ХикәйәОслотау артынан ҡып-ҡыҙыл булып әкрен генә ҡояш ҡалҡып килә. Тәбиғәт тынып ҡалған, гүйә ошо сихри таңды ҡаршы ала. Ел әҫәре юҡ. Ҡоштар ҙа сикһеҙ моңлана. Улар ҙа, моғайын, иҙрәп ағас баштарына ҡунғандыр ҙа, ҡояшҡайҙы, алтын шарҙы күҙәтәләрҙер. Тик алыҫта, томан уратып алған йылға буйындағы муйыллыҡта, өҙөк-өҙөк кәкүк саҡыра. Оҙон ялан буйлап һуҙылған һарыҡ-кәзә, һыйыр көтөүенең тоноҡ-тоноҡ тауышы ғына йәйләүгә килеп етә.\nЗөлхизә ҡарсыҡ тирмәнән сыҡҡан да тирә-яҡты күҙ алдынан үткәрә. Уның тирмәһе аҡландың иң бейек урынында урынлашҡан, бөтә йәйләү ус төбөндәгеләй күренә. Ҡатын-ҡыҙҙар тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ мәшәҡәттәре менән йәйләү буйлап ара-тирә йүгерә, бәғзеләре ҡаҙан аҫтына ут яға, иртәнге аш әҙерләй. Ә ир-ат бөтөнләй күренмәй тиерлек, олораҡтары йорт-ҡураны, эйәр-йүгәнен рәтләй, ә йәшерәктәре атҡа атланып ҡайҙалыр юллана.\nЗөлхизә ҡарашын йәйләү аҡланына килеп ҡушылған, ҡояш яҡтыһында алыҫтан билбау һымаҡ күренгән, яуым-төшөм етерлек булмағанлыҡтан ағарып киткән юлға күсерҙе. Юҡ, күренмәй шул йәйләүгә яҡынлашыусы. Бары бушлыҡ. Был Зөлхизәнең йөрәгенә тағы ла шик һала. Күңеленә болоҡһоу, юҡһыныу менән бергә ҡурҡыу тойғоһо ла өҫтәлә.\n- Берүк иҫән-һау йөрөһөндәр инде ҡартҡынайым менән улыҡайым, әй Раббым, - тип үҙ алдына әйтеп ҡуйҙы ҡарсыҡ.\nВәли ҡарт менән улы Фазыләхмәттең йәйләүҙән сығып китеүенә ике тәүлеккә яҡын ваҡыт уҙҙы. Бары тик иртәнге һауымға бейәләрҙе әйҙәргә тип сыҡҡайнылар. Һыуға баттылармы ни, китте лә юғалдылар.\nВәли ҡарт булмағас, йәйләүҙә эштәр ҙә алға бармай. Ир-егеттәрҙең һунары уңышһыҙ булды. Етмәһә, ике көн рәттән һарыҡ көтөүенә бүре өйөрө ябырыла. Егермеләп малды тамаҡлағандар. Вәли булһа, юл ҡуйыр инеме ни быға? Юҡ, хәҙер үк күк айғырына атланыр, бер-нисә бүрене һуғып алыр ҙа, ҡалғандарын өркөтөр ине. Йәйләүҙә иң оло кешеләрҙең береһе булһа ла, таһыллы, дарманлы бит ул. Йәш егеттәргә ҡарағанда ла көслө, етеҙ. Йәйләүҙә иң ихтирамлы кеше. Ниндәй генә хәл булмаһын, кәңәш һорап уға киләләр. Хатта күрше йәйләүҙәрҙән дә килеп етеүселәр була. Үҙенең шундай баһадир кәүҙәле булыуының икенсе яғы ла бар: уны йәйләүҙәге бары тик ике йылҡы – күк менән ҡара айғыр ғына күтәрә. Башҡа малға һыбай менһә, йә биле бөгөлә, йә бер-нисә саҡрымдан шыбыр тиргә батып, бөтөнләй хәлдән тая. Ә бына ошо ике менгеһенә башҡаларҙы яҡын да ебәрмәй. Тик ҡайһы саҡта Сөнәғәт улына тоттора. Сөнки улдарынан бары тик ул ғына атаһы һымаҡ баһадир кәүҙәле, киң яурынлы ир булып етеп килә. Быға Вәли ҡарт:\n- Шулай, Буранғол тоҡомо вағая, - тип тамаҡ ҡырып ҡуя.\nБер шулай тигәнендә:\n- Шулай ваҡ ҡына булып ҡалырһығыҙмы икән? – тип һорай ҡуйғайны, ҡарты ҡыҙҙы ла китте:\n- Һай, нишләп вағая ти! Бына, күрерһең әле ейәндәремде: хатта беҙгә ҡарағанда ла баһадирыраҡ, олпатыраҡ буласаҡтар. Ырыуыбыҙ – Тамъян, арабыҙ айыуҙар бит әле. Атайым Ирәле мәрхүмде иҫләмәйһеңме ни, тәпәш кәүҙәле, ҡаҡса йөҙлө кеше булды. Ә бит кәүҙәһе миңә күсмәгән.\n- Аһ, алла бойорһа, тиген, ҡыҙма әле, Хоҙайҙан ҡурҡыңҡырап һөйлә. Алдан ҡысҡырған кәкүктең башы ауыртыуы бар, - тип тынысландырырға тырышып ҡарағайны әбейе, юҡ, ҡарт үҙенекен һөйләне:\n- Шулай булғас, әсәһе, уйлаңҡырап һөйлә. Минең улдарыма, ейәндәремә һүҙ тейҙермә... – тип бармаҡ янап ҡуйҙы.\nЭйе, шулай ғорурлана шул уландары менән ҡартҡынаһы. Ғорурланмаҫлыҡмы ни, Сөнәғәт – тирә-яҡта данлыҡлы көрәшсе. Был тирәлә уның билен алыусы әлегә саҡлы осрағаны юҡ. Ҡалған улдары ла ҡалышмай. Фазыләхмәт – иң мәргән атыусы: һунарға сыҡһа, табышһыҙ ҡайтмай...\n- Ҡәйнәм... Ҡәйнәм тим. Ни булды?\n- Әү, балаҡай, - Зөлхизә әбей тертләне. Бәй, Ҡарлуғас килене эргәһенә килеп еткән дә баһа, ишетмәй тора.\n- Ҡәйнәм, ниңә ҡатып ҡалғанһың? Ауырыңҡырап тораһыңмы әллә? – килене өтәләнде, шунан хәлде аңлап алды. – Эйе, һаман күренмәйҙәр шул, йә Сөнәғәт арттарынан сыҡмаған... – тине.\n- Сыҡһа ла ти, ҡайҙан таба һуң уларҙы?\n- Уныһы ла шулай инде, - тигән булды ла, ҡапыл нимәлер иҫләп ҡалғандай, - ҡәйнәм, бер үҙеңә күңелһеҙҙер, әйҙә, беҙҙең тирмәгә. Самауыр ҙа ҡайнап сыҡҡан. Сөнәғәт йомош менән күрше йәйләүгә киткәйне, хәҙер ул да ҡайтыр, - тине.\nЛәкин был һүҙҙәрҙе Зөлхизә ишетмәне лә кеүек, ишетһә лә, сәй эсеү ваҡыты түгел ине шул уның өсөн.\nКөньяҡ юлдан, Ослотау һырты буйлап, ике ҡара нөктә пәйҙә булды. Зөлхизә лә, Ҡарлуғас та өндәшмәй. Хәйер, ни тип өндәшергә, аңлашыла бит инде, улар йәйләү батырҙарын көтә. Тулҡынланыуы йөҙөнә сыҡҡан Зөлхизә ҡыҙарынды, ә күҙҙәре шул ике нөктәгә төбәлде.\nҠарасҡылар Ослотау һыртынан төшөп, Ҡыҙыл йылғаһы буйлап яҡынлаша башланы. Хәҙер уларҙың һыбайлылар икәнен абайларға була ине.\n- Эй, Хоҙайым, ҡартҡынайым менән Фазылым ҡайтып килә бит. Эй, Хоҙайым, рәхмәт үҙеңә...\nҺыбайлылар убалыҡтан төшкәс, йәнә күҙҙән юғалды. Күпмелер ваҡыт үтте. Йәйләүгә илткән юл башында өс һыбайлы күренде.\nЮрттырып килеп ингән һыбайлылар араһында Вәли ҡарт менән Фазыләхмәттән башҡа Сөнәғәт тә бар ине. Ул, күрәһең, Ирәмәл ҡарттың йәйләүе яғынан Ҡыҡыл кисеүе аша килеп сығып ҡушылған, юҡһа күҙгә салыныр ине.\nӨс ир-уҙамандың да йөҙө борсоуло ине. Бигерәк тә Вәли ҡарт менән Фазыләхмәт ҡара янып, йонсоп киткәндәр. Вәли ҡарт атынан һикереп төшөп, Зөлхизә ҡарсыҡҡа ҡарай атланы. Сөнәғәт менән Фазыләхмәт, аттарының теҙгенен ҡаты итеп тотҡан көйөнсә, ҡыҙып-ҡыҙып бәхәсләшә ине.\n- Әсәһе, һау ғынамы? Уф, йәнем сыға яҙҙы. Әсе ҡымыҙ килтерегеҙ, - тип һөрән һалды килеп етер-етмәҫтән ҡарты.\nЗөлхизә килененә әйләнде:\n- Ҡарлуғас, балам... – ләкин килененең туҫтаҡ менән ҡымыҙ тотоп килеүен күреп, әмер биреүҙән туҡтап ҡалды. – Аһ, уңғаным минең. Ана шулай бит ул минең килендәрем! Ҡана, батырҙарыбыҙға ҡымыҙ уртлатып ебәрәйек, сарсағандыр бөркөттәрем.\nБыл ваҡытта инде Сөнәғәт менән Фазыләхмәт тә килеп баҫҡайны.\n- Их, тәмле шул ҡымыҙы, - йөҙө сирылып ҡымыҙ һемерҙе Вәли ҡарт. – Зөлхизәкәй, йәйләүҙә эш-хәлдәр нисек бара әле?\n- Эш-хәл тип... – Зөлхизә һарыҡ көтөүенә бүре ябырылыуын, һунарҙың уңышһыҙ үтеүен әйтергә теләгәйне лә, туҡтап ҡалды һәм бөтөнләй икенсене һөйләне:\n- Эш-хәл шул көйө, ярай уныһын, һеҙҙең юлығыҙ нисек булды әле, күптән һорай алмай торам.\nВәли тиҙ генә һүҙ башлай алмай торғанын күреп, атаһын йәлләп торған Сөнәғәт көр тауыш менән һүҙ башланы:\n- Эштәр хөрт шул, әсәй. Ирәмәл йәйләүенә етәрәк, Ирәмәл ағайҙың кесе улы Нурислам йән-фарман сабып килгән көйөнсә осраны. Бер өйөр йылҡыларҙы ҡаҙаҡтар ҡыуып алып киткәнен шәйләгәндәр. Һеҙҙең өйөр булды шикелле, ти.\n- Күрәһең, бәйәләр Ослотауҙы урап, Ирәмәл ағай йәйләүе буйына килеп төшкән. Беҙ икенсе яҡта эҙләгән арала, улар шунда йөрөгән. Бөгөн ары киткәндәр һәм ҡаҙаҡтарға тап булғандар, - тип Фазылйән һүҙгә ҡушылды.\n- Күрәһең... Күрәһең! – тип асыулы ҡабатланы Вәли ҡарт. – Егеттәр, эш былай. Фазыл тиҙ генә йәйләүҙең егеттәрен саҡыр, ҡаҙаҡтарҙы эҙәрләйбеҙ... Башлап Сөнәғәт барыр.\nФазыләхмәт үпкәле ҡараш ташлап ҡуйһа ла, өндәшмәне, боролоп китеп барҙы.\n- Тамаҡ ялғап алһағыҙсы... – һүҙгә Зөлхизә ҡушылды.\n- Тамаҡ ҡасмаҫ ... – ҡарты ҡырт киҫте. Ул арала егеттәр йыйыла башланы.\nШулай хәл ителде. Сөнәғәт үҙенең иң ышаныслы, үҙе кеүек баһадир кәүҙәле алты дуҫын үҙе менән алды. Бына хәҙер көньяҡҡа ҡарай дала буйлап йән-фарманға ете һыбайлы елдәй оса. Сөнәғәт атаһының, Вәли ҡарттың, тик үҙе генә менеп йөрөгән ҡара ажар айғырына атланған.\nИр, уйынан бүленеп, бар иғтибарын алға йүнәлтте. Алда икһеҙ-сикһеҙ киңлек йәйелгән, тик ара-тирә таусыҡтар ғына тигеҙлекте боҙоп ята. Дуҫтары, туҡтап-туҡтап, өйөр эҙен тикшереп ала. Их, яңылышып ҡуймаһындар инде. Нурислам дөрөҫ күрһәткән булһа ярай ҙа.\nТирә-яҡта тауыш-маҙар ишетелмәй, хәйер, ете йылҡының дүртешәр тояғы дөбөр-дөбөр баҫҡанынан нимә ишетергә мөмкин һуң? Артта саң-туҙан, тамыры менен йолҡолоп осҡан үлән, тупраҡ киҫәктәренән күренмәҫ дауыл хасил булған.\nСөнәғәттең уйҙары тағы да йәйләүгә әйләнеп ҡайтты. Ул уҡ-һаҙағын, ҡамсыһын, яңы эйәр-йүгәнен алыр өсөн тирмәһенә ингәндә, Ҡарлуғас сәйер йөҙ менән ҡаршы алды. Ире йыйынып бөткәнсә бер һүҙ ҙә ҡушманы. Тик иренең сығыр саҡта:\n- Сөнәғәт, туҡта... ҡабаланма... – тине. Был мәлдә һөйгән ҡатынының тауышында ниндәйҙер әрнеү, күҙел ғазабы, юҡһыныу тойғолары сағылып китте.\n- Ни булды? Ни булды, Ҡарлуғасым минең? Йәнем! – Сөнәғәт һөйгәнен ҡосағына ҡыҫты.\n- Сөнәғәт, үҙеңде һаҡла. Һаҡла, мин һинең өсөн ҡурҡам! – Ҡарлуғастың йәштәре сикәләре буйлап иренең йыуан беләктәренә ағып төштө. Шул ыңғайҙа ошо йәш тамсылары ирҙең тәнен өтөп ебәргәндәй булды. Ул ҡатынына тәүгә күргәндәй ҡараны, шашып ирендәрен, тоҙло йәштәр менән тулы күҙҙәрен үпте.\n- Ҡурҡма, зинһар. Ҡурҡма, Ҡарлуғасым! Ни булыр тиһең миңә? Әлегә һау булып тор! – Сөнәғәттең һуңғы һүҙҙәре тышта ишетелде, әммә ошо ваҡытта ул күҙ ҡыры менән Ҡарлуғастың илап мендәргә ҡолауын шәйләп өлгөрҙө.\n“Их, һуңғы арала Ҡарлуғас бик болоҡһоу шул. Ниңә икән? Әллә иренең күбеһенсә өйҙә тормауы борсоймо икән? Хәйер, Бөрйән ырыуы ҡыҙы бит ул, тыуған яҡтарын да һағынып китә торғандыр”.\n- Их, Ирәндек ҡоралайы, матур ҡошом, Ҡарлуғасым!.. – Сөнәғәт ҡысҡырып тигәндәй шулай тип әйтеп ҡуйҙы.\nСөнәғәттең Ҡарлуғасты йәйләүгә алып ҡайтыуына өсөнсө йыл, әммә балалары юҡ. Эргәһендә уйнап-көлөп йөрөгән ҡыҙы, йәки Сөнәғәтте алыштырырҙай улы булһа, исмаһам, Ҡарлуғас күңелһеҙләнмәҫ тә ине. Инде Фазыләхмәт ағаһының ике улы бар: береһе – Нөғәмән, икенсеһе – Баязит. Унан кесе ағаһы Ғәлиәхмәттең Ғәбит исемле улы, Зөләйха исемле ҡыҙы бар. Иң кесе ҡустыһы Һеләүһен ғына өйләнмәгән әле...\nҠарлуғас Һеләүһенгә яҙғанмы икән... Ҡапыл килгән уйынан егет тертләп китте, шул ыңғайҙа атынан тәкмәс ата яҙҙы. Аһ, иҫәр, ни уйлай ул...\n- Сөнәғәә-әт!.. – дуҫтарының ҡапыл яу һалып бергә тиерлек ҡысҡырып ебәреүенән ул һиҫкәнеп китте. – Ана улар...\nДала буйлап ярайһы уҡ ҙур өйөр ҡыуалаған һыбайлылар күренде.\n- Егеттәр, алға, алға! - Сөнәғәт шулай ҡысҡырып, айғырына ҡамсы менән һуҡты. Ҡыуалаусыларҙы күреп өлгөргән ҡаҙаҡ егеттәре башта өйөрҙө шәберәк ҡыуырға маташты, эштең кирегә китеүен тойоп, өйөрҙө ташлап ҡасыу яғын ҡаранылар. Сөнәғәт үҙ өйөрөн тиҙ таныны. Ләкин өйөргә боролмай, ҡаҙаҡ менгеләрен ҡыуа төштө. Дуҫтары ла шулай итте. Башҡорт аттарының оҙон юлда ла арыу белмәүе ярҙам итте: аралар күҙгә күренеп яҡынайҙы. Дуҫтарының уҡ-һаҙаҡҡа тотоноуон күреп:\n- Егеттәр, ҡабаланмағыҙ! – тип фарман бирҙе.\nКүпмелер ваҡыттан Сөнәғәт бер һыбайлыны ҡыуып етеп, арҡаһына ҡамсы менән һуҡты, шул ыңғайҙа тупыш буйлы ҡаҙаҡ эйәренән тәкмәс атты. Быны күреп, алда барған ҡаҙаҡ егеттәре ҡапыл туҡтап ҡалдылар, аттарынан төштөләр. Сөнәғәт тә дуҫтарын туҡтатты. Инде биш ҡаҙаҡ егетенә ҡаршы ете башҡорт егете баҫып тора. Ике яҡта ла уҫал күҙ ҡараштары, төйнәлгән йоҙроҡтар, баһадир кәүҙәләр. Тик айырма шунда – башҡорт егеттәре хәләл малын һаҡларға, ә ҡаҙаҡтар кеше малын урларға килгән.\nБаһадир кәүҙәле ҡаҙаҡ егете Сөнәғәттең ҡаршыһына баҫты:\n- Башҡорт атлы егет, көрәшәйек. Ҡанға – ҡан! Кем еңә, йылҡы – шуға.\n- Ҡаҙаҡ атлы егет, өйөр – минең хәләл малым. Өйөр – минеке!\n- Бәлки, башҡорттоң һөнәре йылҡысылыҡтыр, әммә ҡаҙаҡ кәсебе баҫҡынсылыҡ булыр. Был беҙгә яҙыҡ түгел.\n- Көрәш, ҡанға – ҡан! – Сөнәғәт ажар әйтте был һүҙҙәрҙе...\nКөрәш башланды. Үҙенең ҡаршыһында баһадир кәүҙәле егетте күргәс, ут булып янған Сөнәғәттең аңы томаланды. Ошо ваҡытта алдында торған дошманынан башҡа бер ни ҙә күрмәй ине ул. Юлында беренсе тапҡыр ысын ҡаршы көс тора һәм Сөнәғәт еңергә тейеш. Сөнки ҡан, сәм, рух, ырыҫ, дарман һәм һөйгәне Ҡарлуғас шулай ҡуша.\nКөрәш ҡыҙҙы. Уратып алған егеттәр, сәмләнеп, уны күҙәтте. Күктә, был ниндәй күренеш, тигәндәй торналар өйрөлдө. Һабантурғай йырын һуҙҙы. Ҡайҙалыр алыҫта йәшен йәшнәне, күк дөһөрләне.\nКөрәш ҡурҡыныс төҫ алды. Майҙанға сыҡҡан көрәшселәрҙең йә береһе, йә икенсеһе өҫтөнлөккә сыҫты, әммә еңеүсе һаман күренмәне. Алыш оҙаҡҡа һуҙылды. Сөнәғәт үҙенең муйынын быуа башлаған ҡаты ҡулдарға йәбеште, ләкин һуңлағанын аңланы, хәле мөшкөлләнде. Үҙенең сикәләре буйлап йылы тамсылар аҡҡанын тойҙо. Был әсе тиргә ҡушылған ҡан ине. Шул ваҡыт йәйләүҙән сығыр саҡтағы һөйгән ҡатынының күҙ йәштәрен, әсәһенең туҫтаҡ менән һуҙған ҡымыҙға иренен сылатыуҙарын, Ҡыҙыл йылғаһының үҙәккә үтер һалҡын инештәрен, сарсап һыуһағанда һалҡын шишмә һыуҙарын күҙ алдына килтерҙе, тыуған ере тынын тойғандай булды. Сөнәғәт һуңғы көсөн йыйып, алға ынтылды, ҡаҙаҡ егетенең башын үҙенә тартты һәм дошмандың танауынан тештәре менән эләктерҙе, асырғанып яңаҡтарын тағы ла нығыраҡ ҡыҫты. Ҡаҙаҡ ҡапыл албырғаны, ныҡ ауыртыуға сыҙай алмай, ҡулдарын бушата бирҙе һәм ҡапыл хәрәкәтһеҙ ҡалды. Сөнәғәт хәлде төшөндө, еңеүен аңланы һәм ҡалҡынырға теләне, хәле етмәй, майҙандың саңын борлатҡансы ергә ҡоланы. Тәрән упҡын уны үҙенә һөйрәне.\nБыны күреп торған ҡаҙаҡ егеттәре бүре өйөрөндә ҡалған эттәрҙе хәтерләтте, киҫкен аттарына атланып, дала буйлап сапты. Аңына килгән Сөнәғәтте, көрәштә йәнен биргән ҡаҙаҡ батырын башҡорт егеттәре аттарына һалып, йәйләүгә алып ҡайтты.\n... Тәүлек уҙғас, йәйләүгә оло йәштәрҙәге яңғыҙ һыбайлы килде. Артынан килеүсе ат эйәрләнгән, әммә буш ине. Вәли ҡарт ҡаршыһына килеп баҫҡас:\n- Әссәләммәғәләйкүм, башҡорт иле. Иҫәнлек бармы? - булды тәүге һүҙҙәре.\n- Вәғәләйкүмәссәләм! Һау ғына, Аллаға шөкөр, - булды Вәли яуабы.\n- Минең ҡола айғырҙы ҡыуып етә алған йылҡы малын, минең еңелеү белмәҫ улымды еңгән башҡорт батырын күрергә теләр инем, – был һүҙҙәрҙе ауыр, шул уҡ ваҡытта ғорур әйтте ҡаҙаҡ ҡарты. Ошо саҡ ҡарттың йөҙөндә оло юғалтыу тойғоһо асыҡ сағылды.\n- Юҡ, күрһәтә алмайым... – Вәли ҡарт ҡырт киҫте. - Мине дөрөҫ аңлауыңды һорайым...\nВәли ҡарт ҡаҙаҡ уҙаманын тирмәгә саҡырҙы, ҡунаҡ итте. Аҙаҡ ҡаҙаҡ улының кәүҙәһен алып ҡайтырға сыҡты, әммә ул ғорурлығын юғалтманы.\nИр-егттәр һунарға әҙерләнде. Сөнәғәт ат эйәрләп торған арала юртағында Һеләүһен ҡустыһы елдереп килеп етте лә, ағаһы менән һаулыҡ һорашып та тормай:\n- Еңгәкәй, ҡымыҙ әҙерләп бирһәңсе ҡәйнешеңә, сарсап кителде! – тип ҡысҡырҙы, шунан ғына, атынан төшөп: - Һаулыҡ нисек, ағай? – тип ҡулын һуҙҙы.\n- Аллаға шөкөр, - Сөнәғәт ҡыҫҡа яуап бирҙе. Ул арала тирмәнән килеп сыҡҡан Ҡарлуғас:\n- Ҡәйнешкәйем, һинән алда ағайың бар әле, - тип шаяртып башта иренә, унан Һеләүһенгә ҡымыҙ һуҙҙы.\n- Рәхмәт, кәләш! – Сөнәғәт күҙ ҡыҫты.\n- Рәхмәт, еңгә! – Һеләүһен йылмайып еңгәһенә ҡараны.\n- Һау ғына йөрөп ҡайтығыҙ! – Ҡарлуғас борсоуло йылмайҙы ла ҡоралай етеҙлеге менән тирмәгә инеп юғалды.\n- Ҡустым, бер һүҙем бар, - тип һүҙ башланы Сөнәғәт. – Донъя хәлен белеп булмай, бер ваҡытта ла онотма: ағай үлеп, еңгә ҡалһа, ҡалдырмағыҙ яттарға...\n- Ағай, бер ни аңламаным. Әллә...\n- Еңгәң йәш, һылыу. Әгәр миңә бер-бер ни була ҡалһа, уны ситкә ебәрмә, рәнйетмә, йәберләүгә юл ҡуйма...\n- Ағай, ни тигән һүҙ һуң әле... – Һеләүһен һөйләп бөтә алманы. Ағаһы атына һикереп менде лә, йәйләүҙән сығып китә башлаған ир-егеттәр табан юрттырып китеп тә барҙы. Һеләүһен дә атына атланып, ҡамсыһын һелтәй-һелтәй ағаһын ҡыуа китте.\nҠарлуғас, нимәлер иҫенә төшөргәндәй, тирмәнән уҡтай атылып сыҡты. Ләкин үҙенең был ҡылығына яуап таба алманы. Ниңә әле һуңғы арала ире өсөн, уның һәр бер аҙымы өсөн хафалана, борсола? Ниңә икән йыш ҡына күңелен шомло уйҙар биләп ала?..\nБер-береһен үлеп яратҡан ике йәш йөрәк араһындағы арауыҡ алыҫайғандан-алыҫая барҙы. Сөнәғәттең һынын ап-аҡ саң томаны йотто. Ҡарлуғасҡа һөйгән йәре ошо саңлы даръя эсенән башҡа бер ваҡытта ла сыҡмаҫ кеүек тойолдо. Икеһенең дә йөрәктәре, бер-береһен юҡһынып, дарҫлап типте.\nКүк йөҙөндә сәйер ҡошсоҡ, әсе итеп ҡысҡырып, әйләнеп лә әйләнде...


