31 Ғинуар 2018, 17:43\nБаҙал тауының дөйөм оҙонлоғо 40 саҡрым самаһы. Ул Иҫке Собханғолдағы дауахана ултырған тауҙан төнъяҡҡа табан һуҙылып, үрге Әүжәнгә тиклем дауам итә.\nТауҙың исеме ҡайҙан килеп сыҡҡан, нимәне аңлата - асыҡ ҡына билдәле түгел. Ер-һыу атамалары тураһындағы мәғлүмәттәрҙә лә, гәзит биттәрендә лә осратҡаным булманы. Ғәрәп телендә «баҙал» һүҙе тау тигәнде аңлата.\nБаҙал тауының дөйөм оҙонлоғо 40 саҡрым самаһы. Ул Иҫке Собханғолдағы дауахана ултырған тауҙан төнъяҡҡа табан һуҙылып, үрге Әүжәнгә тиклем дауам итә. Әүжәндән төнъяҡҡа табан урыҫтар Юрмашка тип йөрөтәләр. Баҙал тауының бейеклеге диңгеҙ кимәленән 700 метр самаһы. Тауҙың көнъяҡ-көнсығыш битләүҙәрендә Иҫке һәм Яңы Собханғол, Иҫке һәм Яңы Мөсәт, көнъяҡҡа ҡараған битләүҙәрендә Мәндәғол, Кейекбай ауылдарының ыҙмалары, сабынлыҡтары һәм йәйләүҙәре булды. Иң үкенеслеһе шул - мәғрүр Баҙал тауы итәктәрендәге ер-һыу атамаларының электән килгән исемдәре йылдар үтеү менән онотола, юғала бара. Урындағы тарихты, ер-һыуыбыҙҙы йәштәр белеп үҫһен һәм киләсәк быуындарға барып етһен ине, тигән теләк менән үҙем белгән-ишеткәндәрҙе гәзит аша еткереүҙе бурысым тип һанайым.\nМәндәғол ауылынан Баҙалға артыла биргәс, Үлйәғол ташы тигән яланға барып сығаһың. Бында элгәре Мәндәғол ауылы кешеһе, ҡурайсы Үлйәғолдың сабынлығы булған. Ҡатыны Рабиғаны ихтирам итеп, яратып, Раҡай тип әйтер булған. Ялан ситендәрәк, түбәндә ағып ятҡан бәләкәй генә йылғаны уның исеме менән Раҡай йылғаһы тип йөрөтә башлайҙар. Иғтибар итһәң, эргәлә генә тәрән уй барлығын күрәһең. Элек был урында тирмән өсөн таш сығарғандар. Үлйәғол, Мәндәғолов Камил тигән оҫталарҙың тирә-яҡты ошондағы таштан эшләнгән ҡул тирмәне менән тәьмин итеүҙәре билдәле.\nБаҙалдың Мәсем тауы яғынан Көргәҫ, ҡаршы яҡтан Алағуян (Алаҡуян) йылғалары аға. Ике яҡта ла ҡаялар ҙа, эреле-ваҡлы яландар ҙа етәһе. Элегерәк район һабантуйҙары үткән ялан ситенән Арғы ыҙма һәм Оло йылға тигән бәләкәйерәк йылғалар ағып төшә һәм Алағуян йылғаһына ҡушыла. Оло йылға башынан саҡ ҡына өҫтәрәк Оло йылға башы, Ҡымыҙ эскән (элгәре Собханғол ауылдары халҡы байрам иткән урын), Туҡтамыш, Хәҙрәт ҡотоғо (Әбделғәни хәҙрәттең йәйләүе булған), Ярҙы йылға һәм Кәзә ташы тигән яландар, сабынлыҡтар теҙелеп китә. Яңы Мөсәт ауылы эргәһендәге Баҙалдағы ҡаялар теҙмәһе Кәзә ташы тип атала.\nКөргәҫ йылғаһы яҡлап Баҙалдан саҡ ҡына ситтәрәк Мәйгәшле башы (Мәйгәшле йылғаһы), Үтәкәй йәйләүе, Соҡор йорт утары (Мәсем һәм Баҙал тауҙары араһы), Сәхип үлеге тигән яландар бар. Иҫке Собханғолдан йәйләүгә күсеп барғас, Сәхип тигән кеше ауырып үлә һәм ошо яланда ерләнә, атама шунан килә. Сәхип яланынан аҫтараҡ Көргәҫ йылғаһы буйында Ирләнде (йылға) башы, Таллы ҡойо һәм арыраҡ Әбдрәш яландары китә. Шуны ла әйтеп китеү урынлы булыр, элгәре ҙурыраҡ яландарҙың ситендәге ҡолаҡ-үткәүелдәрҙе лә исемләп йөрөткәндәр, үкенескә күрә, заман үтә исемдәре онотола бара.\nИҫке Собханғолдан түбәнерәк Ағиҙел буйлап Арбаҙай (аэродром яланы) яланы, уны бер нисә өлөшкә бүлеп - Һунар бар, Ауыш күрше, Уҫаҡ төп, Ант иткән, Арҡа ыҙма яландары тип йөрөтәләр, ул Ябаҡ (Ишдәүләт) ауылы йәйләгән урын. Урман эсендәрәк Иҫке Собханғол яғынан килгәндә, яланға етәрәк, урман ситендә зыяраттары ла бар. Унан да түбәндәрәк Иҙел туғайы, Маһи туғайы, ҡаршыһында Маҙалы яланы (ҡасандыр Йәрмөхәмәт (Маҙалы) ауылы булған), Ағиҙел аша Туҡмаҡлы, Аҡбикә, Йүкәле, Бер тором (бәләкәй генә), үрге оста Төлкө осҡан ҡаяһы һәм түбәндәрәк Өйрәкле яландары. Өйрәкле аралы ҡаршыһында Күбек ташы бар. Ағиҙел ошо ташҡа бәрелеп, күбекләнеп аҡҡанға шул исем бирелгән. Күп кенә һалсылар аңғармай килеп шул ташҡа бәрелеп, йыш ҡына зыян күргән. Тар урында йылға тәрән, ә шаршыһында ағым көслө булған.\nМәндәғол ауылының үр яғындағы ялан Үрге, түбәндәгеһе Түбәнге туғай. Түбәнге туғай янында ла арал бар, ҡая аҫтынан урғылып сыҡҡан шишмә Төмәнәй шишмәһе. Унан ары Себе туғай яланы, ҡаршыһында ғына Ағиҙелгә Мәйгәшле йылғаһы ҡоя. Мәйгәшленең үр яғында Һарыбай яланы, ә уның үрге осонда Бәләкәй бажанай йылғаһы аға.\nМәсем тауының көньяҡ–көнсығыш битләүендәге ҙур ғына ялан - Ҡара һыйыр яланы. Мәсем тауынан баш алып, ялан уртаһынан аҡҡанын Ҡара һыйыр, түбәндәгеһен (Балаган) Һары бейә йылғаһы тип йөрөтәләр. Ҡара һыйырҙан йылға башына тиклем Мөжәүер, Мәхмүт, Бикһултан, Баҙал яҡлап Ҡарағол, Тумарлы, Утар урыны, Федор яландары теҙелеп китә һәм Сыбар таш йылғаһы аға. Был тирәлә иң һуңғы ялан - Көргәҫ башы яланы. Арыраҡ, 3-4 саҡрым тирәһе булалыр, Әлеш (Мөсәт (Саҡмағош ауылы), Әлеш батыр исеменән), унан ары Ҡарағас йорт яландары бар. Хужалыҡтар тарҡалғанға тиклем Әлеш һәм Ҡарағас йорт яландарында “Яңы-юл” дарҙың һауын фермалары йәйләне.\nМәсем тауы Баҙал тауының аръяғында көнбайышта ята. Мәсемде Баҙалдан айырып тороусы йылға - Ҡараһыйыр. Мәсем тауының оҙонлоғо 20 саҡырым. самаһы. Бөрйән районының иң бейек нөктәһе. Бейеклеге 1048 метр. Был урын Ыласын таш, Ҡоҙғон таш ҡаяларының өҫ яғында урынлашҡан. Элек ул урында тригопункт - вышка була торғайны. Йәй көндәрендә, эңер төшкәс, был вышкаға менһәң, Стәрлетамаҡ ҡалаһының уттарын күрергә мөмкин була торғайны. Тауҙың атамаһы ете башҡорт ҡәбиләһенең ханы — Мәсем исеменән алынған. Ошо тау өҫтөндә уның йәйләү урыны булған. Ҡарағөлөмбәт олатай ҙа ошо Ҡараһыйыр буйында йәйләгән. Йылғаның уға тиклемге исеме билдәһеҙ.\nМәсем үҙенсәлекле тау. Йәй көндәре бында еләҫ, һалҡынса. Томан булмай, себен-серәкәйҙәр тынғыһыҙламай. Иҙел буйында еләк-емештәр бешкән мәлдә бында әле саҡ күренә башлай, түбәндә инде ҡойола башлаһа, Мәсемдә саҡ бешеп еткән була. Тауҙы урындағы халыҡ Собханғол Мәсеме (йәйләүе), Мәндәғол Мәсеме тип бүлеп йөрөттө. Собханғол Мәсеменең бер яғында Ишдәүләт, икенсе яғында Собханғол, Мөсәт ауылдары халҡы йәйләгән. Йәйләүҙәрҙең уртаһындағы тәрән генә шишмәнән уртаҡ файҙаландылар.\nМәсемдә иғтибарҙы әллә ҡайҙан йәлеп итеп, мауыҡтырып торған ҡая-таштар күп. Ҡыҙҙар ташы, Ыласын таш, Ҡоҙғон таш һ.б. (Ошо таштар янында АН-2 самолеты ла ағастарға бәрелеп ҡолап төшкәйне). Ҡыҙҙар ташының башы тигеҙ, шыма, ун-ун биш кеше иркен һыя алырлыҡ. Элгәре бында йәйләү осоронда йәштәр, ҡыҙҙар йыйылып уйнап-бейеп күңел асҡандар, исеме шунан тороп ҡалған. Ҡыҙҙар ташы күңел асыу урыны ғына ла түгел, бик борондан - мәжүсилек замандарынан килгән төрлө ритуалдар үткәреү урыны ла булып торған. Ыласын таш, Ҡоҙғон, Ыласын һ.б. ҡоштар боронғо башҡорттарҙа изге ҡоштар рәтенә индерелгән, бәлки шуғалырҙа исемдәре мәңгеләштерелгәндер.\nһуғыш һәм хеҙмәт ветераны.\nҺүрәттә: Ҡыҙҙар ташы.


Ҡаҡ — Викидәреслек\nҠаҡ — еләк-емештән әҙерләнә торған аҙыҡ.\nҠаҡ өсөн ҡайын еләге, шартый (ер еләге), ҡарағат, балан, алма алырға мөмкин.\nЕләкте йәки емеште ике тапҡыр ит турағыстан үткәреп, иҙмә әҙерләйҙәр. Иҙмәне эре иләктән үткәрәләр.\nАлдан өҫтөн майлап әҙерләп ҡуйған таҡталарға, батмустарға йоҡа ғына итеп иҙмәне йәйеп сығалар.\nҠояш төшмәгән, әммә еләҫ ерҙә киптерәләр. Әҙер ҡаҡ ҡоро булырға, тик һынып торорға тейеш түгел. Йәймәне торба һымаҡ итеп төрөп һаҡлайҙар.\nҠаҡ — туҡлыҡлы аҙыҡ та, дауа лаҮҙгәртергә\nШартый, бигерәк тә ҡайын еләге — витаминдар, минераль тоҙҙар, органик кислоталар сығанағы. Ҡан яһауҙа ҡатнаша торған микроэлементтар, витаминдар булыуы аҙ ҡанлылыҡтан ҡулланыла торған шифалы дарыу итә.\nҠарағат — С витамины микдары буйынса лимонды уҙып китә. Ә был витамин иммунитетты нығыта. Шулай уҡ С витамины, органик кислоталары яман сирҙәргә ҡаршы профилактика сараһы итә.\nҠарағат ҡағын тән температураһы юғары күтәрелгәндә ҡулланалар. Аппетит булмағанда, анемия булғанда, һалҡын тейгәндә дарыу итеп ҡулланып була.\nБалан емеше диетик аҙыҡ булып тора. Шулай уҡ витаминдары, дуплау матдәләре, органик кислоталары, шәкәр, микроэлементтары (фосфор, магний, калий, тимер, марганец, баҡыр, йод) арҡаһында ҡиммәтле дарыу ҙа.\nҠан баҫымын көйләй, йөрәк сирҙәренән дауалай. Аппетитты аса.\nБазед сиренән, аҙ ҡанлылыҡтан да дауалай, көслө антисептик. Һарыһыуҙан арыныу өсөн дә ҡулланыла.\nАлманың энегетик ҡиммәте ҙур түгел. Шуға ла һимертмәй генә, организмды көн эсендә кәрәк булған барлыҡ матдәләр менән тәьмин итә ала (А, В, Е, Р витаминдары, каротин, натрий, кальций, тимер, алюминий, марганец, цинк, фтор, көкөрт, никель, ванадий, крахмал, пектин, органик кислоталар).\nҠан тамырҙарын таҙалай, аҙ ҡанлылыҡтан, атеросклероздан дауалай. Көслө антисептик.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Ҡаҡ&oldid=19946»\nПоследний раз редактировалась 4 сентябрь 2019 в 17:14\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:14 4 сентябрь 2019 үҙгәртелгән.


