МӘҒАРИФ ӨЛКӘҺЕНДӘГЕ ӨҪТӨНЛӨКЛӨ БУРЫСТАР\n4 Сентябрь 2017, 14:50\nРайон мәғариф бүлеге начальнигы Рәйлә Иҙелбаева белем биреү усаҡтарының әҙерлеге, 2017-18 уҡыу йылында көтөлгән инновациялар тураһында һөйләй.\nТиҙҙән белем усаҡтары балаларҙың шат тауыштарына күмелер. Яңы уҡыу йылы башланыуын хәбәр итеп, ҡыңғырауҙар зыңлар. Ә ул яңылыҡтарға бай булмаҡсы. Район мәғариф бүлеге начальнигы Рәйлә Иҙелбаева белем биреү усаҡтарының әҙерлеге, 2017-18 уҡыу йылында көтөлгән инновациялар тураһында һөйләй.\n– Белем биреү усаҡтарының яңы уҡыу йылына әҙерлеген нисек баһалайһығыҙ?\n– Башлыса улар әҙер. Трушин мәктәбенең спорт залында, Иҫәнғолда “Тирмәкәй” балалар баҡсаһында капиталь ремонт тамамланып килә. Ф. Солтанов исемендәге мәктәп коридорында ағартыу-буяу эштәре башҡарылды, аҙыҡ-түлек блогында ремонт тамамлана. Барлыҡ уҡыу бүлмәләрендә штукатурлау, ағартыу, буяу, жалюзи ҡуйыу, йылытыу системаһын йүнәтеү кеүек эштәр теүәлләнде. Бында ата-әсәләрҙең әүҙемлеген билдәләү мөһим.\n“Башҡортостан Республикаһының ауыл ерендә физик культура һәм спортты үҫтереү” программаһы буйынса тамаша залын спорт залы итеп үҙгәртеү буйынса эш бара. Әле иҙән түшәмәһен эшләү, өҫтәлмә яҡтылыҡ, йылытыу системаһы үткәреү буйынса эш башҡарылған. Артабан спорт йыһаздарын һәм снарядтарын монтажлау көтөлә.\n– Мәктәп йөҙөн уҡытыусы билдәләй. Райондың педагогик хеҙмәткәрҙәренә һан һәм сифат буйынса тулыраҡ ҡылыҡһырлама бирһәгеҙ ине…\n– Бөгөнгә райондың белем биреү системаһында бөтәһе 957 хеҙмәткәр эшләй, шул иҫәптән 445 педагогтың 412-һе уҡытыусы. Юғары белемле уҡытыусылар 92,1 процент тәшкил итә.\n– Мәктәптәргә йәш белгестәрҙе йәлеп итеү буйынса ниндәй эш башҡарыла?\n– Муниципаль белем биреү системаһы йыл һайын йәш белгестәрҙе үҙ сафына ҡабул итә. Әйтәйек, 2014-15 уҡыу йылында – 3, 2015-16-ла – 4, былтыр 4 белгес килде. Әммә проблема ҡала килә, ҡайһы бер предметтар (математика, физика, химия, рус теле) буйынса уҡытыусылар етешмәй. Мәғариф өлкәһенә талантлы йәштәрҙе йәлеп итеү, педагог һөнәренең абруйын, социаль әһәмиәтен күтәреү, белем биреү сифатын яҡшыртыу – бөгөнгө мөһим бурыстар. Педагогик юғары белемле йәштәрҙе белем биреү системаһына йәлеп итеү генә етмәй, уларҙы шунда еректереү ҙә мөһим. Йәш уҡытыусыларға финанс, социаль яҡтан ярҙам итеү йәһәтенән өҫтәлмә саралар кәрәк. Ошоно иҫтә тотоп, төбәк һәм муниципаль кимәлдә йәштәрҙе мәктәпкә йәлеп итеү өсөн төрлө программалар ҡабул ителә. Мәҫәлән, республика кимәлендә “Йәш уҡытыусы” гранты булдырылған, муниципаль кимәлдә “Йәш педагог” статусына эйә булыусыға бер тапҡыр пособие түләнә.\n– Балалар баҡсаһы. Уға сират мәсьәләһе бөгөн нисек хәл ителә?\n– Кескәйҙәрҙе балалар баҡсаһына урынлаштырыу фәҡәт электрон система ярҙамында ғәмәлгә ашырыла. Мәғариф бүлеге методисы ата-әсәнең (законлы вәкилдең) ғаризаһы нигеҙендә, ғәмәлдәге норматив-хоҡуҡи акттарҙы иҫәпкә алып, документтарҙы махсус журналда теркәлеп барыусы сиратҡа ярашлы ҡабул итә. Ҡабул ителгән ғаризалар теркәлә, мәғлүмәттәр банкын тулыландыра. Уларҙы эшкәрткән саҡта балалар льготалы категорияға ҡараймы, дөйөм нигеҙҙә ҡабул ителәме – шуларға иғтибар бирелә. Артабан льготанан файҙаланыусылар ғариза биреү датаһына ҡарап сиратҡа ҡуйыла, бында федераль кимәлдәге льготаға эйә булыусыларға өҫтөнлөк бирелә. Улар артынса муниципаль кимәлдә льготаһы булғандар килә. Бында ла теркәлеү датаһына иғтибар бирелә. Бына шулай, һәр йәш категорияһында сират булдырылып, балаларға баҡсанан урын бүленә. Ҡағиҙә булараҡ, ағымдағы йылдың 1 июнендә урындар бүленә башлай һәм 1 сентябрҙә тамамлана. Әммә төркөмдәрҙә урын барлыҡҡа килеүгә ҡарап, уҡыу йылы барышында ла урын бирелергә мөмкин. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына 1,5-тән 7 йәшкәсә балалар ҡабул ителә. Иҫәнғолда “Ләйсән” балалар баҡсаһы асылғандан алып районда мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына сират бөттө.\n– Быйыл 1-се класҡа нисә бала киләсәк?\n– Яҡынса 425 ҡыҙ һәм малай килмәксе.\n– Яңы уҡыу йылында ниндәй яңылыҡтар көтөлә?\n– Быйыл финанс ғилеме дәрестәре барлыҡҡа киләсәк. РФ Финанс министрлығы һәм Бөтә донъя банкының был проекты йәмғиәт белеме, математика, ОБЖ, тарих, география сиктәрендә ғәмәлгә ашырыла. Уҡыусылар аҡсаны дөрөҫ тотонорға өйрәнәсәк, кредит төрҙәрен беләсәк, төрлө пенсия тупланмаһы системаһы менән танышасаҡ.\nБынан тыш башланғыс мәктәптәр өсөн мотлаҡ тикшереү эштәре буласаҡ. 2016 йылдан Берҙәм ҡағиҙә буйынса контроль эштәрҙе 1-4 класс уҡыусылары, 2017 йылдан башлап барлыҡ уҡыусылар тапшырасаҡ. Тикшереүҙең маҡсаты – балаларҙың әҙерлеген баһалау, белемендәге “аҡ таптар”ҙы асыҡлау.\nТөп дәүләт имтихандарында (ОГЭ, элек ГИА) үҙгәрештәр бар. РФ мәғариф министры Ольга Васильева Бөтә Рәсәй ата-әсәләр йыйылышында хәбәр итеүенсә, туғыҙынсы кластар 2017-18 уҡыу йылында элекке һымаҡ мотлаҡ рус теле һәм математиканан, йәнә үҙе теләгән өс фәндән имтихан бирәсәк. Рус теле һәм әҙәбиәте буйынса тәү тапҡыр телдән дә бирәсәктәр. 5 фәндән дә имтихандарын уңышлы биргәндәр генә аттестат аласаҡ. Ул ғына ла түгел, имтихан баһалары аттестаттағы йомғаҡлау билдәләренә йоғонто яһаясаҡ.\nБерҙәм дәүләт имтиханының (БДИ) яңы моделдәре эшләнде. Рус теле һәм математика буйынса БДИ материалдарында кәмселектәр бөтөрөлә. Химия, физика, биология буйынса имтихан эштәрендә тест булмаясаҡ.\nБыйылдан башлап балаларға физкультуранан билдә ГТО тесты һөҙөмтәләренә ҡарап ҡуйыласаҡ. ГТО комплексы нормативтарын алтын, көмөш, бронза билдәләренә тапшырыу физкультуранан “бишле”гә тиң булырға мөмкин. Дөрөҫ әйтәһегеҙ, районда белем биреү сифатын күтәреүгә айырыуса иғтибар бирелә. Яңы уҡыу йылында профиль фәндәр буйынса өҫтәмә уҡытыуҙы 11-се кластар өсөн генә түгел, 9-сы класс уҡыусылары өсөн дә ҡулланырға ниәтләйбеҙ.\nРеспублика, шул иҫәптән беҙҙең район былтырғы уҡыу йылынан башлап математика, физика, химия фәндәре буйынса “Мин БДИ тапшырам” Бөтә Рәсәй проектында ҡатнаша. 2017-18 уҡыу йылы был проект өсөн һуңғыһы булмаҫ. Буласаҡ 11-се класс уҡыусылары уның турала белә. Улар ҙа проектҡа әүҙем ҡушылырҙар, тип уйлайбыҙ. БДИ-ны үткәреү барышы йылдан-йыл ҡәтғиләшә. Беҙ хәл-торош бер аҙ үҙгәрер, тип көтәбеҙ.\n– Рәйлә Айҙар ҡыҙы, август конференцияһы – йомғаҡ яһау, тәжрибә уртаҡлашыу мөмкинлеге лә. Яңы уҡыу йылы алдынан ниндәй саралар планлаштырыла?\n– Мәғариф стратегияһы булдырыла, уҡыу йылына бурыстар ҡуйыла. Яңы уҡыу йылы алдынан барлыҡ фәндәр буйынса уҡытыусылар, педагог-психологтар, өҫтәлмә белем биреү педагогтары менән район методик берләшмәләре ултырыштары көтөлә, унда һәр педагогтың, һәр белем биреү учреждениеһының эшенә ентекле анализ яһаласаҡ.\n– Әңгәмә өсөн рәхмәт. Эшегеҙгә – бәрәкәт!


Республикала солоҡтарҙы ҡышҡы миҙгелгә әҙерләү осоро тамамланды\nКүгәрсен районы солоҡсолары ла быйылғы миҙгелгә йомғаҡ яһаны.\nҠиммәтле һәм шифалы солоҡ балын былай ғына барып алам тимәҫһең. Урау-урау юлды ҡеүәтле машиналарҙа ҡара урман, йылға аша ғына үтеп була. Юлдың ҡалған яртыһын йәйәүләп атларға тура килә. Солоҡ урман эсендәге яңғыҙ ҡарағай ҡыуышында урынлашҡан. Эш башлана, күректән сыҡҡан төтөн еҫе тирә-яҡҡа тарала. Солоҡсоларға тиклем ҡырағай балды тәмләргә айыуҙар ҙа килеп ураған. Тайыштабандың ағаста тырнаҡ эҙҙәре лә ҡалған.\nБығаса солоҡсолоҡ менән Бөрйән районында ғына шөғөлләнәләр, хәҙер ҡырағай бал Күгәрсендә лә табылды. Төбәктә бөгөнгө көндә 23 солоҡ бар. Солоҡсолар Ринат Ибраһимов, Рәйес Алдашев һәм Ғәзимйән Аслаев быйыл 80 литр самаһы бал айырған.\nБашҡорт халҡының боронғо кәсебен тергеҙеү эше төбәктә бынан ете йыл элек башлана. Күгәрсен ерендә лә ҡасандыр умартасылыҡ менән бер рәттән солоҡсолоҡ та киң үҫешкән булған. Ләкин уҙған быуаттың 30-40-сы йылдарында кәсеп һүнеп ҡала. Кеше ҡулы теймәгән ташландыҡ солоҡ ҡарағайҙарының йәше яҡынса етмеш йыл. Күрәһең, уларҙың хужалары Бөйөк Ватан һуғышы яуҙарында ятып ҡалған.


Төп бит Гәзиттең архивы №1 июль 2016 Илебеҙҙе яҡлайыҡ, телебеҙҙе һаҡлайыҡ\nФәнил Сәйет улы Фәйзуллин – философия фәндәре докторы, Өфө дәүләт авиация техник университетының философия кафедраһы мөдире. Фәнил Фәйзуллин – илебеҙҙә дөйөм танылған ғилми мәктәпкә нигеҙ һалыусы , социаль философия һәм социология өлкәһендәге күренекле ғалимдарҙың береһе. Уның 500-ҙән ашыу ғилми хеҙмәте, шул иҫәптән 48 монографияһы, техник вуздар өсөн философия дәреслектәре баҫылып сыҡҡан. Фәнил Сәйет улы етәкселегендә 50-нән ашыу методик ҡулланма әҙерләнгән. Милләттәрҙең һәм милләт-ара мөнәсәбәттәр үҫешендәге социаль мәсьәләләр тикшереү һәм хәл итеүҙә академик Ф.С. Фәйзуллиндың өлөшө ғәйәт ҙур. Фәнил Сәйет улы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының иң үткер һүҙле әүҙем ағзаһы. Өфө районының Яңы Ҡарашиҙе ауылында тыуып, Иглиндә урта мәктәпте тамамлап Өфөгә юғары белем алырға юлланған егет бөтә ғүмерен фәнгә, иленә һәм халҡына хеҙмәт итеүгә арнай. Ул итәғәтле, инсафлы кеше, уның менән аралашыуҙан ҙур кинәнес табаһың.\nФәнил ағай Фәйзуллин – бөгөн беҙҙең әңгәмәсебеҙ.\n— “Ҡаһым түрә” риүәйәтендә ошондай һүҙҙәр бар: “Александр батша башҡорттарға: “Бик күп батырлыҡтар күрһәттегеҙ. Йә, һеҙгә ни кәрәк?” – тигән, ти. Ҡаһым түрә уға шулай тип яуап биргән: “Беҙ ярҙамға ғына килдек, бер нәмә лә һорамайбыҙ!” Фәнил ағай, ошо һүҙҙәр башҡорт хал-ҡының асылын күрһәтәме?\n— Боронғо замандарҙа халҡыбыҙ байтаҡ күркәм сифатҡа эйә булған, тип ышаныслы әйтә алабыҙ. Күптән түгел генә фольклор материал-дарының социаль тикшереү һөҙөмтәләренә иғтибар иттем. Нимәһе ҡыҙыҡ: башҡорттар милли сығышын билдәләгәндә, башҡа милләттәрҙән айырмалы, беренсе урынға үҙҙәренең тарихи территорияһын ҡуя икән. Бының ниңә шулай икәнен аңлатыуы ауыр түгел, сөнки башҡорттар төрлө ырыуҙар ҡушылыуынан барлыҡҡа кил-гән. Ырыу системаһында бер-береңә ярҙам итеү, ойош- ҡанлыҡ, берҙәм һәм татыу булыу, үҙ шәхестәреңде хөрмәтләү һәм данлау кеүек сифаттар ҡәүемдең көсөн, нигеҙен тәшкил иткән факторҙар булған. Милләттең төп тотҡаһы булып тел, рух һәм тыуған еребеҙ торған.\n– Үткәндәр менән ғорур-ланырға ныҡлы нигеҙебеҙ бармы?\n— Халыҡтың бөйөклөгө уның һаны түгел, ә башҡарған эштәре менән билдәләнә. Тарихи Башҡортостан ерендә урынлаш-ҡан Арҡайымды ғына алайыҡ. Ул Троянан мең йылға олораҡ, шул ваҡытта уҡ унда металлургия оҫтаханалары гөрләп эшләгән. Рәсәйҙә быуаттар төпкөлөнән алып тау сәнәғәтенең үҙәге булып Урал торған. Ун һигеҙенсе быуат башында ғәйнә башҡорто Тасим Маметов улдары менән мәғдән сәнәғәтен үҫтереүселәр араһын-да иң уңышлы эшләгән таусылар рәтендә һаналған. Ә уның улы Исмәғил – илебеҙ тарихына үҙенең исемен алтын хәрефтәр менән яҙған башҡорттарҙың береһе. Белеүебеҙсә, Тасимов-тың мөрәжәғәте һәм юлламалары буйынса Санкт- Петербургта Тау эше буйынса оҫталар һәм белгестәр әҙерләү училищеһы асыла, оҙаҡламай ул институт статусын ала. Ундай миҫалдарҙы күп килтерергә була.\nБарыбыҙға ла ошо тарихи ысынбарлыҡты белергә һәм уны башҡа халыҡтарға танытырға кәрәк. “Урал батыр” эпосын ғына алып ҡарайыҡ, ул бит бөтә донъя рухи мираҫ шедевры, халҡыбыҙҙың быуындан быуынға тапшырыла килгән бай хазинаһы, һоҡланғыс ауыҙ-тел ижады өлгөһө. Унда – халҡыбыҙҙың асылы, тарихы, мәҙәниәте, ғөрөф-ғәҙәттәре, йәшәү мәғәнәһе, изгелек һәм яуызлыҡ, яҡшы менән яман, тыуым, үлем һәм үлемһеҙлек кеүек мәңгелек төшөнсәләр…\nЭйе, үткәндәр менән ғорурланырға ныҡлы нигеҙебеҙ бар, тип әйтер инем. Арҙаҡлы шәхестәребеҙҙе, атҡарған эштә-ребеҙҙе, яулаған уңыштары-быҙҙы һанап бөтөрлөк түгел. Башҡорт – бал, ҡурай, фольклор, милли кейем генә түгел, ифрат бай тарихлы бөйөк халыҡ. Шул уҡ ваҡытта баҫалҡы халыҡ. Башҡаларға үҙебеҙҙең ҡаҙаныш-тарыбыҙҙы, уңыштарыбыҙҙы бөтә ил күләмендә күрһәтә белмәйбеҙ, шау-шыу ҡуптар-майбыҙ, шағир әйтмешләй, үҙ арбабыҙҙа үҙ йырыбыҙҙы йырлап китеп тик барабыҙ.\n— Йәмғиәттәге үҙгәрештәр беҙҙең менталитетҡа тәьҫир итәме?\n— Төрлө система-ҡоролошта йәшәй, төрлө ыҙа-михнәттәр күрә торғас, башҡорт бөгөн үҙенең асылынан тайпылды. Халҡыбыҙҙың бер өлөшө йәшәү көсөн юғалтып, капитализм ҡанундарына яраҡлаша алмай, эшһеҙлектән ҡотолоу юлын тапмай, эскелеккә һалышты. Кемдер матди байлыҡҡа ғына ынтылды, намыҫ һәм әхлаҡ ҡанундарын ситкә ташлап, рухи байлығыбыҙҙы юғалтты. Элекке дуҫлыҡты, аралашыуҙы, бер-беребеҙгә ярҙам ҡулын һуҙыуҙы оноттоҡ.\nМилли мәғарифтың көрсөккә төртөлә барыуы, бөтмәҫ-төкәнмәҫ реформалар бөгөн етди проблемаларға әйләнде. Әгәр ҙә беҙ әхлаҡ ҡағиҙәләрен тотмаһаҡ, белем алыуға битараф ҡалһаҡ, ғаилә ҡороп, күп һәм мәҙәниәтле, башҡорт телле балалар үҫтереп йәшәмәһәк, халҡыбыҙҙың киләсәге булмаясаҡ. Халҡыбыҙ менталитетына хас булмаған сифаттарҙан ҡотолорға кәрәк. Ер байлыҡтарыбыҙҙы һаҡлау, милли эшҡыуарлыҡҡа нығыраҡ иғтибар биреү, иҡтисадты үҫтереү, ауылдарҙы аяҡҡа баҫтырыу, эшһеҙлекте кәметеү һымаҡ кисектергеһеҙ эштәребеҙ тора алдыбыҙҙа.\nИҡтисади көрсөктән бигерәк рухи көрсөк ҡурҡыныс! Аңыбыҙҙы уятайыҡ, рухыбыҙҙы күтәрәйек, белемебеҙҙе арттырайыҡ. Традиция-ларыбыҙҙы, матур ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе олатай- өләсәйҙәребеҙҙән генә түгел, мәктәптәрҙә лә өйрәнәйек. Сабый саҡтан ғаиләлә туған телгә һөйөү уянырға һәм тәрбиәләнергә тейеш. Мәктәптәргә һәм төрлө уҡыу йорттарына ғына телде өйрәнеүҙе тапшырып ҡуйыу дөрөҫ түгел. Телде юғалтмаҫ өсөн үҙебеҙгә күберәк башҡортса аралашырға, яҙыусы, шағирҙарыбыҙҙың әҫәрҙәрен уҡырға кәрәк. Рухи аҙыҡ ҡалдырыусы, халыҡ күңеленә нур сәсеүсе сәсәндәребеҙ, яҙыусыларбыҙ, шағирҙарыбыҙ ижады онотолорға тейешме ни?\n— Бөгөн алдыбыҙға ҡуйған маҡсатыбыҙ ниндәй булырға тейеш?\n— Донъя бик тиҙ үҙгәрә. Ошо мәлдә иң мөһиме – глобалләшеү шарттарында башҡорттарҙың мәҙәни үҙенсәлеген яҡлау, телебеҙҙе һаҡлау, бөтөн халыҡтың һәм арҙаҡлы эшмәкәрҙәребеҙҙең тарихын боҙоп күрһәтеүгә ҡаршы көрәшеү, йәштәрҙә рухи-әхлаҡи сифаттар, илһөйәрлек тәрбиәләү, уларҙы иҡтисадҡа йәлеп итеү, халҡыбыҙҙы тергеҙеү, берләштереү, киләсәккә яңы бурыстар ҡуйыу.\nБеҙҙең башҡараһы эштәр күп әле. Яңы эш урындары асыу, белем, медицина, фән өлкәһендә үҫешкә өлгәшеү. Шулай уҡ ҡала һәм ауылдарҙа йәшәү сифатын бөтә яҡлап күтәрергә тырышырға кәрәк. Йәштәр дөрөҫ юлда булһын өсөн уңайлы шарттар булдырырға, ваҡыттарын һәм көстәрен кәрәкле эшкә йүнәлтергә тейешбеҙ. Күп һөйләүҙән арынып, ғәмәли эштәргә күсеү кәрәк. Үҙен башҡорт тип белгән кеше үҙенә “Мин башҡорттар өсөн нимә эшләнем?” тигән һорау ҡуйһын ине. Туған телгә, тыуған илгә һөйөү хисен арттырыу ҙур көс талап итмәй. Бының өсөн ҡулдан килгәнсә бер-беребеҙгә ярҙам итергә тырышайыҡ, кәңәшләшәйек, ихтирамлы булайыҡ. Быларҙың барыһы ла беҙҙең берләшеүҙе аңлатасаҡ. Ә берҙәм булғанды бер көс тә еңә алмағанын беҙ күптән беләбеҙ.\n— Фәнил ағай, әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Изге теләктәрегеҙ тормошҡа ашһын!