Алма. Хикәйә. Миләүшә Ғәйфуллина\n9 Июнь , 17:58\nЭңер төшкәс, малдар көтөүҙән арып-талып, мөңрәшеп ҡайта башланы. Һеңлем менән шуларҙы ялан аҙбарға индереп бикләнек тә тәҙрә аша ғына әсәйгә:-Әсәй, һыйырҙарҙы алып ҡайтып яптыҡ. Беҙ ҡапҡа алдында уйнайбыҙ, - тип һөрәнләнем.\n-Ярай, әллә ҡайҙа юғалмағыҙ, - тине ул.\nБеҙҙең сыҡҡанды ғына көткәндәр тиерһең, әллә ҡайҙан Гөлназ, Айһылыу, Гөлнара, Илдарҙар килеп етте.\nТап шул мәл күрше Хөснә инәйҙәрҙең ҡапҡа алдына ап-аҡ төҫтәге еңел машина килеп туҡтаны. Шунда саптыҡ. Оло улы, Самат ағай, ғаиләһе менән ҡайтҡан икән. Әнисә кеүек бәләкәс ҡыҙҙары ла бар. Хөснә инәй ҙә йүгереп урамға сыҡты. Килгән ҡунаҡтар менән күрешкәс, уларҙы өйгә саҡырҙы. Самат ағай машинаһының багажнигынан бер тоҡ алып, ергә ултыртты. Тоҡтоң ауыҙын асып, шундағы балаларға эре-эре ҡып-ҡыҙыл алмалар таратты. Телде йоторлоҡ тәмле!\n-Беҙҙең алма бешмәгән әле, был, ахыры, иртә өлгөрә торған сортылыр,- тигән булды, бик тиҙ юҡҡа сыҡҡан алмаһына үҙе лә аптырап.\nӘлбиттә, күстәнәс әҙ булып ҡалды.\n-Шунда икешәрҙе бирһә лә булыр ине инде, бер ҡапсыҡ алмаһы бөтөр тине микән, - тип ҡәнәғәтһеҙлек белдерҙе.\n-Ярай, ярай, тәмле нәмә күп булмай ул. Әйҙәгеҙ, Илдарҙарҙың бураһында уйнайыҡ, - тип, шул яҡҡа йүгерҙе Айһылыу. Бөтәбеҙ ҙә уның артынан эйәрҙек.\nИртән өй эштәрен бөткәс, баҡсаға түтәл утарға сыҡтыҡ. Алма ағасы эргәһендә түтәл утап ултырған һеңлем ҡойолған, бешмәгән алмаларҙы итәгенә йыйып әсәй янына барҙы.\n-Әсәй, бәлки, был алмаларҙы быҙауға ғына һалырғалыр?- тине, ҡайҙа ҡуйырға белмәй.\n-Бәй, ниңә аҙыҡты әрәм итергә, шундағы сеүәтәгә бушат, берәй нимә эшләргә ярар әле, - тине әсәйем, эшенән айырылмай ғына.\nӘнисә береһен итәгенә һөртөп, умырып тешләп алғайны, йөҙө һытылып, алмаһын йыуынты биҙрәһенә ырғытты. Шунан яныма килеп, уфтанып ҡуйҙы:\n-Кисәге Самат ағайҙың алмаһы күпкә тәмлерәк ине.\n-Эйе, күстәнәс тәмле ине, тик башҡа юҡ.\nҺеңлем көтмәгәндә былай тине:\n-Әйҙә, берәй йомош тапҡан булып, Хөснә инәйҙәргә инеп сығабыҙ, бәлки, күстәнәскә тағын алма бирерҙәр.\n-Ҡыҙҙары эргәһенә барһаҡ була инде, тик башта эшебеҙҙе бөтөрәйек.\nКөн төшкә ауып бара ине инде. Ҡулдарҙы йыуып алғас, шым ғына Хөснә инәйҙәр яғына шылдыҡ. Ихаталарында бер кем юҡ. Ишектәренә таяҡ ҡына терәп ҡуйылған.\nБәй, ҡайҙа киткәндәр, әллә еләккә микән? Аптрашта ҡалдыҡ. Берәйһе килеп сыҡмаҫмы тип, урамда бер тын баҫып торҙоҡ. Тик сүплектә тибенгән тауыҡтарҙан башҡа, йорт-ҡура алдында башҡа бер йән эйәһе лә күренмәне. Һеңлем шыбырлауға күсте:\n-Әлфиә, бар һин инеп, ике генә алма алып сыҡ, ә мин ҡарап торам.\n-Урлашырға мин бур түгел, - тип ҡаршылаштым.\n-Мин бит “урла” тимәйем.\n-Һорамай алғас, барыбер урлашыу була. Әйҙә, ҡайттыҡ, әтеү әсәйемә әйтәм.\n-Ике генә бөртөк алма юғалғанын улар һиҙмәйәсәктәр ҙә, - ти һеңлем, һаман еңешеп.\n-Һиҙмәһәләр ҙә, ярамай. Хәтереңдәме, Хөснә инәйҙең, Алла бабай аҡ болот өҫтөнә ултырып, һәммәбеҙҙең ыңғай һәм кире ҡылыҡтарын ҡуйын дәфтәренә теркәп ултыра, тигәне? Кем белә, бәлки, әле лә беҙҙе ҡарап торалыр. Әгәр ҙә башыбыҙға һуҡһа?\n-Һуҡты, ти. – Һеңлем бирешергә теләмәне. – Ул - берәү, ә кешеләр – күп. Күреп тә өлгөрмәйәсәк, тик шәберәк кенә йүгер. Һуҡһа, үткән йәй Зәбир бабайҙың башына һуғыр ине. Беҙҙең бер йөк бесәнде көпә-көндөҙ урлап алып ҡайтып, һарайы башына өйөп ҡуйҙы. Ә уны күпме ыҙалап киптерҙек, күтәремләнек. Сапҡан ваҡытта хатта атайым биленән яҙҙы...\n-Шул бесәнде йәшен һуғып, һарайы менән янып бөткәнен хәтерләйһеңме? Алла бабай шундай яза биргән.\nҺеңлем бер аҙ уйланып торғандан һуң:\n-Әлфиә, әйҙә, үҙебеҙҙең йәшел алманы балға бутап ашайыҡ, - тине.\nҺеңлемде ышандыра алыуыма ҡыуандым. Етәкләшеп өйгә ҡарай йүгерҙек. Ҡапҡанан инеп өлгөрмәнек, әсәй:\n-Эшегеҙҙе бөттөгөҙмө ни? – тип ҡаршы алды.\n-Бер түтәл генә ҡалды.\n-Ул саҡта сәй генә эсеп алығыҙ ҙа, һуңынан утап ҡуйырһығыҙ. Баяғы быҙауға һалам тигән алмаларыңдан бәлеш тә бешерҙем, - тине әсәй. Әнисәгә йылмайып.\nБәлеш менән тәмләп сәй эсеп алғас, кәйеф күтәрелеп китте. Ҡалған түтәлде утап бөттөк тә ҡапҡа алдына сыҡтыҡ.\n-Бая мине тыңламай йәтеш эшләнең. – Һеңлем ҡыуанысынан битемдән үбеп алды. –Бәлки, хәҙер Самат ағайҙың ҡыҙы янына барырбыҙ, инде ҡайтҡандарҙыр.\n-Нимә, һаман ҡыҙыл алма ашағың киләме?\n-Юу-у-уҡ! – тип йылмайып һуҙҙы ул. –Былай ғына, уйнарға...


56 йылға водитель таныҡлығынан мәхрүм ителгән Александр Салдаев быйыл февралдә юл инспекторҙарына тағы ла руль артында иҫерек килеш тотола\nУға хәҙер Енәйәт кодексының 264-се статьяһы буйынса иң кәмендә 200 мең һум штраф янай. Ике йылғаса иркенән мәхрүм ителеүе лә ихтимал. Баҡтиһәң, 30 йәшлек ир бер ҡайҙа ла эшләмәй. Эсеп машина менән идара иткәне өсөн 29 тапҡыр административ яуаплылыҡҡа тарттырылған булған, 2064 йылға тиклем үк водитель таныҡлығы тартып алынған.\nБынан тыш, «Урлашыу» статьяһы буйынса ла уға ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатылған булған. Бөгөн Стәрлетамаҡ ҡалаһы мирауай судында Александр Салдаевҡа ҡарата сираттағы ултырыш үтте. Ғәйепләнеүсе үҙенең ғәйебен таныуын таный, әммә журналистар менән аралашыуҙан тупаҫ рәүештә баш тартты. Суд ултырышына ла уның айныҡ килмәүе асыҡланды.\nАлександр Салдаевтың әлегә ниндәй енәйәти яза аласағы билдәһеҙ. Ғәйепләнеүсе суд ултырышы хаҡында биш көн алдан иҫкәртелмәгән булған. Шуға ҡарар апрель аҙағында ғына сығарыласаҡ. Билдәле булыуынса, йыл башынан республикала юл инспекторҙары тарафынан руль артына иҫерек килеш ултырған ете меңдән ашыу водитель тотолған. Таныҡлыҡһыҙ ҡалыу, штраф түләү бер, ә иң хәүефлеһе тәртип боҙоуҙар аяныслы тамамланыуы ихтимал. Эскән автоһәүәҫкәрҙәр тарафынан уҙған өс ай эсендә генә 25 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлә, бер кешенең ғүмере өҙөлә, утыҙҙан ашыу кеше төрлө тән йәрәхәттәре ала.


Башҡортостан йөҙөүсеһе Полина Егорова – Рәсәй чемпионатының бронза призеры // Спорт | новости башинформ.рф\n11:10, 23 апреля 2018 Спорт\nБашҡортостан йөҙөүсеһе Полина Егорова – Рәсәй чемпионатының бронза призеры Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан\nБашҡортостандан биш спортсы Мәскәүҙә йөҙөү буйынса Рәсәй чемпионатында республика намыҫын яҡлай. Никита Демихов, Дмитрий Кустиков, Дмитрий Минеев, Артем Суслов һәм Полина Егорова башҡа төбәктәрҙән 670 йөҙөүсе менән бергә наградалар өсөн көрәшә.\nПолина Егорова шәхси копилкаһына ярыштарҙың бер бронза миҙалын һалды ла инде. Салауаттан Башҡортостан спорты тәрбиәләнеүсеһе 200 метр арауыҡты арҡала йөҙөүҙән һуң өсөнсө баҫҡысҡа күтәрелде. Свердловск өлкәһенән Дарья Устинова беренсе урын алды, Владимир өлкәһенән Анастасия Авдеева икенсе булды.\nЧемпионат 25 апрелгә тиклем дауам итә.