Дала рухы кемде һуғармаған, Дала моңо кемде имләмәҫ! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Дала рухы кемде һуғармаған, Дала моңо кемде имләмәҫ!\nДала рухы кемде һуғармаған, Дала моңо кемде имләмәҫ! 28.11.2017 // Рухиәт\nҒәжәйеп төбәктә йәшәүебеҙҙе әленән-әле ҡабатлап торһаҡ та, Башҡортостандың мөғжизәле ер икәнлеген тулыһынса аңлап та бөтмәйбеҙҙер, күрәһең, тинем Хәйбулла районына аяҡ баҫҡас. Был яҡтарҙа булғаным бар минең, тик эш унда түгел. Ана шул барған һайын яңы йөҙөн аса, үҙен яңыса таныта.\nӘүҙем замандашыбыҙ, йырсы, башҡорт йырын үҙ республикабыҙҙа ғына түгел, сит өлкәләрҙә лә таратҡан Гөлфиә Хәләфетдинованың ижад кисәһенә йыйынабыҙ. Хайран итә беҙҙе Хәйбулла ере. Бер ҡараһаң, өҫкә ишелеп килгән тауҙар ҙа юҡ, йырып сыҡҡыһыҙ урмандар ҙа уратып алмаған, әммә тындарҙы асҡан, офоҡ менән офоҡто тоташтырған, ҡосағында бөтә Йыһанды бәүелткән дала бары тик бында ғына.\nГөлфиәнең йырлы майҙаны\n“Дәрүиш-хан”, “Рух” төркөмдәре заманында ошо төбәктә яралды. Ғәжәп күренеш бит: күңелдәге ихтилалдар, рух бунттары рок аша бирелде. Әле лә унда төрлө төркөмдәр ойошоп тора. Гөлфиәнең кисәһендә легендар йырсы Ирек Атановты күреп, бик ҡыуандыҡ. Тәбиғәт балаһы башҡорт ҡурайына ғына түгел, теләһә ҡайһы музыка ҡоралына йән өрә ала, унан башҡаларҙы тетрәндерер йыр сығара ала, күрәһең. Ана бит был юлы ла Ирек хитҡа әйләнгән “Гөлгөнә”һе менән залды йырлатты.\nАҡъяр мәҙәниәт йортоноң залы шығырым тулғайны был кис. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы менән берлектә ойошторолған сәфәребеҙгә “Башҡортостан” гәзитен күпләп алып барғайныҡ, тамашасылар баҫмабыҙҙы уҡып кинәнде. Моғайын, киләсәктә яҙҙырып уҡыусылар һаны ла артыр әле. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы аппаратының баш белгесе Айгөл Шәрәфетдинова – ошо төбәк ҡыҙы, шуға күрә уртаҡ сәфәребеҙҙе мәҙәни, әҙәби мөхит өсөн генә түгел, ҡоролтай, мәғариф тармағы менән дә бәйләргә ҡарар иттек.\nДүрт сәғәттән ашыу барҙы ла ҡуйҙы был йыр кисәһе. Нимәһе ҡыҙыҡ, ялҡытманы ла, арытманы ла, әммә сәғәттәргә күҙ һалғас, тере моңға арбалып ултырыуыбыҙҙы аңланыҡ. Гөлфиәнең күңеле киң. Байрамында бөтә дуҫтарының да талантын күрһәткеһе, барыһына ла һүҙ биргеһе килә. Нәфис Сәйетов, Рөстәм Бейембәтов, Динә Аҡназарова, Илһам Мөхәммәтшин, Рәсимә Динисламова, Рифат Күскилдин, Иҙел Манишев йыр-моңдары менән кисәне биҙәһә, Эльза Вәлиева, Юлдаш Мортазиндың сағыу бейеүҙәре хайран итте. Эльза шул тиклем тәьҫирле итеп сығыш яһаны, әйтерһең, уның бар кисерештәре йөҙөнә сыға, бейеүҙең йөкмәткеһен күҙ ҡарашынан уҡып була.\nГөлфиәнең композитор, йырсы Азат Исҡужин менән хеҙмәттәшлек итеүе хаҡында яҙып сыҡҡайныҡ инде, шуға килгән ҡунаҡтар – шағирәләр Гөлнур Ҡыуатова, Гөлназ Ҡотоева, Гөлнара Хәлфетдинова, Фирүзә Абдуллина, Рәзилә Ырыҫҡужина, шағирҙар Насип Һаҡмаров, Мотал Рәмов шиғырҙарына яҙылған йырҙарҙы айырым да, бергәләп тә башҡарҙы улар. Танылған йырсы Рауил Харрасов Гөлфиәнең туғаны икән. Ул үҙенең моңло сығышы менән байрамға йәм өҫтәне. Сибайҙан килгән ағинәйҙәр доғаларын ҡылып, байрам хужаһына изге теләктәрен еткерҙе.\n“Башҡортостан ҡыҙы” журналының баш мөхәррире Гөлназ Ҡотоева тамашасыларҙы журналға яҙылырға саҡырҙы, ул шулай уҡ урындағы башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте ағзалары, китапханасылар менән дә осрашты. Райондың хакимиәт башлығы урынбаҫары Миңзәлә Баймырҙина, мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Лариса Мәмбәтова Гөлфиә Хәләфетдиноваға йөкмәткеле концерт ойошторғаны өсөн рәхмәт әйтеп, уңышлы сығышы менән тәбрикләне. Кемгә оҡшап был баланың тауышы иркен тынлы, моңло икән, тип аптырарға түгел: байрам һуңында әсәһе сәхнәгә күтәрелеп, рәхмәт йөҙөнән халыҡ көйөн яңғыратты.\nӘбүбәкер тигән ауылда\nИкенсе көндө райондың Әбүбәкер ауылы мәктәбендә балалар менән осраштыҡ. Бәләкәстәр бөтәһе лә бер төрлө инде ул, тигән фекерҙе раҫлаусылар төбәктәрҙә йәшәгәндәрҙе килеп күрһен ине. Нурлы ҡарашлы балаларҙы күреп, уларҙың һәләтенә таң ҡалып ҡайтылды. Бында башҡорт телендә эҙмә-эҙлекле белем алыу өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылған. Балалар баҡсаһы менән урта дөйөм белем биреү мәктәбенең бер ҡыйыҡ аҫтында урынлашыуы ла быға сәбәпселер, әлбиттә. “Сулпылар” балалар баҡсаһына йөрөгән сабыйҙар мәктәптә үткән һәр сарала сәхнәгә сыға икән. Был көндә лә беҙҙе “Сулпылар” балалар баҡсаһында тәрбиәләнгән биш йәшлек Әминә Билалова батмус менән бейеп ҡыуандырҙы. “Бәйләнештә” социаль селтәрендә бар уның сығышы, инеп ҡарарға була минең сәхифәмдән.\nӘбүбәкер мәктәбендә бөтәһе 68 бала белем ала, башҡорт теле туған теле булараҡ өйрәнелә. Күрше ауылдан йөрөп уҡыған ике бала – Карина Филиппова менән Эльза Буздакова ғына башҡорт телен еңелләштерелгән программа буйынса үҙләштерә.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрен 38 йыл стажы булған педагог, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Рәйлә Һибәтулла ҡыҙы Сынбулатова алып бара. Уның уҡыусылары “Урал батыр” эпосын яттан һөйләү бәйгеһендә, район һәм республика олимпиадаларында әүҙем ҡатнаша, еңеүҙәр яулай. Батырхан Билалов менән Мәҙинә Аҡъюлова беҙгә “Урал батыр” эпосынан өҙөк уҡып ишеттерҙе. Һәр саҡ әйтә килдем, “Урал батыр”ҙы яттан белгән һәр бала заман һынауҙарына бирешмәҫ зат булып үҫә, сөнки уның аңына, зиһененә, йөрәгенә эпостың ҡеүәтле энергетикаһы һеңә. Был балалар ҙа ҡыйыу сығыштары менән ҡыуандырҙы. Мәҙинә шиғырҙар ҙа яҙа икән. Беҙгә лә уҡып ишеттерҙе.\n2015 йылда уҡыусылары республика буйынса беренсе урындарҙы алып ҡайтҡандан һуң, районға бүленгән ике махсус кабинеттың береһен (ҡорамалдар комплекты) мәғариф бүлеге шәхсән Рәйлә Һибәтулла ҡыҙына тапшырған.\n“Интерактив таҡта, стендтар, фотоаппарат – дәресте юғары кимәлдә үткәрерлек өсөн йыһаздар бар хәҙер”, – ти педагог.\nРәми Ғариповтың “Туған тел” шиғырын Рәмзил Бигушев кеүек уҡығандарын ишеткәнем дә юҡ. Ҡысҡырмай ҙа, аҡырмай ҙа, ә бары тик йомшаҡ тауыш менән теленә һөйөүен аңлата егет, етмәһә, “сәскә” һүҙенә баҫым яһап, әйтерһең, был донъяның бер биҙәге булған башҡорт теленең дә сәскә икәнлеген беҙгә лә еткергән кеүек булды. Рәхмәт һиңә, Рәмзил, шиғырҙы нескә тойғаның өсөн!\nҠурайсылар ансамбленең сығышы ла бик матур булды. Етәкселәре директорҙың тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары, хеҙмәт дәресе уҡытыусыһы Солтан Ғүмәр улы Билалов балаларҙа милли музыка ҡоралына һөйөү тәрбиәләй алған, егеттәр өн сығарыр өсөн генә түгел, ә нисектер уларҙың ойотоп уйнарға тырышыуы һиҙелә.\nӘ инде Әбүбәкер клубында беҙҙе ауылдың ағинәйҙәре ҡаршы алды. Милли кейемдәр, яҡты йөҙ, ҡунаҡсыллыҡ йолаһы, матур йырҙар, бейеүҙәр – былар барыһы ла уларҙың сығышынан. Юҡҡа ғына төбәк йәмен һаҡлаусылар тимәйҙәр уларҙы, әлдә ауылдарҙа йолаларыбыҙҙы тергеҙгән инәйҙәребеҙ бар. Рәхмәт һеҙгә, Әбүбәкер ағинәйҙәре – Әлфиҙә Ултыраҡова, Гөлсинә, Гөлшат, Мөнирә, Мәрйәм, Йәнбикә, Миңзилә, Гүзәл Билаловалар. Эйе, тотош ауыл бында бер фамилияны йөрөтә, тиергә лә була. Шуға ла, моғайын, бер уйлы, бер ғәмлелер ағинәйҙәр! Китапханасы Рәсимә Аҡылова милли матбуғат баҫмаларын, яңы китаптарҙы килеп ингән һәр кем күрерлек итеп, иң алға һалып ҡуйған.\nЙорттарына алдырып уҡыусылар ҙа күбәйһен ине милли баҫмаларҙы, тигән теләк менән ҡуҙғалдыҡ Аҡъяр балалар баҡсаһына! Беҙҙең менән Әбүбәкер клубында Хәйбулла район башҡорттары ҡоролтайы етәксеһе, район хакимиәтенең мәғариф бүлеге методисы Ғәни Бикбаев та булды. Ул төбәктәге халыҡтың милли асылын һаҡлап, ниндәй генә үҙенсәлекле тәбиғәт шарттарында ла ата-бабалар йолаһын тотоп йәшәүҙәре хаҡында һөйләне, бөгөнгө яңылыҡтары менән таныштырҙы. Федоровка ауыл советы рәйесе Наталья Лебедева башҡа милләт вәкиле булыуына ҡарамаҫтан, беҙҙең милли байрамдарҙа әүҙем ҡатнаша ғына түгел, үҙе лә ойоштора икән!\nБәләкәстәр иленә сәйәхәт\nХәйбулла районы башҡорттары араһында, мәктәп, балалар баҡсаларында беҙҙе район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Миңзилә Ғөбәйҙулла ҡыҙы Баймырҙина һәм мәктәпкәсә йәштәге балаларға белем һәм тәрбиә биреү бүлеге методисы Зәбирә Насип ҡыҙы Бикбаева оҙатып йөрөнө. Улар менән бергә Аҡъярҙағы 3-сө “Шатлыҡ” балалар баҡсаһына аяҡ баҫабыҙ. Мөдире – Айгөл Фәрит ҡыҙы Кәримова.\nДөрөҫөн әйткәндә, әллә балалар баҡсаларында һирәк булырға тура килә, әллә барғандарында ла барыһын өйрәнеп өлгөрмәгәнмен, әммә бындай мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын мин баш ҡалала күргәнем юҡ. Ул заман талаптарына ярашлы юғары кимәлдә йыһазландырылған. Ата-әсәләрҙең һәм коллективтың хеҙмәте күҙ алдында: баҡсаның эске, тышҡы йөҙө иҫ китмәле, урыҫ һәм башҡорт мәҙәниәте музейҙары булдырылған, диуарҙарына әкиәт сюжеттарына бәйле һүрәттәр төшөрөлгән, ихатала “Урал аръяғының ете мөғжизәһе” тип аталған күләмле макеттар эшләнгән (Ирәмәл тауы, Ғәҙелша шарлауығы, Шайтантау заказнигы...)\nҺәр төркөмдөң биҙәлеше лә исеменә ярашлы эшләнгән. Балалар баҡсаһының үҙ телевидениеһы эшләй, был бигерәк тә ата-әсәләр өсөн уңайлы. Мәҫәлән, әгәр ваҡыт таба алмай балаңдың иртәлегенә килә алманың икән, уны телевидение төшөрөп алған яҙманан ҡарарға, сабыйыңдың сығышына ҡыуанырға була. Йәнә лә бында гәзит тә сығаралар, унда ата-әсәләр өсөн яңылыҡтар, балаларҙың уңыштары хаҡында хәбәрҙәр урын алған. Хәтәр, ивет! Әйтерһең, балалар баҡсаһы түгел, ә иң яратҡан сабыйҙарҙан даһиҙар тәрбиәләү, заманса фекерләгән шәхестәр үҫтереү майҙаны! Яратҡан сабыйҙар тим, сөнки улар, мәҫәлән, беҙ барып ингәндә башҡорт йолаһы буйынса ҡунаҡты ғына һыйлай торған бишбармаҡ ашап ултыра ине. Матур итеп киҫелгән һалмаларҙы урындағы ашнаҡсылар бәләкәстәр өсөн тәғәйен әҙерләй. Бына ошо түгелме һуң баланы бәләкәйҙән милли рухта, милли мөхиттә тәрбиәләү!\nАҡъярҙағы беҙ ҡараған икенсе “Йәйғор” балалар баҡсаһы мөдире Шәрәфетдинова Рима Рәшит ҡыҙы беҙҙе ике йәш талант менән дә таныштырҙы. Бәләкәс кенә Зөлхизә Сәлимова (5 йәш): “Мин бит башҡорт ҡыҙы” тип йырлап ҡыуандырһа, 5 йәшлек Гөлфиә Ҡоҙабаева әкиәт һөйләп һоҡландырҙы. Балаларҙа бер ниндәй тартыныу, туған телдә аралашыуҙан оялыу хисе юҡ. Тәбиғи бөтәһе лә. Көсәнмәйенсә генә тыуҙырылған милли мөхиттә бәләкәстәр үҙҙәре теләгән йырҙарҙы йырлап, донъя халыҡтары әкиәттәрен дә башҡортса һөйләргә өйрәнеп үҫә.\nБүребайҙағы “Ҡояшҡай” балалар баҡсаһына беҙ барып ингәндә, балалар төшкө йоҡоға талғайны, шуға күрә тәрбиәселәр коллективы менән осраштыҡ. Мөдире Рәмилә Булат ҡыҙы Туҡбаева әйтеүенсә, бында ике телдә аралашҡан балалар йөрөй. Бәләкәстәр туған телдә һөйләшергә һәр саҡ әҙер ул, ата-әсәләр араһында аңлатыу эше алып барырға кәрәк. Әгәр һин донъяға имән булып яралғанһың икән, маңлайыңа “Мин – ҡайын” тип яҙғандан ғына ул ағасҡа әйләнеп китмәй бит. Тамырҙарҙы ҡырҡып ташлап, башҡа ағас булырға тырышыу ҙа хәүефле, тамырын ҡырҡҡан гөл дә бит аҙна эсендә һулый, ә ағастың да бөтөнләй юҡҡа сығасағы көн кеүек асыҡ. Ошо хаҡта төбәктә йәшәгәндәр, минеңсә, яҡшы белә, аңлай, әммә телебеҙгә хәүеф янағанда, беҙ был хаҡта ҡайтанан иҫкә төшөрөргә бурыслыбыҙ.\nХәйбулла ере элек-электән үҙенең арҙаҡлы улдары, ҡыҙҙары менән дан тотҡан. Ҡурайсы Йомабай Иҫәнбаев, бейеүсе Мөхәммәт Иҙрисов, милли хәрәкәттә ҡатнашҡан Әбдрәшит Бикбауов, дин әһеле, әүлиә Ғатаулла ишандың изге төйәге тип беләбеҙ беҙ был яҡты. Замандаштарыбыҙ араһында ла бик күп арҙаҡлы шәхестәр тап ошо яҡтан сығыуын беләбеҙ. Шуға күрә Ғатаулла ишандың ҡәберенә зыярат ҡылғандан һуң, Күктәрҙән, ҙур рәхмәт яҡты йөҙ, асыҡ итеп ҡаршы алған Хәйбулла районы халҡына! Балаларҙың нурлы ҡараштары, ағинәйҙәрҙең сабыр һындары, етәкселәрҙең мәртәбәле ҡунаҡсыллығы иҫкә төшһә, күңелдә һил рәхәтлек урынлаша. Аллаһ Тәғәлә Ғатаулла ишандың яҡташтарына үҙенең мең рәхмәттәрен төшөрһөн! Ошо төбәктән илемде алға әйҙәр, алдынғы ҡарашлы балалар үҫеп сыҡһын! Амин, тип теләнем!\nҺыйынырға урын эҙләй микән,\nЭҙләй микән йылы ҡуйынды,\nДала елдәренең ипкене лә\nАйырым бер заттай тойолдо.\nСулпыларҙы сыңлатып та иҫә,\nҠурай менән бергә һыҙғыра.\nТаштуғайҙың хозур ҡаяһына\nТарих толпарҙарын туғара.\nИшелеп тә торған урмандар юҡ,\nБаҫып килмәй тауҙар өҫтөңә.\nЕл моңона ҡылған тирбәлеүе\nМансылғандай ҡояш төҫөнә.\nОфоҡтарҙан-офоҡҡаса – киңлек,\nЙыһан менән был ер тоташҡан.\nБар далаға оса киске аҙан,\nЙондоҙ менән тулған был аҡшам.\nТалғын ғына яҡты көй ағыла,\nАсмандары уның юғары.\nХатта ябай үткенсене бында\nБөйөк дала моңо һуғара.


Бүләген Хәмитовҡа тапшырған | Йәншишмә\nБүләген Хәмитовҡа тапшырған\nНаписал в 13 апреля 2018, 11:57\nРинал Низамов остазы Наилә Ҡорбанғәлиева менән.\nҺәр кемгә лә бындай бәхет тәтемәй шул. Ә бына Ринал Низамовҡа үҙенең баҫҡан сувенир-быймаһын республика Башлығы Рөстәм Хәмитовҡа бүләк итеү ҡыуанысы эләккән. 2015 йылда район һабантуйында булған ваҡиғаны әле лә яҡшы хәтерләй ул.\nРаевкалағы 2-се мәктәптең IV «Б» синыфында ғына уҡыуына ҡарамаҫтан, Ринал кейеҙ баҫыуҙың бөтә серҙәрен белә. Алты йәштән Пионерҙар йортондағы «Мини-кейеҙ» түңәрәгендә шөғөлләнгән малай оҫтарғандан-оҫтара бара. Район, республика кимәлендәге бәйгеләрҙә ҡатнашып, эштәре менән призлы урындар ҙа яулай.\nУл быйма баҫыусы һөнәрен бик һәйбәт үҙләштергән. Нимә һораһаң да, төплө итеп яуап бирә.\n– Тәүҙә үҙебеҙгә кәрәкле өлгө эшләп алабыҙ. Йөндөң ултырғанын иҫәпкә алып, ул саҡ ҡына ҙурыраҡ булырға тейеш. Шунан инде ҡутырыҡлы плёнка өҫтөнә урынлаштырып, йөндө тәүҙә – буйға, шунан арҡырыға 3 – 4 ҡатлам һалып сығабыҙ. Был эште тамамлағас, өҫтөнә сетка ябабыҙ. Артабан уҡлау ҡулланып, һыулы баҫыу ысулы менән баҫа башлаһаҡ та була. 5 – 10 минуттан һуң икенсе яғын әйләндереп, 3 – 4 ҡатлам йөн һалып, шул уҡ эште ҡабатлайбыҙ. Тик бының менән генә эш бөтмәй әле. Баҫыуға оҙаҡ ваҡыт китә.\nСувенир-быймабыҙ әҙер булғас, уртаһынан ғына ҡырҡабыҙ. Бына шулай бер пары әҙер. Уны ҡоро баҫыу ысулы менән биҙәп тә ҡуйырға мөмкин, – ти йәш быйма оҫтаһы, эш серен аңлатып.\n« Был дәресте көтөп алалар\nҠомарлы уйындар тыйыла »


Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә быйыл тәүге ярты йыллыҡта граждандарҙан килгән мөрәжәғәттәр тураһында мәғлүмәт » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә быйыл тәүге ярты йыллыҡта граждандарҙан килгән мөрәжәғәттәр тураһында мәғлүмәт\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә быйыл тәүге ярты йыллыҡта граждандарҙан килгән мөрәжәғәттәр тураһында мәғлүмәт 24.07.2012 // Йәмғиәт\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппаратында граждандарҙың мөрәжәғәттәре менән эшләү “Рәсәй Федерацияһы граждандарының мөрәжәғәттәрен ҡарау тәртибе тураһында”ғы Федераль законға, “Башҡортостан Республикаһында граждандарҙың мөрәжәғәттәре тураһында”ғы Башҡортостан Республикаһы Законына ярашлы тормошҡа ашырыла һәм республика Хөкүмәтенең даими контролендә тора. Граждандарҙың яҙма мөрәжәғәттәре Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры, уның урынбаҫарҙары тарафынан ҡарала һәм тейешле республика башҡарма власть органдары, ойошмалары етәкселәренә үтәүгә ебәрелә.\nБыйыл тәүге ярты йыллыҡта республика Хөкүмәтенә граждандарҙан 4592 яҙма, 158 коллектив мөрәжәғәт килгән. 273 мөрәжәғәт ҡабатлап ебәрелгән, 29-ына исем-шәриф ҡуйылмаған.\nӘйтергә кәрәк: бөтә хаттарҙың 50 проценттан ашыуы республика Хөкүмәтенә юғары органдар аша килә. Мәҫәлән, быйыл алты ай эсендә Рәсәй Президенты Хакимиәтенән — 1587, Рәсәй Хөкүмәте Аппаратынан — 610, Дәүләт Думаһынан — 11, Башҡортостан Президенты Хакимиәтенән — 676, Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙан тугыҙ мөрәжәғәт килгән.\nТорлаҡ мәсьәләһе буйынса хаттар күпселекте тәшкил итә (1249 мөрәжәғәт йәки дөйөм һандың 27 проценты). Авторҙарҙың байтағы — Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм инвалидтары, күп балалы ғаиләләр, пенсионерҙар, ирекһеҙҙән күсеп килеүселәр, Себерҙә эшләүселәр, запасҡа сыҡҡан офицерҙар, иҫке һәм авария хәлендәге торлаҡ хужалары, алданған өлөшсөләр. Күп кенә мөрәжәғәттәрҙә йәш ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү, торлаҡ субсидиялары, торлаҡ һатып алыуға кредит бүлеү, төҙөүселәр тарафынан яңы төҙөлгән йорттарҙа торлаҡ биреү тураһындағы договор шарттарын үтәмәү мәсьәләләре күтәрелә (62 мөрәжәғәт).\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге проблемалар: торлаҡ йорттарҙы төҙөкләндереү, йылылыҡ һәм һыу менән тәьмин итеү, ҡаланың санитар торошо, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү буйынса 375 (8%) мөрәжәғәт килгән.\nХалыҡты социаль яҡлау мәсьәләләре һаман көнүҙәк булып ҡала. Бындай мөрәжәғәттәр 13,2 процент тәшкил итә. Халыҡты социаль тәьмин итеү буйынса 610 ғариза килгән. Бынан тыш, мәғариф буйынса: мәктәпте үҙгәртеп ойоштороу һәм ремонтлау, уҡытыусыларҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү буйынса компенсация биреү, балаларҙы мәктәпкәсә учреждениеларға урынлаштырыу тураһында — 245 (5,3 %), һаулыҡ һаҡлау һәм медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса: медицина учреждениеларының тейешенсә финансланмауы, дарыуҙарҙың ҡиммәтлеге, бушлай һәм льготалы рецептар буйынса бирелгән препараттар күләмен һәм ассортиментын ҡырҡа кәметеү, уларҙың дарыуханаларҙа булмауы тураһында — 253 (5,5 %), шәхси төҙөлөш өсөн ер биреү, уны милек итеп алыу, ер участкаларының статусын үҙгәртеү буйынса — 277 (6 %), хеҙмәт һәм эш хаҡы мәсьәләләре буйынса — 192 (4 %), агросәнәғәт комплексын үҫтереү буйынса: крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына кредит биреү, агрофирмаларҙағы хәл, ауыл хужалығын үҫтереү буйынса тәҡдимдәр сағылдырылған — 155 (3,3 %), мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренән торлаҡ шарттарын яҡшыртыу, дөйөм ятаҡтан бүлмә биреү, китап сығарыуҙа булышлыҡ итеү, мәҙәниәт йорттарын төҙөкләндереү буйынса — 155 (3,3 %), сәнәғәт, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ мәсьәләләре буйынса 87 (1,9 %) мөрәжәғәт килгән.\nАнализ күрһәтеүенсә, хаттарҙың төп өлөшө Өфө (35 %), Стәрлетамаҡ (20 %), Салауат (15), Октябрьский (8) ҡалаларына, шулай уҡ Иглин (4), Ҡырмыҫҡалы (3), Краснокама (3), Шишмә (2 %) райондарына тура килә.\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Интернет селтәрендәге рәсми порталында (htth:www/pravitelstvorb.ru) граждандарҙы ҡабул итеү буйынса ҡануниәт тураһындағы мәғлүмәттәр, ҡабул итеү графиктары, республика Хөкүмәте Регламентынан һәм Хөкүмәт Аппаратында граждандарҙың мөрәжәғәттәре менән эшләү буйынса инструкциянан өҙөмтәләр, килгән мөрәжәғәттәргә анализ, бәйләнеш өсөн мәғлүмәттәр, республика Хөкүмәте Премьер-министрына электрон хаттың трафареты урынлаштырылған. Был мөрәжәғәттәрҙе тапшырыуҙы һәм эшкәртеүҙе тиҙләтеү мөмкинлеген бирә. Быйыл тәүге ярты йыллыҡта электрон почта аша 365 хат килгән (дөйөм һандың 8 проценты).\nБынан тыш, Башҡортостан Хөкүмәтенә мөрәжәғәттәр факс аша килә. Бының өсөн махсус телефакс (250-46-78) бар. Тәүге ярты йыллыҡта ун мөрәжәғәт факс аша алынған.\nРеспублика Хөкүмәте Аппаратында граждандарҙың мөрәжәғәттәре менән эшләү буйынса сектор Хөкүмәт етөкселегенә ҡабул итеүгә алдан яҙылыуҙы ойоштора. Быйыл тәүге ярты йыллыҡта әлеге сектор белгестәре тарафынан 2 мең самаһы кеше ҡабул ителгән. Уларға тейешле аңлатмалар, консультациялар бирелгән, мәсьәләне хәл итеүҙә ярҙам күрһәтелгән.\nАй һайын Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры һәм уның урынбаҫарҙары граждандарҙы ҡабул итә. Ҡабул итеү графигы Хөкүмәттең Республика йортондағы (Өфө ҡалаһы, Туҡай урамы, 46) ҡабул итеү бүлмәһендә эленгән. Килеүселәргә уңайлы булһын өсөн бинаға инә торған айырым ишек бар. Көн һайын унда 20-25 кеше мөрәжәғәт итә.\n2012 йылдың тәүге яртыһында республика Хөкүмәте Премьер-министры һәм уның урынбаҫарҙары 127 кешене ҡабул иткән.\nМөрәжәғәттәр менән эшләүҙе артабан да камиллаштырыу маҡсатында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте бойороғо менән Хөкүмәт Премьер-министры, уның урынбаҫарҙары, төбәк министрлыҡтары, дәүләт комитеттары һәм ведомстволары етәкселәре тарафынан халыҡты күсмә ҡабул итеү графигы раҫланды. Муниципаль райондарҙа, ҡала округтарында күсмә ҡабул итеү ваҡыты киң мәғлүмәт саралары аша хәбәр ителә. Тәүге ярты йыллыҡта 129 күсмә ҡабул итеү ойошторолған. Уларҙа 1098 кешенең мөрәжәғәте ҡаралған.


Ҡандың ҡуйы булыуы хәүефлеме? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Ҡандың ҡуйы булыуы хәүефлеме?\n15.05.2019 Ҡандың ҡуйы булыуы хәүефлеме?\nҠан ҡуйы булһа, уның әйләнеше лә насарая. Һөҙөмтәлә эске органдарға кислород етмәй башлай. Өҫтәүенә, тромб барлыҡҡа килеүгә этәргес булыуы ихтимал. Шуға күрә ҡанды шыйығайтыу сараһын күрергә кәрәк. Бының өсөн нимә эшләргә һуң?\nКүберәк һыу эсергә. Оло кеше көнөнә, сәй, һут һәм башҡа эсемлектән тыш, 2 – 2,5 л һыу эсергә тейеш. Эҫелә унан да күберәк эсергә мөмкин. Таҙа һыу – тромб барлыҡҡа килеүгә юл ҡуймаусы иң көслө сара.\nҠанды шыйығайтыусы аҙыҡтар:\n– зәйтүн һәм көнбағыш майы;\n– алма һеркәһе;\n– һарымһаҡ менән һуған (даими рәүештә һарымһаҡ ашау тромб барлыҡҡа килеү хәүефен 50 процентҡа кәметә!);\n– какао менән шоколад (ҡара);\n– балыҡ һәм балыҡ майы;\n– томат, томат һуты;\n– һоло бутҡаһы;\n– ҡурай еләге, ҡара көртмәле, ҡайын еләге, сейә, һары сейә, мүк еләге ( клюква);\nОшо аҙыҡтарҙың икәү-өсәүһе көн һайын туҡланыу рационында булырға тейеш.\nҠанды ҡуйыртыусы аҙыҡтар:\n– ит һурпаһы;\n– ҡаҡланған аҙыҡтар;\n– аҡ икмәк;\n– һөт өҫтө;\n– ҡара миләш;\n– банан, манго;\n– үләндәр (һары мәтрүшкә, бесәй үләне (валериана), кесерткән, меңъяпраҡ, ҡымыҙлыҡ һ.б.). Үләндәрҙе туҡтауһыҙ эсергә ярамай, курслап ҡына эсергә кәрәк!\nШулай уҡ ҡандың ҡуйылығын һиҙелерлек арттыра:\n– бәүел ҡыуҙырыусы һәм гормональ препараттар.\nКүберәк хәрәкәт итегеҙ, йәйәү йөрөгөҙ, физкультура менән шөғөлләнегеҙ.\nТуҡланыу буйынса тәҡдимдәр\nҠандың ҡуйырыуы уның артыҡ ойошоусанлығын аңлата. Быға күп фактор йоғонто яһай. Мәҫәлән, ҡан тамырҙарының зарарланыуы, бауырҙың эшмәкәрлеге боҙолоуы һ.б. Шулай уҡ ҡандың күҙәнәкле массаһы менән шыйыҡ өлөшөнөң нисбәте үҙгәргән булыуы ихтимал.\nДиета, күпләп һыу һәм шыйыҡлыҡ эсеү ҡанды шыйығайта. Шулай уҡ ҡара сәй урынына йәшел сәй, тәбиғи һуттар эсеү файҙалы. Айырыуса ҡыҙыл виноград һуты яҡшы. Уны йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы өсөн бәлзәм тип йөрөтәләр.\nТуҡланыу рационы аҡһымдарға, углеводтарға, витаминдарға һәм макро, микроэлементтарға бай булырға тейеш. Ҡан тамырҙары стенкаларының һәм ҡан күҙәнәктәренең мембраналарын тергеҙеү һәм яңыртыу өсөн организм тейешле кимәлдә аминокислоталарға бай аҡһымдар алырға тейеш. Аҡһымдарҙың төп сығанағы – балыҡ, айырыуса диңгеҙ балығында күп. Шулай уҡ һөт аҙыҡтары, аҙнаһына ике тапҡыр йомортҡа, тауыҡ һәм күркә ите ашарға мөмкин. Омега-3 майлы кислотаһына бай булыу сәбәпле, көнөнә берәр ҡалаҡ етен майы эсергә ярай. Ул холестерин кимәлен кәметеп, ҡанды шыйығайтыуға булышлыҡ итә.\nТағы ла биологик актив матдәләргә бай рафинадланмаған зәйтүн майын ҡулланырға тәҡдим ителә. Ҡанды шыйығайтыу өсөн таурин аминокислотаһына бай аҙыҡтар ҙа яҡшы. Улар диңгеҙ продукттарында – кальмарҙа, креветкала, моллюскта күп. Аҙнаһына ике тапҡыр 200 г кальмар ашау ҙа етә.\nДаими рәүештә диңгеҙ кәбеҫтәһен туҡланыу рационына индереү ферменттарҙы әүҙемләштерә һәм аҡһымдарҙы, тимерҙе, фосфорҙы үҙләштереүҙе еңелләштерә, ҡандағы насар холестеринды кәметә һәм ҡандың ойошоусанлығын түбәнәйтә.\nСәтләүектәр аҡһымға, минераль матдәләргә (кальций, магний, калийға) бай. Әстерхан сәтләүегендә, миндаль менән кешьюла аргинин аминокислотаһы күп. Тап шул аминокислота ҡандың ойошоусанлығын кәметә. Шуға күрә лә көнөнә 30 г сәтләүек ашарға кәңәш ителә.\nҠанды шыйығайтыуға яңы өҙөлгән һуған менән һарымһаҡ та ярҙам итә. Өҫтәүенә, улар ҡандағы насар холестеринды кәметеп, яҡшыһын күбәйтә, ферменттар системаһын ирекле радикалдар зарарлауынан һаҡлай. Тик көн һайын уртаса ҙурлыҡтағы һуғандың яртыһын йә бер бүлкәт һарымһаҡ ашағанда ғына һөҙөмтәгә ирешеп була.\nС витаминына һәм башҡа биологик актив матдәләргә бай булған татлы ҡыҙыл борос та ҡан тамырҙарының стенкаһын һәм ҡан әйләнешен яҡшырта. Бының өсөн көнөнә бер борос ашарға кәрәк.\nПомидор ҙа маҡтауға лайыҡ. Уның составында ҡандың ойошоусанлығын, йәғни тромбоциттарҙың йәбешеүсәнлеген кәметеүсе матдә бар. Шулай уҡ ул томат һутында һәм соусында ла була.\nҠандың биохимик составы боҙолғанда ҡабаҡ, патиссон, ташҡабаҡ, баклажан, шалҡан, салат, сельдерей тамыры, фасоль, ҡыяр кеүек йәшелсәләр файҙалы. Ҡауын менән имбир ҙа ҡан ағышын шәбәйтеү үҙенсәлегенә эйә.\nҠан ҡуйы булып, тромб барлыҡҡа килеү хәүефе көсәйгәндә банан ашауҙан тыйылыу зарур. Йогурт, капсулалағы балыҡ майын, япраҡлы йәшелсәне лә әҙерәк ашарға кәңәш ителә.\nИң яҡшыһы – аҙыҡты сей килеш йә парҙа бешереп, быҡтырып ашау.


Ураҙҙа янғындан зыян күреүселәр яңы йорттарҙан асҡыс алды\n22 Июль 2010, 16:15\nУчалы районының Ураҙ ауылында бөгөн 5 июндә янғындан зыян күреүсе кешеләргә йорт асҡыстары тапшырылды. Ул саҡта ут туғыҙ йортто һәм 12 йорт алды ҡаралтыһын тулыһынса юҡҡа сығарҙы.\nБыл фажиғә 1265 кеше йәшәгән ҡасабала булды. Ярай әле кеше ҡорбандары булманы. Әммә бер нисә ғаилә – 19 кеше, шул иҫәптән алты бала, торлаҡһыҙ ҡалды. Дөйөм зыян алты миллион һумға яҡын тәшкил итте.\nЯнғын Мышағыр урамындағы йорттарҙың береһендә башланды. Көн ҡоро эҫе тороу (ул мәлдә температура 32 градусҡа еткәйне) һәм көслө ел иҫеү арҡаһында ялҡын күҙ асып йомған арала бер-береһенә терәлеп тигәндәй ултырған бер нисә йортто ялмап алды.\nҠотҡарыусыларҙың тилбер эш итеүе һәм профессионализмы ҡалған 44 йортто һаҡлап алып ҡалды. Йортһоҙ ҡалыусыларҙы ваҡытлыса урындағы лицейға урынлаштырҙылар. Һуңыраҡ улар үҙ туғандарында урын тапты.\nБашҡортостан етәкселеге ҡазаға тарыусыларға ярҙам күрһәтеү тураһында ҡарар ҡабул итте. Улар барыһы ла биш мең һум күләмендә матди ярҙам алды.\nЛәкин, иң мөһиме – кешеләргә яңы йорт һалыу өсөн 15-әр сутый ер бирелде. Уларҙы төҙөүгә средстволар республика бюджетынан бүленде.\nХәҙерге ваҡытта айырым участкаларҙа ағас йорт, мунса һәм һарайҙар ҡалҡып сыҡты ла инде. Һәр усадьба ағас ҡойма менән кәртәләп алынған.\nЯңы төҙөлөш районында электр тапшырыу линияһы һуҙылды. Юл һалынды. Бөтә йорттар телефонлаштырылған. Уларҙа йылы, яҡты. Шәхси иғәнәләр иҫәбенә йорт йыһаздары ла һатып алынды.\nТорлаҡһыҙ ҡалған ғаиләләргә ярҙам күрһәтеү өсөн районда иғлан ителгән хәйриә акцияһы иҫәбенә 250 мең һумдан ашыу аҡса күсерелде.\nҠазаға бер кем дә вайымһыҙ ҡалманы — власть вәкилдәре, сәнәғәт предприятиелары һәм ойошмалар коллективтары, бизнесмендар һәм ябай кешеләр ярҙам ҡулы һуҙҙы.\nКем нисек булдыра ала — кейем-һалым, һауыт-һаба, көнкүреш техникаһы менән ярҙам итте. Йыйылған средстволар иҫәбенә уҡыусыларға балалар сәләмәтләндереү лагерҙарына бушлай путевкалар бүленде, ә мәктәпкәсә йәштәгеләр балалар санаторийында аяҡҡа баҫтырыу дауалауы үтә аласаҡ.


Сәхәр — Башҡорт Википедияһы\nСәхәр (сүхүр) (ғәр. سحور) — Ислам термины, ул Рамаҙан айында ураҙа тотҡан ваҡыттағы иртәнге аш өсөн ҡулланыла. Башҡорт халҡында ул күберәк «сәхәр эсеү» тип ҡулланыла, йәғни иртәнге туйыныу күберәк сәй, һыу эсеүгә ҡайтып ҡала.\n1 Ҡөрьән Кәримдә\n4 Сәхәрҙә туҡланыу\n5 Сәхәрҙә башҡорт милли аштары\nҠөрьән Кәримдә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТаңда һеҙҙең алдығыҙҙа аҡ еп менән ҡара еп айырылғансы ашағыҙ һәм эсегеҙ, бынан һуң ураҙаны төнгә тиклем дауам итегеҙ. Тәҡүәлек менән мәсеттәрҙә булған ваҡытта ҡатындарығыҙға яҡынлыҡ ҡылмағыҙ. Бына шулай Аллаһының сиге, яҡынлаша күрмәгеҙ уларға! Бына шулай аңлата Аллаһ әҙәмдәргә үҙеңең аяттарын — моғайын, улар Аллаһынан ҡурҡыусы булырҙар!\nӘл-Бәҡара 2:187 (Мөхәммәт)\nСәхәр сәйенә ҡулланылыр ризыҡтар\nВаҡыты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСәхәрҙе сабах намаҙы (фәжер) алдынан ашайҙар. Ҡояш сығырҙан 2 сәғәт алда тамамланырға тейеш. Сәхәр (ауыҙ ябыу) һәм ифтар (ауыҙ асыу) Рамаҙан айында бүтән ваҡытта ашаған тәртиптән айырмалы туҡланыуға килтерә.\nСауабы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nМосолмандар өсөн сәхәрҙе тәүге ҡояш нуры сағылмаҫ элек тамамлап ҡалыу хәйерле, бының ураҙа өсөн сауабы күберәк тип һанала. Әгәр ураҙа тотоусы сәхәргә тормаһа, уның ураҙаһы дөрөҫ булып ҡала, әммә сауабы кәмерәк була, сөнки Мөхәммәт с.ғ.с. сөннәтендәге бер ғәмәл үтәлмәгән һанала.\nСәхәрҙә туҡланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСәхәр аҙан ҡысҡырыуға ашап бөтөлөргә тейеш. Уны ҡалдырмауҙың сауабы ҙурыраҡ. Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең «Бер йотом һыу менән булһа ла сәхәр үтәп ҡуйығыҙ», шулай уҡ «Мосолманға иң яҡшы сәхәр ашамлығы — хөрмә (финик)» тигәне мәғлүм.\nТаң алдынан ашағыҙ, сәхәрҙең сауабы бар. (әл-Бохари, 1923, Мөслим, 1095)\nМедиктар сәхәрҙә ҡатмарлы углеводтар ингән ризыҡ — шыттырылған орлоҡтан тарттырылған йәки ныҡ онталмаған ондан бешерелгән икмәк, ярманан бешерелгән ризыҡтар, йәш йәшелсә һәм киптерелгән еләк-емеш ашарға кәңәш итә. Бындай ризыҡтың энергияһы 8-12 сәғәткә етә. Аҡһымдарҙан — ит, балыҡ, йомортҡа йәки һөт ризыҡтары өҫтәргә мөмкин. Аҡһым да ярайһы оҙаҡ эшкәртелә. Финик (хөрмә) — шәкәр, күҙәнәклек, углевод, калий һәм магний сығанағы; миндаль — протеин һәм сүсле матдәләргә бай; банан — калий, магний һәм углеводтар сығанағы. Мәгәр сәхәр ваҡытында артығын ашамау һәм эсмәү хәйерле, шул арҡала организамдан минераль матдәләр күпләп сығарыла һәм тонус һаҡларға ҡамасаулай.\nСәхәр осоронда ҡәһүәнән баш тартыу йә кәметеү хәйерле. Айран кеүек эсемлектәр һыуһатмаҫҡа булышлыҡ итә.\nСәхәрҙә башҡорт милли аштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСәхәрҙә башҡорт милли аштарына өҫтөнлөк бирелеү дөрөҫ туҡланыу нигеҙе була ала. Талҡан, ҡорот, ҡаҡ, ҡаҙы, ҡорт балы, айран, үлән сәйҙәре — башҡорттарҙың борондан ҡулланған ризығы, һәм улар эшкәртелеүе менән дә, энергия биреүе буйынса ла өҫтөн тора. Сәхәрҙә ғәҙәттә уларҙы ҡуллланалар ҙа.\nПравильное питание во время месяца Рамазан — сухур и ифтар\n↑ 1,0 1,1 «Ramadan», BBC, <http://www.bbc.co.uk/schools/religion/islam/ramadan.shtml>. Проверено 11 апрель 2010.\n↑ Правильное питание во время месяца Рамазан — сухур и ифтар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сәхәр&oldid=809953 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:33 24 май 2018 үҙгәртелгән.


