҡа бик бай. 2013 йылда уға нигеҙ һалыныуға 265, ә ҡала статусы алыуға 75 йыл туласаҡ. Ошо дәүер эсендә Баймаҡ оҙон һәм ҡатмарлы юл үткән. Бынан 264 йыл элек Баймаҡ Бикбулатов атлы уҙаман үҙенең ғаиләһе менән ошо ерҙә нигеҙ һалған. Ул Бөрйән волосының старшинаһы һәм 1755 йылдарҙа Батырша етәкселегендәге ихтилалда әүҙем ҡатнашҡан батырҙарҙың береһе булған.\nЛайыҡлы тормош юлы\nОшо көндәрҙә үҙенең барлыҡ хеҙмәт юлын Ленин исемендәге колхоз производствоһын үҫтереүгә арнаған Зәкир Рамаҙан улы Шәйхисламов 70 йәшлек юбилейын билдәләй.\nЗәкир Рамаҙан улының бала сағы Бөйөк Ватан һуғышы һәм унан һуңғы ауыр осорға тура килә. Бәләкәйҙән эшкә егелеп, хеҙмәттә сынығып үҫә. Тыуған ауылы Буранбайҙа башланғыс, Беренсе Этҡолда урта мәктәпте тамамлай. Уҡыу һәр ваҡыт колхоз эше менән йәнәш бара, бесән тырматыу, күбә тарттырыу үҫмер малайҙар иңенә төшә. 1959 йылда Юлдыбай тракторсылар курсын тамамлағас, колхоздың Буранбай бригадаһында тракторсы булып хеҙмәт юлын башлай.Ер һөрөү, иген сәсеү кеүек эштәрҙә үҙен тик ыңғай яҡтан күрһәткән егеткә бригаданың хисапсыһы вазифаһын ышанып тапшыралар. Яҙыу-һыҙыуға, документ эшенә сослоғон баһалап, 1962 йылда колхоздың Таулыҡай ауылындағы үҙәк контораһына диспетчер итеп алалар. Шул йылда әрме хеҙмәтенә алынып, өс йыл Тыуған ил алдындағы бурысын намыҫ менән үтәп ҡайта.\nБаймаҡ ҡойоу-механика заводының 100 йыллығына ҡарата\nҮҫештең яңы этабы үткәндәрҙән һут ала\n«Беҙҙең республикала сәнәғәт күрһәткестәре илдәге уртаса күрһәткестән яҡшыраҡ. Был бик һәйбәт, ләкин быны беҙҙең быуын ҡаҙанышы ғына тип иҫәпләп булмай. Республиканың ҡеүәтле сәнәғәт комплексы тиҫтәләрсә йылдар дауамында булдырылды.\n«Тулайым төбәк продуктына тейәп оҙатылған сит ил продукцияһы өлөшө» кеүек параметр буйынса республика Волга буйы федераль округында унынсы урында. Тимәк, был тәңгәлдә уйланырға, эшләргә урын бар».\nБР Президенты Р.З. Хәмитовтың БР Дәүләт\nЙыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһенән.\nБаймаҡ ҡойоу-механика заводы ҡалабыҙға ошо статусты биреүсе иң эре сәнәғәт предприятиеһы һанала. Заводтың ҡойоу, металл эшкәртеү, механик йыйыу һәм ремонт – механика производствоһының барлыҡҡа килеүе, үҫеүе һәм камиллашыуының 100 йылға яҡын (1913-2013й.й.) тарихы бар.Элекке баҡыр иретеү заводының (1913-1957й.й.) төп металлургия производствоһын хеҙмәтләндереп, ҡойоу-механика хеҙмәттәре заводтың ҡойолма продукцияға, стандарт булмаған һәм махсус технологик ҡорамалдарға (металл иретеү мейестәре, һауа өрҙөрткөстәр, баҡыр иретеү мейестәре, һыу менән һыуытыла торған кессон формалары һ.б.) булған ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндерә.\nБилдәле булыуынса, районда иң күп таралған енәйәттәрҙең береһе – урлыҡ. Ҡайһы саҡта бындай хоҡуҡ боҙоуҙарға балиғ булмағандарҙың да йәлеп ителеүе айырыуса хәүефле. Енәйәтселәр тотолоп язаһын алыуына ҡарамаҫтан, бындай енәйәт йыш теркәлә.\nШулай бер кеше ял мәлендә төнгө Баймаҡ буйлап “һунарға» сыға. Хужалары өйҙә булмаған, алырлыҡ әйберҙәре булған йортто оҙаҡ аңдый ул. Тиҙҙән бур бындай өйҙө билдәләй һәм ҡапҡа аша һикереп төшә. “Тәжрибәле” кеше ишекте бик еңел аса. Ул бүлмәләр буйлап йөрөп сыға һәм кеҫә телефондары, көнкүреш техникаһы, ҡиммәтле кейем-һалым, биҙәүестәргә һ.б. “айыу майы” һөртә.\nХөкөм эскәмйәһенә ултырғас, бур үҙен аҡлау, язаһын еңеләйтеү өсөн төрлө сәбәптәр уйлап таба. Тик уның енәйәтенең сәбәбе бер генә – еңел табыш эҙләү. Бер ҡайҙа ла эшләмәгән йәш ир күптән шундай тормош алып барған булып сыға. Һөҙөмтәлә, ул 3 йыл ярым ваҡытҡа төрмәгә ебәрелә.\nГраждандарҙың үҙенең мөлкәтен һаҡлау сараһын күреп, ныҡлы ишек-ҡапҡа ҡуйыуын, өйөн аҙға ғына ла асыҡ ҡалдырмауын һорар инек.\nА. ТИМЕРХАНОВ, прокурор ярҙамсыһы.