Тыуған яғыңда ғүмер кисереү ҡәнәғәтләндермәй икән, сик а ша сығып, башҡа халыҡтың нисек йәшәгәнен күҙәт. Сит ил кешел әренең кәмселектәрен уларға эш буйынса килгәндә күрәһең икән\nул. Күреп кенә ҡалмайһың, уларҙың йәшәйешен ихтыярһыҙ үҙ то рмошоң менән сағыштырырға тура килә.\n... Измир һүҙе бөтә донъяға сауҙа символы булып яңғырай.\nБыл ҡала халҡы элек - электән тауар һатыу менән көн күргән.\nУларҙың холоҡ үҙенсәлектәре лә ошонан киләлер, күрәһең: көн\nдә күрешкән күршеһе булһынмы ул, әллә Гренландиянан килгән ҡунаҡмы, Измир кешеһе мотлаҡ уның менән сауҙалашып, берәй әй берен һатып ебәрәсәк.\nТөрөктәрҙең йәшәү урынын уңай, әлбиттә. Дүрт миллион ҡал а даға формаһында Эгей диңгеҙе ярында урынлашҡан. Ҡомда ҡыҙы нып һыу инеү тураһында уйларға ла ярамай. Был урын бары тик порт өсөн генә билдәләнгән. Ял итеү өсөн иһә ҡаланан ситкә с ығырға, бының өсөн сәғәт ярым тирәһе машинала һелкенергә кәр әк. Шулай итеп Измир диңгеҙ һәм тауҙар араһындағы ҙур булма ған ер киҫәгендә урынлашҡан. Шуға күрә бында ер алтын бәрәбә рендә тип әйтергә була. Ус аяһындай ғына урындарҙа ла йортта р төҙөлгән һәм улар һаман да өҫкә табан үҫеүен дауам итә. Ғә жәп, әммә төрөк төҙөүселәре тәбиғәт катаклизмдарынан ҡурҡмай ынса -- тирә - яҡта ни тиһәң дә диңгеҙ һәм тауҙар бит-- күп ҡатлы йорттар төҙөй.\nАрхитектура ла иҫ китерҙәй тойолманы миңә. Хатта элитал ы иҫәпләнгән торлаҡ йорттары ла беҙҙәге һымаҡ батша һарайын хәтерләтмәй, ябай ҡумта формаһында төҙөлгән, ә балкон тәҙрәл әре һәр ваҡыт ҡаплаулы. Бының сәбәбе тышта эҫелектең 45 град устан да түбән төшмәүе арҡаһында инде.\nЮл хәрәкәте тураһында айырым һөйләшергә кәрәк. Измирҙа булған бер нисә көн эсендә мин бер ниндәй ҙә транспорт бәрел ешеүен күрмәнем. Итәғәтлелектәре менән айырылып торған шофер ҙар юл ҡағиҙәләрен бик ентекле үтәй. Ҡалала рөхсәт ителгән т иҙлек сәғәтенә 70 километр. Машинала беҙҙәге кеүек рәхәтлән еп ҡыуып та булмай, сөнки урын юҡ, автомобилдәр бер - береһе нә тейә яҙып хәрәкәт итә. Тағы бер үҙенсәлек -- һул яҡҡа бор олоштарҙың булмауы. Урамдың бер яғынан икенсе яғына эләгеү ө сөн бер километр тирәһе алға барырға, һуңынан шул уҡ араны к ире яҡҡа үтергә кәрәк. Йәйәү барыуы еңелерәк, бер һүҙ менән әйткәндә. Уң яҡҡа боролоу бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡ тыуҙырмай, был яҡҡа хәрәкәттә бер нисә светофор эшләй.\nЮлдарҙың ҡаплауы бик яҡшы торошта булыуын билдәләргә кә рәк. Был климаттан тора, әлбиттә. Беҙҙең аңлауыбыҙса ҡыш ул арҙа бөтөнләй юҡ ( иң һалҡын ваҡытта ла температура 13 - 14 градустан түбән төшмәй).\nТөрөк йорттары алдында ихата юҡ тип әйтергә була: өйҙә н сыҡҡас уҡ урамға аяҡ баҫаһың ( был төрөктәргә минус, ә беҙ гә плюс -- беҙҙә ни тиһәң дә бала - сағаға уйнарға урын бар) . Икенсе яҡтанҡарағанда, майҙандың аҙ булыуы республиканың б ылай ҙа берҙәм халҡын тағы ла берләштерә. Ҡарты ла, йәше лә эш көнөнән һуң мәҙәниәт паркына юл тота, ул иһә беҙәгенән ай ырмалы рәүештә төн уртаһына тиклем эшләй. Билеттар хаҡы сама\nбуйынса бер тирә булһа ла, аттракциондарҙа йөрөү ваҡыты беҙ ҙәге менән сағыштырғанда бер нисә тапҡыр артығыраҡ.\nИзмирҙарҙа күргәҙмә эшмәкәрлеге буйынса алға китеш һиҙ елә. Быйыл ғына 72 (!) тапҡыр үткән Измир сәнәғәт йәрминкәһе н кем генә белмәй икән!


Төбәк халҡын балалар майҙансыҡтары мониторингында ҡатнашырға саҡыралар // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:43, 19 июля 2019 Йәмғиәт\nТөбәк халҡын балалар майҙансыҡтары мониторингында ҡатнашырға саҡыралар Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2019 йыл, 19 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Зинова/.\n20-31 июлдә балалар һәм спорт майҙансыҡтары, балалар ҡаласыҡтары хәүефһеҙлек, уңайлы, таҙа һәм яҡын булыуы шарттарына мониторинг уҙғарыла. Тикшереү Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы менән берлектә республиканың муниципаль берәмектәрендәге йәмәғәт советтары һәм йәмәғәт палаталары ҡатнашлығында уҙа.\nПроблемалы майҙансыҡтарҙың фотоларын республикала йәшәүселәр Башҡортостан Йәмәғәт палатаһының электрон адресына oprb2011@mail.ru ебәрә ала.\n«Беҙ ихаталарҙа булған проблемаларҙы асыҡлай алабыҙ. Чиновниктар һәр урамға барып етмәҫ, төбәктең бөтә муниципаль берәмектәрендә булған йәмәғәт советтары республика халҡы менән берлектә мәғлүмәт йыя ала», — тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы рәйесе Ольга Панчихина.\nМониторинг һөҙөмтәләре мәсьәләне хәл итеү өсөн Торлаҡ һәм төҙөлөштө күҙәтеү буйынса дәүләт комитетына, Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалығы министрлығына, муниципаль берәмек хакимиәттәренә ебәреләсәк.\nТеги: балалар майҙансыҡтары, төҙөкләндереү, Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы, мониторинг


8 Октябрь 2018, 19:20\nҮҙ илемә ҡайтып торор ҙа булһам, ирешер инем, Фатимам, моратҡа...”(башҡорт халыҡ йыры “Сибай”) Тыуған яғын, тыуған ерен һағыныу тойоғоларын кисергән кешеләр менән һөйләшмәксе булғас, әсәйем һөйләгәндәр иҫкә төштө.Ҡартатайымдың атаһының бер туған ҡустыһы нахаҡ ғәйеп яғылып, мәңгелеккә тыуған яғынан ҡыуыла. Ул Коми АССР-на эләгә. Төрмәлә ултырып сыҡҡандан һуң, шунда төйәкләнә, урыҫ ҡатынға өйләнә. Йәшәргә кәрәк, яҙмыштан уҙып булмай. Бында ла ҡатыны, балалары ҡала. Тыуған яғын нисәлер йылға бер ҡайтып күрергә генә рөхсәт ҡағыҙы бирәләр. Шул ваҡыт еткән һайын күстәнәстәрен тейәп, һағынып, ашҡынып ҡайтыр булған. Олоғая төшкәс, икенсе ҡатынынан булған улдары менән бергә лә ҡайтып йөрөгән.\n“Башҡортостанға килеп инеү менән йырлап ебәрҙе атайым. Ниндәй йыр ул тип һораһам, “Сибай” тигән йыр тине” тип һөйләгән улы. Үлер йылы, алдан һиҙенгәндәй, ҡышҡы кейемдәрен төрөп, эсенә күстәнәскә бер ҡап кәнфитен һалған булып, ҡартатайыма посылка итеп һала. Шунан күп тә үтмәй, улдарынан уның вафаты тураһындағы хәбәр килә. Тыуған яғынан нахаҡҡа ғәйепләнеп, себер һөрөлөүселәр ул заманда, әлбиттә, бер ул ғына булмаған. Ғүмере буйына сит ерҙә йәшәргә мәжбүр булған олатайыбыҙҙың нимәләр кисереп, нимәләр уйлағанын да әйтеүе еңел түгел. Шулай ҙа, “Сибай” йырының “Үҙ илемә ҡайтып торор ҙа булһам, ирешер инем, Фатимам, моратҡа...” тигән һүҙҙәрен тыңлағас, ниндәй әсе һағыш, мәңгелек һағыныу тойғоларын кисереп йәшәргә тура килгәнлеген аңларға була...\nБеҙҙең бөгөнгө әңгәмәселәребеҙ ҙә тыуған яғын, ерен, илен һағыныу тойоғоларын үҙ йөрәге аша үткәргән, кисергән кешеләр. Кемдәрҙер яҙмыш ҡушыуы буйынса тыуған яҡтарына кире әйләнеп ҡайтһа, кемдәрелер әле булһа сит ерҙә йәшәй. Мәжбүр тип әйтке килмәй. Сөнки, йәшләй генә сит төбәктә төйәкләнеп, шул ят ерҙә лә үҙ милләтен танытып йәшәүселәр байтаҡ беҙҙең арала.\nРәхимә ВӘЛИУЛЛИНА, Татарстандың “Дулкын” радиоһының “Мораҙым” тапшырыуын алып барыусы:\n- Беҙ ғаиләлә алты ҡыҙ үҫтек. Мин бишенсеһе. 17 йәшемдә генә ата-әсәйем: “Ауылда һыйыр һауып йөрөгәнсе, берәй ҡалаға китеп аҡса эшлә”, - тип сығарып ебәрҙеләр. Ул ваҡытта йәшлек менән ауырһынһам да, хәҙер рәхмәт кенә әйтәм. Сит ергә ерегеп китеүе олоғайғас ҡыйын булыр ине, ә йәшлек менән ул һиҙелмәй.\nҠайҙа ғына төбәкләнһәң дә, тормошҡа, йәшәүгә йәбешеп ятырға, үҙеңде күрһәтә белергә кәрәк. Ә яраҡлашырға тырышыу, ялағайланып, шул халыҡ араһына инеп китергә ынтылыу һинең бәҫеңде генә төшөрәсәк. Үҙең йәшәгән төбәктә лә милләтеңде таныта алһаң, үҙ моңоңдо, ғөрөф-ғәҙәттәреңде, йолаларыңды һандап, башҡорт булыуың менән ғорурланып, шул халыҡтың аңына еткерә алһаң, юғалып ҡалмаясаҡһың. Юғалып ҡалмаясаҡһың ғына түгел, ә сит милләт араһында ла хөрмәтле, абруйлы буласаҡһың.\nӘлбиттә, йылдар үтә килә тыуған яҡтар ҙа һағындыра. Ә һағына белеү, һағыныу тойғоларын кисереү – үҙе бер бәхет бит ул! Тыуған ереңде, илеңде, ауылыңды, атай нигеҙен, бала саҡта еләк йыйған ялан-туғайҙар, сейә тиргән тау битләүҙәре, икмәк еҫе таратып тулҡынланған иген ҡырҙарын һағыныу тойғоларын сит ергә китмәйенсә кисереүе мөмкин дә түгел.\nАтай-әсәйҙәрем күптән баҡыйлыҡта, хәҙер мине тыуған ауылымда апайҙарым, һыуылым көтә. Атай нигеҙендә Мөслимә һеңлем йәшәй. Һәр ваҡыт шул йортҡа ҡайтам. Атай-әсәйебеҙҙе матур итеп ҡараны, ҡәҙерләп мәңгелек донъяға оҙатты. Мин ул йортто һаман үҙемдең өйөм тип һанайым, һағынам. Ҡайтҡан һайын ҡапҡанан:” Ҡыҙым ҡайтып килә бит!”-тип әсәйем ҡаршы алыр төҫлө...\nСит илдәрҙә лә күп йөрөнөм. Алжирҙа бер ай булып ҡайттым. Нисек итеп аңлатырға икән ул хисте? Күҙ менән матурлыҡты күрәһең, ә күңел йоҡлай. “ Бында нишләп йөрөйөм икән ул мин? Ауылға ҡайтып, апай-һеңлеләрем менән шыжлап торған самауыр янында һөйләшә-һөйләшә сәй эсһәм, ниндәй күңелле булыр ине бит...” тип уйланып бөттөм. Шунан үҙемсә һығымта яһап ҡуйҙым: мөмкинлек булған һайын тик ауылға, тыуған яҡҡа ҡайтырға, нимә ҡалған ул миңә сит илдә...\nТыуған республикамдан ситтә йәшәһәм дә, мин халҡымды яратам, ихтирам итәм, һағынам. Хисле, моңло, һағышлы бала итеп үҫтергәне өсөн башҡорт халҡыма, тыуған төйәгемә рәхмәтлемен!\nСәмиға ҒАФАРОВА, тәржемәсе ( эш сәфәре менән оҙайлы ваҡыт Төркиәлә була):\n- Сит илдә йәшәмәһәм дә, күп йөрөргә тура килде. Ваҡытлыса икәнлеген белгәс, артыҡ юҡһыныу кисермәйем. Бары яҡындарым, әсәйем өсөн борсолоу тойғоһо ғына ялмап ала торғайны. Шулай ҙа, тәржемәсе булараҡ оҙатып йөрөгән кешеләрҙең һөйләгәндәрен еткерә алам. Шулай бер танышымдың атаһы Башҡортостанда бола ваҡытынды тыуған яғын мәңгелеккә ташлап китә. Сит илдә өйләнә, балалары тыуа, шунда ҡартайып вафат була. Уның балалары Башҡортостанды белмәй олоғая. Шулай ҙа ғүмере буйы һағыныу тойғоһо менән йәшәйҙәр улар. “Ғүмеребеҙ буйы әллә ниндәй аңлатып бирә алмаҫлыҡ һағыш оҙатып йөрөнө, уның нимә, ни өсөн икәнлеген Башҡортостанға килеп, ҡурай моңон ишеткәс кенә, аңланыҡ” тинеләр. Тимәк, ҡасандыр бола арҡаһында тыуған илен, ерен ташлап китергә мәжбүр булған кешенең үҙ тупрағын, ерен һағыныуы балаларына ла күскән. Бөтөнләйгә тыуған тупрағыңдан яҙыу быуындан-быуынға һағыш тойғоһон һалалыр...\nСит илгә ҡунаҡҡа ғына барып ҡайтыу хәйерлерәктер, күрәһең.\nАйзилә ВАҺАПОВА, Воркута ҡалаһы:\n- Бынан бер йыл самаһы элек ғаилә менән алыҫ Себер яҡтарына сығып китергә тура килде. Тәүге осорҙа бигерәк ҡыйын булды: атай-әсәйҙе, туғандарҙы ныҡ һағындыҡ, ауыл һауаһын һулап, һалҡын шишмә һыуҙарын эске килә. Башҡортостаныбыҙҙың тәбиғәте генә ни тора! Ул мәғрур тауҙары, ҡуйы урмандары, саф һауаһы, һыуҙары, ихлас күңелле кешеләре! Йәйгеһен ял алып, ҡайтып килдек. Тыуған яҡ – тыуған яҡ инде. Һағындырған. Матурланып, күркәмләнеп киткәндәй тойолдо. Шул арала ғына үҙәк майҙанда парк ҡалҡып сыҡҡан.\nЯныңда ышаныслы кешеләрең булғанда ҡайҙа йөрөһәң дә күңелең тыныс инде ул былай. Себер яҡтарында ваҡытлыса ғына беҙ. Киләсәктә матди яҡтан нығынып, тыуған яҡҡа ҡайтырға иҫәп тотабыҙ. Район үҙәгендә өй күтәреп ултырттыҡ. Үҙ еребеҙгә үҙебеҙ хужа булып, үҙ илебеҙгә, халҡыбыҙға кәрәкле кешеләр булып, лайыҡлы балалар үҫтереп, иртәгәһе көнөбөҙгә ышаныслы ҡарап йәшәге килә. Ҡайҙа йөрөһәк тә, донъялар тыныс булһын тип теләйбеҙ.\nӘминә ӘҘЕЛҒУЖИНА( Мысырҙа алты йыл йәшәй):\n- “Беҙ булмаған ерҙә яҡшыраҡ” тигән әйтемде иҫкә төшөрәм. Әлбиттә, сәйәхәт итеү кәрәк, сөнки пәйғәмбәребеҙ ҙә “Сәйәхәт итегеҙ, һауығырһығыҙ” тигән. Ысынлап та, сит ерҙә йөрөп ҡайтҡас, күңел күтәренкелеге һиҙелә, донъяға ҡарашың, даирәң дә үҙгәреп, үҫеп киткәндәй булаһың. Әммә үҙ төйәгеңдә, тыуып үҫкән ерҙәрҙең һыуын эсеп, һауаһын һулап йәшәүгә бер ни етмәй. Быға тик Сәғүд Ғәрәпстаны ерендәге изге ерҙәр генә инмәйҙер, сөнки унан хатта ҡайтҡы килмәй, донъя онотола, Аллаһы Тәғәләгә ғибәҙәт ҡылыу ғына күңелде ялмап ала. Ләкин унда ла Башҡортостандан барған апайҙарыбыҙҙан ”Өйөмә ҡайтып, һыуҙа ғына картуф бешереп, майлап ашағы килә” тигән һүҙҙәрен ишетергә тура килде.\nСит ерҙәрҙе күреп һоҡланырлыҡ, Аллаһы Тәғәлә ҡөҙрәтенә инанырлыҡ нәмәләр күп ул ер йөҙөндә. Сүллектә үҫкән пальмалар ғына ни тора. Ҡояш аҫтында тейгеһеҙ булып ҡыҙған ҡомда төп-төҙ бағана кеүек үҫеп ултырыуы - Аллаһы Тәғәләнең йылы яҡтарға биргән хикмәтле бүләгелер инде. Пальмалар булмаһа, ул яҡтар күрер күҙгә күрекһеҙ генә булыр ине. Ҡомлоҡто йәмләп ултырыусы йәшеллек бит ул. Мөхәммәт улымдың Мысырҙа тыуып үҫкәнен белгән иптәштәре:”Нишләп бында ҡайттығыҙ, рәхәтләнеп унда йәшәмәй?”- тип һорайҙар икән. Йәмле яҙҙар етеп, тирә-яҡ йәшеллеккә күмелеп, муйыл сәскә атҡан ваҡыттар етһә, тыуған яғыбыҙҙы һағынып, илай торғайныҡ. Ә ҡайтыр мәл етһә, беҙҙең бәхетебеҙҙең сиге булмай ине. Был хис-тойғоларҙы яҙып аңлатып ҡына булмай. Уны тик тыуған төйәгенән айырылып, сит ерҙә йәшәргә мәжбүр булғандар ғына аңлайҙыр.\nБашҡортостаныбыҙҙың тәбиғәте шул хәтлем бай, беҙгә шул байлыҡтың ҡәҙерен генә белергә кәрәк. Урман тиһәң, урмандары, ялан тиһәң, шифалы үләндәргә бай киң яландары, ҡыр сейәһенә бай тауҙары, саф һыулы шишмәләре, балыҡлы йылғалары, күлдәре, саф һауаһы! Аллаһы Тәғәлә биргән ошо оло ниғмәтте аңлап, ҡәҙерләп, шөкөр итеп, ғибәҙәт ҡылып йәшәү – кешенең төп бурысы ул.