Maintenance script исемле ҡатнашыусы башҡарған эш — Викидәреслек\nMaintenance script исемле ҡатнашыусы башҡарған эш\nДля Maintenance script фекерләшеү блоклау яҙмалары тейәүҙәр журналдар урынһыҙ файҙаланыуҙар яҙмалары журналы\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ævar Arnfjörð Bjarmason~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ævar Arnfjörð Bjarmason битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Tafkas (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Tafkas (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Tafkas (u…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Tehut~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Tehut битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Tehut~bawikibooks:…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Spam cleanup script~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Spam cleanup script битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Spam c…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Jorunn~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Jorunn битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Jorunn~bawikibooks]…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы:Ooswesthoesbes (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы:Ooswesthoesbes (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: Ҡатнашыусы:Ooswesthoesbes (usurped)~bawikibooks: Автомати… ағымдағы\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ooswesthoesbes (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ooswesthoesbes (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:O…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Llull~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Llull битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Llull~bawikibooks:…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы:Jorunn~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы:Jorunn битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: Ҡатнашыусы:Jorunn~bawikibooks: Автоматическое переименован… ағымдағы\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:PDD (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:PDD (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:PDD (usurped…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Beau (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Beau (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Beau (usurp…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Prevert (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Prevert (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Prevert…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Dbenbenn (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Dbenbenn (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Dbenben…\n03:2403:24, 17 апрель 2015 айыр. тарих 0 ә Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:HardDisk (usurped)~bawikibooks  Maintenance script Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:HardDisk (usurped) битенең исемен йүнәлтеү ҡуймайынса үҙгәртте. Яңы исеме: [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:HardDis…\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/wiki/Махсус:Өлөштәр/Maintenance_script»


«Йыл кешеһе-2015» конкурсы еңеүселәре билдәләнде\n«Республика Башҡортостан» гәзите тарафынан ойошторолған был сара өсөнсө тапҡыр үтә. Быйыл еңеүселәр исемлегендә 13 кеше.\nПушкин ижадына ғашиҡ Рафиҡ Әминов Көйөргәҙе районының Шыбағыш ауылында йәшәй, быйыл уның идеяһы буйынса ауылдың мәктәп ихатаһында Пушкин һәйкәле ҡалҡып сыҡҡан. Александр Сергеевич башҡорттар хаҡында бик күп яҙған, әҙәбиәт йылында бөйөк классикты иҫкә алыу беҙҙең бурысыбыҙ, ти ул. Бөгөн Рафиҡ Әминов бүләкләнеүселәр араһында.\nОйоштороусылар әйтеүенсә, конкурстың артыҡ талаптары юҡ. Бары тик илһөйөрлек тойғоһо һәм тыуған ерең, халҡың мәнфәғәтенә хеҙмәт итеү шарт. Еңеүселәр гәзиттә сыҡҡан мәҡәлә геройҙары араһынан һайлап алына.\nБүләкләнеүселәр араһында төрлө тармаҡ вәкилдәре бар, уҡытыусылар, эшҡыуарҙар, йырсылар, ябай ауыл кешеләре. Быйыл бигерәк тә Әлшәй районының Сурай ауыл халҡы уңған. Уҡытыусылар ярҙамы менән белем усағы һаҡлап ҡалынған, эшҡыуарҙар һәйкәл эшләткән.\nӨс йыл эсендә конкурста 4 тиҫтәгә яҡын кеше еңеү яулаған. Ойоштороусылар әйтеүенсә, был премияның ҡул арты еңел. Мәҫәлән, былтыр бүләкләнеүсе табип үҙ клиникаһын асҡан, ә эшҡыуар халыҡ-ара кимәлгә сыҡҡан. Сөнки «Йыл кешеһе» исемен алыу өҫтәмә яуаплылыҡ бирә һәм тағы ла юғарыраҡ бурыстар ҡуя.


Рәсәйҙә бәләкәй бизнес. Үҙ аллы теркәлгән эшҡыуарҙар, яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте - һалым ИПАТЬ\nРәсәйҙә бәләкәй бизнес. Үҙ аллы теркәлгән эшҡыуарҙар, яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте — һалым ИПАТЬ\nРФ һалым яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. бөтә һалым системаһын һүрәтләй: ОСНО УСНО (Упрощенка) эшҡыуарҙар һәм енвд (ПБОЮЛ) Рәсәй — шәхси эшҡыуар — физик шәхес, юридик белеме булмаған эшҡыуар тип теркәлеп, әммә ысынбарлыҡ бөтә эшҡыуарҙар ирекле файҙаланыу хоҡуғына эйә юридик берәмектәрҙең аҡсаһын. устав капиталына эйә булған эшҡыуарҙарға һәм юридик адресы ла кәрәкмәй, әммә бөтә мөлкәте буйынса үҙ бурыстарына яуап бирә. ООО (фирмалар, компаниялар) — яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте — был яуаплы юридик берәмектең устав капиталы сиктәрендә унда ҡатнашыусылар. Әгәр капиталдың бер өлөшө бүленгән ашыу устав ойошторола. Беҙгә тейеш булған уставы, исем һәм 10000 һум күләмендәге устав капиталы кәм түгел. Йөҙ һум һалым тәшкил Теркәлгән эшҡыуарҙар, яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте теркәлгән — 4000 һум. Теркәлгән йәшәү урыны буйынса башҡарыла. Яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә — баш офисы буйынса урын таба. Ооо уставын теркәү өсөн теркәлергә кәрәк түгел ипать айырмалы рәүештә, юридик адресы һәм устав капиталы. Әммә яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һатыусыһы. ооо һәм мөмкин директоры итеп тәғәйенләнә. перекрестится эшҡыуарҙар ғына мөмкин. Һеҙ төп эше менән йәнәш ип теркәтергә мөмкин. китап эшҡыуарҙар төрлө ерҙә эшләй ала. Әгәр һеҙ мәшғүллек үҙәгендә иҫәптә тора, йәғни һеҙҙең менән биҙәлгән ипать бәйле сығымдарҙы компенсациялай ала(шул иҫәптән сығарыуһыҙ эшләү). Был компенсация алһын өсөн, һеҙҙең өсөн, һәм чен түләү документтары күсермәһе талап ителә. Бынан тыш, һеҙ шулай уҡ аласыз вәкил кем-йә менән эш итеү өсөн һалым -рәсәйҙә эшмәкәрлеген лицензиялау мотлаҡ тейеш. Кәрәк үҙеңә эшләргә мөмкин, уның өсөн ала. Эйе, ул ваҡытта эшҡыуарҙарға үҙҙәренең хеҙмәт килешеүе төҙөргә тейеш. Ял итеүсе үҙе түләй һәм хеҙмәткәрҙәре булараҡ, нисегерәк булып китте. Һәм һалым йыйыу һәм уларҙы һыу сифаты теркәлгән паспорттар бирелгән күрһәтелгән адрестар буйынса пенсия районы ипать. Теләһә ҡайҙа алып барып һеҙҙең эшмәкәрлек рәсәй биләмәһендә (Мәскәү, Санкт-Петербург, Ростов, һәм т. д.), яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте исеме төрлө булыуы ихтимал. Мәскәү һәм рәсәй һүҙ сикләү булған. Мәҡәләне ентекләп уҡый. ИПАТЬ исем һайлау яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен теркәй (ПБОЮЛА) йөкмәтелгән Федераль һалым хеҙмәте (ФНС), һалым инспекцияһы территориаль берәмек. Мәскәү төбәк-ара федераль һалым хеҙмәте инспекцияһы бара ип теркәтә. ҡырҡ алты (МИФНС 46). Мәскәү өлкәһенә барып теркәлгән.\nИПАТЬ теркәлгән санкт-Петербург, Новосибирск һәм башҡа ҡалаларҙан, тормошҡа ашырып йәшәй. мифнс физик шәхес, эшҡыуар булырға теләйем. Исегездә тотоғоз, теркәлгәндән һуң, һеҙ эшҡыуарҙар пенсия фондына түләү кәрәк булған йыллыҡ өҫтәмә һалым индереү к, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй килем төрө.\n2009 йылда 7274 була\nПенсия фонды 52 һум. 2010 йылда билдәләнгән взностары (йыйымдары). һум пенсия фонды пенсия 12003. 2010 йылда эшҡыуар ҡабаттан теркәлһә мөмкин.\nт. 8, Әгәр бизнес план бирелә. Бынан тыш, 30 000 һум ала, әгәр һеҙ инвалид булып яллана. Өҫтәүенә субсидияларҙың, мәшғүллек үҙәге, шулай уҡ финанслау өсөн документтар әҙерләп бирә ала, бирелде, килде дәүләт теркәү юридик шәхестәр һәм шәхси эшҡыуарҙар һалым түләү, нотариаль ғәмәлдәр, техник һәм хоҡуҡи характерҙағы хеҙмәттәре, канцелярия тауарҙары һатып алыу, мисәт һәм штамптар эшләү\nАйырылышыу таныштырғандан һуң урыҫ


Республикала түләүле юлдар тураһында закон ҡабул ителә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n11:06, 12 января 2021 Сәйәсәт\nРеспубликала түләүле юлдар тураһында закон ҡабул ителә Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостанда түләүле юлдарҙан йөрөү тураһында закон ҡабул ителә, тип белдерҙеләр республика Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәтендә. Яҙғы сессияның беренсе ултырышында «Башҡортостан Республикаһында автомобиль юлдары һәм юл эшмәкәрлеге тураһында» законға тейешле үҙгәрештәр индерелә.\nБашҡортостан парламенты спикеры Константин Толкачев һүҙҙәренсә, яңы закон түләүле юлдар инфраструктураһын үҫтереү өсөн әҙерләнгән.\n«Былтыр федераль кимәлдә ошондай норма индерелгәйне, хәҙер беҙ республика ҡануниәтенә тейешле үҙгәрештәр индерәбеҙ», — тип өҫтәне Толкачев.\nДәүләт Йыйылышында билдәләүҙәренсә, альтернатив түләүле юлдар системаһын үҫтереү юл инфраструктураһын камиллаштырырға һәм юлдарҙа аварияларҙы кәметергә ярҙам итергә тейеш.\n«Башҡортостанда түләүле автомобиль юлдары булмаһа ла, күп кенә автомобиль хужалары илебеҙҙең башҡа төбәктәрендә уларҙың өҫтөнлөктәрен баһаланы, – тине Ҡоролтай рәйесе. – Күпмелер аҡса түләп, водитель үҙенә кәрәкле урынға тиҙерәк һәм уңайлыҡ менән барып етергә мөмкин».\nРеспубликала 2024 йылға тәүге түләүле юл төҙөлөргә тейеш. Ул автомобиль юлы тоннеле һәм Өфө йылғаһы аша күпер төҙөлөшөн тамамлауҙы күҙ уңында тотҡан «Көнсығыш сығыу юлы» проектының бер өлөшө була.\nТеги: закон, түләүле юлдар


Ростов өлкәһенең Ҡарауыл тауындағы мемориал — Башҡорт Википедияһы\nРостов өлкәһенең Ҡарауыл тауындағы мемориал\nРостов өлкәһе Ҡарауыл тауындағы мемориал — Рәсәйҙә берҙән-бер «Игорь полкы тураһында һүҙ» һәйкәле, Белая Калитва ҡалаһы янында урынлашҡан.\n2 «Каяла уҡыуҙары» фестивале\nБелая Калитва ҡалаһының тарихи ҡомартҡыһы булып Ҡарауыл ҡурғаны тора. Ҡарауыл ҡурғаны Дондың ете мөғжизәһе иҫәбенә инә. Ҡурған Ҡараул тауы тип борондан аталған, был урындарҙа казактар урындың иң юғары нөктәһенә күҙәтеүселәрҙе ҡуйған, улары дошман яҡынлашыуы тураһында иҫкәртеп усаҡ яҡҡан.\nҠарауыл тауы түбәһенән Калитва һәм Быстрая йылғалары араһын күрергә мөмкин, ул тирәлә\nБелая Калитва ҡалаһында Калитва йылғаһы.\n«Игорь полкы тураһында һүҙендә» һүрәтләнгән ҡыпсаҡтар менән һуғыштар булып үтә, тип һаналған. Ҡайһы бер ғалимдар раҫлауынса, Быстрая йылғаһы, шул уҡ легендар Каяла йылғаһы, мул һыулы булған. Башҡа фекерҙәр буйынса, Каяланы Калитва йылғаһы тип иҫәпләргә кәрәк.\nӘммә, нисек кенә булмаһын, 1970 йылдың май айында Ҡарауыл тауындағы алыш иҫтәлегенә кенәз Игорь яугирҙәренең донъяла берҙән-бер һәйкәле ҡуйыла. Мемориаль табличкала «Игорь яуы яугирҙәренә — батыр рустарға 1185 йыл» тип яҙылған. Монумент 17 тонналыҡ карел диабазынан торған таш киҫәгенән ғибәрәт. Обелиск тимер фундаментҡа ҡуйылған. 3 метр ҡара — һоро киҫәк аҫтында, махсус тишектә, Киев һәм Путивлдән, Новгород-Северский һәм Трубчевсктан, Рыльск һәм Курсктан, йәғни Игорь яуын тәшкил иткән дружинниктарҙың бөтә ҡалаларынан тупраҡтар менән капсулалар көпләп ҡуйылған.\n1975 йылдың июленән Ҡарауыл тауы тәбиғәт ҡомартҡыһы булараҡ дәүләт һағы аҫтына алынған.\n«Каяла уҡыуҙары» фестивале[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙыл һайын май айында Белая Калитва районының Погорелов утарында рәсәй клубтарының хәрби-тарихи смотры менән халыҡ-ара тарихи-әҙәби «Каяла уҡыуҙары» фестивале үтә.\nБөгөн был Рәсәйҙә, бәлки, әҙәби һәйкәлгә арналған берҙән-бер «хәрби смотр». Бындай сағыу фестиваль нисә йыл инде Ростов өлкәһенең туристик ваҡиғалар календарына индерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ростов_өлкәһенең_Ҡарауыл_тауындағы_мемориал&oldid=878250 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:16 2 апрель 2019 үҙгәртелгән.