Һәр кемдә – ижади ҡараш » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Һәр кемдә – ижади ҡараш\nҺәр кемдә – ижади ҡараш 27.02.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nЙылға-күлдәребеҙгә арналған бихисап йыр ижад иткән халыҡ. Үткәндәрҙән тулҡын-тулҡын булып, гүйә, хәтер аға, бөгөнгө көнөбөҙгә тере тамсылар һибелә… Быуаттарҙы тоташтырған күңел хазинаһымы ни, тулҡын йылғаның моңон да, ҡеүәтен дә, матурлығын да берҙәй сағылдыра. Ул хатта тормоштоң дәртле ауазы һәм хәрәкәте булып ҡала. Ысынлап та, шулай бит. Хәҙер заман технологияһы үҙ тулҡыны менән һәр өйгә килеп инде. Был тулҡындар күҙгә күренмәй, ләкин туранан-тура йөрәккә тәьҫир итер көскә эйә. Радио тулҡындары – үткән быуаттан алып йәмғиәт тормошонан айырып алғыһыҙ күренеш. “Ашҡаҙар” радиоһы тип әйткән саҡта ла ошо күренеш күҙ алдына килеп баҫҡандай.\nҮткән менән бөгөнгөнө бәйләп торған мәшһүр бер атама бит ул “Ашҡаҙар”. Халыҡ йыры булһынмы, йылға йәки ауыл исемеме – ҙур хәтер һәм тарих йәшәй уның эсендә. “Ашҡаҙар” радиоһы ошо төшөнсәне заманлаштырҙы, яңы яңғыраш бирҙе, тип әйтә алабыҙ. Башҡортса ғына тапшырыуҙар яңғыратҡан был канал әле генә үҙенең һигеҙ йыллыҡ эшмәкәрлеген билдәләне. Ҙур дата булмаһа ла, радио тапшырыуҙарҙың тарихы, ғөмүмән алғанда, үткән быуатҡа барып тоташа. 1919 йылда Ҡыҙыл Армияның айырым частары менән Өфөлә радиотапшырыуҙар станцияһы төҙөлә. 1925 йылда Өфөлә генә түгел, Бөрөлә, Баҡалыла, Белоретта, Йылайырҙа, Стәрлетамаҡта һәм Бәләбәйҙә ете тапшырыу станцияһы булдырыла.\nРадионың йоғонтоһо ошо дәүерҙәр эсендә ифрат ҙур булды, йәмәғәтселек-тең идея һәм мәҙәни кимәлен үҫтереү йәһәтенән көслө ҡорал икәнен аңлаған хөкүмәт махсус ҡарар менән 1928 йылда Башҡортостан радиоһы комитетын төҙөй, шунан башлап даими тапшырыуҙар алып барылған өр-яңы осор башлана. Ил тормошондағы булған хәл-ваҡиғаларҙы яҡтыртҡан, уның данлы традицияларын һаҡлаған һәм артабан үҫтергән радио төрлө баҫҡыстар аша үтте. Тик бер ҡасан да эфир тауышы һүнмәне, һүрелмәне. “Үҙгәртеп ҡороу” тип аталған осорҙа башҡортса тапшырыуҙарға ихтыяж артты. Заман талабын аңлаған “Башҡортостан” телерадиокомпанияһы етәкселеге 2010 йылда “Ашҡаҙар” каналын асты.\nБыл ваҡиға, әлбиттә, йәмәғәтселек тарафынан ҙур хуплау тапты. Башҡорт телле тыңлаусыға иҫәпләнгән канал бик әүҙем эш башлап ебәрҙе. Эстафета ышаныслы ҡулдарҙа, тип әйтә алабыҙ бөгөн, сөнки алтын фондта тупланған бай рухи мираҫыбыҙ менән киң ҡатлам танышыу мөмкинлегенә эйә, йыр сәнғәтенә киң урын бирелә. Ижад әһелдәренең, зыялы заттарыбыҙҙың эшмәкәрлеге менән таныштырыу, йәш таланттарҙы күрһәтеү – радио алдында торған ҡайһы бер бурыстар ғына былар.\nБер яҡтан ҡарағанда, көнө-төнө һөйләп торған радиоларҙың бөгөн иҫәбе-һаны юҡ кеүек, улар ниндәй генә йүнәлештә эшләмәй ҙә тыңлаусыны нимә менән генә үҙҙәренә йәлеп итергә тырышмай. Ана шулар араһында “Ашҡаҙар” мәҙәни каналы үҙенең йөҙө, ҡарашы һәм алып барған ижади юлы менән айырылып тора. Ҡайһы бер радиолар өсөн тыңлаусыларҙы һаҡлап ҡалыу етди мәсьәлә булғанда, “Ашҡаҙар”ҙың тыңлаусылары бермә-бер арта бара. Бының сере нимәлә тигән һорауға каналдың етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Урал Ниғмәтуллин шулай тип яуап бирҙе:\n– Был иң элек республика рухи тормошон сағылдырыуға ҙур иғтибар бүлеүебеҙ һөҙөмтәһелер. Мәҙәни өлкәлә булған йәки буласаҡ хәл-ваҡиғаларҙы мәлендә биреп барырға тырышабыҙ. Радио – яңылыҡты оператив еткереү сараһы. Тимәк, тыңлаусы менән тиҙ генә аралашырға өлгөрәбеҙ. Шул яғы бик отошло. Милли шиғриәт, театр асыштары, сәнғәт яңылыҡтары тураһында беренселәрҙән булып һөйләйбеҙ. Мәңгелек ҡиммәттәрҙе киләсәк быуынға ҡалдырыу төп хәстәр булып ҡала. Радиобыҙ халыҡ ынйыларын һаҡлап ҡалыуға ҙур өлөш индерә. Йәш ижадсылар менән даими таныштырып барабыҙ. Йәшәйешебеҙҙе йыр-моңдан тыш күҙ алдына килтереп булмай. Шуға ла канал төрлө быуын тыңлаусыларының зауығын иҫәпкә ала.\nШуны ла әйтергә кәрәк, “Ашҡаҙар” коллективы ҙур түгел. Унда ни бары ете кеше эшләй. Күптәренең исеме бөгөнгө уҡыусыға, тыңлаусыға яҡшы таныш. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Фәрзәнә Аҡбулатова әҙәби тапшырыуҙарҙы алып бара.\n– Әҙәби тапшырыуҙарҙы яҙыусылар эстафетаһы ҡулдан төшөрмәй тотоп килә, – ти ул. – Мин “Ашҡаҙар”ға килгәнгә тиклем уны Гөлсирә Ғиззәтуллина алып барҙы, үҙе киткәндә был эште Гөлназ Ҡотоеваға тапшырҙы. Артабан Зәки Әлибаев алып барҙы. Шулай ҙа иң оҙаҡ эшләгәне Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина булғандыр. Райондарға сыҡҡанда ла яҙмалар әҙерләп алып ҡайта торғайны. Етмәһә, мәктәп уҡыусылары менән бәйләнештә торҙо. Ул, төп һөнәре буйынса педагог булғанғамы, һәр саҡ йәш быуын хәстәре менән янды. Әҙәбиәт күсәгилешлеге тураһында тырышлығы бушҡа булманы, беҙ яңы тауыштар ишеттек. Ә тыңлаусыларға килгәндә инде, улар Ер шары буйлап таралған. Әле генә яҙыусы Гүзәл Ситдыҡова Америкала беҙҙе тыңларға яратҡан бер ханымдың сәләмен еткерҙе. Интернет алыҫ араларҙы яҡынайта. Улар эфирҙы сайттан тыңлай. “Ашҡаҙар” ҡырҙа көн иткәндәрҙе Башҡортостан менән яҡынайта, күңелдәрен дауалай икән, беҙ быға икеләтә шатбыҙ.\nБашҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Фәнүзә Баһауетдинова “Ашҡаҙар” каналы асылғандан бирле эшләй. Матбуғат тормошон, журналистар эшмәкәрлеген яҡтырта ул. Алтын фондты һаҡлауҙа, байытыуҙа, тулыландырыуҙа уның өлөшө баһалап бөткөһөҙ.\n– Беҙҙең шул тиклем ҙур рухи байлығыбыҙ бар – ул радионың фонды. Бер инеп китһәң, унан һис кенә лә сығып китеп булмай. Быуындар бәйләнешен дә фонд һаҡлап алып килә. Ғөмүмән, фонд – ғүмер буйы өйрәнелә торған өлкә. М. Рафиҡов, Ғ. Бикбулатов кеүек дикторҙар эшләгән ваҡыттарҙы яҡшы хәтерләйем. Улар алып барған тапшырыуҙарҙы әленән-әле эфирға биреп торабыҙ. Артистарыбыҙ менән дә даими бәйләнештә булдыҡ. Р. Янбулатова, Х. Яруллин алып барған тапшырыуҙарҙы әле лә кинәнеп тыңлайбыҙ. Алтын фондыбыҙға инеп китәм дә һәр ҡайһыһын иҫләп алам. С. Әлибаев, К. Яйыҡбаев, Р. Йәнбәков кеүек шағирҙарыбыҙ, яҙыусыларыбыҙ, Ш. Ҡолбарисов, Т. Шәрипов, Н. Әбдиев, С. Абдуллин, З. Мәхмүтов ише йырсыларыбыҙ, композиторҙарыбыҙ йыш килеп йөрөй торғайны. Һәр ҡайһыһының тауышы һаҡланған. Ошо тиклем ҙур байлыҡты йәштәргә еткерергә тейешбеҙ…\nЗөмәйрә Сафинаның мәғарифты яҡтыртҡан тапшырыуҙары көнүҙәклеге менән айырыла. “Беҙҙең донъя. Мәғариф” тапшырыуында йәш быуын, бөгөнгө уҡыу-уҡытыу системаһындағы проблемалар, яҡшы башланғыстар яҡтыртыла, мәғариф өлкәһендәге көнүҙәк мәсьәләләргә асыҡлыҡ индерелә. “Халыҡ гәүһәрҙәре”ндә иһә республикабыҙҙа ғына түгел, унан ситтә йәшәгән оҫталарыбыҙ сығыш яһай, фекерҙәре менән бүлешә. Был тапшырыу үҙенсәлекле талантҡа эйә күп кенә “гәүһәрҙәр”гә сәнғәт өлкәһендә юл асырға ярҙам итте.\nЗилиә Шәймәрҙәнованың “Ике йондоҙ” проекты шулай уҡ бик үҙенсәлекле. Беҙ “журналист һөнәрен алмаштыра” тигәнде бик яҡшы беләбеҙ. Ысынлап та, нимә тураһындалыр яҙыр өсөн шул өлкәне яҡшы белергә, эстән өйрәнергә кәрәк. Һөнәрен “алмаштырған” журналист бик ҡыҙыҡ мәлдәр менән уҡыусы күңелен яулай. Ә беҙ атап үткән “Ике йондоҙ”ҙа, киреһенсә, башҡа һөнәр эйәләре алып барыусыға һәм әңгәмә ҡороусыға әйләнә. Проект авторы З. Шәймәрҙәнова әңгәмәсене һәм әңгәмә ҡорорлоҡ “йондоҙ”ҙарҙы үҙе һайлай һәм студияға саҡыра. Үҙегеҙҙе хәбәрсе ролендә күргегеҙ килһә, проектҡа рәхим итегеҙ!\nБерҙәмлектә – көс, тип халыҡ юҡҡа ғына әйтмәгән. “Ижади портрет” тапшырыуы айырым бер журналисҡа беркетелмәгән. Уны алмаш-тилмәш эшләй “ашҡаҙарҙар”. Гәзит теленә әйләндергәндә, “Ижади портрет” – теге йәки был шәхес тураһында очерк. Ысын рәссам киндергә һүрәт төшөргәндә төрлө буяуҙар ҡуллана. Эфирҙа яңғыраған “Бер шәхескә – мең ҡараш” тигән заставка төрлө фекерҙәрҙе бергә туплай һәм ижади портреттың сағыу биҙәктәрен тәшкил итә лә инде.\nЫсынлап та, быуындар бәйләнеше “Ашҡаҙар” каналы эшмәкәрлегенең асыҡ бер йүнәлешен тәшкил итә. Мәҙәни канал тип атаһаҡ та, ул заманында ижтимағи-сәйәси темаларҙы ла бик әүҙем күтәрҙе, бер үк ваҡытта меңәр йыллыҡ тарихтарҙы ла байҡаны. Әйтәйек, публицист Марсель Ҡотлоғәлләмов көн ҡаҙағына һуҡҡан мәсьәләләрҙе яҡтыртһа, ғалимә Розалия Солтангәрәева ауыҙ-тел ижады ҡомартҡыларын тыңлаусыға еткерҙе. Оло быуын журналистары үҙҙәренең яҡты эҙҙәрен ҡалдырҙы һәм әле лә килеп, күрешеп, уй-фекерҙәре менән уртаҡлашып китә. Бөгөн дә алып барыусылар халыҡ йәшәйешенең төрлө өлкәһен яҡтыртырға тырыша. “Ашҡаҙар” тормош эсендә ҡайнап йәшәй.\nӘлеге яҙмала бөтөн рубрикаларҙы атап сығыуҙы маҡсат итеп ҡуйманыҡ. “Ашҡаҙар” радиоһының тапшырыуҙары менән ҡыҙыҡһынғандар уның сайтына инеп тулы мәғлүмәт алыр тигән уйҙабыҙ. “Ашҡаҙар”радиоһы хеҙмәткәрҙәре тыңлаусы менән булған барлыҡ аралашыу сараһын файҙаланырға тырыша. “Бәйләнештә” лә әүҙем эшләйҙәр. Теләгәндәр уның диуарына инеп туранан-тура һорау бирә, кәңәш-тәҡдимдәрен еткерә ала. Әле яңыраҡ ҡына коллектив һигеҙ йыллыҡ эшмәкәрлекте билдәләп, М. Кәрим исемендәге 158-се гимназияла уҡыусылар менән осрашыу үткәрҙе, уйындар ойошторҙо. Мәктәп балаларының милли мәҙәниәт менән ҡыҙыҡһыныуы – шулай уҡ шатлыҡлы күренеш. Коллектив киләсәккә ҙур уй-ниәттәр менән йәшәй.\n“Ашҡаҙар” радиоһы Өфөлә 66,68 МГц йышлығында эшләй. Уны әлегә радиоалғыстар аша бөтөн ерҙә лә тотоп булмай, ләкин етәкселек йышлыҡты киңәйтеү йүнәлешендә эш алып бара. Уның тулҡындары тотҡарлыҡһыҙ һәр өйгә барып етер тигән өмөт менән йәшәй коллектив. Шуныһы һөйөнөслө, “Ашҡаҙар”ҙың тулҡындары күптән инде сит илдәрҙең ярҙарына ла барып етте. Был каналды интернеттан табып, кәрәкле тулҡындарға көйлә лә, әйҙә, тыңла көнө-төнө. Ундай саҡта йыраҡ аралар ҙа, тыуған илеңдең меңәр саҡрым алыҫлығы ла тойолмай хатта.\nҒәҙеллек илсеһе 25.09.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nМатбуғат һәр заманда ла әйҙәүсе көс булып ҡала. Ер – яуын, кеше белем менән йәшәрер, тигән...\nУл әле лә беҙҙең арала 25.09.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең хәтер кисәһе үтте. Баш ҡаланың 158-се башҡорт...


Өфөлә Билдәһеҙ һалдат көнөн билдәләнеләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Билдәһеҙ һалдат көнөн билдәләнеләр\n17:50, 4 декабря 2013 Йәмғиәт\nӨфөлә тәүге тапҡыр Билдәһеҙ һалдат көнөн билдәләнеләр. Календарҙа рәсми бындай байрам юҡ, әммә Рәсәйҙең эҙәрмәндәр хәрәкәте вәкилдәре, 3 декабрҙе Билдәһеҙ һалдат көнө итеп иғлан итергә, тигән тәҡдим менән сығыш яһаны. Инициативаны Башҡортостан Республикаһы эҙәрмәндәр отрядтарының Төбәк йәмәғәт фонды хуплап сыҡты.\nӨфөнөң «Обелиск» эҙәрмәндәр отряды командиры Елена Вязовцева һөйләүенсә, Фондта ҡатнашыусылар шишәмбе, 3 декабрҙә, яу яланында ятып ҡалған бөтә Ватанды һаҡлаусылар иҫтәлегенә Өфөнөң Еңеү паркындағы Мәңгелек утҡа сәскәләр һалды. Тантанала Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Александра Акулинина, эҙәрмәндәр хәрәкәте активистары, Республика Хәрби Дан музейы хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.\nИҫтәлекле көн датаһы осраҡлы ғына һайланмаған, 1966 йылдың 3 декабрендә Мәскәү эргәһендә немец ғәскәрҙәрен тар-мар итеүҙең 25 йыллығын билдәләгәндә Ленинград шоссеһының 41-се километрындағы туғандар ҡәберлегенән билдәһеҙ һалдат мәйете тантаналы рәүештә Александров баҡсаһына күсереп ерләнә.\nБилдәһеҙ һалдат көнөн булдырыу зарурлығы шуның менән аңлатыла: «Хәтер китабы»нда Бөйөк Ватан һуғышынан әйләнеп ҡайтмаған совет һалдаттарының осһоҙ-ҡырыйһыҙ исемлегендә күп фамилияларҙың ҡаршыһында «хәбәрһеҙ юғалған» тип яҙылған. Һәләк булғандарҙың ерләү урыны күрһәтелмәгән. Уларҙың мәйеттәре яландарҙа, урмандарҙа, һаҙлыҡтарҙа ятып ҡалған Бик аҙҙарының ғына исемдәрен ҡайтарыуға өлгәшелә, ҡалғандары «билдәһеҙ һалдаттар» булып ҡала.\nТеги: эҙәрмәндәр отрядтары,хәрби-патриотик тәрбиә


Кәнфит кеүек берәмләп ал да ҡап ҡына!\n23 Июнь , 10:10\nБашҡорттарҙың милли ризығы ҡороттоң үҙенсәлекле тәме, туҡлыҡлы булыуы, шифаһы хаҡында барыбыҙ ҙа яҡшы беләбеҙ.\nБорон-борондан уны йомарлап, әүәләп киптерәләр. Шулай уҡ шыйыҡ ҡорот та әҙерләйҙәр, төрлө емеш ҡушып та эшләйҙәр.\nХәйбулла районы Бәләкәй Арыҫланғол ауылынан Гөлназ Сурина үҙенсәлекле ҡорот киптереү ысулы уйлап тапҡан. Ул торт биҙәгес ҡулайма менән (фотоһүрәттәге) һоҡланғыс һәм тәмле ҡорот әҙерләй. Бигерәк тәмле күренә, кәнфит кеүек берәмләп ал да ҡап ҡына...


Өфөлә «Һылыуҡай-2013» конкурсында еңеүсе билдәләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Һылыуҡай-2013» конкурсында еңеүсе билдәләнде\n13:02, 7 марта 2013 Йәмғиәт\n«Һылыуҡай-2013» республика конкурсы Гран-прийына Бөрйән районынан Әнүзә Ғиззәтуллина лайыҡ булды. 19 йәшлек ҡыҙ М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының тарихи һәм хоҡуҡи белем биреү факультетында уҡый.\nЮғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң, Әнүзә юрист булырға теләй. Шулай уҡ конкурста еңеүсе үҙен телевидениела һынап ҡарарға уйлай.\nБыйыл матурлыҡ бәйгеһе финалында Өфө, Стәрлетамаҡ, Сибай ҡалаларынан, Әбйәлил, Баймаҡ, Бөрйән, Дүртөйлө, Мәсетле, Миәкә райондарынан һәм Ырымбур өлкәһенән 12 ҡыҙ ҡатнашты.\nБеренсе урынға һәм вице-мисс «Һылыуҡай-2013» исеменә Башҡорт дәүләт университетының Нефтекама филиалы студенткаһы Динә Әхмәтйәсәүиева лайыҡ булды.\nФиналға сыҡҡан гүзәл заттарҙың барыһы ла ҡиммәтле приздар һәм сәскәләр менән бүләкләнде. Ә еңеүсегә бәйгенең төп атрибуты – таж менән ҡуша ноутбук, биҙәүестәр комплекты, сертификаттар тапшырылды.\nКонкурсты ойоштороусылар булып «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы, БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге һәм «Аҙна» гәзите сығыш яһаны.