«Ағиҙел» журналының 11-се һанына күҙәтеү — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\n«Ағиҙел» журналының 11-се һанына күҙәтеү\n— Эх, шәп хикәйәләрҙән генә торған берәй йыйынтыҡ уҡырға ине!\n— “Ағиҙел” журналының 11-се һаны тәүге тапҡыр тап шулай шау хикәйәләрҙән генә тора!\n— Ысынмы? Уҡырға кәрәк әле!\n— Уҡырға ғына түгел, алдырырға ла кәрәк! 8-се һанда сыҡҡан Ғәлим Хисамовтың “Президент Рәхимов” тигән романын да уҡыманыңмы ни? Үәт, шәп ромаааан! Киләһе йылда 3-сө һанда уның икенсе китабы донъя күрәсәк!..\nЫсынлап та, быйылғы йылда “Ағиҙел” журналының тышлығы ғына түгел, йөкмәткеһенең дә ныҡлы ыңғай үҙгәреш кисереүен журналды һағынып көтөп алыусылар аңғармай ҡалмағандыр. Ә һүҙебеҙ – журналдың 11-се һаны тураһында.\nБыл һанда башҡорт әҙәбиәтенең алтын фондына ингән, инде халыҡ яратып өлгөргән шәп өлгөләр ҙә, замандаш авторҙарыбыҙҙың әле генә “табанан төшкән” ижад емештәре лә, туғандаш милләт яҙыусыларынан да “күстәнәстәр” бар. Бер һүҙ менән әйткәндә, өҫтәл китабы булырҙай һан ул! Атап әйткәндә, Рәшит Солтангәрәевтың “Татар менән башҡорт”, Таңсулпан Ғарипованың “Аҫыл ташлы муйынсаҡ”, Әмир Әминевтың “Яҙылмаған хикәйә”, Миләүшә Ҡаһарманованың “Асыбар”, Хәйҙәр Тапаковтың “Ҡаҙҙар”, Петр Добротворскийҙың “Бабай”, Ғәлим Хисамовтың “Сәй эсеп алайыҡ”, Әхмәр Ғүмәр-Үтәбайҙың “Алаҡай ҡайтты”, Вәкил Хажиндың “Искәндәр һәм уның эте Ҡасҡын”, Афанасий Гуринов-Арчылан “Басылай Тонгсуоның Аллаһ-Тәңреһе”, Мөнир Ҡунафиндың “Соҡор”, Рәлис Ураҙғоловтың “Даға”, Рәсүл Байгилдиндың “Унан һуң…”, Мансур Һиҙиәтовтың “Шәүлә”, Гөлназ Ҡотоеваның “Йән сәйәхәте”, Нияз Мәһәҙиевтың “Сатнаған стена”, Сәғирә Шәрәфетдинова “Бала”, Гөлшат Вәлиева-Сәйетбатталованың “Тартай һыуын эсеп үҫкәндәр”, Әлнисә Алдырханованың “Аят та булды, оят та булды”, Факил Мырҙаҡаевтың “Әкәмәт”, “Ҡасан?”, “Ыһы”, Айгөл Йәмилеваның “Ике икең нисә?”, “Һалҡын”, “Ярты һүҙҙән…”, “Ҡолаһаҡ, бергә ҡолайбыҙ” исемле хикәйәләре ингән.\nБындай әҙәби проектты “Ағиҙел” журналы редакцияһы Башҡорт теле йылына һәм алда торған “Халыҡ иҫәбен алыу-2021” кампанияһына бағышлаған. Әйткәндәй, хикәйә яҙыусылар араһында журнал Сабир Шәрипов исемендәге хикәйәләр конкурсы ла иғлан итте. Унда ҡатнашыусыларҙың йәше, әҫәрҙең темаһы һәм күләме сикләнмәй. Конкурсҡа йомғаҡ 2021 йылдың декабрендә яһаласаҡ. Ҡыҫҡаһы, журналға яҙылығыҙ, алдырығыҙ, милләттәштәр!


Өфөлә «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес» һайланасаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес» һайланасаҡ\n16:26, 14 декабря 2010 Иҡтисад\n16 декабрҙә Өфөлә IV «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес — 2010» республика конкурсы үтәсәк. Һөнәри ярыш Ростехнадзор көнөнә ҡарата үткәрелә.\nКонкурсты Дәүләт системаһына индерелмәгән “Тармаҡ-ара институты” белем биреү учреждениеһы, Ростехнадзорҙың Урал буйы идаралығы ойошторған. Конкурс ике этаптан торасаҡ. Беренсеһендә компьютерҙа тест үткәреләсәк. Икенсе этапта һәр өс конкурсантҡа предприятиеларҙа сәнәғәт хәүефһеҙлеген ойоштороу буйынса һорауҙар биреләсәк. Һәр ҡатнашыусыла сигнал төймәһе буласаҡ. Уға башҡаларҙан алдараҡ баҫҡан конкурсант һорауға беренсе булып яуап бирәсәк.\nЕңеүселәр өс номинацияла билдәләнәсәк: «Күтәреү ҡоролмалары», «Магистраль торба үткәргестәр» һәм «Баҫым аҫтында эшләүсе ҡорамалдар».\nҺөнәри ярышта республика ойошмалары тәҡдим иткән йәки конкурста үҙ аллы сығыш яһаусы предприятие белгестәре ҡатнаша ала. Һәр номинацияла еңеүселәрҙе диплом һәм музыкаль үҙәк көтә, уға «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес-2010» исеме биреләсәк.\nТеги: конкурстар, Ростехнадзор, хәүефһеҙлек


Мин илһөйәр - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостандың “Мин илһөйәр” төбәк йәмәғәт ойошмаһы “Минең изге тыуған төйәгем” республика асыҡ интернет-конкурсы ойошторҙо Ошо көндәрҙә Өфөлә уға йомғаҡ яһалды. Конкурста 7 йәштән алып 30 йәшкә тиклемге кешеләр ҡатнашты. Сараның географияһы бик киң, эштәрҙе Урал аръяғы райондарынан, ҡалаларҙан ебәргәндәр. Уларҙың күбеһе тыуған илебеҙгә арналған һәм шиғырҙар, ғилми эштәрҙән ғибәрәт.Финалда конкурсанттар үҙҙәренең эштәре менән таныштырҙы. Ойоштороусылар билдәләүенсә, улар республиканың гәзит-журналдарына баҫтырыуға тәҡдим ителәсәк.\n21 ноября Башҡортостан йәнә Бөтә Рәсәй география буйынса диктантҡа ҡушылды\n21 ноября Республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы боҙ өҫтөнән йөрөмәҫкә кәңәш итә


Минең күңел ҡылдарым | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 122617\n“Минең күңел ҡылдарым” конкурсының финалына үткән уҡыусылар республика етәксеһе Радий Хәбиров менән осрашты. Приютта тәрбиәләнеүсе балаларға Радий Хәбиров төрлө бүләктәр тапшырҙы. Алтынсы класста белем алыусы Айгүзәл Аҙнабаеваның Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров менән танышыуы тап ошо һүҙҙәрҙән башланды. Октябрь аҙағында республика етәксеһе Ейәнсура районына эш сәфәре менән барғайны. Ул Иҫәнғол ауылындағы социаль приютта ла булды. Шиғыр ижад итергә яратҡан Айгүзәл Аҙнабаева менән берлектә приютта тәрбиәләнеүсе төрлө һәләткә эйә булған уҡыусыларҙы Радий Хәбиров үҙ эш бүлмәһенә сәйәхәткә саҡырғайны. Күп тә тормай әйтелгән вәғәҙә тормошҡа ашты ла инде.“Минең күңел ҡылдарым” әҙәбиәт конкурсында ҡатнашыусы уҡыусыларға Радий Хәбировтың эш урынын, республикала күтәрелгән мәсьәләләр хәл ителә торған бүлмәне күреү бәхете тейҙе. Төрлө шиғыр, проза, повесть, эссе яҙып, финалға үтеүселәр республика етәксеһенен үҙҙәренең ижад емештәре менән танштырҙы.Бөтә йөрәк ҡылдарын шиғыр юлдарына һалған кескәйҙәрҙең ижад юлы һәр кемде телһеҙ ҡалдыра. “Минең күңел ҡылдарым” конкурсы быйыл беренсегә уҙғарылыуына ҡарамаҫтан, төрлө райондан йөҙҙән ашыу эш ҡабул ителгән. Ҡунаҡҡа килгән уҡыусыларға Радий Хәбиров бүләктәр тапшырҙы. Уҡыусылар ҙа үҙ хис-тойғоларын йәшерә алмай ине.Әйткәндәй, ҡунаҡҡа килгән уҡыусылар ҙа республика башлығын бүләкһеҙ ҡалдырманы. Берәүҙәр шиғыр юлдарын уҡып ишеттерһә, икенселәре уның портретын төшөргән ине.


Рөстәм Хәмитов Татарстанда Башҡортостан мәҙәниәте көндәрен асыу тантанаһында ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Татарстанда Башҡортостан мәҙәниәте көндәрен асыу тантанаһында ҡатнашты\n14:25, 23 сентября 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Татарстан Президенты Рөстәм Миңлеханов Ҡаҙанда Башҡортостан мәҙәниәте көндәрен асыу тантанаһында ҡатнашты. Көн элгәре Башҡортостандың рәсми делегацияһы Татарстандың эре предприятиеларында һәм 2013 йылғы Универсиадаға төҙөлөүсе спорт объекттарында булды. Ҡаҙан Кремлендә хеҙмәттәшлекте үҫтереү мәсьәләләре буйынса киңәйтелгән кәңәшмә үтте.\nКөндөң икенсе яртыһында күршеләш республикаларҙың башлыҡтары М.Йәлил исемендәге Татар дәүләт академия опера һәм балет театры алдындағы майҙанда төҙөлгән башҡорт этнофольклор ауылының ҡунаҡтары булды.\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театры хоры һәм БР Милли симфоник оркестры оҙатыуында Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Флүрә Килдейәрова «Буранбай» йыры менән Башҡортостандың сәнғәт оҫталарының концертын асты.\nАртабан тамашасыларҙы Татарстан һәм Башҡортостан Президенттары тәбрикләне.\n— Бөгөн Ҡаҙанда Башҡортостан делегацияһы булыуы ҡыуаныслы хәл, — тине Татарстан башлығы. — Бөгөнгө көн беҙҙең мөнәсәбәттәр тарихындағы мөһим дата буласаҡ, тип уйлайым.\nРөстәм Хәмитов үҙ сиратында башҡорт шағирының “беҙҙең халыҡтар — игеҙәк туғандар” тигән һүҙҙәрен цитата итеп килтерҙе.\n— Беҙ бөгөн бик күп темалар буйынса фекер алыштыҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. — Беҙ үҫеш, алға барыу, мөнәсәбәттәрҙе динамик үҫтереү тураһында һөйләштек. Беҙ бергәләп үҫәбеҙ, бер-беребеҙгә ярҙам итәбеҙ һәм бер-беребеҙгә кәрәкбеҙ.\nАртабан ике республиканың етәкселәре Башҡортостандың һәм Татарстандың данлыҡлы артистарына, йәмәғәт эшмәкәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырҙы.\nТантана Ф.Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле башҡарыуындағы «Азамат» башҡорт халыҡ бейеүе һәм «Тверские гуляния» рус халыҡ бейеүе менән дауам итте. Был кистә Башҡортостандың халыҡ артистары башҡарыуындағы халыҡ йырҙары яңғыраны, шулай уҡ төрлө халыҡ бейеүҙәре, шул иҫәптән татар йәштәре бейеүе башҡарылды.\nТеги: БР Президенты, Башҡортостан мәҙәниәте көндәре