рулетка менән видео чат\nЫсын аралашыу ысулы булып тора берҙән-бер ун йыл элек таныштым. Үҫеш менән интернет-технологиялар ысулдары барлыҡҡа килә башҡа. Тәүҙә хат алышыр, ҡулланыусыға алып барыу мөмкинлеге ала, ә аҙаҡ — һөйләшә, гаджеттарын ҡулланыу.\nКүп идеялары оҡшай\nШулай итеп, була бит кешеләр менән таныштыҡ, күҙле башҡа планетала йәшәүселәр.\nХәҙерге видеочивать — айырым сайт, унда аралашырға мөмкин буласаҡ веб-камера. Ҡағиҙә булараҡ, бындай хеҙмәт түләүһеҙ ресурс булып тора. Меню улар ябай һәм уңайлы булыуы менән айырыла. Бындай сайттар ҡулланырға буласаҡ дуҫтар тапты, икенсе половинка, бизнес-партнерҙары. Асыҡлыҡҡа һәм аралашыуға булған ынтылышын ғына эйә булырға кәрәк бының өсөн.\nСтатистика буйынса, ғаилә видеочинать мең файҙаланыусы ярҙам итә ала. Әлбиттә, ресурстар эҙләү ыңғай һөҙөмтәләр икенсе припяттың половинка гарантия түгел, әммә бик бөйөк мөмкинлектәр. Көн һайын донъяның төрлө илдәрҙән килгән күп һанлы файҙаланыусы иң популяр форумы. Шуға күрә бында ҙур теләк менән килә оҡшаған кешене осратырға мөмкин иртәрәк йәки һуңыраҡ донъяға ҡараш, зауыҡ һәм мауыға. Ҡайһы бер, тип һанарға шундай уҡ уңыш менән хат аша танышырға мөмкин. Әммә был — хаталы фекер.Хат аша аралашыу, бәйләнеш тамаша ҡуйыу мөмкин түгел. Шул уҡ ваҡытта алдау ихтималлығы ҙур була. Видеочивать күреү мөмкинлеге әңгәмәләште. Файҙаланыусы селтәрҙә сығырға тәҡдим тәжрибәле, үҙенә һәм бүлмәһен тәртипкә килтерҙе. Был әңгәмә һәйбәт булыуына булышлыҡ итә.\nИнтернет танышыу өсөн, италиянан ҡыҫырыҡлау кәрәк. Видео чат рулетка бит ысынында кеше өсөн тәғәйенләнгән, ул шулай уҡ әңгәмәләште ятышлыһын табырға хыяллана. Әгәр һуңғы неинтересный йәки насар булды, һәр ваҡыт ҡулланыусы йәки артабанғы күсеп сығырға мөмкин.\nАвтоматын эҙләй ашырыу әңгәмәләште\nШул уҡ ваҡытта уның параметрҙары бирергә мөмкин файҙаланыусыларға ҡағыла йәше, енесе, мауығып, кәүҙә һәм башҡа үҙенсәлектәре өҫтөнлөк бирә. Бар фекеренсә, онлайн-осрашыу йыш грубиян извращенец һәм ч. Был борон булған.Бөгөн бындай ысул уйлап таба көрәш менән файҙаланыусылар, улар кәм тигәндә ҡыҫҡартыу ихтималлығына менән осрашты\n← ч бушлай онлайн\nонлайн видео чат →


Районда “Трактор” операцияһы уҙҙы\n22 Август 2018, 11:42\nҮҙйөрөшлө машиналарҙы һәм уларға тағылмаларҙы файҙаланыу барышында хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү буйынса айлыҡ уҙҙы.\nАйлыҡ сиктәрендә район буйынса рейд үткәрелде. Раевка-Ҡырғыҙ-Миәкә юлынан алыҫ түгел Раевка ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәте тракторсы-машинисы Анатолий Уманцов МТЗ-82 тракторында сүп үләндәрен саба ине. Дәүләт техник күҙәтеү инспекцияһының Әлшәй районы буйынса баш дәүләт инспекторы У. С. Гәрәев, бөтәһенән элек, уның документтары булыу-булмауы менән ҡыҙыҡһынды.\nКәрәкле документтар, шулай уҡ ут һүндергес, медицина аптечкаһы, авария туҡталышы һәм “Аҡрын йөрөшлө транспорт сараһы” билдәләре - бөтәһе лә бар ине. Тракторҙың техник торошо ҡәнәғәтләнерлек тип табылды. Тәгәрмәсле үҙйөрөшлө машинаның контроль картаһы ла иҫкәрмәләрһеҙ тултырылған.\nСураҡай ауылынан Камил Сәхибгәрәев та етешһеҙлектәрһеҙ эшләй ине. Уның МТЗ-80 тракторы ла планлаштырылмаған тикшереүҙе уңышлы үтте.\n-Район буйынса үҙйөрөшлө техниканы файҙаланғанда хоҡуҡ боҙоу осраҡтарының кәмеүе күҙәтелә. Уҙған йылдарҙың шул уҡ осорҙарындағы “Трактор” операцияһы һөҙөмтәләре лә шуны иҫбатлай. Был, контроль сараларҙан тыш, беҙҙең хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү эшен көсәйтеүебеҙгә бәйле. Юл хәрәкәте, техниканы хәүефһеҙ файҙаланыу ҡағиҙәләрен боҙоусыларға штраф һалына, - тип билдәләне Урал Солтан улы.\nРайонда бөтәһе 16 рейд үткәрелде, 156 берәмек техника тикшерелде. Үҙйөрөшлө 33 машина хужаһы административ яуаплылыҡҡа тарттырылды, вазифалы өс кешегә һәм өс тракторсы-машинистҡа яза бирелде. Етешһеҙлектәр башлыса теркәлмәгән һәм техник ҡарау үтмәгән үҙйөрөшлө машиналарҙы һәм уларға тағылмаларҙы файҙаланыуға, яҡтылыҡ приборҙарының төҙөк булмауына, ОСАГО страховка полисы һәм тейешле тракторсы-машинист таныҡлығы булмауға бәйле.\nДәүләт техник күҙәтеү инспекцияһының баш дәүләт инспекторы У. С. Гәрәев техника төҙөклөгөн һәм кәрәкле документтарҙың булыуын тикшерә.


Иң мөһиме – халыҡ ышанысын аҡлау » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Иң мөһиме – халыҡ ышанысын аҡлау\nМәғлүм булыуынса, күптән түгел Иглин районының Урман ҡасабаһында хәрби припастар шартлау сәбәпле, фажиғәле хәл-ваҡиға булды. Унда йәшәүселәргә иң беренсе булып ярҙам ҡулы һуҙыусылар рәтендә «Башфармация» дәүләт унитар предприятиеһы ла бар ине. Предприятие коллективы ҡаза күреүселәргә дарыу препараттары менән ярҙам күрһәтте. Хәйриә рәүешендә 100 мең һумлыҡ дарыуҙар оҙатылған. Шулай уҡ предприятие етәкселеге ҡасаба халҡын дарыуҙар менән тәьмин итеүҙе ойоштороу буйынса саралар билдәләне.\nОшо миҫал үҙе генә лә «Башфармация» предприятиеһының халыҡ сәләмәтлеге һәм именлеген һаҡлауҙа ни дәрәжәлә әһәмиәтле урын тотоуын асыҡ дәлилләй. Ғөмүмән, беҙҙең сәләмәтлегебеҙ күп осраҡта, хатта ғүмеребеҙ ҙә дарыуҙар менән тейешенсә тәьмин ителеүгә һәм уларҙың сифатына бәйле.\n«Башфармация – дарыу сауҙаһы селтәрендә ныҡлы матди-техник базаға эйә булған берҙән-бер предприятие. Уның 85 йыллыҡ бай тарихы бар. Ул республиканың төрлө төбәктәрендә 172 дарыухананы, дүрт күмәртәләп һатыу складын, ете «Оптика» магазинын, 220 ваҡлап һатыу дарыухана подразделениеһын (уларҙың яртыһынан күберәге – ауыл ерҙәрендә) берләштерә.\nБөгөн «Башфармация» системаһында 2283 кеше, шул иҫәптән, 568 провизор һәм 730 фармацевт эшләй.\nМедицина хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан «Башфармация» дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Салауат Ибраһим улы Рәхмәтуллиндан коллективтың эшмәкәрлеге менән яҡынданыраҡ таныштырыуын үтендек. Ул беҙгә түбәндәгеләрҙе һөйләне.\n– «Башфармация» дәүләт унитар предприятиеһы республиканың дауалау-профилактика учреждениеларын һәм халыҡты дарыуҙар менән тәьмин итеүсе дәүләт секторы булып тора. Эшебеҙҙә иң әһәмиәтлеһе – үтә кәрәкле һәм мөһим препараттарға өҙөклөк тыуҙырмау, хаҡтарҙың тотороҡлолоғона ирешеү, сифатһыҙ дарыуҙарҙың ҡулланыусыларға барып етеүенә юл ҡуймау. Дөрөҫ, бөгөн көслө дәғүәселек шарттарында эшләргә тура килә. Беҙ һәр осраҡта ла «Башфармация» үҙенең социаль йүнәлтелгән эшмәкәрлеген һәм дәғүәселек һәләтен һаҡлап, республика фармацевтика баҙарында әйҙәүсе предприятие булып ҡалһын, тигән аныҡ маҡсат ҡуйып эшләйбеҙ. Һатыуҙағы дарыуҙарҙың сифатын һәм хәүефһеҙлеген тәьмин итеү көнүҙәк бурыстарҙан һанала. Төп эшмәкәрлегебеҙ дарыу средстволарын һәм медицина тәғәйенләнешендәге изделиеларҙы күмәртәләп һәм ваҡлап һатыуҙан ғибәрәт. Предприятиеның подразделениелары республиканың бөтә ҡалаларында һәм райондарында ла эшләй.\n«Башфармация» эшмәкәрлегенең социаль йүнәлеше булыуын айырып билдәләү урынлы. Беҙҙең дарыуханалар дарыу средстволарын льготалы рецептар буйынса, шулай ук федераль программа буйынса дарыуҙар (ОНЛС) һәм, 122-се Федераль законға (22.08.04 йыл) ярашлы, юғары сығымлы ете нозология буйынса дарыуҙар биреүҙе ғәмәлгә ашыра. Былар табыш килтермәй, ә социаль йөкләмә булып ҡала. Ҡайһы бер төпкөл райондарҙа беҙҙең дарыуханалар дарыу менән тәьмин итеүсе берҙән-бер сығанаҡ булып тора. Киләсәктә беҙ уларҙың селтәрен һаҡлап ҡалыу ғына түгел, ә тағы ла киңәйтергә планлаштырабыҙ. Яңы дарыуханалар һәм дарыухана пункттары асҡан бер ваҡытта, күрһәтелеүсе хеҙмәттәрҙе лә, дарыуҙарҙың ассортиментын да арттырасаҡбыҙ. «Башфармация» дәүләт аптекалары ҡулланыусыларҙы ҡыҙыҡһындырырлыҡ һәм дәғүәселек һәләтенә эйә булырға тейеш. Шулай уҡ ҡайһы бер социаль проекттарҙы ла тормошҡа ашырабыҙ: барлыҡ төп дарыуханаларҙа ла үҙебеҙҙең илдә етештерелгән һәм хаҡы буйынса һәр кем һатып алырлыҡ дарыуҙарҙы урынлаштырыу өсөн айырым зоналар булдырыла. Шул уҡ ваҡытта барлыҡ дауаханалар селтәрендә дарыу препараттарының хаҡтарын кәметеү буйынса саралар күрелә. Йәғни беҙҙең дарыухана селтәре сағыштырмаса түбән хаҡлы һәм дарыуҙарҙың киң спектрына эйә булырға тейеш. Предприятие илдең күп кенә дарыу етештереүселәре менән туранан-тура хеҙмәттәшлек итә һәм дарыухана складтарына фальсификаттар инеүенә юл ҡуймай. Йәнә шуға туҡталыу урынлы. «Башфармация», федераль маҡсатлы программаға ярашлы республикаға килтерелеүсе дарыуҙарҙы һәм иммунобиологик препараттарҙы (вакцина һәм сывороткалар) ҡабул итеп ала, һаҡлай һәм дауалау учреждениеларына оҙата.\nӘлбиттә, заман яңы талаптар ҡуя. Бөгөн баҙар мөнәсәбәттәренең яңы кимәленә сығыу өсөн һөҙөмтәле менеджмент булдырыу, баҙар шарттарына тулыһынса яраҡлашыу һәм социаль бурыстарҙы үтәү көнүҙәк мәсьәлә булып тора.\nҺуңғы йылдарҙа федераль закон сиктәрендә экстемпораль дарыу средстволары номенклатураһы шаҡтай кәмене. Шулай уҡ, иҡтисади ҡыйынлыҡтар сәбәпле, табиптарҙың рецебы һәм дауалау-профилактика учреждениеларының талабы буйынса дарыу саралары әҙерләүсе дарыуханалар ҙа аҙайҙы. Былтыр 172 дарыухананың 45-ендә генә рецептура-етештереү бүлектәре һаҡланған. Киләсәктә «Башфармация» сауҙа маркаһы менән үҙебеҙҙең производствоны булдырыу маҡсаты ҡуйыла һәм ул перспективалы йүнәлеш буласаҡ.\nБилдәле, һәр эштең һөҙөмтәһе кадрҙарға бәйле. Беҙҙә хеҙмәткәрҙәргә талаптар юғары. Сөнки эшебеҙ иң ҙур байлыҡ – халыҡ сәләмәтлегенә йүнәлтелгән.\nӘлбиттә, беҙҙең предприятиеның һөҙөмтәле эшмәкәрлеге күп факторҙарға – фармацевтика сәнәғәтенең үҫешенә, закондарҙағы үҙгәрештәргә, дәүләт ярҙамына бәйле. Әйткәндәй, республика хөкүмәте дәүләт дарыуханалар селтәрен һаҡлау һәм үҫтереү тураһында етди хәстәрлек күрә. Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, хеҙмәтебеҙ халыҡ сәләмәтлегендә һәм республиканың социаль-иҡтисади үҫешендә ыңғай сағылыш тапһын тип тырышабыҙ.\nСығыу ваҡыты 14-06-2011, 13:53 | Ҡаранылар: 1711\nЛьготниктарға социаль хеҙмәтләндереүҙәр пакеты яңыртыла