Ҡырмыҫҡалы районында ,,Сыңла салғы,, республика фольклор байрамы үтте | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 12180\n06 июля 2015 — 17:00\nУнда Мәскәү һәм Ҡырғыҙстан вәкилдәре ҡатнашты. Бишауыл-Уңғар ауылынан Рәүеф Күсемов үҫмер сағынан ҡул менән бесән саба. Ул оло йәштә булһа ла салғыны ташларға уйламай.Конкурсҡа республика район-ҡалаларынан бихисап кеше саҡырылды. Улар бесән сабыуҙа ғына түгел, салғы үткерләүҙә лә состарҙы асыҡланы.Фестивалдә Шос һәм Брикс илдәре саммиттарына килгән Мәскәү һәм Ҡырғыҙстан делегациялары ҡатнашты. Ҡунаҡтар төрлө спорт сараларында, конкурсттарҙа үҙ көстәрен һынаны. Уларға халҡыбыҙҙың милли йолаларын күрһәттеләр, милли аш-һыуҙан ауыҙ иттерҙеләр. „Сыңла салғы„ республика конкурсы бер нисә йыл ғына үткәрелә. Ошо арауыҡ эсендә ул халыҡ араһында билдәлелек яулап өлгөрҙө. Сараның төп маҡсаты – халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлап ҡалыу, ти Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова.Бесән сабыу буйынса ярышта барлыҡ педъесталды хужалар яуланы. Ир-егеттәр араһында Подлубов ауыл биләмәһенән Андрей Иванько беренселекте бирмәһә, ҡатын-ҡыҙҙар араһында Ольга Андрееваға етеүсе булманы.


Социаль түләүҙәр буйынса яңылыҡтар бар\n2022 йылдың 1 ғинуарынан ҡайһы бер социаль ярҙам сараларына түләүҙәр министрлыҡтан Пенсия фондына тапшырыла.\nБашҡортостан Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы һәм Күп функциялы үҙәк берлектә 2022 йылға социаль түләүҙәр һәм пособиелар темаһына матбуғат конференцияһы үткәрергә әҙерләнә.\nОсрашыу 14 ғинуарҙа Күп функциялы үҙәктең төп офисында (Өфө ҡалаһы, Яңы күпер урамы, 8) ойошторола. Фекер алышыу барышында 2022 йылдың 1 ғинуарынан социаль түләүҙәр һәм пособиелар буйынса ғәмәлгә ингән яңылыҡтар, халыҡҡа социаль ярҙам сараларын рәсмиләштергәндә ябайлаштырылған процедуралар төрҙәре хаҡында һүҙ буласаҡ. Шулай уҡ үткән йылғы эшкә йомғаҡ яһаласаҡ һәм яңы йылға пландар билдәләнәсәк.\nСпикерҙар булып ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова һәм Күп функциялы үҙәк директоры Наталья Куприянова сығыш яһаясаҡ. Сара “Минең документтар” Күп функциялы үҙәктең “Бәйләнештә” социаль селтәрендәге (https://vk.com/mfcbashkortostan) һәм Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының ( https://vk.com/mintrudrb) рәсми төркөмдәрендә онлайн тәртиптә барасаҡ.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 1 ғинуарҙан хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме, район коэффициентын иҫәпкә алып, 15 973,5 һум тәшкил итә. Межгорье ябыҡ административ-территориаль берәмеге өсөн–23 613 һум. Халыҡтың йән башына тура килгән йәшәү дәүмәле – 11 009 һум, эшкә һәләтле кешеләр өсөн –12 000 һум, пенсионерҙар өсөн –10 431 һум, балалар өсөн –10 679 һум. Шулай уҡ 2022 йылдың 1 ғинуарынан ҡайһы бер социаль ярҙам саралары түләүҙәре министрлыҡтан Пенсия фондына тапшырыла. Матбуғат конференцияһы ”Минең документтар” Күп функциялы үҙәктең төп офисындағы конфренциялар залында үтәсәк. Сара 15.00 сәғәттә башлана. Журналистарҙы аккредитациялау –13.00 сәғәткә тиклем. Электрон почта –pr@mfcrb.ru


Гөрләп үтте йәштәр байрамы » Архив газеты "Йәшлек"\nОшо көндәрҙә Бөрйәндең «Морат-туғай» тип аталған ерендә Бөтә Рәсәй көнөнә арналған йәштәр байрамы үтте. Сарала республикабыҙ Президенты Мортаза Рәхимов, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Фәтих Ҡаҙаҡбаев, БР йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры Александр Никерин, Бөрйән районы хакимиәте башлығы Ирек Зарипов һәм башҡалар ҡатнашты.\n«Йәштәр Башҡортостаныбыҙ халҡының дүрттән бер өлөшөн тәшкил итә. Улар бик ҙур һәләткә эйә. Йәштәр белемгә, кәрәкле һөнәргә эйә булырға ынтыла, спорт менән әүҙем шөғөлләнә. Күптәр һау-сәләмәт тормош алып бара һәм шул уҡ ваҡытта ҡыҙыҡлы итеп ял да итә белә. Бөгөнгө байрам – бының дәлиле», – тине үҙ сығышында Мортаза Гөбәйҙулла улы.\nСараның төп ваҡиғаларының береһе булып йәш ғаиләләргә бала тыуыуға сертификат тапшырыу тантанаһы торҙо. Республиканың көньяҡ райондарында йәшәгән 12 ғаилә торлаҡ хаҡының бер өлөшөн ҡаплау өсөн субсидия алды. Ейәнсура районынан Хәмитовтар ғаиләһенең һүҙҙәренә ҡарағанда, был – улар өсөн бик ҡыуаныслы ваҡиға. Хөкүмәттең ярҙамы йәш ғаиләгә бөгөн бәхетле, татыу, матур итеп йәшәргә булышлыҡ итә.\nӘйткәндәй, һуңғы ете йыл эсендә республикабыҙҙа ун меңдән ашыу йәш ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуҙа ярҙам алған. Быйыл ғына 224 ғаиләгә 35 миллион һумдан суммаға субсидия бирелгән.\nБайрамға Сибай дәүләт академияһының бейеү ансамбле һәм Бөрйән районының балалар коллективтары, «Ирәндек» студенттар төҙөлөш отрядының, «Бергә» төбәк йәштәр хәрәкәтенең сығыштары йәм өҫтәне. Шулай уҡ сарала «Голубые молнии» хәрби-патриотик клубының курсанттары һәм «Черный дракон» үҫмерҙәр клубының тәрбиәләнеүселәре, башҡорт эстрадаһының йәш йырсылары сығыш яһаны.\nСара барышында республика башлығы һәм байрамда ҡатнашыусылар яңыраҡ төҙөлгән «Морат-туғай» туристар базаһында булды. Бында әлеге ваҡытта бер нисә коттедж, кафе, түбәһе ҡапланған пирс, автотораҡтар һәм мунсалар әҙер. Барлығы 22 бинаның 14-те әлеге ваҡытта төҙөлөп бөтөп килә. Базаны төҙөү быйыл май айында башланған һәм уны өсөнсө кварталда тамамлау планлаштырылған.\n«Туризм Бөрйән районы өсөн ят күренеш түгел. Шүлгәнташ мәмерйәһен күреү теләге менән бында ер шарының бөтә төбәктәренән туристар килә. Бөгөн республика Хөкүмәте тарафынан ҡабул ителгән Бөрйән районында туризм индустрияһын үҫтереү буйынса программабыҙҙың ысынбарлыҡта тормошҡа ашыуына барыбыҙ ҙа шаһитбыҙ. Сәйәхәтселәргә ял итеп китеү өсөн заманса туҡталҡаларҙың сафҡа инеүе эске туризмды үҫтереүгә нигеҙ ташы булып тора», – тине үҙ сығышында Бөрйән районы хакимиәте башлығы Ирек Фәсхетдин улы.\nБеҙҙең төбәк әүҙем ял һәм туризм өсөн бик уңайлы. Республика территорияһында йыл һайын 200 меңгә тиклем турист хеҙмәтләндерелә. Быйыл улар өсөн махсуслаштырылған туҡталҡалар барлыҡҡа килә, яңы маршруттар ойошторола. Әле күптән түгел генә Бөрйән районының Байназар ауылы эргәһендә – Оло Ҡужан һәм Ишдәүләт ауылы ерҙәрендә турист туҡталҡалары асылды. Киләһе йылдарҙа Ағиҙел йылғаһы буйында ғына тағы ла ошондай 16 туристик комплекс булдырыу ҡаралған.\nЯл итәйек Бөрйәндә!\nҠЫРАҒАЙ ТУРИЗМҒА – «ЮҠ!»\n«Урал батыр» эпосы геройҙарының эҙҙәре буйлап