Уйын Транс: Xxx Стол Gaming Shemale\nБөгөн Эконом Ваҡытта Һәм Эконом Булған Trans\nСәләм барлыҡ – рәхмәт, беҙгә ҡунаҡ килергә ваҡыт табырға була тип Транс-Уйын. Әгәр һеҙ бында йәш, ул, күрәһең, ярайһы тиҙ таба, транссексуал беҙҙең күңел өсөн иң яҡшы тәҡдим итәм, һеҙ мотлаҡ тағы һәм тағы кончать мәжбүр була. Бында беҙҙең иң төп хәстәре-һеҙҙең бик һәйбәт коллекция һәм киң мәғлүмәт саралары иң эротическое бирелгән, билдәле кеше. Беҙ быға өлгәштек тип әйтә? Ярай, һәр титулы, эконом ваҡытта һәм эконом булған trans улар һеҙҙе тапһа, беҙ махсус төҙөү өсөн, йәнә һәм йәнә һеҙ кончать., Бер олоно һеҙгә файҙа орлоҡ-ул нечто шундай, тип беҙ эшләп килә, һәм, бөтә мәғлүмәткә таянып, улар туранан-тура беҙгә бар әле, бар беҙҙә бурысты беҙ уңышлы чертовски. Барыһы белә, әгәр телисез икән, алырға иң яҡшы порно булыуы, интернет-ул иң уңайлы урын. Ғәҙәттә, уйын сифатында ла етмәй медиа-сығанағы, беҙ күрмәнек, - тип, һуңғы ваҡытта кешене был арауыҡта күп кенә материалдар талап итә башлай. Мин бәхетле, тип хәбәр итте һәм һеҙ биргән эконом ваҡытта һәм эконом булған trans селтәре ҡушылырға әҙер, тип телисез икән: тирә-транс яҡшы ғәмәлдәр менән ххх баҫым яһаны., Шуға күрә, зинһар, түбәндә йәки бөгөн акцияла ҡатнашыусыларҙы теркәү һәм уҡығыҙ, әгәр һеҙ тураһында тулыраҡ мәғлүмәт алырға теләй икән, шулай тип Транс-уйын. Фап-тарҙың һәм бәхетле рәхмәт!\nБраузер менән бергә тотош\nӘгәр һеҙ беспокойся тураһында мәғлүмәт биреү, үҙемде компьютер уйынындағы өсөн загрузки, һеҙ һәйбәт булһа, белер, тип, бар, эконом ваҡытта һәм эконом на trans бында ни эшләйһең, был эшләй браузер аша. Был нимә аңлата? Ярай, алйот булғаның өсөн һәм һеҙ шулай талап итә,-тип скачать, беҙ һеҙҙең барыр юлды беҙҙең башҡа нигеҙҙәр буйынса инеү мөмкинлеге бирергә иҫәп-хисап һәм 200 медиа iq ала. Был класлы системаһы, башлыса гарантиялана, тип, һеҙ, аласыз алырға икән, тип, теләп, үкенесле., Беҙ булһаҡ, был проект беҙҙең өсөн был яҡшы аҙым алға, һәм әле – бында нисек кенә булмаһын невероятно системаһы уңышлы браузерный белдерҙе. Хаҡтың артыуы өсөн беҙ һуңғы бер нисә ай күҙәтелеүенә, һәм беҙ уйлап, был факт шул уңышты күп йәһәттән үҙенең тейеш, ваҡыт килә һәм бик яҡшы кеше тип беззаботно үткәрергә мөмкин. Әммә беҙ ышанғандар – юҡ тип уйлайым, сөнки беҙ ашыға инек, шуның менән беҙгә бар тип, бер нисә кеше бәхетле итеү. Был глобаль система үҫеше, һәм беҙ тағы ла 5 йыл булырға теләүселәр өсөн иң ҡыҙыу нөктәләр аша транс-уйын., Трансвестит-наркомандар аңлай инде, тип, беҙ ҙә аҙыҡ – түлек һәм уникаль тәҡдим йондоҙломы-уның өсөн иң ҡырағай һеҙгә ҡушылырға әҙербеҙ порноигры рәхәтлек бармы? Беҙ быға бик ышанам!\nДонъя берләшмәһе класс\nБында берләшмәләре, эконом ваҡытта һәм эконом булған trans, ысынлап та ҙур: әгәр һеҙ бигерәк тә кемдәргә яратам порно трансовой бөтә төрлө-төрлө типтары. Ли күреп, беҙ бик оҙаҡ ваҡыт дауамында төҙөү өсөн урынды үҙе нисек иң эҫе, һеҙ ҡайҙа гарантия ғәмәлдә мөмкин, тип әйтә алам, тип теләйем. Был осраҡлылыҡ түгел: был юлы беҙ барған өсөн, һеҙҙең иң яҡшы наслаждайся порноигровой ләззәт ала., Һәм беҙ тағы яңынан күрһәтергә мөмкин, тип белмәнек беҙ, нимә эшләргә, күңел өлкәндәр эш ҡасан етә, һәм беҙ түгел останавливаясь алдында ниндәй ҡарағанда, әлегә бөтә, кем инә, теләйем, уйында ла беҙгә инеп гребаный ала. Беҙ һеҙгә шулай уҡ беҙҙең өгөт-сервер discord теркәлергә тәҡдим итә, эсендә булыуы – үҙе яратҡан кешене шунда ғәмәлгә ярата бүленгән транссексуал видео фото һәм, ала аласыз күп төрлө уйын плюс буйынса советы бар, улар беҙгә тәҡдим итә алалар., Әлбиттә, үҙебеҙ, яратам порно транссексуальный сифаты яҡшы буласаҡ, әгәр һеҙ, йәғни тотош йәмғиәт һәм тәжрибә, эконом ваҡытта һәм эконом тәҡдим Trans, йәнә һәм йәнә һеҙ кончать мәжбүр. Күнекмәләр беҙҙә бар, һеҙҙең барлыҡ хыялдар һәм тормошҡа ашырыу тураһында трансексуальный иҫәбенән түләү өсөн порно-секс-был ысынбарлыҡ!\nБөгөн уйын Транс ала\nБушлай теркәй, 60 секунд бөтә процесында биләгән ҡарамаҫтан, уйын доставляться ә беҙгә браузер аша: тағы нимә теләргә була? Был, күрәһең, иң һәйбәт порноигр наркомандар өсөн интернет урын алыу өсөн улар нимә теләй, шуға күрә, зинһар, мөмкин тиклем тиҙ арала хәл һәм файҙаланыу ҡараһаң, беҙ ни өсөн шулай ваҡыт үтеү менән кеше тип һанаған күп нәмәләрҙән иң эҫе икмәк турап. Беҙ яҡшы эшләнек һәм был тармаҡта мөмкин тиклем бурысты үҙ өҫтөнә ала, тип рухланып эш әлегә тиклем алыҫҡа., Барыһы да, һеҙ ҡала, һәм был беҙҙең порталға инергә иҫәп яҙмаһы булдыра ала үҙе shemale эконом ваҡытта һәм эконом на trans – был, ысынлап та ла түгел, күпкә ябай булған, хәҙер ҡарағанда, улай түгел икән? Беҙ бында, һинең өсөн кончать мәжбүр, һәм беҙ түгел останавливаясь алдында ниндәй ҡарағанда, әлегә бушап ҡалған һин түгел, – тип белдерҙе.


Материалы за Март 2009 года » Страница 5 » Архив газеты "Йәшлек"\nЙәштәр өсөн саралар Яңылыҡтар, Милли проекттар\n13 – 15 майҙа Өфөлә Волга буйы федераль округы йәш ғалимдарының форумы үтәсәк. Башҡортостанда Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылы сиктәрендә уҙғарылған сараға 35 йәшкә тиклемге йәш ғалимдар, аспиранттар, студенттар саҡырыласаҡ. Фәнни слет барышында «түңәрәк өҫтәл»дәр, конференциялар уҙғарыласаҡ, «Йәштәр инновациялары салоны» тип исемләнгән күргәҙмә ойоштороласаҡ.\nӘ 1 апрелдә Өфөлә «Юморина – 2009» фестиваленең гала-концерты уҙасаҡ. Юмор һәм көлкө байрамында район һәм ҡала кимәлендә ойошторолған конкурстарҙа «иң-иң»дәр тип табылған командалар ҡатнашасаҡ. Әле БР Йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты республика йәштәр фестивалендә ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итә.\nРәсәй Ҡатын-ҡыҙ эшҡыуарҙар ассоциацияһы ойошторған «Ҡатын-ҡыҙ – йыл директоры» конкурсы Рәсәйҙә 12-се тапҡыр уҙғарыла.\nУнда Башҡортостандың эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙары ла әүҙем ҡатнаша. Быйылғы бәйгелә республиканан биш лауреат булды. Улар «Ҡатын-ҡыҙ – йыл директоры» төбәк этабы конкурсы еңеүселәре: «Байрам өсөн ҡаптар» магазины директоры Ирина Иванова (Өфө), «Персона» парикмахерҙар салоны селтәре директоры Светлана Липагина (Өфө), Благовещендан 1-се гимназия директоры Ирина Жданова һәм «Голд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең директоры Светлана Иванцова (Күмертау). Улар конкурстың федераль этабының дипломына һәм миҙалдарға лайыҡ булды. Стәрлетамаҡ ҡалаһынан эшҡыуар Альбина Бикмәтова «Йәш йыл директоры» конкурсында еңде.


Бөгөн - Рәсәй Конституцияһы көнө\nБынан 23 йыл элек тап ошо көндө Рәсәй халҡы реферундумда илдең яңы конституцияһы өсөн тауыш бирә. 1993 йылдың 25 декабрендә яңы закон ғәмәлгә инә. Рәсәй Президенты Указына ярашлы, 1994 йылдан был көн дәүләт байрамы тип иғлан ителде.\nРәсәй Федерацияһы Конституцияһы юғары юридик көскә эйә һәм илдең барлыҡ биләмәләрендә лә ҡулланыла. Вазифаһына аяҡ баҫҡанда, Рәсәй Президенты Рәсәй Конституцияһы экземплярына таянып халыҡ алдында ант бирә.12 йыл дауамында Конституция көнө Рәсәй халҡы өсөн байрам көнө була. Әммә 2005 йылда Хеҙмәт кодексына индерелгән үҙгәрештәргә ярашлы, 12 декабрь йәнә эш көнө тип иғлан ителде. Ошо уҡ йылдың июлендә Рәсәй Конституцияһы көнө иҫтәлекле даталар исемлегенә индерелде.


18 Декабрь 2010, 16:56\nМоңдарыңдан өҙөлә йөрәк,Эй, һандуғас,Һайрауыңды көтөп алып,Һәр таң тыуғас...\nҺәр таң тыуғас...\nМоң даръяһы... Бар донъя, барса йыһан буйлап һибелгән илаһи ауаздарҙан хасил була ул. Кеше күңеленең моң менән ҡауышыуы ла, тамсы менән диңгеҙ, япраҡ менән ағас кеүек үк, камил бер бөтөн.\nҺеҙҙең илдәр ҡайһы яҡта,\nАлмаҫ инем күҙемде.\nОсоп барған ҡош артынан\nӘйтер инем һүҙемде.\n... Бәләкәй генә ҡыҙыҡай күпереп үҫкән үләнле аҡланда йәшеллеккә, аллы-гөллө сәскәләргә иҫе китеп ҡарап ултыра. Матурлыҡҡа хайран ҡалған ҡыҙ үҙе лә балаларса һөйкөмлөлөгө менән генә түгел, күңеле һәм рухы менән һоҡланырлыҡ илаһи ине ул мәлдә. Кескәй Фәриҙә ана шулай тәбиғәттең гүзәллегенә – күктең зәңгәрлегенә, ҡар бөртөктәренең нәфислегенә, йәйҙең сағыулығына ғәжәпләнә-ғәжәпләнә, тойғоларға, күңел моңона ла байый бара.\nУлтырҙым да кәмәнең түренә,\nҡараным да һыуҙың төбөнә,\nҺыу төпкәйҙәрендә һис ҡара юҡ,\nКүрәсәкте күрмәй сара юҡ.\nБындай ҙа уйсан һағыштың сабый йәнен биләүен ни менән аңлатырға? Моң менән. Бары тик моң менән һандуғасты һайрарға өйрәтәләрме ни? Ул бит һеңлеһе Хөршиҙә менән ҡустыһы Радикты: «Мин сәскәләргә ҡараһам да йыр ишетәм», – тип аптыратып ҡуя. Ә Фәриҙәнең ҡолағына салынған көй бер ҡасан да эсенә генә һыймай, түгелергә тора.\nФәриҙә ҡудашева йырлай... Күңелгә моң өҫтөнә моң һарыла... Ул бар булмышыңды биләп ала. Бындай ҙа ҡайнар хистәрҙе күҙ йәше менән генә йыуып булалыр...\nФәриҙә ҡудашева йырлай... Иҫ китмәле тылсым ҡөҙрәтен һүҙ менән генә тасуирлап биреү мөмкин түгел. Инде тел дә зәғиф саҡта моң тыуа, тиҙәр бит.\nТатар яҙыусыһы Хәсән Саръян бер хикәйәһендә халыҡтың Фәриҙә ҡудашеваға мөнәсәбәтенең мәле менән үтә мәрәкә төҫ алыуын бик оҫта һүрәтләй. Йырсы менән ҡыҙыҡһыныу шул дәрәжәгә еткән: ул, ысынлап та, беҙҙең кеүек кешеме икән, тип кейеменә булһа ла ҡағылып, тәненә ҡул тейҙереп ҡалырға тырышалар, ти әҙип.\nЙырсының тормошонда көлкө һәм мажараға тартым ваҡиғалар бихисап. ҡыҙыҡ өсөн шуларҙың береһен генә телгә алыу кәрәктер. Юл ыңғайындағы бәләкәсерәк бер ауылда концерт ҡуйыу ҡаралмаған була. Ә халыҡ зирәк тә, шаян да ул. Оҙаҡ уйлап тормай, йылға аша һалынған күперҙе ала ла ташлайҙар.\n– Бөгөн кис беҙҙең өсөн дә йырлағыҙ инде, иртән тороуығыҙға күпер әҙер булыр, – тиҙәр. Ғашиҡтарға ғына хас бындай дыуамаллыҡты нисек кисермәйһең?.. Халыҡ Фәриҙә ҡудашеваға, ысынлап та, ғашиҡ ине һәм был тойғо әлегәсә тамсы ла кәмемәгән. Ошо һөйөү ғүмере буйы йырсының үҙенә лә таяныс булды. Сәскәләр шиңеп, алҡыштар тынып торған арала ул да донъя йөгөн тартты, бала үҫтерҙе, бәхетен дә, ҡайғы-хәсрәтен дә татыны. Сәнғәт менән етәкселек итеүселәрҙең талантын баһалабыраҡ еткермәгән саҡтары ла, нескә күңеленә һаҡһыҙыраҡ ҡағылған мәлдәре лә тетрәндереп уҙғандыр. Донъя бит. Ошоға бәйле тағы ла бер фәһемле хәлгә туҡтамай булдыра алмайым. Фәриҙә ҡудашева Ейәнсура районының бер ауылына килеп төшкән. Шығырым тулы клубҡа, әлбиттә, малай-шалайҙы индермәгәндәр. Мәхрүм ҡалыуҙы бала кеше айырыуса һиҙгер кисерә бит ул. Бер нисә бәләкәй малай илай-илай клубты уратып йөрөй икән. Шул саҡ был тиктормаҫтарҙың күҙенә клуб эргәһендә торған автобус салынып ҡала. Йүгереп баралар ҙа, уның эсендә бер апайҙың ултырғанын күрәләр. Был апай уларға өндәшә:\n– Нишләп илайһығыҙ, малайҙар?\n– Концертҡа индермәйҙәр.\n– Әйҙәгеҙ, бергә инәбеҙ, – тип апай уларҙы клуб эсенә үткәрә.\nТамашаны алып барыусы тиҙҙән ололарҙың теленән төшмәгән исемде иғлан итә:\n– Фәриҙә ҡудашева йырлай!\nСәхнәгә бая автобуста ултырған апай килеп сыҡҡас, малайҙар хайран ҡала.\nЭйе, Фәриҙә ҡудашева иң юғары титулды – халыҡ мөхәббәтен яуланы, һәм был изге хис, һүрелмәйенсә, яҡты мираҫ булып, килер быуындарға күсер...\nШишмә районының Келәш ауылы. Аҡманай күле. Йәмле Дим. Яҡты ҡайын урмандары, күркәм туғайҙар...\nАуыл балаһы матурлыҡты аңларға музейҙарҙа түгел, тәбиғәттән уҡып өйрәнә. Ошо булмышҡа ҡудашевтарҙың борон-борондан килгән затлы һәм талантлы нәҫеленән ҡан тамырҙары аша күскән зауыҡты, нескәлекте, моңдо һәм рух юғарылығын өҫтәйек. Ауыл халҡы «матур әбей» тип йөрөткән Шәмсебәҙәр ҡартәсәһе ун бер егәрле малай үҫтерә. Шуларҙың иң өлкәне – Фәриҙә ҡудашеваның атаһы Йәһүҙә ағай. «Ун бер пар сабата, ун бер пар тула ойоҡ, таң атҡансы ла кибеп өлгөрә алмай, мейестә быу сығарып ята торғайны», – тип хәтерләр була был хаҡта килендәре Рәхимә апай.\nҡартатаһы Фәттәхетдин бик матур йырлай. Ә атаһы менән бер туған Әхиәретдин ағаһы Келәштең данлы гармунсыһы, йырсыһы һанала. Ғәйшә әбейҙең һикеһен сәхнә итеп, йәштәр «Ғәлиәбаныу»ҙы ҡуйғанда, атаһының ҡустыһы Нуретдин – Хәлил, әсәһенең ҡустыһы Жәүит Исмәғил ролен башҡара. Хәтимә өләсәһе бәләкәй Фәриҙәнең күңелен әкиәттәргә байыта. Ә йырсының әсәһе Рәхимә апай уғата уңған, уғата моңло ҡатын була. Кейем теккәндә лә, сигеү сиккәндә лә уның күкрәгенән урғылған моң, тамсы ла ситкә тайпылмай, ҡыҙы йөрәгенә һеңә бара, һеңә бара...\nЙәнкәй-йәнеш китте, ай, һунарға,\nАшҡаҙарҡай буйына шәшкегә...\nӘсәһе башҡарыуындағы «Ашҡаҙар» сабый саҡтан күңеленә инмәһә, йырсы уны ҡаҙанда Нәҡи Иҫәнбәтте тетрәндерерлек итеп йырлай алыр инеме? Һандуғасты һайрарға өйрәтмәһәләр ҙә, уның моңо һандуғас ояһында ярала шул.\nӨрлөктәй ун бер егет үҫтергән ғаиләнең етеш йәшәүе тәбиғи ҙә, кулактарҙы һөргән ваҡытта аҡылды ситкәрәк ҡуйып та эш иткәндәр. «Дөрөҫ, бер ай ҙа үтмәне, беҙҙе аҡланылар, урта хәлле крәҫтиән икәнлегебеҙҙе раҫланылар. Әммә атайымдың ҡулынан эш төштө, ул ситкә китергә ҡарар ҡылды», – ти Фәриҙә апай ҡудашева.\nСәхрәләрҙә аҡҡош булһам,\nҺыу ҙа эсмәм күлегеҙҙән.\nТыуған ер тойғоһо бала саҡта айырыуса көслө була шикелле. Ун йәшендә ауылын ташлап, яратҡан болондары, Аҡманайы, йүгереп йөрөгән һуҡмаҡтары менән хушлашырға тура килә. Тойғолары күҙ йәштәре менән бергә моң булып түгелеп ҡала...\nҒаилә Баймаҡ районына күсеп йәшәй башлай. Йырсының репертуарын биҙәгән башҡорт таҡмаҡтары шул дәүерҙә үк уның күңел түренән урын ала. Унда инде Йәһүҙә ағайҙы, Башсоюз сауҙа системаһында эшләгәнлектән, әле бер, әле икенсе районға ебәрәләр. Ихтимал, яуаплы вазифалағы кеше бер ерҙә тамыр ебәреп, янына ҡуштандар йыймаһын өсөн шулай эшләгәндәрҙер. Ул замандың ҡанундарын кем белеп бөтөргән... Шулай итеп, Фәриҙә ҡудашеваға ҡыйғы һуҡмаҡтары аша үтеү, Дүртөйлө һыуҙарын эсеү насибы тейә.\nЙыр-моңға бай ҡыйғы тарафтары... Фәриҙә ҡудашеваның матур бер ҡыҙ булып үҫеп килгән мәле. ҡыйғыла йәшәгәндә, 1934 йылдың ҡар һыуҙары гөрләп аҡҡан йәмле апрель айында, 38 генә йәшлек Рәхимә апай яҡты донъя менән хушлаша. Келәштең ауыл китапханаһында, ҡышҡы оҙон кистәрҙе ҡыҫҡартып, ололар ҙа, балалар ҙа сигеү сигеп, бәйләм бәйләп ултырғандан һуң ҡайтырға сыҡҡас, ниңә гел айҙағы Зөһрә ҡыҙға ҡараны икән?! Үгәй әсә ҡулында интегеүгә сыҙай алмай, айға менеп кенә йән тыныслығы тапҡан ҡыҙҙы йәлләп, йөрәге һыҙлай торғайны... Ә хәҙер, әсәһен юғалтҡас, үҙ йәне һыҙыла.\nДүртөйлөгә күсеп китеүҙәрен ишеткәс, Нәғим тигән малай иҫтәлеккә йөҙ таҡмаҡ яҙа. Һуғыштан ҡайта алмай ул. Таҡмаҡтары ғына хәтерҙә ҡала:\nБаҡсаларға кемдәр кергән,\nКем кергән – күрә алманым.\nҺинең күңелең һүрелһә лә,\nМин һүрелдерә алманым...\nЕтенсене бөтөргәс, Фәриҙә ҡудашева Өфө сәнғәт техникумына уҡырға инә һәм уны гел «бишле»гә тамамлай. 1941 йылда Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләй башлай. Имсәк бала менән гастролдә йөрөүҙәр... Һуғыш башланыу хәбәрен Ейәнсура районының Муйнаҡ ауылында ишетә. Сабыйын күтәреп, ауылдар араһын йәйәү үтергә лә тура килә. Аптырағас, Башҡорт драма театрына күсеп ҡарай. Йәштәр күп, ролдәр әҙ. Алтын менән баҡырҙы тиҙ арала билдәләр өсөн зирәклек кәрәк. ҡыҫҡаһы, алты йәш артистканы, шул иҫәптән Фәриҙә ҡудашеваны ла, матур әйткәндә, ҡыҫҡарталар. Ире һуғышта, ҡулында йәш бала, тип тә уйламағандарҙыр инде, күрәһең. Аҡылға килепме, мәрхәмәтлек йөҙөнәнме, һуңынан кире димләйҙәр ҙә, бер һүрелгән йәш күңел тиҙ генә ҡабат осҡонлана алмай. Хәйер, ҡайһы бер уңышһыҙлыҡтар уңышҡа сәбәп була: уны радио комитетына солистка итеп саҡыралар. Ошо мәлдән башлана ла инде уның сәнғәттәге һоҡланғыс яҙмышы! Комитетҡа көнөнә йөҙ хат килһә, уның туҡһан туғыҙы Фәриҙә ҡудашеваға исемләнә.\nҡыштарын гастролдәрҙә йөрөгәндә әҙәм туңырлыҡ клубтарҙа ебәк күлдәк, капрон ойоҡ кейгән нәфис алиһә йырлай. Моңдарынан күңелдә ғүмергә етерлек тылсым ҡала. Радионан тауышы ағылһа ла, иң диндар әбейҙәр ҙә, намаҙҙарын өҙөп, уның моңона иҫереп ултыра...\nҺуғыш алып килгән ғәрәсәт Фәриҙә ҡудашеваны ла урап үтмәй. Үҙе теләп фронтҡа киткән шаян да, сибәр ҙә, аҡыллы ла бер туған һеңлеһе Хөршиҙә яу ҡырында һәләк була. Уның йәштәрсә ҡайнар йөрәгенең йылыһына мансылған өсмөйөшлө хаттарын Фәриҙә апай күҙ ҡараһылай ҡәҙерләп һаҡлай.\nБер йыл да бергә йәшәргә өлгөрмәгән хәләл ефете лә, яу юлдарында үтә оҙаҡ йөрөп, ете йылдан һуң ғына ҡайтып төшә. Әммә һуғыш айырған һуҡмаҡтар инде бергә ҡушыла алмай...\nКүңел яраларын ваҡыт әкренләп дауалай. Фәриҙә ҡудашеваға ла бәхет йылмая. Бәпембә кеүек һары сәсле, зәңгәр күҙле, үтә ихлас һәм теремек Бәхти Ғайсин менән улар һоҡланырлыҡ матур пар ине. Икеһе өсөн дә изге моң донъяһы, рухи һәм ижади уртаҡлыҡ, бер-береһенә тәрән ихтирам, бер-береһенең талантын таныу, ҡәҙерләү уларҙың яҙмышын ғүмергә айырылғыһыҙ мөҡәддәс тойғолар менән бәйләп ҡуя.\n... Һин йөрөгән юлдарға быйыл да\nМай айы сәскәләр килтерҙе.\nҺине бит, ҡайтыр, тип уйлай ул,\nМиңә лә ҡайтырһың шикелле.\nХәсән Туфандың был шиғырында үҙәк өҙгөс әрнеү бар. Ошо юлдар Бәхти Ғайсин күңелендә ғәжәйеп һағышлы йырға әүерелә. Уны Фәриҙә ҡудашева башҡарыуында иламайынса тыңлап булмай.\n«Билдәһеҙ һалдат ҡәбере янында уйланыу» (Ғ. Афзал һүҙҙәре), «ҡара ҡарлуғас микән» (Ә. Атнабаев), «Ниңә гелән, иркәм», «Төнгө Өфө» (Ш. Бикҡол һүҙҙәре), «Ике аҡҡош» (Ә. Баянов һүҙҙәре), «ҡара мыйыҡ» (Г. Зәйнәшева һүҙҙәре), «Яратам көлөүеңде»... Бәхти Ғайсин ижад итеп, Фәриҙә ҡудашева йырлаған был йырҙар күптән инде халыҡ йөрәген яулаған. Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисткаһы Фәриҙә ҡудашева менән Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы Бәхти Ғайсиндың бергә сығыш яһауҙарын һағынып һөйләргә генә ҡалды. Уның беҙҙең аранан китеүенә лә нисәмә йыл инде... Был ҡайғыһы уңалырға ла өлгөрмәгән көйө Фәриҙә ҡудашева берҙән-бер ҡыҙы Ренараны ла ерләне. Күҙ терәп торған иң ҡәҙерле кешеһе – ейәнсәре Славянаның да инде үҙ ғаиләһе бар. Ул Мәскәүҙә йәшәй.\nАяуһыҙ яҙмыш йырсының яғымлы, наҙлы, моң менән тулы күңелен барыбер үҙгәртә алманы. Кешеләргә, йәшәүгә, йырға мөхәббәте инде нисәнсе ҡабат уны өмөтһөҙлөктән ҡурсап ҡалды, сәнғәт алдындағы яуаплылыҡ тойғоһо яңынан эшкә егелерлек көс бирҙе.\n«ҡаҙанға беренсе барыуым. Опера һәм балет театры сәхнәһендә йырлап торам. Көсөргәнештән сәстәрем берәм-берәм ағара кеүек. Тауышым ағыла. Йә, Хоҙай, йырсы үҙ ғүмерендә ошондай хәлдә нисә концерт бирергә һәләтле икән, тип уйланым. Хәйер, мин бер генә мәртәбә лә битараф йә вайымһыҙ булып сәхнәгә сыҡманым.\nТөпкөл ауылдарға барып төшәһең. Тәрән һәм сабыр күҙ ҡараштары, елдән ярғыланған, көнгә янған йөҙҙәр, эштән бушамаған егәрле ҡулдар...\nУларға күҙ һирпеү менән, бар булмышымды, бар моңомдо йәлләмәй түгергә кәрәклеген аңлайым. Донъяның тотҡаһы булған ошо кешеләргә ихтирамымды бүтәнсә нисек белдерә алам?..\nБер генә көн дә тәнәфес яһамай, тоташтан 116 концерт ҡуйған мәлдәр бар ине! Ә һәр концерт ике бүлектән тора».\nОшо һүҙҙәрҙән һуң Фәриҙә апай кеүек йырсы яҙмышын еңел тип әйтергә телең әйләнмәҫ. Үҙ-үҙен шул дәрәжәлә аямаған өсөн дә ул быуат ағымында берҙән-бер булып ҡалыр йырсылыр.\nҡасандыр Фәриҙә ҡудашеваға: «...Әгәр төнгө күктә тулған ай йырлап ебәрһә, уның тауышы тап һеҙҙеке кеүек булыр төҫлө», – тигәндәр. Ысынлап та, йырсының моңо йылғалар ағышы, ҡоштар тауышы, үләндәр шыбырлауы шикелле үк тәбиғи һәм, шундай мөғжизә ҡылына ҡалһа, тулған ай ҙа, сәскәләр ҙә, болоттар ҙа нәҡ Фәриҙә ҡудашева һымаҡ йырларҙай тойола.\nБыл мәҡәләлә моң һүҙе үтә күп ҡулланылды. Әммә бар ғүмере моңдан ҡойолған йырсы хаҡында бүтәнсә яҙыу мөмкин түгел ине.\nҺайрай былбыл, һайрай былбыл,\nҺайрай былбыл үҙәндә,\nҺайрай шул былбыл үҙәндә,\n«Башҡортостан ҡыҙы» журналының\n(«Фәриҙә ҡудашева. Тормошо һәм ижады» тигән китап-альбомдан алынды).\nЙырсының иҫтәлеге мәңгеләштереләсәк\nДокументҡа ярашлы, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә «Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара башҡорт һәм татар йырын башҡарыусылар фестиваленә Фәриҙә ҡудашева исемен бирергә, уның тормошо һәм ижады менән бәйле материалдарҙан дәүләт аудиовидеоархивы төҙөргә, йырсының тормошо һәм ижады хаҡында «Алтын фонд» аудиовидеопродукция серияһын һәм документаль фильм сығарырға, Шишмә районының Келәш ауылында Фәриҙә ҡудашеваның йорт-музейын ойошторорға, Ф. ҡудашева йәшәгән Өфөнөң Октябрь революцияһы урамындағы 9-сы йортта йырсының барельефы менән мемориаль таҡтаташ ҡуйырға, уның иҫтәлеген мәңгеләштереү менән бәйле сығымдарҙы финанслау сығанаҡтарын билдәләргә ҡушылды.\nӨфө ҡалаһы ҡала округы советына – Өфө ҡалаһы урамдарының береһенә, Шишмә районы муниципаль район советына Шишмә эшселәр ҡасабаһы урамдарының береһенә Фәриҙә ҡудашеваның исемен бирергә, Шишмә районы хакимиәтенә йырсының исеме менән бәйле иҫтәлекле урындарҙы төҙөкләндерергә тәҡдим ителде.