Беҙҙең һөйөү тарихы\n14 Июнь 2020, 14:27\nЙырсы МС Баш менән уның кәләше Физәлиәнең мөхәббәт тарихы....Был тарихты белеүселәр бик һирәктер. Нисәмә йылдар буйы уны йөрәк төпкөлөндә һаҡлап, бәпләп, йәшереп кенә йөрөттөк. Ниһайәт, беҙ – ғаилә. Улыбыҙ бар. Бөгөн һеҙгә беҙҙең ябай булмаған, оҙаҡ йылдарҙы үҙ эсенә алған мөхәббәт тарихын һөйләп үткем килә.\nҺөйөклөмдө МС Башты (Заһит Ҡунафин) белмәгән кеше юҡтыр ҙа. Ул – Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылында тыуып үҫкән. Ә мин – шул уҡ райондың Иҫке Собханғол ауылы ҡыҙы. Беҙҙең “лавстори” тап ошо тыуған төйәктә башланды ла инде.\n2012 йыл. Мин – Башҡорт дәүләт медицина университетының икенсе курс талибәһе. Бөрйәнгә ата-әсәйем, яҡындарым эргәһенә ялға ҡайтҡан мәлем. Күңелле – туғандарым өйҙә. Ғаиләлә бөтөнөһө лә йырға маһир булғас ни, шау-гөр килеп, Гүзәлиә апайым менән Азамат ағайымдың йырҙарына клип төшөрәләр, режиссер саҡыртҡандар.\nМин мунсанан һуң, кисен урамға сығырға йыйынам, ә үҙем ҡолаҡ ҡырыйы менән генә өйҙәгеләрҙең һүҙенә ҡолаҡ һалам: “МС Баш маладис та инде, машина һатып алған, тырыш егет...” Ә миңә – барыбер, “йондоҙло репер” бар ни, юҡ ни – йырҙарын да тыңламайым, тыңлағаным ла юҡ. Көҙгө алдында өйрөлөп-сөйрөләм – әхирәттәрем көтә мине, тыуған көнгә саҡырғайнылар. Әхирәт ҡыҙҙар ҙа килешкән – Заһиттың ижадын ярата, концерттарын ҡалдырмай. Мин унда йөрөмәйем, концерты була ҡалһа, ҡыҙҙарымдың мәҙәниәт йортонан сыҡҡанын сабыр ғына өйҙә көтәм – шул да булдымы йондоҙ, һы!?\nОшо уйҙар менән мин ишек алдына сыҡтым. Ағайым ҡайҙа икән? Кисен үҙәккә машинаһына ултыртып, алып барып ҡуям тигәйне... Шул саҡ урам яҡ ҡапҡа асылып китте. “Сәләм!” – Заһит икән. “Мин Гүзәлиә түгел, апайым өйҙә” – тип йәһәт кенә ҡотолорға уйланым. Ғаиләлә – өс ҡыҙ, ҡайһы берәүҙәр беҙҙе бутап ҡуя торған. “Аңланым инде” – тип яуапланы МС Баш йылмая биреп.\nАҙаҡ, мөнәсәбәттәр йылына төшкәс, ул миңә: “Һин шул саҡта миңә шундай матур итеп ҡараның. “Флиртовать иттең” дә инде” – тип төрттөрәсәк әле. Ә ысынында минең күҙ-ҡарашыма тәбиғәттән осҡорлоҡ, саялыҡ һалынған.\nБыл кистә беҙ – ҡыҙҙар әхирәтебеҙҙең тыуған көнөндә булдыҡ. Кафела үткән кескәй байрамға бер заман МС Баш килеп инмәһенме!? Баҡтиһәң, әхирәт ҡыҙ менән таныштар икән, ҡотларға ингән булған.\nҠыҙҙарҙың сер һандыҡтары бүҫкәрәме инде – кафенан сыҡҡандан һуң да эркелешеп, бер урам булып атланыҡ. Арттан бер заман машина килгән тауыш ишетелде. Тағы ла шул Заһит! “Апайҙар! Ҡайҙа киттегеҙ? Ултырығыҙ, алып барам” – тигән була үҙе. Бер төркөм ҡыҙҙар нисектер, машинаға һыйҙы бит, әй! Шул саҡ мин: “Тороп тор, артта тағы ла дуҫтар килә, уларҙы ла ултыртайыҡ. Тышта һыуыҡ бит, туңырҙар” – тип әйтеп һалдым (шул ваҡыттан уҡ Заһитка “указ бирә” башлағанмын, буғай). Әллә ни ҙур булмаған “Тойота”ла йәштәр Иҫке Собханғол буйлап йөрөнө, шулай итеп. Төшөп ҡалғас та хушлашыу урынына Заһит, миңә ҡарап: “Матур йөрө, апайка” – тип әйтте. Мин уның һүҙҙәренең айышына төшөнмәнем башта. “Пффф, нимә һөйләнә шул? Кем ул шул тиклем миңә?” тигән уй ғына сағылып үтә башымдан.\nЗаһиттың машинаһы киске эңер ҡараңғылығында күҙҙән юғалды. Аҙаҡ ҡына мин МС Баштың шул кистә клип төшөрөүсе режиссер менән осрашыуы, уға “Был ҡыҙҙы ҡарап тор, мин уны кәләш итеп алам” тип әйтеүе хаҡында беләсәкмен...\nСерҙең дауамы "Аманат"тың июнь һанында баҫылып сығасаҡ.\nФото Физәлиәнең Инстаграмдағы битләүенән алынды.


Күмертау авиация етештереү предприятиеһы килемле кимәлгә сыҡты - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nКүмертау авиация етештереү предприятиеһы килемле кимәлгә сыҡты\n03 апреля 2017 — 15:54 ГТРК «Башкортостан»\nКүмертау авиация етештереү предприятиеһы килемле кимәлгә сыҡты.\nРәсәй биләмәһендә Һиндостан өсөн вертолеттар етештереү буйынса берлектәге Рәсәй-Һиндостан предприятиеһын теркәү башланған. Ошо хаҡта журналистарға «Рәсәй вертолеттары» холдингының генераль директоры Андрей Богинский белдерҙе. Килешеүгә ярашлы, 200 вертолет менән тәьмин итеү хаҡында һүҙ бара. Улар Күмертау авиация етештереү предприятиеһында етештерелгән Ка-226 платформаһындағы моделдәрҙән тора. Ул предприятиеның эшен тулы проект ҡеүәтенә сығарырға мөмкинлек бирәсәк. 2008 йылда завод бөлгөнлөк хәлендә 15 миллиард һумлыҡ бурыс менән «Рәсәй вертолёттары» холдингына инде. Хеҙмәткәрҙәргә һигеҙ ай буйына эш хаҡы түләнмәне. Федераль холдинг бурыстарҙы ҡапланы һәм бөгөн Күмертау авиация етештереү предприятиеһының төп эшмәкәрлеге килемле кимәлгә сыҡты.


Башҡортостан Президенты ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе\n9:12, 19 июня 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2015 йылда Өфөлә ШОС ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышын һәм БРИКС дәүләттәре һәм хөкүмәттәре башлыҡтарының осрашыуын үткәреүгә әҙерлек буйынса республика ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе.\nРеспублика етәксеһе башҡарылған эштәр хаҡында һөйләне һәм алдағы ваҡытҡа пландар менән таныштырҙы. Президент федераль ойоштороу комитеты төркөмдәренең республикаға визиты, шулай уҡ Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм РФ Президенты ярҙамсыһы Юрий Трутнев тарафынан объекттарҙы тикшереү йомғаҡтары тураһында һөйләне.\n— Барлыҡ эштәр планға ярашлы башҡарыла, объекттарҙы файҙаланыуға тапшырыу графигы контролгә алынған, саммиттарға әҙерлек йәһәтенән ҡыйынлыҡтар юҡ, — тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов.\nБашҡортостан Президенты билдәләүенсә, әлеге ваҡытта федераль ойоштороу комитетының эш төркөмдәре булдырыла. Республика ойоштороу комитеты составында быдай төркөмдәр раҫланған һәм улар айырым йүнәлештәр буйынса эшләй. Рөстәм Хәмитов республика эш төркөмдәре етәкселәренә федераль ойоштороу комитеты менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итергә ҡушты.\nУлтырышта инфраструктура әҙерләү мәсьәләләре тикшерелде.\n— Конгресс-холл һәм «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында капиталь ремонт үткәрелә, унда саммиттарҙың төп саралары үтәсәк. Июлдә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында ремонт эштәре башланасаҡ. Шулай уҡ ҡунаҡханалар төҙөү, «Өфө» халыҡ-ара аэропортын реконструкциялау эштәре башлана, — тип һөйләне төбәк башлығы. – Ҡаланың барлыҡ урамдары, майҙандары, скверҙары төҙөкләндереләсәк, торлаҡ йорт фасадтары ремонтланасаҡ.\nУлтырышта билдәләүҙәренсә, республика күп йылдар дауамында торлаҡҡа капиталь ремонт үткәреү буйынса программаларҙа уңышлы ҡатнашып килә. 2015 йылға тиклем был маҡсаттарға федераль бюджеттан йәнә 4 миллиард һумға яҡын аҡса бүленәсәк. Президент билдәләүенсә, был ресурстарҙың ҡайһы йорттарҙы ремонтлауға йүнәлтеләсәген әленән үк хәл итергә, бындай йорттарҙың исемлеген төҙөргә кәрәк.\nОйоштороу комитеты хакимиәт биналарын яңыртыу, шулай уҡ экскурсоводтарҙы, туҡланыу өлкәһе һәм ҡунаҡхана хеҙмәткәрҙәрен әҙерләү мәсьәләләрен тикшерҙе.\n— Ҡунаҡтарҙы лайыҡлы ҡаршы алырға тейешбеҙ, — тигән бурыс ҡуйҙы Рөстәм Хәмитов. — Башҡортостанға визит уларҙа иң йылы тәьҫораттар ҡалдырырға тейеш.


Моңон сәсә һандуғас\n3 Февраль 2020, 18:00\nБашҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты һәм йәмәғәт эшмәкәре Факиһа Туғыҙбаеваның ижады әҙәбиәт һөйөүселәрҙең күңелендә ныҡлы урын алған. Лирик, фәлсәфәүи шиғырҙары, замандың көнүҙәк мәсьәләләренә арналған поэмалары һәм тарихи дастандары аша ул киң билдәлелек яулаған. Шағирә етенсе тиҫтәһен артылды. Шул уңайҙан беҙ уның өйөндә булдыҡ. Хәл-әхүәлдәрен белештек. Тормош иптәше Мансур ағай беҙгә йүгереп йөрөп тәмле сәй әҙерләне.\nИжадҡа илткән юл\n«Мине физик йә математик булырға тейеш, тип уйлайҙар ине. Уҡытыусы Зәйтүнә апайыбыҙ шул юлдан китмәгәнгә үпкәләп тә йөрөнө. Инәйем, хатта үҙенең ҡултамғаһын да ҡуя белмәһә лә, беҙгә белем биреүҙе өҫтөн ҡуйҙы. Олатайым Мөхәмәтвәли Ҡаранай тигән ауыл янында үҙенең утарында бала-сағалары менән айырым йәшәгән. Ун балаһы булған. 1933 йылда кулактарҙы Себергә һөрөү башланғас, шул балаларҙан ауылда атайым менән Гөлйыһан тигән апайым ғына иҫән ҡалған. Башҡаларҙы атҡандар йә йәһәннәмдәге Беломорканалға, тағы әллә ҡайҙа һөргөнгә ебәреп бөткәндәр. Әсәйем яғынан да шундай уҡ хәл. Шулай итеп, мин һағышлы бала булып үҫтем», – ти ул. Әммә бәхетенә ауылдарындағы мәктәпкә, уҡытырға тип, йәш шағирҙар Самат Ғәбиҙуллин менән Барый Ноғоманов килеп төшә. Ул ваҡытта Факиһа 5-се класта уҡып йөрөй әле. «Беҙгә яҡын ғына фатирға төштөләр. Бер мәл мәктәптә йәш ижадсылар түңәрәге ойоштороп ебәрҙеләр, бөтә ҡыҙ-малайҙар шиғыр яҙа башланы. Урындағы радионан үҙ ижадыбыҙ менән таныштырабыҙ. Уҡытыусыларым төҙәткеләгәндән һуң инде, әлбиттә, нәҫерҙәремде «Башҡортостан пионеры»на (хәҙерге «Йәншишмә»), «Совет Башҡортостаны» («Башҡортостан») гәзиттәренә ебәрә башланым. Университетҡа килгәндә билдәле кеше инем. Шулай булһа ла, бик етди һынауҙарҙы үтеп уҡырға индем. Баш уҡыу йортон һайлауымлың сәбәбе лә шул: мин белгән шағирәләр – Таңһылыу Ҡарамышева, Рәмзилә Хисаметдиновалар уҡый ине унда. Хисаметдинова шундай шуҡ, шаян, зәңгәр күҙле, оҙон толомло – шаҡ ҡатмалы сибәр. «Шоңҡар» түңәрәгенә йөрөй башланыҡ. 3-сө курста мине староста итеп һайлап ҡуйҙылар. Аҫылғужа Баһуманов менән икәүләп оҙон итеп гәзит сығарабыҙ. Татарҙар менән дуҫ инек. Бер мәл сыуаштарҙы саҡырҙыҡ – Рәйсә Сәрби, Юлия Смирнова, Виталий Радионов, Антон Салмин – улар беҙгә килгәндә артыҡ яҙышмай ҙа инеләр, шикелле. Рәйсә Сәрби менән Юлия Смирнова – күренекле яҙыусылар, ҡалғандары профессор дәрәжәһенә иреште.\nБер мәлде мин «Башҡортостан ҡыҙы»нда ла эшләп алдым. Өсөнсө курста Рәми ағай (Ғарипов. – ред.) хат яҙҙы. «Факиһа, тиҙ генә килеп ет, йәйге каникулда беҙҙә эшләрһең», – тигән ине ул. Рәми ағайҙың бүлмәһенән борхоп төтөн сығып ултыра торғайны (көлә). Төндәр буйына яҙҙы. Матур, изге кеше ине ул. Миндә уның бүләк иткән китабында автографы ла һаҡлана: «Факиһа һылыуым, оло күңелеңә, шиғри талантыңа, бәхетле киләсәгеңә бөтә йөрәктән ышанам, түҙемһеҙлек менән үҙеңдең тәүге китабыңды көтәм. Рәми ағайың. 1969 йыл», – был да шағирәнең тормош сәхифәләренән.\nУл ваҡытта «Башҡортостан ҡыҙы»нда эшләгәс, Факиһа матур кейенә – костюм һатып ала. Иң ҡыҙығы шул: уның француз туфлиҙарын, матур күлдәктәрен һорап тороп, ҡыҙҙар егеттәре менән осрашырға йөрөй.\n5-се курста уҡығанында Сафуан Әлибаев «Башҡортостан пионеры»на бүлек мөдире итеп эшкә саҡыра. «Минең бүлектә билдәле шағирҙар – Тимер Йосопов, Йомабикә Ильясова, Зөһрә Ҡотлогилдина, Таңһылыу Ҡарамышева эшләне. Улар ҡанаттарын йәйеп остолар ҙа киттеләр, ә мин эшләнем дә эшләнем. Бер аҙҙан «Башҡортостан пионеры» менән «Пионер» журналының комсомол ойошмаһы рәйесе итеп һайланылар. Редакциялар Коммунистик урамда бер гастрономдың артында урынлашҡайны», – тип хәтерләй хеҙмәт юлы башын.\n«Башҡортостан пионеры»нда эшләгәндә, подписка ойошторам тип, Хәйбуллаға остом. Студент ваҡытта Аҡъярға «кукурузник»ка ултырып фольклор йыйырға ла барғайныҡ. Был юлы көҙгө дала мине ғәжәп итте. Етәкселәргә килгәнемде белдергәс, ашханаға төшөп барһам, Мансур ағайың ҡаршыға килә. Был нескә генә ҡыҙ яңы уҡытыусымы икән, барыбер танышырбыҙ, тип уйлайым, ти аҙаҡтан. Финанстар бүлеге мөдире булып эшләй ине. Шулай дуҫлашып киттек. Ул мине оҙатып ҡалды, хаттар яҙа башланы. Март айында һоратырға килде. Инәйем риза булды. Май айында туйға килделәр», – тип иҫләй йәшлегенең был гүзәл ваҡытын Факиһа Һаҙый ҡыҙы. Мансур ағай ҡатынының нескә күңелле шағирә булыуын яҡшы аңлап, уны ҡурсалап, бала кеүек ҡарап йәшәй. Күп тапҡырҙар уның апайға «Һандуғас» тип әйткәнен ишетеп ҡыуанғаным бар. Ысын бит! Уларҙың бергә йәшәүҙәренә быйыл 45 йыл тула. Ҡыҙҙары Зөлфиә Күскилдина, балалар яҙыусыһы, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Рөстәм кейәүе менән уларға Асия һәм Батыр исемле ейәнсәр-ейән бүләк иткән.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Факиһа Туғыҙбаева ғүмер көҙөн тос емештәр менән ҡаршылай. Ике томлыҡ шиғыр һәм поэмалар китабы донъя күргән. З. Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә юбилейына арнап балалар өсөн «Һандуғастың тыуған иле» йыйынтығы нәшер ителгән. Яҙыусы өсөн ошонан да ҙур бәхет юҡтыр.\nЭргәһендә бөтөрөлөп йөрөгән тормош юлдашы, балалары, ижады, хәлен аңлаған дуҫтары менән бәхетле ул. Башҡортта: «Һандуғас үҙ ҡәҙерен үҙе белә», – тигән мәҡәл бар. Халҡының һәм яҡындарының һөйөүен тойған шағирә, иң мөһиме, үҙ ҡәҙерен белә. Сөнки ул – һандуғас, моңло һандуғас.


Кем ул Ҡыш бабай?\n28 Декабрь 2018, 16:04\nЯңы йыл алдынан улыбыҙға тип әҙерләгән нәмәне шыршы төбөнә һала торғайныҡ. Иртәнсәк иң беренсе бирелгән һорау шул була: «Быны миңә кем әпкилде?» «Ҡыш бабай, балам! Төн уртаһы ауғас килеп инде лә, һине уятып мәшәҡәтләнмәй, тоғонан алып ошоно ҡалдырҙы»,—тибеҙ бер тауыштан әсәһе менән. Йола йыл һайын ҡабатлана килде, мәгәр улыбыҙ үҫә барған һайын Ҡыш бабайҙың көнитмештә юҡлығына, уның уйлап сығарылған әкиәт персонажы икәнлегенә төшөнгәнгә, төпсөнөүен ҡуйһа ла, аңына һеңгән ғәҙәтен—шыршы төбөн ҡарауҙы онотманы.\nЯңы йыл алдынан алыҫтан улыбыҙ ҙа ҡайтып төштө. Матур теләктәребеҙҙе әйтеп, әҙерләгәнебеҙҙе тотторҙоҡ. Ә ул өндәшмәй ҡалды һәм яңы йыл куранттары һуғыу менән шыршы төбөнән пакеттар килтереп сығарҙы. «Быны кем ҡалдырҙы, улым?»,— тинек бер тауыштан онотола барған һорауҙы иҫкә төшөрөп. «Мин—Ҡыш бабай! Һеҙгә алыҫ яҡтарҙан бүләктәр алып ҡайттым! Икегеҙгә лә сәләмәтлек, йортобоҙға ҡот-бәрәкәт теләйем!»\nИнде йыл һайын түребеҙгә биҙәп шыршы ҡуйып Ҡыш Бабайҙың килеп инерен түҙемһеҙлек менән көтәсәкбеҙ. Ә бүләктәр?.. Улары—бәлки мөһим дә түгелдер. Иң мөһиме—әкиәтте ысынбарлыҡҡа әүерелдереүсе, мөғжизәләр тыуҙырыусы Ҡыш бабайҙың барлығын беләбеҙ! Ә ул—яныңда һине ҡайғыртып, хәстәрләп йөрөп ятҡан, йә йыраҡтан һағынып ҡайтҡан иң яҡын кешең икән!..