Яугирлыҡ сәнғәте — Башҡорт Википедияһы\nЯугирлыҡ сәнғәте — көс һынашыу йәки һаҡланыу өсөн Көнсығыш Азияла булдырылған алыш алымдары. Уларҙың ҡайһылары бер-нисә төрҙө ҡушыуҙан барлыҡҡа килгән. Миҫал өсөн, тхэквондо, каратэ, айкидо Окинавала, кэндзюцу и дзюдзюцу Японияла, текьен, субак Кореяла урындағы алыш төрҙәрен берләштереп яһалған. Бөгөн һуғыш сәнғәте аң үҫеше һәм физик яҡтан камиллашыу маҡсатында спорт күнекмәһе булараҡ ҡулланыла. Яугирлыҡ сәнғәтенең төрлө йүнәлештәре, алымдары, боронғо һәм яңы төрҙәре бар. Шулай уҡ ул аңды үҫтереүсе эске (мәҫәлән, медитация) һәм тәнде сыныҡтырыусы тышҡы (макивара) күнекмәләргә бүленә. Яугирлыҡ сәнғәте медицина фәненә лә өйрәтә. Миҫал өсөн, ҡытай һуғыш алымдары менән сыҡҡан быуындарҙы ултыртырға, цигун күнекмәләренә, акупрессура, энә ҡаҙау кеүек халыҡ медицинаһына өйрәнергә мөмкин. Яугирлыҡ сәнғәте шулай уҡ дингә бәйле булыуы ла ихтимал. Алымдарҙың ҡайһы берҙәрен Шаолинь монахтары уйлап тапҡан һәм халыҡ араһында таратҡан.\n1 Яугирлыҡ сәнғәте классификациялары\n2 Донъя илдәренең яугирлыҡ сәнғәте\n2.2 Рәсәйҙең һәм элекке СССР илдәренең яугирлыҡ сәнғәте\nЯугирлыҡ сәнғәте классификацияларыҮҙгәртергә\nПанкратион, беҙҙең эраға тиклем II быуат\nЯугирлыҡ сәнғәтенең төрҙәре бик күп. Уларҙы ике ҙур төркөмгә берләштерергә мөмкин: ҡорал ҡулланылған һәм ҡоралһыҙ. Яугирлыҡ сәнғәте алымдары:\nҠул менән һуғыу — Вин-Чунь, самбо, бокс\nАяҡтар менән тибеү — капоэйра, сават, тхэквондо, самбо, кикбоксинг\nБашҡа һөжүм алымдары (мәҫәлән, терһәк, тубыҡ, асыҡ ҡул менән) — тай боксы|муай-тай (тай боксы), карате, ушу, Нив, Ами|айки крав мага.\nТашлау — дзюдо, джиу-джитсу, самбо\nТоҙаҡ — айкидо, бразильса джиу-джитсу, хапкидо\nАрҡаға (ҡалаҡ һөйәктәргә) йығып һалыу — дзюдо, ирекле көрәш, самбо\nМилли ҡорал — фехтование, арнис\nЗаманса ҡорал — кэндо, ушу ҡоралы\nЯугирлыҡ сәнғәтен төрлө критерий буйынса берләштерергә була:\nЙола буйынса: тарихи йола сәнғәте, милли көрәштең заманса алымдары йәки заманса ҡатнаш һуғыш сәнғәте.\nТөбәккә бәйле: көнсығыш алыш һәм көнбайыш һуғыш сәнғәте.\nӘҙерлек күнекмәләре буйынса: ҡорал менән (фехтование, һуғышыу таяғы һәм башҡалар) йәки ҡоралһыҙ;\nТәғәйенләнеше буйынса: һаҡланыу өсөн, хәрби спорт, хореография йәки күрһәтеү өсөн, медитация.\nҠытай йолалары буйынса: «эске» һәм «тышҡы» стиль\nДонъя илдәренең яугирлыҡ сәнғәтеҮҙгәртергә\nЯугирлыҡ сәнғәтен, ғәҙәттә, Көнсығыш Азия мәҙәниәте менән бәйләйҙәр, әммә ул башҡа халыҡтарға, илдәргә лә хас.\nДзюдола Моротэ Сэойнагэ алып ташлау алымы\nЕвропала «тарихи европа яугирлыҡ сәнғәте» тип аталған алымдар киң таралған. Мәҫәлән, сават — француздарҙа аяҡтар ярҙамында һуғышыу. Ул — моряктар һәм урам һуғышсылары уйлап сығарған алым.\nАмерика индеецтары көрәшендә йола буйынса асыҡ ҡул алымы ҡулланыла. Гавайҙар борондан быуындар (терһәк, тубыҡ) менән һөжүм итеү сәнғәтен үҫтергән. Бразилияға Африканан килтерелгән ҡолдар уйлап сығарған Капоэйралағы атлетик хәрәкәттәр ҡатнаш һуғыш сәнғәтендә ҡулланыла.\nГрек-рим көрәше (классик көрәш, француз көрәше, грек-рим стилендәге спорт көрәше) — ҡапма-ҡаршы көрәшеүҙең европа төрө. Спортсы үҙенең техник алымдары менән икенсе спортсыны йығып, салҡан (ҡалаҡ һөйәгенә) һалырға тейеш. Грек-рим көрәшендә аяҡ салыу, тибеү, ҡыҫыу кеүек алымдар ҡулланыу тыйыла. Классик көрәш Боронғо Грецияла барлыҡҡа килә һәм Рим империяһында үҫешә, ә уның бөгөнгө төрө Францияла XIX быуаттың тәүге яртыһында барлыҡҡа килә. 1896 йылдан Олимпия уйындары программаһына, 1904 йылдан донъя һәм 1898 йылдан Европа чемпионаттарына индерелә. Халыҡ-ара көрәш федерацияһында 120 ил бар.\nИрекле көрәш — ике спортсының айырым ҡағиҙәләр буйынса бер-береһен салҡан (ҡалаҡ һөйәгенә) һалырға тырышыуы. Бында аяҡ салыу, алып ташлау кеүек алымдар рөхсәт ителә.\nБокс — спортсыларҙың махсус бирсәткә кейеп, йоҙроҡтары менән һуғышыуы. Алышты рефери күҙәтә, 3-12 раунд була. Әгәр спортсы һуғыуҙан ҡолап, ун секунд эсендә аяғына тороп өлгөрмәһә (нокаут), йәки имгәнеп, артабан һөжүм итә алмаһа (техник нокаут), еңелгән тип һанала. Әгәр раунд һаны буйынса һөжүм итеү туҡтамаһа, еңеүсене судьялар билдәләй.\nБартицу — һаҡланыу өсөн Англияла 1898—1902 йылдарҙа булдырылған ҡатнаш яугирлыҡ сәнғәте. 1901 йылда уны яҙыусы Артур Конан Дойль «бартитсу» атамаһы менән « Шерлок Холмстың ҡайтыуы» әҫәрендә теркәй. Бартитсу егерменсе быуатта онотола, әммә 2002 йылдан йәһүдтәрҙең «крав-мага»һы менән ҡушылып, яңынан тергеҙелә башлай.\nСават (франц. Savate;) — француз яугирлыҡ сәнғәте. Был спорт төрөндә һуғыу, тибеү иркен ҡулланыла. Классик сават мәлендә ҡулдар һаҡланыу ролен үтәй, һуғыу асыҡ устар менән башҡарыла. Заманса сават (француз боксы) йоҙроҡлап бокс бирсәткеһе менән төртөүҙе, аяҡ менән билдән түбән урындарға тибеүҙе ҡуллана. Сават алышында һуғышыусылар аяҡтарына ҡалын табанлы кейем кейә.\nФехтование (нем. fechten — «алышыу») — ҡул алышында һалҡын ҡорал менән һөжүм итеү һәм һаҡланыу. Бер нисә төрө бар: спорт, артистик, тарихи, паралимпия, сәхнә һәм хәрби фехтование.\nНемецса дзю-дзюцу — заманса һаҡланыу алымы. Ул 1969 йылда Германия Федератив Республикаһында Эске эштәр Министрлығы заказы буйынса барлыҡҡа килә.. Джиу-джитсу, дзюдо, карате, айкидо менән шөғөлләнгән спортсылар уйлап тапҡан яңы һуғыш алымын полиция, таможня, юстиция министрлығы, бундесвер хеҙмәткәрҙәре ҡуллана башлай. Әлеге мәлдә Германияла немецса дзю-дзюцу менән 55 мең кеше шөғөлләнә.. Германия ведомство көстәренең ҡоралһыҙ һаҡланыу мәжбүри махсус курсы ошо спорт төрөнә нигеҙләнгән.(нем. waffenlose Selbstverteidigung).\nРәсәйҙең һәм элекке СССР илдәренең яугирлыҡ сәнғәтеҮҙгәртергә\nӘрме ҡул һуғышы — һаҡланыу һәм һөжүм итеү ысулдарына өйрәтеү алымы. Донъя кимәлендәге һуғышыу төрҙәренең хәрби эшмәкәрлектә һыналған иң яҡшы алымдары йыйылмаһы. Аяҡ-ҡул, көрәш, шаҡарыу техникаһын ҡулланыу рөхсәт ителгән был төр бик киң таралған һәм бөгөн дә әүҙем үҫешә..\nҠул һуғышы — яугирлыҡ сәнғәте төрө. Алышта ҡоралһыҙ йәки ҡорал ҡулланыу, яҡындан һөжүм итеү, терәп атыу рөхсәт ителә. Хәрби әҙерлек өсөн файҙаланыла.\nСамбо|Са́мбо — спорт алышы, СССР-ҙа булдырылған яугирлыҡ сәнғәте. Рәсми рәүештә 1938 йылдың 16 ноябренда теркәлгән. Самбо — иң йәш һәм киң таралған спорт төрө. Белгестәр фекеренсә, ул төрлө халыҡтарҙың көрәшеү ысулын алған. Самбола биш меңгә яҡын һаҡланыу һәм һөжүм итеү алымы бар.\nСамбо|Асака́-до — XX быуаттың 80-се йылдарында барлыҡҡа килгән һуғыш сәнғәте төрө. Ул совет һәм сит ил тәжрибәһенә нигеҙләнгән заманса автор мәктәбе һанала. Асака-до төрөндә һаҡланыу өсөн ҡул аҫтында булған таяҡ, билдек, ҡулъяулыҡ кеүек нәмәләрҙе ҡулланыу мөмкинлеге бар. Әҙерлек программаһына махсус акробатика, мәргәнлек, атлетика, хәрби-спорт йыйылмаһы, шулай уҡ яңғыҙ, парлап йәки төркөм менән, ҡоралһыҙ йәки ҡорал менән ҡаршы тороу күнекмәләре индерелгән. Авторы — «АСАКА» хәрби сәнғәт мәктәбен ойоштороусы Казачок Михаил Васильевич. Беларусь Республикаһы, Минск ҡалаһы.\nРОСС системаһы (Российская Отечественная Система Самозащиты) — ҡул һуғышы системаһы. Рус хәрби һуғышы төрөнә таянып 1995 йылда Ретюнских Александр Иванович булдырған. 1998 йылда Гранд-мастерҙар һуғыш сәнғәтенең Бөтә донъя Советы тарафынан айырым йүнәлеш булараҡ таныла һәм сертификация бирелә. «World Head of Family Sokeship Council».\nА. Половинкиндың эффектлы һуғышыу системаһы — һаҡланыу өсөн ҡатнаш система. Халыҡ-ара Рус ҡул һуғышы берләшмәһе Президенты Половин Александр Александрович тарафынан булдырылған. Ҡорал менән һөжүм итеүсенән һаҡланыу һәм ҡаршы тороу өсөн булдырылған һөҙөмтәле система.\nИңгә-иң терәшеп — боронғо рус халыҡ уйыны. Иңгә иң терәшеп ҡапма-ҡаршы йоҙроҡлап һуғышыуҙа 16 йәштән алып 60 йәшкәсә ир-егеттәр ҡатнаша. Уларҙың һаны бер тиҫтәнән алып бер нисә йөҙ булыуы ихтимал. Ул, ғәҙәттә, Масленница байрамында ойошторолған.\nСлавян-горица көрәше — спорт ярышы төрө һәм комплекслы һуғыш сәнғәте. Төп бурысы — төрлө шарттарҙа барлыҡ ҡағиҙәләрҙе ҡулланып бер нисә кешегә ҡаршы торорлоҡ универсал алышсы әҙерләү.\nСлавянса һаҡланыу алымы (СлавСТС) — үҙенсәлекле һуғыу һәм һаҡланыу техникаһы булған һуғыш сәнғәте. Уҙған быуаттың 90-сы йылдарында Романычев Александр Иванович нигеҙ һала. 2003 йылдан Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты янында СлавСТС мәктәбе булараҡ теркәлә. Бурысы — славян тарихына, мәҙәниәтенә ҡыҙыҡһыныу уятыу, төрлө шарттарҙа һаҡлана белеү.\n«Кох» көрәшен һүрәтләүсе СССР маркаһы\nКох көрәше (әрм. Կոխ) — Әрмән халыҡ көрәше. Маҡсаты — ҡаршы яҡты салҡан (ҡалаҡ һөйәгенә) һалыу. Билдектән, йә кейемдән эләктереү, алып ташлау, майҙандан этеп сығарыу рөхсәт ителә. Ваҡыт сикләнмәгән, ғәҙәттә, көрәш 5-10 минут дауам итә. Башта тән яҙыу өсөн, һуңынан еңеүсе тарафынан махсус бейеү башҡарыла. Иң боронғо милли көрәштәрҙең береһе.\nГүлеш (әзерб. Güləş) — Әзербайжан халыҡ көрәше. Бәһлеүәндәр башта келәм уртаһында бер-береһен сәләмләй һәм бейеү аҙымдары менән ҡапма-ҡаршы яҡҡа йүнәлә. Унан келәмдә ҡулдарына таянып, уларҙы алмаш-тилмәш бөккөләй. Көрәш башында бер-береһенә яурындары менән 3 тапҡыр төртөп ала. Аяҡ салыу, аяҡтан тотоу кеүек алымдар рөхсәт ителә. Көрәш зурна, нагара кеүек милли музыка ҡоралдары көйөнә башҡарыла. Арҡаһына салҡан(ҡалаҡ һөйәктәренә) ҡолатылған көрәшсе еңелә.\nУльяновск һабантуйындағы көрәш\nКөрәш (башҡ. көрәш, ҡырымтат. küreş, куреш, ҡаҙ. курес, ҡырғ. күрөш, татар. көрәш, kөrəş, үзб. kurash, cыу. кӗрешӳ) — төрки халыҡтарҙың милли спорт төрө, билбаулы көрәш. Башҡорттарҙа ул һабантуй һәм йыйындарҙың төп элементы һаналған. Борондан килгән йола буйынса көрәшселәр башта һәм аҙаҡтан бер-береһен ҡул бирешеп сәләмләй. Башҡорт милли көрәшенең ҡағиҙәләренә ярашлы көрәштәшен рөхсәт ителгән һәр төрлө алым менән келәмдән күтәреп алып салҡан (ҡалаҡ һөйәгенә) һалған көрәшсегә саф еңеү бирелә. Халыҡтарҙа булған үҙенсәлектәрҙән тыш, милли көрәш менән билбауҙа көрәштең айырмалыҡтары бар. Милли көрәштә аяҡ салыу һәм аҫтан тартып йығыу тыйылһа, икенсеһендә бындай сикләүҙәр юҡ.\nҠаҙаҡса көрәш —(каз — Қазақша күрес, Қазақ күресі) — ҡаҙаҡ халыҡ көрәше. Аяҡ салыу, эләктереү, янбаш аша ташлау рөхсәт ителә. Көрәшсенең тубығы келәмгә тейгән осраҡта иҫкәртеү яһала. Ҡаҙаҡ көрәше грузиндарҙың чидаоба һәм үзбәктәрҙең көрәшенә оҡшаш һәм уның алымдары самбо техникаһына индерелгән.\nЧидаоба (груз. ჭიდაობა — көрәш}}) — грузин көрәше. Чидаоба көрәше менән шөғөлләнеүселәр самбо, ирекле көрәш, дзюдо техникаһына тиҙ өйрәнә.\nХридоли|Хридо́ли (груз. ხრიდოლი) — грузин һуғыш сәнғәте. Йола буйынса хәнйәр ҡулланып башҡарыла. XX быуат башына тиклем Грузияның һәр төбәгендә хридоли һуғыш сәнғәтенә өйрәтеү өсөн махсус урындар булған. Күнекмәләр ағастан яһалған ҡоралдар ярҙамында үткәрелгән. Грузиндарҙың ҡул һуғышы алымдары самбо спорт төрө техникаһында бар.\n↑ Боевые искусства // Энциклопедия «Кругосвет».\n↑ Неизвестное тайцзи. Часть 2. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 февраль 2013. 12 февраль 2013 тикшерелгән.\n↑ Тарас А. Е. «Французский бокс сават: история и техника.». — Мн.: Харвест, 2001 г.\n↑ [ Фехтование] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә\n↑ DJJV: Geschichte des JJ 2015 йылдың 26 июнь көнөндә архивланған.\n↑ Сайт Армейского рукопашного боя\nЯугирлыҡ сәнғәте Викимилектә\nЯугирлыҡ сәнғәте Викияңылыҡтарҙа\nЯугирлыҡ сәнғәте Open Directory Project (dmoz) һылтанмалар каталогында.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яугирлыҡ_сәнғәте&oldid=1063401 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 24 август 2021 в 05:03\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:03 24 август 2021 үҙгәртелгән.