Башҡортостан Президенты «Никола Вешний» фольклор байрамында ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты «Никола Вешний» фольклор байрамында ҡатнашты\n10:12, 27 мая 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Никола Вешний» республика фольклор байрамында ҡатнашты. Сара Башҡортостан Республикаһында Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре сиктәрендә Краснокама районының Николо-Березовка ауылында үтте.\n– Байрамда йәштәрҙең күпләп ҡатнашыуы ҡыуаныслы, — тине Рөстәм Хәмитов, сарала ҡатнашыусыларҙы сәләмләп. – Был бик мөһим, сөнки йолаларҙың, белемдең, Ватанға һөйөүҙең күсәгилешлеге һаҡлана.\nРеспублика башлығы йоланың артабан да оҙаҡ йылдар дауам итеүен теләне.\n«Никола Вешний» байрамы Краснокама районында 1997 йылдан башлап үткәрелә. Ойоштороусылар булып район хакимиәте, БР Мәҙәниәт министрлығы, БР Халыҡтар дуҫлығы йорто, Башҡортостан рустары соборы, Аксаков фонды, Рус православие сиркәүенең Башҡортостан митрополияһы сығыш яһай.\nБайрамға Башҡортостандың ҡала һәм райондары, Татарстан, Удмурт Республикаһы, Пермь крайы һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән профессиональ артистар һәм фольклор коллективтары килде. Йәмғеһе 24 коллектив исеменән сығыш яһаған 150-нән ашыу артист ҡатнашты. Краснокама районы хакимиәте башлығы Рәзиф Ғилмуллин хәбәр итеүенсә, быйылғы сарала алты меңгә яҡын кеше булды.\nРөстәм Хәмитов милли ихаталарҙы, йәрминкәне ҡараны. «Мишкә» мари тарихи-мәҙәни үҙәге вәкилдәре республика башлығына мари халҡының йолалары тураһында һөйләне. Халыҡ оҫтаһы Фирҙәүес Ғәниев тальян гармунда, ҡумыҙҙа уйнап күрһәтте.\nБашҡортостан Президенты ҡунаҡтар менән аралашты. Халыҡ оҫталары Александр Лекандер менән Любовь Валишинаның күргәҙмәлә тәҡдим ителгән эштәре менән танышты. Республика башлығына М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенткаһы Алина Латипова эшләгән картина бүләк иттеләр.\nСпорт майҙансығында Рөстәм Хәмитов 2013 йылдың армспорт буйынса Европа чемпионы Максим Яндубаев менән аралашты. Бынан тыш, төбәк башлығы Никола ҡорамында булды. Унда реставрация эштәре алып барыла.\nБайрам театрлаштырылған концерт менән тамамланды.\nТеги: бр президентының эш сәфәрҙәре,байрамдар


ТРАКТОРҘЫ ЛА, АТТЫ ЛА АУЫҘЛЫҠЛАНЫ | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» ТРАКТОРҘЫ ЛА, АТТЫ ЛА АУЫҘЛЫҠЛАНЫ\nТРАКТОРҘЫ ЛА, АТТЫ ЛА АУЫҘЛЫҠЛАНЫ\nБыл тормоштоң йәшәү мәғәнәһе ауыр йөктө лә еңел итеп күтәрә, бәләкәй генә еңеүҙәргә лә шатлана, үҙеңдең хеҙмәт һәм тормош юлыңды матур итеп үтә белеүҙәлер. Ошо көндәрҙә үҙенең 80 йәшен тултырған Сәйетбаба ауылында йәшәүсе Мөхәмәтулла Хаммат улы Мөхәмәҙиев ана шундайҙарҙан.\nЯҙмыш уны кемдәндер ярҙам көтөп, ҡул ҡаушырып ултырырға өйрәтмәгән. Мөхәмәтулла Хаммат улы күкрәк ҡағып һөйләрлек хеҙмәт юлы үтһә лә, халҡыбыҙҙың иң күркәм сифаттарының береһе – баҫалҡылыҡ уның ҡылығында ныҡлы урын алған. Заманында бик күп йылдар “Йондоҙ” колхозының баҫыуҙарын яҙлы-көҙлө тракторҙа арҡыры-буй үткән, һәр саҡ юғары уңыш алыуға өлгәшеү өсөн көн-төн эшләгән, кәрәк икән ат менән йөк тартҡан, намыҫлы йәшәгән кешеләрҙең береһе ул.\nБөйөк Ватан һуғышы башланғанда донъяға ауаз һалған Мөхәмәтуллаға атай наҙын татып, иркәләнеп үҫергә, уның “улым” тип өндәшеүен ишетергә насип булмай. Бер нисә айлыҡ сағында атаһын һуғышҡа алалар һәм ул шул китеүҙән кире әйләнеп ҡайтмай. Аталарының Сталинград яғында булғанлығы ғына билдәле, ә ҡайҙа ерләнгәнен һуңынан эҙләтеп ҡараһалар ҙа, тапмайҙар. Инәһе Сәмиға Исламбул ҡыҙы өс малай – Фәрүәз, Фәрит һәм бәләкәс Мөхәмәтулла менән тороп ҡала. Аслыҡ-яланғаслыҡ, атайһыҙлыҡ барыһы ла башынан үтә уларҙың. Ҡәһәрле һуғыш йылдарын иҫенә төшөрһә, тәндәре земберҙәп китә Мөхәмәтулла Хаммат улының. Был осор сыныҡтырып, ҡатҡылландырып та үҫтерә уны. Шуға ла атай нигеҙен һүндермәй, ошо ергә ерегеп үҫә эшкә ҡатҡыл егет. Үҙендә тракторҙы ла, атты ла ауыҙлыҡларлыҡ көс тә, дәрт-дарман да таба.\nӘрме хеҙмәтен Термез ҡалаһында сик һаҡсыһы булып 3 йыл намыҫ менән үтәй. Һуңынан, 1967 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһында бер йыл СПТУ-1-ҙә уҡып таныҡлыҡ ала тырыш, йәш егет.\n- Бергә эшләгән иптәштәрҙең күбеһе хәҙер был донъяла юҡ инде. Рамазан Рахманғолов, Рауил Ғилманов ағайҙар менән эшләргә тура килде. Мөхәррәм Ибраһимов менән ғүмер буйы бергә эшләнек. 23 йыл сөгөлдөр баҫыуында эшләнем, һуңынан малсылыҡта, эшләмәгән эш ҡалманы инде. Ауылда үҙемдең тиңдәштәрҙән Миҙхәт Ғәлиәхмәтов, Кәбир Мәүлетҡолов ҡына ҡалғанбыҙ, - тип иҫкә ала үҙенең үткәндәрен Мөхәмәтулла Мөхәмәҙиев.\nУңған, егәрле егетте Ҡауарҙы ауылының сибәр ҡыҙы Мәрүә Нәсибулла ҡыҙы менән димләп таныштыралар. Төшкән еренә таш булып бата кәләше. Улар биш балаға ғүмер биреп, уларҙы матур, тәрбиәле, эшһөйәр итеп тәрбиәләп тормош юлына сығарғандар. Оло улдары Шәһит Сәйетбаба урта мәктәбендә хәрби хәүефһеҙлек нигеҙҙәре фәненән уҡыта. Атай йорто янына күркәм йорт һалып, кәләше менән 3 бала үҫтергән. Хәҙер үҙҙәре лә олатай-өләсәй булғандар. Ҡарағай ауылында өлкән тәрбиәсе булып эшләүсе Айһылыу ҡыҙҙары Фәнис кейәүҙәре менән шул ауылда 3 бала үҫтереп, матур итеп йәшәп ята. Өсөнсө балалары – Айгөл ҡыҙҙары Салауат ҡалаһында төҙөлөштә эшләй, 2 ул үҫтерә. Шул уҡ ҡалала йәшәүсе Гөлдәр ҡыҙҙары менән Айрат кейәүҙәре ул үҫтереп, Азат улдары әле армияла хәрби бурысын үтәй. Кесе улдары Илдар Роза килендәре менән бер ҡыҙ тәрбиәләйҙәр, Өфө ҡалаһында йәшәйҙәр. Өлгөлө атай-әсәй булған Мәрүә апай менән Мөхәмәтулла ағай хәҙер 10 ейән-ейәнсәргә, бер бүләргә олатай-өләсәй булып та тора.\n- Бына ошо ауылға килен булып төшөүемә лә 53 йыл булып киткән. Балаларыбыҙ алтын кеүек. Һәр береһе килеп, ярҙам итеп торалар. Үҙебеҙ ҙә тик ултырырға тырышмайбыҙ, - ти әсә кеше балалары менән таныштырып.\nЭйе, эшләгән осоронда мазутҡа батып, арып ҡайтҡан ирен яҡты йөҙ менән ҡаршы алып, ашарына бешереп, хәстәрләп торған Мәрүә Нәсибулла ҡыҙы ла ҙур маҡтауға лайыҡ. Ул күпселек сөгөлдөр утауҙа эшләгән, фермала һыйыр ҙа һауған. Мөхәмәтулла Хаммат улының бәғзе ваҡыт колхоз эшенән бушаған саҡтары ла аҙ булғандыр, әммә ул ваҡыттар эштә намыҫ менән үтелеп, шуға ла ауылдаштары алдында бөгөн йөҙө яҡты ир-уҙамандың.\nБаҡсаларында быйыл ҡып-ҡыҙыл булып балҡып ултырған балан да уның әсе тир түгеп яуланған хеҙмәт емеше кеүек йыйып бөткөһөҙ мул уңыш биргән. Йыйып, баулап элһәләр ҙә ҡалған емештәре лә өй алдын йәмләп ултыра. Әле лә тик ултырмай хеҙмәт ветерандары. Ике һыйыр, башмаҡ аҫрайҙар, баҡса тултырып бәрәңге, йәшелсәһен ултырталар. Мөхәмәтулла Хаммат улы быға тиклем ат та тотҡан, хәҙер баҡсанан сыҡмай, уны тәрбиәләп, бер минут ваҡытын да әрәм итмәй. Киләсәктә лә шулай йәштәргә өлгө, үрнәк булып, балалар игелеген-изгелеген күреп, Мәрүә Нәсибулла ҡыҙы менән тиңлектә-тигеҙлектә һөйөнөп йәшәргә яҙһын.