ЯҠШЫ КЕШЕНӘН ЯҠТЫ ЭҘ ҠАЛА\n2 Февраль , 15:55\nҮҙең китһәң, был донъяла эҙең ҡалһын, Эҙең ҡалмаһа, бер ипле һүҙең ҡалһын. Аҙашҡандар эҙҙәреңде һуҡмаҡ итер, Өшөгәндәр һүҙҙәреңде усаҡ итер...\nКүптән түгел генә 72 йәшен тултырған Сабирйән Йәрмөхәмәт улы Байназаровтың ҡапыл баҡыйлыҡҡа күсеүе көтөлмәгән хәл булды. Интернет селтәрендәге төркөмдәрҙә Ирәндек төбәгендәге ауылдарҙа йәшәгән кешеләрҙең уның тураһындағы яҙмаларын уҡып, Сабирйән Йәрмөхәмәт улының, ысынлап та, үҙ халҡының ысын патриоты, күркәм холҡо, донъялыҡта башҡарған изге ғәмәлдәре менән үҙен белгән бөтә кешенең оло ихтирамын яулаған шәхес булғанына инанаһың. Әле генә сәхнәләрҙән төшмәй ҡурай уйнап, халыҡ йырҙарын йырлап, спектаклдәрҙә төрлө ролдәр башҡарып, йәмәғәт эштәренең уртаһында ҡайнап йөрөгән кешенең ҡапыл китеп барыуына әле лә күңел ышанып етмәй.\nСабирйән Йәрмөхәмәт улы һоҡланғыс тормош юлы үтте. Йәрмөхәмәт менән Хәнифәнең ғаиләһендә кинйә бала булған Сабирйәнгә тыуған төйәгенә, халҡының йыр-моңона һөйөү коммунист, парторг, ауыл советы рәйесе булып эшләп, колхоздың йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡан, эш араһында улдарын ҡурайҙа уйнарға өйрәткән атаһынан һәм халыҡ йырҙарын, уларҙың тарихын яҡшы белгән әсәһенән килә. Түбә урта мәктәбен тамамлағас, өс йыл Төньяҡ хәрби-диңгеҙ диңгеҙ флотында хеҙмәт итеп, өлкән лейтенант званиеһында ҡайта. Артабан Өфөләге ауыл хужалығы институтына көндөҙгө бүлегенә уҡырға инә. Институтта эшләп килгән ҡурай өҫтәлмә һөнәр биреү факультетына йөрөп, ноталарҙы өйрәнә, шуны раҫлаған таныҡлыҡ (сертификат) ала. Институттың ҡурайсылар ансамбле менән даими сығыш яһай. Юғары белемле белгес Ирәндек совхозы бүлексәләрендә агроном, иҡтисадсы, идарасы, баш агроном, рабочком рәйесе, Күсей ауылы хакимиәте башлығы һәм бер үк осорҙа Баймаҡ районы буйынса фәнни ойоштороусы ла булып эшләй. Ниндәй генә вазифа биләһә лә, һәр йөкмәтелгән эште ҙур яуаплылыҡ менән, еренә еткереп башҡарҙы, һөҙөмтәле эшләне. Бер нисәүһен генә һанап китәм: 1984 йылда районда беренсе булып Күсей ауылында "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар! " байрамы үткәреү, ауыл советы менән берлектә зыяратты тимер бағана, сетка менән кәртәләү, тәүләп ауыл эсенән үткән йылға аша тимер-бетон ҡулсанан хужалыҡ иҫәбенә күпер һалдырыу, Күсей-Басай юлына (12км) һәм "Печера" алтын табыу артеленән Күсей-зерноток-ферма юлына хужалыҡ иҫәбенә ҡом-ҡырсынташ түшәтеү, хужалыҡ иҫәбенә ағас бураларҙан 5 фатир, мәҙәниәт йорто төҙөтөү, хужалыҡ иҫәбенә малсылар өсөн медпрофилакторий тотоу, ауыл урамына 1,5 км асфальт юл һәм ҡабаттан 2 күпер эшләтеү һәм тағы ла бик күп изге эштәр башҡарыуға Сабирйән Йәрмөхәмәт улы тос өлөш индерә. Эшсән, тыйнаҡ, баҫалҡы, сабыр холҡо Сабирйән Йәрмөхәмәт улын хеҙмәттәштәре лә, ауылдаштары ла хөрмәт итә, ә етәкселек, уның һәр эшкә яуаплы ҡарап, еренә еткереп, теүәл башҡарыуын иҫәпкә алып, уға ҙур ышаныс күрһәтеп, яуаплы эштәр йөкмәтә.\nАуыл хужалығы өлкәһендәге өлгәшкән уңыштары, эште оҫта ойоштора белгәне, яҙғы-көҙгө баҫыу эштәрен оптималь срокта яҡшы, сифатлы үтәгәне өсөн алған дипломдары, Рәхмәт хаттары һанап бөткөһөҙ... Ул үҙенең остаздары М.С.Кирәевкә, М.С.Ҡужинға рәхмәтле.\nИнститут бөтөрөп, хеҙмәт юлы башланғандан алып, Сабирйән Йәрмөхәмәт улы үҙешмәкәр сәнғәттә әүҙем ҡатнаша, ҡурайынан айырылмай, халыҡ йырҙарын яратып башҡара. Бының менән генә сикләнмәй Сабирйән Йәрмөхәмәт улы. Уны бик ныҡ борсоғаны—ҡурайсылар төбәге тигән дан алған ауылдарҙа ҡурай моңо һүнеп, милли музыка ҡоралын үҫтереүгә иғтибар булмауы ине. Шуға ла ул артабан ошо юҫыҡта эшләргә, үҫеп килгән йәш быуынды ҡурайҙа уйнау серҙәренә өйрәтергә ҡарар итә. 1988-1991йылдарҙа Төркмән урта мәктәбендә ҡурай түңәрәге алып бара. 2002 йылдан Иҫке Сибай сәнғәт мәктәбенең Ирәндек филиалында ҡурай класы уҡытыусыһы булып эшләй башлай. Төркмән, Күсей, Әхмәр, Басай мәктәптәре балаларын ауылдан-ауылға йөрөп (ҡайҙа машина, ҡайҙа йәйәү) уҡыта башлай. 2010 йылдан, Иҫке Сибайға күскәс, уны урындағы сәнғәт мәктәбенә ҡурай класы уҡытыусыһы итеп саҡыралар. Сабирйән Йәрмөхәмәт улы балаларға ҡурай серҙәрен төшөндөрөү менән генә сикләнмәй, ҡурайсылар ансамбле төҙөп, төрлө кимәлдәге конкурстарҙа ҡатнашып, еңеүҙәр яулай. Мәҫәлән, Ишмулла Дилмөхәмәтов призына Төркмән мәктәбе ҡурайсылары (2003 йыл), Ғата Сөләймәнов призына Күсей мәктәбенән Ринат Исламғолов З-сө урын (2006 йыл), Кәрим Дияров призына Әхмәр мәктәбе ҡурайсылары (3-сө урын), Басай мәктәбе ҡурайсылары һәм Сирғәлин Айбулат лайыҡ була. "Ҡурай байрамы" конкурсында Төркмән мәктәбе ҡурайсылары 2004 йылда 2-се урын, 2005 йылда 1-се урын, Рахманғолов Илдар 3-сө урын, Иҫке Сибай мәктәбе ҡурайсылары 2018 йылда 1-се урын, Рысҡужин Айзан 2-се урын, 2007 йылда "Йәш ҡурайсылар" бәйгеһендә Басай мәктәбенән Сафин Рөстәм 1-се урын, Йыһангиров Мирхәт 2-се урын яулай. Мирхәт менән Рөстәм Учалы ҡалаһында йәш музыканттарҙың Бөтә Рәсәй конкурсының 2-се турында ҡатнашып, дипломға лайыҡ була. Сабирйән Йәрмөхәмәт улы профессиональ ҡурайсы булып киткән уҡыусылары Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Илшат Ишморатов һәм Илмир Мәхийәновтар менән сикһеҙ ғорурлана ине. Сабирйән Йәрмөхәмәт улы үҙе лә район, төбәк-ара, республика кимәлендә үткән ҡурай, мөнәжәт, "Оҙон көй" бәйгеләрендә ҡатнашып, призлы урындар яулай.\nМоҫтайҙағы Ирәндек этнотуры етәксеһе Фәнис Йәноҙаҡ улы Кәримовтың ҡурайҙы тергеҙеү, пропагандалау маҡсатында үткәргән ҡурай бәйгеһендә жюри рәйесе булараҡ, Сабирйән Йәрмөхәмәт улы бәйгелә балаларҙың ҡатнашыуына, бигерәк тә тыуған ауылы Күсейҙән уҡытыусы Хәмзә Хәммәт улы Сәфәрғәлин малайҙарҙы ҡурайҙа уйнарға өйрәтеп, хатта ансамбль төҙөп, бәйгелә ҡатнаштырып, призлы урын алыуына шул тиклем ҡыуанғайны. Уның менән һуңғы тапҡыр һөйләшкәндә лә, васыят итеп әйткәндәй: "Фәнис менән Хәмзә кеүек ир-егеттәр булғанда, ҡурайыбыҙ үлмәҫ. Был изге эш артабан да дауам итһен ине", - тигәйне.\nБыларҙан тыш Сабирйән Йәрмөхәмәт улы ауылында ғына түгел, районда әүҙем йәмәғәтсе булараҡ билдәлелек алғайны. Бер һайлау кампанияһы ла уның ҡатнашлығынан башҡа үтмәне. Ҡуштауға хәүеф янағанда ла, битарафлыҡ күрһәтеп, ситтә ятып ҡала алманы: ҡурайын тотоп шунда китте. Ауыл ветерандары советы рәйесе вазифаһын оло яуаплылыҡ менән башҡарҙы. Мәҙәниәт йортоноң ҡурайсыһы, үҙешмәкәр актер, оҙон көй башҡарыусы булараҡ, мәҙәни тормошонда ҡайнап йәшәне. Һуңғы юлға оҙатҡанда, Иҫке Сибай ауылы старостаһы Зөһрә Ғәйнуллинаның күҙ йәштәре аша: "Шул тиклем ярҙамсыл, үтә лә яуаплы, теүәл, бөтә кешегә ихтирамлы, ғөмүмән, яҡшы кеше булды. Бөтә эште бергәләшеп, кәңәшләшеп эшләй инек... ",--тигәне күп нәмә тураһында һөйләй.\nСабирйән Йәрмөхәмәт улының фиҙакәр хеҙмәте Маҡтау ҡағыҙҙары, Рәхмәт хаттары һәм 2019 йылда Баймаҡ районы хакимиәтенең “Баймаҡҡа фиҙакәр хеҙмәте өсөн” ("За доблестное служение Баймаку") почетлы билдәһе менән билдәләнгән.\nСабирйән Йәрмөхәмәт улы өлгөлө ғаилә башлығы, ышаныслы, тоғро ир, 3 ҡыҙына--Айгөлгә, Гөлназға, Гөлзифаға, улы Тимерйәнгә, дүрт ейәненә, бер ейәнсәренә һөйөклө атай, олатай булды. Ҡыҙҙары юғары, улы махсус урта белем алып эшләп йөрөй. Олаталары ейәндәренә лә матур тәрбиә бирергә тырышты: эшкә өйрәтте, йыш ҡына тәбиғәткә алып сыҡты, шашка, шахмат уйнарға, саңғыла йөрөргә һәм башҡа яҡшы шөғөлдәргә ылыҡтырҙы. Хужалығында умарта тотто. Киләсәккә пландары ҙур ине. Шуларҙың береһе: Күсей ауылында ҡасандыр ошо төбәктә йәшәгән ҡурайсыларға арнап (исем- шәрифтәрен яҙып), стела эшләтеү ине. Фекерҙәше, рәссам Руслан Бикбаев менән эскизын әҙерләп, ауылға барып, стела ҡуйылаһы урынды билдәләп тә ҡайтҡайнылар—өлгөрмәне... Был фани донъянан китер алдынан ғына үҙенең дөйөм дәфтәренә түбәндәге шиғыр юлдарын яҙып ҡуйған булған (авторын белмәйем):\nҮҙең китһәң, был донъяла эҙең ҡалһын,\nЭҙең ҡалмаһа, бер ипле һүҙең ҡалһын.\nАҙашҡандар эҙҙәреңде һуҡмаҡ итер,\nӨшөгәндәр һүҙҙәреңде усаҡ итер...\nБыл юлдар уның девизы булғандыр. Үҙе лә яҡты эҙ ҡалдырып китте...


Аквапаркта тыуған көн | Аквапарк Уфа\n“Тыуған көн” тарифы.\nҺеҙҙең тыуған көнөгөҙмө?! Улайһа, беҙ һеҙҙе Өфө Аквапаркында көтөп ҡалабыҙ!\nБайрам хужаһына “4 сәғәт” һәм “Тулы көн” тарифтарына 30% ташлама ҡаралған (тарифтар менән ошонда танышырға була).\nТашлама байрам хужаһына тыуған көнөнә тиклем һәм унан һуң 7 көн дауамында ғәмәлдә ҡала. Башҡа ҡунаҡтар өсөн Аквапаркка инеү база тарифтарына ярашлы башҡарыла.\nТашлама менән ҡулланыу өсөн байрам хужаһына тыуған көнөн раҫлаусы документ (өлкәндәргә – паспорт, балаларға – тыуыу тураһында таныҡлыҡ) кәрәк буласаҡ.\nАкциялар һәм ташламалар бер-береһенә ҡушылмай.\nӨфө Аквапаркында дуҫтар менән үҙенсәлекле тыуған көн!\nКесе йәштәге мәктәп балалары өсөн мауыҡтырғыс программа:\nБәләкәстәрҙе мауыҡтырғыс аква-уйындар, пляж волейболы, аквааэробика һәм башҡа ҡыҙыҡлы бәйгеләр көтә! Маша менән бергә билдәләгән тыуған көн мотлаҡ ҡабатланмаҫ һәм онотолмаҫ буласаҡ!\nАлып барыусы: Симка\nСимка балалар менән күңел асып ҡына ҡалмаясаҡ, ә уларҙың йыл буйы туплаған белемдәрен дә тикшереп ҡараясаҡ. Мәктәптә өйрәнгән фәндәр буйынса ҡыҙыҡлы һорауҙар, күңелле тәнәфестәр бер кемгә лә бойоғорға юл ҡуймаясаҡ! Бассейнда үткәрелгән төрлө конкурстар һәм уйындар – ул ысын Фиксо-сәйәхәт буласаҡ! Программа һуңында балалар һыулы «бишле»ләр аласаҡ!\nАлып барыусы: Миньон Кевин\nБары тик миьон үткәргән байрамда ғына бананлы кәйефкә эйә булырға мөмкин! Кевин быны ҙур ҡыуаныс менән башҡарасаҡ һәм барыһын да йәй миҙгеленә әҙерләйәсәк! Уҙған йәйҙең ҡыҙыҡлы ваҡиғаларын иҫкә төшөрөп, яңыһының серҙәрен асасаҡ! «Бананлы кәйеф» программаһына квест элементтары индерелгән.\nУрта һәм үҫмер йәштәге балалар өсөн программалар (квестар):\nАквапарк биләмәһенә шымсылар үтеп ингән! Уларҙы юҡ итеү өсөн агенттар командаһы төҙөлә, юҡһа, аквапарк шымсылар ҡулына эләгәсәк! Квесты үтеү бик үк еңелдән түгел. Һеҙгә аквапарк биләмәһендә йәшерелгән күрһәтмәләр ярҙам итәсәк! Программа 10 йәштән өлкән балалар өсөн тәғәйенләнгән.\nЭҫе «Гавай» планетаһына барып эләккән балалар үҙҙәрен ысын «гавай ҡәбиләһе» итеп тоясаҡ. Улар король йәки королева (тыуған көнөн билдәләүсе) етәкселегендә аквапарктың барлыҡ биләмәһе буйлап үҙенсәлекле һынауҙар аша үтәсәк. Ә һынауҙар еңел түгел! Пальмалар һәм диңгеҙ мөхите байрамды тағы ла нығыраҡ йәмләйәсәк.\nИҫ киткес мауыҡтырғыс сара. Пират Элли үҙенә команда йыя! Әммә командаға эләгеү өсөн балаларға пиратлыҡҡа арнау йолаһы аша үтергә кәрәк. Башватҡыстар һәм бассейн эсендә ойошторолған уйындар кескәйҙәргә күңелһеҙләнергә бер минут та ваҡыт ҡалдырмаясаҡ! Ә инде йәшерелгән байлыҡты табыу өсөн ярайһы уҡ тырышлыҡ, көс һалырға тура киләсәк! Аквапарк бит ҙур ғына!\n«Аквапаркта тыуған көн»\n1-се комплекслы тәҡдим (хаҡы 12 000 һум).\n1-се комплекслы тәҡдим хаҡына инә:\nАквапаркка инеү: 4 сәғәткә, үҙең теләгән көндә, өлкәндәр ҙә, балалар ҙа мөмкин.\nАнимацион программа (16 йәшкәсә балалар өсөн).\nБайрам табыны, кафела махсус урын, үҙең менән торт алып килергә мөмкин.\nТүләү һәм бронләү шарттары:\nХаҡтың 50%-ын алдан түләү – 6 000 һум.\nХаҡты тулыһынса (100%) түләү – 12 000 һум.\nИҫкәрмә: 12 000 һум хаҡ 10 кешегә тиклем компания өсөн иҫәпләнә.\n10-дан артҡан осраҡта һәр кеше өсөн өҫтәп 900 һум түләнә.\n«Аквапаркта айырым SPA-биләмәлә тыуған көн»\n2-се комплекслы тәҡдим (хаҡы 14 000 һум).\n2-се комплекслы тәҡдим хаҡына инә:\nБайрам табыны, айырым SPA-биләмәлә махсус урын – тулыраҡ ошонда, шулай уҡ үҙең менән торт алып килергә мөмкин.\nХаҡтың 50%-ын алдан түләү – 7 000 һум.\nХаҡты тулыһынса (100%) түләү – 14 000 һум.\nИҫкәрмә: 14 000 һум хаҡ 10 кешегә тиклем компания өсөн иҫәпләнә. 10-дан артҡан осраҡта һәр кеше өсөн өҫтәп 1000 һум түләнә.\nТыуған көн үткәреүгә түбәндәге телефон аша әле үк бронь ала алаһығыҙ:\n+7 (347) 297-0-297 (эске тел. 3)