Үрге Өпәле — Башҡорт Википедияһы\n(Үрге Өфәле битенән йүнәлтелде)\nҮрге Өпәле (Үрге Өпәйле, Үрге Өфәле; рус. Верхний Уфалей) — Рәсәй Федерацияһының Силәбе өлкәһендәге ҡала. Үрге Өпәле ҡала округының административ үҙәге. Халыҡ һаны — 28 267 кеше (2016).\nРәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2014 йылдың 29 июлендәге «Моноҡалалар исемлеген раҫлау тураһында» 1398-р һанлы ҡарарына ярашлы, Үрге Өпәле ҡала округы «Рәсәй Федерацияһының ҡатмарлы социаль-иҡтисади хәлдәге монопрофилле муниципаль берәмектәре (моноҡалалар)» категорияһына индерелде.\nҠала Ҡариҙел (Өфө) йылғаһының ҡушылдығы Өпәйле (рус. Уфалей) буйында, Силәбенән 178 км алыҫлыҡта, Силәбе өлкәһенең төньяғында (Свердловск өлкәһе менән сигендә), Урта Уралдың көньяҡ битләүендә (Өпәйле һыртында) урынлашҡан. Ҡала территорияһы рельефының күп өлөшөн Урал тауҙары биләй. Ҡаланан йыраҡ булмаған урында Аракүл һәм Эткүл күлдәре урынлашҡан.\n1774 йылда завод эшселәре Емельян Пугачёв етәкселегендәге ихтилалда ҡатнаша, алыштар барышында Өпәле заводтары баҫып алына һәм яндырыла.\nӨпәле заводы тергеҙелә һәм 1776 йылда тәүге продукцияһын етештереп сығара.\n1791 йылдан Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙе составында була. 1923 йылдың ноябренән Үрге Өпәле ҡасабаһы Урал өлкәһе Свердловск округы Өпәле районының үҙәге була.\n1944 йылдың 9 февралендә Үрге Өпәле өлкә ҡарамағындағы ҡала статусын ала.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Үрге_Өпәле&oldid=767705 ҡабул ителгән\n1761 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар\nҮрге Өпәле ҡала округы тораҡ пункттары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:16 15 декабрь 2017 үҙгәртелгән.


Полиция хеҙмәткәрен атып ҡасҡандар\n5 Декабрь 2021, 11:00\nЕнәйәтселәр Стәрлебаш районынан. Федоровка урманында ҡулға алынғандар.\nРеспубликаның Стәрлебаш районында ике кеше полиция участковыйҙарына һөжүм иткән.\n“Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, участка уполномоченныйҙары хеҙмәтенән ике хеҙмәткәр Аҡшишмә ауылына Рәсәй Тәфтиш комитетының төбәк бүлексәһенә шик аҫтында булған кешене алып килеү өсөн барған. Ҡулға алған саҡта ғәйепләнеүсе һәм уның әшнәһе ҡаршылыҡ күрһәтә. Полиция хеҙмәткәрҙәре уларға ҡасырға ҡамасауларға тырыша, шул саҡта теге әҙәмдәр берәүһенең табель пистолетын тартып алып, уға бер нисә тапҡыр ата. Полиция хеҙмәткәре яралана һәм дауаханаға оҙатыла”, – тип хәбәр итә Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте.\nЕнәйәтселәр ҡоралды алып ҡаса. Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы Стәрлебаш районының Стәрлебаш ауылында теркәлгән 1969 йылғы Наил Ғизетдинов менән Таллыҡ ауылынан 1979 йылғы Альберт Бохармәтовты эҙләү тураһында иғлан итә. Шулай уҡ ваҡиға урынына ведомствоның оператив эш буйынса бүлексәләре хеҙмәткәрҙәре ярҙамға сыға.\nТәүҙә Федоровка районында енәйәтселәр ҡасҡан машинаны табалар. Һуңынан үҙҙәренең дә эҙенә төшәләр һәм райондың Үрге Алаштан ауылы эргәһендәге урманда уларҙы ҡулға алалар.\nМәғлүм булыуынса, Рәсәй Эске эштәр министрлығының Стәрлебаш районы буйынса участка уполномоченныйҙары бүлеге начальнигы Илшат Хәмиҙуллиндың яурыны һәм аяғы яраланған. Уның хәле тотороҡло ауыр тип баһалана.\nФото: Башҡортостан буйынса Эске эштәр идаралығы сайтынан.


Кесе йома көнө Башҡортостан Республикаһы Президенты Кубогы ө сөн хәл иткес матчтар үтте. Өсөнсө урын өсөн осрашыу ваҡытында "Аҡ Барс" (Ҡазан) "Лада" (Тольятти) командаһын еңде, 2 : 0. Финалда "Металлург" (Магнитогорск) менән турнир хужаһы "Салауат Юлаевтың" көс һынашыуы 2 : 2 иҫәбе менән тамамланды. Әммә Канада белгесе Дэйв Кингтың командаһы буллиттар буйынса биреште - 2 : 3. Тарихта тәүге тапҡыр Өфө\nкомандаһы Башҡортостан Республикаһы Президенты Кубогында ең еү яуланы.\nФинал матчына "Салауат Юлаев" көсһөҙ составта сыҡты. Алынған йәрәхәттәре арҡаһында команда бер юлы дүрт уйынсыһын "юғалтты" - форвардтар Николай Заварухин, Денис Хлыстов, Владимир Жмаев һәм төп һаҡсыларҙың береһе Андрей Ку тейкин.\nӘ "Металлург", киреһенсә, алышҡа үҙенең иң көслө составынд а сыҡты - Тертышный, Кайгородов, Чистов, Малкин, Добрышкин , Пестунов, Макаровтарҙың өлкәне һөжүм итеүҙә, Варламов, Атюшов, Кухтинов, Маленьких, Бульин оборонала торҙо. Ҡапҡаны\nТревис Скотт һаҡланы.\nБындай көслө хоккейсыларға ҡаршы уйында өфөлөләр кемгә өмөт бағлай ала ине инде - ул да булһа Белоруссия йыйылма командаһы голкиперы Андрей Мезин, һәм дә уңыш, һәм дә бар көсөңдө биреп тырышыу. Беренсе звено үҙәгенә тренерҙар Рәсәйҙең йәштәр йыйылма командаһы уйынсыһы Дмитрий Зюзинды ҡуйҙы - нәҡ ул турнирға тиклем "Салауат Юлаев" беҙҙең суперлиганың иң көслө клубтарын да еңә ала тип белдергәйне. Һәм, асыҡланыуынса, "Миннесота" йондоҙо Андрей Зюзиндың ҡустыһы дөрөҫ күҙаллаған булып сыҡты!\nОсрашыу башында уҡ арбитр Антропов өфөлөләрҙең өсәүһен\nбиш " металлургҡа" ҡаршы ҡалдыра. Хужалар ҡаршы тороуға өлгәшә. Артабан Магнитогорск хоккейсыларының өсәүһенә биш "ю лаевсыға" ҡаршы торорға тура килә - шулай уҡ уңышлы. Беренсе период аҙағына Өфө командаһының дүртенсе звено форварды Максим Орлов партнеры ырғытҡан шайбаға сәкәнен ҡуйып өлгөрә һәм хужалар алға сыға - 1 : 0.\nМатчтың 25 - се минутында "Металлург" иҫәпте тигеҙләй. Тертышный Мезиндың ҡапҡаһына шайбаны үткәреүгә өлгәшә - 1 : 1. Магнитогорск командаһы бер аҙ сәпсәләнә, хата ебәрә башлай. Матчтың утыҙ алтынсы минутына өфөлөләр тағы ла бишәүләп өс кешегә ҡаршы тора һәм, ниһайәт, Белоруссия йыйылма командаһының һөжүм итеүсеһе Алексей Кутиков шайбаны ҡапҡаға оҙата - 2 : 1.\nПериодтың һуңғы өлөшөндә тамашасылар көсөргәнешлектең һуңғы сигенә етә - "Металлург" баҫа һәм иҫәпте тигеҙләргә\nныҡыша. Судья ҡунаҡтарҙы йәлләй, күрәһең - матч аҙағында ул өс "юлаевсыны" биш кешегә ҡаршы уйнарға ҡалдырҙы. Әммә был да ҡунаҡтарға ярҙам итмәне. Осрашыу тамамланыуына ике минут самаһы ҡалғас, рефери штрафсылар эскәмйәһенә бер ниндәй хата ебәрмәгән Дмитрий Зюзинды ултыртып ҡуя. Дейв Кинг алтынсы уйынсыһын сығара, әммә өфөлөләр ҡунаҡтарҙың һөжүменә ҡаршы тора алыу ғына түгел, "Металлург"\nуйынсыларын хата ебәрергә мәжбүр итә. Инде бишкә дүрт һәм М агнитогорск командаһының ҡапҡаһы буш. Өфөлөләр Волков һәм Субботин гол индерә ала, әммә үҙ мөмкинселектәрен файҙаланмай. Һәм, эҙемтә булараҡ, матч тамамланыуына 27 секунд ҡалғас, Малкин шайбаны Өфө командаһы ҡапҡаһына\nоҙата - 2 : 2. Буллиттар серияһы башлана.\nБеренсе булып "металлург" Чистов сыға - һәм шайбаны ҡапҡаға тап килтерә алмай. Ә бына Өфө командаһы легионеры Мелешконың хәрәкәттәре теүәл - 1 : 0. Кайгородов иҫәпте тигеҙләй, ә Сидякин булдыра алмай - 1 : 1. Малкин командаһын алға сығара, әммә Субботин да юғалып ҡалмай - 2 : 2. Кудерметов ырғытҡан шайба маҡсатына ирешмәй, һәм Князев хужалар командаһын алға сығара - 2 : 3. Артабан трибуналарҙы ң һыҙғырыуы аҫтында ҡапҡасыға элекке "юлаевсы", бөгөн Магнитогорск командаһы уйынсыһы Руслан Нуретдинов йүнәлә. Голкипер был осрашыуҙа еңеп сыға һәм Спорт һарайы тамашасыларҙың ҡыуаныс тауыштары, һыҙғырыуҙар менән тула.\nТурнир йомғаҡтары буйынса иң яҡшы ҡапҡасы тип "Салауат\nЮлаев" командаһынан Андрей Мезин танылды. Һаҡсыларҙан "Металлург" командаһы һаҡсыһы Виталий Атюшов билдәләнде. Иң сағыу форвард исеменә "Лада" уйынсыһы Александр Семин, иң\nкөслө бомбардир исеменә "Салауат Юлаев" командаһынан Максим Беляев лайыҡ булды.\nНаградлау тантанаһынан һуң финалда уйнаусы клуб тренерҙар ы ҡатнашлығында матбуғат конференцияһы үтте. Дэйв Кинг, "Металлург" командаһы тренеры, үҙ һүҙен рәхмәт әйтеүҙән башланы:\n- Турнир хужаларына яҡшы ойоштороу эше һәм йылы ҡабул итеүҙәре өсөн рәхмәт. "Салауат Юлаев" - бик яҡшы команда, хоккейсылары матчтан матчҡа үҫә бара. Беҙ ҙә һәр осрашыу һайын уйыныбыҙҙы яҡшыртабыҙ, әммә бөгөн ҡаршы яҡтың көслөрәк булыуы шик тыуҙырмай.\nРафаил Ишмәтов, "Салауат Юлаев" командаһы тренеры:\n- Тырышып уйнау йәһәтенән шелтә юҡ, әммә егеттәрҙең психология яғынан проблемалары бар. Хәйер, мин\nтәрбиәләнеүселәремдең Башҡортостан Республикаһы Президенты Кубогын алыуына шат, әлбиттә.


Яңы Казанковка — Башҡорт Википедияһы\n53°03′44″ с. ш. 55°40′36″ в. д.HGЯO\n80 241 835 003\n80 641 435 111\nЯңы Казанковка (рус. Новая Казанковка) — Башҡортостандың Мәләүез районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 240 кеше. Почта индексы — 453864, ОКАТО коды — 80241835003.\n2010 йыл 14 октябрь 240 121 119 50,4 49,6\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек урыҫтар (44 %) йәшәй.\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Сәйет): 3 км\nКазанка ауылы (Яңы Ҡараған) бөгөнгө көндә Яңы Казанковка тип атала. Ауыл 1890 йылда барлыҡҡа килгән. Уның исеме Иҫке Казанковка ауылы халҡының бер өлөшө күсеп, яңы ауылға нигеҙ һалыуы тураһында һөйләй. Һәйет ауылы башҡорттарынан ҡуртымға алынған ерҙәрҙә барлыҡҡа килгән. Һуңынан уны һатып алғандар. Бынан тыш Йомаҡай ауылы башҡорттарынан ер һатып алалар. Ауыл халҡы — Тамбов губернаһынан күсеп килеүселәр. Быуат аҙағында уның халҡы 179 ир-аттан һәм 190 ҡатын-ҡыҙҙан торған. Уларҙың 22-һе белемле булған. Унда 48 йорт иҫәпләнгән. 1920 йылда 78 йортта 557 кеше йәшәгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яңы_Казанковка&oldid=1134175 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:19 11 май 2022 үҙгәртелгән.