Соҡаҙыбаш | Йәншишмә\nАрхив мәғлүмәттәре буйынса, Соҡаҙыбаштың барлыҡҡа килеүе 1788 йыл менән билдәләнә. Ләкин һуңғы осорҙа тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙең тикшеренеүҙәре был версияны бер ни тиклем үҙгәртә, ауылға күпкә алданыраҡ нигеҙ һалынған, тигән һығымта яһарға мөмкинлек бирә.\nСоҡаҙыбаштың тирә-яғында ҡалҡыулыҡтар, тауҙар, урмандар, шишмәләр, күлдәр, баҫыуҙар күп. Һәр береһенең исеме, атамаларының үҙ тарихы бар. Барыһының да риүәйәттәрен йыйып бөтөрөп булмаһа ла, ауылда уларҙы белеүсе аҡһаҡалдар бар әле. Мәктәп музейында ла был мәғлүмәттәр һаҡлана.\n«Башҡорт АССР-ының топонимик һүҙлеге»ндә Соҡаҙыбаш – Соҡаҙы гидронимына «баш» (сығанаҡ, һыу башы, йылға башы) һүҙе ҡушылып яһалған ҡушма топоним тип аңлатыла. Тимәк, Соҡаҙыбаш – Соҡаҙы йылғаһының килеп сыҡҡан урынындағы ауыл. Ләкин һүҙлектәге аңлатманың дөрөҫлөккә тап килмәүе лә ихтимал. Сөнки боронғо төрки телендә «соҡа» «балыҡ» тигән һүҙҙе аңлата, ә -лы аффиксы -ҙы ялғауына алмашынып, Соҡалы Соҡаҙыға әйләнеп, «балыҡлы йылға» тип аңлатыу дөрөҫлөккә яҡыныраҡ. Аҡһаҡалдар: «Элек йылға мул һыулы, балыҡ күп ине», – тип иҫкә ала.\nАуылдың исеме тураһында ерле халыҡ араһында бер нисә риүәйәт йөрөй. Өлкәндәр элек Өсҡаҙбаш тип исемләнеүен фаразлай. Бер нисә кеше, ысынлап та, ата-әсәләре, әбей-бабайҙары тарафынан Соҡаҙыбаштың Өсҡаҙбаш тип йөрөтөлөүен хәтерләй һәм ошо исемгә аңлатма ла бирәләр.\nАуыл янында аҡҡан йылға үҙенең башланғысын урман эсендәге бик матур ҙур күлдән алған, имеш. Ул Урман күле тип йөрөтөлә. Һәр яҙ һайын шунда аҡҡоштар осоп килгән, халыҡ һағынып, көтөп алған. Ләкин улар, ғәҙәттәгесә, парлы түгел, ә өсәү булған. Күлдең тирә-яғы ҡалын урман менән ҡапланған икән. Туҡай әйтмешләй, «был ҡап-ҡара урманда һәр төрлө йыртҡыс та бар, юҡ түгел айыу, бүре, төлкө-йыһан ҡоротҡос та бар». Төлкө тырнағына эләгепме, әллә башҡа сәбәптәнме, бер йылды кешеләр күл буйынан өс аҡҡош башы ғына табып алған. Башҡа бында бер аҡҡош та килмәгән. Ошо өс баш Соҡаҙыбаш ауылы исеменә нигеҙ булған, тип белдереүселәр бар.\nТуймазы районы, Соҡаҙыбаш ауылы.\n« Мәңге йәшә, Торатау!\nХәтер кисәһе »


Материалы за Январь 2013 года » Страница 3 » Башкортостан кызы\nБик тиҙ бешкән пицца\n350 грамм колбаса, 1 ҡалаљ томат иҙелмәһе, 1 ҡалаљ майонез, 2 помидор, 1 банка консерваланған бәшмәк, 300 грамм сыр. Ҡамыр өсөн 6 аш ҡалағы ҡаймаҡ, 2 ҡалаљ майонез, 1 йомортҡа, 6 ҡалаљ он, ярты балғалаҡ сода, тоҙ кәрәк. Ҡамырға кәрәкле барлыҡ...\nДөгөнән тәмлекәс 1 стакан дөгөнө бешереп алабыҙ. Ул бер аҙ һыуынғас, 1 йомортҡаның һарыһын, шунан туғып ағын һалабыҙ. Тәменсә тоҙ, шәкәр ҡушып болғатабыҙ. 3 алманы таҙартып, турайбыҙ. Табаға аҡ май яғабыҙ һәм дөгөнө, өҫтөнә алманы һалабыҙ. Мейестә...\nБар ҡатын-ҡыҙҙар ҙа сәскәләрҙе ярата. Улар беҙҙе яҙын, йәйен һәм байрамдарҙа ғына түгел, көн һайын шатландырһын өсөн, әйҙәгеҙ, сәскәләр менән бөтә кейемдәребеҙҙе биҙәп ҡарайыҡ! Бөгөн был модала. Һәр кибеттә лә һеҙ мотлаҡ туҡыманан эшләнгән сәскә...


Порно Покемон Уйын – Уйын Бушлай Секс Покемон\nДикий Секс Порно Менән Бер Парта Барған Уйында Иң Уйын Покемон\nПорноигра ҡасан етә эш бар, шунда хәүеф-хәтәр нәмә юҡ. 34 ҡағиҙәләрен интернет булыр, тип берәй нәмә бар булып, порно булыуы мотлаҡ. Ә бындай эш ҡасан етә культ классикаһы кеүек, Покемон, булығыз, тип ышана порноигр күп булһа ла, был ғилемгә нигеҙләнгән. Беҙ дөрөҫөн һөйләйбеҙ һәм бөтә порноигра түгел, ҡасан да булһа был темаға эшләй. Беҙ яңы ғына беҙҙең сайтта интернет уйынын сексуаль покемон тураһында һөйләй, эшләй, һуң, нисек вафат flash дәүер. Сайтта ғына тора, был HTML5-уйын, ҡайһы бер өстөнлөктәре эйә булды., Беренсенән, был ябай әҙәм уйын графигы. Күп йыллыҡ тәжрибә һәм яңы тәжрибә бөтә движок эшләгәндә менән бергә йыйылып, бер нисә әҫәре өсөн цифрлы булдырылған. Әммә был шулай уҡ яңы технологияларҙы файҙаланыу ҙур тигәнде аңлата. HTML5-булдырыу өсөн махсус уйын булыуҙан тыш, теләһә ниндәй уйын ҡоролмалары өсөн бушлай тәҡдим булды, һеҙ кем булырға мөмкин. Шулай итеп, был уйын булып эшләй һеҙ компьютер, телефон һәм планшет, операцион системаһы булмауға ҡарамаҫтан, улар кем булып эшләй. Ә уйын браузер процесын тормошҡа ашырғанда һеҙҙең туранан-тура.\nБыл коллекция, беҙ улар тәҡдим итәләр, шулай уҡ төрлө, тыш, ул бик ҙур. Ниндәй хыялдар менән йә һыныуҙар булмаһын өсөн беҙҙең ырыу порноигр покемон, һеҙ уларҙы алыр булһағыҙ, ләкин беҙҙең өсөн уйын һәм был тема шулай уҡ квира-берләшмәһе. Сөнки был коллекцияһын тәҡдим беҙ һеҙҙең иҫ киткес күп, фантазияһы тап шул уйындар өсөн бөтә каприз, һеҙ таба аласыз идеаль pokemon, шул ваҡыттан алып ул затылок булып йүгереп һеҙ, күп йылдар элек кеүек. Һәм һеҙҙең өсөн күңелле багктар кәрәк, был-интернет менән файҙалана. Был коллекция бушлай секс уйындар, һәм һеҙ беҙҙең сайтҡа алдан мәғәнәлә түгел., Порноигра тураһында ентекле Покемон түбән уҡыны.\nКүп Һынама, Йыһан Мөмкинлектәре Покемон\nБыл эш ҡасан етә хит күпләп булараҡ, Покемон, порно бар, персонаждары үҙенсәлекле һәм тарихҡа нигеҙләнгән, был - нормаль. Әммә был серияһы күп кенә башҡа айырылып тора, сөнки был шул, сөнки был уйын күп булмай, покемон нигеҙләнгән. Һәм шунда, ҡайҙа уйын күп булғас, һеҙ шулай уҡ күп төрлөлөгө таба.\nСөнки беҙ покемон тураһында әйткәндә, беҙ бер нәмә менән осрашырға тура килә. Был уйын арналған сайттарҙың күпселеге ялбыр берләшмәһе. Хәйер антро-красотки, покемон персонаждар нигеҙләнеп, персонаждар түгел, дөрөҫөн ялбыр, ялбыр булмаһа, беҙ ҙур берләшмә бар, был уйын беҙҙең сайтта. Был уйында һеҙ хатта аласыз ҡайһы бер ялбыр покемон аватар эшләй.\nҺуңынан уйын менән беҙҙе покемон персонаждары булыуын, ғәфү үтенә һәм енси цыпочки була. Үҙенсәлекле персонаждар күп була, покемон кеше булып, беҙ улар бөтә тел һәм трахнуть. Әммә ҡатын-ҡыҙ полицейскиҙар һәм сексуаль шәфҡәт туташы тыш серияһының оригиналь булырға, кеше ҡатын-ҡыҙҙы трахнуть был уйын Чармандер версия һеҙ шулай уҡ аласыз, йәки Пикатить Бульбасавр.\nӘ беҙҙең бөтә кәрттәрҙе булып хәрби уйындар һәм башватҡыстар ла, покемон эротическое тема менән бара. Категория ваҡытта һеҙ үлтергән менән буласаҡ был уйынды ярата.\nБынан тыш, бер нисә маргинал булып фетишистский беҙҙең сайттар категорияһы. Иң популяр береһе-локатив покемон уйындары менән был, тап шул алып бара ул һын, ул һеҙ күҙ алдына килә, ул ишетмәй. Беҙҙең өсөн сәйер уйын булды һәм хатта беҙҙең yaoi берләшмәләр, ауыр булған һәр кеше унда персонаждар һәм уларҙың ағзалары булып покемон транс персонаждары-кеше.\nИң Яҡшы Порно Уйында Уйнап Ҡарарға Браузер Покемон\nКоллекцияларында, беҙ бында булып, тѳрлѳ исемдәр менән генә HTML5, элек беҙ был коллекцияһы нисек телгәнен. Был процестарҙы теләһә ниндәй ҡоролошҡа идеаль уйын аңлатып бирә, һеҙ уны ҡуллана ала. Хәйер, туранан-тура ошо уйын браузер һеҙ үрсеп, һеҙгә хайран булғас ни, тип иҫ барыһы барыһы да таҙа һәм талғын хәрәкәт итеп. Шул уҡ ваҡытта беҙ шулай уҡ һәр бер уйында тикшереп, тип скачать серверға элек ул беҙҙең. Беҙ уларҙы третировать төрлө ҡоролмалар, күңел, тип, уларҙы бер ниндәй ҙә хата һәм етешһеҙлектәрҙе юҡ йәки был проблеманы дөрөҫ юл менән эшләй., Һәм хатта сайттың, улар һеҙ булдылар бөтә был уйын уйнап, порно өсөн хәҙерге заман ҡулланыусы тура килә. Беҙ тәҡдим итә, барлыҡ функциялы платформа беҙҙең өсөн яҡшы һеҙҙең багктар кәрәк. Сөнки беҙҙең уйындың да күп, ҡорал беҙҙә яҡшыраҡ ҡарарға буласаҡ, уйын уйлап таба аласыз идеаль һеҙҙең өсөн секунд ярҙам иткән. Нисек һеҙ генә уйынын таба, шулай күренә ул, как будто һеҙ оҡшаған, уны, ҡыҫҡаса тасуирлама һеҙҙе уҡыта алмайым, һеҙ барығыҙ хәрәкәте тураһында һөйләй, тимәк, һеҙ беләһеңме, был булған, шул тиклем тағы, нисек төймәгә басыгыз "Уйнай". Play хәл һәм басыгыз был төймәгә һеҙ шул тиклем генә, загружаться уйын тигәнсе тиерлек., Һуң загрузки һеҙҙең экранда загрузочный буферизация һәм башҡа уйындар уйнай ала. Сөнки уйын тиклем тулыһынса загружаться, һеҙ нисек уйнай башлай, хатта улар автономлы режимда, һеҙгә уйнай алмайым.\nБөтә Был Уйын Ни Өсөн Бушлай\nБеҙ был коллекция булдырып, белә, бөтә жанрҙа һөйөүселәрҙе йәлеп покемон тип аталған сайтта. Әммә беҙ шулай уҡ белгән кешеләр кәрәк тип һеҙгә тәҡдим итәбеҙ, йәғни, эзләй, ҡасан телисез икән, ҡалыу өсөн улар сайтында. Беҙ шуның өҫтөндә эшләй, төрлө коллекциялар йыйыу һәм ҙур, һәм барыһы өсөн беҙҙең сайтта бөтә уйыны оҡшаны ҡалырға өгөтләй. Бушлай һәм барлыҡ платформаларында был уйындың беҙ тап шулай һаҡлап ҡалыуға өлгәштек., Сөнки беҙ күп трафик, беҙҙең партнерҙар менән эшләгәндә беҙ ҡайһы бер ябай ғына алырға мөмкин, уның ярҙамында беҙҙең сайтта баннерҙар ҙур булмаған платформа рекламировать үҙенең теләгән, һәм беҙ байтаҡ аҡса эшләй ала, беҙҙең тамашасы өсөн булһа ла бер тин дә һорамаған.


29 Ғинуар 2019, 14:08\nБеренсе Башҡорт дәүләт театры 1919 йылда Стәрлетамаҡта төҙөлә.\nТеатр – ул тамаша ғына түгел, ә беҙҙең тормошобоҙ ҙа. Ул халыҡты әхлаҡи, эстетик һәм патриотик яҡтан тәрбиәләй. Рус театрҙарында рус һәм сит ил генә түгел, шулай уҡ башҡорт драматургияһын да күрергә мөмкин булыуы иғтибарға лайыҡ. Ә башҡорт һәм татар театрҙарында милли спектаклдәрҙән тыш, рус һәм сит ил авторҙарының әҫәрҙәре лә сәхнәләштерелә. Былар барыһы ла дуҫлыҡ һәм милләт-ара татыулыҡ атмосфераһын булдырыуға булышлыҡ и


Тиҙҙән Өфө аэропортының эске терминалы яңыртыласаҡ\nРеспублика етәкселеге ошондай ҡарар ҡабул итте. Әлеге ваҡытта аэродром биләмәһендә икенсе осоу-ултырыу һыҙаты төҙөкләндерелә, перрон нығытыла.\nӨфө аэропорты тарихының алтын бите...15-ләгән ил башлыҡтарының лайнерҙары баш ҡалабыҙ аэропортына ултыра. Самолеттарға ултырыу йомшаҡ һәм уңайлы булһын өсөн меңәрләгән төҙөүсе тырышҡан. Саммиттарға тиклем яңы ултыртыу һыҙатын сифатлы итеп төҙөп, файҙаланыуға тапшырыу ике йыл ваҡытты ала. Быға граждандар аэропорттары федераль хакимиәтенең рөхсәт документтарын оҙаҡ әҙерләүе лә сәбәпсе була.\nРостислав Никитин, халыҡ -ара «Өфө» аэропорты генераль директорының беренсе урынбаҫары: «Һыҙатты сафҡа индереү оҙаҡ дауам итте. Ләкин беҙ бөтә пролемаларҙы ла йырып сыҡтыҡ һәм мәсьәләне хәл иттек».\nАэропорт төҙөлөшөндә ҡатнашыусылар өсөн саммиттар башланған 8 июль иҫтәлекле көн. Төҙөкләндереүҙең тәүге этабы уңышлы башҡарылған. Осоу һыҙатын ремонтлауҙан тыш, республика етәкселеге тәҡдиме менән яңы халыҡ-ара терминал төҙөлгән. Пассажирҙар үткәреү мөмкинлеге 200-ҙән 800 кешегә тиклем артҡан. Аэропортҡа инеү юлдары йыһазландырылған, яңы парковка урындары төҙөлгән.\nВячеслав Шульга, халыҡ-ара «Өфө» аэропортының төҙөлөш директоры: «Төҙөлөштөң был этабын саммиттар башланыуға тамамларға тырыштыҡ. Эште туҡтатыу хаҡында һүҙ ҙә булманы».\nАэродром көндән-көн яҡшы яҡҡа үҙгәрә. Федераль аҡсаға икенсе һыҙат нығытыла. Ҡырҡ сантиметр ҡалынлыҡтағы ҡатлам 25 йыл хеҙмәт итергә тейеш. Перронды һәм самолет туҡталыштарын бетонлағас, Боинг һәм Аэробус кеүек эре фезюляжлы самолеттар ҙа ултыра аласаҡ.\nКирилл Глаголев, аэродромды төҙөкләндереү проекты етәксеһе: «Яңы терминал алдында беренсе һәм өсөнсө туҡталыштарҙың юл ҡатламы тулыһынса алыштырыласаҡ . Элекке асфальт-бетон ҡатламы урынына дөйөм ҡалынлығы бер метр ҙа биш сантиметрлы бетон япма буласаҡ».\nРәсәй буйынса осоусы пассажирҙарға ла тейешле иғтибар бүленәсәк. Рөстәм Хәмитов тәҡдиме менән эске терминал да үҙәртеп ҡороласаҡ. Пассажирҙарҙы үткәреү һәләте ике тапҡырға артасаҡ. Өфө аэропотын модернизациялау тағы ла бер нисә йыл дауам итәсәк. Ремонт барышы пассажирҙарға уңайһыҙлыҡтар тыуҙырмай. Өфө аэровокзалы күптән инде төбәк аэропорты статусынан сығып, халыҡ-ара транспорт үҙәгенә әүерелгән.


Республикала ҡала ситендәге йортта оло йәштәге ир менән ҡатынды үлтергәндәр // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n13:04, 18 мая 2021 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликала ҡала ситендәге йортта оло йәштәге ир менән ҡатынды үлтергәндәр Фото: Ксения Калинина\nБашҡортостандың Иглин районы Боланторған ауылындағы бер йортта 14 майҙа ике пенсионерҙың кәүҙәләре табылған. Енәйәт урыны янында хоҡуҡ һаҡлаусылар тырма һәм балта тапҡан, тип хәбәр итте РЕН ТВ.\nТелеканал мәғлүмәттәре буйынса, билдәһеҙҙәр 84 йәшлек бабай менән 79 йәшлек әбейгә һөжүм иткән. Әбейҙең кәүҙәһе верандала ятҡан – уның башы тишелгән. Баҡса йортонда нимәлер эҙләгәндәр, күрәһең – енәйәтселәр әйберҙәрҙе, йыһаздарҙы туҙҙырған. Башы йәрәхәтләнгән бабайҙы урамда тапҡандар, уның кәүҙәһе янында тырма ятҡан.\nТәфтишселәр «үлтереү» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатҡан. Енәйәтселәрҙе эҙләйҙәр. Башҡортостан Республикаһы Тәфтиш комитетының матбуғат хеҙмәтендә комментарий биреүҙән баш тарттылар.