Владимир Путин Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән эш осрашыуы үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВладимир Путин Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән эш осрашыуы үткәрҙе\n10:38, 14 июня 2012 Сәйәсәт\nКисә Мәскәүҙә эш осрашыуы барышында Владимир Путин һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың социаль-иҡтисади хәлен тикшерҙе, тип хәбәр итә Рәсәй Президентының матбуғат хеҙмәте.\nРөстәм Хәмитов төбәк эшмәкәрлегенең төп күрһәткестәре буйынса презентация тәҡдим итте.\n— 2012 йылдың биш айында беҙ бик яҡшы барабыҙ: был тулайым төбәк продуктының артыуы динамикаһына ла, сәнәғәт производствоһы индексына ла ҡағыла, — тип билдәләне төбәк башлығы. — Сәнәғәт производствоһы индексы 107,5 процент тәшкил итте. Бынан тыш, инвестициялар ҙа үҫә. Был бик һәйбәт, мөһим күрһәткес, һәм улар бөтә йүнәлештә лә, иң элек эшкәртеү сәнәғәтендә үҫә.\nРеспублика башлығы төҙөлөш тармағындағы уңыштарҙы һәм халыҡтың реаль аҡсалата табышының артыуын билдәләне.\n— Был кешеләрҙең яҡшыраҡ йәшәй башлауы тураһында һөйләй, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.\nБашҡортостан Президенты дәүләт башлығына бер нисә ҙур проект, шул иҫәптән Урал менән Волга буйы төбәгенең иҡтисадын үҫтереү өсөн газ сеймалы менән тәьмин итеү проекты тураһында һөйләне.\n— Ямалдан, Ямал ятҡылыҡтарынан еңел углеводородтарҙың киң фракцияһын ҡыуҙырыу өсөн үткәргес торба төҙөү вариантын ҡарарға тәҡдим ителә. Был производствоның тиҙ арала ғәйәт ҙур үҫешенә килтерәсәк һәм, әлбиттә, ярайһы күп эш урындары бирәсәк, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Беҙ бында бөтә аргументтарҙы, техник-иҡтисади нигеҙләүҙәрҙе килтерергә һәм Һеҙҙең тарафтан билдәләнгән заманса, ҡыҙыҡлы, перспективалы, һәйбәт етештереүсәнлекле эш урындарын арттырыу бурысын хәл итергә әҙер.\nЭш осрашыуы барышында Башҡортостан Президенты, был проект химия сәнәғәтен үҫтереү мәсьәләһендә алға бик шәп ынтылыш яһарға мөмкинлек бирер ине, тигән фекерен белдерҙе.\nВладимир Путин социаль өлкәләге эштәр торошо һәм, иң элек, эш хаҡы күләме менән ҡыҙыҡһынды.\n—\tҮҙебеҙ билдәләгән бөтә пландар ҙа, Һеҙ ҡуйған бурыстар ҙа тормошҡа ашырыла, — тип ышандырҙы Башҡортостан Президенты. — 2011 йыл йомғаҡтары буйынса уҡытыусыларҙың уртаса эш хаҡы 30 процентҡа артты, ә 2012 йылдың биш айы һөҙөмтәһендә ул беҙҙең территория, Башҡортостан Республикаһы буйынса уртаса хеҙмәт хаҡына яҡынайҙы.\nОсрашыуҙа һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыу мәсьәләләре лә ҡаралды.\nавтор: "Башинформ" | фото: Рәсәй Президентының матбуғат хеҙмәте\nТеги: БР Президенты,Владимир Путин


Һауа торошо йәнә сыҙамлыҡҡа һынай\nБөгөн республиканың тағы бер-нисә төбәгендә боҙборсаҡ яуҙы. Был кадрҙарҙы беҙҙең ватсап-мессенджерына Шишмә районында йәшәүсе телевизор ҡараусыбыҙ ебәргән. Ошондай уҡ күренеш Хәйбулла районында ла күҙәтелгән. Яуым-төшөм 15 минут самаһы дауам иткән.\nБығаса көнбайыш илдәрҙә күҙәтелгән өйөрмә лә республикала ғәҙәти күренешкә әйләнә бара. Телевизор ҡараусыбыҙ ебәргән фотоларҙағы ғәрәсәт Күгәрсен районында бөгөн теркәлгән.


“Башҡортостан сода компанияһы” акцияларына арест һалынды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 сентября 2020 — 15:01 ГТРК «Башкортостан»\nРәсәй Генераль прокуратураһы талабы буйынса Башҡортостандың Арбитраж суды “Башҡортостан сода компанияһы” акцияларына арест һалды. “Реестр” акционерҙар йәмғиәтенә компания акционерҙары исемлегенә үҙгәрештәр индереү тыйылды, тиелә суд хәбәрендә. Быға тиклем Республика етәксеһе Радий Хәбиров Рәсәй Генераль прокуратураһының Башҡортостан сода компанияһын дәүләт ҡарамағына ҡайтарыу буйынса Арбитраж судҡа дәғүә биреүен раҫлағайны. Радий Хәбиров билдәләүенсә, акциялар мотлаҡ республика ҡарамағына ҡайтырға тейеш. Дәүләттең компания активтарына контролде юғалтыуы сәбәпле Республика иҡтисады ҙур зыян күргән. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ил президенты Владимир Путин “Башҡортостан сода компанияһы” эшмәкәрлеген ентекләп тикшерергә ҡушҡайны. Генераль прокуратура тикшереүенән һуң, предприятиела хосусилаштырыу тураһындағы ҡануниәттең тупаҫ боҙолоуы асыҡланды.


Милли проект ярҙамында.\n17 Июнь , 15:58\nРеспублика дауаханалары 1,366 миллиард һумға медицина ҡорамалдары ала.\nБашҡортостанда һаулыҡ һаҡлауҙың беренсел звеноһын яңыртыу программаһын тормошҡа ашырыу буйынса быйыл 1,366 миллиард һумдан ашыуға 1 536 берәмек медицина ҡорамалдарын һатып алыу күҙаллана. Һүҙ, атап әйткәндә, бер томография, 23 рентген, 15 флюорограф һәм 28 маммограф аппараты хаҡында бара. Бынан тыш, ошо уҡ программа сиктәрендә беренсел медицина-санитар ярҙам күрһәтеүсе медицина ойошмалары өсөн 85 автомобиль һатып алыу күҙаллана. Йыл башынан алып дауаханаларға 33 автомобиль оҙатылған.


Меңле улусы — Башҡорт Википедияһы\nМеңле улусы — Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Нуғай даруғаһы составындағыРәсәй империяһының административ-территориаль берәмеге.\nБашҡорттарҙың үҙҙәренең үтенесе һәм батша Алексей Михайловичтың 15 августағы 7158-се һанлы Грамотаһы буйынса (1646 й.) Меңле улусы 11 өлөшкә бүленә. Түбәләрҙе түбәндәгеләр етәкләй: 1) Тәпәрғол Әсәнов «иптәштәре менән», 2) Ураҙлы Урманов, 3) Айымбәт, Баҡый, Байембәт Тәрәнғоловтар, 4) Ҡомар Күрәҫмәков, Кәлтәй Үҙрәк, 5) Сихамбәт, 6) Аҡымбәт Тәпәрғолов, 7) Тоҡомсы Супин, 8) Тоҡомбәт Тәрәнғолов, 9) Ҡәҙерғол Баҡаев, 10) Аҡымбәт, 11) Ҡулҡа, Баҡай Нәҙерғоловтар.\nНуғай даруғаһы башҡорттары\nУлус түбәләр (варианттар)\nМеңле улусында 477 ихата 1. Субындар\n3. Яйыҡсы бянский\n4. Ҡолой Меңле\n5. Уҫылы Меңле\n6. Нуғайлар Меңле\n8. Өршәк Меңле\n9. Илекәй Меңле\n12. Ыҡ меңлеләре\nЫрыуҙың дөйөм ерҙәрен бүлгәндә Меңле улусы башлығы кенәз Ҡәнзәфәрҙең 4 улы: өлкән улы Ҡүҙәбаҡты, Дистан, Ҡоҙабаҡты, кенәз Ҡаҙаш һәм Сублүктең 4 улы: Яйыҡ-Субы, Ҡадир-Субы, Миңле-Субы һәм Иҙел Субы, шулай уҡ Ураҙлы Урманов, Мәмбәтҡол Тәнекәев и Аҡҡодоҙ Аҡманов ҡатнаша.\n1 Улус түбәләренең тасуирламаһы\n2 Меңле улусы түбәләренең атамалары\nУлус түбәләренең тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n11 кеше бөйөк батшабыҙ үҙ ирке менән биргән ерҙе түбәндәгесә бүлә; Күҙәбаҡты Үҙән йылғаһы тамағынан түбәнгә табан Өршәк йылғаһына, уның тамағына тиклем һәм Өршәкте ике яғынан дала һәм урмандар буйлап, Мәҫәле йылғаһы башына һәм тамағына, бәләкәй йылғасыҡтар менән ҡушылған урынына тиклемге ерҙәрҙе ала. Дистан Дим йылғаһы буйлап Сәкрәкле тамағынан Дим буйлап ике яҡлап та Ярыш тамағына тиклемге ерҙәрҙе ала (Өршәккә ҡойған бәләкәй йылғалар эргәһендәге ерҙәргә аяҡ баҫмаҫҡа). Ҡоҙабаҡты Дим йылғаһының Сәкрәкле тамағынан алып, Дим йылғаһының ике яғынан ла аҫҡа табан Ағиҙелгә тиклемге ерҙәрҙе биләй. Ҡаҙаш Көҙән тамағынан Өршәк буйлап өҫкә табан Бөйөрлөҡкүл тамағына тиклем ике яҡлап та урман һәм дала буйлап урынлашҡан ерҙәрҙе биләй, ә Димгә ҡойған бәләкәй йылғаларҙы алмаҫҡа. Быларға өҫтәп, Үҙән йылғаһынан ике урман араһынан Таш кисеүгә, Ҡондоҙло күленә һәм Урғаҙаға тиклем, тағы ла Урғаҙанан алып туп-тура Ярыҡлы күленән Бөйөрлөкүл ҡаяларына тиклемге ерҙәрҙе биләй. Субл-ктең улы Яйыҡ-Сублы Ярыш тамағынан Дим буйлап ике яҡтан да Биштирәк тамағына тиклемге ерҙәрҙе биләй, Ә Өршәк йылғаһына уның ҡыҫылышы юҡ. Ҡадир-Субы Ҡаршы (Ҡарғы) тамағынан ике яҡты ла үҙенә ала. Иҙел-Субы һәм Меңле-Субы Ҡармасан (бәлки, Ҡарамалы) тамағынан Ағиҙел буйлап ике яҡты ла ала. Ураҙлы Урманов һәм Мәмбәтҡол Тәнекәев Дим йылғаһы буйлапБиштирәк тамағынан Сирәшән (Сиремес ?) тамағына тиклем урман һәм дала буйлап ике яғын да ала. Аҡҡондоҙ Аҡманов Терсәғазы (Түрсәғәли) ҡаяларынан һәмУрғаҙа тамағынан туп-тура Кондоҙло күленә тиклемге ерҙәрҙе ала.\nМеңле улусы түбәләренең атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nВаҡыт үтеү менән һәр түбә үҙ атамаһын ала, һәм улар 1866 йылғы административ реформаға тиклем, хатта 1930 йылға тиклем өлөшләтә һаҡлана (Мәҫәлән, Меркет-Меңле һәм Өршәк-Меңле түбәләре).\nӨфө өйәҙе буйынса: Күҙәбаҡты алған ер участкаһы, уның ырыуы Меңле улусы тип атала; 2-се ырыу һәм Дистан ерҙәре (Кәркәле ауылы һәм уның тирәһендәге ауылдарҙа йәшәгән башҡорттарҙың нәҫел башы) — Һарайлы-Меңле; 3-сө ырыу: Ҡоҙабаҡты, уның ерҙәре — Субы-Меңле; 4-се ырыу: Ҡаҙаш — Өршәк-Меңле.\nСтәрлетамаҡ өйәҙе буйынса: 5-се ырыу Яйыҡ-Субы — Яйыҡ — Суби — Меңле; 6-сы ырыу: Ҡадир-Субы — Бәғәнәш-Меңле, 7-се ырыу: Иҙел-Субы — Селәү-Меңле; 11-се ырыу: Аҡҡондоҙ Аҡманов — Меркет-Меңле.\n↑ Архивированная копия. Тәүге сығанаҡтан архивланған 9 декабрь 2013. 4 ғинуар 2015 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Меңле_улусы&oldid=848707 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:29 21 ноябрь 2018 үҙгәртелгән.


Өфө Рудольф Нуриевтың 80 йыллығына әҙерләнә - Культурный мир Башкортостана\nӨфө Рудольф Нуриевтың 80 йыллығына әҙерләнә\n«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, Өфөлә Рудольф Нуриевтың тыуыуына 80 йыл тулыуға «ӨФӨ.NUREEV» кисәләр серияһы үтә. Проектҡа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрының «Руди — Never off…» спектакле (15 март), Башҡорт опера һәм балет театры сәхнәһендә Лев Степанов һәм Заһир Исмәғилевтың «Сыңрау торна» балеты (16 март), шулай уҡ гала-концерт (17 март) инә.\n— Рудоль Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы тәрбиәләнеүселәре (Өфө);\n— XIII Халыҡ-ара балет һәм хореография артистары конкурсы еңеүселәре, Мәскәү дәүләт хореография академияһы студенттары Елизавета Кокорева һәм Денис Захаров (Мәскәү);\n— Мариин театры солисы, «Ҙур балет» телепроекты еңеүсеһе Рената Шакирова (Санкт-Петербург);\n— Мариин театрының Приморье сәхнәһе солисы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы Ирина Сапожникова (Владивосток);\n— Муса Йәлил исемендәге Татар дәүләт академия опера һәм балет театры солисы Илнур Ғәйфуллин (Ҡазан);\n— халыҡ-ара конкурстар лауреаты, «London Russian Ballet School» резидент-хореографы Дмитрий Антипов (Лондон);\n— Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының алдынғы солистары ҡатнаша.\nРудольф Нуриев Өфөлә тыуып үҫкән һәм тәүге ижади аҙымдарын да ошонда яһай. Уның бейеү тормошона юлы бала сағында «Сыңрау торна» балетында Зәйтүнә Насретдинованың төп партияла илһамланып башҡарыуынан алған тәьҫораттарҙан башлана. Ир бала уның сығышын ете йәшендә күрә. Нәҡ ошо спектакль буласаҡ бейеүсенең ижади яҙмышын хәл итә.


Башҡортостанда 3 балаһы янғында һәләк булған 26 йәшлек ҡатынға хөкөм ҡарары сығарыласаҡ\nФажиғә ошо йылдың апрелендә Балтас районында теркәлде. Янғынға балаларҙың ут менән шаярыуы сәбәпсе була.\nТикшереү барышында асыҡланыуынса, иҫерек әсә йоҡоға талған мәлдә уның 4 йәшлек һаңғырау улы күрше бүлмәлә ҡатын ҡалдырған шырпы һәм зажигалка менән уйнай башлай. Ут сығып китеү осраҡтары быға тиклем дә булғылай, әммә был юлы бәлә кисектерелмәй. Баланың ут менән шаярыуы уның һәм, ике һәм алты йәштәрҙәге ҡыҙ туғандарының ғүмерен өҙә. Сабыйҙар төтөнгә тонсоғоп һәләк була. Күп балалы әсәгә янғын хәүефһеҙлеге буйынса инструктаж күп тапҡырҙар үткәрелә. Әммә фажиғәне иҫкәртеү өсөн был ғына аҙ. Мәсьәлә урындағы властарҙың иғтибар үҙәгендә булырға тейеш.


«Сибай» бейеү ансамбленең сығыштары ваҡытында ҡараш ирекһеҙҙән урталағы иң сағыу парҙы эҙләп таба ла, уларҙан ысҡына алмайынса, бейеү барышында оҙата йѳрѳй. Нескә тал кеүек һылыу ҡыҙ менән тирәктәй һомғол егеткә һоҡланмайынса ҡарамау мѳмкин түгел шул. Был пар ансамблдең йәш ғаиләһе—Рита һәм Дамир Ваһаповтар. Йырҙа йырланғанса, «береһе—тирәк, береһе—тал» кеүек хас та.\nЙәштәр икеһе лә Сибай ҡалаһында тыуып үҫкән, икеһе лә бала саҡтан бейей. Ә бына бер-береһенә бер коллективта эшләй башлағас ҡына күҙ һалалар. Ансамблгә Рита Башҡорт дәүләт педагогия университетының музыка бүлеген тамамлап, хореографик сәнғәт белгесе булып килһә, Дамир Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт училищеһынан һуң Учалы филармонияһында тәжрибә туплап ѳлгѳргән була. Әлеге кѳндә уларҙың ғаилә булып йәшәгәненә теүәл бер йыл.\nВаһаповтар хаҡында «Сибай» бейеү ансамбле етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Фәнил Ислам улы Әсәҙуллин да: «Һүҙ юҡ, тамашасы иң башта бейеүсене күҙе менән яратырға, уның күркәмлегенә, һомғоллоғона, нәзәкәтлегенә, һығылмалығына һоҡланырға, ул сәскән осҡондо тойорға, унан һәләтенә ғашиҡ булырға тейеш. Рита менән Дамирҙа быларҙың барыһы ла бар, улар тамашасы күңелен яулай белә»,—ти.