Башҡорт телендә эйәһеҙ ҡылымдар, ҡылымдың эйәле формалары кеүек үк, түбәндәге аспектуаль мәғәнәләрҙе белдереүсе конструкцияларҙа ҡулланыла ала:\nЭш-хәл, ваҡиғаларҙың башланып китеүе түбәндәге тел саралары ярҙамында белдерелә:\n1) Аналитик юл, йәғни төп ҡылымдарға ярҙамсы ҡылымдар функцияһын үтәүсе функциональ ярҙамсы ҡылымдар эйәреп килеү юлы менән:\n· -п/-ып/-еп аффикслы хәл ҡылым+ярҙамсы ҡылым функцияһын үтәүсе лексик мәғәнәһе эш-хәрәкәткә тотоноуҙы, нимәнелер эшләй башлауҙы белдереүсе ебәр, кит, башла ярҙамсы ҡылымдар яһаған аналитик конструкция ярҙамында яһала: яҡтырт-ып китте, ирет-еп ебәрҙе, еллә-п ебәрҙе.. Мәҫәлән: Хәтереңдәлер, ҡапыл иретеп ебәреп,тотош донъяны һыу баҫты (Т.Ғарипов). Хасбулат олатай, төтөнлөккә сыбыҡ-сабыҡ ырғыты-ырғыта, һалмаҡ, уйсан ғына тауыш менән һөйләп китте. (З.Биишева). Һөнәрсеһен юғалтыу ҡайғыһын арынып та етмәҫтән, Өйрәнсек тағы көршәктәр менән һатыу итә башлаған.Батшаның кәниҙәктәре лә инде һыуҙы алтын һауыттарҙа ғына түгел, ә Өйрәнсектең мөғжизәләре көршәктәре менән генә ташый башлағандар. Был миҫалда ҡапыл рәүеше көтөлмәгәндә интенсив башланыуын белдерә.\n· -а/-ә/-й; -рға/-ргә,-ырға/-ергә аффикслы инфинитив һәм башла, тотон, ебәр, бул кереш ярҙамсы ҡылымы ярҙамында: аяҙыт-а башланы, буранла-рға кереште, еллә-ргә тотондо, ирет-ергә тотондо, ҡалтырат-ырға кереште, дауылла-й башланы. Мәҫәлән: Закирҙың күңеле генән түгел, бөтә тәне ҡурылып киткәндәй булды. (З. Биишева). Әле генә энәнән-ептән сығып, келәм өҫтөндә наҙланып ултырған көршәктең тере сәскәләре мең төрлә нур бөркөп бейергә, ынйы бөртөктәре шикелле емелдәргә, ҡыуанып-кинәнеп көлөргә керешкән.\n· -ә/-а аффикслы эйәһеҙ ҡылымға –штр, -ғола/-ғыла аффикстары һәм башла- ярҙамсы ҡылымы ярҙамында: сирләштерә башланы. Мәҫәлән: Аяҡтары ла, арҡалары ла сәнсештерә башланы (З.Биишева)\nРәшит Солтангәрәевтың «Һайланма әҫәрҙәр» китабынан миҫалдар.\n1) -п/-ып/-еп аффикслы хәл ҡылым+ярҙамсы ҡылым функцияһын үтәүсе лексик мәғәнәһе эш-хәрәкәткә тотоноуҙы, нимәнелер эшләй башлауҙы белдереүсе ебәр, кит, башла ярҙамсы ҡылымдар яһаған аналитик конструкция:\nӘсәйем, быларҙың килеүен ишетеү менән ауылына ҡайтып китә. Һәр доклад байрам мотлаҡ рәүештә сәйәси доклад менән башланып китә. Аҡ балсыҡ менән ағартылған стенала әҙәмдәр килеп сыға, һөйләшә, һуғыша башлай. Шулай ултыра-атлай бара торғас, әсәйем ял иттермәй ҙә башланы, иртәрәк барып етәйек,ти. Ҡапыл күкте гөрөлдәтеп түбән генә осҡан самолет килеп сыға. Икәүҙең береһе күҙ асып йомғансы ышыҡҡа ташлана, ергә һуҙылып ята. Бына янғылыш һуғыш китә ике арала. Нефть институтына бер ынтылыуҙа уҡ инеп китте. Штабтары беҙҙең мәктәпэргәһендә генә-клубта,көнө буйына ҡайнашалар, шунан теҙеп алып сығып китәләр. Оло тәнәфес етеү менән, быларҙы сығарып теҙәм. Шунан «В две шеренга стройся» тип ебәрәм дә алып сығып китәм. Ошо мәлдәрҙе иҫемә төшөрһәм, әле лә тәндәрем земберләп китә.\n2) -а/-ә/-й; -рға/-ргә,-ырға/-ергә аффикслы инфинитив һәм башла, тотон, ебәр, бул кереш ярҙамсы ҡылымы ярҙамында:\nКлуб эсендә күңеллерәк уйнарға тотондоҡ. Шулай ҙа кеше тынынан тора-бара тамсылар тама башлай. Ауылдан сығып бер саҡрым үттеме, юҡмы, үкендерә башланы: ниңә һыуҙы күберәк эсмәнем икән, иҫәр. Ни тип өгөтләгәнмендер, Ҡотдос уҡырға йөрөй башланы. Командир быларға винтовканы һүтеп-йыйырға өйрәтергә кереште. Исҡужиндың беҙҙе күреп ҡалыуы булды, атын ҡамсылай башланы. Улар Аллаға ҡаршы һүҙ һөйләй, шул һүҙҙәрҙе тыңлай, аяғында сисмәйенсә, тәһәрәт алмайынса аяҡ баҫмай торған урында шағараҡ ҡороп, төрлө уйындар ойоштора башлайҙар. Шуларға күҙ ҡыҙҙырып йөрөй торғас, үҙебе ҙә ғәсҡәр ҡорорға булып китек. Һарай эсенә индек тә уйнай башланыҡ. Нисәмә йыл буйына ҡороп кипкән һалам, шуны ғына көткәндәй, яна ла башланы. Был бахырың кәүҙәһенә көсө етмәй генә ятҡан икән, баҫҡас, биргән аҙыҡты ашарға тотондо.Көрәктәр алып күмәкләп тауға киттек, юл әрсергә тотондоҡ.Ҡар йоҡара, һыйыр ҙа үҙенең ҡайҙа барғанын аңлай башланы. Тора-бара мал ҡарау, утын, бесән әҙерләү тулыһынса минең өҫкә төшә башланы. Кәзә бәрәсе бит йомшаҡ ергә аяҡ баҫтымы, эш боҙа башлай. Һуғыш осоронда тырмаға, һабанға һауын һыйырҙарҙы егә башланылар.\n3) -ә/-а аффикслы эйәһеҙ ҡылымға –штр, -ғола/-ғыла аффикстары һәм башла- ярҙамсы ҡылымы ярҙамында:\nБыл меҫкен хәҙер һарай ҡыйығындағы иҫке һаламдарҙы аҡтарғылай башланы. Түбәһенә менеп тә етте, еҫкәнеп көҙгө ҡылғанды ҡырыштыра башланы. Өйөң һыуыҡ булғас, тышҡа сыҡтыңмы, шунда уҡ өшөттөрә башлай. Бына тора-баратормош тигеҙһеҙләнә башланы – фатир яғынан әйтәм инде.\nИлдә барған сәйәсәт киләсәген уйлай белгән ғәмлеләрҙе хәүефкә һалған\nАллаһы Тәғәләнең пәйғәмбәрҙәренә ышаныу


Казино Өсөн Мобиль | Coinfalls |Алырға £Бушҡа 5 |\nӨйҙә » Казино Өсөн Мобиль | Coinfalls |Алырға £Бушҡа 5\nКүберәк уйнарға башҡа депозита һәм еңергә бик күп аҡса был казино – Аҡса Эшләү £Бушҡа 5\nКазино андроид өсөн на Coinfalls\nҠыҙыҡһыныусан уйындар-уйындар, ул кәрәк бәхет өсөн утарға. Был мауығыу уйындар алмайса күнекмәләрен пригодиться. Уйындар һәм казино Казино Өсөн Мобиль рух хас булған бер нисә үҙенсәлектәрҙе.\nБыл мауығыу уйындар уйынсыһы яһарға тейеш ставка ҡаршы, бөтә уйынсылар, һәм әгәр уйынсы ота, актер ала аҡсалата приз буласаҡ ҡуйырға Тэ барлыҡ уйынсылар.\nБеҙҙең заманда үҙенә ҡаратыу уйындар барлыҡҡа килде. Онлайн мауығыу уйындар күп танылған ҡарағанда виртуальные уйындар күңел төшөү.\nБыл мауығыу уйындар актер булырға тейеш просто зайдет на сайт һәм начнете уйнарға. Бар тибындағы ике уйындар күңел төшөү. Улар киләһе заключать?\nТөрлө күңел төшөү уйындар телефон казино Coinfalls өсөн бөйөк британия уйынсылары\nАласаҡһыҙ $ 500 аҡса өсөн бонус депозит һәм журнал тәҡдимдәр!\n1) Реаль аҡса яратыу онлайн уйындар реаль аҡса онлайн мауығыу уйындар уйынсыһы тейеш сайтында Теркәлергә һәм бер ни тиклем түләргә аҡса өсөн уйнай башларға. Әгәр уйынсы ота, актер ала реаль аҡса.\n2) Бушлай онлайн уйындар күңел төшөү – Осһоҙ мауығыу онлайн уйынсыһы уйындар уйнарға мөмкин уйындар, теркәлмичә һәм платья бер төрлө лә аҡса. Шулай уҡ уйынсыһы ала скачать мауығыу уйындар уйнарға режимда автономиялы.\nТүгел, компьютер алдында ултырырға, Уйнарға мобиль айланмалар был казино өсөн мобиль\nОнлайн мауығыу уйындар унан тағы ла алға өҫтәнеләр мобиль уйындар күңел төшөү. Был мобиль мауығыу уйындар оҫта башҡарыусы уйнарға мөмкин булһа уйынсыһы даими хәрәкәттә. Шуға күрә, уйынсыларға кәрәк түгел ултырырға алдында компо сәғәттәр буйлап наслаждаться уйындар. Был мобиль мауығыу уйындар ла булғылай ике торған күренеш буласаҡ заключать:\nУйнарға тере уйындар казино өсөн мобиль аҡса эшләү акцияларҙа\nТип мобиль мауығыу уйындар Coinfalls менән ҡатнашҡан уҡыусылар ла диплом ярҙам Хеҙмәте клиенттары казино өсөн мобиль\n1) Бушлай күсереп алырға мобиль мауығыу уйындар бушлай күсереп алырға мобиль мауығыу уйындар уйынсыларға кәрәк скачать бушлай ҡушымталар тәьмин итеүсе мауығыу уйындар уйнау шуның тиклем, ни тиклем оҫта башҡарыусы тели.\n2) Реаль аҡса мобиль уйындар күңел төшөү – Реаль аҡса мобиль мауығыу уйындар уйынсыһы тейеш скачать ҡушымталар торған булырға тейеш, һатып алынды заплатин һәм унан аҡса еңергә реаль аҡсалата бүләктәр тапшырылды.\nМобиль мауығыу уйындар уйынсыһы ала утарға оло аҡсалата приз бары бер нисә секунд эсендә һәм кончиках механизмда һ. б..\nМобиль гемблинг-ул ябай һәм уңайлы ысулы аҡса отоу казино өсөн мобиль.\nФайҙаланырға онлайн горном донъяла бара Үрге Слот һәм сайт узнайте уйындары рәт-рәт ысулы.\nҮрге Слот-сайт үҙ эсенә ала видео казино, унда актер уйнарға мөмкин, бөтә уйындарҙа һәм утарға аҡсалата приз.\nИң яҡшы уйын сайтында бар, бик яҡшы акция һәм бонустар өсөн уйынсылар.\nУл бар, тәжрибә белгестәрҙең хеҙмәтенә ярҙам итеү, унда улар булыша клиенттарға электрон почтаға, телефон һәм чатов, улар билдәле 24*7.\nӨсөн наслаждаться иң яҡшы звуком һәм анимация перейдите был сәхифәне уйын һәм сайт получай ҡәнәғәтлек һәм еңергә бик күп аҡса приздар, һис казино өсөн мобиль.\nВозьмете тәҡдимдәр Coinfalls казино өсөн мобиль