Рәсәйҙә 220-се федераль закон үҙ көсөнә инде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n19 июля 2016 — 15:15\nЯңы ҡанун һәр кемгә ҡағыла тиерлек. Сөнки, ул йәмәғәт транспорты эшмәкәрлеген көйләй.\nЯңы закон лицензияһыҙ кәсеп иткән автобус водителдәрен асыҡлау һәм транспорт менән тәьмин итеүҙе ойоштороу йәһәтенән ҡабул ителде. Әммә, Өфө был үҙгәрештәргә әҙер булмай сыҡты.\nКүпселек автобустар маршрутҡа сыҡманы һәм йәмәғәт транспортында йөрөгән кешеләр эшкә һуңланы.\nОперация барышында йөҙләгән автобус туҡтатылды. Инспекторҙар йәмәғәт транспорты водителенең маршрут карточкаһын һәм хакимиәт тарафынан раҫланған башҡа документтарын тикшерә. Ҡайһы бер водителдәрҙең лицензиялары законһыҙ бирелгән. Хәҙер хоҡуҡ һаҡлау органдарына уларҙың ниндәй юл менән алынғанын асыҡларға ҡала.\nОперация барышында пассажирҙар ғына түгел, ә водителдәр ҙә зыян күрҙе. Мәҫәлән, был водителдең документтарын тикшерергә тип туҡтатҡанда, кемдер уның барлыҡ килемен сәлдергән.\nӨфөлә быйыл ғына легаль булмаған автобус водителдәре ҡатнашлығында тиҫтәләгән авария теркәлгән. Уларҙа бер-нисә кешенең ғүмере өҙөлгән. Был ҡанун еңел аҡса эшләүселәр һәм авариялар һанын аҙайтыр, тигән ышаныс бар.\nТөҙөк булмаған автобус менән пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү тыйыла. Тейешле документтарһыҙ шулай уҡ рейсҡа сығырға ла рөхсәт ителмәй. Законды үтәмәгән водителгә 20 мең һум, ә компанияға 200 мең һум штраф билдәләнгән.\nЯңы ҡанунға ярашлы, тролейбус, трамвай йә автобус водителе туҡталышта түгел, ә башҡа урында пассажирҙы төшөрһә, бына әлеге кеүек, уға 3 мең һум штраф һалына. Бындай юл ҡағиҙәһен боҙоу ҡабатланһа, штраф күләме 5 мең һум ҡаралған.\nИнспекторҙар билдәләүенсә, автобус водителдәрен мотлаҡ тикшерергә кәрәк. Сөнки, улар аҡса артынан ҡыуып пассажирҙар ғүмерен йыш ҡына хәүеф ҫтына ҡуя.\nБөгөн дә Өфөлә тиҫтәләгән автобус рейсҡа сыҡманы. Ошоға күрә туҡталыштырҙа кешеләр күп. Инспекторҙар билдәләүенсә, хәҙер юлдарҙа легаль булмаған водителдәр юҡ тиерлек.\nРеспублика етәкселеге был мәсьәлә буйынса тикшереү башланы. Махсус комиссия автобустар етешмәү һәм халыҡты транспорт менән тәьмин итеү мәсьәләһен өйрәнә. Уның буйынса ҡарар ошо арала ҡабул ителер, тип көтөлә.


Республиканың көньяҡ райондары йәнә ҡар ҡамауында ҡалды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликаның көньяҡ райондары йәнә ҡар ҡамауында ҡалды\n10:54, 16 марта 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБыл аҙнала Башҡортостандың көньяҡ райондары йәнә ҡар ҡамауында ҡалды. Хәйбулла һәм Баймаҡ райондарында көслө ҡар яуыуы күҙәтелә, елдең тиҙлеге секундына 17 метрға етә. Һауа торошоноң үҙгәреүенә бәйле Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостандағы баш идаралығы тулы әҙерлек режимында эшләй, оператив штаб булдырылған.\nХәйбулла районы хакимиәте сайтында хәбәр ителеүенсә, Гай, Сибай һәм Юлдыбай йүнәлешендәге автомобиль юлдары ябылған. Хәйбулла, Күгәрсен, Ейәнсура, Йылайыр һәм Белорет юл-ремонт төҙөлөш идаралыҡтары көсө менән юлдарҙы ҡарҙан таҙартыу эштәре бара.\nСиноптиктар фаразлауынса, ошондай һауа торошо аҙна аҙағына тиклем дауам итәсәк. Башҡортостандың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, был аҙнала республикала һалҡын буласаҡ. Һауа температураһы төндә -7,-12 , аяҙайтҡанда -15,-20 градусҡа тиклем төшәсәк.\nШаршамбы, 16 мартта, һауа температураһы көндөҙ -2,-7, төндә -9, -14 градус, аяҙайтҡанда -20 градусҡа тиклем. Ел төньяҡтан, төньяҡ-көнсығыштан, талғын, урыны менән көслөрәк.\nКесаҙна, 17 мартта, бер аҙ йылыта: көндөҙ +1,-4, төндә -4,-9 градус. Айырым райондарҙа ҡар яуасаҡ, еңелсә ел иҫәсәк.\n«Интерфакс» агентлығына Рәсәйҙең Гидрометеорология үҙәге директоры Роман Вильфанд һөйләүенсә, Рәсәйҙә март — ҡыш айы. Уның һүҙҙәренсә, апрелдең тәүге декадаһы аҙағында ғына ысын яҙ башлана.\nТеги: һауа торошо,Башгидромет,буран


Республиканың өс районы һауым буйынса ике меңлек сикте үтте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликаның өс районы һауым буйынса ике меңлек сикте үтте\n10:51, 14 июня 2011 Иҡтисад\nСтәрлетамаҡ, Тәтешле һәм Өфө райондары малсылары йыл башынан алып һауым буйынса ике меңлек сикте үткән. Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, республика буйынса бер һыйырҙан тәүлегенә уртаса һауым 12 килограмдан аша. Ауыл хужалығы предприятиеларында тулайым һауым 255667 тонна тәшкил иткән.\nДүртөйлө (11064 т), Илеш (10232 т), Стәрлетамаҡ (14710 т), Саҡмағош (15212 т) районы аграрийҙары йыл башынан алып 10 тоннанан ашыу һөт һауып алған һәм һатҡан. Баймаҡ (1365 т), Баҡалы (1300 т), Илеш (1388 т), Мәләүез (1158 т), Миәкә (1174 т), Стәрлебаш (1544 т) райондарында халыҡтан һөт һатып алыу яҡшы ойошторолған.


Балтасҡа йәш белгестәр эшкә ҡайта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Балтасҡа йәш белгестәр эшкә ҡайта\nБалтасҡа йәш белгестәр эшкә ҡайта 26.12.2018 // Социаль мәсьәлә\nҺуңғы өс йылда Балтас районында сәләмәтлек һаҡлау өлкәһендә ҙур эштәр башҡарылды. Улар йәш белгестәрҙе районға эшкә ҡайтарыу, төпкөлдәге ауылдарҙа йәшәгән халыҡтың ихтыяжын ҡайғыртып, уларға заманса, уңайлы медицина ярҙамы күрһәтеүгә ҡағыла.\nРайонда быйыл өс өр-яңы фельдшер-акушерлыҡ пункты төҙөлдө. Мата, Тутағас ауылдарында модулле заманса ФАП-тар, тиҙҙән асыласаҡ Штәнде ауылындағы өлгөлө фельдшер пункты Ауыл хужалығы министрлығы программаһы буйынса тергеҙелде. Усман ауылында модулле ФАП төҙөлөшө дауам итә.\nРайон хакимиәте, үҙәк район дауаханаһы хәстәрлеге менән башланған ҙур эште урындағы халыҡ һөйөнөп ҡабул итә. Декабрь башында Тутағас ауылында модулле өр-яңы фельдшер-акушерлыҡ пункты асылды. Балтас үҙәк район дауаханаһының элекке баш табибы, бөгөн ошо төбәк дауаханаларына кураторлыҡ иткән Бөрө үҙәк район дауаханаһы баш табибы Арсен Ғарипов белдереүенсә, алдағы ике-өс йылда Балтас районында унға яҡын заманса ФАП төҙөләсәк. 2016 — 2018 йылдарҙа районға йәш белгестәрҙе йәлеп итеүҙә маҡсатлы эш алып барылды һәм ул бөгөн дә дауам иттерелә. Мәҫәлән, һуңғы өс йылда Балтас районына эшкә 11 табип күсенеп килгән. Шулар араһында береһе — Өфө ҡалаһынан, дүртеһе — күрше райондарҙан. Ете фельдшер Балтаста даими эш урыны менән тәьмин ителгән. “Ауыл фельдшеры” программаһы буйынса Тутағас фельдшер-акушерлыҡ пунктына мөдир булып ҡайтҡан Артур Сәйетов — шундай белгестәрҙең береһе.\nИҫке Балтас ауылында тыуып үҫкән Артур Фәрит улы Бөрө ҡалаһындағы медицина училищеһында уҡый. Бер йыл Бөрө үҙәк район дауаханаһының ашығыс ярҙам бүлегендә эшләй. “Ауыл фельдшеры” программаһы тормошҡа ашырыла башлағас, тыуған районына күсеп ҡайта. Аҙ ғына ваҡыт арауығында халыҡтың ышанысын яулаған егет бөгөн ауыл кешеһенең сәләмәтлеге һағында уяу тора.\n— Ауылда йәштәр бар. Балалар һаны 54-кә етә. Яңы тыуған сабыйҙарҙы һөйөнөп ҡабул итәбеҙ. Тәүлектең ниндәй сәғәтендә мөрәжәғәт итһәләр ҙә, ярҙамға килергә әҙербеҙ. Ауыл еренә ҡайтып урынлашыуыма һис кенә лә үкенмәйем. Тормош иптәшем Альбина Иҫке Балтас ауылында дауаханала эшләй. Арина исемле ҡыҙ үҫтерәбеҙ, — ти Артур Фәрит улы.\nБөгөн Тутағас ауылында 144 йорт, хужалыҡта 263 кеше йәшәй. Уҙған аҙнала Тутағаста өр-яңы ФАП асылыу тантанаһында пенсионер Зөлфирә Ғәйниева, йәш белгестең эшмәкәрлеген баһалап, ауылдаштары исеменән рәхмәт белдерҙе. Ә тантанала ҡатнашҡан ҡунаҡтар фельдшер-акушерлыҡ пунктындағы шарттар менән танышты.\nЗаманса пункт иркен, йылы, яҡты. Процедура кабинеты, дарыухана пункты, ҡабул итеү, ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы бүлмәләре, өҫ кейемдәрен элеү урындары, санузел — барыһы ла урындағы халыҡҡа уңайлыҡтар тыуҙырыу маҡсатынан булдырылған.\nАуыл ерендә заман медицинаһында киҫкен һаналған проблемаларҙың береһе — кадрҙарға ҡытлыҡ Балтас ерендә уңышлы хәл ителә. Белгестәр халыҡтың тыныс холҡон, әҙәплелеген баһалай, тәжрибә туплау өсөн мөмкинлектәр етерлек булыуын билдәләй.


Белемле меңде йығыр » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Белемле меңде йығыр\n22.05.2012 Белемле меңде йығыр\nйәки «Йәшлек»те алдырған отолмаҫ\n«Йәшлек»те күптән алдырам. Ғөмүмән, гәзит-журналһыҙ йәшәүемде күҙ алдына ла килтерә алмайым. Кемдер, хәҙер интернет, телевидение ваҡыты бит, нимә теләйһең шуны ҡарайһың, тип әйтер. Уныһы шулай, ләкин икенсе яғы ла бар − әлегә һәр кемдең дә бөтә донъя элемтә селтәре юҡ бит. Телевизорҙы ла ваҡытында ҡарарға кәрәк. Гәзитте үҙеңдең ваҡытыңа, мөмкинлегеңә ҡарап төрлө ваҡытта уҡый алаһың.\nМин инде хаҡлы ялдамын, эшләгән ваҡытта тиҫтәләгән гәзит-журнал алдыра инем. Хәҙер пенсияла улай килеп сыҡмай, балалар ҙа үҫеп, таралышты. Беҙ бөтә ғаиләбеҙ менән кистәрен (хәҙер балалар ялға ҡайтҡанда) гәзит уҡырға яратабыҙ. Гәзитте алып уҡыуы үҙе бер бәхеттер, моғайын. Өс йәше тулған Динислам ейәнем мин тыштан инеүгә: «Татай, вот тебе газит», − тип ҡаршылай. Олатай тип әйттерә алмайбыҙ әле.\n«Йәшлек» гәзите − тәрән мәғәнәле, фәһемле материалдарға бай баҫма, унда төрлө быуын вәкилдәренә лә кәрәкле мәҡәләләр бар. Ер мәсьәләһеме, экологиямы, эскелекме − төрлө темаларҙы журналистар беренсе булып, етәкселәрҙән ҡурҡмай күтәреп сыға. Былар бит беҙҙең йәмғиәтебеҙҙең «яман» шештәре. Кемгәлер нимәлер оҡшамай икән, йәки нимәлер ҡыҙыҡһындыра икән, яҙығыҙ редакцияға. Ундағы хеҙмәткәрҙәр шатланып һеҙҙең үтенесегеҙҙе башҡарырға әҙер. Миллиондан ашыу башҡорттоң ни бары 16 меңдән саҡ ҡына ашыуы былтыр «Йәшлек»кә яҙылған. Оят беҙгә, милләттәштәр!\nКемдер матди ҡыйынлыҡҡа, аҡса юҡлыҡҡа һылтаныр. Һүҙ юҡ, ҡыйын мәсьәлә, ләкин теләк булғанда уны хәл итергә була. Теләк кенә кәрәк. Ауыл ерендә йәшәүселәр ике биҙрә картуфын йәки ике биҙрә һөтөн һатыпмы, ярты йыл буйы гәзит уҡып рәхәтләнәсәк. Рухи аҙыҡ та бик кәрәк. ҡыҙғаныс, ләкин ҡайһы бер ҡәрҙәштәребеҙ һыра, «сәмәй» кеүек эсемлектәргә аҡсаһын, мөлкәтен йәлләмәй. Бындайҙарҙы күрәбеҙ, әллә ҡайҙа түгел, беҙҙең эргәлә йәшәйҙәр бит. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ата-бабаларыбыҙҙы, үҙҙәренең ауыҙынан өҙөп, заемдарға яҙҙырғандар. Сөнки был ҡорал эшләү өсөн бик кәрәк булған.\nҺуңыраҡ партия һәм совет органдары гәзит-журналдарға яҙылыу кампаниялары менән етәкселек итте. Һөҙөмтәлә совет халҡы донъяла иң күп уҡыусы булды.\nХәҙер инде совет власы юҡ, илдә демократия − «нимә теләйем шуны эшләйем, үҙемә үҙем хужа» тигән принцип хөкөм һөрә. Тик әлегә, минең уйымса, ул демократияны нимә менән ашайҙар икән, шуныһын аңлап еткермәйбеҙ кеүек.\nБеҙ йәһүдтәрҙең берҙәмлегенә, бер-береһенә ярҙам итеүенә һоҡланабыҙ һәм ғәжәпләнәбеҙ. Беҙ ҙә улар кеүек булһаҡ ине. Ай-һай, уларға етеүе!\nӘйҙәгеҙ, туғандар, беҙ ҙә үҙ телебеҙҙә нәшер ителеүсе «Йәшлек»те күтәрәйек.\nОнотмайыҡ, беләкле берҙе еңер, белемле − меңде.\nБашҡортостандың мәғариф отличнигы, хеҙмәт ветераны.


Ярай әле пенсионерҙар бар » Башҡортостан гәзите\nЯрай әле пенсионерҙар бар\n30-11-2011, 05:50 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға\nКрупская исемендәге ауыл хужалығы кооперативында быйыл мал аҙығына ҡытлыҡ булмаясаҡ, сөнки ике йылға етерлек запас тупланған.\n– Ҡышты имен-һау үткәрергә өмөт ҙур, биналарға ремонт та үткәрелде, – ти хужалыҡ рәйесе Валерий Михайлов. – Әлбиттә, ҡайһы бер хыялдар тормошҡа ашмай ҡалды. Тулыһынса ремонт үткәрергә әлеге лә баяғы аҡса мәсьәләһе бәкәлгә һуға.\nХужалыҡтың Һуҡкүл һөтсөлөк фермаһында, ысынлап та, иҫке биналар күп. Етәкселек киләсәктә ошондай биналарға ремонт үткәреп, мал һанын арттырырға уйлай. Ауыл хужалығы техникаһы ла күптән инде иҫкергән, уларҙы ла яңыһына алмаштырырға хыялланалар. Кооператив быйыл туғыҙ миллион һум кредит алып, ауыл хужалығы техникаһы паркын яңыртҡан. Яҙғы һәм көҙгө баҫыу эштәрен уңышлы атҡарып сығыуҙа был техниканың ярҙамы ҙур булған.\nБөгөн бында симменталь тоҡомло 752 һыйыр малы аҫрала, шуның 326-һы – һауын һыйыры. Илленән ашыу йылҡы ла бар. Көн һайын дәүләткә бер тоннанан ашыу һөт һаталар.\nКоллективта 85 кеше эшләй. Хужалыҡтың алдынғы һауынсылары Нина Федотова, Люциә Тихонова, Мария Азанова 30-ҙан ашыу һыйыр ҡарай. Көтөүселәр Геннадий Яковлев, Николай Антонов һәм Сергей Трофимовтың эшенән дә етәкселек ҡәнәғәт. Хужалыҡ рәйесе ҡайһы бер малсыларҙың эш ваҡытында эскелек менән шөғөлләнеүен дә йәшермәне. "Тик ундайҙарҙы эштән ҡыуа башлаһаң, эшләргә кеше ҡалмаясаҡ. Бөгөн ауылда йәштәр юҡ дәрәжәһендә, күптәр ситкә китеп бөттө. Хәҙер тик пенсия йәшендәгеләр генә ауылда йәшәй", – ти Валерий Михайлов. Ә эшләүселәр үҙҙәре ҡәнәғәт.\nҺауынсы Люциә Тихонова әйтеүенсә, эш хаҡы ваҡытында бирелә. Мал аҫраусыларға арзан хаҡҡа ашлыҡ алырға була.