Мәләүездең 4-се һанлы суд участкаһы мирауай судьяһы яуаплылығы сикләнгән «Водоканал» йәмғиәте мастеры Мирғәле Сәғитовҡа ҡарата хөкөм ҡарары сығарҙы\nТөбәк прокуратураһынан хәбәр итеүҙәренсә, ул кеше үлеменә килтергән хеҙмәт талаптарын боҙоуҙа ғәйепләнә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Мәләүездең «Водоканал» йәмғиәте хеҙмәткәре 29 йәшлек Руслан Кантиков канализацияла ремонт эштәре башҡарғанда грунт ишелеп төшөп, ер аҫтында ҡалды. Яуаплылыҡҡа тарттырылыусы үҙ ғәйебен таный. Суд уны шартлы рәүештә йыл ярымға иркенән мәхрүм итте. Бынан тыш, Мирғәле Сәғитов ойошма мастеры вазифаһынан төшөрөлгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ХӘЛИМ ӘМИРОВ - 2017 - Мәҡәләләр\nБашҡорт милли хәрәкәте етәксеһе Зәки Валиди менән иңгә-иң терәп, Башҡортостан мөхтәриәтен булдырыуҙа фиҙаҡәр хеҙмәт күрһәткән шәхестәрҙең күбеһе 30-сы йылдарҙа Сталин репрессияһы ҡорбаны булып, уларҙың яҡты исемдәре нисәмә тиҫтә йылдарға онотолоуға дусар булды. Ошондай шәхестәрҙең береһе Хәлим Насретдин улы Әмиров тураһында һүҙебеҙҙе дауам итәбеҙ.\nБәләбәй ҡалаһында торған Айырым Башҡорт бригадаһы частары һәм тағы бер кавалерия полкы, әҙерлеге булмауға ҡарамаҫтан, Петроградҡа оҙатыла. Шулай уҡ бында Көньяҡ фронттан Башҡорт кавалерия дивизияһы һәм уның 1-се, 2-се полктары штабтары килә. Башҡортостандан килгән яңы һалдаттар иҫәбенә бригада һәм дивизия частары ойошторолорға тейеш була. Был мөһим эшкә етәкселек итеү бурысы тағын да Хәлим Әмировҡа тапшырыла. Ул Башҡорт республикаһының башҡорт ғәскәрҙәрендәге махсус вәкәләтле вәкиле (особоуполномоченный) сифатында киң хоҡуҡтар менән Петроградҡа ебәрелә. 10 меңдән ашыу яугирҙан торған Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмөнә идара итеү еңелдән булмай. Петроградҡа килеү менән Х. Әмиров, тәү сиратта, башҡорт ғәскәрҙәрендәге сәйәси комиссарҙар составына иғтибар йүнәлтә. Ғәскәрҙәрҙе Башҡорт хөкүмәтенең сәйәсәтен алып барырҙай кадрҙар менән тулыландырыу кәрәклеген аңлай. Сөнки башҡорт милләтенән булмаған комиссарҙар ғәскәрҙәргә зыян ғына килтерә. Улар Башҡортостан автономияһына ҡаршы агитация алып бара. Мәҫәлән, Башревком рәйесе Харис Йомағолов Башҡорт дивизияһы комиссары Нуриәғзәм Таһировҡа былай тип яҙа: "Сообщи всем-всем красноармейцам-башкирам! Пусть неподдаются провокации! По некоторым сведениям наших красноармейцев в Белебее настраивали против нас, т.е. Ревкома и Б.С.Р. и против Советов, так прими меры, чтобы рассеять лживые, провокационные слухи красноармейцев".\nШуға күрә лә Хәлим Әмиров башҡорт ғәскәрҙәрендәге сит милләт комиссарҙары урынына башҡорттарҙы тәғәйенләргә тигән мәсьәләне күтәрә. Бының өсөн ул Мәскәүҙә Свердлов исемендәге Коммунистик университетта уҡыған башҡорт курсанттарын Петроградҡа ебәреүҙе һорай. Ошо айҡанлы Мәскәүҙә, ВЦИК янындағы Башҡорт республикаһы вәкиле Әбдрәшит Бикбауов 1919 йылдың 29 октябрендә Башҡортостандың Хәрби эштәр буйынса комиссариатына былай тип хәбәр итә: "Настоящим сообщаю требование особоуполномоченного по делам башкирских частей в Петрограде т. Амирова о замене во вверенных ему башкирских частях ответственных работников небашкир башкирами-курсантами, необходимой для создания могущественной башкирской армии и для ее воспитания в зависимости (с учетом) бытовых и исторических особенностей нашего народа, а также подтверждаю его настойчивую просьбу об откомандировании в Петроград московских курсантов тт. Магасумова, Баталова, Абсалямова, Ишкаева и Дюкасова на полковые комиссарские должности и еще десять человек на менее ответственные должности…". Ә. Бикбауов та Хәлим Әмировтың фекерен ҡеүәтләй: "Побывав в Петрограде, лично убедился, что удовлетворение просьбы Амирова крайне необходимо", - тип тамамлай ул үҙенең телеграммаһын.\nНуриәғзәм Таһиров һәм Хәлим Әмировтың тырышлығы менән Мәскәүҙә уҡып йөрөгән башҡорт эшмәкәрҙәре: Ғабдулла Ибраһимов Башҡорт уҡсы бригадаһының комиссары итеп, Һиҙиәт Сәғәҙиев Башҡорт кавалерия дивизияһы сәйәси бүлеге мөдире итеп, Хәйҙәр Лотфуллин "Салауат" гәзитенә эшкә тәғәйенләнә.\nХәлим Әмиров Петроградта ғәскәрҙәр араһында Башҡорт автономияһы етәкселегенең сәйәсәтен алып барыусы, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте мәнфәғәтен алға һөргән, пропагандалаған эшмәкәрҙәрҙең береһе булған. Быны Башҡортостан Республикаһының йәмәғәт ойошмалары архивында бик ҡыҙыҡлы һәм ҡиммәтле документ - "Бәхет көнө" тип аталған йыйынтыҡ тағы бер тапҡыр иҫбатлап тора. "Бәхет көнө" йыйынтығы Башҡорт хөкүмәте һәм ғәскәрҙәренең советтар яғына сығыуына бер йыл тулыу айҡанлы 1920 йылдың февралендә Петроградта баҫылған. Унда Башҡорт автономияһы етәксеһе Әхмәтзәки Вәлиди, Башҡорт уҡсы бригадаһы комиссары Ғабдулла Ибраһимов мәҡәләләре һәм Башревком вәкиле Хәлим Әмировтың "Башҡорт хәрәкәте" исемле доклады урын алған. Был доклады менән Әмиров Петроградта башҡорт ғәскәрҙәренең 1-се коммунистик конференцияһында сығыш яһаған. Юғары трибунаға сығып, Хәлим Әмиров Башҡортостан автономияһы өсөн көрәштең тарихын бәйән итә, уның маҡсаттарын һалдаттарға еткерә.\nЮденич армияһы тар-мар ителгәндән һуң, Башҡорт кавалерия дивизияһы Новгород губернаһына, ә Башҡорт уҡсы бригадаһы полктары Финляндия сигенә күсерелә. Шуның менән Хәлим Әмировтың Петроградтағы эшмәкәрлеге лә тамамлана. Ул 1920 йылдың февралендә Башҡортостанға ҡайтып, элекке вазифаһына - мәғариф комиссариаты коллегияһына тәғәйенләнә. Әммә фронттан алыҫ ятҡан Башҡортостанда ла сәйәси хәл бигүк тыныстан булмай. Автономия өсөн көрәш дауам итә. Йәш Башҡорт республикаһына күрше губерна властары теше-тырнағы менән ҡаршылыҡ күрһәтә. Автономияны нисек тә булһа тарҡатырға, юҡ итергә тырыша урындағы большевиктар.\n1920 йылдың мартында Башҡортостан автономияһына ҡаршы кешеләрҙән торған Үҫәргән кантоны РКП(б) комитеты (Ырымбур губкомының йәшерен бойороғо буйынса), Башревкомдың рөхсәтенән тыш, кантондың Советтар съезын үткәреп, яңынан кантревком һайлай. Съезд тураһында башҡорт ауылдарына әйтелмәй, делегаттар күпселек урыҫ ауылдарынан йыйыла. Әҙселекте тәшкил иткән башҡорт делегаттарын ҡорал менән ҡурҡытып, съезда Башҡортостанға ҡаршы ҡарарҙар ҡабул ителә, Башревкомға буйһонмаҫҡа, тигән сығыштар яңғырай. Кантон башҡарма комитетына автономияға ҡаршы кешеләр һайлана. Кантон үҙәге Ейәнсура ауылынан Чеботаревка исемле урыҫ ауылына күсерелә. Бер һүҙ менән әйткәндә, Үҫәргән кантонында власть фетнәселәр ҡулына күсә.\nБашревком Үҫәргән кантонындағы ваҡиғалар тураһында ишетеү менән Хәлим Әмиров, Сөләймән Ишмырҙин һәм Ибраһим Исхаҡовтарҙан торған махсус комиссия булдыра. Әхмәтзәки Вәлиди комиссияның рәйесе итеп Х. Әмировты тәғәйенләй. Башревком комиссияһы һалдаттар менән Үҫәргән кантонына килеп төшә. Килеү менән Хәлим Әмиров тиҙ арала кантонда тәртип урынлаштыра, Башҡортостан автономияһы власын тергеҙә. Башревкомға буйһонмаған яңы кантревкомдың һәм канткомдың ағзаларын ҡулға ала. Фетнәсе коммунистарҙың берәүһе Ырымбурға ҡасып ҡотола. "Башревком выслал в Усерганский кантон - Чеботаревку комиссию во главе с Амировым и двумя отрядами, первый в сто человек занял Чеботаревку, второй отряд, количество коего не выяснено, расположился в районе Чеботаревки. Комиссией арестованы коммунисты: Атанов, Ивашкин, Брозинский, Похлебаев и другие; разоружен военкомат; распущены коммунистические партии вплоть до ячеек…", - тип, Ленин менән Дзержинскийға ошаҡлай Рәсәй транспорт ЧК-һы рәйесе Данилевский. Хәлим Әмировтың Үҫәргән кантоны коммунистарының "арт һабаҡтарын уҡытыуын" ВЦИК-тың Башревком янындағы вәкиле Ф. Самойлов аҙаҡ "Последний крупный "подвиг" валидовцев", тип баһалай.\n25 март Башревком Үҫәргән кантонына етәкселекте Х. Әмировтың үҙенә тапшыра, уны кантревком рәйесе итеп тәғәйенләй. Әммә уның Үҫәргән кантонындағы коммунистарҙы ҡулға алыуы, РКП(б) ойошмаһын ҡыуып таратыуы Башобкомға оҡшамай. Май айында обком Әмировтың эшен тикшереү буйынса конфликт комиссияһы ойоштора. 16 майҙа комиссия Үҫәргән кантоны коммунистарын аҡлап сығыш яһай, Әмировты бер йылға партиянан сығарырға ҡарар ҡыла. 18 майҙа үткән Башобком пленумы уны бер йылға бөтә яуаплы вазифаларҙан ситләтергә тәҡдим итә. Ләкин Башревком коммунистарҙың ҡарарына әллә ни ҡолаҡ һалып бармай. Әмировты Башглавпродукт рәйесе вазифаһына тәғәйенләй. 1921 йылдың авгусынан ул Башобкомдың Башҡортостан Ревтрибуналы янындағы Дәүләт ғәйепләүсеһе (Гособвинитель) урынбаҫары булып эшләй, һуңынан Төркөстанда Башҡортостан вәкиллеген етәкләй.\nАртабан башҡорт милли хәрәкәт эшмәкәрҙәренең күбеһе дәүләт эшенән ситләтелә, ә инде 30-сы йылдар башында уларҙы эҙәрлекләү, ҡулға алыуҙар башлана. Был осорҙа Хәлим Әмиров Өфө моторҙар эшләү заводында (хәҙерге УМПО) плановик булып эшләй. 1936 йылдың 23 октябрендә ҡулға алынып, өс йылға иркенән мәхрүм ителә. Бынан һуң Хәлим Насретдин улы Әмировтың эҙҙәре юғала. Сталин лагерҙарынан ҡайта алмағындыр, күрәһең. 1989 йылдың 12 ноябрендә реабилитацияланғанлығы билдәле.\nБашҡортостан дәүләтселегенә нигеҙ һалыусы Әхмәтзәки Вәлиди менән бер рәттән, уның көрәштәштәрен дә онотмаһаҡ ине. Шуларҙың береһе Хәлим Әмиров та халыҡ хәтерендә лайыҡлы урын алырға тейеш.\n(Аҙағы. Башы 27-28-се һандарҙа).\nЯҙылған: 25.07.17 | Ҡаралған: 1006


20 сентября 2016 — 16:14 ГТРК «Башкортостан»\nУға Баймаҡ районы Мерәҫ ауылы ла ҡушыла. Кем еңер? Быны телевизор ҡараусылар смс тауыш биреү юлы менән хәл итәсәк. Хәйерле иртә, республика тапшырыуын, яңылыҡтар сығарылыштарын ҡарап барығыҙ. Баймаҡ районының Мерәҫ ауылы халҡы үҙҙәрен туйындырған да, кейендергән дә мал-тыуарына ҡышҡылыҡҡа аҙыҡ запасы әҙерләй. Салғы менән тырманы, хатта тракторҙы ла алмаштырған был техниканы Ҡыуандыҡ Әбдрәхимов үҙ ҡулдары менән йыйған. Алтын ҡуллы оҫта ауыл кешеһенең эшен еңеләйткән ҡоролма эшләү уйын күптәнән йөрөткән. Баҡтиһәң, был уның мал йәнле булыуынан килә. Ең һыҙғанып эшләгән кеүек ысын күңелдән ял да итә белә мерәҫтәр. Ата-бабаларҙың йолаларын бында ҡәҙерләп һаҡлайҙар. Мерәҫ ҡыҙы Заһиҙәне Бүздәк районынан егттең ғаиләһе һората килгән. Был яҡтарҙың матурлығына килгән халыҡ та һоҡлана. Мерәҫ ауыл биләмәһенә Мерәҫ һәм Бәхтигәрәй ауылдары ҡарай. Бөтәһе 952 кеше иҫәпләнә. Биләмәлә башланғыс класстар өсөн мәктәп, 54 балаға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы, китапхана, мәҙәниәт йорто, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары, шәхси эшҡыуарҙар эшләп килә. Стендап. Мерәҫ халҡының яратҡан урындарының береһе ошо парк. Бында ҡыҙыл китапҡа ингән ҡарағастар үҫә. Ауылдың күрке булған йөҙйәшәр ағастарҙы һаҡлап, киләсәк быуынға еткерер өсөн уның биләмәһе уратып алынған һәм уға “Еңеү паркы” тип исем бирелгән. Халыҡ үҙенсәлекле тәбиғәт мираҫының тарихын да ҡәҙерләп, йәштәргә еткерә килә. Мерәҫ ауылы гөрләтеп донъя көтә. Был хаҡта ауылдың төҙөклөгө, күркәмлеге һәм таҙалығы үҙе үк һөйләп тора. Үҙ хужалығын асҡан эшҡыуарҙар ҙа бихисап. Йыл әйләнәһенә Хафизовтар ғаиләһе ауыл халҡын файҙалы эсемлек менән тәьмин итә. Ауыл алтын өҫтөндә ултырғанға ла, алтын ҡуллы оҫталары, алтынға бәрәбәр кешеләре булғанға ла, “алтын бишек”кә тиңләйҙәр тыуған төйәген улар. Заманында графтар күҙ һалған төбәктең республикала иң яҡшылар исемен алыуҙарына ышаныстары көслө мерәҫтәрҙең.


GoWikipedia - Портал:Тарих — Башҡорт Википедияһы\nПортал • Яҡшы мәҡәләләр • Проекттар\nТарих — белем өлкәһе, кешелектең үткән замандағы эшмәкәрлеген, торошон, донъяға ҡарашын, ойошоуын һәм социаль бәйләнештәрен өйрәнә торған гуманитар фән. Был өлкәлә эшләүсе ғалимдарҙы тарихсылар тип атайҙар\nТарыраҡ мәғәнәлә «тарих» - ваҡиғаларҙың, тарихи процесстың эҙмә-эҙлеклелеген асыҡлау, һүрәтләнгән сараларҙың объективлығын билдәләү һәм ваҡиғаларҙың сәбәбенә һәҙөмтә эшләү өсөн үткәндәр тураһындағы һәр сығанаҡты өйрәнеүсе фән\nХәҙерге ваҡыт: — Беренсе Бөтә Донъя һуғышы — Беренсе Бөтә Донъя һуғышы\nРәсәй тарихы: — Башҡортостан тарихы\nБоронғо һәм антик тарих\nТаш бауат · Бронза быуат · Баҡыр быуат · Тимер быуат · ...\nУрта быуаттар һәм яңы ваҡыт\nЯңы тарих · ...\n[[:Категория:|Категория:Сәйәси тарих]] · ...\n[[:Категория:|Категория:]] · ...\nПортал:Тарих/Нисек ярҙам итә алам\nҠытайҙағы мәҙәни инҡиллап — 1966—1976 йылдарҙа Ҡытайҙа Коммунистар партияһы (ҠКП) Рәйесе Мао Цзэдун йәйелдергән һәм шәхсән идара иткән идея-сәйәси кампаниялар йыйылмаһы. Ул Ҡытай Халыҡ Республикаһында «капитализмдың яңынан тергеҙелеү» мөмкинлеге, «эске һәм тышҡы ревизионизм менән көрәшеү» һылтауы менән сәйәси оппозицияның абруйын төшөрөү һәм уны юҡ итеү, үҙенең шәхси хакимлеген урынлаштырыу маҡсаттарын ҡуя.\n«Мәҙәни инҡиллап»тың төп сәбәптәре: 1) Мао Цзэдундың социалистик йәмғиәттә синфы көрәш әһәмиәтен абсолютлаштырыуы; 2) уның көсәйә барған шәхес культының нәҡ ошо осорҙа иң юғары кимәлгә етеүе; 3) Ҡытай Коммунистар партияһында лидерлыҡ өсөн көрәштә юғары етәкселәр, шул иҫәптән Линь Бяо, Кан Шэн, Цзян Цин (Маоның ҡатыны) һәм башҡалар тарафынан Мао Цзэдундың «һул» ҡараштарын, уның шәхес культын һәм идара итеүҙәге бер башлыҡлылыҡ стилен үҙ маҡсаттарында шәхси властарын көсәйтеү өсөн әүҙем файҙаланыуы.\n«Мәҙәни инҡиллап» зыялыйҙарға ҡаршы киң масштаблы сәйәси золомға, Ҡытай коммунистар партияһының, (дауамы…)\nАғымдағы шелкем Архив\n1919 йылдың 20 мартында Ырымбур губернаһының төньяҡ өйәҙҙәре (кантондары) биләмәләрендә ойошторолған. Территорияһында ҡалалар булмағанлыҡтан, тәүге ваҡытта күрше Өфө губернаһында урынлашҡан Стәрлетамаҡ ҡалаһынан идара ителгән. 1925 йылдың 27 мартында БАССР-ҙың беренсе Конституцияһы ҡабул ителә. Был конституция Башҡортостандың кантондарға бүленешен билдәләгән; уның буйынса Башҡорт АССР-ы Арғаяш, Бәләбәй, Бөрө, Йылайыр, Мәсәғүт, Стәрлетамаҡ, Тамъян-Ҡатай һәм Өфө кантондарынан торған. Граждандар йыйылыштарҙа, судта, идаралыҡта һәм ижтимағи тормошта үҙ телендә һөйләшеү һәм яҙыу хоҡуғын алған. Бер үк ваҡыытта республикала йәшәгән аҙ һанлы милләттәргә лә мәктәптә үҙ телдәрендә уҡыу хоҡуғы тәьмин ителгән. Рәсми телдәр булып башҡорт һәм урыҫ телдәре танылған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Портал:Тарих&oldid=551566 ҡабул ителгән