Материалы за Апрель 2009 года » Страница 7 » Архив газеты "Йәшлек"\n«Әсәй, Айсулпан телевизорҙан сыҡҡан!» Яңылыҡтар » Конкурстар\nйәки «Тамыр»ҙың ете айлыҡ сабыйҙан алып 70 йәшлек инәйҙәргә тиклем ҙур байрамға йыйғаны\n«Ай, әттәгенәһе, бынау хәтле халыҡ! Ете айлыҡ сабыйҙан алып етмеш йәшлек инәйҙәргә хәтле-е-ем! Нисек кенә күңелегеҙҙе күрәйем дә, нимә алып нимә ҡуяйым», – тип аптыранды Тыр-тыр, залдағы тамашасыларҙың күплегенә хайран ҡалып... Ниндәй тамаша хаҡында һүҙ барғанлығын аңлағанһығыҙҙыр, моғайын. «Башҡортостан» телерадиокомпанияһының «Тамыр» студияһы ойошторған байрамда беҙ бөгөн.\nТөҙөлөш баҙарында – яңы тауар Яңылыҡтар\nБашҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов, «Уралтехнострой» корпорацияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте предприятиеһында булып, төҙөлөш материалдарының яңы төрө – сэндвич-панелдәр етештереү менән танышты.\nБаҙар хаҡтары Иҡтисад\nЕләк тә бар\nБаҙарҙарҙа, махсус магазиндарҙа әле орлоҡ һатыуҙың иң ҡыҙған мәле, уның бәләкәй генә ҡаптарҙағыһын 7 – 10 һумға алырға мөмкин. Орлоҡтарҙың ниндәйе генә юҡ, иртә өлгөргәне, ҡышҡа тиклем сыҙағаны, бал ҡорттары ярҙамында ғына һеркәләнгәне, һыу яратҡаны, ҡояшты үҙһенмәгәне һәм башҡалар. Ярай әле, һатыусылар үҙҙәре үк алыусыларға матур итеп аңлатып тора – орлоҡ һатыуҙың дәүләттең етди контроле аҫтында булыуы үҙенекен итә!\nТүбәндә хаҡтар баш ҡаланың Үҙәк баҙары миҫалында бер килограмға 24 апрелгә ҡарата бирелгән:\nҺеҙ – беҙгә, беҙ һеҙгә кәрәк! Яңылыҡтар » Конкурстар\nУчалы районының Ураҙ агролицейында республика акцияһын әүҙем күтәреп алдылар\n– Уҡыусылар, кемегеҙ балалар һәм үҫмерҙәр өсөн гәзит-журналдарҙы алдырып уҡый? – тип һорап өлгөрмәнем, Учалы районы Ураҙ агролицейының алтынсы синыф уҡыусылары дәррәү ҡул күтәрҙе:\n– Һис тә аптырамағыҙ, – алтынсыларҙың синыф етәксеһе Мәүлитбай Ғиниәтуллин шуҡ йылмайҙы. – Тотош синыфыбыҙ менән «Аманат» журналына яҙылғанбыҙ бит.\n– Ә «Йәшлек» гәзитенә яҙылғандар бармы арағыҙҙа? – баҫмабыҙҙы даими уҡып барырға бәләкәсерәк икәндәрен беләм, ә шулай ҙа һорамайынса булдыра алмайым.\n– Мин, апай, мин «Йәшлек» гәзитен уҡыйым!\nПУТИН ҠӘНӘҒӘТ ТҮГЕЛ\nРФ Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путин Хөкүмәттең закон проекттарын һәм акттарын әҙерләү эшен яй алып барыуын таныны һәм тәнҡит һүҙҙәрен еткерҙе.\nБынан ары был эшкә депутаттар, эксперттар һәм йәмәғәтселек араһынан кадрҙар йәлеп итәләсәк. Бындай сара закондарҙы ҡабул итеү эшен генә түгел, ҡабул иткәс, уларҙы тиҙерәк тормошҡа ашырыу мөмкинлеге лә бирәсәк. В. Путиндың фекеренсә, закон проекттарын тикшереү буйынса нуль тәжрибәһен индереү закон ижад итеү процесын һөҙөмтәлерәк итәсәк.\nҺаулыҡ һаҡлау – төп бурыс\nБашҡортостанда Свердловск өлкәһе Һаулыҡ һаҡлау министрлығының әсәләргә һәм балаларға медицина ярҙамы ойоштороу бүлеге начальнигы Светлана Татарева менән өлкәнең ғаиләне планлаштырыу үҙәгенең баш табибы Елена Николаева булды. Сәфәр Башҡортостан Республикаһы һәм Свердловск өлкәһе хөкүмәттәре араһында ҡул ҡуйылған Сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеү сиктәрендә ойошторолдо.\nҠунаҡтар Республика перинаталь үҙәгендә булып, уның белгестәре тарафынан эшләнгән Ауырлы ҡатындар сәләмәтлеге мониторингы Интернет-системаһы һәм уны республика дауалау-профилактика учреждениеларында индереү һөҙөмтәләре менән танышты\nБАЛЫҠ ТОТҺАҢ, БЕЛЕП ТОТ! Яңылыҡтар\nБалыҡсылыҡ буйынса федераль агентлыҡтың «Волга-Каспий балыҡ хужалығы бассейны өсөн балыҡ тотоу ҡағиҙәләрен раҫлау тураһында» бойороғо көсөнә инеүгә бәйле, БР Хөкүмәтендә балыҡ тотоуҙың яңы ҡағиҙәләре тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйылды.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 13-сө ултырышында 2009 йылдың 1 ғинуарынан мәрхүмде ерләгәндә түләнгән социаль пособиеның күләмен 1 мең һумдан 4600 һумға тиклем күтәрергә ҡарар ителде. Әгәр кеше үлер алдынан эшләмәгән һәм пенсионер ҙа булмаған икән, уны ерләү Рәсәй Федерацияһы бюджеты иҫәбенә башҡарыла. Шулай уҡ ҡатын ауырға ҡалғандан һуң 196 көндән дә күберәк ваҡыт үткәс, балаһы үле тыуғанда, сабыйҙы дәүләт иҫәбенә ерләйәсәктәр.


Риф ӘХМӘҘИЕВ: “Шиғыр — ул көтөлмәгән табыш” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Риф ӘХМӘҘИЕВ: “Шиғыр — ул көтөлмәгән табыш”\nРиф ӘХМӘҘИЕВ: “Шиғыр — ул көтөлмәгән табыш” 28.02.2014 // Әҙәбиәт\nБилдәле ғалим-әҙәбиәтсе, шағир, педагог, БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы, филология фәндәре докторы, профессор Риф Барый улы Әхмәҙиевкә 60 йәш тулды. Ошо уңайҙан танылған шәхесебеҙ менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.\n— Риф ағай, шағирҙы белер өсөн уның тыуған ерен күрергә кәрәк, тиҙәр. Әйҙәгеҙ, хыялыбыҙҙа булһа ла тыуған яғығыҙға “барып” әйләнәйек.\n— Һәр ижад кешеһенеке шикелле, минең шиғриәтемдең шишмәһе – тыуған яғым, ауылымды уратып алған урман-һыуҙар, тау теҙмәләре, үҙәндәр. Кемдеңдер шәхси йоғонтоһо хаҡында айырып ҡына әйтеп тә булмайҙыр. Әсәйемә килгәндә, уның хәстәре улын шағир итергә тырышыуға ҡайтып ҡалмағандыр, хәйер, ундай уй башына ла килмәгәндер… Әсәйем, барыһынан элек, балаларының өҫтө бөтөн, тамағы туҡ, һау-сәләмәт булыуы өсөн тырышты. Мәктәпкә йөрөй башлағас, минең тәртипле булыуымды, һәйбәт уҡыуымды теләй торғайны. Арыу ғына уҡып китеүемде белгәс, миңә һиҙҙермәҫкә тырышып, эстән генә ҡыуана ине…\nБеҙгә, ауыл балаларына, Арина Родионовна ролен ауылдаштар менән бергә колхоз эшендә ҡатнашып йөрөү, бигерәк тә туған тәбиғәт, уның биҙәктәре, миҙгелдәре үтәгәндер ҙә. Әҙәм балаһы үҫмерлек, өлгөрөү йылдарын (шул иҫәптән ижадтағы), ғүмеренең артабанғы осорон балалыҡ тәьҫиренә таянып, рухи көс-ҡеүәт алып йәшәй бит. Көндәлек мәшәҡәттәр, мөлкәт йыйыу, карьера яһау, бигерәк тә балалар тәрбиәләү, намыҫлы йәшәү ана шул балалыҡта йыйған хис-тойғоларҙың сафлығы, тәрәнлеге, потенциалы менән билдәләнә бит.\nМәктәп уҡыусыһы сағымда шиғырҙар яҙа башлағанмын, уны әле булһа дауам итәм икән, ҡабатлап әйтәм, бының төп сәбәпсеһе – тыуған яғым, иң гүзәл, иң хозур Ҡыйғы төбәгендә урынлашҡан кескәй генә Әбдрәзәк ауылының тирә-йүне, уның эсәр һыуҙары, һулар һауаһы, бәрәкәтле тупрағы. Шуғалыр ҙа ауылымда йырламаған, бейемәгән кеше булманы шикелле. Әле һаман иҫемдә: йәйге кистә Шиҙәле өҫтөнә көтөүҙән ҡайтып килеүсе Хөснөтдин ағай таратып ебәргән боронғо көйҙәр тыуған еребеҙгә, ауылыма, яҡташтарыма гимн булып яңғырай ине. Ундай кешеләр арабыҙҙа юҡ инде, ауылымдың яҙмышы ла аяныслы булып сыҡты…\n— Һеҙ — шағир һәм ғалим. Улар “ыҙғышып” йәшәмәйме?\n— Шағир менән ғалим. Шағирлыҡ менән ғилмилек. Миндә улар бер-береһенә ҡамасауламай. Шағирлыҡ ғилми эшмәкәрлегемә булышлыҡ итә, уҡытыусылыҡ ижадыма дәрт өҫтәй, илһам бирә. Был насар түгел, тик ғилмилек шиғриәттә үҙен һиҙҙерергә тейеш түгел, әгәр шулай икән, шиғыр аҡыл һатыуға, дидактикаға ҡайтып ҡала. Бындай шиғриәт тә кәрәктер, ул да булырға тейеш, донъя әҙәбиәтендә лә, милли шиғриәтебеҙҙә лә уның өлгөләре шәхси ижадта ла, тарихи планда ла етерлек. Шуны ла әйтеү кәрәктер: шағир үҙенең ижадында фәлсәфәгә ынтыла, кешенең йәшәйеше хаҡында уйлана, фекер йөрөтә икән, бер ҡатлы булыуҙан һаҡланырға тейеш. Бындай хәл лирика өсөн килешле түгел. Лириканың, үҙенә ҡалһа, үҙенсәлеге шунда: ул күп кеше күргәнде, кисергәнде әйтеп бирергә тырыша, һүрәтләй. Шулай икән, һинең яҙғаныңдың уңышлы-уңышһыҙ булыуы тураһында фекерләүселәр, оппоненттар ишәйә, күбәйә. Бындай хәлгә килеп юлыҡмау өсөн шағир көтөлмәгән, уҡыусыны тетрәндерерлек, башҡа авторҙар үҙ-үҙенә “Нисек мин быны күрмәнем дә, ниңә әйтеп биреп өлгөрмәнем?” рәүешле риторик һорау бирерлек итеп ижад итергә тейеш. Быныһы инде оҫталыҡ, образлылыҡ мәсьәләләренә ҡайтып ҡала. Нисек кенә булмаһын, шиғриәт ул — фекерле хис, киреһенсә түгел. Бындай осраҡта инде күңелеңдә, мейеңдә шағирлыҡ менән ғилмилектең ыҙғышыуына, яғалашыуына урын ҡалмай.\n— Шиғриәт һөйөүселәр ғаиләгеҙ хаҡында ла белергә теләйҙер.\n— Йәшерәк саҡта ҡайһы бер шағир ағайҙарға ҡарайым да, быларҙың ғаиләһе бармы икән, әллә юҡмы, тип уйлай торғайным. Яңылышҡанмын – шағирҙарҙың, яҙыусыларҙың, артистарҙың да (бигерәк тә) ғаиләләре, ҡатындары, балалары була икән. Мин тормошомдан ныҡ ҡәнәғәтмен. Шулай икән, ниндәйҙер нескәлектәргә төшөп тороу кәрәкмәйҙер ҙә. Ҡатыным Гөлфиә менән ике ул үҫтерҙек, улар юғары белемле, өйләнделәр, өс ейәнсәрем бар, дүртенсеһе тыуырға тора. Салауат, үҙең беләһең бит, һеҙ уҡыған осорҙа 1-се ятаҡта шаулап, коридорҙа уйнап йөрөгән малайҙар инде. Шиғырҙарыма ла инеп китте улар:\nИлшатым менән Айҙарым –\nҮҙемә ҡалһа, бындай шиғыр юлдарын иң уңышлы строфаларҙың береһе тип һанайым.\n— Бөгөнгө шиғриәт хаҡында нимә әйтер инегеҙ?\n— Шиғриәттең дөйөм кимәле ныҡ күтәрелде, ысын мәғәнәһендә хис менән фекер диалектикаһына әүерелде. Дөйөм тигәнем интеллектуаллек тә, автор фекерләүенең тығыҙланыуында, интенсивлашыуында, ижтимағи, социаль, тарихи, мәҙәни, милли аспекттарҙың бер-береһе менән таралышып, уҡмашып килеүендә күренә. Лирик геройҙың, уның аша авторҙың донъяға ҡарашын, актив мөнәсәбәтен сағылдырыу йәһәтенән бөгөнгө шиғриәт метафора, афоризм, психологик параллелизм кеүек алымдарҙы, троптарҙы, символдарҙы уңышлы ҡуллана, субъективлыҡ менән сикләнеп ҡалмайынса, образлы дөйөмләштереүҙәргә ынтыла. Шул рәүешле бөгөнгө шиғриәтебеҙ үҙ халҡының тарихын, уның милли характер сифаттарын, менталитетын дөйөм кешелек контекста күрһәтергә тырыша. Был бөгөн бигерәк тә мөһим. Һәр төрлө сикләүҙәр осоронда шағирҙарыбыҙ республикабыҙҙың, халҡыбыҙҙың ватансыһы булыу менән бергә, үҙенең поэтик тауышын киңерәк даирәгә ишеттерергә бурыслы. Уға бер ваҡытта ла үҙенең бөтә донъя гражданы икәнлеген оноторға ярамай. Юғиһә, глобалләшеү тигән ҡурҡыныс машинаның беҙҙең һәр беребеҙҙе емереп, тапап, иҙеп китеүе бик тә ихтимал.\n— Сер булмаһа, һуңғы арала нимәләр яҙаһығыҙ?\n— Бәғзе берәүҙәр “Тормош юлығыҙҙы өр-яңынан башларға тура килһә, нимә эшләр инегеҙ?” тигән һорауға “Нисек йәшәгәнмен – шулай йәшәр инем” рәүешендәрәк яуап ҡайтара. Был шулайҙыр ҙа, сөнки һәр кем яҙмышы, үткәне, бөгөнгөһө һәм киләсәге өсөн үҙе яуаплы.\nҮҙемә ҡалһа, үткән юлыма ниндәйҙер байҡау яһап, һис бер ниндәй икеләнеүһеҙ-ниһеҙ, үкенеүһеҙ “күберәк шиғыр яҙыр инем” тип әйтер инем. Бик күп эштәр башҡарҙым, төрлө һөнәргә эйә булдым, поэтик ижадҡа ғына иғтибарым аҙыраҡ бүленде шикелле.\nӘлеге ваҡытта нимә өҫтөндә эшләүем тураһында әйтеүе ҡыйын, ул турала бер шағир ҙа әйтеп бармайҙыр, моғайын. Шиғыр — көтөлмәгән табыш, шуға килеп юлығаһың икән, һин донъяла иң бәхетле, иң көслө кеше. Һин азат, һиңә бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс янамай.