Шаҡша биҫтәһенең Мебель урамы халҡы урамдарҙа һыу гөрләүектәре аша атлап йөрөргә мәжбүр\nҺыуүткәргес тутығып сафтан сығыуы сәбәпле, урамдарҙан тыш йыуыныу бүмәләре, подвалдар һыу менән тулы. Канализация соҡорҙарына ла бәҙрәфтәрҙән һәм крандарҙан ағыусы бысраҡ һыу эләккән.\nТирә-яҡ йорттарҙа йәшәүселәрҙең һыуүткәргес өсөн яуап биреүсе хужалыҡҡа, был осраҡта Өфө һыу каналына үпкәһе ҙур. Һыу һарҡытып ятҡан торбаларҙың төҙөклөгө өсөн яуаплылыҡ торлаҡ -коммуналь хужалыҡтан өс йыл элек икенсе ойошмаға күсерелгән.\nҒәҙеллек һәм ремонт эштәрен тиҙләтеүгә өмөт иткән әүҙем хужалар суд юлын тапай. Ике аҙна буйына уларҙың һыу ағымын туҡтатыуҙы үтенгән шылтыратыуҙары яуапһыҙ ҡалған. Бөгөн килеп бер-нисә техника, шул иҫәптән һыу һурҙырғыс машиналар һәм трактор ебәрелгән. Улар ярты сәғәттән һуң ғына үрге майҙанда һыу һурҙыра башланы. Өфө һыу каналынан ремонт эштәре өсөн яуаплы мастер беҙҙең менән һөйләшеүҙән ҡасты.\nУл үҙен беҙгә мастер тип танытты. Хәҙер ремонт башлайбыҙ тине. Әле иһә бөтөнләй башҡа хәбәр һөйләй.\nБары водитель ғына ҡулынан килгәнсә килеп тыуған хәлгә асыҡлыҡ индерергә тырышты.\nФирүзә Мөҙәрисова йортонда ла крандарға һыу баҫымы килеп етмәй. Һауыт-һаба йыуыу өсөн ул кәстрүлдә һыу йылытырға мәжбүр. Икенсе төркөм инвалиды йәшәгән фатирҙа йылы һыу колонкалар аша бирелә, әммә баҫым түбән булғас, автоматҡа көйләнгән һыу колонкаһы эшләмәй.\nБыл йорттарҙы Калинин районының торлаҡ - коммуналь хужалығы хеҙмәтләндерә.Тышҡы һыуүткәргес торбалар -Өфө һыу каналы, ә фатирҙарҙағыһының сифатлы эшләүенә торлаҡ-коммуналь хужалығы яуап бирә. Беренсе ҡатта торған өлкән йәштәге ҡатын-ҡыҙҙар өҫтәге күршеләре йыуыныу бүлмәһендә кранды асһа, беҙҙе һыу баҫа, тип зарлана.\nӨфөнөң Калинин районына ҡараған Шаҡша ҡасабаһының Мебель урамы кешеләре ике аҙна буйы торбаларҙан урғылған һыуҙы туҡтатыуҙарын һорап телефон аша төрлө кимәлдә һөйләшеүҙәр алып бара. Торлаҡ комуналь хужалығы һәм Өфө һыу каналы араһында һыуүткәргес торбаларға яуап биреүсе хужаның булмауы арҡаһында һыу торбаларын ремонтларға тотоноусы юҡ. Тиҙҙән йылы көндәрҙе һалҡындар алмаштырасаҡ. Һыуҙы саманан тыш сарыф итеү, коммуналь түләүҙәргә хаҡ артыуы хаҡлы ялдағыларҙы ла, эшләүсе халыҡҡа ла яҡшылыҡ вәғәҙә итмәй.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӘСӘЙ БУЛЫП ЭШЛӘЙЕМ... - 2019 - Мәҡәләләр\nБаланың киләсәге - ғаилә тәрбиәһенән тора, тигән фекерҙә был йәш ғаилә. Өфө районы Шамонин ауылында йәшәүсе Азамат Мөхәмәтнур улы менән Ләлә Ишҡәле ҡыҙы Вәхитовтар менән тыныштырмаҡсыбыҙ бөгөн. Уларҙың ғаиләһендә ете йәшлек Нәркәс, ике йәшлек Наҙгөл исемле ҡыҙҙар, биш йәшлек Урал атлы егет үҫә. Йорт хужабикәһе Ләлә Вәхитова менән тәрбиә, уларҙың ғаиләһенә генә хас йолалар тураһында әңгәмәләшеп алдыҡ.\nҺәр ғаиләнең үҙенә генә хас тәрбиә ысулдары була. Һеҙҙең ғаиләгеҙҙә күберәк нимәгә иғтибар ителә?\n- Бала тәрбиәләү, ғөмүмән, бик яуаплы эш. Һәм ғаилә тәрбиәһе кешенең артабан ниндәй ҡиммәттәргә өҫтөнлөк биреп йәшәйәсәгендә, ниндәй шәхес булып китеүендә ҙур роль уйнай тип уйлайым. Шуға ла тәрбиә эшенә битараф булырға ярамай. Мин балалар менән өйҙә күберәк булһам да, атайҙары менән был эшкә тигеҙ ҡарайбыҙ һәм күберәк үҙебеҙ яҡшы өлгө булырға тырышабыҙ. Сөнки ниндәй генә ысулдар ҡулланма, ҡайҙа ғына уҡытма, балаң холҡо, ҡылығы менән барыбер үҙеңә оҡшаясаҡ. Ояһында ни күрһә, ти бит халыҡ, осҡанында ла шул булыр.\nИкенсенән, үҙебеҙҙе нисек тәрбиәләгәндәр, беҙ ҙә ошо нигеҙҙәргә таянабыҙ, тип иҫәпләйем. Ҡыҙыҡ инде: Азамат өс малай араһында иң өлкәне, мин туғыҙ бала араһында етенсе бала. Шаяртып та, ысынлап та әйткәндә, ул - идара итергә, бойорорға ярата, мин ҡушҡанды тыңлап өйрәнгәнмен. Ғаиләлә үҙ-ара аңлашып йәшәүҙең бар сере лә ошонда. Беҙ холоҡтарыбыҙ һәм икенсе яртыңа булған талаптарыбыҙ менән тап килгәнбеҙ. "Һин - минең өләсәйемә оҡшағанһың, сабыр холоҡло, тыйнаҡ, аҡыллы ҡатынһың", - ти ирем миңә. Ә мин уны Әхәт тигән ағайыма оҡшатам. Уларҙың ғаиләһендә: "Атайығыҙ нимә әйтер, атайығыҙ ҡайтһын, атайығыҙҙан һорарбыҙ", - тип атай абруйы юғары икәнен гел һыҙыҡ өҫтөнә ала ине. Ошо өлгөнө үҙебеҙҙең ғаиләбеҙгә күсергәнмендер, тип уйлайым. Ғаиләлә атай - идарасы, әсәй уның ҡушҡандарын үтәүсе, тип ҡабул иткәнмен бала саҡтан. Азаматтың ике педагогик белеме бар һәм был уға тәрбиә эшендә ныҡ ярҙам итә, ул ысын мәғәнәһендә балаларға дөрөҫ юл күрһәтә алған атайҙар рәтенән. Олатаһы, өләсәһе, әсәһе уҡытыусы булып, ул ошо һөнәрҙе үҙ иткән өсөнсө быуын булһа ла, үҙ теләге менән башҡа йүнәлештә эшләй. Үҙем дә башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетын тамамлағанмын.\nҺеҙҙең балаларығыҙ башҡорт телендә үткән саралар уртаһында, йырлай ҙа, бейей ҙә, шиғыр ҙа һөйләй. Тимәк, бында телсе әсәйҙең йоғонтоһо күберәк?\n- Милли рухты нығытыуҙың әлегәсә тәьҫирле башҡа ысулдарын мин белмәйем. Шуға ла тел белгесе булмаһам да балалар менән башҡортса һөйләшер, уларға туған телдә бишек йырҙары көйләр, башҡортса иркәләп өндәшер инем. Өйҙә мотлаҡ башҡортса һөйләшергә кәрәк икәнлекте балалар яҡшы белә. Ҡунаҡҡа килгән өлкәндәр менән дә башҡортса аралашалар. Әкиәттәр уҡыйбыҙ, башҡорт уйындарын уйнарға тырышабыҙ. Өлкән балаңды тәрбиәләһәң, ҡалғандарын ул тәрбиәләй, тигәне лә дөрөҫ. Нәркәскә, һин - апай, туғандарың һиңә ҡарап өйрәнә, тип әйтеп кенә торабыҙ, ул был йәһәттән ҙур ярҙамсыбыҙ. Ә рус телендә, өйрәтмәһәң дә, һөйләшә улар. Сөнки йәшәгән мөхит русса аралаша, балалар баҡсаһы, урамдағы тиҫтерҙәре, телевизор, радио...\nАуыл ерлегендә йәшәүегеҙҙең бала тәрбиәләгәндә ыңғай яҡтары бармы?\n-Һис шикһеҙ. Ҡалала һәр кем фатирына бикләнеп ғүмер кисерә. Ә беҙ бында күрше-күлән, башҡа ғаиләләр менән аралашабыҙ, балалар баҡсаһы, мәктәп тә үҙенә күрә милләттәштәрҙе берләштерә, таныштыра торған социаль үҙәктәр. Ата-әсәләре аралашҡас, балалар ҙа үҙ-ара һөйләшеп йөрөй, был уларҙың социаль яҡтан үҫешенә ыңғай йоғонто яһай.\nУнан һуң, хеҙмәт тәрбиәһе тигән әйбер ҙә бар бит әле. Аталары менән бергә картуф сәсеп, йәй буйына баҡсаға һыу һибешә балалар. Быйыл ике йәшлек Наҙгөлөбөҙ ҙә картуф алышып йөрөнө. Эште бер ҡасан да ҡушып эшләтмәйбеҙ, үҙебеҙгә ҡушылып эшләйҙәр. "Мин үҙем, әсәй", тип торған балама бер ҡасан да, юҡ, тимәйем, тыймайым. Шул саҡта улар тиҙерәк үҙаллылыҡҡа өйрәнә. Баланы үҙең кейендерһәң - тиҙерәк, үҙең ашатһаң, иҙәнең таҙараҡ була, әлбиттә, тик аҙаҡтан уның өсөн үҙең йүгергең килмәһә, бала саҡтан күңелен ҡыймаҫҡа кәрәк.\nБер-берегеҙҙе яҡынайтҡан, дуҫлаштырған ғаилә йолалары бармы?\n- Аталары ҡайтып килгәнен күрһәк, күмәкләп ишек төбөндә ҡаршы алабыҙ, ирем өсөн дә, беҙҙең өсөн дә ҡыуаныс был. Һәр башҡорт тәбиғәткә ынтыла инде, һәр миҙгелдә ҡырға сығып, көс-ғәйрәт туплап ҡайтабыҙ. Торатауға күтәрелдек быйыл. Наҙгөлдән башҡалары үҙе менеп, үҙе төштө. Бейек тауға артылыу киләсәктә менәсәк үрҙәргә ишара булды. Өфөгә ҡайтҡансы һөйләшеп ҡайттыҡ балалар менән, сабырлығың, тырышлығың булһа, бейек тауға ла менеп була, шуның кеүек һәр эште башҡарғанда ауыр тойола, әммә һөҙөмтәһе ҡыуандыра.\nӨлкәндәрҙең хәлен белешергә өйрәтәбеҙ. Йыраҡтағылары менән телефондан һөйләшәләр, видеотрансляциялар ҙа ойоштороп алабыҙ. Үҙебеҙҙән олораҡ күршеләргә лә, хәлдәрен белешеп сыҡ, тип индереп ебәрәм. Үҙҙәренә лә бер яҡтан - ҡыҙыҡ, яуаплылыҡ та. Ниндәйҙер мөһим эш башҡарған кеүек ҡайтып ингән булалар. Һәм, әлбиттә, йыл һайын башҡорт Ҡыш бабайын саҡырабыҙ.\nБала менән өйҙә генә ултырған ҡатын-ҡыҙға йәмғиәттә ҡараш төрлө, бәлки, бында бөгөнгө гүзәл заттың карьера яһарға, матди яҡтан да азат булырға ынтылыуының да кире йоғонтоһо барҙыр. Ир ҡатыны һәм әсәй булыуы еңелме?\n- Бәлки, хаталанамдыр, әммә балалар үҫкән мәлдә карьера эшләп булмайҙыр ул. Икеһе лә яуаплы был ике өлкәне бер юлы алып барып булмайҙыр, тип уйлайым. Ә бына милләтеңә лайыҡлы улдар, ҡыҙҙар үҫтергәс, карьера тураһында ла уйларға мөмкин, эш бит ҡасмай, ә балаңдың бала сағы бер мәл генә. Карьера буйлап үрләгән ҡатын-ҡыҙҙарҙың кухняла сәй эсеп ултырғанда, мин - бәхетле әсәй, мин - бәхетле ҡатын, тип әйткәнен ишеткәнем юҡ әле.\nТик әсәй генә булып "эшләгән" кешенең көндәре күңелһеҙ үтә тимәҫ инем. Өйҙә ултырыу, балалар менән булыу һинең шәхси үҫешеңә аяҡ сала тип уйлағандар ҙа хаталана. Бөгөн мөмкинлектәр заманы, барыһы ла үҙеңдән тора.\nЯҙылған: 25.09.19 | Ҡаралған: 410


2020 йылға Башҡортостандың барлыҡ мәктәптәре психологтар менән тәьмин ителергә тейеш\n3 Март 2019, 17:59\nБөгөн Башҡортостанда 1319 дөйөм белем биреү ойошмаһы бар (шуға өҫтәп филиалдар һәм 17 һөнәри ойошма). Шуларҙың 39-40% социаль педагогтар һәм психологтар менән тәьмин ителгән. Был турала республика Йәмәғәт палатаһының мәктәп буллингына ҡаршы эш итеүгә арналған түңәрәк өҫтәлендә Мәғариф министрлығының тәрбиә һәм өҫтәмә белем биреү бүлеге етәксеһе Вәсилә Абдрахманова хәбәр итте.\nӨФӨ, 2019 йыл, 1 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\n«Тимәк, әле республикала 500-ҙән саҡ ҡына күберәк педагог-психолог эшләй, – тип билдәләне Башҡортостандың Мәғариф министрлығы вәкиле. – Ләкин был мәсьәләлә алға китеш бар. 2018 йылда 80 кеше республика мәктәптәрендә социаль педагог һәм психолог булып эшләй башланы».\nВәсилә Абдрахманова һүҙҙәренсә, Мәғариф министрлығы алдында 2020 йылға Башҡортостандың бөтә мәктәптәрен психологтар менән тәьмин итеү бурысы тора.\nШуны әйтеп үтәйек: мәктәптәрҙә психологтар етешмәүе проблемаһын буллинг мәсьәләһе сиктәрендә тикшерҙеләр. Эшсе төркөм белгестәре һәм ҡатнашыусылары билдәләүенсә, мәктәп буллингын иң беренсе социаль педагогтар асыҡларға һәм көрәшә башларға тейеш.


Бизнесҡа ярҙам | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n22 мая 2020 — 18:48 ГТРК «Башкортостан»\nРеспубликаның иҡтисади үҫеш министрлығы пандемия осоронда бизнесҡа ярҙам итеү өсөн документтар пакетының икенсе өлөшөн әҙерләй. Башҡортостан ҡаҙнаһы был тармаҡҡа йәнә 15 миллиард һум бүлергә тейеш. Әлегә ойошмалар һәм ширҡәттәргә мөлкәт һалымын түләмәү мөмкинлеге бар.\nУйын майҙансығында үлән сабылған, әммә тапалмаған. Хәтфәгә әле бала аяғы баҫмаған. Инглиз һәм француз телдәрен өйрәнеүгә баҫым яһаған шәхси балалар баҡсаһы пандемия осорона ябыҡ. Уға тиклем бары ярты йыл эшләп өлгөргән. Яратҡан эшен һаҡлап ҡалыр өсөн Гөлнара Моратова майҙандарҙың ҡуртым хаҡын кәметеүгә өлгәшкән. 6 айға кредит каникулы алған һәм көн дә дәүләт тарафынан ниндәй ярҙам булырын күҙәтә. Туҡтамай алға барыу – төбәк иҡтисадының төп маҡсаты. Социаль ярҙамға бөгөн һәр тармаҡ предприятиеһы өмөт бағлай.\nТәү кәрәк-яраҡ етештереүсе 6 предприятиеға кредит ярҙамы күрһәтелгән дә инде. Республиканың сәнәғәт һәм энергетика министрлығынан алынған мәғлүмәттәр буйынса урман хужалығы предприятеларына 40, еңел сәнәғәғәттә эшләгәндәргә 158 миллион һумлыҡ субсидия бирелә. Кризисҡа ҡаршы сараларҙың береһе – инвестиция әүҙемлегенә булышлыҡ итеү. Ауыл хужалығы тармағында иһә техника һәм ҡорамалдар, минераль ашламалар һәм тоҡомло мал һатып алыуға субсидиялар тәҡдим ителә. Илеш районы “Урожай” хужалығы был һыйырҙарҙы Свердлов өлкәһенән һатып алған. Шаран районында 2003 йылда икмәк бешереү цехы булараҡ асылған шәхси предприятие бөгөн икмәк бешереү менән генә сикләнмәй, өләсәй рецептарына таянып ҡамырҙан татлы аҙыҡ та етештерә. Быйыл иһә ит ризыҡтары цехын төҙөкләндергәндәр.\nЙыһаздар субсидия иҫәбенә яңыртылған. Эшҡыуарҙарға ярҙам сараларының икенсе пакеты тегеү һәм текстиль етештереү, типография, күсереп баҫыу һәм фотография менән шөғөлләнгән, көнкүреш һәм социаль хеҙмәттәр күрһәткән предприятиеларға патент системаһы буйынса түләүҙәрҙе һәм кадастр хаҡы буйынса милеккә һалым күләмен кәметеү мөмкинлеген күҙ уңында тота. Пассажир ташыу, торлаҡ-коммуналь хужалыҡта теркәлгән предприетиеларға төбәк һалымдарын түләүҙе ярты йылға кисектерелә. Эшмәкәрлеген туҡтатырға мәжбүр үҙмәшғүлдәргә минималь йәшәү кимәленә тигеҙ түләүҙе бер тапҡыр тәҡдим ителә. Шул уҡ ваҡытта улар үҙҙәре лә тик ултырмай. Республика йәмәғәт палатаһы рәйесе Ольга Панчихина белдереүенсә, бөгөн Тимченко фонды менән килешеү төҙөүгә өлгәшелгән. Дәүләт ярҙамы сараларының икенсе пакеты коммерция булмаған ойошмаларҙа тикшереү үткәреүҙәрҙе кисектерә.\nЭш ҡыҙыу саҡта был ҡарар ҙа һиҙелерлек ярҙам. Төбәктә эшҡыуарҙарға дәүләт ярҙамы эш урындары һәм мәшғүлекте һаҡлауға йүнәлтелгән. Шуға ла ташламалар алғанда хеҙмәткәрҙәр штатының 90 процентын һаҡлап ҡалған ойошма-предприятиеларға өҫтөнлөк бирелә. Башҡортостан иҡтисады тотороҡлоғона йүнәлтелгән саралар федераль ярҙам төрҙәре менән берлектә күрһәтелһә, төбәк вазифалары менән сағыштырғанда үҙенләкле тип баһалана. Урта һәм кесе эшҡыуарлыҡты хәстәрләүгә дөйөм алғанда 30 миллиард һум йүнәлтелә.


- Халҡыбыҙ байрам итергә өйрәнде, оҙайлы ял көндәренә күнекте, - тип белдерҙе БР буйынса Эске эштәр министрлығының Йәмәғәт тәртибен һаҡлау идаралығы начальнигы Фаил Мөхтәруллин. 2008 йылдың беренсе эш көнөндә ул журналистарға Башҡортостан милицияһының Яңы йыл каникулдары көндәрендә нисек эшләүе хаҡында һөйләне.\n30 декабрҙән бөгөнгә тиклем милиционерҙар көсәйтелгән режимда эшләне. Яңы йыл тантаналары, оҙайлы ял көндәре, мәктәп каникулдары - был көндәрҙә республика халҡының һәм ҡунаҡтарының хәүефһеҙлеген Эске эштәр министрлығының һигеҙ меңләгән хеҙмәткәре тәьмин итте. Боҙ ҡаласыҡтарында ғына - республика буйынса улар 122, шуның 28-е Өфөлә - өс мең ярым милиционер дежур итте. Был өҫтәмә йәлеп ителгән көстәрҙе - курсанттарҙы, һаҡ предприятиелары хеҙмәткәрҙәрен - иҫәпләмәйенсә.\nМөхтәруллиндың әйтеүенсә, байрамдар ваҡытында етди тәртип боҙоуҙар булмаған. Әйтәйек, 1 ғинуарҙа республикала 68 енәйәт яһалған, Яңы йыл төнөн 123 кеше айнытҡыста үткәргән, ә өсәүһе милицияның ваҡытлыса тотоу изоляторына эләккән.\n- Дөйөм алғанда, тәртип боҙоуҙар ғәҙәттәгенән аҙыраҡ булды, айнытҡысҡа эләгеүселәр ҙә аҙ, пиротехник изделиелар ҡулланыу менән бәйле етди имгәнеүҙәр ҙә булманы, - тине Фаил Мөхтәруллин.\nӘммә фажиғәһеҙ ҙә үтмәне. Яңы йылдың тәүге көнөндә көнкүрештәге ғәҙәттән тыш хәлдәр һөҙөмтәһендә дүрт кеше һәләк булды. Мәҫәлән, Өфөлә яңы йыл төнөндә бер бала вафат булды. 11 йәшлек малай 1 ғинуарҙа төнгө беренсе яртыла Сипайлово биҫтәһендәге "Ҡашҡаҙан" паркына боҙ ҡаласығына сыға. Тауҙан шыуып төшкән ваҡытта, ҡаласыҡ конструкцияларының береһе һынып, ҙур боҙ киҫәге уның башына төшә. Бала баш мейеһе имгәнеүҙән шунда уҡ йән бирә. Был хәл шаһиттарҙың күҙ алдында була, улар араһында малайҙың әсәһе һәм апаһы ла була. Фаил Мөхтәруллин әйтеүенсә, был факт буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған, тикшереү барышында фажиғәлә ғәйеплеләрҙе асыҡлаясаҡтар.\nЯңы йылдың тәүге аҙнаһында милицияға йәмәғәт урындарында һәм урамда яһалған тәртип боҙоуҙар хаҡында 431 белдереү килде. Теркәлгән енәйәттәр араһында - төрлө урлашыуҙар, шулай уҡ автотранспорт урлау һәм талауҙар.