Материалы за Июль 2015 года » Страница 10 » Табын\nНамыҫлы хеҙмәте юғары баһаланды\n13 июля 2015 йыл | Уңғандарыбыҙ\nКүптән түгел Өфө ҡалаһында БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы коллегияһының киңәйтел-гән ултырышы үтте.\nУнда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәт итеп, яҡшы эшләгән хеҙмәткәрҙәр тәбрикләнеп, "Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исем һәм миҙал менән бүләкләнде. Бүләкләнеүселәр араһында Красноусолдан, "Тепловодоснабжение” МУП-ының экскаватор машинисы Мөхәмәт Әхмәт улы Кәбиров та бар. Ҡотлайбыҙ!\nхәйриә фонды булдырыла\nИлебеҙ халҡы Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын ысын мәғәнәһендә халыҡ байрамы итеп уҙғарып ебәрҙе. Тимәк, совет халҡының Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы ҡаһарманлығы онотолмай тигән һүҙ. Беҙ ул быуынға рәхмәтле һәм уларҙың һәр береһен иҫләйбеҙ. Әммә рәхмәт белдереү генә аҙ һәм быны аныҡ эш менән иҫбат итергә тейешбеҙ.\nИҫләргә – тимәк, эшләргә. Ошоно күҙ уңында тотоп, донъяның беренсе ҡатын-ҡыҙ йыһангиры, Советтар Союзы Геройы, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Валентина Терешкова "Быуындар Хәтере” исемле хәйриә фонды ойоштороп, ветерандарға аныҡ ярҙам күрһәтеү мәсьәләһен күтәреп сыҡты. Хәйриә фондының төп символы булып ҡыҙыл ҡәнәфер сәскәһе тора. Кем был сәскәне күкрәгендә йөрөтә, ул: ”Мин иҫләйем. Мин эшләйем. Мин ярҙам итәм”, - тип әйтергә хаҡлы.\nПроекттың төп асылы булып Бөйөк Ватан һуғышы һәм башҡа һуғыш яугирҙарына хәйриә ярҙамы күрһәтеү тора. Уларға аныҡ ярҙам күрһәтеү маҡсатында финанс сығымдар йыйыу ҡаралған.\n"Быуындар Хәтере” хәйриә фонды иҫәбенә аҡса күсерергә теләүселәр өсөн мәғлүмәт: (ОГРН 1157700007410) "Рәсәй һаҡлыҡ банкы” ААЙ-енең (1481-се һанлы Генераль лицензия Рәсәй Банкы тарафынан 2012 йылдың 8 авгусында бирелгән) барлыҡ бүлексәләрендә лә мөмкин, "Һаҡлыҡ банкы Онлайн” интернет-банк аша ла аҡса күсерергә була. Тулыраҡ мәғлүмәт –\n1941 йылдың 22 июне – Бөйөк Ватан һуғышы башланған көн. Илебеҙ тарихындағы тап ошо дәһшәтле ваҡиға айҡанлы 22 июндә 11.00 сәғәттә Красноусолдың Геройҙар аллеяһы майҙанында митинг була.\nБарлыҡ ветерандар ойошмаларын, мәктәп уҡыусыларын, Красноусол халҡын сарала әүҙем ҡатнашырға саҡырабыҙ.\nХәтер һәм ҡайғы көнөнә арналған митингылар райондың башҡа ауылдарында ла үтәсәк.\n27 июндә районыбыҙҙың өс ауылында ҙур байрамдар: Сәйетбабала – "Нәҫелдәр йыйыны”, Ҡауарҙыла – "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!”, Ташбүкәндә Кирәй-ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәре йыйыны үтә.\nТашбүкән – районыбыҙҙа ҡыпсаҡ ырыуына ҡараған берҙән-бер ауыл. Ул Алатау, Ҡалыу, Бәштин, Таҡаты тауҙары араһындағы тиҫтәнән ашыу ауыл менән бер рәттән 1931 йылға тиклем Маҡар (элекке Кирәй-ҡыпсаҡ) волосына ҡараған.\nҠыпсаҡтарҙың тәүге йыйыны 2011 йылда Ишембай районы Ҡолғона ауылында, 2-сеһе 2012 йылда Белорет районы Баҡый, 3-сөһө 2013 йылда Өмөтбай (Тау Мүскәһе), 4-сеһе былтыр Ишембай районының Иҫке Һәйет-Ҡолғона биләмәһендә уҙғарылды. Тап ошонда 5-се, йәғни йомғаҡлау эстафетаһы Ташбүкән биләмәһенә тапшырылды. Йыйында бер ыңғайҙан "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” һәм "Шәжәрә байрамы” ла уҙғарылып, был тарихи-мәҙәни сара Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арнала.\nБайрамға Кирәй-ҡыпсаҡ ырыуы аҡһаҡалы, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғоман Мусин, "Урал” халыҡ үҙәге рәйесе Риф Иҫәнов, Кирәй-ҡыпсаҡтарҙың ырыу ҡорбашы Сабир Шәрипов, шағир Дамир Шәрәфетдинов, шулай уҡ ырыуҙың абруйлы, арҙаҡлы вәкилдәре, бүтән райондарҙан ҡунаҡтар килеүе көтөлә. Халыҡ уйындарын, спорт ярыштарын, мәҙәни сараларҙы үҙ эсенә алған бай программа әҙерләнә.\nЙыйынға кирәй-ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәрен, Ташбүкән, Ҡурғашлы ауылдарынан сыҡҡан яҡташтарҙы саҡырып ҡалабыҙ.\nҒафури районы кирәй-ҡыпсаҡтары ҡорбашы.\nШиғриәт бәйгеһен йомғаҡлау\n18 июндә Район мәҙәниәт һарайында Мәжит Ғафуриҙың 135 йыллығына арналған шиғыр һөйөүселәр конкурсының йомғаҡлау туры үтә.\nТағы гөрләп торҙо Түлтебей\n1 июнь – Балаларҙы яҡлау көнөнә арнап балалар һабантуйы үткәреү Байымбәт ауылының матур бер йолаһына әүерелде. Олоһо ла, кесеһе лә был байрамды түҙемһеҙләнеп көтөп ала. Бына инде дүртенсе йыл рәттән йәмле Түлтебей буйында балалар гөр килеп байрам итә. Быйылғы байрам Әҙәбиәт йылына һәм билдәле халыҡ шағиры, райондашыбыҙ Мәжит Ғафуриҙың тыуыуына 135 йыл тулыуға арналды. Шағирҙың тормош һәм ижад юлы сәхнәләштерелде, уның шиғырҙарын яттан һөйләүселәр араһында конкурс үткәрелде. Алып барыусы Наҙгөл Ҡорманғолова һәр сығыш араһында М.Ғафуриҙың шиғырҙарын, мәҫәлдәрен уҡып ишеттерҙе.\nКонцерттан һуң барыһы ла уйын майҙанына таралышты. Бер урында Регина Салауатова бәләкәстәрҙе алыҫлыҡҡа йүгертһә, икенсе яҡта Сәүиә Мөхәмәтова көйәнтәләп һыу ташыу ярышын башлап ебәрҙе. Альмир Шәрипов тоҡ менән бәрештереп уйнатһа, Марат Салауатов тоҡ кейҙереп йүгертте.\nНиндәй һабантуй көрәшһеҙ үтә инде!?\nЙыл да көрәш-селәребеҙҙе тәкәле итеүсе ауылыбыҙ старостаһы Әнүәр Ҡорманғолов был юлы\nла көрәш майҙанына тәкәһен килтереп бәйләне. Көрәш ҡыҙғандан-ҡыҙа бара. Оҫта судьяға әйләнгән Азат Садиҡов көрәш-селәрҙе ғәҙел баһалай. Шулай итеп, мәктәпкәсә йәштәге балалар араһында иң көслөһө Инсаф Мырҙаҡаев булһа, башланғыс клас-тар араһында Динар Ҡорманғоловҡа етеүсе булманы. Өлкәнерәк көрәшселәр: Искәндәр Зәйнуллин – 3-сө, Илдар Ғәлин – 2-се урында булды. Ә төп бүләк - тәкәне Алмаз Фәтҡуллин алды.\nБайрам һуңында балалар ҡаҙанда бешкән бутҡаны ауыҙ итеп, матур бүләктәр алып таралышты.\nОшо сараны үткәреүҙә ҙур ярҙам күрһәткәндәре өсөн "Урожай” крәҫтиән хужалығы етәксеһе Нәжип Мәжит улы Хисаметдиновҡа, ауылыбыҙ депутаты Әнүәр Әбүбәкир улы Ҡорманғоловҡа, Өфө ҡалаһында йәшәүсе ағалы-ҡустылы Фәнил һәм Нәзиф Ишкиндарға, Мәүлиҙә Нәбиуллина, Гөлшат Ситдикова, Розалия Фәтҡуллина, Альмир һәм Миҙхәт Шәриповтарға, Сәүиә Мөхәмәтоваға һәм хат ташыусыбыҙ Фәрбиҙә Харисоваға ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ. Киләһе йылдарҙа ла балалар һабантуйын бергәләп үткәрергә яҙһын, тигән теләктә ҡалабыҙ.\nМуллағәле күпере йәки Мәңге халыҡ хәтерендә\nҺаралы ауылында ты-\nуып үҫкән бер туған Рәхимовтар өсөһө лә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашып, һуғыштың аҙағына тиклем дошмандарҙы тар-мар итеп, тыуған ауылдарына иҫән-һау әйләнеп ҡайта. Нурғәле Йомағол улы Германияны еңгәндән һуң япон милитаристарына ҡаршы һуғышып, хәрби юлын 1947 йылда ғына тамамлай. Хажғәле Йомағол улы ла һуғыштың аҙағына тиклем була. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн орден-миҙалдар менән бүләкләнәләр. Хәҙер мәрхүмдәр инде. Оло ағалары, атайымдың тормош һәм һуғыш юлы тураһында тәфсирләп һөйләп китергә теләйем.\nМуллағәле Йомағол улы 1938 йылдың авгусынан 1940 йылдың декабренә тиклем Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. 1941 йылдың 5 авгусында һуғышҡа алына. Молдавияны, Венгрияны, Будапешты, Австрияны азат итеүҙә ҡатнаша. Ленинград оборонаһында була. Еңеү көнөн Вена ҡалаһында ҡаршылай. Ике тапҡыр яраланып, госпиталдә ятып сыға. "Ленинградты обороналаған өсөн", "Ҡаһарманлыҡ өсөн", "Гер-манияны еңгән өсөн", Ватан һуғышы ордены һәм бик күп юбилей миҙалдары түшен биҙәне. Атайыма быйыл март айында 100 йәш тулған булыр ине. 1997 йылда 82 йәшендә вафат булды.\nАтайым ике ауылға русса һәйбәт белгән иң белемле кеше булған. Һуғыштан ҡайтҡас, төрлө яуаплы эштәрҙә күңел биреп эшләй. Баҡый ауыл Советы рәйесе, "Еҙем" промартеле начальнигы, бер нисә йыл рәттән сплав начальнигы, һатыусы булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡты.\nАуылда иң актив йәмәғәт эшмәкә-ре булды. Ғүмер буйы ауылдаштары уны депутат итеп һайланы. Иптәштәр судының алыштырғыһыҙ рәйесе лә - ул! 1944 йылдан партия ағзаһы.\nКоммунист булараҡ, бер генә партия йыйылышы ла унһыҙ үтмәне. Оҫта оратор, ғәҙел, тура һүҙле булды. Йыйылыштарҙа бөтә кәмселектәрҙе асыҡтан-асыҡ әйтеп тәнҡитләй торғайны. Яҙыу-һыҙыуға грамоталы булды. Ауыл халҡы ғаризамы, актмы яҙҙырырға уға килде. Бер генә миҫал. Ҡышын кемдеңдер бесәнен урлайҙар, иптәштәр суды рәйесе булараҡ, ата-йым аяҡ эҙе буйынса юллатып, бесән урлаған кешене тоторға ярҙам итә.\nАуыл Советы рәйесе булып эшләгәндә Ҡалыу тауы аша һалынған элекке юл үтә текә булғанлыҡтан, халыҡҡа, бигерәк тә уҡыусы балаларға ла бик ҡыйынға тура килеүе сәбәпле, Баҡыйҙан Һаралыға яңы йәйәүле юл һалдырта. Яңы юл һалғанда Шешәнәк йылғаһы аша күпер төҙөттөрә. Ул күпер "Муллағәле күпере" тип йөрөтөлөп, оҙаҡ йылдар халыҡ күңелендә һаҡлана.\nАтайым һуғыштан 1946 йылдың майында тыуған яғына ҡайта. Шул уҡ йылдың көҙөндә Баҡый ауылы һылыуына - Миңлекамал исемле ҡыҙға күҙ һала, ә ҡышын өйләнешеп тә ҡуялар. Атайым менән әсәйем 50 йыл бергә ғүмер кисереп, туғыҙ бала тәрбиәләп үҫтерҙеләр.\nШул хәтерҙә ҡалған: атайым оҫта шахматсы булды. Беҙҙе лә шахмат уйнарға өйрәтте. Педучилищела уҡығанда Дәриғәт ҡустым менән Мәҙинә һеңлем шахмат буйынса ярышта ҡатнашып, призлы урындар алдылар. Кистәрен атайым шахматын ҡултыҡ аҫтына ҡыҫтыра ла Хәйрулла ағайҙарға шахмат уйнарға йөрөй торғайны.\nЙылдар үткән һайын, бигерәк тә быйылғы Еңеү йылында атайым йыш иҫкә төшә. Башланғыс кластарҙа уҡығанда беҙгә ярҙам итеүе, миңә рәсем төшөрөргә булышыуын иҫләһәм, күңелемдә йылы тәьҫораттар уяна.\nХәҙер ейән-ейәнсәрҙәре олаталары тураһында иншалар яҙа, беҙ, уның балалары, атайыбыҙ менән ғорурланабыҙ, уны тик яҡшы яҡтан ғына иҫкә алабыҙ.\nТимер юл ауылы.\nТимурсылар хәрәкәтенә ҡушылып…\nБөгөн ауылыбыҙҙан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан 103 яугирҙың береһе лә беҙҙең арала юҡ. 103 һалдаттың яртыһы яу ҡырында һәләк булһа, иҫән ҡайтҡандары ла гүр эйәһе булды…\nБөгөнгө көндә ауылыбыҙҙың ил аҡылы йыйған аҡһаҡалдары\nһәм ағинәйҙәр матур ғына итеп\nдонъя йөгөн тартып йәшәйҙәр. Тимурсылар хәрәкәтенә ҡушылып, уҡыусыларым менән тыл һәм хеҙмәт ветераны Рәхмәтулла Хәмит улы Фәхриев йәшәгән йортҡа йүнәлдек.\nОло булыуына ҡарамаҫтан, күп йәштәргә өлгө булырлыҡ итеп донъя көтә ул. Олатайыбыҙ беҙҙе ишек алдына уҡ сығып, йылмайып ҡаршы алды һәм йылы бөркөлөп торған йортона саҡырҙы.\nЭйе, Рәхмәтулла олатайҙың йорто бөхтә, матур, йылы. Үҙенең тырышлығы һәм балаларының ярҙамы ме-\nнән өйөнә газ, һыу индерелгән. Бөгөнгө көнгә тиклем мал-тыуарын да, ҡортон да ҡараған…\nРәхмәтулла Хәмит улы 1931 йылдың 20 сентябрендә Уҫман ауылында хәлле генә ғаиләлә тыуған. Башҡаларға ҡарағанда хәллерәк, сөнки атаһы ла, әсәһе лә бик йүнсел булған. Олаталары Фәхри ҡарт кеүек, атаһы Хәмит тә ипле һүҙле, оҫта ҡуллы булһа, әсәһе Хәйерниса Сөләймән ҡыҙы мейес сығарыу оҫтаһы, оҫта тегенсе булған.\nКесе йәштән эшкә өйрәнеп үҫә олатай. Башҡа балалар кеүек, ул да ауыл осонда урынлашҡан башланғыс мәктәпкә уҡырға бара. Ҡәһәрле һуғыш осорондағы ҡыйынлыҡтар уның да иңенә төшкән. 12-13 кенә йәшендә ер эштәрендә: ете йыл ат менән һабан һөрөүҙә ҡатнаша, молотилка менән иген елгәртеүҙә теләп эшләй. 1951 йылда ауылдағы иң матур ҡыҙҙарҙың береһе Нәбирә Мөхтәр ҡыҙына өйләнә. Ҡыҙ ул ваҡытта ауылдағы фермала һарыҡ ҡарауҙа эшләгән. 1952 йылда Рәхмәтулла Хәмит улын әрме сафына алалар.\nТөркмәнстанда 3 йыл да 3 ай пограничник булып хеҙмәт итеп, 1955 йылдың декабрендә ауылға ҡайтып төшә. Әрменән ҡайтыуына улы Миндулла ла үҫеп тора, ике йәштә була. Олатай тағы ла ең һыҙғанып, колхоз эшенә тотона: бригадир ҙа, келәт мөдире вазифаһын да башҡара ул.\n1956 йылда халыҡ яйлап икмәккә туйына башлай, хеҙмәт көнөнә иген яҙалар. Әммә ауырлыҡтар бөтмәй әле. Рәхмәтулла Хәмит улына атаһын (80-дән уҙған), әсәһен, ауырыу апаһын ҡарарға тура килә. Ғаиләһендә лә бер-бер артлы балалар донъяға килә.\nИҫәп-хисапҡа шәп олатай бригадир, келәт мөдире, урман ҡарауылсыһы, халыҡтан һөт йыйыу эштәрен теләп башҡара. Уның намыҫлы һәм тырыш хеҙмәте күп тапҡырҙар юғары баһалана. Ҡатыны Нәбирә Мөхтәр ҡыҙы 17 йыл буйына башланғыс мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләп, хаҡлы ялға сыға.\nФәхриевтар туғыҙ балаға ғүмер бүләк итә. Ауылдағы башҡа күмәк ғаиләләр кеүек, улар ҙа бөтә балаларын да уҡытып, кеше итеп, оло тормош юлына сығара.\nОло улдары Миндулла Өфө нефть эшкәртеү заводында намыҫлы эшләп, хаҡлы ялға сыҡты, әле һаман эшен дауам итә. Ҡатыны менән ике ҡыҙ үҫтерҙе улар.\nМиңлеғәлеләре ветеринар һөнәренә эйә була. Ғаилә ҡороп, биш малай үҫтереп, Ҡауарҙыла йәшәй.\nКесе улдары Миндель – ауылыбыҙҙың имамы. Ҡатыны Лилиә менән дүрт балаға ғүмер бүләк итеп, уларҙы матур тәрбиәләп, гөрләтеп донъя көтә. Балалары үҙе кеүек спортты яратып үҫте.\nҠыҙҙары – Миңнира, Мөниә, Менәүәрә, Мәүлиҙә үҙ ғаиләләрен ҡороп, илгә намыҫлы хеҙмәт итәләр. Игеҙәктәре Ләлә менән Рәсимә лә балалар үҫтереп, ҡәйнә - өләсәй булып йәшәп яталар. Эйе, Рәхмәтулла Хәмит улының тормош юлы үкенерлек түгел.\nИлебеҙгә төшкән ауыр һынауҙы ла, тырыш хеҙмәте менән башҡарған эштәрҙе лә еңеп сыҡҡан олатай бөгөнгө матур тормошҡа шатланып йәшәй. Бөйөк Еңеүгә тос өлөш индергән ул. Ҡыҙғанысҡа күрә, Нәбирә инәй генә гүр эйәһе. 59 йыл бергә йәшәү осоронда улар шатлыҡтарҙы ла, әсе һынауҙарҙы күп күргән, күп һынаған.\nОлатайҙың хәлен ҡалала йәшәүсе балалары көн дә телефондан шылтыратып һорашып торалар, яйы сыҡҡан һайын, атай нигеҙенә ҡайтырға тырышалар, ауылдағылары килеп ярҙам итәләр. Ә бөтәһе бергә йыйылһалар, бигерәк тә күмәк: ейән-ейәнсәрҙәре – егерме биш, бүлә-бүләсәрҙәре ун биш, кейәү-килендәрен бергә йыйһаң алтмышлап булып китә. Бына ниндәй ҙур ғаилә.\n- Донъя матур, бөтә нәмә бар, тырышырға ғына кәрәк, тәүфиҡлы булығыҙ, донъялар тыныс булһын инде, - тип теләне ул.\nБыл юлы 2-се класс малайҙары Динар Вәлиев, Батыр Ғайсин һәм Фәим Исхаҡов олатайҙың урамын таҙартһалар, ә беҙ, 4-се класс ҡыҙҙары Илүзә Вәлиева, Рүзилә Ғәлимуллина, Алһыу Исхаҡова йорт эсендә ярҙамлаштыҡ. Һуңынан күмәкләп иҫтәлеккә фотоға төштөк.