Урал батыр вариҫтары\n«Урал батыр” эпосы - халҡыбыҙҙың мәҙәни ҡомартҡыһы, быуындан-быуынға тапшырылып килеүсе хазина, ауыҙ-тел ижадының һоҡланғыс өлгөһө. Ошо көндәрҙә ҡалала эпосты яттан һөйләү буйынса конкурс уҙҙы.\n«Урал батыр” эпосы - халҡыбыҙҙың мәҙәни ҡомартҡыһы, быуындан-быуынға тапшырылып килеүсе хазина, ауыҙ-тел ижадының һоҡланғыс өлгөһө.\nОшо көндәрҙә ҡалала эпосты яттан һөйләү буйынса конкурс уҙҙы. Сәсәндәр мәктәбен үҫтереү, халҡыбыҙҙың тарихи һәм мәҙәни мираҫын һаҡлау, уны йәш быуындарға тапшырыу, һәләтле балаларҙы асыҡлау маҡсатында ойошторолған конкурста район һәм ҡала мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары тәрбиәләнеүселәре ҡатнашты.\nЙәш сәсәндәр мәшһүр эпосты башҡорт һәм урыҫ телдәрендә яңғыратты. Был мәртәбәле сара кескәйҙәрҙең һәм тәрбиәселәрҙең ентекле әҙерлеген, мәшһүр эпос менән ҡыҙыҡһыныуҙарын күрһәтте.\nБашҡарыу оҫталығына, тасуири уҡыуға ҙур иғтибар бирелгән конкурс рух күтәренкелегендә үтте. Юғары әҙерлек, оҫталыҡ һалып башҡарылған сығыштар жюри ағзаларының ғәҙел баһаһын алды. Эпосты башҡорт телендә яттан һөйләүселәр араһында 15-се «Гүзәл» балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе Самир Латипов һәм 2-се «Дельфин» балалар баҡсаһынан Байрас Илмөхәмәтов, урыҫ телендә сығыш яһаған кескәйҙәрҙән 21-се «Золушка» балалар баҡсаһы тәриәләнеүселәре София Колесникова, Ульяна Романова, 19-сы «Сулпан» балалар баҡсаһынан Сабина Хәмиҙуллина 1-се дәрәжә дипломға лайыҡ булды.\n«Юғары башҡарыу оҫталығы» номинацияһында Маҡтау грамоталары менән Сабина Барлыбаева, Никита Плеханов, Даниил Байдимиров, Камилла Үҙәнбаева, Әминә Усманова, Мария Калабугина, Карина Ишҡолова, Сафина Кәримова, София Елисеева, Иван Васин, София Шәкүрова, Малик Байгилдин, Рәмил Арыҫланов, Ярослав Федосеев, Денис Алексеев, Денис Йәнбирҙин, Родион Иҙрисов, Ильяс Шәрипов бүләкләнде.\nИзгелек һәм яуызлыҡтың мәңгелек көрәше, йәшәү мәғәнәһе, батырлыҡ кеүек мәңгелек төшөнсәләр һалынған хазинабыҙ менән ҡыҙыҡһыныусы, уны башҡаларға еткереүсе рухлы балалар, Урал батыр вариҫтары - милләтебеҙ киләсәге ул.


Уңған яҡташым » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Уңған яҡташым\nУңған яҡташым 24.04.2018 // Эшҡыуар\nФатирыбыҙ Өфөнөң Затон биҫтәһендә. Эргәлә генә баҙар. Уның тыш яғында йәйен-ҡышын йәшелсә, емеш-еләк һатҡандар бихисап. Улар урын биләгән өсөн аҡса түләмәй. “Үҙҙәренең шәхси ихатаһы бар” тигән ҡағыҙ яҙҙырып алалар ҙа шунан рәхәтләнеп сауҙа итәләр. Йомошом булһа ла, булмаһа ла, улар эргәһенән йыш үтергә тура килә.\n– Бәрәңге алығыҙ, бәрәңге! Яңы ғына ҡаҙып алынған, – тигән саф башҡортса тауыш ҡолағыма салынды.\nМинең холҡом шундай: башҡорт кешеһе осраһа, мотлаҡ танышам, ҡайһы райондан булыуы менән ҡыҙыҡһынам.\n– Ғафуриҙан, – тине апай.\n– Мин дә шунан бит.\n– Ҡайһы ауылдан булаһығыҙ?\n– Бәләкәй Үтәштән...\nКитте шунан бер-беребеҙҙән “имтихан” алыу.\n– Шуны беләһеңме?\n– Ә тегене?\n– Уны ла беләм, беҙ дуҫтар бит.\n– Ҡайһылай ҡыҙыҡ.\nШаҡтай ғына таныштарыбыҙ уртаҡ булып сыҡты.\nҮҙен Нурия тип таныштырған был апай эргә-тирәһендә һатыу иткәндәрҙән айырылып тора. Инде етмеш йәшен ваҡлаһа ла, төҫ ташламаған, ап-аҡ йөҙлө, иренен еңелсә генә ҡыҙартҡан, ыҫпай кейенгән. Өфөлә кооператив техникумын тамамлағас, оҙаҡ йылдар сауҙа өлкәһендә эшләгән икән. Пенсияға сыҡҡас, ҡалалағы фатирын һатҡан да яҡындағы ауылдан өй һатып алған.\n– Таш өйҙә ни эшләп ятайым, – тине ул. – Бына бит рәхәтләнеп һатыу итәм. Үҙемдең мунсам бар. Харап шәп.\nАпай һатыу иткән өҫтәл йәшелсәгә, еләк-емешкә бик бай. Әлегә баҡсаларҙа помидор, ҡыяр өлгөрмәһә лә, уныҡы, ана, өйөлөп ята. Алмаһы ла күренә. Моғайын, теплицаһы барҙыр. Бигерәк егәрле кеше икән. Укробы, петрушкаһы, сөгөлдөрө... Бәрәңгеһе генә бер нисә сортлы. Анау шәмәхә төҫтәгеһе ҡайһылай эре. Уңғандар заманы инде. Үҙемдең ауылдағы 30 сутый баҡсаны атай-әсәйем вафат булғаны бирле ҡый үләне баҫып ултырыуы иҫемә төшөп, ҡара, ошо апай кеүек тә була алмайбыҙ бит әле, шунда бәрәңге үҫтерһәк, насар булыр инеме, уны йыл буйы һатып алабыҙ бит әле, тип уйлап, оялып ҡуйҙым.\nУл арала апай үтеп-һүтеп йөрөүселәрҙе лә күҙ уңынан ысҡындырмай.\n– Ҡыяр алығыҙ, ҡыяр! Яңы ғына өҙөлгән. Үҙем үҫтерҙем.\nШул мәл бер апай килеп, уның ҡыярҙарын ҡарап:\n– Бер кило үлсәгеҙ әле, – тип тоҡсайына матурҙарын һайлап алды. Яҡташым уны ҡыяр менән генә оҙатырға теләмәне.\n– Бына помидор ҙа яңы ғына, әллә ҡайҙан килтерелгән түгел, – тине.\n– Шулаймы? – Теге ҡатын, ҡуҙғалған еренән тағы туҡталып, килограмм самаһы уныһын да алды. Ул китеп тә өлгөрмәне, бер ир килеп етте, сиратҡа өсөнсөһө баҫты. Кемдер еләк үлсәтте...\nАпай ихлас ине.\n– Ҡайһылай аяғың еңел, һин килгәс, кешеләр күбәйҙе лә китте, әҙерәк тора бир әле, – тип кәйефемде лә күтәрҙе. Халыҡ бер сама кәмегәс, тағы һөйләшәбеҙ.\n– Көнө буйы эҫе ҡояш аҫтында ултыраһығыҙмы? Әҙ-мәҙ файҙаһы бармы һуң? – тип һорайым апайҙан.\n– Булмаһа ошонда ултырып та тормайым инде. Хәҙер ғүмер буйы хөкәмәт эшендә йөрөгәнемә аптырайым. Күптән ошонда килеп баҫмай. Йә, пенсияға сыҡҡас та эшләнем бит әле өс тингә һеперелеп. Бына машинамды яңырттым әле. – Апайҙың эргәһендә машинаһы ла тора. Күренеп тора – яңы.\n– Үҙегеҙ йөрөтәһегеҙме?\n– Үҙем булмай, кем булһын тағы! Ирем үлеп ҡалғас та праваға уҡыным.\nЙәй үтте, көҙ етте. Апай һаман теге урында һатыу итә. Нимә генә юҡ: тоҙло кәбеҫтә, алма, кишер, һуған. Йомош-фәлән төшһә, үҙемдә унан алырға тырышам. Ҡайһы берҙә, әллә ни кәрәкмәһә лә, һаулыҡ алыр-алмаҫтан уның:\n– Туғаным, әйҙә һарымһаҡ алып ебәр, тиҙҙән грипп етә, бер файҙаһыҙ дарыуға аҡса бөтөргәнсе, һарымһаҡ аша, бик файҙалы, – тип әйтеүенә нисек инде, юҡ, кәрәкмәй тип тораһың, алам. Тағы ла әҙерәк һөйләшеп алабыҙ. Уға һоҡланыуымды белдерәм:\n– Бигерәк уңғанһығыҙ.\n– Әйтмә лә, – апай ихлас йылмая.\nҠышын, бәйләһәң, эт торғоһоҙ һыуыҡтарҙа ла апайҙы урынында йыш күрҙем. Шундай мәлдә лә алма һатыуына һоҡландым. Моғайын, урынын-еренә еткереп һаҡлай белә торғандыр. Бына бит кеше аҡса эшләй.\nЯҙ етте. Уңған апайҙың егәрлелеге миңә лә күскәндәй булды. Ысынлап та, ни өсөн анау тиклем баҡсамды буш ятҡырам әле. Ҡар иреп бөтөү менән күп итеп емеш-еләк ағастары ултыртасаҡмын. Алма, сейә, ҡурай еләге, крыжовник... Ҡарағаттың ғына бер нисә төрлө сорты бар. Улар емеш-еләк бирә башлаһа, һатып кинәнербеҙ тип план ҡорам. Ауылда халыҡтың әле һаман емеш-еләк ағастары ултыртыуға иҫе китмәүенә аптырайым. “Һатып та алам мин, магазинда бар бит”, – тип хатта бәрәңге, һуған үҫтермәгән кешеләр ҙә бар.\nБәрәңге тигәндән, баҙарҙа танышҡан Нурия апайҙыҡы бик елле күренә ине. Көрән, ҡыҙыл төҫтәгеләре. Орлоғон унан һатып алайым тип киттем баҙарға.\n– Минең бәрәңге орлоғо юҡ, – тип яуапланы ул.\n– Нисек инде юҡ! Быйыл бәрәңге ултыртмайһығыҙмы ни?\n– Минең быға тиклем бер ҙә бәрәңге сәскәнем булманы. – Апай миңә ғәжәпләнеп ҡараны.\n– Улай булғас, кемдекен һатаһығыҙ һуң? – Ҡулыма апайҙың бер ҙур ғына бәрәңгеһен тотоп алдым.\nАпай мут йылмайҙы, рәхәтләнеп көлөп алды.\n– Һеҙ ошоно әйтәһегеҙме? Бер кемдеке лә түгел. Затон баҙарынан арзанға күмәртәләп алам да бында килтереп һатам.\n– Ҡыяр, помидорҙы ла үҫтермәйһегеҙме?\n– Минең улар менән булышып йөрөргә ваҡытым да юҡ. Бына иртүк киләм дә кис һуң ғына ҡайтам. Мин лутсы әҙерҙе алып һатам. Шулай файҙалыраҡ. Тегеләй уңыш әллә була, әллә юҡ.\nНурия апай үҙенең кәсебе хаҡында ихлас һөйләне. Ысынлап та, бик уңған апай икән, тип уйланым уның хаҡында.