Бола майҙандан ярымутрауға күсә түгелме? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Бола майҙандан ярымутрауға күсә түгелме?\nБөгөн, Ҡырым ҡайҙа “барыр”, тигән һорау ҡуйыла\n“Евромайҙан”ды еңеү менән ҡотлауҙар башланғас, был тирәләге хәлдәр шулай тамамланыр, ахыры, тип уйлағандыр күптәр. Оппозиция Юғары Рада буйлап иркенләп йөрөһә лә, әле Украинаның ҡалған өлөшө яңы ғына уяна башлағандай булды шикелле. Юғары Рада тигәндән, ундағы яңылыҡтар менән беҙҙе федераль каналдар таныштырып торһа ла, илдә властың, аҡыллы властың, әлегә булмауы тойола. Ишеткән-күргәнһегеҙҙер, Президент Виктор Янукович украин халҡынан ғәфү үтенде. Шәхсән миңә тарихтан бер генә ғәфү үтенеү билдәле ине. Үҙебеҙҙең Борис Ельциндың, үҙ урынын Владимир Путинға ҡалдырып киткәнендә, Яңы йыл алдынан телевизор экраны аша ғәфү үтенгәнен иҫләйһегеҙҙер. Әлбиттә, Януковичтың хәле башҡасараҡ. Шулай ҙа ул ныҡ ҡайғыра, буғай. Ғүмеремә ҡурҡыныс янағанға Киевтан киттем, ти бит. Халыҡҡа мөрәжәғәт иткәнендә күҙенә йәш килгәнгә һүҙен әйтә алмай ултырҙы, ҡулында әйләндергеләгән ручкаһын һындырып ҡуйҙы. Ирекһеҙҙән Голливудтың бер фильмы иҫемә төштө. 2012 йылда ахырызаманға әҙерләнгәйнек тә баһа, шул датаға арнап, американдар фильм төшөргән дә, төрлө илдәрҙең етәкселәре, “аҡыллы баштары” һ.б. “Нух кәмәһе”нә тейәлгәндә, АҠШ Президенты илдәге халыҡ менән ҡалды. Ни күрһәм дә, ошонда, ватандаштарым араһында булам, тине. Ни хәл итәһең, геройҙар кинола ғына була, күрәһең. Ә оппозиция ярайһы ҡаты. Лидерҙар үҙҙәренә “йылы” урын табып бөтөп бара. Бөгөн ваҡиғалар ағышы Киевтан алыҫҡараҡ, Ҡырымға табан йүнәлгән кеүек. Һәр хәлдә, ярымутрауҙа боларыш-емерелеш юҡлығын күрһәтһәләр ҙә, “Евромайҙан”дың “Ҡырым майҙаны”на әүерелмәүен берәү ҙә гарантиялай алмай. Ә Ҡырымды беҙ яҡларға йыйынабыҙ.\nӘйткәндәй, тағы шуныһы, Украина ваҡиғалары беҙҙең телгә яңы төшөнсә килтереп индерҙе – русса әйткәндә, ультранационалистик көстәр баҫып килә, имеш, шул илдә.\nТарих мең дә…\nҠырым тарихына күҙ һалғанда, был ярымутрауҙа кемдәр генә йәшәп китмәгән дә, кемдәр генә хакимлыҡ итмәгән. Киммерийҙар, скифтар, таврҙар, гректар, римляндар, хазарҙар, славяндар. Таврия иле, Хазар ҡағанаты, Ҡырым ханлығы, Ғосман империяһы, Рәсәй империяһы, СССР, Украина. Ҡырым шулай бер туҡтауһыҙ үҙгәрештәр кисереп торған. СССР-ҙа оҙаҡ ҡына “йәшәгән” әле ул. Ниңә Украинаға барып эләккән, тигән һорауға ла яуап бар. Беҙҙең халыҡтың йомартлығы роль уйнай бында. Тарихтан белергә мөмкин: 1954 йылда КПСС-тың ул саҡтағы Генераль секретары Никита Хрущев, 1922 йылда автономия алып, 1944 йылда татарҙарҙы депортациялағандан һуң өлкә булып ҡалған Ҡырым биләмәһен Украинаға бирергә ҡарар итә. Йәнәһе, бер-береһенә яҡын да, иҡтисади-мәҙәни бәйләнештәре лә ныҡ, әйҙә, бергә булһындар. 1991 йылда ярымутрау автономия статусын тергеҙә, Ҡырым татарҙары ла тыуған ерҙәренә киренән әйләнеп ҡайтыу мөмкинлеге ала.\nҠырым халҡы 2013 йылдың 1 мартына ҡарата ике миллионға яҡын кеше булған. Күп халыҡ ҡалала көн күрә. Бөгөн ана шул ҙур булмаған биләмәлә шау-шыу ҡупмаҡсы. Хәйер, Рәсәй телевидениеһының Беренсе каналы Ҡырымдағы хәлдәрҙе шау-шыуға түгел, ә уйын-көлкөгә борҙо. Сәйәси хәл-торошто көйләү буйынса митингылар хаҡында һөйләп торҙолар ҙа, Симферополдең үҙәк майҙанында геү килешеп бейегән халыҡты күрһәттеләр. Моғайын, шулай булһа ла, ундағы кешеләрҙә бейеү, уйын-көлкө ҡайғыһы юҡтыр. Беҙ байрам яратабыҙ, әммә Украина ваҡиғалары көсөргәнеш килтергән автономияға ла көрсөк килмәҫ тимә.\nҠырым Рәсәйгә яҡын. Илдең төрлө тарафтарында уның киләсәген яҡлап акциялар үтә. Беҙҙең Башҡортостан да гуманитар ярҙам әҙерләй. Әйткәндәй, БР Халыҡтары ассамблеяһы ла украин халҡына мөрәжәғәт ҡабул итте. Унда дини һәм милли ойошмалар етәкселәре экстремизмды, Украинаның милли бөтөнлөгөн емереүҙе туҡтатырға саҡырҙы. Беҙҙекеләр Украинаның бөгөнгөһөндә “ҡара осор”ҙоң тиҙҙән бөтөрөнә ышана.\nӘ был ваҡытта Ҡырымдың үҙ армияһы, флоты барлыҡҡа килде. Ошо көндәрҙә генә Украина хәрбиҙәренән меңәрләгән кеше автономия яғына сығыуын белдерҙе. Аҙна башына был һан алты мең кешегә еткәйне инде. Хәрби антты тотош частар, батальондар, Эске ғәскәрҙәр полктары бирҙе. Ҡырымдың хәҙер һауа көстәре лә бар – 49 самолет менән шәхси составы 800-гә еткән авиабаза Европа илдәренең ҡайһы берҙәрендә лә юҡ әле. Уларҙы автономия хөкүмәте үҙ ҡанаты аҫтына алды. Ҡырымда барыһының да телендә – “референдум” һүҙе. Унан да күберәк, Рәсәй, тип өндәшә халыҡ. Рәсәй иһә рустарҙы, беҙҙең ватандаштарҙы, яҡларға һәм һаҡларға вәғәҙә итте. Рус теленең киләсәгенә хәүеф янаған саҡта ҡулды кеҫәгә тығып ҡалыу мөмкин түгел.\nРеферендум 30 мартҡа билдәләнгән. Ҡырым халҡы үҙ яҙмышын законлы рәүештә хәл итергә йыйына.\nЮғары Рада вәғәҙәләр\nтеррорсыларҙан ярҙам һорай\nӘлбиттә, Киев Ҡырымһыҙ ҡалырға теләмәй. Юғары Раданың яңы етәкселеге автономия етәкселеге менән һөйләшергә әҙерлеген әйтте. Унда ла шарт менән: Рәсәй ғәскәрҙәре Ҡырымдан сығып китергә тейеш. Бер нисә көн элек Ҡырым халҡы Рәсәй Президенты Владимир Путинға ярҙам һорап мөрәжәғәт иткәйне. Шуға унда беҙҙең ғәскәрҙәрҙән бер төркөм ебәрергә ҡарар ҡабул ителде. Әммә индерелмәне әле. Украина етәкселеге быны ишетеп, үҙ армияһын тулы хәрби әҙерлектә тотоуын белдерҙе.\nӘйткәндәй, “Уң сектор” радикал ойошмаһы үҙендә утлы ҡорал барлығын күптән әйтеп ҡуйҙы инде. Лидерҙары Дмитрий Ярош ҡасандыр “ата террорсы” тип иҫәпләнгән Доку Умаровтан ярҙам һораған. Уныңса, украин егеттәренең күбеһе Кавказда һуғышҡан, хәҙер кавказдарҙың ярҙам итергә сираты еткән. Ә Доку Умаров тереме һуң ул? Чечен Республикаһы башлығы Рамзан Ҡадиров аптырашта ҡалып, шуны белдерә: әгәр ҙә мәгәр, ти ул, Ярош, ысынлап та, Чечняла һуғышҡан икән, хәҙер ул тейешле язаһын алһын өсөн бөтә саралар ҙа күреләсәк.\nСимферополгә “евромайҙансы”ларҙан бер төркөм килгәйне лә, ярымутрау халҡы, үҙенең биләмәһенә радикал милләтселәрҙе индермәйәсәген аңғартып, уларҙы ҡыуып ебәрҙе. Раданан Ҡырымға күберәк вәкәләттәр бирергә вәғәҙәләйҙәр. Тик шул уҡ ваҡытта референдум үткәрергә тигән ниәтте законһыҙ тип иҫәпләйҙәр.\nРәсәй Көнбайыштың тәҡәтен ҡоротоуын дауам итә. “Евромайҙан” да бит Украинаға Рәсәй йоғонтоһо арҡаһында килеп сыҡты, тип иҫәпләйҙәр. Етмәһә, Олимпиадала еңеп, утҡа кәрәсин һиптек. Хәҙер Ҡырым беҙгә йөҙ борҙо. Украина радикалдары Көнбайыш сәйәсмәндәренең ҡайһы берәүҙәрен 2018 йылда Рәсәйҙә үтәсәк футбол буйынса донъя чемпионатына бойкот иғлан итергә ҡоторта. АҠШ-тың Дәүләт секретары Джон Керри ҙа беҙҙе санкциялар менән ҡурҡыта. Пентагон, моғайын, үҙенең сценарийы менән башлаған “ҡара уйын”ды үҙе генә тамамларға теләй. Өҫтәүенә, Рәсәйҙе “Ҙур һигеҙ” составынан сығарырға тигән ниәтен Европанан кире ҡаҡтылар. Германия канцлеры Ангела Меркель менән Рәсәй Президенты Владимир Путиндың һөйләшеүе лә ваҡытлы һәм урынлы булды. Хәҙер Европаның ҡайһы бер илдәре Германия артынан теҙелешеп торасаҡ.\nҒөмүмән, Украинала “демократия үҫеше” өсөн АҠШ 1991 йылдан алып биш миллиард доллар сарыф иткән. Был хаҡта Дәүләт секретары урынбаҫары Виктория ханым Нуланд 2013 йылдың 13 декабрендә “Евромайҙан”да печенье, кекс таратып йөрөгәнендә белдергән.\nУкраина Юғары Радаһының яңы етәкселеге төбәктәрҙә үҙгәрештәр башланы. Өлкәләрҙең элекке башлыҡтарын хәҙер олигархтар алмаштыра. Байҙар, етмәһә, сиратта Юлия Тимошенконың “Батькивщина” фирҡәһе ағзалары бар. Барыһы ла – Майҙандан. Эйе, оппозиция ситтән булышлыҡ менән ваҡытлыса еңеү яуланы. Лидерҙарҙың кемеһе парламентҡа, кемеһе башҡа етәкселеккә урынлашып бөтөп бара. Ябай халыҡ иһә, һәр ваҡыттағыса, ярыҡ ялғаш янында ҡул ҡаушырып тора – илдә ғәләмәт көрсөк, ҡаҙна буш, эш хаҡтарының түләнеүе икеле, банк һәм банкоматтарҙан да аҡса алып булмай.\nСығыу ваҡыты 7-03-2014, 06:12 | Ҡаранылар: 1352


Закондар яҡшы, тик ниңә бөтәһе лә эшләмәй? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Закондар яҡшы, тик ниңә бөтәһе лә эшләмәй?\nАуыл хужалығы фәндәре докторы, профессор Ғарифулла Япаров менән әңгәмәлә (“Крәҫтиәндең тамырына балта сапмайыҡ”, “Башҡортостан” гәзите, 2019 йыл, 18 ғинуар) проблемалар һәм фекерҙәрҙең бер өлөшө, минеңсә, аңлатмаға, икенселәре тамамлауға мохтаж. Мәҫәлән, “Был эштәрҙе көйләгән бик яҡшы закондар бар” ти профессор. Тик закондар яҡшы икән, уларҙың эш итергә, ыңғай һөҙөмтә бирергә тейешлеге, моғайын, бер кемдә лә шик уятмайҙыр.\nӘгәр ер мөнәсәбәттәрендә уның киреһе күҙәтелә икән, тимәк:\nа) закондар күп милләтле ил халҡының менталитетын һәм икһеҙ-сикһеҙ Рәсәй киңлектәренең үҙенсәлектәрен иҫәпкә алмай ғына ғәмәлгә индерелгән;\nб) улар һөҙөмтәле булһын өсөн, КПРФ рәйесе Геннадий Зюганов һүҙҙәре менән әйткәндә, тейешле механизмдар эшләнмәгән...\nЗакондарҙың сифаты, билдәле, насар була алмай. Хикмәт, моғайын, шунда: Ватан ерлегендә ҡабул ителгән закондар башлыса алдынғы, атап әйткәндә, Көнбайыш өлгөләренән сығып ижад ителгән һәм, билдәле, Рәсәйҙең үҙенә генә хас үҙенсәлектәрҙе инҡар итә. Быға ла аңлатма табыуы ҡыйын түгел: Ватан ерлегендә тотҡарлыҡһыҙ эш иткән закондар булдырыу өсөн бик күп етешһеҙлектәрҙе иҫәпкә алырға, тимәк, күләме буйынса закондың үҙенән ҡалышмаған иҫкәрмәләр индерергә кәрәк була. Аҡыл һәм көс менән иңләй алмаҫлыҡ был мәсьәлә иң элек Рәсәй Федерацияһының теләһә ҡайһы йәмғиәт өсөн үҫеш стадияһында мөһим звено булған буржуаз ҡоролошта йәшәп ҡарамағанлығына (ә уны кешенең йәшлек осорона тиңләп ҡарарға мөмкин) барып ялғана. Дөрөҫ, был хәлде күптәр, хатта ҡайһы бер ғалимдар ҙа инҡар итә, тик унан ғына илдең хәле яҡшырмай бит.\nОшоға оҡшаш күренеш Рәсәй Федерацияһы Конституцияһында ла күҙәтелә. Төп закондың 1-се статьяһындағы, “Рәсәй Федерацияһы – республика формаһында идара ителеүсе федератив демократик хоҡуҡи дәүләт” тигән положение, ни рәүешле ҡараһаң да, “власть вертикале” менән ярашмай. Рәсәй үҙ граждандары өсөн лайыҡлы тормош тәьмин итергә ынтылған социаль дәүләт (7-се статья) тигән положение һәр етенсе ватандашыбыҙҙың фәҡирлектә көн итеүе менән көсөн юғалта.\nӘлбиттә, бындай күңелһеҙ хәлдең сәбәбе Рәсәй киңлектәрендә борон-борондан киң тамыр йәйгән һәм күп тапҡыр телгә алынған хоҡуҡи нигилизмға тоташа, һәм уны сирек быуат ғәмәлдә булған Рәсәй Конституцияһы ла юҡҡа сығара алманы. Граждандарҙың хоҡуҡи үҙаңын уятмай (уға тәүге аҙым урындағы үҙидара институтын эшкә ҡушыу юлы менән яһала) тороп, был хаҡта һүҙ алып барыуы ла урынһыҙ. Тап ошо осраҡта ғына хөрмәтле Ғарифулла Япаров әйтеп үткән юридик белемле кешеләргә ихтыяж барлыҡҡа киләсәк, сөнки бөгөн уларҙың һис бер кәрәге юҡ.\n“Берәй нимә булһа, бөтәһе лә дәүләтте әрләй башлай”, тип дауам итә ғалим. Әлбиттә, КПСС мәрхүмдең “атайҙарса хәстәрлеге”, ә уға тиклем батша монархияһы шарттарында үҫеп тәрбиә алған йәмғиәттә теге йәки был етешһеҙлек өсөн һүгергә башҡа объектты табыуы ла мөмкин түгел. Дөрөҫ, бөгөн ундай сәйәсәт асыҡтан-асыҡ алып барылмай, әммә инглиз ғалимы Артур Тойнби әйтмешләй, элекке мираҫтан арыныу еңел түгел, ул аҙ ғына үҙгәреш кисергән хәлдә беҙҙе әленән-әле эҙәрлекләй.\n“Бар ғиллә чиновниктарға барып төртөлә”. Ғарифулла Хәбибулла улы хаҡлы, хәҙерге Рәсәй тотошлайы менән чиновниктар тарафынан идара ителә, сөнки граждандарҙың тоталь битарафлығы шарттарында башҡаһы беҙҙең өсөн билдәһеҙ йәки яраҡһыҙ. Һәм һөҙөмтәһе лә шундай: кешене үҙенең ҡатнашлығынан тыш бәхетле итеп булмай. Шул уҡ ваҡытта “дәүләт кешеләре”нең һәр ҡайһыһы беҙҙең аранан сыға түгелме ни? Шул иҫәптән йәмғиәтте туйындырған крәҫтиәнгә финанс ярҙамын – мыҫҡаллап, ә оборонаға ботлап йүнәлткән депутаттар ҙа.\nФекерҙе тамамлап, Яңы йыл алдынан социологтар үткәргән тикшеренеү һөҙөмтәһенә туҡталыу урынлы булыр кеүек. Унда элекке Советтар Союзын һағыныусыларҙың һиҙелерлек артыуын асыҡлағандар. Ғәжәп, ләкин факт! Ысынлап та, ХХI быуатта ла һалышыу кәйефенән арына алмаған йәмғиәтебеҙ өсөн СССР иң ҡулайлы ҡоролош булған икән.\nАвтор: М. ФӘЙРУШИН\nЫшаныс күрһәтелде 05.02.2019 // Сәйәсәт\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары киләһе ултырышта Рим Ҡәйүмовтың кандидатураһын...


Таможняның «ышаныс телефоны» үҙгәрҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТаможняның «ышаныс телефоны» үҙгәрҙе\n9:19, 30 марта 2012 Йәмғиәт\nБашҡортостан таможняһы ҡараған Волга буйы таможня идаралығының «ышаныс телефоны» үҙгәрҙе. Хәҙер таможня хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре тарафынан эшләнгән хоҡуҡ боҙоу факттары тураһында хәбәр итеү һәм ведомство эшмәкәрлеген ойоштороу буйынса тәҡдимдәр индереү өсөн 430-77-31 һандарына шылтыратырға кәрәк. Идаралыҡ урынлашҡан Түбәнге Новгородтың коды — 831.\n— «Ышаныс телефоны» тәүлек әйләнәһенә эшләй, — тип хәбәр ителә Волга буйы таможня идаралығы сайтында. — Шәхси составтың негатив ҡылығы тураһындағы мәғлүмәт кисекмәҫтән ҡарала һәм тикшерелә. Конфиденциаллек һаҡлана.\nТышҡы иҡтисади эшмәкәрлектә ҡатнашыусылар өсөн «ҡыҙыу линия» телефоны – (831) 296-04-65, тип иҫкәрттеләр Волга буйы таможня идаралығында.\nТеги: таможня, «ышаныс телефоны», «ҡыҙыу линия»


Откябрь айында бөтә донъя селтәрендә яңы продукт - "БАШ вестЪ" интернет - гәзитенең барлыҡҡа килеүенә ике йыл тула. Гәзиттең тыуған көнө, Башҡортостан Республикаһының дәүләт су веренитеты тураһында Декларацияһын ҡабул итеү Көнө кеүек үк,\n11 октябргә тура килә.\nБыл ваҡыт эсендә "БАШвестЪ" бик күптәрҙең танышы һәм яҡын\n"Миңә был гәзиттә оператив эшләүҙәре оҡшай", "Кисен гәзи тте уҡып сығып, мин республикала көн дауамында ниндәй ваҡиға лар булып үткәнен белә алам" "Эҙләү системаһы ярҙамында йәне ң теләгән мәҡәләне табып була - бик уңайлы" - уҡыусыларыбыҙҙ ан беҙ ошондайыраҡ һүҙҙәр ишетәбеҙ.\nҠайһы бер электрон баҫмалар үҙҙәрен республикала тәүге ти п ҡысҡырырға маһир. Әммә шулай ҙа беренсе булып "БАШвестЪ" б арлыҡҡа килде. Хәйер, был беҙҙең өсөн иң мөһиме түгел. Иң мө һиме: беренсенән, гәзиттә барлыҡ материалдар ҙа оригиналь - "БАШвестЪ" өсөн махсус рәүештә яҙыла. Икенсенән, беҙҙең мате риалдар ышаныслы, барыһы ла алдан белешмәләр буйынса тикшере лә, уларҙы абруйлы сығарыусы мөхәррир тикшерә. Өсөнсөнән, оп еративлыҡ - ваҡиғалар тураһында сайтта бер нисә сәғәттән һуң\nуҡ уҡырға мөмкин. Дүртенсенән, беҙ уҡыусыларыбыҙҙың мөрәжәғ әтен - электрон хат булһынмы ул, телефондан шылтыратыумы - и ғтибарһыҙ ҡалдырмайбыҙ. Яуап итеп улар әүҙем рәүештә конкурс тарҙа ҡатнаша һәм форумдарҙа теләп аралаша.


АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Конспект урока по башкирскому языку на тему "З.Султанов "Первый снег"\nӘ.Ә.Ялалова,Учалы ҡалаһы 3-сө лицей уҡытыусыһы Башҡорт теле (рус мәктәбе),2-се класс Тема. Й.Солтанов ”Тәүге ҡар”тексты. Маҡсат.Текстың йөкмәткеһен үҙләштереү аша уҡыусыларҙың һүҙлек байлығын арттырыу; предметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙе ҡабатлау; тәбиғәткә,тыуған яҡҡа һөйөү,матурлыҡты күрә белеү тойғоһо тәрбиәләү ; уҡыусыларҙың телмәрен,ижади эшмәкәрлеген,донъяны танып белеү кимәлен үҫтереү. Йыһазландырыу.Мультимедиа проекторы,дәрескә презентация,Ҡар бабай һүрәте,фонояҙма,мамыҡтан эшләнгән йомғаҡ. Дәрес барышы 1.Ойоштороу өлөшө. Һаумыһығыҙ, балалар,хәйерле иртә. Хәйерле иртә,күҙҙәр, Һеҙ уяндығыҙмы. Хәйерле иртә,ҡулдар, Һеҙ уяндығыҙмы Хәйерле иртә,аяҡтар, Һеҙ уяндығыҙмы Хәйерле иртә,ҡояш, Мин уяндым. Ҡулдар менән ҡояшҡа ынтылабыҙ. Беҙ эшләү өсөн ҡояштан көс алабыҙ. Ә хәҙер бер-беребеҙгә ҡарап йылмаяйыҡ, уңыштар, хәйерле иртә теләйек. Балалар,бөгөн беҙгә дәрескә ҡунаҡтар килгән, шулаймы? Һеҙ үҙегеҙ ҡунаҡҡа йөрөргә яратаһығыҙмы? Мин дә, балалар, ҡунаҡҡа йөрөргә ,ҡунаҡ саҡырырға яратам. 2.Ситуация тыуҙырыу. Ә хәҙер һеҙгә йомаҡ ҡоям.Яуабын тапһағыҙ,бөгөнгө дәрестең ҡунағын белерһегеҙ. Эшкә тотондоҡ күмәк, Башына ҡуйҙыҡ күнәк. Күҙҙәре ҡара күмер, Танауы һары кишер, (Ҡар бабай) Дәрескә Ҡар бабай килгән.Ул һеҙҙе һынау өсөн төрлө һорауҙар,эштәр ҙә әҙерләп килгән.Үҙе менән бүләктәр ҙә килтергән. Актив,тырыш булһағыҙ,буш ҡайтмаҫһығыҙ. 3.Маҡсатҡа сығыу. 1.Экранда бирелгән шиғырҙы тасуири уҡыу. Тәүҙә экранға ҡарап шиғырҙы уҡып сығайыҡ. Оса күктә,оса күктә Күбәләкме,ҡармы? Йәй ҙә үтте,көҙ ҙә үтте, Шундай ваҡыт бармы? Шиғырҙа ҡайһы миҙгел һүрәтләнә? Ҡыш икәнен нисек белдегеҙ? Уҡыусыларҙың белеменә таянып,ҡыш,уның билдәләре,матурлығы тураһында әңгәмә. Балалар , беҙгә дәрескә ҡар бабай бер көй әҙерләп килтергән.Ошо көйҙө тыңлап алайыҡ һәм күҙҙәр өсөн күнегеү ҙә эшләйек. Балалар ,һеҙгә көй оҡшанымы? Һеҙ нисек уйлайһығыҙ,был көй ниндәй миҙгел тураһында? Ә кем был көйҙө яҙған икән?( Антонио Вивальди-Италия композиторы). Бына ошо көйҙө тыңлағанда экранда ҡар яуыуын күрҙек, ә ҡайҙа беренсе ҡар яуа икән?( Төнъяҡта). Ә бына Ҡыш бабайҙың Тыуған иле лә ҡайҙа ул?(Бөйөк Устюг ҡалаһында). Ергә ҡыш килеүен, беҙ тәүге ҡар яуыуына ҡарап, күҙәтеп әйтә алабыҙ. Хәҙер,инде экранға ҡарап рус рәссамы Аркадий Александрович Пластовтың " Тәүге ҡар" картинаһы буйынса һөйләмдәр төҙөйөк. 2.Предмет-ара бәйләнеш. А.А.Пластовтың “Тәүге ҡар” картинаһы буйынса әңгәмә. Һөйләмдәр төҙөү. Слайд-3 Өй күтәрмәһендә балалар тәүге ҡарҙың яуыуын күҙәтә.Ябалаҡлап йомшаҡ,ап-аҡ ҡар яуа.Ул ағастарға,өй ҡыйыҡтарына,ҡыҙ һәм малайҙың өҫтәренә,бит һәм керпектәренә ҡуна.Донъя ап-аҡҡа күмелә.Эй рәхәт, күңелле.Бөтәһе лә шат.Бөтә ерҙә аҡлыҡ,сафлыҡ.Ергә ҡыш килә. 4.Маҡсатты билдәләү. Балалар, хәҙер Ҡар бабайҙың артабанғы эшен тыңлайыҡ. Ошо һүрәттәргә ҡарап беҙ нимәләр эшләргә тейешбеҙ?( Дәрестә яҙырбыҙ,уҡырбыҙ. Уйнарға ла өлгөрөрбөҙ). Ә тағы ла ниндәй эштәр башҡарасаҡбыҙ? -Ҡыш -тәбиғәттең йоҡоға талған бер миҙгеле. Тыуған еребеҙгә ҡыш килде. Өйҙәргә,урмандарға,ҡырҙарға аҡ юрған япты. Тирә -яҡта аҡлыҡ,сафлыҡ.Дәресебеҙҙең темаһы Йыһат Солтановтың " Тәүге ҡар"тексты. Беҙ дәрестә ҡышҡы матурлыҡты күрергә, ишетергә, һүрәтләргә өйрәнербеҙ. Телмәр үҫтереү өҫтөндә эшләрбеҙ,әңгәмәләр ҡорорбоҙ. -Был миҙгелдең ниндәй һоҡланғыс, матур икәнлеген тураһында һөйләшербеҙ. 5.Артикуляция күнегеүҙәре. 1.-Ҡа,-ҡы,-ҡо,-аҡ,-ыҡ,-оҡ,-уҡ. 2.Ҡар,ҡыш,ҡыр,ҡош. 3.Ҡар яуғас, Ҡыш еткәс. Бар ағас, Яланғас. ( Р.Ғарипов). Башҡортостандың халыҡ шағиры. Балалар, Ҡар бабай һеҙҙең тырыш,актив эшләүегеҙҙе күреп, Күңелле ял минутына саҡыра. Әйҙәгеҙ ял итеп алайыҡ. Хәҙер инде дәфтәрҙә эшләп алайыҡ артикуляцион күнегеү эшләгәндә беҙ ниндәй хәрефте ҡабатланыҡ. Таҙа яҙыу минуты Ҡҡ хәрефен уң ҡул,һул ҡул менән яҙыу.(дәфтәрҙә яҙыу). Ҡҡ ҡар Бөгөн ниндәй көн ? дәфтәргә яҙыу 6.Яңы тема. 1.Автор тураһында белешмә. Йыһат Әҙеһәм улы Солтанов 1932 йылдың 3 декабрендә Ырымбур өлкәһе Йәнсура районы Сәнкем – Биктимер ауылында тыуа. Күрше Һунарсы ауылының дүрт синыфлы башланғыс мәктәбен тамамлай. Ситтән тороп уҡып,Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Артабан, “Башҡортостан ҡыҙы” , “Ағиҙел” журналдарында эшләй. 1986 йылдан яҙыусылыҡ эше менән шөғөлләнә. 1967 йылда «Урман бабай» тигән беренсе китабы донъя күрә. 1971 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан яҙыусылар союзында тәүге тапҡыр башҡорт халыҡ сәсәне Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премия лауреаты билдәләнде. Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премияның тәүге лауреаты тип яҙыусы Йыһат Солтанов табылды. Й.Солтанов- яҙыусы, тарихсы.(дәфтәргә яҙып ҡуйыу). Яҙып бармаҡтарығыҙ талғандыр инде ,әйҙәгеҙ урындан ғына бармаҡ уйынын уйнап алайыҡ. Бармаҡ уйыны 2.Һүҙлек эше.(Тексы уҡыр алдынан һүҙлек эше эшләп китәйек). турғай-воробей (турғайҙар кешеләргә ярҙам иткән өсөн, уларға һәйкәлдәр ҙә эшләгәндәр. Бына ошондай һәйкәлдәр бар). ябалаҡлап-хлопьями мамыҡ-хлопок,вата. күңелле-весело. рәхәт-удовольствие,наслаждение саф һауа-свежий воздух. тойғо-чувство 3.Йөкмәткене ҡабул итеү. Ҡарағыҙ әле Ҡар бабайҙың эштәре бар бит.Ниндәй эштәр икән?( Текст өҫтөндә эш). Ә хәҙер инде,балалар, мин бер матур текст уҡыйым,һеҙ иғтибар менән тыңлағыҙ. 1)текст ниндәй тойғолар уятты? (Күңелле,рәхәт тойғолар уятты). 2)Уҡыу күнекмәләре: - сылбырлы уҡыу; -"Кем иғтибарлыраҡ" уйыны.(Мин һеҙгә һөйләмдең башын уҡыйым,ә һеҙ һөйләмде текстан табып нөктәгә тиклем уҡып бөтөрәгеҙ). -Разведка уйыны.(Мин һөләмде уҡыйым,ундағы ҡайһы бер һүҙҙәрҙе икенсе һүҙ менән алмаштырам.Һеҙ,балалар-разведчик, йәшерелгән һүҙҙе табырға тейешһегеҙ). з)Текстын йөкмәткеһен үҙләштереү.( һәр бер балаға ҡар бөртөктәрен таратып биреү). 1) Һорауҙарға яуап биреү. -1)Текста ҡар яуыуы нисек һүрәтләнә?Ҡар нисек яуа?(елпенеп,ябалаҡлап). -2)Автор нимәләрҙе ҡара төрткөләргә оҡшата?(турғайҙарҙы). -3)Һеҙ ҡар яуғанын ғына күҙ алдына килтерегеҙ әле. Ниндәй матур! Бөтә донъя аҡ мамыҡ эсендә ҡала. Автор ҡар бөртөктәрен,нимәләр менән сағыштыра?(мамыҡ,күбәләк). -4) Һеҙ иғтибар менән яҡындан ҡарағанда ҡар бөртөктәре нимәләргә оҡшаған?( балалар устарына ҡар бөртөктәрен һалып,иғтибар менән ҡарап әйтәләр). (йондоҙ,алмас,ҡояш һ.б.). -5) Балалар,ә ни өсөн ҡар яуғанға кешеләр шатлана,бигерәктә ололар?(Һүрәт күрһәтеү) Трактор нимә эшләй? (Сөнки ҡар булмаһа ,ерҙә дым булмай,дым булмаһа -ҡырҙарҙа иген үҫмәйәсәк,иген булмаһа-икмәктә булмай, шуның өсөн игенселәр ҡырҙарҙа ҡар тотоу эштәрен башҡаралар. Шуға күрә, икмәк-ул ил байлығы,уны ҡәҙерләргә һәм һаҡларға кәрәк!). Шулай уҡ ҡыш тураһында һынамыш (примета) та бар " Ҡыш ҡарһыҙ булһа,йәй ярлы була" ни өсөн шулай тиҙәр икән ( дәфтәрҙәрҙә яҙҙырыу) -6)Был текста автор йыш ҡына аҡ һүҙен ҡуллана. Ни өсөн? (Ҡар беҙгә таҙалыҡ,сафлыҡ килтерә). 2) Образлы һүҙбәйләнештәр менән эш. Аҡ һүҙе ниндәй мәғәнә белдерә? Ҡар - аҡ - теләк ,хыял ,шатлыҡ ,бәхет ,юл.(Аҡ һүҙе менән тура мәғәнәләге һүҙбәйләнештәрҙе төҙөп әйтеп ҡарағыҙ әле). 3) Парҙар менән эш. Һәр кем янында ултырған иптәшенә үҙенең аҡ теләктәрен еткерә. Балалар,һеҙ бик актив эшләп арып та киткәнһегеҙер инде. Әйҙәгеҙ әле Ҡар бабай беҙҙе ял минутына саҡыра. 6.Ял минуты. “Тышта ҡар яуа” йырын йырлау.(хәрәкәттәр эшләү). Дәреслектә ,текстың аҙағында эш бар. Нөктә,йоҡо,ҡар,яуа һүҙҙәрен ижектәргә бүлеп дәфтәрҙә яҙырға.(тикшереү). 7.Нығытыу күнегеүҙәре. Ниндәй? һорауына яуап биреүсе һүҙҙәр менән эш. Ҡар бабай беҙгә дәрескә ҡар йомғағын алып килгән.“Ҡар бәрешеү” уйынын уйнап алайыҡ. Уҡытыусы предмет әйтеп, “ҡар йомғағын” ырғыта,уҡыусылар предметтың билдәһен атай. Бишмәт - йылы көн – матур Ҡар - йомшаҡ бүрек-йылы һауа-саф һ.б. 2.Төркөмдәрҙә эш. “Ижад ит”. Буталған һүҙҙәрҙе урынына ҡуйып,шиғырҙы тәртипкә килтерергә.Һәр төркөм үҙ аллы эшләй. Яуа,ҡар,тышта, Саф,ниндәй,һауа. Һөйрәп,саналар, Киттек,тауға,беҙ. Эштәрҙе тикшереп,һығымта яһау. 3.Уйын-ярыш. Ҡар бабай яһау. Балаларға ҡағыҙ, төрлө фигуралар бирелә.Һәр бер бала бүленгән ваҡыт эсендә үҙенең Ҡар бабайын “әүәләп”күтәреп күрһәтә. 8)Рефлексия. Һеҙгә бөгөнгө дәрес оҡшаныма? Нимәләр оҡшаны? Ниндәй яңылыҡтар белдегеҙ? Нимәләргә өйрәндегеҙ? Улар һеҙгә киләсәктә кәрәк буласаҡмы?( Уҡыусылар дәрескә баһа ҡуя,үҙ эштәре менән ҡәнәғәт булыу-булмауын әйтә,яуаптарын дәлилләй. Баланың эшмәкәрлеге баһалана.) Тағыла нимәләр белергә теләр инегеҙ? Ә хәҙер инде ҡар бабай һеҙҙең дәрестә алған белемегеҙҙе баһалап,һүрәттәрегеҙҙе үҙе менән алып китергә теләй? Алған белемебеҙҙе дөрөҫ баһалай белербеҙме,тикшерәйек әле? -Балалар,һеҙ үҙегеҙҙең эшегеҙгә ниндәй баһа ҡуйыр инегеҙ?Бына ҡар бабайҙың төймәләре юҡ?(ниндәй билдә үҙегеҙгә ҡуяғыҙ шунса, төймә ҡуйығыҙ). -Һеҙгә дәрес оҡшанымы?Әгәр ҙә дәрес оҡшаһа Ҡар бабайҙың танауы урынына(!)билдәһен ҡуйығыҙ,әгәр ҙә дәрестең темаһын аңламаһағыҙ(?)билдәһен ҡуйығыҙ. -Дәрестә кәйефегеҙ шәп булһа,дәрес ҡыҙыҡлы булһа ирендәр урынына "смайл" ҡуйығыҙ. Эшләп бөттөгөҙмө ? Балалар,һеҙҙең дәрестә тырышып эшләгәнегеҙҙе күреп , хатта,ҡар бабайға йән керҙе. -Балалар, һеҙ дәрес барышында бик актив, бик тырышып эшләнегеҙ, буш ҡайтмаҫһығыҙ, тип әйткән инем. Мин һеҙгә үҙем менән күстәнәстәр ҙә килтерҙем. Хәҙер мин күстәнәстәрҙе таратам, ә һеҙ миңә үҙегеҙҙең һүрәттәрегеҙҙе йыйып бирегеҙ. Ҡар бабайҙың күстәнәстәре таратыла. 8.Йомғаҡлау.Т.Искәндәрованың шиғырынан өҙөктө уҡып,һығымта яһала. Ҡар яуа, Ҡар яуа, Ҡарға тулған Бар һауа. Ҡар яуа, Ҡар яуа, Өҫтөбөҙгә күк ауа! Йомшаҡ ҡарҙы, Ынйыларҙы Өҫтөбөҙгә түк,һауа! (Т.Искәндәрова) 9)Өй эше. Ҡыш тураһында бәләкәй генә инша яҙып килергә. Краткое описание документа:\nТема. Й.Солтанов ”Тәүге ҡар”тексты.Маҡсат.Текстың йөкмәткеһен үҙләштереү аша уҡыусыларҙың һүҙлек байлығын арттырыу; предметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙе ҡабатлау; тәбиғәткә,тыуған яҡҡа һөйөү,матурлыҡты күрә белеү тойғоһо тәрбиәләү ; уҡыусыларҙың телмәрен,ижади эшмәкәрлеген,донъяны танып белеү кимәлен үҫтереү. Йыһазландырыу.Мультимедиа проекторы,дәрескә презентация,Ҡар бабай һүрәте,фонояҙма,мамыҡтан эшләнгән йомғаҡ.Дәрес барышы 1.Ойоштороу өлөшө.Һаумыһығыҙ, балалар,хәйерле иртә.Хәйерле иртә,күҙҙәр,Һеҙ уяндығыҙмы.Хәйерле иртә,ҡулдар,Һеҙ уяндығыҙмыХәйерле иртә,аяҡтар,Һеҙ уяндығыҙмыХәйерле иртә,ҡояш,Мин уяндым. Ҡулдар менән ҡояшҡа ынтылабыҙ. Беҙ эшләү өсөн ҡояштан көс алабыҙ. Ә хәҙер бер-беребеҙгә ҡарап йылмаяйыҡ, уңыштар, хәйерле иртә теләйек. Балалар,бөгөн беҙгә дәрескә ҡунаҡтар килгән, шулаймы?Һеҙ үҙегеҙ ҡунаҡҡа йөрөргә яратаһығыҙмы? Мин дә, балалар, ҡунаҡҡа йөрөргә ,ҡунаҡ саҡырырға яратам. Автор Ялалова Аниса Авалевна\n311130 Получить свидетельство о публикации\n17.01.2015 Просмотров: 378 Комментариев: 0 Сценарий воспитательного мероприятия " Легко ли быть солдатом?"\n17.01.2015 Просмотров: 379 Комментариев: 0 Урок литературы в 3 классе по теме: Жадный бай и Алдаркосе. (Казахская народная сказка)\n17.01.2015 Просмотров: 1789 Комментариев: 0 Конспект урока кружающему миру "Формы земной поверхности" 2 класс.\n17.01.2015 Просмотров: 744 Комментариев: 0 Презентация к уроку осетинского языка "Домашние животные"\n17.01.2015 Просмотров: 757 Комментариев: 0 Научно-методическая статья о духовно-нравственном воспитании в ГПД.\n17.01.2015 Просмотров: 465 Комментариев: 0 5 санын қосу және азайту\n17.01.2015 Просмотров: 352 Комментариев: 0 148168148159148145148142148135148132148130


«Дошман» тиеп үҙәкте өҙҙөләр… » Сайт деревни Бишаул-Унгарово Кармаскалинского района РБ\nБишаул.РУ » Земляки » «Дошман» тиеп үҙәкте өҙҙөләр…\nКатегория: Земляки, Интересные статьи | 11-11-2010, 16:19 | Просмотров: 4545\nОшондай көндәрҙе күреп, кешесә йәшәй алыуына ифрат шат Факиһа апай. Бәләкәйҙән гел кәмһетелеп, «етем быҙау», «дошман ҡалдығы» тигән һүҙҙәрҙе ишетеп, баҫылып үҫкәнгәмелер, заманалар үҙгәреп, уның кеүектәргә - ҡартатаһы, атаһы, бар ғаиләһе менән Себергә ғәйепһеҙгә һөрөлгән кешеләргә ҡасандыр икенсе төрлө ҡараш булырына элегерәк әйтһәләр, һис тә ышанмаҫ ине. Ҡартатаһы Ҡунаҡкилде һәм атаһы Сөләймән Сәйфуллиндарҙың аҡланыуы тураһындағы исемлек 90-сы йылдарҙа район гәзитендә баҫылып сыҡҡас, күҙ йәштәре аша ҡайһылай шатланғайны! Өләсәһе Ынйыбикә һөйләүе буйынса тырыш, донъя көтөргә уңған, уҡымышлы булғандар бит улар. Колхозлашыу осоронда «кулак» мөһөрө һуғылып, ҡартатаһы Ҡунаҡкилде, өләсәһе Ынйыбикә, өс балаһы, ҡатыны менән Сөләймән Себергә оҙатылғандар. Землянка ҡаҙып, “өй” яһап, урман киҫеү, ташыу кеүек ауыр эштәрҙә эшләп, аслы-туҡлы көн күргәндәр. Ынйыбикә өләсәһе, килене Зөлфиә һәм ейән-ейәнсәре Тәлиғәне һәм Ришатты ниндәй юл менәндер тотҡонлоҡтан ҡотҡара алған. Ҡырмыҫҡалы кешеһе Шәйнур исемле татар кешеһе ярҙам итте, поезға ултыртып ҡайтарып ебәрҙе, тип йыш һөйләй ине өләсәйем, – ти Факиһа апай. Өлкән ағаһы – 17 йәшлек Сабирйән дә шахтаның ауыр эштәрен, аслыҡ-яланғаслыҡты күтәрә алмаған: йәш кенә көйө сит тарафтарҙа мәңгелеккә күҙен йомған…\n- Атайымды ҡайтарыуға өс көн тигәндә, артынан тағы килгәндәр. «Дошман, совет власына ҡаршы ҡотҡо алып барғанһың», - тип ғәйепһеҙгә ғәйепләп төрмәгә ултыртып ҡуйғандар. Тыуаһы йән булғандыр инде, атайымдың ҡайтып китеүенә туғыҙ ай ти- гәндә, мин донъяға килгәнмен. Әсәйем Зөлфиәгә лә бик ауыр булғанмындыр, нахаҡ һүҙҙәр, кәмһетеп ҡарауҙар, ауыл кешеләренең ярҙамһыҙ ҡалдырыуы, аслы-туҡлы тормош - барыһы ла йыйылғандыр, миңә алты ай тигәндә, ул да вафат булып ҡуйған. Иҫ белә башлағандан Ынйыбикә өләсәйемдең итәгенә тотоноп, Тәлиғә апайым менән Ришат ағайыма һыйынып үҫтем. Ни күрһәк тә, бергә күрҙек, үҙҙәре ас булһалар ҙа, һуңғы телемде минең менән бүлештеләр, өҫ-башымды бөтәйттеләр, - ти ул күҙ йәштәрен һөртөп.\nМунса кеүек бәләкәй генә өйҙә көн күргән «дошман ҡалдыҡтары». Атаһы шул китеүҙән ҡайтмаған. Һуғыштан һуң бер һалдат килеп, Сөләймәндең фронтҡа алынып штрафной батальонға эләгеүен, шунда батырҙарса һәләк булыуын һөйләп киткән. Ынйыбикә өләсәһенең сеңләп-сеңләп илағаны әле лә күҙ алдында Факиһа апайҙың. Ришат ағаһы ла һуғыш йылдарында аслыҡтан шешенеп үлеп ҡуйҙы.\n- Серек картуф йыйырға етәкләшеп бара торғайныҡ. Ялан аяҡбыҙ, аяҡтар баҫыуҙа бата, тартып ала алмай интегәбеҙ. Өшөп-туңып ҡайтҡас, ҡаҙ тәпәйе кеүек ҡыҙарған аяҡтарыбыҙҙы йылыта алмай бер булабыҙ. Эй, шул һыуыҡтар електәргә үткәндер инде, һыҙланмаҫ ереңдән һыҙланырһың. Ярай әле ошо йәшкә еткәнсе Хоҙай һаулыҡ биргән, - тип Хоҙайға рәхмәттәрен уҡый ул. - Мәктәпкә лә кил, уҡы, тип атлыҡтырып торманылар. VIII класҡа барғас: «Дошман балаларына беҙҙең арала урын юҡ, аҡсаңды түлә, шунан уҡырһың», - тинеләр. Колхозға эшкә сыҡтым, ҡайҙа ҡушһалар ҙа, ризаһыҙлыҡ белдермәнем. Тырмамаған ерем ҡалманы инде, ошо баҫыуҙарҙы иңләп-буйлап үттем. Өләсәйем һәр ваҡыт, ҡыҙым, сабыр бул, кешегә яман һүҙ әйтмә, үҙең һәйбәт булһаң, башҡалар бер яманлыҡ ҡыла алмаҫ, яуызлыҡтары үҙҙәренә ҡайтыр, тип тәүфиҡлы итеп үҫтерҙе. Гел доғалы, изге теләкле булды өләсәйем. Ниндәй ас булһаң да, кеше өйөндәге аш-һыуға ҡыҙыҡма, туҡ бәйелле бул, ти торғайны. Аҡыллы, иманлы әбей ине ул, - ти Факиһа апай өләсәһен иҫкә төшөрөп. – Кейәүгә лә башҡалар кеүек, киске уйынға сығып, һайланып барманым. Үҙем кеүек етем Нариман һоратып килгәс, кире ҡаҡманым. Уның өс бер туғандарын да беҙ ҡараныҡ, «еңгә!» тип өҙөлөп торҙолар. Хәләл көсөбөҙ менән донъя көттөк, балалар үҫтерҙек, кеше араһында кәм-хур булып йәшәмәнек. Фәҡирлекте, юҡлыҡты ныҡ татытты беҙгә тормош. Шуға ла һәр нәмәнең ҡәҙерен белергә, бәләкәй генә шатлыҡты ла ҙур итеп ҡабул итергә, һәр үткән көнгә, Хоҙай биргән ризыҡҡа шөкөр итергә өйрәнгәнбеҙҙер…\nФакиһа апайҙың йөҙө алһыуланып, нурланып китә ошоларҙы әйткәндә. Бөгөнгө тормошонан ҡәнәғәтлек, ихласлыҡ сағыла был һүҙҙәрҙә…\nҠул эштәренә лә ифрат маһир апайыбыҙ. Ул бәйләгән, ҡайыған, теккән әйберҙәр ауыл байрамдарында ҡуйылған күргәҙмәләрҙә күҙҙең яуын ала. Йортон тирәләтеп аллы-гөллө сәскәләр ултыртырға, уларҙы сабый бала кеүек наҙлап тәрбиәләргә лә ярата ул. Йортонан да туған-тыумасаһы, күрше-күләне өҙөлмәй.\nКүпме генә күңелен йыуатырға, онотолорға тырышһа ла, ябыҡ кәүҙәле, насар ғына кейемле, өшөүҙән зәңгәрләнеп, елдә ярылып бөткән иренле, ялан аяҡлы бер яҡлаусыһыҙ ҡыҙ бала күҙ алдына килә лә баҫа уның. Йөрәктәре өҙөлөп, күҙҙәре йәшләнеп китә ошо мәлдә Факиһа апайҙың. «Йә, ни өсөн яҙмыш мине ҡәҙерле кешеләремдән айырҙы, етем итте? Атаҡайым менән әсәкәйемә Хоҙай мине уларҙың ғүмерен дауам итер өсөн биргәнме? Күңелемдәге кәмһенеүҙәрҙән аралап, кеше икәнемде онотмайынса, матур итеп йәшәргә юл күрһәткәнең өсөн рәхмәтлемен һиңә, Хоҙай», - тип йыш ҡабатлай ул.\nЭйе, был тормошта һәр кемдең үҙ яҙмышы. Яҙмышың үҙ ҡулыңда, уны үҙгәртеп була, теләк кенә кәрәк тиһәк тә, әҙәм балаһы маңлайына яҙылғанын күрә. Ниндәй генә ауырлыҡтарҙы, һынауҙарҙы үтеп тә, һынмайынса, бөгөлмәйенсә кеше булып ҡалыу, кешесә йәшәү шарт. Факиһа Сөләймән ҡыҙы Сәхипгәрәева ана шундайҙар затынан.\n[url=https://bishaul.ru/zemljki/62-doshman-tiep-119911771241kte-1257117711771257l1241r.html]«Дошман» тиеп үҙәкте өҙҙөләр…[/url]\nДобавил: Динар | Дата:6 декабря 2010 23:17\nмин хуснутдинова Риманы нык итеп яратам


Өфөлә Ҡыш бабайға ебәрелгән хаттар өсөн почта йәшниге ҡуйылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Ҡыш бабайға ебәрелгән хаттар өсөн почта йәшниге ҡуйылды\n17:18, 24 ноября 2010 Йәмғиәт\nӨфөлә Ҡыш бабайға ебәрелгән хаттарҙы йыйыу өсөн махсус почта йәшниге асылды. Ул «Өфө» универмагында урынлаштырылған. Проекттың инициаторы — баш ҡала хакимиәте һәм «Башҡортостан пионерҙары» йәмәғәт ойошмаһы ҡатнашлығында Ҡала үҫеше йәмәғәт фонды.\nБалалар корреспонденцияһы 5 декабргә тиклем ҡабул ителә. Ойоштороусыларҙың билдәләүенсә, үҙҙәренең хаттарында балалар ағымдағы йылда эшләнгән яҡшы һәм намыҫлы эштәре тураһында һөйләргә тейеш. Ҡыш бабайға хатты үҙ ҡулың менән йәшниккә һалырға йәки түбәндәге адресҡа ебәрергә мөмкин: 450047, Өфө ҡалаһы, «Ҡыш бабайға» абонент йәшнигенә.\nӘкиәт тылсымсыһынан яуап хаттарҙы балаларға 10 декабрҙән 31-енә тиклем көтөргә кәрәк. Бүләк сифатында хат авторҙары – бөтә республиканан 3000 малай һәм ҡыҙ — ҡышҡы каникул көндәрендә Яңы йыл тамашаларына саҡырыласаҡ, улар 2011 йылдың 10, 11, 12 ғинуарында үтәсәк.\nӨҫтәп үтәйек, был проект 2003 йылдан алып бойомға ашырыла. Фонд мәғлүмәте буйынса, Ҡыш бабай почтаһына был арала 51 меңдән ашыу хат килгән. Бар республиканан 18 мең самаһы мәктәп уҡыусылары Яңы йыл тамашаларына саҡырыу менән бүләкләнгән.


Башҡортостанда 2015 йылға тиклем саүҙаны үҫтереү буйынса программа раҫланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 2015 йылға тиклем саүҙаны үҫтереү буйынса программа раҫланды\n13:22, 16 августа 2011 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән 2011-2015 йылдарға сауҙаны үҫтереү буйынса республика программаһы раҫланды. Уны тормошҡа ашырыу тармаҡты үҫтереүгә, яңы эш урындары булдырыуға, бюджет системаһына һалым керемен арттырыуға булышлыҡ итәсәгенә ышана белгестәр.\nЭксперттар фаразлауынса, ваҡлап сауҙа итеү әйләнешенең йыллыҡ үҫеше 5,5 проценттан да кәм тәшкил итмәйәсәк, ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше 2015 йыл аҙағына 925 миллиард һум тәшкил итәсәк.\nШулай уҡ алдағы биш йылда инфраструктураны үҫтереүгә, ҡулланыусылар баҙары объекттарын реконструкциялауға һәм төҙөүгә 10 миллиард һум күләмендә инвестиция йәлеп итеү планлаштырыла. Отчет биреү осорона халыҡтың сауҙа майҙандары менән тәьмин ителеше республиканың 1000 кешеһенә 615 квадрат метрға тиклем артырға тейеш. Ҡулланыусылар баҙары ойошмаларында 15 меңгә тиклем яңы эш урындарын булдырыу планлаштырыла.\nУказдың үтәлешенә контроллек итеү бурысы Башҡортостандың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетына йөкмәтелде, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


Республиканың йәш гвардиясылары үҙ гәзитен сығара башланы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликаның йәш гвардиясылары үҙ гәзитен сығара башланы\n15:29, 20 сентября 2011 Сәйәсәт\nСентябрҙән Башҡортостанда яңы йәштәр гәзите сыға башланы — «Башҡортостан Республикаһының Йәш Гвардияһы». Гәзит 1000 дана тираж менән сыға һәм бөтә республика буйлап уҡыу йорттарының мәғлүмәт стендтарында урынлаштырыла. Яңы баҫма Башҡортостанда йәш гвардиясыларҙың эшмәкәрлеге хаҡында тиҙ һәм ҡыҙыҡлы итеп хәбәр итеп торорға ниәтләй.\n— «Башҡортостан Республикаһының Йәш Гвардияһы» гәзите төбәк йәштәре менән илдең һәм республиканың ҙур йәштәр ойошмаһы араһында бәйләүсе звено булырға тейеш, — тине «Йәш Гвардия»ның төбәк штабы начальнигы Константин Канунников.\nТеги: йәмәғәт ойошмалары, киң мәғлүмәт саралары


Йәш ғалим, әүҙем йәмәғәтсе Әмир Мисбах улы Ҡотләхмәтов, һәр кем халҡына хеҙмәт итеп йәшәргә тейеш, тип иҫәпләне » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Хәтер » Йәш ғалим, әүҙем йәмәғәтсе Әмир Мисбах улы Ҡотләхмәтов, һәр кем халҡына хеҙмәт итеп йәшәргә тейеш, тип иҫәпләне\nБынан 23 йыл элек беҙ – республикабыҙҙың төрлө төбәктәренән йыйылған йәш ҡыҙҙар һәм егеттәр, дәртләнеп һәм өмөтләнеп, тулҡынланып һәм борсолоп, Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетына уҡырға инеү өсөн имтихандар биреп йөрөгәйнек. Арабыҙҙа бер нисә егет беҙҙән айырылып торғандай: үҙҙәрен бик иркен тота, уҡытыусыларға ла ҡурҡмай һүҙ ҡушалар. Былар беҙҙән – кисә генә мәктәп партаһы артынан килгәндәрҙән – айырмалы рәүештә, донъя күреп, күпмелер эшләп, бәғзеләре хәрби хеҙмәттә булып, “рабфак” аша уҡырға инеп йөрөүселәр икән. Араларында айырыуса берәүһе – ҡап-ҡара пинжәк-салбар, аҡ күлдәк кейеп, галстук тағып алғаны – шуҡлығы, һәр кем менән уртаҡ тел табыуы, өлгөрлөгө менән айырылып тора. Баймаҡ районының Әбделкәрим ауылынан Әмир Ҡотләхмәтов булып сыҡты ул.\nАртабан Әмир башҡорт-рус бүлегенең старостаһы булып, һәр сараның уртаһында ҡайнап йәшәне һәм уҡыны. Уҡыуҙы тамамлауға уға аспирантураға ҡалырға тәҡдим иттеләр. Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала эшләп тә йөрөп, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлап та ҡуйҙы. Унан инде оҙаҡ йылдар Сибай институтында студенттарға һабаҡ бирҙе, ҡала тарих-крайҙы өйрәнеү музейында ғилми хеҙмәткәр булып эшләне.\nҺәм бына көтмәгәндә, быйылғы яҙҙың 25 апрелендә, курсташыбыҙ Әмир Мисбах улы Ҡотләхмәтов фани донъянан китеп барҙы. Яҙҙың үҙе кеүек ярһыу рухлы дуҫыбыҙға ни бары 44 йәш ине... Филология фәндәре кандидаты, әүҙем йәмәғәтсе булды, ҡала башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетын етәкләне. Сибай ҡалаһы энциклопедияһын төҙөүгә тос өлөш индергән кешеләрҙең береһе булды. Уның БДУ-ның Сибай институтында уҡытҡан осоронда үткәргән дәрестәрен студенттары әле лә һағынып иҫкә ала. Ғалим булараҡ, үҙенең феноменаль хәтере, башҡорт әҙәбиәте буйынса тәрән белеме менән һоҡландырҙы. Уның ниндәй уҡытыусы булыуын белеү өсөн “Бәйләнештә” селтәрендә студенттары булдырған төркөмдәге фекерҙәргә күҙ һалыу ҙа етә.\nАлһыу ҠОҘАБАЕВА: “Уҡыуҙы бөткәнгә өс йыл үтте, уйламаҫтан, 2 – 3 көнгә ауылға ҡайтҡанымда тап булғайны Әмир Мисбах улы. Дәртләнеп, еңел баҫып: “һеңлекәшкә ҡунаҡҡа китеп барам”, – тип китеп барыуы ине... Шул тиклем ярҙамсыл, кешене аңлаусан, ғәҙел кеше булды. Бөткөһөҙ рәхмәтем үҙем менән ҡалды...”\nЛәйсән НАФИҠОВА: “Тормошта һәр булыр ваҡиғаның алдан хәбәре килә икән ул, тик шуны ваҡытында тоя ғына белмәйбеҙ... Үткән аҙнала әҙерләнгән һанда (“Киске Өфө”) Баймаҡ районынан Йәмних ағай Ҡашҡаровтың мәҡәләһе бар ине. Ул унда Әмир Мисбах улын “йәш ауылдашым” тиеберәк телгә ала, шуны күреп, эй, йәш түгел инде ул хәҙер, тип уйлап ҡуйғайным. Беҙгә, студенттарығыҙға, олпат ир-уҙаман булып күренһәгеҙ ҙә, бигерәк йәш булғанһығыҙ икән шул. Күңелдәребеҙҙәге рәхмәт һүҙҙәрен үҙегеҙгә әйтә алманыҡ, Уҡытыусыбыҙ... Шуныһы үкенесле...”\nЛәйсән СОЛТАНҒОЛОВА: “Эх, Әмир Мисбах улы! Һеҙ беҙҙең күңелдә шат күңелле, ғәҙел, тормошто яратыусы кеше булып ҡалдығыҙ! Төркөмөбөҙ менән күпме сәйәхәттәр, экскурсиялар ойошторҙо ул, беҙҙең менән олимпиадаларға йөрөнө. Лекция мәлендә һәр кемгә иғтибар бүлер, кәйефһеҙерәк ултырһаң, шаяртып, күңелде күтәреп ебәрер ине. Уның әйткән һүҙҙәре студенттар араһында афоризмға әйләнә торғайны. Ул беҙҙе уйларға, йәшәргә өйрәтте. Ул һәр ваҡыт ҡабаланды... Иртә китерен һиҙгәндер, моғайын... Барыһы-барыһы өсөн рәхмәтлебеҙ...”\nИлгиз ИШБУЛАТОВ: “Әмир Мисбах улы бик зирәк аҡыллы кеше ине. 2012 йылда Өфөгә килгәнендә ҡалын ғына көндәлек китабы бүләк иткәйне. Ул миңә бик күп кәңәш бирҙе, шуларҙың көндәлеккә яҙылған бер нисәүһен яҙып үтмәксемен. “Кешене йылдар үтеү менән генә баһалап була”; “Әгәр кеше уңышлы булырға теләй икән, халҡына хеҙмәт итергә тейеш”; “Эйе”, – тип, күҙеңә ҡарап тороусыларҙың этлек эшләүенән һаҡ булығыҙ”. Әмир ағайҙың һабаҡтары ғүмерлек һабаҡ инде ул...”\n“Әмир Мисбах улы тормошто яратыусы, оптимист кеше ине. Ҡулынан килмәгән эше булманы. Китап иң ҙур байлығы булды. Белемен студенттарға еткерергә тырышты, уларҙы яратты”. Был ҡатыны Гөлназдың һүҙҙәре. Эйе, Әмир матур ғаилә башлығы ла ине. Ҡыҙҙары Наҙгөл менән Гөлйөҙөмдө лә үҙе кеүек илһөйәр, телһөйәр итеп үҫтерергә тырышты, белемгә өндәне.\nӘмир Мисбах улы асыҡ, ихлас, киң күңелле, ярҙамсыл кеше булды. Һәр кем менән көлөп-йылмайып һөйләшер, ихлас әңгәмә ҡорор ине. Күптәр уның һуңғы йылдарҙа ҡурҡыныс сир менән көрәшеп йәшәүен дә белмәне.\nОшо көндәрҙә уның вафатына 40 көн. Курсташыбыҙ хаҡында беҙҙең күңелдәрҙә тик яҡты иҫтәлектәр, матур хәтирәләр генә һаҡланыр...\n1992 – 1997 йылдарҙа БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында ҡыусылар.\nСығыу ваҡыты 5-06-2015, 13:56 | Ҡаранылар: 909\nДуҫтарға тағы бер көтөлмәгән бүләк\nЯҡташ рәссамдың күргәҙмәһенә килегеҙ


Уйын Өлкәндәр Өсөн Онлайн – Уйын Өлкәндәр Өсөн Бушлай Онлайн\nУйын өлкәндәр өсөн Онлайн һеҙҙең өсөн компьютер, телефон һәм планшет\nБула ваҡыт, ҡасан был етештерелә порноигр тәьҫир итмәй. Уларҙың барыһы ла был сылбырҙа Flash, һәм башҡа уйындар сифатһыҙ һәм графика стиле "нөктәһе-титоға", тағы бер проблема бар. Бөтә ҡоролмаларҙан да ҡарарға улар. Уларҙың күпселеге уйнай ғына сайтында һәм паҡ булһа, мобиль рекламировать уларҙа элек нисек торғандар, улар бер ни эшләй, ә һуңынан ғына түгел, ғөмүмән, ҡайһы бер ҡоролма эшләгән йәки кәмегән. Әммә хәҙер был ваҡыт китә. Хәҙер, сездә бар онлайн-уйын, өлкәндәр өсөн яңы сайт, ул китерелә менән секс күп-уйна, бөтә ҡорамалдарҙы ҡарап., Был HTML5 булдырырға уйыбыҙ бар, һәм әгәр һеҙ белә, тимәк, артабан уҡырға.\nУйын, һәм беҙ бында улар бар, туп-тулы алып барҙы, кросс-платформа совместимость. Шуға ҡарамаҫтан, был уйында уйнар өсөн һеҙҙең пк, Mac, iOS йәки android, һеҙ наслаждаться һәм башҡа ябай ғына хата булды, тип непорочное раят. Һәр уйынын беҙ бер нисә сайтында протестировать ҡоролошо, инаныу өсөн, уның идеаль тип эшләй. Шул уҡ ваҡытта беҙ шулай уҡ ҙур коллекцияһы йыйылған. Һәм беҙгә ниндәй булһа йәки уйынын сексуаль категория тәме бөтә. Баш натурал тиклем гейне, лесбиянкаларға һәм трансгендер, һеҙҙең өсөн уйынын табып бара., Шулай уҡ уйын беҙгә төрлө жанрҙа булды, уларҙың ҡайһы берҙәре раят енси акцент яһаны, ҡайһы бер ҡыҙыҡлы квест барыу менән, һеҙ уларҙы үтәргә тура килә, ә тотош бер тарихҡа нигеҙләнеп, һеҙ һайлауға бәйле бер нисә күрһәтмәгә коновко. Беҙҙең бөтә уйын сайтына бушлай бара. Иғәнә түләргә тура йәки һеҙ эшләргә түгел, хатта һеҙ тура һәм иҫәп яҙмалары булдырыла алмай, тигән электән был уйын уйнай. Бөтә, тип, һеҙ, кәрәк, бында туранан-тура ҡушыла. Барыһы тураһында беҙҙең сайт уҡыусыларына яңы параграф түбән.\nҺеҙ Йөҙ Шатландыра Уйындарына Әҙер\nПорно Онлайн тубал уйын өлкәндәр өсөн күп йәһәттән оҡшаш. Бер төрлөлөгө уларға контент ҡағыла. Беҙ хатта иң популяр һәм билдәле бер категория gnu порнофильм ала, ә һуңынан уларҙың барыһы өсөн уйындар эзләй. Беҙ сексуаль тулы бер коллекцияһы иң уйын ойошторорға мөмкин. Реалистик һеҙ наслаждаться секск иң-беҙҙең сайтта интернет симулятор. - Булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй һы сездә булһа, һеҙ уның беҙҙең менән поэкспериментировать коллекцияһына ала., Ғаиләлә секс-барға ышандырыу симулятор сценарий менән, һеҙ уларҙы үҙегеҙ ҙә оҫта ҡуллана тура вәсвәсә, әсәй өсөн үҙенә ала, һеңлеһе үҙ ҡыҙын йәки ағзалары, йә уларға наслаждайся ҡандырып, һеҙ ҡасан улар килә. Тағы бер үзенсәлеге, улар аласыз наслаждаться симулятор беҙгә, - был БДСМ. Хлестать, секс һәм яза шлепать-рабыня шулай, һеҙ нисек заблагорассудиться.\nӘгәр һеҙ шул геймер төрөнә ҡарап, улар темаһы һәм ҡатмарлы юл теләгән һәм наслаждайся был квест эротическое бүләктәрҙе, беҙгә бар RPG секс-уйын, һеҙ шатландыра әҙер. Иң популяр уйын булып, уларҙың ҡайһы берҙәре бер нисә пародия, World of Warcraft һәм Fallout кеүек. Сөнки беҙ пародия телгә һәм, һеҙ белергә тейеш, сөнки беҙ иң популяр персонаждары ҡатнашлығында уйындар үткәрҙе, ҡайһы берҙәре, шул иҫәптән Лоист Гриффин, иң цыпочки "Уйыны тәхет", Эльза торған Анна һәм "Туҡтатыу" иң сексуальный красотки йәки хатта "Минең Бәләкәй по".\nШулай булғас, беҙҙең коллекцияла хентай секс уйындар, һеҙ ҡайҙа һыныуға ла күп таба. Моғайын, һеҙҙең бөтә секс оҡшай-беҙҙең уйын сайтына монстр, булдыҡһыҙ анин менән бара ул-ҡыҙҙарҙың ҡалын оҙон һәм хәүефле хәл менән сумасшедший бөтә төр йән эйәһе менән щупальце ҡатнашты. Шул уҡ ваҡытта булды беҙҙең анин-пародийный уйын, уйын һәм башҡа бик күп була һәм беҙҙең яои юри.\nСәйер Ханым Өсөн Уйын Һәм Уйын\nБеҙ-сайттарҙың береһе, унда булған бөтә уйын өсөн. Беҙҙең коллекцияла гей-секс-бөтә төр уйын сценарийы китерелә менән ҡайнар чувак бөтә төрҙәре, шул иҫәптән, билдәле бер уйын менән һәм Marvel пародийный супергеройҙар DC. Симулятор леско беҙҙең бар, подружкаларың наслаждаться тәжрибәне унда һеҙ-лесбиянкалар. Беҙҙең транс-порно уйындар бөтәһенә лә оҡшаны, сөнки бөтә төрҙәре араһында транс ҡушымта булып беҙҙең, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-аттар., Ә ҡатын-ҡыҙға енси беҙҙең өсөн тағы ла уйын беҙҙең сайты була, ул уйын бик күп ммф менән өсәүләп барып, фиктив фантазия, шпагат менән ролле уйын уйнарға, текст нигеҙендә һәм ҡайһы бер көсләү, шулай уҡ интерактив эротика, ҡотосорғос, триллерҙар улар оҡшай, һеҙгә уны һайланы бәйле булып үҙгәрҙе. Категория өсөн махсус уйындар менән шулай уҡ беҙҙе пар итеп. Был уйындар аша үткәрергә йәки һеҙгә идеаль партнер булып алам һезгә ярҙам һеҙҙең яңы идеялар секс-сеанс. Категория һәм башҡа бик күп уйын булды, ул беҙҙең сайтта һеҙ аласыз наслаждаться, ялбыр уйын индереү һәм енси фетиш. Үҙ сексуаль һәм наслаждайся тикшерелде.\nУйын Наслаждайся Өлкәндәр Өсөн Бушлай Онлайн\nБыл проектты беҙ ҡасан башлана, беҙ ҙә тап беләһеңме, ни эшләргә кәрәк беҙгә. Башҡа уйындарҙа ошондай ҙур коллекция булдырыу, шулай уҡ беҙҙең сайт булдырған, унда иҫ киткес тура килә өсөн, улар өсөн браузер туранан-тура һеҙ наслаждаться. Иң яҡшы ҡорал коллекцияһы ҡарауға мохтаж ҙур, был уйын өсөн кәрәк саҡта ярҙам итә, сезгә табырға. Был уйын ҡоралы беҙгә яҡшы тәҡдим менән фекерләү һәм тасуирлау өсөн ҡайһы бер браузерҙәр һәм уңайлаштырыу, уларҙың һеҙҙең фантазия һәм gnu тураһында белергә мөмкинлек бирәсәк, уйындан ҡәнәғәт булып, кереткәнсе һеҙ уйнай башлай., Бынан тыш, беҙҙең берләшмә функциялы булһа ла, аңлатма һәм бүлегенең иғлан таҡталарында кеүек, һеҙгә беҙҙең ойошма менән үҙ-ара эш өсөн ул ҡулланыла алмай. Был һеҙгә беҙҙең сайтта теркәлергә һәм эшләргә мөмкин булған. Беҙ тулыһынса ышаныуын нисек анонимность, эш ҡасан етә порно. Шулай итеп, беҙ бер ҡасан да һеҙҙе шәхси мәғлүмәттәрҙе һаҡлау шифрлана һәм серверға һорау һәм тәҡдим итмәй. Наслаждайся барыһы да һеҙ, нимә теләйем, сайты, түгел һәм был хаҡта бер кем белмәй. Был бөтә һәм бөтөнләй бушлай!


Белоретта «Ағиҙел йондоҙҙары» хор сәнғәте фестивале старт ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБелоретта «Ағиҙел йондоҙҙары» хор сәнғәте фестивале старт ала\n14:27, 24 июня 2010 Йәмғиәт\nИке йылға бер тапҡыр Белорет ҡалаһында иң яҡшы хор коллективтары осраша. Унда «Ағиҙел йондоҙҙары» республика хор сәнғәте фестиваль-конкурсы үтә. Быйыл күләмле ижади форум бишенсе тапҡыр үтәсәк. Унда ҡатнашыу өсөн Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан ҡалаға 30-ҙан ашыу вокаль, фольклор, хор ансамблдәре – йәмғеһе 600 самаһы кеше йыйылған. Конкурсанттар араһында күрше төбәк вәкилдәре лә бар – «Мы — уральцы» хоры (Магнитогорск) һәм Силәбе өлкәһенән рус йыры ансамбле.\n«Башинформ» агентлығына фестивалдең кураторы – Республика халыҡ ижады үҙәге белгесе Маргарита Мансурованың хәбәр итеүенсә, музыка байрамы Белоретта өс көн дауам итәсәк.\nБеренсе көнөндә, 24 июндә, Мәңгелек утҡа сәскәләр һалыу ойоштороласаҡ. Һуңыраҡ Ҡала мәҙәниәт һарайында йәрәбә һалыу һәм “Ағиҙел йондоҙҙары” фестивален асыу тантанаһы үтәсәк.\nИртәгә, 25 июндә, конкурс программаһы сиктәрендә академия коллективтары башҡорт композиторҙарының һәм патриотик тематикалағы йырҙарҙы башҡарырға тейеш. Ә халыҡ хоры һәм фольклор ансамблдәр үҙҙәре йәшәгән ерҙең традицияларын сағылдырған үҙенсәлекле йыр-бейеүҙән торған тамаша күрһәтәсәк.\nЕңеүселәрҙе бүләкләү һәм гала-концерт 26 июндә Ҡала мәҙәниәт һарайында үтә.


Алмағасығыҙ ҡышҡа әҙерме? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Алмағасығыҙ ҡышҡа әҙерме?\nАлмағасығыҙ ҡышҡа әҙерме? 20.09.2016 // Баҡса\nКиләһе йылдың уңышы мул булһын өсөн ағастарҙы алдан әҙерләү хәйерле. Мәҫәлән, быйыл алмағастарым уңыш бирмәне. Ял итте. Киләһе йыл да алданмаҫ өсөн кәңәш һорап Борай районындағы “Алмағас” крәҫтиән (фермер) хужалығы етәксеһе Ғәлиә Муллаян ҡыҙы Мөғәллимоваға мөрәжәғәт иттем.\n– Тәү сиратта шуны билдәләр инем: беҙҙең баҡсасылар бөжәктәрҙән һаҡлай торған дарыуҙарҙы ҡулланыуҙан тартына. Был – яңылыш фекер. Ағастарҙы йылына кәмендә өс тапҡыр төрлө ағыу менән һиптереп алырға кәрәк. Шул саҡта ғына мул уңышҡа өмөт итә алабыҙ.\nТәүгеһен ағас һәм ҡыуаҡтар бөрөләнгәс эшләргә кәрәк. Тик һауа температураһының 12 – 15 градусҡаса күтәрелеүен көтөгөҙ, сөнки һыуыҡ булһа, химик препараттар үҙ көсөн юғалта. Икенсеһен емештәр борсаҡ саҡлы булғанда, әлбиттә, алмағастың емеше саҡ ҡына ҙурыраҡ була, уҙғарығыҙ. Был эште бер үк сәскә атҡан мәлдә атҡармағыҙ, сөнки ағыу емештең эсендә тороп ҡаласаҡ. Өсөнсөһө октябргә тура килә. Быныһында эргә-тирәләге уңыштың йыйып алыныуы шарт. Тағы ла шуныһы: һауа температураһы 12 – 15 градусҡаса йылы булырға тейеш. Көҙгөһөн алмағастарҙы ошондай шыйыҡса менән эшкәртеү һәйбәт: 400 грамм мочевинаны бер биҙрә һыуҙа иретергә һәм ошо күләмде йәлләмәйенсә бер алмағасҡа сарыф итергә. Эшкәртелгән япраҡтар ҡойолғас, мочевина ҡышларға тип ерҙә күмелгән бөжәктәрҙе лә үлтерәсәк. Ағас төптәренә серетмә өйөмөнән торф һибеп сығыу ҙа файҙаға ғына.\nАлмағастар имен-аман ҡышлаһын өсөн бер төпкә яҡынса бер тонна һыу һибеү ҙә етә.\nӘлеге мәлдә ағастың арҡыс-торҡос үҫкән ботаҡтарын, ҡамасаулағандарын бысып алығыҙ. Ботаҡтар аша ел йөрөргә, ҡояш нурҙары иркен үтергә тейеш. Тик бысҡандан һуң яраланған урынды майлы буяу йәки бының өсөн ҡулайлаштырылған махсус шыйыҡса менән һылап ҡуйығыҙ.\nОшо кәңәштәрҙең барыһын да тормошҡа ашырғанда, алмағастар уңышты мул бирәсәк.


БР Дәүләт Йыйылышында Өфө статусы тураһындағы закон камиллаштырыла // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБР Дәүләт Йыйылышында Өфө статусы тураһындағы закон камиллаштырыла\n11:37, 14 февраля 2013 Сәйәсәт\nРеспублика парламентарийҙары «Өфө ҡалаһы – Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы статусы тураһында»ғы БР законын камиллаштырырға ниәтләйҙәр. БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт ойошмалары буйынса комитеты ултырышында тейешле төҙәтмәләр тикшереүгә тәҡдим ителде.\nКомитет рәйесе Рөстәм Күзбәков билдәләүенсә, Өфө статусы тураһындағы закон 15 йыл элек ҡабул ителгән һәм уның ҡайһы бер нормалары бөгөнгө федераль ҡануниәт талаптарына тулыһынса яуап бирмәй. Шуға күрә ғәмәлдәге нормаларҙы ҡайтанан ҡарап сығыу ихтыяжы килеп тыуҙы.\nАтап әйткәндә, баш ҡал ихтыяждары өсөн БР Министрҙар Кабинеты менән билдәләнгән квота сиктәрендә ҡала предприятиелары продукцияһы менән эш итеү, ҡала биләмәһендә тикшереү эштәрен үткәреүгә рөхсәт биреү буйынса вәкәләттәр тураһында һүҙ бара. Йәнә бер пункт – милек формаһына ҡарамай, ойошмаларға социаль-мәҙәни объекттарҙы үҙгәртеп ҡороуға рөхсәт биреү, шулай уҡ Өфөлә урынлашҡан дәүләт предприятиелары, учреждениелар, ойошмалар етәкселәре менән хеҙмәт килешеүҙәре төҙөү мәсьәләләрен хәл итеү.\nФекер алышыу йомғаҡтары буйынса закон проектын алдағы ултырыштың көн тәртибенә индереү өсөн уны республика парламенты Президиумына йүнәлтергә ҡарар ителде.\nТеги: бр дәүләт йыйылышында, ҡануниәт